cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юпитепек (Авакуозинго)
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Шанлы (Йомра)
Шанлы (Şanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Йомра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан Рафаеле (Торино)
Сан Рафаеле — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Рафаеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Үчбаш (Караман)
Үчбаш (Üçbaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Караман илчесенә караган бер авыл (köy).
Чефалу
Чефалу — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чефалу Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Туман
Кагыйдә буларак, Үзбәкстан вилаятьләре (элекке өлкәләре) туманнарга бүленә. Иң күп туман Фәрганә вилаятендә ― 15, иң аз санда туманнар Нәвайи һәм Сырдәрья вилаятьләрендә ― 8 әр. Шулай ук, Үзбәкстан составындагы Каракалпакстан Республикасында туманнарга бүленеше бар. Моннан тыш, Үзбәкстан башкаласы Ташкент шәһәре шулай ук 11 туманга (районга) бүленгән (Алмазар, Бектемир, Мирабад, Мирзо Улугбек, Сергели, Өчтүбә, Чиланзар, Шайхантахур, Юнысабад, Яккасарай, Янгихаёт, Яшнабад туманнары). Үзбәкстанның калган шәһәрләрендә хәзерге вакытта туманнарга (районнарга) административ-территориаль бүленеш юк.
Үзбәкстан Республикасы Конституциясенең 68 статьясы нигезендә туман административ-территориаль бүленеш буыннарының берсе булып тора.
Туман исеме үз көченә кергәннән соң, Үзбәкстанның административ-территориаль бүленешендәге соңгы зур үзгәреш 1999 елда Сырдарья вилаятеннән Яңыабадны Җиззах вилаятенә тапшыру булган.
Туман югары дәүләт органнарының күрсәтмәләрен, карарларын гамәлгә ашыра һәм үти торган төп административ-территориаль берәмлек булып тора һәм вилаять (шулай ук Каракалпакстан, Ташкент) составына керә. Туманнарны җирле үзидарә органнары ― туман хәкимнәре (tuman hokimlari) һәм халык депутатларының туман советлары (xalq deputatlari tuman kengashlari) җитәкли. Туманнарны оештыру һәм бетерү Үзбәкстан Республикасы Олий Мәҗлесе (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi) ризалыгы белән гамәлгә ашырыла. Туманнарны тиешле вилаять хәкиме билгеләгән һәм туман халык депутатлары советы тарафыннан расланган туман хәкиме җитәкли.
Триголо
Триголо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 1000
IC 1000 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Мурило Фатигати I (Напуль)
Мурило Фатигати I — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Мурило Фатигати I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Своетин
Своетин (Svojetín) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Гури
Гури (Hůry) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Козтаме (Виченца)
Козтаме  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Гури
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Козтаме (Виченца)
Географиясе
Козтаме Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гури
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
𐰇 (Борынгы төрки руна)
𐰇 - борынгы төрки әдәби әлифбаның рунасы, ул Орхон төрки язу һәйкәлләрендә очрый, заманча төрки телләрдә ө, ү һәм в (w) хәрефләренә (ХФӘда y, ø, w авазларына) туры килә. Гадәттә бүгенге төрки руник язуларда нәкъ бу руна, ә аның Енисей аналогы 𐰈 тарихи текстлар өчен кулланыла. Беренче (тамыр) иҗектә 𐰇 рунасы языла, ләкин киләсе иҗекләрдә язылмый, тик соңгы ачык иҗектә языла.
𐰇 - рунасы нечкә төрки сүзләрдә кулланыла (алгы рәт сузыкларына карый).
Шанлы (Акчакале)
Шанлы (Şanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
𐰇 (Борынгы төрки руна)
2009 елдан Юникод 5.2 юрамасына кертелгән, Юникодта 𐰇 рунасы U+10C07 дип билгеләнгән: Юникод 	U+10C07 HTML-код & #68615; CSS-код   \10C07
Мисаллар
Борынгы төрки язмаларда аерым сүзләр ике ноктага охшаган махсус билге : белән аерыла, хәрефләр уңнан сулга языла.
𐰇𐰤 - өн,  𐰇 - рунасы беренче иҗектә языла.
𐰀𐰇𐰠𐰀𐰇 - әвәләү, 𐰇 - рунасы нечкә сүздә ү, ө һәм в хәрефләренә туры килә
𐰚𐰃𐰠𐰢𐰀𐰇 - килмәү
𐰾𐰇𐰘𐰇 - сөю
Борынгы төрки әлифбада күп сүзләр татарча да казакъча бертигез языла, бу үзлеге кирил һәм латин әлифбалары алдыннан өстенлек була.
Язу һәйкәлләре
𐰇 рунасы бөтен борынгы төрки язу һәйкәлләрендә очрый:
Ла Гальега (Валье де Сантияго)
Ла Гальега — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Гальега Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Сан Реголо (Пиза)
Сан Реголо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Реголо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1001
IC 1001 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Триугджо
Триугджо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чечерао (Перуҗа)
Чечерао — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чечерао Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD77511
HD77511 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Илдар Шакиров
Илдар Шакиров — педагогика фәннәре кандидаты, ТР Кайбыч районы мәгариф бүлеге мөдире (1993-2001), ТР “Кайбыч муниципаль районы башкарма комитетының мәгариф бүлеге" начальнигы (2001-2018), 2019 елдан Кайбыч ягы музее җитәкчесе.
Гаиләсе
Хатыны – Асия Бари кызы, «Татарстан Республикасы Кайбыч муниципаль районының Олы Кайбыч урта гомуми белем бирү мәктәбе - цифрлы һәм гуманитар профильле белем бирү үзәге” муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреҗдениесендә башлангыч сыйныф укытучысы булып эшләгән. Аларның 2 улы, 5 оныгы бар.
Сан Хуан Дос (Силао)
Сан Хуан Дос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хуан Дос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Татар Байтуганы
Татар Байтуганы – Самар өлкәсенең Камышлы районындагы татар авылы. Камышлы авылыннан 10 көнчыгышрак, Сук елгасы буенда урнашкан.
Тарихи белешмә
18 гасырда ул Югары Ярмәк дип атала. Генераль межевание (1798-1842) китабы буенча Югары Ярмәк (Байтуган) авылында 100 йорт булуы турында язылган. Аларда 254 ир-ат, 232 хатын-кыз яшәве язылган. 48 йорт яңа чукынган чуашларга, 48 – ясаклы татарларга, 4 – ям татарларына нисбәтле.
Пенза һәм Курск ягыннан руслар килеп утыра. Авыл милли билге буенча өч өлешкә бүленә. Татар белән чуашлар Сукның уң ярында, руслар – сул ягында тора. Вулыс үзәге була. 1927 елда вулыс Байтуган Милли (татар) районга исемен алыштыра. Ул заманда Байтуганда 600 йорт, чиркәү, зур базар була.
2009 ел башында авылда советы буенча 297 кеше яшәде.
Татарлар татар теленең урта диалекты, камышлы сөйләше вәкилләре.
Байтуган мәчете гаят иске. Аны 1746 елда салынган дип санала.
Социаль тармак
Байтуган ике катлы урта мәктәбендә 70 тән артык укучы белем ала. Балалар бакчасында 24 бала тәрбияләнә, уннан артыгы чиратта тора, чөнки урыннар җитеп бетми.
Авылда ике фельдшер-акушерлык пункты, социаль бүлек халыкка ярдәм күрсәтә. Уфа юлында ике кунакханә, ике Мәдәният йорты, ике китапханә эшләп тора. Объектларның барысында да байтуганлылар хезмәт итә.
Икътисад
Булат Минаҗевның җаваплылыгы чикләнгән ”Байкомсервис” крестьян-фермер хуҗалыгында игенчеләр, терлек караучылар, сыер савучылар эшли. Шәхси хуҗалыкларга терлек асрау өчен хөкүмәттән субсидияләр бирелә хәзер, шуңа күрә халык кабат терлек асрый башлады. Ике төзүчеләр бригадасы яңа өйләр салып, искеләрен төзәтеп йөри. Шулай ук тегермән бар.
Шанлыавшар (Бозова)
Шанлыавшар (Şanlıavşar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мурича (Фиренца)
Географиясе
Мурича Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1002
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Трово
Трово — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Козтамезана (Болцано)
Козтамезана  — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чечи (Потенца)
Географиясе
Чечи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Своетице
Своетице (Svojetice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Тромелло
Тромелло — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Ла Гарапата (Сан Хосе Итурбиде)
Ла Гарапата — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Тромелло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ла Гарапата (Сан Хосе Итурбиде)
Географиясе
Ла Гарапата Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Үчбаш (Шапхане)
Үчбаш (Üçbaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Шапхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Сан Реголо (Сьена)
Сан Реголо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Реголо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1003
IC 1003 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Юпито (Сан Маркос)
Юпито — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Юпито Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Чечи (Козенца)
Чечи — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Колония Нуева Револусион (Акапулко де Хуарез)
Колония Нуева Револусион — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Чечи (Козенца)
Географиясе
Чечи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колония Нуева Револусион (Акапулко де Хуарез)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Һитроу Халыкара һава аланы
Һитроу Лондон һава аланы (London Heathrow Airport, LHR) — Лондонның иң зур һава аланы. Дөньяда кулланылышы буенча өченче, Аурупада беренче һава аланы санала. Үзәк Лондоннан 24 км ераклыкта урнаша. 5 пассажир һәм бер йөк терминалларыннан тора. Соңгы, 5 нче терминал, 2008 елның 14 мартында Елизавета II тарафыннан ачыла.
Һава аланы әле Беренче бөтендөнья сугышы вакытында хәрби максатлардан кулланыла. Гади кешеләр өчен һава аланы 1946 елдан ачыла.
Козтамора (Верона)
Географиясе
Козтамора Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Ремиҗо (Ла Специя)
Сан Ремиҗо — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Ремиҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тронцано-Лаго-Маджоре
Тронцано-Лаго-Маджоре — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гурка (Бистржице)
Гурка  (Hůrka) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
HD77532
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан Хуан Дьего (Саламанка)
Сан Хуан Дьего — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хуан Дьего Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
HD77546
HD77546 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шор теле
Шор теле (Шо́рский язы́к, шор тили, тадар тили) — шор халкы теле, Россиянең Кемерово өлкәсендә киң таралган — күбесенчә, Алтай тауларының төньяк итәгендә, Кузнецк Алатавында, Томь елгасы һәм аның кушылдыклары буенда, Хакасия һәм Алтай Республикасы чигендә. Шор телендә сөйләшеүчеләр саны — 6 меңнән артык кеше (2002, халык исәбе). Төрки телләрнең төньяк-көнчыгыш төркөме хакас төркемчәсенә карый.
Диалектлары
Ике диалектлы: мрас, йәки «з» белән сөйләшелгәне әдәби тел нигезендә ята ( 20-30-ынчы елларда функцияләгән), икенчесе - кондом, «й-диалект»; анысы үз чиратында берничә сөйләшкә бүленгән. Мрас диалекты - хакас, ә кондом — төньяк алтай сөйләшенә карый.
Шор язмасы
Шор имләсе 1927 елдан урыс алфавитына нигезләнгән булган, соңрак, 1929—1938 елларда — латин графикасы нигезендә эшләнгән булган. 1938 елда кириллица нигезендә яңа алфавит төзелә. 1885 елда миссионерлар чыгарган әлифба билгеле. Хәзерге шор алфавиты:
Фонетика
Шор фонетикасында 16 сузык һәм 25 тартык фонема. Сузыклар озын һәм кыска әйтелешле: кыска (а, э/е, ы, и, ӧ, ӱ, о, у) һәм озын (аа, ээ/ее, ыы, ии, ӧӧ, ӱӱ, оо, уу). Басым көч салып әйтелә. Сузыклар гармониясе күзәтелә.
Морфологиясе
Түбәндәге грамматик сүз төркемнәре бар: исемнәр (исем сүзләрне (существительное), сыйфат сүзләр, рәвешләр, саннар, алмашлыклар, ымлыкларны кертә, фигыльләр (алардан чыгарылган гамәл исемнәре — сыйфат фигыльләр һәм хәл фигыльләр белән), хезмәт сөйләм берәмлекләре (кисәкчәләр, модаль сүзләр, бәйлекләр һәм теркәгечләр). Аерым сөйләм берәмлекләре арасына чикләр шартлы. Башка төрки телләрдәге кебек, юк род (җенес) категориясе, сыйныф, җанлы-җансызга бүлү юк. Сан категориясе бар. Күплек аффикслары (-лар/-лер, -нар/-нер, -тар/-тер) исемнәргә, фигыльләргә, 3-че зат төрләнә торган исемнәргә  кушыла. Җиде  килеш бар
Әдәби тел
Шор телендә Чиспияков Фёдор Степанович иҗат иткән (1906—1978)
Авыр атлетика
Авыр атлетика — физик көч куллануга нигезләнгән спорт төре. Ул төрле авырлыктагы штанганы күтәрүдән гыйбарәт. Авыр атлетика буенча ярышлар ике күнегү буенча үткәрелә: ыргылып күтәрү һәм этеп күтәрү.
Олимпия уеннары программасына авыр атлетика буенча ярышлар 1896 елда кертелә, әмма 1900, 1908, 1912 елгы Олимпиадаларда авыр атлетлар катнашмый. Ярышлар программасы һәм авырлык категорияләре һәрдаим үзгәртелеп тора. Халыкара авыр атлетика федерациясе төзелгәнчегә кадәр спортчылар штанганы ике кул белән күтәрү һәм этеп күтәрү буенча көч сынаша. Кайвакыт ярышлар штанганы ике кул белән тотып ыргылып күтәрү һәм бер кул белән этеп күтәрү дисциплиналарында да уза.
Сылтамалар
Ȝearƿung (indryhtu)
Күлле Киме вулысы
Күлле Киме вулысы :
Колония Нуева Реформа (Текоанапа)
Колония Нуева Реформа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония Нуева Реформа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
IC 1006
IC 1006 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Мурияльио (Торино)
Географиясе
Мурияльио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Свойков
Свойков (Svojkov) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
IC 1007
IC 1007 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Ла Гардения (Сан Луис де ла Паз)
Ла Гардения — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Гардения Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Труккаццано
Труккаццано — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Ла Гардения (Сан Луис де ла Паз)
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Труккаццано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ла Гардения (Сан Луис де ла Паз)
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Сан Ремиҗо (Мантова)
Сан Ремиҗо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Ремиҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1009
IC 1009 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Свойковице (Йиглава)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Сан Ремиҗо (Парма)
Сан Ремиҗо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Ремиҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Турано-Лодиджано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чечилия (Реҗо Эмилия)
Чечилия — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чечилия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Козтангарезка (Кунео)
Козтангарезка  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козтангарезка Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мурияна (Модена)
Мурияна — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Мурияна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ютими (Метлатонок)
Ютими — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ютими Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Гурка (Боянов)
Гурка  (Hůrka) — Чехиянең Пардубице крае районында урнашкан авыл.
Ютими (Метлатонок)
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Гурка (Боянов)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ютими (Метлатонок)
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Гурка (Боянов)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ютими (Метлатонок)
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Гурка (Боянов)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Авеста теле
Генетик-диалектологик мәгълүмат
Авеста теле өчен нигез булып хезмәт иткән борынгы Иран диалектының булуы вакытын якынча б.э.к. II меңьеллыкның 2-нче яртысы — б.э.к. I меңьеллыкның 1-енче яртысы диапазонында билгеләргә мөмкин. Аның килеп чыгышының мөмкин төбәге булып Дрангиана, Ареи, Маргиана һәм Бактрия өлкәләре тора. «Авеста»да сурәтләнгән җәмгыятнең картинасы телдә сөйләшүчеләр Каспий диңгезеннән көнчыгышка таба күчмә яшәү образын алып баруына ишарә итә. Археологик рәвештә бу җәмгыятькә Яз мәдәнияте тәңгәл килергә мөмкин. Авеста телен бер мәгънәле итеп Иран телләренең көнбатыш яки көнчыгыш төркеменә төркемләргә авыр булып тора, чөнки анда бу ике төркем өчен дә хас дифференциаль лингвистик хасиятләр бар. Әмма соңгы вакытта Авестаның көнчыгыш Иран килеп чыгышы теориясе танылуы арта. Аның файдасына гадәттә киләсе аргументлар китерелә: географическая установка Авестаның географик урнаштырылуы; Авестаның эпик мотивларының көнчыгыш Иран эпик традициясе белән бәйләнеше; Парсларның Зәрдөшт чыгышларын Бактрия территориясе белән бәйли торган традициясе; Авеста теленең аны Урта Азиянең борынгы телләре — Согд теле, Бактр теле һәм Харәзм теле белән бәйләргә мөмкин итә торган кайбер хасиятләре. Авеста теленең ике диалекты аерыла, алар шулай ук ике төрле хронологик катлам вәкилләре булып тора: диалект Гаталар диалекты яки Гата теле (иртә Авеста теле) һәм соң Авеста теле. Гаталарның традицион телендә ике стилистик төр аерылып тора: яңа диннең нигезләүчесе үзе Зәрдөшт пәйгамбәргә карый торган метрлаштырылган җырлар һәм борынгы Иран телле кабиләләрнең халык авыз иҗаты мисаллары булып торган риваятьләр, хикәятләр һәм мифлар белән тасвирламалар.
Авеста теле — озак йола авыздан сөйләп тапшыру нәтиҗәсе булып тора. Шуңа күрә, текст башлангыч төрендә сакланмый, ә аңсыз булмаган рәвештә аны үз диалектына яраштыру тенденциясе бар.
Әлифба
Авеста текстлары беренче мәртәбә Аршакидлар вакытында (б.э. якынча 100 елы) сузыклар өчен тамгалар булмаган, ә тартыклар өчен кайбер тамгалар берничә аваз тапшыра алган Арамей нигезендә әлифбаларның берсе тарафыннан язылган булган. Бу Аршакид тексты безгә кадәр барып җитмәгән, ә кайбер өйрәнүчеләр аның булуын гомумән инкарь итәләр.
Авестаның киләсе – бәхәсле булмаганнарның бердәнбер булган кодификациясе Сасанидлар Дәүләте вакытында башкарылган булган һәм IV гасыр ахырында — VI гасыр башында тәмамланган булган. Моның өчен шулай аталган китапныкы Пәһләви нигезендә (ягъни, Авеста текстлары язылган 16 тамгасы булган урта фарсы язмасы) махсус әлифба барлыкка китерелгән булган. Сохранившиеся рукописи Авестаның сакланып калган кулъязмалары XIII—XIV гасырлардан борынгырак түгел (Авестаның өлешләренең берсенең мәшһүр борынгы кулъязмасы 1278-енче ел белән даталана).
Авеста әлифбасының тамгаларының төгәл микъдары күчереп язучылар мәктәбенә күрә зур булмаган чикләрдә төрле булып тора. Х.Райхельт тамагалар таблицасында 51 тамга аерылып тора: шулардан 3-се лигатуралар һәм сузыклар өчен 14 тамга. Шундый гаять зур график инвентарь текстның инде үзара кулланылмаган телдә, дога телендә әйтелешенең максималь төгәллеккә ихтыяҗ булганга күрә булган; графемаларның һәм графема кушылмаларының зур микъдары теге яки башка фонемаларның төрле позицион юрамалларын чагылдырган.
Грамматик мәгънәләр чагылдыру төре һәм морфемалар арасында чик характеры
Грамматик мәгънәләрне чагылдыру тибы буенча Авеста теле синтетик телләргә карый. Грамматик мәгънәләр флексияләр (шул исәптән атематик формаларда хәрәкә дәрәҗәләренең үзгәреше нәтиҗәсе булган исем төрләнешләрендә эчкеләрендә дә) ярдәмендә чаглдырыла. Морфемаларның бер-бер артлы баруы беркетелгән булып тора.
Авеста телендә семантик фузия урын ала: сан төркеме (берлек, икелек, күплек) исемнәрдә род һәм килеш белән кумулятив рәвештә, ә фигыльләрнең шәхси формаларында залог һәм төр-вакыт мәгънәләре ярдәмендә чагылдырыла.
Маркирлау тибы
Предикациядә дә, исем төркемендә дә маркирлау бәйле рәвештә.
Исем төркеме
Предикация
Фигыльдә субъект заты чагылдырыла, бу, шулай да, предикациядә икеләтә маркирлау турында җитәрлек нигез булып тормый.
Роль кодировкасының тибы
Авеста теле — номинатив корылышлы тел булып тора. Грамматик субъектның килеше булып номинатив, ә грамматик өстәмәнең — аккузатив булып тора:
Сүзләрнең нигез тәртибе
Гади җөмләнең сүзләр тәртибе чагыштырмача ирекле. Нигез тәртип булып SOV тәртибе тора. Җөмләдә сүзләрнең бәйләнеше аларның хасиятләре буенча билгеләнә:
Фонология
Авеста теленең фонологик интерпретациясе мәгълүм кыенлыкларга дучар була, алар фонетик фактларны орфографик фактлардан аеруны һаман мөмин булмау белән бәйле. Рәт механик бозып тапшырулар һәм ялгыш язулар мөмкинчелекләрен дә исәпкә алырга кирәк. Шуңа өстәп текстны авыздан тапшыру һәм язма кодификация периодында фонетикада төрле вакыт катламнар да йогынты ясый. Авеста теле өчен ике система фонема аерылган: система Эмиль Бенвенистныкы (бу система күбрәк гомуми Арийныкына якынрак һәм көнкүрештә кулланылган Авеста теле булуның иртә периодына туры килә дип санала) һәм Георг Моргенстьерненыкы (ул Авестаның язма фиксациясе моментына халәтне чагылдыра).
Тартыклар
Авеста теленең тартыклар фонемалары таблицасы түбәндәгечә:
Сузыклар
Сузык фонемаларның инвентаре:
Дифтонглар: aē /ai/ — күбесенчә ачык иҗектә, ōi /ai/ — йомык иҗектә, āi, ao /au/, ə̄u /au/, āu.
e, ə, о сузыкларының озынлыгы мәгънә аеру өчен әз әһәмияткә ия (ē, ə̄, ō — бары тик фонемаларның юрамалары).
Иҗекләр
Микъдар ягыннан ачык иҗекләр күп. Иҗекләрнең төп типлары V, CV, сирәгрәк — CCV: a-hu-rō 'Ахура', pi-tā 'отец'. Ачык иҗекләр сүз ахырында сүз уртасында кебек үк еш очрый.
Йомыклар теләсә нинди позициядә очрый: as-ti 'булырга', han-ja-ma-nəm 'туплама', Za-raϑ-ušt-rō 'Заратуштра'.
Морфонологик чиратлашулар
Количественные чередования в виде исторического чередования Фонемаларның тарихи чиратлашуы төрендә микъдар чиратлашулары (хәрәкәләр) исем һәм фигыль сүз барлыкка килүенең һәм сүз үзгәрешенең (исемнең дә, фигыльнең дә атематик парадигмаларында) өстәмә чараларның берсе булып тора. Чиратлашу я тамыр иҗектә (әгәр нигез тамыр), я суффиксаль иҗектә (әгәр нигез ясалма булса) урын ала.
Чиратлашуның өч дәрәҗәсе:
Үчбаш (Карабүк)
Үчбаш (Üçbaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Карабүк илчесенә караган бер авыл (köy).
Авеста теле
Морфонологик чиратлашулар
1) зәгыйфь, яки нуль;
2) гуна, яки тулы, шулай ук — урта;
3) вриддхи, яки озын, көчәйтелгән.
Грамматик формаларның һәрбер сыйныфына чиратлашуның теге яки башка дәрәҗә карый дип әйтелә. Тарихи рәвештә чиратлашуның тулы дәрәҗәсе басым астында булган, ә зәгыйфе - басымсызда.
HD77603
HD77603 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Авеста теле
Тон һәм басым
Авеста язмасы тонга нинди булса да ишарә саклап калмаган. Әмма Авестаның иң борынгы өлешләренең теле борынгы Һиндстан телләрнекенә аналогик тоннар системасына ия булган дип фараз итәргә кирәк. Мәсәлән, Гаталарда түбәндәге күзәтелә: кайбер озын иҗекләр метрда ике иҗек өчен исәпләнә һәм алар нәкъ борынгы телләрдә циркумфлекс тонга ия булганнары булып чыга. Шуннан соң, мөгаен тон урыны чикләве булган. Тиздән ул беткән һәм көч басымы үскән.
HD77603
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Авеста теле
Сөйләм өлешләренең гомуми тасвирламасы
Авеста телендә сүзләрнең түбәндәге семантик-грамматик разрядлары аерыла: исем сүзләр һәм сыйфат сүзләр, сан сүзләр, рәвешләр, фигыльләр; хезмәт сөйләм өлешләре: кисәкчәләр-ал бәйлекләр-арт бәйлекләр, теркәгечләр, кисәкчәләр үзләре (раслау, инкарь итү, эмфатик).
Махсус парадигмамалар буенча фигыль, исем һәм сыйфат, зат һәм зат түгел алмашлыклар аерылып тора.
Исем һәм сыйфат сүзләр морфологик дәрәҗәдә бер үк төркемнәр белән сыйфатлана: родныкы, санныкы, килешнеке; синтаксик дәрәҗәдә сыйфат сүзләрдә род төркеме бәйле булу белән аерылып тора. Рәсми билгеләр буенча сыйфат сүзләргә тәртип саннары карый дип расларга була, алар исем белән уртак төрләнеш парадигмасына ия ('беренче' сан сүзе 'алгы' fra-tara- сыйфат сүзеннән килеп чыккан).
Рәвешләр аерылып тормый.
Фигыльнең зат формалары зат, сан, төркемчә, залог, төр-вакыт системасы белән хаслана. Фигыльнең зат булмаган формалары фигыльгә караган исемнәр белән вәкаләт алган (сыйфат фигыль, инфинитив) һәм фигыльнеке һәм исемнеке төркемнәр белән сыйфатлана.
Лексика
Бөтен лексика гомум Арий килеп чыгышлы. Синхрон дәрәҗәдә башка Иран телләреннән алынмалар ачыклауны авыр. Кайбер өйрәнүчеләр Гаталарда рәт шәхес исемнәрендә скиф килеп чыгышлы антропонимнарны күрүгә тартым.
Авеста лексикасы Зәрдөштлек динен тотучылары булган халыклар телләренә зур йогынты ясаган. Хәзерге Фарсы телендә кайбер сүзләр Авеста теленнән килеп чыккан, мәсәлән, آتش āteš «ут» из Авеста телендә: ātarš сүзеннән, بهشت behešt «җәннәт» Авеста телендә: vahišta- (ahu-) «иң яхшы (дөнья)» сүзеннән.
Чечина (Бреша)
Чечина — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чечина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Сан Хуан Дьего де Крусес (Саламанка)
Географиясе
Сан Хуан Дьего де Крусес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
HD77609
HD77609 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
IC 1010
IC 1010 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Козтано (Перуҗа)
Географиясе
Козтано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колония Нуева Хенерасион (Акапулко де Хуарез)
Колония Нуева Хенерасион — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония Нуева Хенерасион Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Нәкыйф Вәлиев
Нәкыйф Вәлиев, Нәкыйф Фатыйх улы Вәлиев (1942 елның 25 апреле, СССР, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Петровский Завод) – фирка һәм хуҗалык эшлеклесе, 1983-1991 елларда КПССның Сарман райкомы беренче секретаре, 1991-1995 елларда Татарстанның Сарман районы администрациясе башлыгы. Россиянең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1995).
Колония Нуева Хенерасион (Акапулко де Хуарез)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Нәкыйф Вәлиев
Тәрҗемәи хәле
1942 елның 25 апрелендә Татарстан АССР Сарман районы Петровский Завод авылында Бөек Ватан сугышы ветераны Фатыйх абый белән Хәтирә апа гаиләсендә туган. Петровка Завод мәктәбенең җиде классын, Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумын (1961), читтән торып Казан дәүләт ветеринария институтын (1968), Сарытау югары партия мәктәбен (1981) тәмамлаган.
Колония Нуева Хенерасион (Акапулко де Хуарез)
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Нәкыйф Вәлиев
Хезмәт юлы
1961 елдан – Сарман районы «Нөркәй» совхозында зоотехник.
Колония Нуева Хенерасион (Акапулко де Хуарез)
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Нәкыйф Вәлиев
Хезмәт юлы
1970-1979 елларда – Сарман районы авыл хуҗалыгы идарәсе башлыгы.
1981-1983 елларда – КПССның Сарман райкомының икенче, 1983-1991 елларда ― беренче секретаре.
1991-1995 елларда – Татарстанның Сарман районы администрациясе башлыгы. Район тарихында беренче тапкыр Сарман җирлегеннән чыккан партия райкомының беренче секретаре, район хакимиятенең беренче башлыгы булган зат.
1997-2008 елларда – Яр Чаллы шәһәре халыкны эш белән тәэмин итү үзәге (ГКУ ЦЗН г. Набережные Челны) дәүләт казна учреждениесе җитәкчесе.
Җәмәгать эшчәнлеге
Ун ел Татарстан АССР Югары Советы депутаты.
Гаиләсе
Хатыны Нурсинә белән өч бала тәрбияләп үстерәләр. Кызы Гөлшат (Кушаева), Сарман район хастаханәсе табиб-терапевты.
Турате
Турате — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сан Риго (Реҗо Эмилия)
Сан Риго — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Риго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Свойковице (Ржокицани)
Свойковице  (Svojkovice) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Гарза (Сан Луис де ла Паз)
Ла Гарза — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Гарза Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.