cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Радик Газизов (1973)
Тәрҗемәи хәле
Радик Рәфгать улы мәктәптә яхшы атмосфера булдыра, педагогларны төрле иҗади эшчәнлеккә җәлеп итеп, аларның сәләтләрен һәм мавыгуларын исәпкә алып, үзара аңлашып яши. Педагогик коллективның һәр әгъзасының иҗади үсеше өчен шартлар тудырыла. Аның җитәкчелегендә «Яктылык» мәктәбе 2013 елда «Россиянең иң яхшы 100 мәктәбе» исемлегенә кергән, 2015 елда «Самара шәһәр округының иң яхшы Ел мәктәбе» конкурсы лауреаты булган. Аның тырышлыгы белән мәгариф учреждениесе бүген Самара һәм Самара өлкәсе татарларының милли мәдәнияте үзәгенә, мегаполис шартларында милли мәктәп булдыруның уникаль үрнәгенә әверелгән.
Иҗтимагый эшчәнлеге
Самара шәһәренең Иҗтимагый палатасы әгъзасы, Самара шәһәренең мәгариф мәсьәләләре буенча Иҗтимагый советы әгъзасы, Самара шәһәр округының «Әтиләр советы» әгъзасы, Совет районының 15нче микрорайоны Советы Рәисе.
Гарәп телен һәм ислам динен тирәнтен өйрәнү өчен башта мәдрәсә, соңрак Уфа ислам институтын тәмамлаган.
Гаиләсе
Хатыны Гөлия (1976 елда туган). Балалары: Наилә, студент, Билал, Камилә, Ибраһим, барысы да «Яктылык» мәктәбен тәмамлаган.
Ужрепт
Ужрепт — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Угра елгасының уң ярыннан 326,8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(16402) Ольгапопова
(16402) Ольгапопова — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 26 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 UR» саналган.
HD17835
HD17835 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан-Жуан-дус-Патус
Сан-Жуан-дус-Патус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сен-Сози
Сен-Сози — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Чухув-Пеньки
Чухув-Пеньки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мекан (Сейһан)
Мекан (Mekan) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сужики-Велики
Сужики-Велики — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цагу
Цагу — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арлингтон (Кентукки)
Арлингтон  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Арлингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гайзельвинд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Братеш (Ковасна)
Братеш — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зиновьево (Мари Ил)
Зиновьево (Зиновьево, Зиновьево) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Юлдаш (Нязепетровск районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (23%).
(16403) 1984 WJ1
(16403) 1984 WJ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 20 ноябрендә К. Поллас тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 WJ1» саналган.
Шампену
Шампену (Champenoux) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,99 км².
Суазе
Суазе — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Кожа
Кожа (Кожа) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Кече Чохрак
Кече Чохрак — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Чохрак елгасының сул ярына тамагыннан 84 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Кожа
Халык
Халык саны динамикасы:
Кече Чохрак
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Лаба елгасы башыннан Чамлык елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Лесаун
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новы Вострав (Рагачовский районы)
Новы Вострав  (Новы Востраў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Велли-Ейкерс (Калифорния)
Географиясе
Велли-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
2010 елгы футбол буенча Казакъстан президенты кубогы
Казакъстан президентының 3 нче Кубогы 2010 елның 28 апреленнән 1 майга кадәр Нур-Солтанда узды. Турнирда 8 яшүсмерләр командасы катнашты (1994 елда туган уенчылар).
Стадионнар
Барлык уеннар да «Нур-Солтан Арена»да уза.
Бүләкләр
🇷🇸 Никола Нинкович (8 туп) 🇷🇺 Данил Ковалев (ЦСКА) 🇰🇿 Ринат Хайруллин (Цесна) 🇷🇺 Игорь Елин (Зенит) 🇨🇳 Ержет Ерзатулы (СУАР-94)
Сьвенцехув
Сьвенцехув — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караташ (Тузлуҗа)
Караташ (Karataş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Тузлуҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
(8908) 1995 WY6
(8908) 1995 WY6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 18 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WY6» саналган.
Урман (Яшел Үзән районы)
Урман — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районында урнашкан авыл.
Халкы
2010 елда авылда 19 кеше яшәгән, күпчелек халыкны чуашлар алып тора (78%), татарлар - 22%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Сан-Жуан-ду-Сул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Җәнах
Җәнах (جناح җәнах — «канат» ; Аккош ε, ε Cyg) — Аккош йолдызлыгының яктырыш буенча өченче йолдыз. Бу +2,48 йолдызча зурлыктагы йолдыз.
Физик хасиятләр
Җәнах — K0 III спектр сыйныфылы зур йолдыз, аның массасы 2 Кояшныкына тигез. Ул Кояштан 62 тапкыр яктырак һәм Кояш системасыннан якынча 73 яктылык елы ераклыкта урнашкан.
Исемнәр
Йолдызның гарәп теленнән алынган исеме Җәнах (الجناح әл-җәнах — «канат» ; Gienah)).
Күк йөзендә Козгын йолдызлыгында бер үк исемдәге йолдыз бар.
Сулейки
Сулейки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лерида
Лерида (Lérida, Lleida) — Испаниянең Каталония автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Юдзава (Акита)
Юдзава — Япония дәүләтенең Акита префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юдзава шәһәре 2005 елның 22 мартында шәһәр статусын ала.
Лерида
Географиясе
Шәһәр Каталониянең көнбатыш өлешендә, Сегре елгасы буенда урнашкан. Ярымкорылыклы Урта диңгез климаты.
Юдзава (Акита)
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 53588 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 67.8 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 790.72 км² тәшкил итә.
Лерида
Икътисад
Икътисади эшчәнлекнең төп төрләре – туризм һәм авыл хуҗалыгы. Машиналар төзү, химия, текстил һәм азык-төлек сәнәгатьләре предприятияләре бар.
Тимер һәм автомобил юллары шәһәрне Мад­ри­д һәм Бар­се­ло­на белән тоташтыра. Һава лиманы 2010 елдан гамәлдә.
Усия
Усия — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Угра елгасының сул ярыннан 363 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Казатико (Мантова)
Казатико — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казатико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дос-Эрманас
Дос-Эрманас (Dos Hermanas) — Испаниянең Әндәлүс автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1248 дә нигезләнә.
Баһчеҗик (Мазыдагы)
Баһчеҗик (Bahçecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шавли
Шавли — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16404) 1985 CM1
(16404) 1985 CM1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 13 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 CM1» саналган.
Сен-Сюльпис (Ло)
Сен-Сюльпис — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Скотт (Бернетт, Висконсин)
Скотт  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лисоайн
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Меке (Ментеше)
Меке (Meke) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гайзельхёринг
Гайзельхёринг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шри Рутра Калиамман Гыйбадәтханәсе
Шри Рутра Калиамман Гыйбадәтханәсе (Тамил телендә:ஸ்ரீ ருத்ர காளியம்மன் கோவில்) ул төп Илаһы Кали Алиһәсе булган Сингапурда Букит Мераһта Депо Юлы буенда урнашкан. Гыйбадәтханәнең башка Илаһларына Шри Винаягар, Шри Субраманиар, Шри Мунисваран, Наваграхалар, Шри Калишварар, Шри Мангаламбигай, Шри Дһакшинамурти, Шри Сандигешварар һәм Шри Нандишварар.
Тарихы
Шри Рутра Калиамман Гыйбадәтханәсе башта кечкенә изге урын булган, ул агач бинада булган һәм Пазир Панджанг Юлында Александра Брикворкс янында урнашкан булган. Аны Брикворкста эшләгән Һинд дине тарафдарлары һәм әйләнә-тирәдә яшәүчеләр караган. Брикворкста эшли торган Лакшмана Надар бу гыйбадәтханәне 1913 елда төзү өчен җаваплы булган. 1923 елда филиалы Александра Брикворс булган Борнео Ширкәте белән агач корылма кирпеч бина белән алыштырылган булган, шулай итеп ул гади гыйбадәтханә формасын алган.
Гыйбадәтханә эшләре белән идарә итү комитеты
Башта гыйбадәтханә эшләрен Летчуманан Надар әфәнде караган. Аның варислары булып чиратта Солай Падийячи, Пумпайя Надар, Шанмуга тхевар һәм П.Рамасами әфәнделәр булган. Идарә Комитеты 1958-ынчы елда Ренгиаһ сәркатиблеге астында булган, аннан соң 1960, 1963, 1967 һәм 1969 елларда варислар булып Ниламегам Пиллай, П.Рамасами, С.Карраласингам һәм В.Шивапрагасам тәңгәл килгән рәвештә сәркатипләр булган. Гыйбадәтханә тугърылардан җыелган иганә акчасына тәэмин ителгән булган – боларны Бриксворкның Һинд дине эшчеләре дә һәм әйләнә-тирәдән эшчеләр дә җыйган. Борнео Ширкәте һәм соңыннан Александра Брикворкс 1967 ел башына кадәр аена S$10.00 сумма кертем ясаган булган. Пэзир Панджанг Электр Станциясенең Һинд дине тарафдарлары хезмәткәрләре Брикворкс Һинд дине хезмәткәрләре саны кимегәч яхшы ярдәм күрсәткәннәр. Шулайда бик үткән заман булмаган 1967 елның июненә кадәр гыйбадәтханәнең хәттә тәэмин ителеше өчен акчасы булмаган. Каһин М.Дораисами карашлары буенча 1967 елның 27 маенда сәркатибе С.Караласингам белән яңа Идарә Комитеты барлыкка китерелгән булган. Яңа комитет гыйбадәтханәнең пуджа, каһиннәрне бүләкләү һәм башка чыгымнар өчен күп ысуллар уйлап чыгарган. Шулай ук тугърылар өчен яхшырак уңайлыклар ясау өчен кайбер структура үзгәртүләрне кертеп гыйбадәтханә янә төзекләндерелгән булган.
Депо Юллары Биналары
Ике ел соңыннан, 1971 елның 2 декабрендә, Александра Брикворкс идарәсе гыйбадәтханәгә 1972 елның 30 июнендә эшен туктатырга игълан чыгарган, чөнки ул малын Сингапур Хөкүмәте Портына сатырга карар кылган. Сөйләшүдән соң Брикворкс Идарәсе һәм Гыйбадәтханәнең Менеджмент Комитеты S$260,000/ суммада килешкәннәр- бу гыйбадәтханәнең биналары өчен компенсация. С.Л.Перумал (Гыйбадәтханә киңәшчесе) ярдәме белән дүрт Илаһ Шри Рутра Калиамман, Шри Винаягар, Шри Субраманиар һәм Шри Мунисваран 1973 елның 5 февралендә Баластһабана Пратһистһай (вакытлы урын бирү церемониясендә) Шри Манматһа Карунья Ээсварар гыйбадәтханәсенә 249, Кантон Юлы, Сингапур 089772-кә күчерелгән булган, анда алар аларны янә кую өчен яңа гыйбадәтханә төзелгәнче торырга тиеш булган. Соңрак гыйбадәтханә Александра Брикворкс җирне Сингапур Хөкүмәте Портына саткач җимерелгән булган. Шул ук вакытта яңа гыйбадәтханәнең төзекләндерү эше Биналар Үсеше Идарәсе тендерлар чакыргач, 1980 елның 27 октябрендә башланган, 1978 елның февралендә дини урын өчен басым аша Депо Юлында 2000 квадрат метр (21 528 квадрат фут) җир 99 елга арендага бирелгән булган – моны Гыйбадәтханә Идарәсе $195,687 суммасына откан. 1983 елның 11 сентябрендә гыйбадәтханәнең изгеләштерүе тырышуның 10 ел эшләвен һәм гыйбадәтханәне коруны бәйрәм иткәннәр. 1987 елның 27 ноябрендә Шакти Саметха Наваграхалар Кумбһабишегам башкарылган булган, бу Сингапурда шул төрдә беренчесе иде. Мондый потлар шулай ук сирәк табыла – хәттә Һиндстанда да. Тагын бер әһәмиятле церемония булып Байрак Күтәрү Церемониясе булган – ул 1988 елның 22 апрелендә булган. Финанс чикләве белән, нео-классик гыйбадәтханәне кору фикере һавада кальгалар төзү дип уйланып башлангыч суммадан 10 мәртәбә күбрәк торган, әмма ул әкрен, ләкин ышанычлы рәвештә чынга ашылрылган булган. Яңа заманча гыйбадәтханәне төзү суммасы ахыр чиктә $2.7 миллион торган.
Иҗтимагый эшчәнлек
Гыйбадәтханә комплексыныд аерым 4 катлы блогы бар, ул аны иҗтимагый, белем алу һәм мәдәни гамәлләр өчен тулаем итә. Гыйбадәтханә тарафыннан тәкъдим ителгән хезмәтләргә түбәндәгеләр керә
Шулай ук карарга мөмкин
Сингапурда Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге
Цандера
Цандера — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Денис Мантуров
Денис Мантуров, Денис Валентин улы Мантуров (Денис Валентинович Мантуров, 1969 елның 23 феврале, ССРБ, РСФСР, Мурманск) — РФ дәүләт эшлеклесе, 2012 елның 21 маеннан РФ сәнәгать һәм сәүдә министры. Мәскәү авиация институты профессоры (2011 елдан). Мәскәү дәүләт университетының социаль технологияләр кафедрасы мөдире. «Ростехнологияләр» дәүләт корпорациясе күзәтүчеләр шурасы рәисе (2012 елның 22 ноябреннән). Икътисад фәннәре кандидаты (1997). РФ 1нче класслы хакыйкый дәүләт киңәшчесе. Forbes журналы буенча, 2015 елда шәхси кереме 120, 42 млн сум булган
Тәрҗемәи хәле
1969 елның 23 февралендә Мурманск шәһәрендә туган. «Социология» белгечлеге буенча М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын (1994), «юрист» белгечлеге буенча РФ президенты каршындагы дәүләт хезмәте академиясен (2006) тәмамлаган. Мәскәү дәүләт университетында аспирантура тәмамлап (1997), икътисад фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган. Мәскәү авиация институтында (ru) докторантурада укыган (2000-2002).
Хезмәт юлы
1990 еллар башында авиаташу белән шөгыльләнүче РФ-Һиндстан уртак ширкәтендә эшли.
1993 елдан Улан-Удэ авиация заводыннан Ми-8 экспортлауда катнаша.
1998 елда «Улан-Удэ авиация заводы» ААҖ генераль директоры урынбасары.
2000 елдан М. Л. Миль исемендәге Мәскәү боралак заводы коммерция директоры.
2001 елдан «Дәүләт инвестиция корпорациясе» (ФГУП «Госинкор») рәисе урынбасары.
2003 елдан «Саклану сәнәгате» ААҖ (ОАО «ОПК «Оборонпром») генераль директоры.
2007 елдан РФ хөкүмәтендә: РФ сәнәгать һәм энергетика министры урынбасары, 2008 елдан сәнәгать һәм сәүдә министры урынбасары.
2012 елның 22 ноябреннән «Ростехнологияләр» дәүләт корпорациясе (Ростех) күзәтү шурасы рәисе. 2022 елның 12 июленнән ― РФ вице-премьеры - сәнәгать һәм сәүдә министры.
Гаиләсе
Хатыны Наталья Евгений кызы, табиб-пластика хирургы, пластик һәм эндоскопик хирургия клиникасы хуҗасы. Балалары: ул, кыз.
Лобистик эше
«Сода» җәмгыятен чимал белән тәэмин итү өчен шиханнарны бетерүгә чакыра. .
HD178495
HD178495 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Братеш (Нямц)
Братеш — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Новы Крывск
Новы Крывск (Новы Крыўск ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сулими (Гижицкий повяты)
Сулими  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Май
Май (tat.lat. May (Saban)) (шулай ук Сабан, Сабанай )(mensis Martius(mensis Majus) — Милади тәкъвимендә бишенче ай, Искерим тәкъвимендә өченче ай. Үз исеменне рим тәңре Майя исеменнән алды. Айда 31 көн.
Сан-Жуан-ду-Тигри
Сан-Жуан-ду-Тигри — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Май
Инкыйлабка кадәр татар иске дәверлеге буенча Сабан ае (21.4-21.5), Черешмә ае (24.5-21.6) яки Сабанай дип йөртелә.
Сьвенцяново
Сьвенцяново — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Таррагона
Тарих
Безнең эрага кадәр нигезләнгән.
Май
Сылтамалар
[http://www.azatliq.org/content/feature/24454699.html Татар дәверлеге кайчан югалды? ]
Сьвенцяново
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Жуан-ду-Тигри
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шампе-сюр-Мозель
Шампе-сюр-Мозель (Champey-sur-Moselle) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,42 км².
Лоевка
Лоевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Бакгорн (Кентукки)
Бакгорн  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Лоевка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Бакгорн (Кентукки)
Тарихы
Бакгорн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лоевка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лодоса
Лодоса — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16405) 1985 DA2
(16405) 1985 DA2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 20 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 DA2» саналган.
Суансе-о-Перш
Суансе-о-Перш — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Далем Сеганинг
Далем Сеганинг Бали патшасы булган, ул 17-енче гасырның беренче яртысында хөкем иткән, төгәл дата һаман билгеле түгел. Ул Явада Маҗапаһиттан килеп чыккан династиягә карый һәм Гелгелның сараеннан (пури) хөкем иткән.
Тәхеткә менү
Далем Сеганинг патша буларак кыскача “Усана Бали” һәм “Раджапурана Бесакиһ” дини текстларында искә алына. Шулай да, аның хөкеменең күпчелек сакланган детальләре 18-енче гасыр хроникасы Бабад Далемнан килә. Ул Гелгел хөкемдары Далем Батуренггонгның һәм Дукуһ Сеганинг кызының кече улы булган. Ул лояль рәвештә олы абыйсы патша Далем Бекунгны яклаган, аның хөкеме вакытында фетнәләр һәм уңышсыз сугышлар булган. Кайбер юрамалар буенча ул патша куәтләрен хәттә эшли алмаган иртуганы үлеменә кадәр алган. Ул утрауда 1597 елда беренче Нидерланд зиярәт кылучыларын очраткан Бали патшасы булган. Далем Сеганингка хөкемендә ике баш министр, ир туганнар Кияи Агунг һәм Кияи Лер (Лор) ярдәм иткән. Соңгысы мөгаен 'Киҗлоер' белән тәңгәл килә, 1597 ел зиярәте вакытында иң олы Бали министры. Нидерланд тексты буенча, "бу Киҗлоер бөтен Бали Утравының иң олысы патша урынына тора һәм патшага үз теләге белән Киҗлоердан башка беркем дә килә алмый".
Хөкеме
Далем Сеганингның хөкеме вакытында кыскача аксөяк Пинатиһ фетнәсе булган, бу Бали текстында 1605 ел белән даталанган вакыйга. Шулай да министр Кияи Агунг Пинатиһны коралны аска төшерергә ризалаштыра алган. Башкасы турында сүз барганда хроникалар Далем Сеганинг чорын тыныч һәм уңышлы дип мактыйлар. Аның үлеме текстта 1623 ел белән даталана, әмма шулай ук ул 1651 елда үлгән дип фараз ителә. Аның 14 угылы булган, шуларның Далем Ди Маде тәхеткә утырган. Соңрак Бабад Булеленг (1920) тарихи текстында, Төньяк Балида Булеленг патшалыгының нигезләүчесе Густи Панҗи Шакти Далем Сеганингның улы дип раслана. Шул ук килеп чыгу Гианьяр патшалары бабасы Дэва Манггис I өчен раслана.
Тышкы куркыныч янаулар һәм сәүдә мөнәсәбәтләре
Тышкы, аеруча Нидерланд чыганакларыннан 17 гасырның беренче яртысында Балида Гелгел патшалыгы чагыштырмача тотрыклы һәм куәтле булган икәне күренә. Хөкемдарлар Көнчыгыш Явада Бламбанган, Ломбок һәм Сумбава өстеннән көчле булмаган сюзеренитет раслаганнар. Шулай да, Көньяк Сулавесиның Макассар патшалыгының сугышчан гамәлләре Гелгел хөкемдарын Сумбавада як. 1618-19 кызыкларыннан мәхрүм иткән һәм Ломбокта хөкеменә куркыныч янаган.
Гаилә
Далем Сеганинг Гелгел министры Кияи ди Лер кызына өйләнгән булган; һәм шулай ук Густи Кетут Бебенган кызы Густи Луһ Мадега. Аның шулай ук тагын берничә хатыны булган. Патшаның 14 улы һәм кызы булган:
Шадки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казатико (Павия)
Казатико — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казатико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Күкү (Шаһбуз)
Күкү  (Kükü ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шанбуз районына караган авыл.
Велли-Ранч (Калифорния)
Велли-Ранч  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Велли-Ранч халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8909) Ohnishitaka
(8909) Ohnishitaka — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Усса
Усса (Суходолка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ресса елгасының сул ярыннан 101 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Неволька
Неволька — Россия территориясеннән ага торган елга. Адыгея республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чохрак елгасының уң ярына тамагыннан 49 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Лаба елгасы башыннан Чамлык елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гайзенфельд
Гайзенфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сен-Феликс (Ло)
Сен-Феликс — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Баһчеҗик (Араклы)
Баһчеҗик (Bahçecik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сулими (Пиский повяты)
Сулими  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лонгида
Лонгида — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караташ (Динар)
Караташ (Karataş) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (köy).
Куржам
Куржам (Куржам, Куржам) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Скотт (Браун, Висконсин)
Скотт  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зөлфирә Зарипова
Зөлфирә Зарипова, сәхнә исеме Зөлфирә Зариф, тулы исеме Зөлфирә Сафа кызы Зарипова, Зарипова Зульфира Сафиевна (1953 елның 15 июне, ТАССР Әтнә районы Яңа Бәрәскә) — драма актрисасы, Камал театры артисты, Татарстанның халык артисты (2007), Татарстан АССРның М. Җәлил исемендәге республика комсомолы бүләге лауреаты (1989).
Тәрҗемәи хәле
1953 елның 15 июнендә Татарстан АССР Әтнә районы Яңа Бәрәскә авылында алты балалы гаиләдә туган. Казан театр училищесын тәмамлаган (1974). Ләлә Миңнуллина, Фирая Әкбәрова, Алсу Гайнуллина, Дилүс Касыймов, Нариман Гарифуллин, М. Сәрвәров, Рузия Мотыйгуллина белән бер курста укыган  (педагоглары Ильтани Илялова, Шәхсәнәм Әсфәндиярова). 1974 елда Камал театрына 3 елга сынау шарты белән алына, шуннан бирле әлеге театрда уйнавын дәвам итә.
Иҗаты
Образларның эчке дөньясын, кичерешләрен бөтен тирәнлеге белән күрсәтә алучы көчле драматик актриса. Театрдагы беренче роле — «Әгәр ташлап китсәң» спектаклендә эпизодик роль була. Җырлы рольләрне оста башкара.
Гаиләсе
I ире (язылышмаган) Сәет Рәинбәков (15.05.1948), опера җырчысы II ире (язылышмаган) Сергей
Новы Любавин
Новы Любавин (Новы Любавін ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сан-Жуан-ду-Триунфу
Сан-Жуан-ду-Триунфу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Нугайбәк (Требиятский)
Нугайбәк, Требиятский (Требиятский) — Чиләбе өлкәсенең Нагайбәк районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (18%), татарлар (22%), казахлар (11%), нагайбәкләр (44%).
Козинская
Козинская (Козинская) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сьверчево (Голенёвский повяты)
Сьверчево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сембоку
Сембоку — Япония дәүләтенең Акита префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сембоку шәһәре 2005 елның 20 сентябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 30885 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 28.фев кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 1093.64 км² тәшкил итә.
Торрехон-де-Ардос
Торрехон-де-Ардос (Torrejón de Ardoz) — Испаниянең Мадрид автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
(16406) Oszkiewicz
Тарихы
1985 елның 14 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PH» саналган.
Урманай
Урманай — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы торак пункт. Район үзәге Азнакай дан 25 км ераклыкта урнашкан. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).Авылда урта мәктәп, балалар бакчасы, мәдәният йорты, элемтә бүлеге эшләп килә.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423311.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Мекеҗе (Памукова)
Мекеҗе (Mekece) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лоллезка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Братешу-Веки
Братешу-Веки — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD178519
HD178519 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сулово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Сулово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шадкувек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шампиньёль (Мёрт һәм Мозель)
Шампиньёль (Champigneulles) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23,99 км².
Цапу
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сулер
Сулер — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Лос-Аркос
Лос-Аркос — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Чалька
Чалька — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Воря елгасының уң ярыннан 80 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Парла
Парла (Parla) — Испаниянең Мадрид автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Беренче тапкыр 1338 елда телгә алына.
Сен-Шамаран
Сен-Шамаран — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Казатико (Лука)
Казатико — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казатико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кызыл зур йолдыз
Кызыл зур йолдыз (red giant) — төштә су тудыргыч яну тәмамланган йолдыз, йолдызлар эволюциясе соң чорында түбән яки уртача массалы (якынча 0,5–10 Кояшныкы), югары яктыртучанлыклы зур йолдыз.
Үзлекләр
Кызыл зур йолдызның төше һелийдән тора. Һелий яну температурасы су тудыргычныкыннан югарырак, шуңа күрә һелий кабына алмый. Төштә энергия чыкмаганга күрә төш кысыла башлый һәм гравитация тәэсирендә җылына, температура арта һәм төш тирәсендәге тышчада урнашкан су тудыргыч яна башлый һәм югары катламнарны этеп чыгара. Нәтиҗәдә тышкы катламнар киңәяләр, суыналар. Салкынрак йолдыз кызылрак була, ләкин зурлыгы сәбәпле аның яктыртучанлыгы арта.
Шулай итеп, кызыл зур йолдызның төп үзлекләре: бик зур радиусы һәм югары түгел температурасы.
Кайбер кызыл зур йолдызлар
Билгеле кызыл зур йолдызлар — Әлдебаран (Сәвер α), Арктур (Үгезкөтүче α), Гакрукс (Көньяк Хач γ). Болардан зуррак йолдызлар — Антарес (Гакрәп α) һәм Бителҗәүза (Орион α) инде кызыл үтә зур йолдызлар дип исәпләнәләр.
Кояшның һәм Җирнең язмышы
Хәзерге заманда Кояшның яшен якынча 4,57 миллиард ел тәшкил итә, бу йолдызның уртача яше. Тагы 5 миллиард ел дәвамында Кояш баш эзлеклелектә калачак, шуннан соң Кояшның төшендә су тудыргыч янып бетәчәк.
Аннан соң Кояшның төшендә температура һәм тыгызлык бик артачак, гелий яна башлаячак һәм углеродка әйләнә башлаячак.
Кояшның зурлыгы 200 тапкыр артачак һәм Җир орбитасына җитәчәк диярлек (0,93 а.б.). Меркурий һәм Чулпан Кояш тарафыннан йотылачаклар һәм буга әйләнәчәкләр.
Кояшның киңәюе сәбәпле Җир бик җылытачак һәм тормыш бетәчәк диярлек. 1,1 миллиард елдан соң Җирдәге океаннар буга әйләнәчәк.
Кояш шушы кызыл зур йолдыз дәверендә 100 миллион ел дәвамында булачак, аннан соң үзәгендәге ак кәрлә белән планетар томанлыкка әйләнәчәк.
Берничә меңьеллык эчендә планетар томанлык йолдызара мохитта чәчеләчәк, ә Кояштан калган ак кәрлә күп миллиард ел дәвамында суыначак.
Сан-Жуан-ду-Уэсти
Сан-Жуан-ду-Уэсти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ярми
Ярми (Еремеево) — Башкортостанның Чишмә районындагы авыл, авыл җирлеге үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 543 кешенең яшәве мәгълүм. Рәсми рәвештә 90% халкы татарлар.
Икътисад һәм социаль тармак
ООО "Закир-Чишмә" (сөт фермасы)
(8910) 1995 WV42
(8910) 1995 WV42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 25 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WV42» саналган.
Велли-Сентер (Калифорния)
Велли-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Велли-Сентер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гайзенхаузен
Гайзенхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16407) Oiunskij
(16407) Oiunskij — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Күлүс
Күлүс (Külüs ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шанбуз районына караган авыл.
Новы Макрэц
Новы Макрэц (Новы Макрэц ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Псекеф
Псекеф — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Губс елгасының уң ярына тамагыннан 25 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Лаба елгасы башыннан Чамлык елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Барбурвилл (Кентукки)
Барбурвилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Псекеф
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Барбурвилл (Кентукки)
Тарихы
Барбурвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баһчеҗик (Ортаһисар)
Баһчеҗик (Bahçecik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сьверчина (Дравский повяты)
Сьверчина  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скотт (Колумбия, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шамоти (Мазовия воеводалыгы)
Шамоти  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лукин (Наварра)
Лукин — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сумин (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Жуан-Непомусену
Сан-Жуан-Непомусену — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мелек Баба (Ешилъюрт)
Мелек Баба (Melek Baba) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Melek Baba, Yeşilyurt Melek Baba, Yeşilyurt
Матаро
Матаро (Mataró, Mataró) — Испаниянең Каталония автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Рум империясе заманыннан билгеле.
Меру
Ме́ру (Санскрит телендә: मेरु), яки Сумеру («алкышлы Меру») — Һинд дине һәм Буддачылык космологиясендә изге тау, анда ул барлык материаль Галәмнәрнең үзәге буларак карала. Брахманың һәм башка дэвларның сыену урыны булып санала. Пураналарда аның биеклеге 80 000 йоджана дип тасвирлана (1 106 000 км, бу үлчәме буенча Кояш диаметрына якын — 1 392 000 км, — бу якынча Җирдән Айга кадәр уртача арадан артык) һәм ул Җирдә континентларның берсендә Джамбудвипада урнашкан дип әйтелә. Һинд дине гыйбадәтханәләре, шул исәптән Камбоджада Ангкор-Ват Меру, Кайлас яки Мандара тавының символик чагылышы буларак төзелгән. .
Һинд дине космологиясендә Меру
Һинд дине традициясендә Галәм еш лотос формасында сурәтләнә, аның үзәгендә Меру калкып тора – түбәсендә барлык дэвларның башы булган Индраның җәннәте урнашкан тау. Һинд дине космологиясендә изге Меру тавы Галәм үзәгендә урнашкан. Кайберәүләр аны Җирнең төньяк котыпының нәкъ үзәгенә урнаштыралар. Пураналар буенча Меру тавы башында ведик дэвалар тора. Кайбер Һинд дине чыганакларында Меру су басу вакытында сакланып калган һәм судан калкып торган 16 Һималай түбәләренең берсе булып искә алына. Һималай түбәләренең хәзерге исемнәре арасында шулай ук Меру түбәсе бар, әмма Һинд дине тарафдарлары аңлавында иң изге булып Кайлаш тавы тора, ул Шиваның мәңге сыену урыны булып санала. Практик рәвештә барлык беренче чыганакларда Меру тавы ерак төньякта урнаштырыла. Антик традициядә җир төньякка күтәрелгән дигән караш киң таралган булган. Борынгы Һиндлеләр, Иранлылар һәм Скифларда барлык бөек елгалар изге төньяк таулардан ага дигән караш булган. Төньяк океаны яры буенча көнбатыштан көнчыгышка таба сузылган биек төньяк таулар турында караш, шулай ук Римда 1490 елда нәшер ителгән Птолемейның «География»сенә картада чагылган. Бу караш XVI гасырга кадәр таралган булган.
Сур
Сур — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Меру
Һинд дине космологиясендә Меру
«Һиндстан буенча өйрәнүләр» хезмәтендә мәшһүр урта гасыр фарсы энциклопедисты Әл-Бируни Меру тавына «двипалар һәм диңгезләр үзәге һәм аларның берсе Джамбудвипаның үзәге» буларак ишарә итә. Брахмагупта шулай дип әйтә: Җир һәм Меру тавы тасвирламасы турында кешеләрнең, аеруча Пураналар һәм дини закон буенча китаплар өйрәнүчеләрнең Җир һәм Меру тавы тасвирламасы турында әйтүләре күптөрле. Кайберәүләр бу тауны Җир өслегеннән бик югарыга калкып тора торган дип тасвирлыйлар; янәсе ул Төньяк котып астында урнашкан һәм йолдызлар шул тау астында әйләнеп йөриләр, шулай итеп таң ату һәм Кояш бату аннан бәйле, һәм ул Меру диеп бу аның хөкемендә булганга күрә бары тик аның түбәсе үзенең куәтенә күрә Җиргә Кояшны һәм Айны ача алганга күрә шулай атала, аның яшәүче Дэваларның көне алты Җир ае һәм төне шулай ук алты ай дәвам итә.
«Махабхарата»да Меруның тасвирламасы
«Махабхарата»да Меру — ул күккә кадәр түбәләр белән тау иле, анда баш түбә ул Мандара тавы. «Махабхарата»да Һималайлар артында ятучы җирләр тасвирлана: Тибет һәм Памир сыртлары, Урта Азия сахралары, үтеп булмаслык урманнар, поляр өлкәләр һәм хәрәкәтләнми торган Тимерказык йолдызы, калыкмый һәм батмый торган, әмма горизонталь яссылыкта әйләнеп бер әйләнешен 24 сәгатьтә тәмамлый торган йолдызлар, Зур Җидегән югары торган йолдызлыгы, елына бер генә мәртәбә калка торган Кояш, поляр балку, озак караңгылык өлкәсе һ.б. күренешләр турында әйтелә. Бу өлкәнең кырыенда Меру тавы калкып тора дип әйтелә, аның төньяк авышлыгы Сөт диңгезе яры булып тора. «Махабхарата»да шулай дип әйтелә: {{цитата|Төньяк якта балкып куәтле Меру тора, аның бөек өлешкә катнашы бар; анда Брахма сыену урыны, биредә барлык хәрәкәтләнүчене һәм хәрәкәтләнмәүчене барлыкка китергән барлык мәхлукатларның җаны Праджапати… Бөек Меру, гөнаһсыз, алкышлы сыену урыны. Биредә Васиштха җитәкчелегендә (Зур Җидегән) йозлыгы җиде илаһи риши офык астына төшә һәм янә калка. {{цитата|Меру тирәли барлык яктырткычлар әйләнә. Аның өстендә хәрәкәтләнмәгән килеш Тимерказык йолдызы, ә аның тирәли Зур Җидегән, Кассиопея һәм Үгез көтүче әйләнә ясыйлар, биредә ярты ел — көн, ярты ел — төн, бер төн һәм бер көн бергә елга тигез. Сөт диңгезенең төньягында Швета-двипа («Нурлы Ак утрау») исеме астында мәгълүм зур утрау бар. }} Бу ил “мәңге бәхет иле”, “кабилә авырулар да, картаю зәгыйфьлеге дә белми”, “бөтен җирдә антилопалар һәм кошлар төркемнәре”, “анда китеп, бу дөньяга бүтән килмиләр”. Бу – “Сайланганнар Җире”, “Изгеләр Җире”, “Алкышлылар Җире”. Күбрәк тәфсиллеләр соңрак Шамбала тасвирламасына бик охшаш. Ул ерак төньяк өлкәдә, биек Меру түбәләрендә һәм аның авышлыкларында Сөт төньяк океаны ярларында урнашкан. Бу илгә бары тик кайбер данлыклы каһарманнар яки иң акыллы ришилар менә ала. Алар анда могъҗизалы рәвештә яки Илаһи кушу буенча бары тик изге Гаруда кошы канатларында бара ала. Бу мәңге бәхет иле, ул явызлык өстеннән югары калкып тора. Монда салкын да, эссе дә түгел. Агачлыклар һәм урманнар белән капланган җир мул итеп җимеш бирә, бөтен җирдә антилопалар һәм кош төркемнәре, бөтен җирдә чәчәкләрнең хуш исе. Биредә явыз, хиссез һәм законсыз кеше яшәми. Биредә сугышлар һәм бәрелешләр булырга мөмкин түгел. Бу илнең барлык кешеләре үзара тигез, бәла һәм сагыш белмиләр; тормышның барлык алкышлары белән ләззәтләнәләр. .
Һинд дине риваятьләрендә Меру тавы
Һинд дине риваятьләрендә Меру тавының искә алынулары күп. Аларның иң мәшһүр булганнары аста китерелә.