cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Спрингфилд (Көньяк Дакота)
Спрингфилд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Спрингфилд шәһәре  елда нигезләнгән.
Канва
Канва (Sanskrit: कण्व ) кайбер Риг Веда гимннары аңа караган Трета Юганың борынгы Һинду ришисы (хәкиме). Ул Гхора һәм Ангирасаларның улы дип аталган. Ул кайвакыт җиде риши (Саптаришилар) санына кертелә.
Фризенрид
Фризенрид — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харюзовка (Мурюка кушылдыгы)
Харюзовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мурюк елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17647) 1996 TR41
Тарихы
1996 елның 8 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TR41» саналган.
Әлзирамин
Әлзирамин (الذراع اليمين әз-зира‘ әл-йәмин — «уң кул» ; Кефей α, Кефей альфасы, α Cep) — Кефей йолдызлыгының яктырыш буенча икенче йолдызы. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +2,51m тәшкил итә. Бу йолдыз Җирдән 49 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Тарих һәм исемнәр
Аның гарәп теленнән алынган исем Әлзирамин (الذراع اليمين әз-зира‘ әл-йәмин, Alderamin, Альдерамин) Кефейның «уң кул»ы белдерә.
Керка (Мокша кушылдыгы)
Керка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Пенза өлкәсенең Түбән Ламу районы, Мокшан районы биләмәләрендә ага. Елга Мокша елгасының сул ярына тамагыннан 553 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Әлзирамин
Тарих һәм исемнәр
Олугбәктә Әлзирамин Әлфирк (Кефей β) һәм Кефей η йолдызлары белән бергә Кәвакибелфирк (الكوكب الفرق әл-кәвакиб әл-фирқ — «өер йолдызлары» ) исеме йөртә иде.
Керка (Мокша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шер-Кыртаёль
Шер-Кыртаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Щугор елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әнвәр Галиханов
Әнвәр Галиханов (, Бакы, Бакы губернасы, Рәсәй империясе —1992, Бакы, Азәрбайҗан) — азәри совет дәүләт эшлеклесе, галим. Азәрбайҗан нефть сәнәгате министры (1958-1961), АзССР Министрлар шурасы рәисе (1961-1970), АзССР фәннәр академиясе геология институты директоры (1970-1977). СБКФ ҮК әгъзалыгына нәмзәт (1966-1971), 6-7 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты. Геология-минералогия фәннәре докторы (1965), профессор (1967).
Павиланцы (Пагародзенски авыл советы)
Павиланцы  (Павіланцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(9996) ANS
(9996) ANS — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «9070 P-L» саналган.
Оҗаклар (Шаһинбей)
Оҗаклар (Ocaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Лизье
Сен-Лизье (Saint-Lizier) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Щукино (Пашино авыл җирлеге)
Щукино (Щукино) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Бозлу (Яйладагы)
Бозлу (Bozlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Яйладагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Арриах
Арриах — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Домб-Польский
Домб-Польский — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плесьниця
Плесьниця — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джозеф Байден
Джо́зеф Робине́тт Ба́йден яки Джо Байден (Joseph Robinette (Joe) Biden, Jr.) — АКШ сәясәтчесе, Демократик фирка әгъзасы, илнең 46-нчы президенты (2021 елның 20 гыйнварыннан  ), 47 нче вице-президенты. Вице-президент вазифасына ул Барак Обама белән бергә 2009 елның 20 гыйнварына керешә. Моңа кадәр ул АКШ Конгрессы сенаторы иде.
Тормыш юлы
1942 елның 20 ноябрендә Пенсильвания штатының Скрантон шәһәрендә туа. Католик гаиләдә дүрт баланың берсе була. Балачакта тотлыгудан интегә, "сыйныфта барысы алдында укырга кирәк булса, яки кызны очрашуга чакырганда мин моны эшли алмый идем", дип искә ала ул. Соңыннан тотлыгуны җиңеп чыга, аерым алганда, ул көзге алдыннан шигърият укый. Балачактан хәмергә тискәре карый, үзе сөйләгәнчә, аның гаиләсендә эчүчеләр күп булган.
Делавэр университетында укый, 1965 елда тарих һәм сәясәт белеменнән бакалавр дәрәҗәсен ала. Аннан соң Сиракьюс университетында хокук буенча белем ала, 1968 елда хокук белеме буенча докторлык диссертациясен яклый.
30 яшендә, 1973 елда сенатор булып сайлана, ил тарихында иң яшь сенаторларның берсе була. Конгресста ул 2009 елга кадәр даими рәвештә эшли. 1987-1995 елларда Сенатта хөкем итү комитетын җитәкли, соңыннан өч тапкыр Сенатның халыкара элемтәләр комитеты башлыгы була. 1979 һәм 1988 елларда Совет хакимияте чакыруы белән ике тапкыр Мәскәүгә бара.
2008 елда демократлар праймеризында АКШ президенты вазифасы өчен көрәшеп карый, ләкин сайлау алды узыштан тиз чыга, Барак Обама җиңгәч, ул аңа вице-президент урынын тәкъдим итә. 2009 елның 20 гыйнварына вице-президент буларак ант китерә. Вице-президентлык вазифасында актив рәвештә тышкы сәясәт белән шөгыльләнә.
2011 елның мартында, Россиягә сәфәре вакытында, Равил Гайнетдин белән очрашты.
2020 елда Демократик фирканең алдан сайлауларында (праймеризда) җиңеп, АКШ президенты постына нәмзәт итеп тәкъдим ителә (сайлау кампаниясендә вице-президент постына нәмзәт сенатор Камала Харрис белән тандем ясый), аның төп көндәше Республика фиркасенең вәкиле гамәлдәге президент Дональд Трамп (сайлау кампаниясендә вице-президент постына нәмзәт гамәлдәге АКШ вице-президенты Майк Пенс белән тандем ясый) була.
2020 елның президент сайлауларында Дональд Трампны җиңә, АКШның 46нчы президенты булып сайлана. Сайлауда ул АКШ тарихында иң күп сайлаучы тавышын казана (81,2 млн тавыш). 2021 елның 20 гыйнварында президент вазифасына ант итә, тарихка ул илнең иң өлкән президенты буларак керә.
Шәхси тормышы
1975 елда Байден инглиз теле укытучысы Джилл Трейси Якобс белән таныша һәм ике елдан соң аңа өйләнә. 1981 елда аларның Эшли исемле кызлары туа. 2015 елда аның улы Бо баш миендәге яман шештән үлә.
(9997) COBE
(9997) COBE — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1217 T-1» саналган.
Ленжар
Ленжар — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Казе Роҗеро (Алесандрия)
Казе Роҗеро — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Герлатово
Герлатово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маккордсвилл (Индиана)
Маккордсвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долни-Раковец
Долни-Раковец — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17648) 1996 UU
(17648) 1996 UU — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 16 октябрендә Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 UU» саналган.
Фриккенхаузен-ам-Майн
Фриккенхаузен-ам-Майн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тавранкүл
Тавранкүл (Тавранкуль) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Кечикыран (Мудурну)
Кечикыран (Keçikıran) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
Сальбри
Сальбри — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Шерсунаёль
Шерсунаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Исакова елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Павилойци
Павилойци (Павілойці ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Стирлинг-Сити (Калифорния)
Стирлинг-Сити  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стирлинг-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Давыл
Давыл – җимергеч көчле җил. Ул яңгыр алдыннан яки яуганда була.
Давыл вакытында җилнең тизлеге 20 м/с тан артып китә ала. Диңгез өстендә мондый давылны шторм дип атыйлар. Җил тизлеге 30 м/с тан артын китсә, ул гарасатка әйләнә. Җилнең кыска вакыт аралыгында көчәеп алуын шквал дип йөртәләр.
Тайфун – көньяк диңгезләр өстендә, экваторга якын урыннарда була төрган көчле давыл, гарасат. Тайфун вакытында көчле җил йөзәр килөметрга җиткән түгәрәк буйлап бөтерелә. Шуның нәтиҗәсендә диңгездә зур дулкыннар күтәрелә. Алар көры җиргә ыргыла һәм үз юлында өчраган бар нәрсәне җимереп бара. Тайфун – ул кытай сүзе. Кытайча тай фын дип әйтелә һәм зур җил дигән мәгънәне аңлата.
Кинәт исеп куйган җил давыл якынлашуын хәбәр итә. Җил тына. Һава бөркүләнә. Кошлар ояларына кереп кача. Кайберләре тынгысызланып өча, әллә нинди тавышлар чыгарып кычкыра.
Куркыныч кара болытлар куера башлый. Ул болыт зур тизлек белән килә. Җил улавы ишетелә. Туктаусыз күк күкри, яшен яшенли. Ә җил көчәйгәннән-кочәя, тизлеге артканнан-арта бара. Давыл чыга.
Зыяны
Давыл коры җирдә дә, диңгез яисә океанда да булырга мөмкин. Коры җирдәге давыл вакытында кочле җил бертуктаусыз исен тора. Ул агачларны төбе-тамыры белән актарын ата, басудагы игеннәрне җиргә егын сала, өй, абзар түбәләрен кубарын алын китә. Әйләнә-тирәдәге бөтен нәрсә зыян күрә. Хәтта кешеләр дә һәлак булырга мөмкин. Диңгез яисә океандагы давыл вакытында зур-зур дулкыннар куба.
Америка Кушма Штатларының көньягындагы Оклахома-Сити шәһәре читеннән узган көчле торнадо нәтиҗәсендә кимендә 90 кеше, шул исәптән 20 бала һәлак булган дип хәбәр ителә. Сәгатенә 330 чакрым тизлектәге җил давылы юлында өч чакрым киңлектәге мәйданда җимерек биналар, тимер өеменә әйләнгән машиналар ятып калган. Давыл юлындагы 41 мең кеше яшәгән Мур бистәсе тулысынча җимерелгән.
Төшенчәләр
Давылның киңлеге 200 метрдан 6 километрга кадәр җитә ала.
Гарасат мәйданы – кеше җаннарының, ахирәткә киткәч, Алла хөкеменә җыйналу урыны, ягъни соңгы хөкем була төрган мәйдан.
Бофорт шкаласы – җил көчен үлчәү өчен кулланыла торган 12 баллы система. Аны инглиз галиме Фрәнсис Бофорт (1774-1857) тәкъдим итә: 0 балл – җилсез вакыт; 4 балл – талгын җил; 6 балл – көчле җил; 10 балл – давыл (шторм); 12 балл – гарасат.
Гамыштала
Гамыштала (Qamıştala ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Валя-Мике (Ковасна)
Валя-Мике — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обронино
Йогыролык (Обронино, Обронино) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Плужниця-Велика
Плужниця-Велика — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бозһане (Бейкоз)
Бозһане (Bozhane) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бейкоз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Плужниця-Велика
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пуант-Купе (приход, Луизиана)
Пуант-Купе — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Нью-Родс шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 591 км² тәшкил итә.
Артштеттен-Пёбринг
Артштеттен-Пёбринг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Долни-Романци
Долни-Романци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD198741
HD198741 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Любовь Ненянг
Любовь Ненянг (паспортта - Любовь Прокопьевна Комарова) (15 ноябрь, 1931, Усть-Порт авылы, Усть-Енисей районы, Таймыр автономияле округы, Красноярск крае, РСФСР, ССРБ -13 октябрь, 1996) - ненец язучысы һәм шагыйрә.
Тәрҗемәи хәле
1931 елда туа. Усть-Порт авылының интернат-мәктәбендә, аннан соң Төньяк халыкларының Игар педагогика училищесында һәм А. И. Герцен исемендәге Ленинград педагогика институтында укый. Соңгысы тәмамлангач, ул рус телен һәм әдәбиятын укыткан Таймырга кайткан, "Советский Таймыр" газетасы редакциясендә эшләгән һәм җирле радиода ненецлы радиотапшырулар мөхәррире булган. Ненянгның беренче әсәрләре 1962 елда "Совет Таймыры" газетасында басылып чыккан. Кагыйдә буларак, ул тәхәллүс астында (Л. Сорокина, Л. Прокопьева, Л. Ямнина, Л. Аседа, Л. Северная, Л. Любина, Л. Неней) язган.1969 елда аның шигырьләре таймыр шагыйрьләренең «Беренче кояш» күмәк җыентыгында басылып чыга. 1974 елда Ненянг СССР Журналистлар берлегенең "Мин эзләр укыйм" очерклар сериясе өчен премиясе лауреаты булды. 1982 елда ул ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы була. 1980-90 нчы елларда Красноярскида аның «Утлы хөкем» (1981), «Нәрсә, ния, ни өчен» (1984) әсәрләре басылып чыга, «Тундра турында җырлыйм» (1988), рус һәм ненецк булмаган телләрдә шигырьләр җыентыгы «Салават күпере» (1989), ненецкий фольклоры җыентыгы «Әби әкиятләре генә түгел» (1992). Таймырның мактаулы гражданины
Стерджис (Көньяк Дакота)
Стерджис  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стерджис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домброва (Могиленский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9998) ISO
(9998) ISO — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1293 T-1» саналган.
Кивчей
Кивчей — Сивинь елгасы кушылдыгы. Мордва Республикасының Краснослободский районы, Ельники районы биләмәләрендә ага. Елга Сивинь елгасының уң ярына тамагыннан 10 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Роза (Падова)
Казе Роза — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Роза Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Сен-Мартен-д’Уад
Сен-Мартен-д’Уад (Saint-Martin-d'Oydes) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Памье-1 кантонына карый.
Малберри (Индиана)
Малберри  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лессе (Манш)
Лессе — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Оҗаклы (Мачка)
Оҗаклы (Ocaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Герлахово (Косцянский повяты)
Герлахово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фройденберг (Югары Пфальц)
Фройденберг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плюдри
Плюдри — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17649) Brunorossi
(17649) Brunorossi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 17 октябрендә Винченцо Казулли тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 UP1» саналган.
Диводаса
Диводаса ("күкнең хезмәтчесе") Ригведадагы кабилә патшасы исеме (ул үзенең либеральлеге өчен хөрмәт ителә һәм Индра һәм Ашвиннар тарафыннан саклана, Ригведа, 1.112.14, 1.116.18 Мандала, 6.61.5 Мандала. Ул мәшһүр патша Судасның борынгы бабасы (әтисе яки бабае) (RV 7.18.28)(Ун Патша Бәрелешеннән). Ригведа буенча Диводасаның тагын бер исеме Пиджавана.
Ул шулай ук (RV 10.179.2) гимны буенча Дханвантари фамилияле Каши Патшалыгы патшасының исеме. Һиндле Аюрведа медицина мәктәбенең нигезләүчесе.
Яңавыл (Чишмә р-ны)
Яңавыл — Башкортстанның Чишмә районындагы татар авылы. Арслан авыл советына карый. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 358 кешенең яшәве мәгълүм.
Драгичево
Драгичево — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңавыл (Чишмә р-ны)
Демография
Рәсми рәвештә Яңавылда 85% татарлар яши, ләкин бу мәгълүмат тулы түгел. Башка мәгълүматлар буенча авыда 96,7% татар яши.
Дин
Мәчет (2009 елдан)
(9999) Уайлс
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4196 T-2» саналган.
Чартоны
Чартоны — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Итатка елгасының сул ярыннан 44 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Самбен
Самбен — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Чартоны
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хәсән Сәетов
Хәсән Сәетов (, Качаган, Гөрҗистан ССР, Советлар Берлеге —, Бакы, Азәрбайҗан) — совет дәүләт эшлеклесе. Азәрбайҗан КФ ҮК сәнәгать-транспорт бүлеге мөдире (1971-181), АзССР Министрлар шурасы рәисе (1981-1989). СБКФ ҮК әгъзалыгына нәмзәт (1981-1989), 10-11 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
Владыкино (Чиләбе өлкәсе)
Владыкино (Владыкино) — Чиләбе өлкәсенең Усть-Катав шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Фронтенхаузен
Фронтенхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Упаманью
Упаманью ул Ригведик риши. Ул Сама Веданың Вамса Брахманасында (1.18)-дә искә алынган Камбоджа Аупаманьяваның атасы яки борынгы бабасы.
Бозһүюк (Кызылтепе)
Бозһүюк (Bozhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Арцберг (Штирия)
Арцберг  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Валя-Мике (Рошиори, Бакеу)
Валя-Мике — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домброва (Радзейовский повяты)
Домброва  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Павяжы
Павяжы (Павяжы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ярмәкәй районы
Ярмәкәй районы (Ермекеевский район) — Россия Федерациясенең Башкортстан Республикасына керүче административ-территориаль берәмлек (район) һәм үзенең чикләрендә Ярмәкәй районы муниципаль районы (Йәрмәкәй районы муниципаль районы) атамасы белән куллана торган муниципаль берәмлек (муниципаль район).
Административ үзәге — Ярмәкәй авылы, 2011 ел мәгълүматларына күрә биредә 4 226 кеше яши.
Тарих
1935 елның 31 гыйнварында Бәләбәй районының бер өлешендә төзелә. Үзәк башкарма комитетының карары белән барлыкка килгән.
География
Ярмәкәй муниципаль районы Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгынын уртасында, өч төбәк (Татарстан, Башкортстан, Ырынбур өлкәсе) тоташкан җирдә урнашкан. Район Ыкның уң ярында ята, район аша аның кушылдыгы — Рә елгасы ага.
Мәйданы ² тәшкил итә. Туймазы, Бәләбәй, Бишбүләк районнары белән, Татарстанның Баулы һәм Ырынбур өлкәсенең Северный районнары белән чиктәш.
Район үзәге Уфадан ераклыкта урнашкан.
Район уңдырышлы җирләргә ия, каратуфрак җирнең -тын биләп тора. Урманнар җирне били.
Халык
51 авыл бар, иң эреләре: Ярмәкәй, Спартак, Тарказы , 8 март ис. , Иске Турай , Суыккүл.
Районның төп халыклары — татарлар, чуашлар, руслар. Шулай ук мукшы һәм удмурт авыллары бар.
Мукшылар, удмуртлар.
Туган тел буенча халык (2010): татар теле —, рус теле — , чуаш теле — , башкорт теле — , ар теле —.
Авыл хуҗалыгы
Авыл хуҗалыгы өчен уңышсыз килгән 2010 елда район (2009 елда ) сумлык авыл хуҗалыгы продукциясен җитештергән. Эре хуҗалыкларга бәя туры килә (2009 елда — ), шәхси хуҗалыкларда   җитештерелгән, фермерлар   җитештергәннәр.
Районның авыл хуҗалыгына зәгыйфь матди-техник нигез, түбән уңышдырышлык, терлекчелектә түбән җитештерүчәнлек хас.
Мәгариф өлкәсе
2010 елның 1 июненә Ярмәкәй районында 24 мәктәп эшләде. Ул уку елын мәктәпләрдә 1 892 бала тәмамлаган. Аларның 971 — татар балалары.
Татар телендә 8 мәктәптә һәм 2 филиалда 271 бала белем ала. Бу татар балаларының -тын тәшкил итә. 14 мәктәптә татар телен туган теле буларак тагын 568 бала өйрәнә.
Матбугат
1935 елдан бирле татар һәм рус телләрендә «Ярмәкәй яңалыклары» / «Ермекеевские новости» дип аталган район гәҗите чыгарыла. Айга 1 тапкыр башкорт телендәге «Етегән» дигән гәҗит-кушымтасы чыгарыла.
Сторри (Калифорния)
Сторри  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сторри халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Щуково (Киров өлкәсе)
Щуково (Щуково) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%), арлар (3%).
Кечили (Буҗак)
Кечили (Keçili) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Буҗак илчесенә караган бер авыл (köy).
Гараҗабинә
Гараҗабинә (Qaracabinə ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Рапид (приход, Луизиана)
Тарихы
Рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 1362 км² тәшкил итә.
Пневе (Польша)
Пневе  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17650) 1996 UH5
(17650) 1996 UH5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 29 октябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 UH5» саналган.
Драгомирово (Перник өлкәсе)
Драгомирово  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герлахово (Равицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Летр
Летр — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Оҗаклы (Тушба)
Оҗаклы (Ocaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Тушба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казе Роза (Парма)
Казе Роза — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сен-Мартен-де-Каральп
Сен-Мартен-де-Каральп (Saint-Martin-de-Caralp) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Валь-д'Арьеж кантонына карый.
Казе Роза (Парма)
Географиясе
Казе Роза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Ти (Көньяк Дакота)
Ти  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Казе Роза (Парма)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ти (Көньяк Дакота)
Тарихы
Ти шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Манстер (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фуксмюль
Фуксмюль — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Скулкино
Скулкино (Скулкино, Скулкино) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Фуксмюль
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арцль-им-Пицталь
Арцль-им-Пицталь — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хәсән Хәсәнов
Хәсән Хәсәнов (, Тбилиси, Гөрҗистан ССР, Советлар Берлеге ) — азәри һәм совет дәүләт эшлеклесе. Азәрбайҗан КФ Сумгает (1978-1979) һәм Кировабад (1979-1981) шәһәр комитетлары беренче сәркәтибе, АзССР Министрлар шурасы рәисе (1990-1991) Азәрбайҗан премьер-министры (1991-1992), Азәрбайҗан чит ил эшләре министры (1993-1998), Азәрбайҗанның Маҗарстанда һәм Польшада илчесе. СБКФ ҮК әгъзасы (1990-1991), 10 нчы чакырылыш ССРБ Югары шурасы депутаты, 2 нче чакырылыш Азәрбайҗан Милли Мәҗлесе депутаты.
Кириклейка
Кириклейка — Инсарка елгасы кушылдыгы. Мордва Республикасының Инсар районы биләмәләрендә ага. Елга Инсарка елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бозһүюк (Элмалы)
Бозһүюк (Bozhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сантене (Луар һәм Шер)
Сантене — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Пагараны (Вавкавыский районы)
Пагараны  (Пагараны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Аэроэкспресс (Казан)
Аэроэкспресс (tat.lat. Aeroekspress (Qazan)) – Казан-1 тимер юл вокзалы һәм Казан Халыкара аэропорты арасында тиз йөрешле тимер юл сызыгы. ООО «Аэроэкспре́сс» – Россия транспорт ширкәте, Мәскәү, Сочи, Владивосток, Казан шәһәрләре аларның аэропортлары белән шәһәртирә поездлары ярдәмендә тоташтыра.
2013 елның 22 маенда ачылды.
Казан Аэроэкспрессы белән Казан-1 тимер юл вокзалыннан Казан Халыкара аэропортына кадәр 20-25 минуттан барып җитеп була. Хәзер маршрутта Siemens ширкәтендә җитештерелгән "Карлыгач" («Ласточка») поезды йөри. Иң зур юл тизлеге 140 км/сәг (поезд үзлеге – 160 км/сәг).
Казан-1 вокзалы һәм Казан һава аланы арасында тимер юл тукталышлары: «Вахитово», «Комбинат», «Юбилейлы», «Каенлык», «Баганалар (Столбищи)» бар. Аэроэкспресс тукталышсыз йөри, ләкин киләчәктә электропоездлар арадагы тукталышларда тукталачак.
Юл бәясе: стандарт – 200 сум, бизнес-класс – 400 сум, бала өчен – 75 сум.
Казан Халыкара Аэропортында махсус ябык Аэроэкспресс тукталышы траволаторлар, лифт белән ясалган. Аэроэкспресс тукталышыннан аэропорт теркәлешенә ябык юлы буенча барып була.
Герштупово
Герштупово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Домброва (Семполенский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поборшув
Поборшув — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Роки (Гросето)
Казе Роки — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Роки Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шеръёль
Шеръёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Велью елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17651) Tajimi
(17651) Tajimi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 3 ноябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Tajimi обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VM1» саналган.
Христофор Колумб
Колумб рәсми рәвештә беренче булып Атлантик океанны корабта кичә һәм европалылар арасында беренче булып Кариб диңгезедә була. Ул Багама архипелагының үзәк өлешен тәшкил иткән барлык Зур Антиль утрауларын ача. Шулай ук Кече Антиль утрауларының да бер өлешен (Доминик утравыннан алып Виргиния утрауларына кадәр), Тринидадны һәм Кариб диңгезендәге күпсанлы вак утрауларны ачуга ирешә.
Тарих
1493 ел
Böyek Han mäçete
Böyek Han Mäçete - Baqçasarayda urnaşqan Hansaraynıñ eçendä bulğan tarixi mäçet Qırımnıñ iñ olı mäçetlärennän berse bula.
Tarix
Mäçet 1532 yılında I. Sahib Gäräy Xan tarafınnan yasalğan häm XVII ğasırda şulay atalğan. Binanıñ könçığışında ber Täharäthana bar mäçetneñ diwarları Qor'än Ayätläre belän bizälgän. Bu yazular qara tös belän kertelgän bula ike manarası bar ozınlığı 28 metr. Manaranı basqıçlar arqılı gizü mömkin, Manara taş tälinkälär belän yasalğan bula. Galim keşelär nigezendä mäçetneñ törle külämnärdä gömbäzlär belän yabıldı dip fiker äytälär
1736 yılı mäçet yanğınnan (ut) zıyan alğan, soñrak II. Sälamät Gäräy idaräsendä yañadan tözelgän. 1750 yılı Arıslan Geray şul mäçetneñ yanına mädräsä yasağan, şul mädräsä yäğni uqu urını bügengä qädär zıyansız kilgän. Sovet Sotsialist Cömhüriätlär Berlege çorında şul mäçettä ğibadät tıyılğan, läkin bügen ğibadät itü mömkin bula. Qırım Avtonom Cömhüriyäteneñ 2014nçe yılda Räsäy tarafınnan okkupatsiädän soñ şul mäçettä yañartu başlanğan, qayber keşelär şul restovratsiäneñ mäçetkä zıyan kiterüen äytälär.
Аслинг (Тироль)
Аслинг  — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дрен
Дрен — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маренго (Индиана)
Маренго  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Щука-Ёль
Щука-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Джордж Митчелл
Джордж Джон Митчелл (George John Mitchell) — АКШ сәясәтчесе, Демократик фирка әгъзасы, АКШның Якын Көнчыгышта махсус вәкиле (2009—2011). 1980—1995 елларда — сенатор. «DLA Piper» юридик ширкәтенең шурасы рәисе.
1954 елда бакалавр дәрәҗәсен ала. Хокук буенча дәрәҗәгә (LL.B.) 1960 елда ирешә. 1995—2000 елларда Билл Клинтонның махсус киңәшчесе вазифаларын үти. 2009 елның 22 гыйнварыннан 2011 елның 14 маена кадәр АКШның Якын Көнчыгышта махсус вәкиле булып эшли.
Белфастның Король университеты канлеры (the Queen's University of Belfast).
Фуксталь
Фуксталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Толсты
Толсты (Толсты) — Чиләбе өлкәсенең Варна районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (81%), казахлар (12%).
Сен-Мишель (Арьеж)
Сен-Мишель (Saint-Michel) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Памье-1 кантонына карый.
Валя-Милковулуй
Валя-Милковулуй — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ред-Ривер (приход, Луизиана)
Ред-Ривер — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Кушатта шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 402 км² тәшкил итә.
Чебак (Олы Юла кушылдыгы)
Чебак (Ближ. Чебак) — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Юл елгасының сул ярыннан 120 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Погожалка (Ополе воеводалыгы)
Погожалка  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стоунифорд (Калифорния)
Стоунифорд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стоунифорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домброва-Бискупя
Домброва-Бискупя — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
PT Sans
PT Sans (ПТ Санс) – ПараТайп компаниясе җитештергән ирекле рәвештә таратылган санак шрифты. Татар телендә язып була.
Шрифтлар ПараТайп компаниясенең ачык кулланучы шрифты лицензиясе буенча таратыла.
Максаты
20B9—20CF диапазонында рәсми булмаган сум (рубль) билгесе бар.
Оҗаклы (Назилли)
Оҗаклы (Ocaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Карелия хезмәт коммунасы
Карелия хезмәт коммунасы (Карельская трудовая коммуна, КТК, фин. Karjalan työkommuunni) — 1920 елның 8 июненнән 1923 елның 25 июленә кадәр РСФСР составындагы автоном өлкә берләшмәсе. Административ үзәге Петрозаводск шәһәре.
Бу хәзерге Карелия Республикасы территориясендә беренче совет милли-дәүләт оешмасы.
Тарихы
Бөтенроссия Үзәк башкарма комитеты декреты нигезендә 1920 елның 8 июнендә Карел Революцион комитеты, КТК дәүләт хакимиятенең вакытлы югары органы буларак оештырыла. Комитет составына Э.А. Гюллинг (рәис), В. М. Куджиев һәм Я. Т. Мяки керә.
1-3 июльдә Петрозаводскида Карелия хезмәт ияләренең беренче Бөтенроссия съезды узды. Съезд эшендә Карелиянең Олонец һәм Архангельск губерналарының 24 волостеннан 142 делегат катнаша. Съезд РСФСР составында КТК оешуын хуплый. Съезд өстәмә рәвештә Карелия Революцион комитеты составына карел — Никитин И. А. (Олонец өязеннән), Гурьев В. Т. (Повенецкий өязеннән), Поттоев Ф. Е. вәкилләрен сайлый. Соңрак Ревком составына Данилов И. А. һәм Богданов Г. Х. керә. Бер үк вакытта шунда ук Олонец губернасының барлык комсомол оешмаларын берләштергән РКСМ Беренче Губерна съезды да уза.
1920 елның 3 августында РСФСР Халык Комиссарлары Советы утырышында В.И. Ленин рәислегендә Карел хезмәт коммунасының территориаль төзелеше һәм чикләре мәсьәләсе карала.
Олонец губернасыннан:
Архангельск губернасыннан — Сорокск волосте (Кемь өязе) Кемь, Кандалакша, Керет, Оланга, Кестеньгск, Вычитайболь, Тихтозерская, Вокнаволоцкая, Ухта, Погос, Подужемская, Кондок, Юшкозер, Тунгуд, Маслозерская, Шуерецкая, Летнеконецкая.
КТКНЫҢ гомуми мәйданы — 115186 км2, халык саны 147,3 мең кеше (60 % — кареллар, 37 % - руслар).
Асылда, Олонецк губерниясе урынында ике губерна барлыкка килә: Олонец һәм КТК. Партия үзәге турындагы мәсьәлә буенча фикер алышканда партия оешмаларын берләштерергә түгел, ә булган бердәм структураны саклап калырга дигән карар кабул ителә.
1920 елның 15 сентябрендә РКП(б) үк оештыру бюросы карары нигезендә вакытлы Карел-Олонец Берләшкән губерна комитеты оештырыла, ә Олонец губком үз эшчәнлеген туктата. Карелия-Олонец партия оешмасы составына җиде өяз партия оешмасы керә: Вытегорская, Кемская, Лодейнопольская, Олонецкая, Петрозаводская, Повенецкая һәм Пудожская.
1920 елның 16-17 сентябрендә Олонец губернасы һөнәр берлекләре секретарьлары киңәшмәсендә профсоюз органнарын бүлү максатка ярашлы түгел дип табыла. Олонец губпрофсоветы Карелия-Олонец өлкә Профсоюзлар советы дип үзгәртелә.
Октябрь аенда «Karjalan kommuuni» («Карельская коммуна») фин телендә газета басыла башлый.
1920 елның 14 октябрендә Совет Россиясе һәм Финляндия үзара килешү төзи. Совет Россиясе регионга җирле үзидарә һәм халыкка амнистия хокукын гарантияли торган Дерпт (Тарту) шартнамәсенә икенче кушымта имзаланып ризалашканнан соң, ак финнар Карелиянең ике чик буе районыннан (Реболлар һәм Поросозер) чигенгән. Гражданнар сугышы өзелгәннән соң, Совет хөкүмәте дәүләт чиген торгызу өчен чаралар күрә. КТК составына Реболь һәм Поросозер волостьләре күчә.
1921 елның 11-19 февралендә 1 нче Бөтенкарель Советлар съезды Карелия хезмәт Коммунасы дәүләт хакимиятенең беренче конституциячел югары органы була. Съезд эшендә 144 делегат катнаша. Съездда Карелия хезмәт Коммунасы дәүләт хакимиятенең югары органы — Карелия өлкә башкарма комитеты (Карелия башкарма комитеты) турында Нигезләмә кабул ителә. Съезд 25 кешедән торган Каробли Башкарма комитетының беренче составын сайлый, аның рәисе итеп Эдвард Гюллинг сайлана.
1921 елның 26 апрелендә Карелия хезмәт Коммунасының (КарЭКОСО) халык хуҗалыгы белән турыдан-туры җитәкчелек итү өчен Икътисад советы оештырыла (рәисе Александр Васильевич Шотман).
1921 елда Финляндиядән Карел хезмәт коммунасына Раяселька авылы кушыла.
1921 елның көзендә халык ачлыктан интеккән Коммуна өлкәләрендә Совет хакимиятенең җирле вәкилләренә каршы восстание башлана.
1922 елның 18 сентябрендә Бөтенроссия Үзәк башкарма комитеты декреты чыга, аның буенча Олонец губернасы бетерелә, ә Пудожский һәм Повенецкий өязләре Карелия хезмәт Коммунасы составына керә.
Бөтенроссия Үзәк башкарма комитеты һәм СНК 1923 елның 25 июлендәге 51 номерлы карары белән Карел хезмәт Коммунасы автономияле Карелия Совет Социалистик Республикасы итеп үзгәртелә.
HD198743
HD198743 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.