cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вежхи (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вежхи  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чорешть (Вранча)
Чорешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юксыл
Почта индексы — 422873.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Лейк-Алманор-Пенинсула (Калифорния)
Географиясе
Лейк-Алманор-Пенинсула халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перривилл (Кентукки)
Перривилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Перривилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пеньки (Киров өлкәсе)
Пеньки (Пеньки) — Киров өлкәсенең Нократ Аланы районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Богунево
Богунево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шатийон-ан-Ванделе
Шатийон-ан-Ванделе — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Казе Кадамуро (Тревизо)
Казе Кадамуро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Кадамуро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яхъя бине Сәфәргали
Яхъя бине Сәфәргали, Яхъя бине Сәфәргали бине Арслан әл-Бәрәзәви (1758 ел, РИ, Казан губернасы, Зөя провинциясе, Чар өязе, Олы Бәрәзә — 1838 ел, РИ, Казан губернасы, Казан өязе, Шекә) — мәгърифәтче, XVIII гасырның соңгы чирегендә әдәбият мәйданына чыккан шагыйрь, фәлсәфәче, табиб-гипнозчы. Яхъя бине Сәфәргалинең исемен татар тарихына башлап Шиһабетдин Мәрҗани кайтарган. «Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар» китабында аның фәлсәфә галиме булуын расларлык мәгълүматлар язып калдырган.
Вилькув (Намисловский повяты)
Вилькув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әрәб (Агдаш)
Әрәб  (Ərəb ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
(17008) 1999 CL65
(17008) 1999 CL65 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CL65» саналган.
Яхъя бине Сәфәргали
Тәрҗемәи хәле
1758 елда Казан губернасы Зөя провинциясе Чар өязе (хәзерге Татарстанның Әтнә районы) Олы Бәрәзә авылында игенче гаиләсендә туган. Туган ягы һәм Ырынбур төбәгендәге Каргалы мәдрәсәләрендә укыган. Казан губернасы Казан өязе (хәзерге Арча районы) Шекә авылында имам һәм хатыйб була. Шәехлек белән, шулай ук гипноз һәм табибчылык белән дә шөгыльләнгән.
Халык телендә «Яхъя ишан» исеме белән мәшһүр була. Исеме риваятьләргә уралып яшәгән. Бигрәк тә «ул җеннәр белән кайнаша, аларны буйсындыра ала» дигән, аның кулы белән язылган китапларның күп булуы, аларны җеннәр, кунаклар кулы белән күчерүе турында риваятьләр таралган була.
1838 елда Казан губернасы Казан өязе (хәзерге Арча районы) Шекә авылында вафат. Кабере, ташындагы язулары сакланган.
Уза (Гомельский районы)
Уза  (Уза ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Яхъя бине Сәфәргали
Иҗаты
Яхъя бине Сәфәргали тарафыннан 1798 елда язылган бер китап Татарстан Фәннәр академиясе мирасханәсендә саклана. Анда «Васыятьнамә» исемле көйле әсәре урын алган. Анда XVIII гасыр ахырында татар мәгърифәтчеләрен борчыган милли укыту системасын камилләштерү проблемалары яктыртыла.
Васыятьнамә
Яхъя хәзрәт мәгарифне үз дәверенең иң мөһим мәсьәләсе итеп исәпли. Укымышлыларны, мөдәррисләрне мәгарифтәге торгынлык өчен, канәгатьлек белән яшәүләрен гаепли. Мәгарифдер гыйлемдән асыл максат. Мәгариф юк, голүм күбдер ничек сад. Галимлекнең асыл максаты мәгариф, Мәгариф юк икән, барлык фәннәр дә Сад хәрефе кебек каты булырлар.
Хәрдәлидер безгә бәс гыйлем гыйрфан, Дәхи сыйххәт ула әгмалу икән. Тәм бирүчедер безгә гыйлем, белем, Сәламәт ясаучыдыр гамәлне анык белү.
Кысла (уен)
Кысла  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Өйдә, коридорларда уйнала торган уеннарның берсе.
Красноармейски (Чиләбе өлкәсе)
Красноармейский (Красноармейский) — Чиләбе өлкәсенең Варна районы составына керүче авыл.
Кысла (уен)
Уйнау тәртибе
Санамыш ярдәмендә «кысла» сайланып куела. Аның кулларын бау яки яулык белән артка бәйлиләр. Калган балалар түгәрәкләнеп басалар. «Кысла» артка бәйләнгән куллары белән иптәшләренең берсен чеметергә теләп куып йөртә. Чеметелгән кеше «кысла» була. Уен шулай дәвам итә.
Красноармейски (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (73%), татарлар (7%), украиннар (7%), казахлар (14%).
Табира
Табира — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Карденас (Риоха)
Карденас — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Табира
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Карденас (Риоха)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Париньи (Луара)
Париньи — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Кобла (Печора кушылдыгы)
Кобла — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гендрикс (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейлиҗе (Һендек)
Бейлиҗе (Beylice) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монхайм (Швабия)
Монхайм  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9443) 1997 HR9
(9443) 1997 HR9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Буската
Буската — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Рифат Вәлиәхмәтов
Рифат Вәлиәхмәтов (4 февраль 1938 ел — 25 июнь 2014 ел) — ССРБ һәм Россия галим-педагогы, педагогия фәннәре кандидаты, профессор, Башкорт дәүләт педагогия университетының физик культура факультетын оештыручы.
Берничә гыйльми хезмәт авторы.
Биографиясе
Рифат Миңлеәхмәт улы Вәлиәхмәтов 1938 елның 4 февралендә туган.
Яшь сагында баскетбол белән шөгыльләнә. Югары уку йортын тәмамлаганнан соң, 1980 елда П.Ф.Лесгафт исемендәге физик культура институтында «Исследование методики контроля и совершенствования физической подготовленности мотогонщиков в гонках по гаревой и ледяной дорожкам» темасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый. Бу илдә мотоцикл спорты проблемалары буенча беренче диссертация була.
44 ел дәвамында Башкорт дәүләт педагогия университетында физик тәрбия бирү кафедрасы мөдире һәм физик культура факультетының беренче деканы, физик тәрбия һәм спортның теоретик нигезләре кафедрасы мөдире булып эшли. Соңгы елларда физик культура һәм спорт теориясе һәм методикасы кафедрасы профессоры була
Коморо
Коморо — Япония дәүләтенең Нагано префектурасында урнашкан шәһәр.
Рифат Вәлиәхмәтов
Биографиясе
Вәлиәхмәтов Рифат РБ Баскетбол федерациясен, РБ рус лаптасы федерациясен оештыруда зур көч салып, республикада спорт үсешенә зур өлеш кертә. Башкортстан Республикасында озак еллар Рус лаптасы федерациясен җитәкли. Ул шулай ук 30 елдан күчү тарихи традицион спорт байрамы — Уфа Сары туп көненең инициаторы һәм оештыручысы була.
Өфөлә 2014 елның 25 июнендә вафат була.
«РСФСР-ның халык мәгарифе отличнигы», «ССРБ-ның мәгариф отличнигы», «Россия Федерациясенең иң яхшы физик культура хезмәткәре», «Башкортстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре», «Россия Федерациясенең атказанган физик культура хезмәткәре» (2004), «Физик культура һәм спорт отличнигы». Бөтендөнья башкортлары королтаеның көмеш билгесе белән бүләкләнә, «Башкортстан Республикасында спортны үстерүгә керткән өлеш өчен» билгесе, Николая Озеров медале һәм Россия Олимпия комитетының милли спорт төрен үстерү өчен грамотасы белән бүләкләнә.
Коморо
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 45333 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 459 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 98.66 км² тәшкил итә.
(17009) 1999 CM70
(17009) 1999 CM70 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CM70» саналган.
Каерлар (Пүлүмүр)
Каерлар (Kayırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пүлүмүр илчесенә караган бер авыл (köy).
Вилькув (Прудницкий повяты)
Вилькув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Табокас-ду-Брежу-Велью
Табокас-ду-Брежу-Велью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Богуслав (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вежховиска (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вежховиска  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Казмаш
Кече Казмаш — Олы Казмаш елгасы (Җаек бас.) кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Әбҗәлил биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Казмаш елгасының сул ярыннан 2,6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Каде (Җенова)
Казе Каде — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Чорешть (Галац)
Чорешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казе Каде (Җенова)
Географиясе
Казе Каде Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Әмин Тәрҗеманов
Әмин Тәрҗеманов (Әмин Әфтах улы Тәрҗеманов,, — , ) — җылылык физикасы белгече, техник фәннәр докторы (1972), профессор (1974), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1981), СССР уйлап табучысы (1989), КДТУнең атказанган профессоры (2000), КДТУның һидравлика кафедрасы мөдире (1978-1988) һәм профессоры (1989-2000).
Шулай ук карагыз
<ul></ul>
Казе Каде (Җенова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чорешть (Галац)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лейк-Вайлдвуд (Калифорния)
Лейк-Вайлдвуд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Вайлдвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муратлы (Караязы)
Муратлы (Muratlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Караязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(9444) 1997 JA
(9444) 1997 JA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 1 маенда Клеть тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JA» саналган.
Кеба
Кеба — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вашка елгасының сул ярына тамагыннан 88 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юлбат
Почта индексы — 422077.
Мирзаҗан Байкиев
Мирзаҗан Байкиев, Мирзаҗан Хөррәмсә улы Байкиев (1868 ел, Россия империясе, Пенза губернасы, Бәйки — 1942 елның 31 гыйнвары, ССРБ, Ленинград) — беренче татар һөнәри скульпторы һәм рәссам-реставраторы. 1906-1941 елларда Ленинград Эрмитажында реставратор. Бюстлар ясау остасы. Ленинград камалышы вакытында барлык иҗат иткән эшләре ватылган. Бер бюсты Казанда Милли музейда сакланган.
Тәрҗемәи хәле
1868 елда Россия империясе Пенза губернасы Темников өязе (хәзерге Мордовиянең Краснослободский районы) Бәйки авылында игенче гаиләсендә туган. Санкт-Петербургка барып, барон Штиглицның Үзәк техник рәсем ясау укуханәсен (сәнгать һөнәр мәктәбе, ru) тәмамлаган (1892), сын ясарга өйрәнгән һәм шул өлкәдә эшли башлаган. 1892-1895 елларда Царское Селода, 1895-1897 елларда Нарва, Вильно шәһәрләрендә реставрация эшләрендә катнаша. 1906 елдан вафатына кадәр Ленинград Эрмитажы музеенда рәссам-реставратор, классик һәйкәлләрнең консерваторы (саклаучы һәм сипләүче) булып, 1932-1938 елларда Ленинград антропология һәм этнография музееның (МАЭ, хәзерге Кунсткамера) антропология бүлегендә скульптор-реставратор булып эшли. Төрле халыклар вәкилләреннән гипс маскалар, баш сөяге муляжлары әзерли, Иске Кирмән һәм Мангул каберлекләреннән палеонтропология объектларын, сөяк материалын сипли.
1942 елның 31 гыйнварында, Ленинград камалышының беренче кышында вафат була.
Иҗаты
Һәйкәлчелек белән шөгыльләнә. Эрмитажда ательесы була. Унлап татар мәгърифәтче, шагыйрьләреннән (инкыйлабка кадәр) Шиһабетдин Мәрҗани, Габдулла Тукай, Исмәгыйль Гаспринский, (инкыйлабтан соң) Мулланур Вахитов, Габдулла Тукай, Фатих Әмирханның скульптур (һәйкәл) портретларын ясаган. 1912-1913 елларда Казан Шәрыкъ көтепханәсендә күргәзмәсе оештырыла. Иҗаты турында драматург Риза Ишморатның 1928 елда «Безнең юл» журналында басылган мәкаләсе бар («Казан утлары» 2006 елның 2нче санында мәкаләне күчереп баса). Бакый Урманче 1929 елда «Безнең юл» журналында «Карт татар скульпторы Мирзаҗан ага Байкиев» мәкаләсен, 1960 елда «Совет әдәбияты» журналында тагын бер мәкалә бастырган.
1939 елда Татарстан АССР Үзәк музее (хәзерге ТР милли музее) М. Х. Байкиев 1926 елда эшләгән Ш. Мәрҗаниның бюстын сатып ала.
Казан тикшерүчесе, сәнгать фәннәре кандидаты Т. Н. Кривошеева 2011 елда Бакый Урманчега багышланган конференциядә Мирзаҗан Байкиев иҗаты турында чыгыш ясый.
Кызыклы факт
Үзе белән бергә Питерга килеп, зур ресторанда официант булу идеалына ирешкән һәм Санкт-Петербург аристократиясенең иске-москысы белән сату итеп баеган иптәшләре «сын ясаучы», «тәре ясаучы» дип аптыраткач, бервакыт Муса Бигиевка фәтва сорарга барган.
HD188477
HD188477 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(17010) 1999 CQ72
(17010) 1999 CQ72 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CQ72» саналган.
Пиппа-Пассес (Кентукки)
Пиппа-Пассес  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пиппа-Пассес шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Узнаж (Рэчыцкий районы)
Узнаж  (Узнаж ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пеньково
Пеньково (Пеньково) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (81%).
Касаларрейна
Касаларрейна — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моренвайс
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилямова
Вилямова — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пелюссен
Пелюссен — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Вежховня (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вежховня  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17011) 1999 CC80
(17011) 1999 CC80 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CC80» саналган.
(9445) Charpentier
(9445) Charpentier — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 8 маенда Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JA8» саналган.
Лун-Вож (Печора кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лейк-Гъюз (Калифорния)
Лейк-Гъюз  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Гъюз халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Әрәбоҗагы
Әрәбоҗагы (Ərəbocağı ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Богуславице (Калиский повяты)
Богуславице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Таболейру-Гранди
Таболейру-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
12 декабрь
12 декабрь — Милади тәкъвимендә уникенче айның ун икенче көне. Ел ахырына кадәр 19 көн кала.
Муратлы (Арабан)
Муратлы (Muratlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Арабан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шатожирон
Шатожирон — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Бустукин
Бустукин — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гилберт (Көнбатыш Виргиния)
Гилберт  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Меңьяшәр
Меңьяшәр, «Мандесарка», элек Минджассар – Олы Караган кушылдыгы. Чиләбе өлкәсенең Кызыл районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Караганка елгасының уң ярыннан 84 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны – бассейны юк, елга бассейны – Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Комагане
Комагане — Япония дәүләтенең Нагано префектурасында урнашкан шәһәр.
Чайка (уен)
Чайка  — татар халык уены.
Комагане
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 34696 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 209 кеше тәшкил иткән.
Чайка (уен)
Уйнау тәртибе
Балалар бер тигез урынга 2x2 м күләмдәге турыпочмаклык сызалар. Аннан санашу юлы белән бер баланы «чайка» итеп билгелиләр. «Чайка» шул квадрат эченә баса һәм аның аша кешеләрне йөртмәскә тырыша. Ә квадрат тирәсенә тезелгән балалар аның «биләмәсен» кисеп үтәргә ниятли. Әгәр «чайка» берәр иптәшен шул биләмәне кисеп үткәндә тотып калса, ул «чайка» була. Ә үзе башка балалар рәтенә баса. Уен шулай өзлексез дәвам итә.
Комагане
Географиясе
Шәһәр территориясе 165.92 км² тәшкил итә.
HD188501
HD188501 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Узнаж (Светлагорский районы)
Узнаж  (Узнаж ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Казе Кадорин (Тревизо)
Казе Кадорин — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Кадорин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Краснотал
Краснотал (Краснотал) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (70%), татарлар (7%), украиннар (6%), казахлар (10%).
Вилямовице-Ниски
Вилямовице-Ниски — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чорика
Чорика — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кастаньярес-де-Риоха
Кастаньярес-де-Риоха — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әхтәм Әбүшахманов
Әхтәм Әбүшахманов (Әхтәм Әхәт улы Әбүшахманов, Әхтәм Әхәт улы Әбүшахманов) – драма театры артисты. РСФСР атказанган артисты (1989). С. Юлаев (1983), К. Әхмәтҗанов (2005) премияләре лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1948 елның 10 мартында БАССР Әбҗәлил районы Бурангул авылында туган. Уфада сәнгать укуханәсен (Г. Гыйләҗев курсы) (1970), Уфа сәнгать институтын (Ф. Касыймова курсы) (1996) тәмамлаган. Башкорт язучылары әсәрләре буенча радиоспектакльләр авторы. С. Альтов һәм М. Задорнов хикәяләрен тәрҗемә итә. Сөйләм жанры өчен методик әсбаплар яза.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ театр әһелләре берлеге әгъзасы (1977).
Мос (Түбән Бавария)
Мос  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Тетум теле
Тетум теле (Португаль телендә: Тетум Португаль әйтелеше: [ˈt̪et̪um],; Тетум: Тетун Тетум әйтелеше: [ˈt̪et̪un̪]) Тимор утравында сөйләшелә торган Австронезия теле. Ул Индонезия Көнбатыш Тиморында Белу Регентлыгында һәм Көнчыгыш Тиморда чик буйлап сөйләшелә, анда ул ике рәсми телнең берсе. Чын төшенчәләрдә Тетумның тел буларак ике төп формасы бар: Көнчыгыш Тиморда Тетун Дили киң икенче тел буларак камил сөйләшелә. Алдагы контактсыз Тетум Терик һәм Тетум Дили шунда ук үзара аңлаешлы түгел, чөнки Тетун Дилида күп санлы Португаль чыгышлы сүзләр бар. Күпмедер грамматика гадиләштерүеннән тыш, Тетун Дилига Көнчыгыш Тиморның икенче рәсми тел Португаль теленең сүзлеге һәм әз дәрәҗәдә грамматикасы йогынты ясаган.
Партизан урамы (Казан)
Географиясе
Урам Декабристлар, Восстание, Тунаков һәм Гагарин урамнары арасындагы кварталда урнаша. Районда күпкатлы йортлар төзелгәнчегә кадәр урам хәзерге Ямашев проспекты тирәсеннән башланган булган.
Тарих
Хәзерге исемен 1920-елларның икенче яртысыннан йөртә. Элекке исеме — (1920-елларның икенче яртысына кадәр).
(9446) Cicero
(9446) Cicero — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Каерлы (Нигде)
Каерлы (Kayırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Нигде илчесенә караган бер авыл (köy).
Табулейру
Табулейру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Плам-Спрингс (Кентукки)
Плам-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шатонеф-д'Иль-е-Вилен
Шатонеф-д'Иль-е-Вилен — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Вежхославице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вежхославице  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17012) 1999 CY80
(17012) 1999 CY80 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CY80» саналган.
Гайсә Хәкимҗан
Гайсә Хәкимҗан, (Хәкимҗанов - мишәрчә: Айсә, Aisja Hakimsan/Aisa Hakimcan; 13 март 1896 — 5 ноябрь 1972) — татар сәүдәгәре, рәссам, нәшир һәм Тампере шәһәренең татар җәмгыятенә өлеш кертүче.
Биографиясе
Гайсә Хәкимҗан улы Россия империясенең Нижгар губернасы Сергач өязе (хәзерге Түбән Новгород өлкәсе Кызыл Октябрь районы) Актук дип аталган кечкенә авылында туа. Һәм 1917 елда туган җирен ташлап Финляндиягә китеп яши башлый.
Ул Тампере шәһәренең Ислам җыелышына нигез салучыларның берсе, анда озак еллар директорлар советында эшләгән. Рамазан аенда Айсә үзенең моңлы тавышы белән Таравих намазларын укый. Ул шулай ук ​​1946-1948 елларда Тампере Төрек җәмгыяте рәисе һәм күп тапкыр аның урынбасары булып эшли. Айсәнең эшләвен яратканга, аны берничә тапкыр рәис итеп сайлыйлар. Хәкимҗан шулай ук бик иҗади шәхес буларак та билгеле була. Шигырьләр яза, җырлар җырлый, скрипка һәм мандолинада уйный, хор директоры булып та эшли. Күп еллардан соң да ул куйган хор җырлары популяр була. Музыкаль сәләтенә өстәп, ул 1940 елларда берничә пьеса куя. Аның сәхнәләштергән пьесаларның кайбер исемнәре Алия Бану һәм Асыл Яр. Ул пьесаларда, гадәттә өлкән персонажларны уйнарга ярата торган була.
1938 елда Хәкимҗан Варшавадагы Гаяз Исхакый оештырган Идел-Урал дәүләтенең 20 еллык мемориаль хезмәтендә катнаша. Аның белән Гибадулла Муртазин, эшмәкәр Гомәр Сали һәм башкалар сәяхәт итә.
1956 елда үзе җыйган җырлар һәм шигырьләрне тәшкил иткән өч буклет мөхәррирлек кыла һәм бастыра. Шул шигырьләр арасында аның үзе язган кайбер шигырләре дә була. Шигырьләренең берсендә ул үз хисләрен түбәндәгечә белдерә: Белмәсәм ил дәртләрен, мин болай язмас идем. Милләтемне сөймәсәм, кулыма каләм алмас идем. 1966 елда Хәкимҗан татар шагыйре Габдулла Тукайның 80-еллыгы хөрмәтенә бер битле басма бастырып чыгара. Нәшер итүдә аңа Имам Хәбибур-Рахман Шакир булыша. Бу вакытларда Хәкимҗан үзенең сәүдәгәр дусты Сәмигулла Вафин белән "Ислам - Чын иман" (тәрҗемә ителгән исем) дип аталган китабын бастырып чыгара. 1970-нче елның июнендә аңа Казанга бару мөмкинлеге бирелде, Гомәр Таһир (Үмәр Даһер) Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтына сәяхәт оештырганда. Анда аларны рәсми кунак итеп кабул иттеләр. Фольклорчы Илбарис Надиров та бар иде. Сәяхәт вакытында Г. Хәкимҗан Габдулла Тукай каберенә барды, аңа хөрмәт күрсәтте. Хәкимҗан Тампереда үлде, Финляндия.
Хатыйп Миңнегулов Хәкимҗанны үз әсәрендә искә алды: Чит илләрдәге татар әдәбияты һәм матбугаты. (1993, №7).
Гаиләсе
Хәкимҗаннең татар театры сәхнәсендә актив катнашучы Алия исемле кызы, хоккейчы Рәшит Хәкимҗан исемле улы. Хәкимҗановның хатыны фин хатыны Сильвия иде, ул мөселман булды.
Хәкимҗанның әнисе, Мәрьям (Галәветдин кызы) һәм аның абыйлары Ситдыйк, Ибраһим да Финляндиядә яшәгән.
Кервей
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Богуславице (Кольский повяты)
Богуславице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Первомайск (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Перинье (Луара)
Перинье — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Татарстан Республикасының Атказанган фән һәм техника эшлеклесе
Татарстан Республикасының Атказанган фән һәм техника эшлеклесе — 1940-2004 елларда гамәлдә булган мактаулы исем. Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан бирелә торган булган. Бүләкләнүчеләр саны — 273 кеше.
Йолдыз (Азнакай районы)
Йолдыз — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423306.
Әрәбшәки
Әрәбшәки (Ərəbşəki ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Татарлык
Татарлыкны якын күргән шәхесләр үзләрен Кояш системасындагы йортыбыз Җир шарында яшәгән бүгенге көн кешеләрнең глобальләшкән җәмгыяте әгъзасы булудан тыш, шулай ук дөнья тарихы дәвамында төрле урыннарда һәм шартларда яшәгән һәм яшәячәк күп буын татарча фикерли, сөйләшә һәм укый-яза алучыларны берләштерүче үзенчәлекле виртуаль иҗтимагый төркем өлеше дип хис итә.
Татарлык элементлары
Һәр милли кемлек кебек үк, татар халкыныкы татарлар үз милләтләрен билгеләгәнндә (милли аң) кулланган төрле элементлардан формалаша. Һәрбер шәхеснең аерым элементларына төрле әһәмияте бирә алганы аркасында, татарлыкның нәрсәдән гыйбарәт икәнен тасвирлаучы уртак билгеләмәсе арасында бәхәсләр булуы мөмкин.
Бу элементлар төрле вакытта татарларның тормышына кешеләрнең глобаль җәмгыятендәге фәнни белем, технологик, икътисади һәм мәдәни алгарышлар, иҗтимагый, сәяси һәм көндәлек тормыш вакыйгалары тәэсире нәтиҗәсендә барлыкка килә һәм үзгәреп тора.
Татар милли кемлекнең эволюциясе
Тормышы дәвамында аерым шәхеснең Мин төшенчәсе, иҗтимагый төркемнәрнең мәдәни кемлеге үзгәргәне кебек үк, милләтләрнең яшәеше дәвамында милли кемлекләре үзгәреп тора — Дөнья тарихындагы XIII, XVII, бүген һәм XXV гасырда татарлык төшенчәләре бер-берсенә тигез була алмый.
Милли кемлек төшенчәсенең бүгенге көндәге мәгънәсе XX гасыр башында формалашкач, тарихи татар милли кемлеге турындагы бәхәсләр еш болгарчылык - татарчылык  (ru) , туранчылык - төркичелек  (ru)  үлчәнешендә бара.
Татарлык бүген
XX гасыр азагы - XXI гасыр башына сәнәгый, мәгълүмат технологияләре революцияләре һәм ССРБ таркалуы аркасында урын алган җитештерү, транспорт, мәгълүмат тапшыру технологияләрендәге һәм иҗтимагый үзгәрешләр аркасында бүгенге көндәге глобальләшкән дөньясында татарлык төшенчәсе (бар башка этномилли кемлекләр кебек үк) яңа үзгәреш чорын кичерә.
Яңа мохиттә туып-үскән татар балалары татар булуның чордаш мәгънәсен эзли, татар милләтче хәрәкәтьләре күбесенчә: төшенчәләре тирәсендә кайный.
Камил Әхияров
Әхияров Камил Шәехмирза улы (19 февраль 1930 ел) — ССРБ һәм Россиянең галим-педагогы, югары мәктәп эшлеклече, педагогия фәннәре докторы (1974), профессор (1976), Белем бирүне гуманлаштыру халыкара академиясенең гамәлдәге әгъзасы (1995), Россия Мәгариф академиясенең чын әгъзасы.
600 дән артык гыйльми һәм укыту-методик эшләр авторы, аларның бер өлеше чит илләрдә басылып чыккан; Әхияровның гыйльми тикшеренүләре этнопедагогика, хезмәт, укыту проблемаларына багышланган.
Биографиясе
Камил Шәехмирза улы Әхияров 1930 елның 19 февралендә Башкорт АССР ы Бөре кантоны Югары Манчар авылында (хәзер Башкортстанның Илеш районы) күп балалы крестьян гаиләсендә туган. Аның әтисе — Шәехмирза Әхияров колхоз рәисе, Яркәй МТС-ында директор була; әнисе Гөлзифа Шакир кызы колхозда эшли.
Кандидатлык диссертациясе яклаганнан соң Камил Әхияров Бөре дәүләт педагогия институтының фәнни һәм укыту эшләре буенча проректоры итеп раслана, ары 1963 елдан алып 1989 елга кадәр бу югары уку йортының ректоры була.
1974 елда «Трудовое воспитание в сельской общеобразовательной школе на современном этапе» темасына диссертация яклап, педагогия фәннәре докторы булып китә; 1976 елда профессор итеп сайлана. 1989 елда Башкорт дәүләт педагогия институтының кафедра мөдире була, мәктәпләр белән идарә итүнең фәнни нигезләрен эшли, 2007 елга кадәр бу вазифаны били. Әлеге вакытта бу югары уку йортында педагогика кафедрасында эшли.
Камил Әхияров башлангычы белән республикада педагоглык буенча кандидатлык һәм докторлык диссертацияләрен яклау буенча беренче махсуслаштырылган совет ачыла. Аның җитәкчелегендә 150-нән артык фән докторы һәм кандидаты әзерләнә. Күп еллар педагогик эзләнү методологиясе буенча фәнни мәктәпне уңышлы җитәкли, Халык мәгарифе хезмәткәрләренең Бөтен Союз съезында хупланган педагогик белемнең концепциясен әзерләүдә катнаша.
Лейк-Девис (Калифорния)
Лейк-Девис  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Девис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейлик (Ондокузмаес)
Бейлик (Beylik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Ондокузмаес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кастровьехо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Висока (Глубчицкий повяты)
Висока  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(9447) Julesbordet
Тарихы
1997 елның 3 маенда Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JJ18» саналган.
Висока (Глубчицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Муратлы (Оникишубат)
Муратлы (Muratlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гыйльманова
Гыйльманова — фамилия.
Уладзимиравка (Гусявицки авыл советы)
Уладзимиравка  (Уладзіміраўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казе Кадрига
Казе Кадрига — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Кадрига Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Бусу
Бусу — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перебор (Печора кушылдыгы)
Перебор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Могак
Могак — Җаек бассейнына караучы елга. Башкортстан Республикасының Әбҗәлил районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чибәркүл күлендә. Ул күлнең үзеннән Янгел елгасы агып китеп, күлне Җаек елгасы белән тоташтыра. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шевенье
Шевенье — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Гиллсборо (Көнбатыш Виргиния)
Гиллсборо  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берта Зутнер
Бе́рта фон Зу́тнер (баронесса Берта фон Зутнер, тулы исеме Берта София Феличита Фройфрау фон Зутнер Bertha Sophie Felicitas Freifrau von Suttner, кыз фамилиясе Кински, Kinsky; 9 июнь 1843, – 21 июнь 1914, Вена) — австрияле язучы, халыкара пацифистик хәрәкәт эшлеклесе, Тынычлык өчен Нобель премиясенең 1905 елда лауреаты.
Яшь чак
thumb|200px|left|Берта фон Зутнер 1911 елда Берта фон Зутнер 1843 елның 9 июнендә Праһада, Боһемиядә ул чактагы Австро-Венгрия империясендә, австрияле фельдмаршал граф Франц Йозеф Кински фон Шиник унд Теттау гаиләсендә туа. Аның әтисе кызының тууына аз вакыт калганда вафат була, шуңа күрә Бертаны үстерү һәм тәрбияләү белән әнисе София Вилһелмина (атаклы алман язучысы Карл Теодор Кернерның туганы) белән опекун күп акчасын һәм вакытын курортларга бару һәм Европа казиноларында азартлы уеннар уйнауга тотканга, Берта Париж, Венеция, Баден-Баден һәм башка Европа шәһәрләрендә үсә, шуңа күрә инглиз, француз, итальян телләрендә җиңел сөйләшә һәм бик күп атаклы кешеләр белән таныша. Әйтергә кирәк, Берта Кински австрияле аристократик җәмгыятьнең милитаристик гадәтләрендә, ягъни ул соңрак аяусыз көрәш алып барган гореф-гадәтләрдә тәрбияләнә. right|200px|thumb|Тифлистагы йортлары Аңа 30 яшь тулганда, София иренең васыяте буенча калган байлыкны югалта. Башта Берта Кински җырчы булырга тели, тик бу барып чыкмый. Озакламый аңа веналы Зутнерлар гаиләсенең 4 кызына гувернантка булып ялланырга туры килә. Шул чакта ул гаиләдәге өч улның берсенә – барон Артур Гундаккар фон Зутнерга гашыйк була. Ләкин Зутнерларның финанс хәле начар булган һәм Артурның ата-аналары Артурга яхшы кәләш табып, үзләренең проблемаларын хәл итәргә теләгәннәр. Өстәвенә, Берта Артурга караганда 7 яшькә өлкәнрәк тә була. Шуңа күрә, Зутнерлардагы эшеннән куылгач, 1876 елда ул Парижка китә. Монда Берта Альфред Нобельның шәхси сәркатибе һәм икътисадчысы булып эшли башлый. Ләкин берничә атнадан соң Альфред Нобель Швециягә китә, ә Берта, сөйгәненең чакыруы буенча Венага кайта. Монда алар 12 июньдә Артурның ата-аналарының рөхсәтеннән башка гаилә корып, кенәз Дадиани гаиләсенең чакыруы буенча Россиягә, Гөрҗистанга күчеп китәргә мәҗбүр булалар һәм 9 ел Тифлиста яшиләр.
Тифлиста Берта тел белеме һәм музыка буенча дәресләр бирә һәм Европа мәдәнияте һәм сәясәте белән кызыксынып, кешелекнең тәрәкъкыяте мәгарифсез һәм аек акылсыз мөмкин түгел дигән фикергә кирә. 1887 елда Россия белән Төркия арасында сугыш башлангач, Артур хәрби хәрәкәтләр турында репортажлар яза һәм аларны Вена матбугатына җибәрә. Иренең мәкаләләренең популяр булуы Бертаны да каләм эшенә тотынырга илһамландыра. Ул хикәяләр, эсселар яза һәм күбесенчә B.Oulot дигән тәхәллүс белән аларны нәшер итә. Артур фон Зутнер белән бергә Эмиль Золя, Чарльз Дарвин, Герберт Спенсер кебек шәхесләрнең идеяләре тәэсирендә дүрт роман яза: иҗтимагый прогресс хакындагы «Бер җанны тасвирлау» («Inventaruim einer Seele», Лейпциг, 1883, 2 нче басма 1888); «Ein Manuckript» (Лейпциг, 1885); демократия һәм прогресска багышланган «High Life» (Мюнхен, 1886); дарвинчылык һәм антисемитчылык турындагы «Daniela Dormes» (Мюнхен, 1886).
Ире Артур фон Зутнер (1850-1902) төрле романнар һәм новеллалар авторы буларак та билгеле: «Daredjan» (Мюнхен, 1884); «Der Battono» (Штутгарт, 1886); «Anderl» (Дрезден); «Die Adjaren» (Штутгарт, 1889)
«Бетсен корал!»
1885 елда гаилә Венага кайта, бу вакытта Артур антисемитчылык белән көрәшә башлый. 1886-1887 елларда Зутнерлар Парижда яшиләр, Альфред Нобель һәм Эрнест Ренан белән очрашалар, Лондондагы «Тынычлык һәм халыкара арбитраж ассоциациясе»нең һәм континенталь Европадагы башка охшаш оешмаларның эшчәнлеге белән танышалар. Арбитраж идеяләре белән илһамланып, Берта фон Зутнер «Машиналар эпохасы» дигән китабын яза (1889), анда ул Европа илләрендәге милләтчелек һәм милитаризм пропагандасына каршы катгый тәнкыйть белән чыга. Бу әсәр гади җәмгыятьтә дә, әдәби тәнкыйтьчеләр арасында да зур бәхәсләр куптара.
Шулай ук 1889 елда Зутнерның «Бетсен корал!» (Die Waffen nieder) дигән китабы чыга, ул әсәрдә язмышын XIX гасырның 60 елларындагы Европа сугышлары бозып бетергән яшь хатын-кыз тормышы сурәтләнә. Күзәтүләрнең зур запасы белән һәм языла торган теманы яхшы белеп иҗат ителгән бу әсәр сугышка каршы протест, сугыш аркасында бик күп бәлаләргә юлыккан хатын, ана һәм гаилә күзаллавына нигезләнгән протест.
Романда сурәтләнгән хәрби көчләүләр әсәрне укучы җәмәгатьчелек өчен шаккаттыргыч тәэсиргә ия була. Хәрби эшне һәм кеше психологиясен белеп язылган «Бетсен корал!» романы авторга гына түгел, бөтен сугышка каршы хәрәкәткә дә популярлык китерә. Лев Толстой аның җәмәгатьчелеккә тәэсирен Гарриет Бичер-Стоуның атаклы «Том агайның куышы» китабының йогынтысы белән чагыштыра. Бу китаптан өзекләрдә Австрия хөкүмәтендә еш кына цитата итеп китерәләр, күп телләргә тәрҗемә итәләр. Романны Вилһелм Либкнехт алман социал-демократларының «Форвартс» газетасында бастыра.
Халыкара иҗтимагый эшчәнлек
Романның популярлыгы язучыга тынычлык өчен көрәшүче аурупалы төркемнәр белән элемтәләр урнаштырырга мөмкинлек бирә. 1891 елда Зутнер Римда Парламентара берлек оештырган тынычлык сөючеләр конгрессында катнаша. Шул ук елны ул «Австрия тынычлык җәмгыяте»н оештыра, ул Австриядә иң беренче пацифистик оешма була. 1892 елда исә Берта фон Зутнер төп максаты Европаның күпчелек илләрендә оешып килүче пацифистик оешмаларының эшчәнлеген координацияләү булган «Берн тынычлык бюросы»ның оештыручы-әгъзасы булып тора. 20 ел эчендә ул бу Бюроның вице-президенты вазифасын башкара.
Шул ук 1892 елда фон Зутнер Альфред Фрид белән бергә «Бетсен корал!» атлы пацифистик журналына нигез сала һәм анда «Хәзерге заман тарихы кырларында шәрехләр» рубрикасын алып бара.
1890-еллар милитаризмның кискен көчәю чоры булып чыга; Зутнер тынычлык сөюче көчләрнең күп санлы конференцияләрендә катнаша һәм еш кына бердәнбер хатын-кыз – делегат була. Берта һәм ире Артур фон Зутнер 1899 елгы Һаага солых конференциясен әзерләүгә оештыру буенча, мәгълүмати һәм финанс яктан ярдәм итәләр. 1902 елда ире вафат булгач, Зутнер пацифистик эшчәнлеген дәвам итә, 1904-1905 елларда лекцияләр белән чыгыш ясап, АКШ һәм Алмания буенча турне оештыра, АКШ президенты Теодор Рузвельт белән очраша.
Нобель премиясен алу
Фон Зутнер премиягә 1905 елның 10 декабрендә лаек дип табыла һәм 1906 елның 18 апрелендә Христианияда (Осло) ул бүләк аңа тапшырыла. Зутнер тынычлык премиясен алган беренче, Нобель премиясенең барлык лауреатлары арасында икенче хатын-кыз була (Мария Склодовская-Кюридан соң). Нобель лекциясендә ул теләсә нинди сугышның җаһиллеге, әхлакый деградацияның котылгысызлыгы һәм Җирдә тынычлыкны саклау максатыннан, халыкара арбитраж һәм халыкара демократик мәхкәмәнең зарур булуы турында сөйли.