cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сергей Миронов
Пушкин шәһәрендә туа. 410 номерлы урта мәктәпне тәмамлый. 1969 елда Индустриаль техникумга керә. 1971-1973 елларда хәрби хезмәт үти. 1974 елда Плеханов исемендәге Ленинград таулы институтына керә.
1994 елда Санкт-Петербург парламентына сайлана. 2001 елдан Россия Федерация Шурасын җитәкли.
2011 елда Сергей Миронов «Бердәм Россия»гә карата яңгыраткан сәяси тәнкыйть өчен шактый үзе тәнкыйтьләнә. 18 майда Петербург думасы аны урыныннан ала. Шуннан аның эшчәнлеге актив опозицион булып билгеләнә.
2012 елгы Россия президенты сайлауларында катнаша.
Конти (Сташовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Праксия
Праксия — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Субачы (Паставский районы)
Субачы (Субачы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Sarayçıq
Sarayçıq, Urta Ğasırlar (14-16. yözlär) şähäre. Altın Urdağa, soñraq Nuğay Urdasına kergän. Küptän tügel ütkärgän arxäologik qazılmalar buyınça şähärgä 10. yözdä nigez salğan. Awrupa häm Urta Asiä säwdä yulında, Böyek Yefäk Yulınıí tönyaq tarmağındağı zur ähämiätkä iä bulğan şähär, yöklär almaşu urını. 1580. yılda Cäyek Kazakları tarafınnan cimerelä. Xäräbäläre (şähär qorılmaları, hönärçe ostaxanäläre qaldıqları h.b.) xäzerge Qazaqstanda, Ural yılğası buyındağı Sarayşıq (Qazaqça: Сарайшық) awılı yänläşäsendä saqlanğan.
Бәрлебашы урманчылыгы
Бәрлебашы урманчылыгы — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы урманчылык бистәсе.
Халкы
2011 елга биредә 21 кеше яшәве мәгълүм. Милли составы татарлардан тора. Халыкның төп шөгыле - умартачылык һәм агач эшкәртү.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
GSC2613-1665
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Глоттерталь
Глоттерталь (Glottertal) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скамейния (округ, Вашингтон)
Скамейния — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Стивенсон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1854 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 4289 км² тәшкил итә.
Нилькотейсе
Нилькотейсё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Янгутейто күле — Янгутейяга елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кале (Салихлы)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Салихлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Забрузди-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гароафа (коммуна)
Гароафа — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Лаврентьев
Лаврентьев — фамилия.
Голишовець (Карпатасты воеводалыгы)
Голишовець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ыб (Удора районы)
Ыб (Ыб) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.
Климат
Ыб климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (77%), руслар (19%).
Ольшовець (Томашовский повяты)
Ольшовець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Масал-ду-Шан
Масал-ду-Шан — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Рамаяна (китап)
Вальмикиның Рамаяна китабында борынгы Һинд дине эпосы "Рамаяна" китерелгән. Башта бу китапның өлешләре нинди вакытта укыласы турында әйтеп кителгән, догаларның Санскрит әйтелеше китерелгән. Шуннан соң "Рамаяна"ның тексты китерелгән. Укучы өчен аңлашылмаган төшенчәләрнең мәгънәсе текст астында аңлытып бирелгән. "Асыллык һәм сафлык белән тулы Рамаяна"ны укучы бөтен гөнаһларыннан арыныр һәм токымы белән күкләргә ирешер. Рамаяна (Бала-канда, 1) Хәзергәчә кадәр "Рамаяна" һәм "Махабхарата" бөек эпослары кебек кешеләргә тирән һәм озак йогынты ясаган китапларны белмим. Джавахарлал Неру "Рамаяна"ның бөек каһарманы "Рама" безгә шатлык китерә, чөнки аның бөеклеге йөрәккә орына. Рабиндранат Тагор "Рамаяна" җир тормышының кечкенә ваклыларын ача, һәм аларга зур рухи мәгънә бирә... Ауробиндо Гхош Вазифа һәм нәфес, мәкер һәм турылык, шиклелек һәм тугърылык конфликтлары "Рамаяна"да шулкадәр җанлы һәм дөрес итеп күрсәтелгән ки, ул безне хәтта хәзер мең еллар үткәч дулкынландыра. Аның искиткеч вакыйгаларында, аның каһарманнары язмышларында үзебезне һәм әйләнә-тирә тормышыбызны таныйбыз. П.А.Гринцер (Һинд дине белгече, филология фәннәре докторы)
Төмән (мәгънәләр)
Бу сүзнең берничә мәгънәсе бар:
Ангуэс
Ангуэс — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Овилье
Овилье — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Яншково Село
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сувалкава
Сувалкава (Сувалкава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Җихангази (Бозүюк)
Җихангази (Cihangazi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Бозүюк илчесенә караган бер авыл (köy).
Флетчер (Төньяк Каролина)
Флетчер  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11042) Эрнствебер
(11042) Эрнствебер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 3 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 VD1» саналган.
(10209) Izanaki
(10209) Izanaki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 24 августында Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 QY1» саналган.
Руандада ислам
Руандада ислам (Islam au Rwanda, الإسلام في رواندا) − азчылык дине. 2006 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, мөселманнар ил халкының (12,3 млн кеше, 2019 елга) 4,6 % ын тәшкил итә. Руандадагы барлык мөселманнар да диярлек сөнниләр.
Ислам Руандага беренче тапкыр Африканың көнчыгыш ярыннан мөселман сәүдәгәрләре тарафыннан кертелә. XIX гасыр ахырында илгә үтеп кергән Рим католик чиркәве илдә тарафдарлары саны буенча иң зур дин санала. Үз тарихында беренче тапкыр Руандада исламга христианлыкка караган хокуклар һәм ирекләр бирелә. Тутси һәм хуту халыклары арасында мөселманнар саны бертигез күләмдә. 1994 елда булган соң хөкүмәт Руандада этник чыгыш турында  теләсә нинди фикер алышуны тыя. Руандадагы геноцидтан соң Исламга күчүчеләр саны, геноцидта кайбер чиркәү рәсмиләренең катнашуы белән канәгатьсезлек аркасында, арткан.
Тарих
Танзания, Кения һәм Уганда кебек Көнчыгыш Африка илләре белән чагыштырганда, Руандада Ислам тарихы чагыштырмача яшь. Ислам беренче тапкыр 1901 елда илгә кергән гарәп сәүдәгәрләре аша килгән, дип раслана. Альтернатива буларак, исламны колониаль чорда суахили телендә сөйләшүче Танганьика сәүдәгәрләре алып килгән, дип билгеләнә. Исламны шулай ук Һинд субконтинентыннан килгән мөселман сәүдәгәрләре дә тоткан, алар җирле руандалы хатын-кызларга өйләнгән. Руандалылар үзләренең беренче мәчетен 1913 елда төзиләр. Әлеге мәчет Әл-Фәтах мәчете буларак билгеле.
Үз заманында Руандада Ислам таралуга каршы тору өчен күп көч куелган. Моның өчен, кагыйдә буларак, халыкта гарәпләргә карата яшәп килгән начар фикер кулланылган һәм мөселманнарны чит ил кешеләре итеп исәпләгәннәр.
Католик чиркәве шулай ук протестантлык белән исламны үзенә көндәш диннәр итеп кабул иткән.
Күпчелек мөселманнар шәһәрләр тирәсендә урнашкан, илнең төп халкы авылларда яшәгән. Гарәп һәм һиндстанлы мөселманнар беркайчан да дәгъвәт белән шөгыльләнмәгән. Бельгия администрациясе чорында ислам дине тарафдарлары маргинальләшә башлаган. Мөселманнар беркайчан да хөкүмәттә зур вазифалар биләмәгән. Шунлыктан мөселманнарның күпчелеге - вак сәүдәгәрләр һәм машина йөртүчеләр.
1994 елдан соң
1994 елгы геноцидтан соң, ислам диненә күчүчеләр күп булу сәбәпле, руандалы мөселманнарның саны арткан. Күп кенә мөселманнар тутси, шулай ук хуту качакларын үзләренә сыендырган. Кайбер исламга яңа мөрәҗәгать итүчеләр, католик һәм протестант лидерларының геноцидта уйнаган роле аркасында, исламны кабул иттек, дип белдерә. Хокук саклау төркемнәре ике очракны да документлаштырган: христиан руханилары тутсиларга чиркәүләрдә сыеныр урын табарга рөхсәт иткән, аннары аларны хуту үлем отрядларына тапшырган, шулай ук руханиларның үз мәхәллә кешеләре булган хутуларның тутсиларны үтерүен хуплаган очраклары да билгеле. Кайбер мөселманнар да Руандадагы геноцидта хәлиткеч роль уйнаган: «Хутуның ун васыяте»н язган иң танылган кеше мөселман гаиләсендә туган.
Чаралар
Руандадагы мөселманнар да «бер-береңне хөрмәт итә башлау» кебек иҗтимагый эшчәнлектә актив катнаша. Күп кенә мөселманнар геноцидтан соң этник киеренкелекне бетерү буенча көч куя, шулай ук балаларны карау буенча белем бирә торган хатын-кызлар төркемнәрен булдыру юлы белән ярдәм итә.
Көнбатыш хөкүмәтләре исламның көчәюенә һәм кайбер мәчетләрнең Согуд Гарәбстаныннан финанс ярдәме алуларына борчыла.
Ураза мөселман дини бәйрәме хөкүмәт тарафыннан дүрт дини бәйрәмнең берсе буларак билгеләп үтелә.
Мөселманнарның шәхси Ислам мәктәпләре бар. 2003 елда АКШ илчелеге Кигалидагы ислам урта мәктәбен ремонтлауны күзәтеп бара. Руандада кайчандыр дини сәяси партия ― Демократик Ислам партиясе (ДПИ) булган, аның әгъзалары мөселман булмаган. Конституция бер генә партия дә дин нигезендә төзелә алмый, дип күрсәткәннән соң, үз исемен «Идеаль демократик партия»гә үзгәрткән.
Руанда хөкүмәтенең 2006 елның 1 ноябрендәге докладында хәбәр ителгәнчә, Руанда халкының 56,5 % ы - католиклар, 26 % ы - протестантлар, 11,1 % ы - җиденче көн адвентистлары, 4,6 % ы - мөселманнар, 1,7 % ы - үз диннәре турында белдерми һәм 0,1 % ы - төрле халыкларның традицион диннәренә ышанучылар.
Градзянка
Градзянка (Градзянка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Забуже (Мазовия воеводалыгы)
Забуже  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чхота Анхик Мандир
Чота Анхик Мандиры (Бенгалия телендә: ছোট আহ্নিক মন্দির) Бангладешта, Раджшаһи Бүлегендә, Путхиа Упазилада Путхия Гыйбадәтханә Комплексында Һинд дине гыйбадәтханәсе.
Урнашуы
Гыйбадәтханә урнашкан Путхия шәһәрчегенә юл буенча җитеп була, ул тимер юл станцияле Раджшаһидан 32 километр ераклыкта. Раджшаһи Дхака Раджашаһи Шоссесында урнашкан.
Квейл-Крик (Техас)
Квейл-Крик  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Квейл-Крик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кале (Чамлыяйла)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Чамлыяйла илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вилле-сюр-ле-Небур
Вилле-сюр-ле-Небур — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Ил-2
Ил-2 (НАКО кодификацияләре буенча: Bark) — Бөек Ватан сугышы вакытының совет штурмовигы, Сергей Ильюшин җитәкчелегендә ОКБ-240та төзелгән. Икенче бөтендөнья сугышында иң масс-күләмле һөҗүм итүче очкычы булган.
Конти-Нови
Конти-Нови — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Изернор
Изернор (Izernore) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Пон-д’Эн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20,86 км².
Гауна (Торино)
Гауна — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гауна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нярпа
Нярпа — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бәйдәнә
Бәйдәнә - XIV—XVI йөзләрдә Алтын Урдада һәм аннан соңгы татар ханлыкларында кулланылган, кебә-күлмәктән яссы металл боҗраларының эрелеге белэн аерылган, аның өстеннән киелгән сугыш киеме.
Атабәк
Атабәк - 1. Урта гасыр төрки мәмләкәтләрендә солтан, хан варисларын тәрбияләүче, укытучы остаз; 2. XII — XIII йөзләрдә Урта һәм Якын Көнчыгышта феодаль бәклек-кенәзлек идарәчесе; 3. Урта гасыр Шәрык илләрендә баш нәзир — беренче министр; 4. Мәмлүкләр Мисырында сәргаскәр, яубаш; 5. Кайбер Шәрык илләрендә губернатор — өлкә, вилаять башлыгы, идарэчесе.
Ковиткадавай
Ковиткадавай Шри Ланкада, Джаффнада, Тхунналайда урнашкан Пиллайяр (Ганеша) гыйбадәтханәсе.
(10210) Nathues
(10210) Nathues — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 30 августында ODAS тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 QV3» саналган.
Мэнло (Айова)
Тарихы
Мэнло шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голучкив
Голучкив — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Градки (Кличавский районы)
Градки  (Градкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Масейра (Форнуш-де-Алгодреш)
Масейра  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Гёггинген (Вюртемберг)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Масейра (Форнуш-де-Алгодреш)
Географиясе
Мәйданы —.
Гевенешть (коммуна)
Гевенешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Яренинський Врх
Яренинський Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нодтей
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Снохомиш (округ, Вашингтон)
Снохомиш — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эверетт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1861 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 5413 км² тәшкил итә.
Ансо
Ансо — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Судзилавичы (Дубровенский районы)
Судзилавичы (Судзілавічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Завада (Мазовия воеводалыгы)
Завада  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сак-Посл
Сак-Посл — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хуль-Тур-Ахт елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Балдахин
Балдахин - хан, патша, солтан яки башка хөкемдар тәхете яисә ятагы өстендә түбәле итеп эшләнгән зиннәтле чатыр.
Опалянки
Опалянки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гауро (Салерно)
Гауро — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Куськино
Почта индексы — 429551. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232825004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300006400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 76 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,04%),.
Одан-о-Боск
Одан-о-Боск — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Африкантроп
Африкантроп (Африка кешесе) — баш сөякләре 1935 елда Африкадагы Танганьика күле төбендә табылган, неандерталь кешеләре төркеменә караган борынгы казылма кеше.
Фолкленд (Төньяк Каролина)
Фолкленд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конти-Стари
Конти-Стари — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гольци (Карпатасты воеводалыгы)
Гольци — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Снежное
Снежное (Снижне, Сніжне, Снежное) — Украинаның Донецк өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Фактик рәвештә «Донецк Халык Җөмһүрияте» идарәсе астында.
Халык саны — 48003 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Снежное Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1784 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Милли состав (2001): украиннар — 51,3%, руслар — 45,1%, белоруслар — 1,0%, татарлар — 0,9%.
Туган тел буенча, 2001: рус теле — 84,1%, украин теле — 14,8%.
Геджешть (коммуна)
Геджешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Timer Qotlığ
350px|мини|уңда|Altın Urda çäçäk atu däwerendä, 14 ğasır Timer Qotlığ xan (1370. yıl tiräse-1399), Altın Urda xanı (1397-1399). Timer Mälik bäk ulı.
Atası wafatınnan soñ (1379) Tuqtamış xan sarayında tärbiälänä. 1388. yılda Tuqtamışqa qarşı oyıştırılğan uñışsız fetnädän soñ, ağası İdegäy belän bergä Aqsaq Timer tarafına Sämärqandqa qaça.
1391-1395. yıllarda İdegäy belän bergäläp İdelneñ tübän ağımı belän Cäyek aralığında, Sarayçıq şähäre tiräsendä möstäqil däwlät (olıs) tözi.
Aqsaq Timer yawınnan soñ İdegäy yärdämendä Altın Urda täxetenä utıra.
1398. yılda üz isemennän aqça suqtıra.
1399. Vorskla yılğası buyındağı suğışta qatnaşa. Soñraq Tuqtamış xan ulına qarşı alıp barılğan täxet öçen köräştä häläq bula.
Täncin
Täncin (äyteleşe ) (qıtayça:  天津, pinyin: Tiānjīn) - Qıtay Xalıq cömhüriäte şähäre, xalıq sanı buyınça öçençe qala. Üzäk baş idäräsendä şähär.
Xalıq sanı buyınça dönyanıñ 5-nçe qalası.
Xalıq sanı - 14 425 000 keşe (2009), mäydan - 11 943 km², Eçke tulayım produkt - 750 mlrd. yuan'.
Tarix
Mongol Yüän dinastiäse çorında (1271-1368) Täncin urınında toz çığaru citeşterüläre urnaşqan bulğan.
1368 yılda "kük kiçüen saqlaw" - Tiäncinvey dip yörtelä.
Nankin şähärennän Xanbalıq (Pekin) qalasına başqalanı küçerüdän soñ Täncin tiz üsä häm Xanbalıq qapqasına äwerelä.
1858 yılda - ğädelsez Täncin rus-qıtay traktatı, 1885 yılda Täncin şartnamäse imzalanalar.
1900 yılda - İxetuan' kütäreleşe näticäsendä şähärgä çit il ğäskärläre kerälär.
1919 yılğa qädär Rusiä İmperiäse poçta bülege şähärdä urnaşa.
GSC2624-1480
GSC2624-1480 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кале (Мут)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сам
Сам — чәчүгә тотылган орлыкка караганда ничә тапкыр күбрәк ашлык җыеп алганны күрсәтүче үлчәү берәмлеге.
Гразивец (Климавицкий районы)
Гразивец  (Гразівец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(10211) La Spezia
(10211) La Spezia — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 6 сентябрендә Monte Viseggi тарафыннан Monte Viseggi обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RG3» саналган.
Мата-де-Лобуш
Мата-де-Лобуш — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Вилле-сюр-ле-Руль
Вилле-сюр-ле-Руль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Судзилавичы (Ушацкий районы)
Судзилавичы (Судзілавічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Квемадо (Техас)
Квемадо  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Квемадо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җихангир (Адилҗеваз)
Җихангир (Cihangir) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Адилҗеваз илчесенә караган бер авыл (köy).
Антильон
Антильон — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ныяраяга
Ныяраяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Саман
Саман, саман кирпеч - үзле балчыкка тизәк, кыл, туралган салам, талкыш, кибәк, һ. б. кушып сугылган кирпеч; мондый кирпечне элек башлыча Урта Азиядә яшәүче халыклар эшләгән.
Завада-Нова
Завада-Нова — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Изёр (Кот-д’Ор)
Изёр (Izeure) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Женли кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16.71 км².
Sıma Tsiän
Sıma Tsiän yäki Sima Qian (qıtayça 司馬遷, pinyin Sīmǎ Qiān; 145-86 b.e.q.) - Xan' dinastiäseneñ näseldän kilgän tarixçısı, yazuçı, astronom.
Qıtay tarixına bağışlanğan zur xezmät - "Şi-tzi" digäm kitapnıñ avtorı.
Tayçu täqwime
Tayçu digän täqwimneñ avtorı. Tayçu täqwime buyınça yıl 365,24 könnän tora, 12 ayğa bülenä, ay 29,52 kön suzıla. Borınğı Qıtaynıñ iñ tögäl täqwime bulıp sanala.
Täğlimat
Sıma Tsiän täğlimatı buynça xalıqnıñ tarixi tormışınıñ nigezläre: turılıq (çjun), xörmät (tzin), mädäniätlelek (ven).
Ädäbiät
Törkem:Тарихчылар
Одань
Одань — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Коса елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гомадинген
Гомадинген (Gomadingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шри Куринчикумаран Гыйбадәтханәсе
Шри-Куринчикумаран-Гыйбадәтханәсе Гуммерсбахта Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә 2008 елда әзер булган һәм кайбер чыганаклар буенча Германиянең мәйданы буенча иң зур гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәгә исемне Муруган (Картикейя) биргән. Федераль җир — Төньяк Рейн-Вестфалия.
Яренинський Дол
Яренинський Дол — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Армияләрнең «Үзәк» төркеме
Армияләрнең «Үзәк» төркеме (алман Heeresgruppe Mitte) — Алман Кораллы көчләренең (вермахтның) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.
Тарих
1939 елның 1 сентябрьдә Алмания Польшага һөҗүм итә. 2 сентябрьдә Бөекбритания һәм Франция Алмания сугышны игълан иткәннәр; Икенче бөтендөнья сугышы башлана. 17 сентябрьдә көнчыгыштан Польшага Советлар Берлеге бәреп керә.
1940 елның 16 августыннан армияләрнең «B» төркемен Көнчыгыш Пруссияга күчереп урнаштыру башланды.
1940 елның 18 декабрьдә Гитлер СССРга һөҗүм итү турындагы «Барбаросса» планны кабул иткән.
ССРБга каршы кампанияны башлау алдыннан армияләрнең «B» төркеме исемен армияләрнең «Үзәк» төркеменә алмаштырды.
1941 елның 22 июненә хәл
1941 елның 22 июньдә ССРБ чикләре буенда өч алман армиясе төркеме (181 дивизия, шул исәптән 19 танк, 14 моторлаштырылган дивизия һәм 18 бригада) һәм өч һава флоты булган.
500 километрлы Голдап—Влодава сызыгында Федор фон Бок җитәкчелеге астында армиянең «Үзәк» төркеме (50 алман дивизияләре, 2 алман бригадасы 2нче һава флоты ярдәме белән) урнашкан. Дивизияләр һәм бригадалар 9нче (ком. Адольф Штраус) һәм 4нче кыр (ком. Ганс Гюнтер фон Клюге) армиясе, 2-нче (ком. Гейнц Гудериан) һәм 3нче (ком. Герман Гот) танклар төркеме берләштерелгән. Төркемнең бурычы: флангларда зур көчләре белән һөҗүм иткәч, Белорусиядә дошманның гаскәрләрнең тар-мар итәргә. Аннан соң, Минскта елгыр берләшмәләрен туплангач, тизлектә Смоленск районына чыгарга; шулай итеп, Ленинград районында һәм Балтыйк буенда хәрәкәт итүче дошманның гаскәрләрне бетерү максаты белән "Төньяк" армияләрнең төркеме белән үзара йогынты ясау өчен алшартларны булдыру.
Көнбатыш аерым хәрби округының (ком. Дмитрий Павлов) гаскәрләре үз эченә 3нче (ком. Василий Кузнецов), 4нче (ком. Александр Коробков) һәм 10нчы (ком. Константин Голубев) армияләрне туплаган. Алар Литва көньяк чигеннән Припять елгасына кадәр 470 километрлы фронтта саклануны тотканнар. Шуның өстенә Минск, Слуцк һәм Могилёв янында 13нче армия формалашкан.
Балтыйк буе стратегик саклану операциясе
22 июньне. Вилнүс юнәлешендә «Үзәк» армия төркеменең 3-нче танк төркеме һәм 9-нчы армиясы Төньяк-Көнбатыш фронтының 11-нче армиясының саклаун ертып, Неман аша барлык өч күперен басып алы һәм Алитус һәм Меркине районындарында елга аша чыкты.
Армияләрнең «Үзәк» төркеме Совет Берлегенең Көнбатыш фронтына каршы сугыша. Көнбатыш фронт Гродно районындагы фронтның контр-һөҗүмән үткәрә. Беларусия саклану сугышы Белосток янында үткән.
27 июнендә алманнар Белосток шәһәрән басып алалар, шуның белән бергә шәһәр тирәсендә Белосток-Минск сугышы барышында 10-нчы совет армиясе чолганышка эләккән.
Июньдә Армияләрнең «Үзәк» төркеменең 2-нче һәм 3-нче танклар төркемнәре ССРБның 3-нче, 4-нче һәм 10-нчы армияләрен Минск шәһәре тирәсендә чолганышка эләктәргәннәр, совет Көнбатыш фронты тар-мар ителгән.
8 июльдә армияләрнең «Үзәк» төркеме Белосток һәм Минск районында чолгап алынган совет гаскәрләрен бетерүне тәмамлады.
Мәскәү өчен сугыш
1 октябрьне. «Үзәк» армия төркеменең Гудериан 2-нче танк төркеме үз үзәге өлештә Андрей Ерёменко Брянск фронтының 13-нче армия саклаун бөтен тирәнлеккә өзә һәм 60 км алга күчә. 1 октябрьгә 24-нче мотокорпус Севскны басып ала.
Калинин фронты 1941 елның 19 октябрендә Көнбатыш фронтының 22, 29, 30 һәм 31нче армияләреннән оештырылган Мәскәүнең төньяк-көнбатыш юнәлешендә алман "Үзәк" гаскәренә каршы сугышкан. Калинин саклау операциясендә фронт гаскәрләре шәһәрне югалтканнар, ләкин Торжок кырында дошманнарны җиңәләр.
2 октябрьне «Үзәк» армия төркеме Көнбатыш һәм Резерв фронтлар гаскәрләргә китереп бәрде.
Мәдәнияттә
Владимир Высоцкийның җыры «Солдаты группы „Центр“»: По выжженой равнине, За метром метр, Идут по Украине Солдаты группы «Центр».
Ыбпом
Ыбпом (Ыбпом) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Ыбпом климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Контреверс (Свентокшиж воеводалыгы)
Контреверс  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гейсень (коммуна)
Гейсень — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Мэннинг (Айова)
Мэннинг  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мэннинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гольцова
Гольцова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төмән өлкәсе
Төмән өлкәсе (Тюменская область) — Россиянең субъекты, Көнбатыш Себер тигезлегендә урнашкан. Мәйданы — 1 435,2 мең км². Халык исәбе — 3 430 мең (2010). Шәһәрләрдә яшәүчеләр нисбәте — 91 %. Үзәге — Төмән шәһәре. Өлкәгә шулай ук Хант-Манси һәм Ямал-Ненец автономияле округлары да керә.
Чиктәшлек
Төмән өлкәсе Россиянең Азия өлешендә, Көнбатыш Себер тигезлегендә урнаша. Мәйданы буенча Россия субъектлары арасында өченче урында тора.
Гидрография
Өлкәнең төп елгалары — Об һәм аның кушылдыклары: Иртеш, Тубыл, Зур Юган, Зур Салым, Төньяк Сосьва, Вах, Казым, Полуй; Таз, Пур, Надым.
Климат
Өлкәнең төньягында — арктик яки субарктик климат, калган өлешендә — уртача климат. Өлкә территориясенең 40% өлеше Ерак Төньяк районнары һәм аңа тигез булган территориясе дип санала.
Гыйнварның уртача температурасы — -28,9 °С…-16 °С, Июльнең уртача температурасы — +4 °С…+19 °С. Ел эчендә явымнар күләме — 222—580 мм.
Туфраклар, үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы
Туфраклар күбесенчә комлы көлсу, комлы һәм торф-сазлы. Кырый төньякта (Ямал һәм Гыда урымутравлары) — тундра туфраклары, төньякта — катыр туфраклар белән туфраклар.
Милли состав
Өлкәнең төп халкы — ненецлар, хантлар, мансилар, селькуплар, себер татарлары, казакълар.
Милли состав (Хант-Манси һәм Ямал-Ненец автономияле округлары белән)
Торак пунктлар
<p style="text-align:center;">Төмән өлкәсе торак пунктлары (Хант-Манси һәм Ямал-Ненец автономияле округлардан башка)
Административ-территориаль бүленеше
395px|thumb|right
Икътисад
Икътисадының нигезе — нефть һәм газ табу сәнәгате. Нефть чыганаклары — Самотлор, Холмогор һ.б.; газныкы — Уренгой, Ямбург, Медвежья һ.б. Газ эшкәртелә. Машина төзелеше һәм металл эшкәртү (станоклар, приборлар, суднолар, автотрактор һәм тимерчелек прессы җиһазлары, аккумуляторлар һ.б.), урман һәм агач эшкәртү (фанир җитештерү, җыелма өйләр, мебель), химия (пластмасса, химия-фармацевтика продукциясе һ.б.), азык-төлек (балык) һәм җиңел сәнәгать тармаклары үскән. Соргытта ГРЭС-1 һәм ГРЭС-2 эшли. Нефть үткәргечлар: Самотлор–Әлмәт, Самотлор–Самара, Соргыт–Полоцк һ.б.; газүткәргечләр: Төмән өлкәсе төньягы—Урал—Үзәк; Уренгой—Чиләбе—Яңа Псков; Пунга—Ухта; Ямбург—Елец; Уренгой—Помары—Ужгород—Көнбатыш Европа, һ.б.
Опесин (Здунсковольский повяты)
Опесин  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Спокан (округ, Вашингтон)
Спокан — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Спокан шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1879 елда оештырыла.
(11044) 1990 DV
(11044) 1990 DV — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 28 февралендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 DV» саналган.
Гразивец (Чавуский районы)
Гразивец  (Гразівец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Киндерле (Казан)
Киндерле - Казаннан төньяк-көнчыгыш тарафтагы, Киндерле елгасы буендагы ханлык чорыннан ук мәгълум шәһәр яны авылы, соңыннан бистә; хәзер шәһәр биләмәсенә керә.
Матанса (Гуарда)
Матанса  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кале (Илкадым)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Прапор (Румыния)
Прапор — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одан-Оданже
Одан-Оданже — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(10212) 1997 RA7
(10212) 1997 RA7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 сентябрендә Стивен Лори тарафыннан Church Stretton обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RA7» саналган.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
Витреоретиналь тракция
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы елга 10000 кешенең 1-сендә очрый. 10% очракта күпмедер вакыттан соң кубарылу икенче күздә үсеш ала. Челтәркатлауның регматоген кубарылуы витреоретиналь тракция өчен ачыла торган челтәркатлауның ертылуы  булу белән сыйфатлана, бу сәбәптән сыегайган пыяласыман җисем нейросенсорлы  челтәркатлау астына үтеп керә. Челтәркатлауның кубарылуына китерүче ретиналь ертылулар, «куркыныч» периферия дегенерацияләре дип билгеләнгән,  челтәркатлауның перифериясендә зәгыйфь урыннар булганда динамик  витреоретиналь тракция өчен барлыкка килә. NB Пыяласыман җисем өлешчә сыегайган яки кубарылу өчен җитәрлек тракция булмаса, ертылу булса да кубарылу булмаячак.
Динамик витреоретиналь тракция
Синхизис — пыяласыман җисемнең микромолекуляр төзелеше үзгәрешләре белән бәйле сыеклану. Синхизис барышында арткы гиалоидлы мембранада кимчелек барлыкка килсә, сыекча пыяласыман җисемнең куышлыгы  үзәгеннән бу кимчелек аша ясалучы ретрогиалоидлы аралыкка үтеп кереп, арткы  гиалоидлы мембрана эчке чик мембранасыннан пыяласыман җисемнең арткы чиге  нигезенә кадәр кубарылуы белән бара.
Калган формалашкан пыяласыман җисем кысыла һәм алга һәм аска күчә, ә бөтен ретрогиалоидлы аралык  сыекча белән тула. Бу барыш пыяласыман җисемнең кискен арткы кубарылуы дип атала (ПҖАК) һәм 70 яшькә ПҖАК 60% артык авыруда очрый. Икенче күздә ПҖАК гадәттә 6 айдан алып 2 елга кадәр вакыт эчендә үсеш ала. Миопиядә, эмметропия яки гиперметропиягә караганда, ПҖАК уртача 10 елга иртәрәк барлыкка килә.
Кискен ПҖАК өзлегүләре
Пыяласыман җисемнең арткы кубарылуыннан соң нейросенсорлы челтәркатлау бүтән тотрыклы пыяласыман җисем белән сакланмаган  һәм витреоретиналь тракция көчләре йогынтысына дучар була ала. Күрүгә янаучы ПҖАК өзлегүләре үсеш куркынычлыгы башлангыч витреоретиналь беркетүләрнең тыгызлыгы һәм озынлыгына  бәйле.
1.   Күбесенчә өзлегүләр үсеш алмый, чөнки витреоретиналь беркетүләр бик зәгыйфь һәм  пыяласыман җисем нәтиҗәләрсез тулысынча куба.
Вера Торопова
Вера Торопова ( 1915 - 2008 ) - Совет галиме- химик, укытучы, аналитик химия һәм полярография белгече, химия фәннәре докторы (1959), профессор (1960). КДУның атказанган профессоры (2004). ТАССРның атказанган фән эшлеклесе, РСФСРның атказанган фән эшлеклесе.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
Кискен ПҖАК өзлегүләре
2.    Челтәркатлау ертылулары 10-15% очракта пыяласыман җисемнең аеруча тыгыз  беркетелү урыннарына витреоретиналь тракция куелу өчен барлыкка килә (рәс.  19.8). Гадәттә ертылулар ПҖАК белән бергә барлыкка килә, әмма сирәк очракта алар берничә атнадан соң  барлыкка килә ала, шуңа аерым ПҖАК белән авыруларны симптоматика барлыкка  килүдән 6 атнадан соң кабат карарга кирәк. ПҖАК белән бәйле ертылулар гадәттә үзенчәлекле симптомнар белән бара: U-сыман күренешле һәм күз төбенең өске  яртысында барлыкка килә. Еш алар челтәркатлауның периферия тамыры ертылу өчен пыяласыман җисемгә кан саву белән бара ала. Ертылу ясалганнан соң ретрогиалоидлы сыекча субретиналь аралыкка ирекле үтеп керә.
Вера Торопова
Биография
Вера Федоровна Торопова 1915 елның 20 ноябрендә Ярославль өлкәсенең Молога шәһәрендә Федор Александрович Торопов гаиләсендә туган.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
Кискен ПҖАК өзлегүләре
3.    Периферия тамыры аерылу, сирәгрәк үсеш ала, челтәркатлау ертылуы белән бәйле  түгел һәм пыяласыман җисемгә кан савуга китерә.
Кубарылуга алшартлы челтәркатлауның периферия дегенерацияләре
Барлык периферия ертылуларның якынча 60% челтәркатлауның үзенчәлекле үзгәрешләре өчен барлыкка килә, алар  челтәркатлауның патологик юкаруы өчен үзеннән-үзе кимчелекләр барлыкка килү  белән бәйле була ала яки кискен ПҖАК ертылуларга китерә. Тишекләр («тишексыман» ертылулар) дип түгәрәк яки овал кимчелекләрне атыйлар, алар  күләме буенча гадәттә капкачлы ертылулардан кимрәк һәм челтәркатлау  кубарылуының кимрәк куркынычлыгы белән бәйле.
Вера Торопова
Биография
1933 - 1935 елларда Казан дәүләт технологик институтында һәм 1935 - 1938 елларда Казан дәүләт университетының химия факультетында укыган, һәм аны уңышлы тәмамлаган.
1938-1941 елларда аналитик химия кафедрасында аспирантурада белем алган.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
«Рәшәткәле» дегенерация
1.   Таралышы. «Рәшәткәле» дегенерация популяциянең якынча 8% очрый һәм челтәркатлау кубарылуы куркынычлыгында иң мөһиме санала. Дегенерация мөгаен бәләкәй чактан барлыкка килә, ә иң күбе 20-30 яшькә туры килә. «Рәшәткәле» дегенерация уртача дәрәҗәдәге күрәкарау белән кешеләр арасында күбрәк таралган, гадәттә ике яклы һәм челтәркатлауның өске һәм тышкы  бүлекләрендә ешрак урнаша. Бу дегенерацияне челтәркатлау кубарылуы белән 40% авыруда табалар. «Рәшәткәле» дегенерация күрәкарау белән яшь авыруларда челтәркатлау кубарылуының мөһим сәбәбе санала.
2.    Патология. Гистологик күренеш азмы-күпме чагылган сенсорлы челтәркатлау атрофиясе белән эчке чик мембранасы өзлексезлеге бозылу белән  сыйфатлана. Дегенерация өлкәсендә пыяласыман җисем гадәттә сыекланган, шул ук вакытта дегенерация кырые буенча тыгызрак витреоретиналь беркетелү бар (рәс.  19.9).
Вера Торопова
Биография
1941 - 1943 елларда, Бөек Ватан сугышы вакытында оборона өлкәсендә 16 нчы заводның үзәк завод лабораториясендә өлкән инженер булып эшли.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
«Рәшәткәле» дегенерация
3.     Билгеләре • Экватор һәм пыяласыман җисем нигезенең арткы кырые арасында ешрак урнашкан челтәркатлауның орчыксыман юкару өлкәсе. Дегенерация чыганагы өлкәсендә ак сызыкларның тармакланган челтәре хас (рәс. 19.10а).
Вера Торопова
Биография
1943 елдан Казан дәүләт университетында педагогик хезмәттә: башта ассистент, 1947 елдан - доцент, 1957 - 1986 - аналитик химия кафедрасы мөдире һәм 1986 елдан - шушы ук кафедра профессоры. Бер үк вакытта 1961-1964 елларда КДУда химия факультеты деканы булып эши.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
«Рәшәткәле» дегенерация
•     Кайвакыт «рәшәткәле» дегенерация «кар бөртеге» сыман  үзгәрешләр белән бергә була (Мюллер күзәнәкләре калдыгы — рәс. 19.10б).
Вера Торопова
Биография
1941 елда В.Ф. Торопова «Полярографическое исследование устойчивости некоторых комплексов железа и меди с карбоновыми кислотами» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
«Рәшәткәле» дегенерация
•     Еш тутлы эпителий күзәнәкләренең гиперплазиясен билгелиләр  (рәс. 19.10в).
Вера Торопова
Биография
1959 елда «Исследование комплексных соединений металлов в растворах электрохимическими методами» темасына диссертация яклап, химия фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә ия була.
Челтәркатлауның регматоген кубарылуы
«Рәшәткәле» дегенерация
•     Дегенерация өлкәсендә зур булмаган тишекләр була ала,  алар гадәттә ЧК китерми (рәс. 19.10г).
4.     Өзлегүләр а) күпчелек авыруларда           өзлегүләргә китерми (рәс. 19.11а);
Гаута (Изерния)
Гаута — Италиянең Молизе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.