cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Натрий
Ачу тарихы
"Натрий" атамасы борынгы Мисырда, грекларда һәм Румда таралаган булган. Борынгы Мисырда натро, яки нитрон дип, сода күлләреннән һәм үсемлек көләреннән алынган селтене атаганнар.
Физик һәм химик үзлекләре
Натрий – көмешсу-ак металл, аның тыгызлыгы 0,97 г/см3. Ул бик йомшак, пычак белән киселә. Ул металлик ялтырауга, пластиклыкка, йомшаклыкка ия, җылылыкшны һәм электр тогын яхшы үткәрә.
Натрий бик тиз оксидлаша, шуңа күрә аны керосинда сакларга кирәк.
Башка селтеле металлар кебек үк су белән бик кызу реакциягә керә, селте хасил итә, су тудыргыч аерыла.
Ка де Пасери (Мантова)
Ка де Пасери — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка де Пасери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Боҗнурд
Боҗнурд — Иранның Төньяк Хөрәсән устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1931 елдан башлап йөртә.
Пшеводово-Парцеле
Пшеводово-Парцеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Леопольдув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Планета
Планета (πλανήτης — «илгизәр») — йолдыз яки йолдыз калдыгы тирәсендә әйләнүче, үз орбитасының әйләнә-тирәсен планетезимальләрдән бушата алган һәм үз гравитациясе тәэсирендә йомры форма алу өчен җитәрлек, әмма термик төш реакциясе башлану өчен җитмәслек массага ия күк җисеме.
Планеталарны ике төп төркемгә бүлергә мөмкин: түбән тыгызлыклы зур планеталар, һәм эре булмаган каты кабыклы җирсыман планеталар. Халыкара астрономия берлеге билгеләмәсе буенча, Кояш системасында 8 планета бар. Кояштан ераклашу тәртибендә дүрт җирсыман: Меркурий, Чулпан, Җир, Марс, аннары дүрт зур планета: Юпитер, Сатурн, Уран һәм Нептун. Шулай ук, Кояш системасында ким дигәндә 5 кәрлә планета бар: Плутон (2006 елгача тугызынчы планета дип исәпләнде), Макемаке, Хаумеа, Эрида һәм Церера. Меркурий һәм Венерадан тыш, һәрбер планета тирәсендә ким дигәндә бер иярчен әйләнә.
1992 елдан башка йолдызлар тирәсендә әйләнүче йөзләрчә планета (экзопланеталар) ачышларыннан башлап, галимнәр Галактикада һәрбер урында планеталарны табып булганны аңлыйлар. 2010 елның декабрь ае башына зур планеталардан алып җирсыман планеталарга хәтле 505 экзопланета мәгълүм була.
Гревенброх
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гжибини
Гжибини — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Еланлыҗакуз (Деврек)
Еланлыҗакуз (Yılanlıcakuz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Селтеле металлар
Селтеле металлар - су белән көчле реакциягә кереп, андагы водородны алмаштырып, суда эрүчән гидроксид, ягъни селте хасил итүче металлар. Селтеле металлар:
Li - литий
Na - натрий
K - калий
Rb -рубидий
Cs - цезий
Fr - франций.
Бу матдәләр үзле, тиз эрүчән, янучан. Селтеле металларның химик активлыгы башка барлык металларга караганда да көчлерәк һәм аларның гидроксидлары нигез үзлекләрен бик көчле күрсәтәләр. Селтеле металлар Менделеевның периодик таблицасының lнче төп төркемендә урнашкан. Селтеле металларның су белән тәэсир итү схемасы: 2R + HOH = 2NaOH + H2 + Q
Вильянуэва-де-ла-Вера
Вильянуэва-де-ла-Вера — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтгомери (округ, Техас)
Монтгомери — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Конро шәһәре.
Халкы
2019 елда халык саны 293 768 кеше тәшкил иткән.
Зимниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Зимниця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дубовицкая (Пайдугина кушылдыгы)
Дубовицкая  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Пайдугина елгасының уң ярына тамагыннан 170 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD14392
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шонитаун (Иллинойс)
Шонитаун  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шонитаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Коткыр
Коткыр — Урта Урал төбәгендә киң таралган гидроним.
Жукас
Жукас (Joucas) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,29 км².
Бәхтизин
Бәхтизин — фамилия.
Монтгомери (Вермонт)
Монтгомери  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7331) Белиндблад
(7331) Белиндблад — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 15 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TV» саналган.
Яновице (Меховский повяты)
Яновице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чистюнька (елга)
Чистюнька — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 45 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тирлешть
Тирлешть — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кинта-ду-Сол
Кинта-ду-Сол — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хидры (Кобрынский районы)
Хидры  (Хідры ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Ируерр
Ируерр — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Хидры (Кобрынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кушъелга
Кушъелга — гидроним.
Янгхой-Яха
Янгхой-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сэр-Яха елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Куртбейлер (Адапазары)
Куртбейлер (Kurtbeyler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Янгхой-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аринь (Бакеу)
Аринь — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Леопольдув (Рицкий повяты)
Леопольдув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алтыншеһир (Нилүфер)
Алтыншеһир (Altınşehir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(14589) Stevenbyrnes
(14589) Stevenbyrnes — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 14 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RW79» саналган.
Пшеводово-Подуховне
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бәхтияр (мәгънәләр)
Бәхтияр — топоним.
Гали Маслова
Гали Семёновна Маслова (1904 елның 10 марты, Казан — 1991 елның 14 декабре, Мәскәү) — совет галим-тарихчы-этнограф, тарих фәннәре докторы (1963). ССРБ Фәннәр академиясе Этнология институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре. Фән һәм техника өлкәсендә ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1981).
Каррсвилл (Виргиния)
Географиясе
Каррсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гали Маслова
Тормыш юлы
Гали Маслова 1904 елның 10 мартында Казан шәһәрендә, Казан университеты студенты һәм киләчәктә галим-икътисадчы Семён Леонтьевич Маслов гаиләсендә туа.
1921 елда икенче дәрәҗә Мәскәү 26 нчы хезмәт мәктәбен тәмамлый. 1924 елда Мәскәү дәүләт университетының иҗтимагый фәннәр факультетының тел һәм әдәбият бүлеген тәмамлый.
1924—1935 елларда Үзәк-Сәнәгать өлкәсе музееның этнология бүлегендә практикант һәм фәнни хезмәткәр булып эшли. Музейда Гали Маслованың укытучылары В. В. Богданов, Б. А. Куфтин һәм С. П. Толстов була. Маслова башта рус этнографиясе өлкәсендә махсуслаша, 1928 елдан милли азчылыкларны өйрәнү белән шөгыльләнә. 1951 елда «Югары Идел карелларының халык орнаменты» дигән темага кандидатлык диссертациясен яклый, бу эш совет фин-угыр белеменә сизелерлек өлеш кертә.
Төп эшчәнлегеннән тыш, Гали Маслова 1928—1930 елларда Мәскәү краен Өйрәнү җәмгыятенең Этнология секциясе секретаре, ә 1933 елдан — Мәскәү өлкәсенең Милли азчылыкларны өйрәнү секциясе мөдире.
1935 елдан Маслова Төньяк һәм Себер секторының һәм Карел-Фин ССР бүлегенең фәнни хезмәткәре, 1944 елдан 1948 елга кадәр ССРБ Халыклары музеенда Рус бүлеге мөдире булып эшли.
1943 елда Гали Маслов ССРБ Фәннәр академиясе Этнография институты аспирантурасына керә һәм 1946 елда, аны тәмамлаганнан соң, славян-рус этнографиясе һәм фольклоры секторының кече фәнни хезмәткәре вазыйфасына эшкә керә. 1954 елда аңа өлкән фәнни хезмәткәр гыйльми исеме бирелә. 1963 елда Маслова «XIX — XX гасыр башында рус, украин һәм белорусларның халык киеме» темасына докторлык диссертациясен яклый. 1980 елда — ССРБ ФА Этнология институтының Рус халкы бүлегенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре-консультанты.
Мордик
Мордик (Moordiek) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Токарево (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ка де Паци (Реҗо Эмилия)
Ка де Паци — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка де Паци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сияс
Сияс — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Гжибини-Мали
Гжибини-Мали — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Еланлыкая (Елдызэли)
Еланлыкая (Yılanlıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Вильянуэва-де-ла-Сьерра
Вильянуэва-де-ла-Сьерра — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кинтана (Бразилия)
Кинтана  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(7332) Понрепо
(7332) Понрепо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 4 декабрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 XJ5» саналган.
Злоти-Поток (Түбән Силезия воеводалыгы)
Злоти-Поток  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хидры (Пружанский районы)
Хидры  (Хідры ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Үмәнәй
Үмәнәй — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Уктым
Уктым — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Яренга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яновице (Тарновский повяты)
Яновице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исток (Екатеринбур каласы)
Исток (Исток) — Свердловск өлкәсенең Екатеринбур каласы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), татарлар (3%).
Янг-Яха (Часелька кушылдыгы)
Янг-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Часелька елгасының сул ярыннан 245 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кабриер-д’Авиньон
Кабриер-д’Авиньон (Cabrières-d’Avignon) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,68 км².
Юрика (Иллинойс)
Юрика  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юрика шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морган (Вермонт)
Морган  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14590) 1998 RL80
(14590) 1998 RL80 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 14 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RL80» саналган.
Наҗы
Наҗы — Урта Урал төбәгендә гидроним. Этимологиясе ачык түгел.
Куртбогаз (Аккуш)
Куртбогаз (Kurtboğaz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рүсселсһайм-ам-Майн
Рүсселсһайм-ам-Майн (Rüsselsheim am Main) — Алманиянең Һессен җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 61967 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Рүсселсһайм-ам-Майн Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тирлишуа
Тирлишуа — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтейг (округ, Техас)
Монтейг — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Монтейг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1857 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 19 117 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2411 км² тәшкил итә.
Гиже (гмина Свентайно)
Гиже  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(7333) Bec-Borsenberger
(7333) Bec-Borsenberger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 29 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SM4» саналган.
Леснёвице (Люблин воеводалыгы)
Леснёвице  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шәһит Әхмәдиев
Шәһит Әхмәдиев — татар язучысы, журналист, күренекле җәмәгать эшлеклесе.
Шәһит Гыймадетдин улы Әхмәдиев 1888 елның 29 декабрендә хәзерге Татарстанның Чистай районы Татар Ялтаны авылында туа. Башлангыч белемне үз авылындагы мәдрәсәдә ала, аннары Оренбургтагы Вәли хәзрәт мәдрәсәсендә һәм Уфадагы «Галия» мәдрәсәсендә укый.
1913-1914 елларда «Хокук вә хәят» журналында сәркатиб булып эшли.
Ш. Әхмәдиевнең барлык әдәби әсәрләре, нигездә, 1917 елга кадәр язылган. Революция елларында һәм Бөек Октябрь революциясеннән соңгы чорда ул күбрәк публицистик мәкаләләр, истәлек язмалары авторы һәм бигрәк тә күренекле җәмәгать, дәүләт эшлеклесе буларак таныла. Февраль көннәрендә, ул Мулланур Вахитов белән бергә Үзәк Мөселман социалистлар комитетында зур оештыру эшләре алып бара, Казан сәүдә хезмәткәрләре һәм конторщиклары профсоюз оешмасына җитәкчелек итә, соңга таба «Аваз» исемле газета оештыра.
1921 елда Урта Идел буе өлкәсендә коточкыч ачлык башланып, аңа каршы, көрәш бөтен ил күләмендәге мөһим бер иҗтимагый эшкә әверелгәч, Ш. Әхмәдиев партия Үзәк Комитеты рөхсәте белән Татарстанга кире кайта һәм мәгариф халык комиссары булып эшли башлый. Ул сугыш елларында тәрбиячесез калган, ачлыктан интеккән ятимнәр өчен балалар йортлары, һөнәр мәктәпләре, производство мастерскойлары ачу, республикада мәгариф эшләрен юлга салу, эшче-крестьян дәүләте өчен белемле кадрлар әзерләү буенча зур оештыру эшләре башкара. Бу елларда ул партиянең Татарстан өлкә комитеты члены һәм СССР Үзәк Башкарма комитеты члены итеп сайлана.
1930 елның 12 августында Казанда вафат була. Кабере Казанның Үзәк ял итү паркындагы Туганнар каберлегендә.
Каризе
Каризе — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Мордорф (Штайнбург)
Мордорф (Moordorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяр-дель-Педросо
Вильяр-дель-Педросо — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшевуз (Гарволинский повяты)
Пшевуз  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кипапа
Кипапа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
2нче Мереть
2нче Мереть — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мереть елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Еланхүюк (Гүрүн)
Еланхүюк (Yılanhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (köy).
Злотники (Түбән Силезия воеводалыгы)
Злотники  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Совиак (Жиронда)
Совиак — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Ка де Перони (Павия)
Ка де Перони — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка де Перони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD143926
HD143926 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Лесничувка (гмина Бихава)
Лесничувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хицёвшчына
Хицёвшчына (Хіцёўшчына ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Литий
Литий (грек. lithos – таш) – Менделеевның периодик таблицасының 1нче төркемендә, 3нче тәртип санында урнашкан химик элемент. Аның атом массасы 6,941, Литий селтеле металларга керә. Табигатьтә аның ике стабиль изотобы очрый: 6 Li һәм 7 Li.
Тарихи белешмә
Литийны беренче тапкыр 1817 елда швед галиме Ю.А. Арведсон петалит дигән минералдан таба, ә металлик литийны 1818 еда инглиз галиме Г.Дэви ача.
Физик һәм химик үзлекләре
Литий – көмешсу ак металл. Ул металлар арасында иң җиңеле. Аның тыгызлыгы 539 кг/м 3(20 С та); эрү t –  180,5 С; кайнау  t – 1340 С; җылылык үткәрү коэффициенты 70,8 Вт/м,К; чагыштырма җылысыешлыгы 3,31* 10 3 Дж/кг*К; чагыштырма электр каршылыгы 5,6 * 10 −5 К −1.
Литий Һавада Li3 N һәм Li2 N пленкасы белән каплана, җылытканда зәңгәр ут булып яна. Тоз тудыргычлар, су тудыргыч, күкерт белән тәэсирләшә. Литийның кайсыбер металлар белән (марганис, цинк, әлүмин) каты кушылмалары, ә кайсыберләре белән интерметаллик кушылмалары ( мәсәлән LiAg, LiHg ) бар.
Таралышы
Литий җир кабыгының 3,2*10 −3 % н алып тора. Бөтендөнья океанында литий бик аз күләмдә.
Алтыншеһир (Башакшеһир)
Алтыншеһир (Altınşehir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Башакшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Литий
Кулланылышы
Иң мөһим кулланылыш тармагы – атом энергетикасы. Сыек литийны атом-төш реакторларында җылыташыгыч буларак кулланалар. Металлургия өлкәсендә литийны төрле эретмәләргә кушалар. Ул эретмәнең пластиклыгын, ныклыгын, коррозиягә бирешмәүчәнлеген арттыра.
Аринь (Брашов)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каскейдс (Виргиния)
Каскейдс  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Каскейдс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яновички (Кече Польша воеводалыгы)
Яновички — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(14591) 1998 SZ21
(14591) 1998 SZ21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 сентябрендә Вишня тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SZ21» саналган.
Гиже (Елцкий повяты)
Гиже  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кабриер-д’Эг
Кабриер-д’Эг (Cabrières-d’Aigues) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,96 км².
Тирнава (Долж)
Тирнава — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7334) Сциурус
(7334) Сциурус — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 17 августында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 QV» саналган.
Пшевуз (гмина Козенице)
Пшевуз  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Киринополис
Киринополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Дунаева (елга)
Дунаева — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Елтырева елгасының уң ярына тамагыннан 181 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 87 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тохтинцы
Тохтинцы (Тохтинцы) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Морхузен (Вильстермарш)
Морхузен (Moorhusen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анжела Мелилло
Анжела Мелилло (Итальян телендә: Angela Melillo), Италиядә, Румда, 1967 елның 20 июненда туган - Италия моделе, кино һәм театр актрисасы.
Морристаун (Вермонт)
Морристаун  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александрия (Индиана)
Александрия  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Александрия шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куртдере (Һайраболу)
Куртдере (Kurtdere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лесничувка (гмина Руда Гута)
Лесничувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Чебенле (Татарстан)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Вильяр-де-Пласенсия
Вильяр-де-Пласенсия — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янг-Яха (Юредей-Яха кушылдыгы)
Янг-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юредей-Яха елгасының уң ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
(7335) 1989 JA
(7335) 1989 JA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 1 маенда Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 JA» саналган.
Злотники-Любански
Злотники-Любански — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ка де Пинчи (Мантова)
Ка де Пинчи — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка де Пинчи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Уктымка
Уктымка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кече Уктым елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Елбашы (Кованҗылар)
Елбашы (Yılbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кованҗылар илчесенә караган бер авыл (köy).
Янушова (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Совтерр-де-Гюиенн
Совтерр-де-Гюиенн — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Хлевишча
Хлевишча (Хлевішча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
HD143939
HD143939 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Каслвуд (Виргиния)
Каслвуд  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Каслвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Розенһайм
Розенһайм (Rosenheim) — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 60889 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Розенһайм Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Беренче мәртәбә 1234 елда телгә алына. == Халык ==
Бишөйле
Почта индексы — 422594.
Карре-ле-Томб
Карре-ле-Томб — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Бишөйле
Тарих
1920 елларда нигез салына. Оештырылган көннән ТАССРның Зөя кантоны Югары Ослан волостенда. 1927 елның 14 февраленнән — Зөя, 1931 елның 20 октябреннән — Югары Ослан, 1963 елның 1 февраленнән — Зеленодольск, 1965 елның 12 гыйнварыннан Югары Ослан районында.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Гизево
Гизево — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Моррис (округ, Техас)
Моррис — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Дейнджерфилд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1875 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 13 048 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 658 км² тәшкил итә.
Кисаман
Кисаман — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(14592) 1998 SV22
(14592) 1998 SV22 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 сентябрендә Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SV22» саналган.
Алтынъюрт (Огузэли)
Алтынъюрт (Altınyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пермяки (Шаля шәһәр округы)
Пермяки (Пермяки) — Свердловск өлкәсенең Шаля шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%).
Тирнава (Сибиу)
Тирнава — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лесьце
Лесьце — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пшевуз (гмина Сецехув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Морреге
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильясбуэнас-де-Гата
Вильясбуэнас-де-Гата — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навджот
Навджот (Гөҗәрати телендә: નવજોત) — Зәрдөштлектә ритуал, аны уздырудан соң кеше Зәрдөштлек диненә кертелгән дип санала башлый һәм седре күлмәген һәм кошти кушагын киеп йөри башлый. «Навджот» төшенчәсе гадәттә Һиндстан атәшпәрәстләре (парслар) тирәсендә кулланыла, шул ук вакытта Иран Зәрдөштлек тарафдарлары гебрлар арасында ритуал гадәттә седре-пуши дип атала.
Яшь чикләүләре
Рәсми рәвештә ритуалны башкару өчен яшь чикләве юк, әмма ышанучы атәшпәрәстләр арасында ул һәрвакыт баланың яшүсмерлек башлануына кадәр башкарыла. Зәрдөштлек дине балага җиде яшь тулганчы ритуалны башкаруны тыя, чөнки шул яшькә җиткәнче ул бу вакыйганың әһәмиятен аңлый алмый дип санала. Шул ук вакытта, ритуал бала 15 яшькә җиткәнгә кадәр башкарылмаса, ул тормышында явызлык юлыннан барачак дип санала, шуңа күрә церемония җиде-ун яшьлек балалар белән башкарыла.
Ритуал
Ритуалга әзерләнү аңа кадәр берничә ел элек башлана, чөнки ритуалны узучы (гадәттә, бала) яттан рәт догалар белергә тиеш. Церемония башланганчы баланы изгеләштергән суда коендыралар, бу чистаруның символы булып тора. Бүлмәдә зур тәлинкә дөге урнаштырыла, ритуалдан соң ул башкарган каһингә бүләк ителә. Бүлмәдә шулай ук чәчәкләр урнаштырыла, аларны церемониядән соң кунакларга өләшәләр. Церемониядән соң баланы кипкән йөзем, чикләвекләр һәм башка ашарга яраклы җимешләр белән сибәләр, бу чәчәк ату теләгенең символы булып тора. Күпчелек башка ритуаллар кебек, церемония, шактый катлаулы һәм ут булганда башкарыла, әмма навджот өчен ут мәҗбури рәвештә изге булырга тиеш түгел, шуңа күрә аны башкарудан соң сүндерелергә мөмкин. Ритуал үзе дингә кабул ителә торганнар тарафыннан да, каһин тарафыннан да догалар укудан тора. Икенче дога вакытында кабул ителә торганның беләкләренә седре куела, ә шул ук доганың кабат укылуы вакытында - аңа инде киелә торган була. Шуннан соң каһин тагын бер доганы укый, шуннан соң кабул ителә торган тагын ике дога укый, алар барышында каһин аның кулларына кошти кушагын бәйли; шуннан соң кабул ителә торган утыра, аңа чәчәк үремнәре киелә. Шуннан соң каһин яхшы уңышларны керткән соңгы доганы укый, һәм кабул ителгәннең исеменә беренче мәртәбә "беһдин" ("[алкышлы] дин тарафдары") алкушымчасын (префиксын) өсти. Бала каһин гаиләсеннән булса, аның исеменә "оста" (ир кешеләр өчен) һәм "ости" (хатын-кызлар өчен) алкушымчасы (префиксы) өстәлә. Навджот узуыннан соң кеше Зәрдөштлек җәмәгатенең тулы хокуклы әгъзасы булып санала.
Кавайон
Кавайон (Cavaillon) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 45,96 км².
Дюпкошен
Дюпкошен — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Рассомаха елгасының сул ярына тамагыннан 108 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 54 км.
(14593) Everett
(14593) Everett — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ангош
Ангош — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кадниха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
(14593) Everett
Тарихы
1998 елның 22 сентябрендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SA26» саналган.
Дюпкошен
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ангош
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Том кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Злотно
Злотно — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пешәнгер
Почта индексы — 422006.
Тарих
Пешәнгергә иң беренче кешеләр 16 гасыр ахыры, 17 гасыр башында Биектау районы Сасмак авылыннан күчеп килгән дип фаразлыйлар. Күчеп килүче 6 гаиләнең өчесе безгә билгеле нәселләр: беренчесе - Ахмадуллин Фаизләр нәселе, икенчесе - Гарипов Хәлилләр, өченчесе Шәмсетдинов Харисларның шәҗәрә башы Арслан бабай нәселе. Авылның өлкәннәре әйтүенчә, кешеләр бу яктан су буйлап йомычкалар агып килүен күргәннәр һәм анда да авыл бардыр дип уйлаганнар. Аннан соң алар су буйлап бу авылны эзләп киткәннәр, килеп җиткәч, бу урынны бик ошатканнар һәм монда ” төпләнергә” уйлаганнар. Һәрберсе урманны кисеп, үзләренә йортлар сала башлаганнар. Алар килгәндә монда 4-5 гаилә чирмешләр яшәгән. Алар авыл булып түгел, төрлесе-төрле җиргә йорт салып яшәгәннәр, мәҗүси динендә булганнар.
Күчеп килгән ислам динендәге татарлар мәҗүси чирмешләр белән аралашып яшәгәннәр һәм чирмешләр да ислам динен кабул иткәннәр. Авыл оешкан вакытларда бу урыннар тирән суларга, куе урманнарга бай булган. Шуңа күрә күченеп килүчеләр саны да арткан, авыл зурайганнан-зурайган. Кешеләр кискән урманнарны басуга әйләндереп, иген игү өчен файдалана башлаганнар, аучылык һәм балыкчылык белән дә шөгыльләнгәннәр. Аучылык белән бәйле бер вакыйга телдән-телгә күчеп, бүгенге көннәргә килеп җиткән.
Бервакыт аучылар урманнан поши куып алып кайтканнар. Ләкин аны тота алмаганнар. Поши куркуыннан тирән елгага кереп киткән, качмакчы булган. Әмма аучылар аны җибәрмәгәннәр, төрле яктан камап алып тотканнар. Аннан соң пошины су буенда суйганнар. Аңа багышлап халык бәет чыгарган. Ул бәет "Поши бәете” дип атала.
Бисмиллаһи, без әйтик, кәкре әйтмик,төз әйтик, Пөшәңгәрләр поши суйган, бәетен әйтеп йөдәтик. Пөшәңгәрнең болынында йөрдем аяк чылатып, Нәләт суккан Пөшәңгәрләр поши суйган җылатып. Нәдерманның бакчасына быел карга төшмәгән, Тәкә ите арасында поши ите пешмәгән. Хәмидулла кар көридер,бик тар,диләр,көрәге, Хәмидулла,син суйгансың,җәһәннәмгә китәрсең. Сикереп мендем тирәккә, яфраклары кирәккә Хәмидулла поши суйган, җыенга ите кирәккә. Пөшәнгәрнең күпере тимер түгел,җиз генә, Пөшәнгәрнең урамына поши кермәс тиз генә.
Бу бәетне авыл халкы Хәмидуллага карата ачу белән иҗат иткән. Пошины куып тоту һәм сую вакыты эңгер-меңгер вакытта башкарылган. Шунлыктан, "поши” һәм "эңгер-меңгер” сүзләреннән "Пөшәңгәр” исеме килеп чыкмадымы икән дигән фараз бар.
Авылда нигездә игенчелек һәм терлекчелек белән көн күргәннәр. Һөнәрчелек белән шөгыльләнгәннәр. Чыпта сугу эше киң таралыш тапкан. Апаз авылы белән ике арада бай гына гипс ятмалары бар. Кыш көннәрендә ирләр таудан гипс казып пыяла заводы баена илтеп сатканннар. Гипс пыяла ясау производствосында файдаланылган. Гипс шахталарының урыннары әлә дә саклана. Безнең авылда эре җир биләүчеләр дә, эре сәүдәгәр, байлар да булмаган. Урта хәлле крестьянны байга санаганнар.
Бәхеткә каршы, Пешәнгер авылы халкына чукындыру афәтен күрергә туры килмәгән. Илдә совет хакимияте урнаштыру елларында да безнең авылда тынычлык хөкем сөргән. 1930 елда колхозлашу башланган. Колхозның беренче председателе - Җәләлиев Шәрәфи, исеме "Кызыл тау” булган. 1939 нчы елда авылда мәчет манарасы киселгән, ә бинасы мәктәп булып файдаланыла башлаган. Пешәнгердә бик озак еллар дәвамында кирпеч сарае эшләп килгән.
Бөек Ватан сугышы башлангач, күп кенә авылдашлар яу кырына киткән. Аларның бик азы гына әйләнеп кайткан. 90 лап авылдашыбыз һәлак булган. Ә Сибәгатуллин Нуриәхмәт "Ватан сугышы”орденына, Борханов Шәмсетдин ”Кызыл йолдыз”орденына лаек булганнар. 1950 елда ”Кызыл тау” колхозы "Аванград” колхозы белән берләшеп, "Авангард” исемен йөртә башлый. Шул исем белән колхоз 1957 елның мартына кадәр яши. 1957елда колхоз ”Северный” совхозы составына кабул ителә.
Туган авылыма 7 чакрым ераклыкта җыйнак кына, шифалы үләннәргә, сайрар кошларга ,кура җиләгенә, гүзәл чәчәкләргә бай булган бер урман бар. Ул үзенә терәлеп кенә торган 20 чакрым хуҗалыклы, әмма бик таза, нык, матур авыл исеме белән Каргалы урманы дип атала. Хәзерге вакытта урманның кырында Каргалы авылы гына булса, элек ул тирәләрдә Бакча исемле бер авыл да булган.Аның хәзер урыны да юк инде.Анда басулар, киң кырлар җәелеп ята. Шулай ук Шом башы дип аталган авыл да Пөшәңгәргә 2-3 чакрым гына ераклыкта булган. Хәзер ул урында йорт нигезләре генә торалар.
Пөшәңгәр авылы уртасыннан елга агып ята. Ул күрше мари авылы исеме белән Сәрдә елгасы дип атала. Шушы елга авылны ике якка аерып тора. Ике як кешеләре дә бер-берләрен аргы яклар дип йөртәләр.
Авыл калкулык битенә урнашкан. Ул калкулыкның бер өлешен Җәләй тавы дип йөртәләр. Ә калкулыкны икегә бүлеп торучы елга бик күп наратлар үскәнгә Нарат елгасы дип атала.
Авыл башында Балтай күле дип аталган бик матур, тирә якларына тал-тирәкләр үскән түгәрәк күл җәйрәп ята. Безнең авылда элек мари гаиләләре күп булган, бу урында Балтай исемле чирмеш яшәгән. Шунлыктан күл аның исеме белән Балтай күле дип йөртелә. Күлгә ерак түгел Әкәй тавы күренеп тора. Бу бик кечкенә генә калку урын, әмма бик серле һәм кызыклы. Риваятьләргә караганда мәҗүсилек чорында ниндидер бер бәйрәмдә атынчык атынып уйнаганда, ике мари кызы егылып төшеп үлгән һәм аларны шунда күмгәннәр. 1950 елларның урталарында әкәй тавында колхоз бәрәңге подвалы казыта һәм шул вакытта бу кызларның чәчләре, тешләре, сөякләре һәм бизәнү әйберләре-энҗе, мәрҗән кебек әйберләре чыга. Әкәйләр дип безнең авылда мари хатын-кызларын атыйлар.
Пешәнгер һәм Апаз авыллары арасында Тәңкә тау дигән урын бар. Бу атама турында мондый хикәят йөри. Элек бу җир Апаз авылы халкыныкы булган, ә җир бүлү вакытында Пөшәңгәрләр землемерга бер тәңкә акча биреп үзләренә алганнар. Шуннан тау Тәңкә тау дип атала башлаган. Шушы тауга ерак та түгел Сәрдә елгасы буендагы бер агачлыкны Рәхим таллыгы дип йөртәләр. Бу исә авылның шул очында Рәхим исемле кеше яшәгәнен искәртә.