cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Илдархан Мутин
1918 елның ноябрендә Колчак Башкорт хөкүмәтен һәм гәскәрен бетерүне игълан иткәч, автономия җитәкчелеге большевиклар белән якынлашу юлларын эзли башлый. Илдархан Мутин, хөкүмәт рәисе Юныс Бикбов һәм кайбер башҡа хөкүмәт агъзалары белән бергә совет власте белән килешү төзүгә каршы чыгыш ясый, шунлыктан 1919 елның гыйнварында алар Башкорт хөкүмәте составыннан чыгарыла [5].
Башкорт хөкүмәте һәм гәскәрләре Совет власте ягына чыкканнан соң, 1919 елның 1 мартынан 15 апреленә кадәр, Башҡортостанның Эчке эшләр халык комиссары вазифасын башкара. 15 апрелдән республиканың Социаль тәэминәт комиссариатын җитәкли. Башкортстанның революцион хөкүмәте - Башревком әгъзасы итеп сайлана.
1919 елның 28 сентябреннән Илдархан Мутин Башкортостанның Азык-төлек халык комиссары урынбасары вазифасын башкара. 1919 елның ноябреннән 1920 елның февраль аена кадәр ВЦИКның "Башкирпомощь" комиссиясе вәкаләтле урынбасары сыйфатында Башкортстанның Тамьян-Катай, Бөрйән-Түңгәүер кантоннарында эшли [4]. Сугыш аркасында тәмам бөлгенлеккә төшкән халыкны ачлыктан коткару эше белән янып йөри.
1920 елның маенда Үзәк Совет хөкүмәте Башҡортстанның автономия хокукларын кыскарта. 1920 елның июнендә ВЦИК һәм РСФСР СНК-лары тарафыннан Автономияле Башкорт Совет Республикасы турында декрет чыгарыла. Монын белән риза булмаган Башревком әгъзалары, шул исәптән И.Мутин, 1920 елның июнендә Зәки Вәлиди кәңәше буенча Башкортстанны ташлап, Төркөстанга чыгып китә. Монда Бохара совет республикасының Кермин округында халык мәгарифе бүлегендә эшли [6].
Төркөстандагы советларга каршы милли хәрәкәт уңышсызлыкҡа очрагач, 1921 елның июнендә туган ягына кайта. 1921 елның августынан Илдархан Мутин Башцентросоюз идарәсе рәисе булып эшли. 1922 елның февралендә Башцентросоюз һәм Башсовнархозның вәкаләтче сыйфатында Мәскәү шәһәренә эшкә җибәрелә. 1923 елның сентябрендә Башкортостанга кайтып, республиканың Инвалидлар кооперациясе идарәсе, 1924 елдан Башсоюз идарәсендә эшли.
1926-1928 елларда Мәскәүдә Башҡортстанның сәүдә вәкиллеге мөдиренең урынбасары вазифасын башкара.
30-чы еллар азагында илнең күп кенә асыл ир-егетләрен һәлак иткән Сталин репрессиясе Илдархан Ибраһим улы Мутинны да аямый. Ул СССР Югары Советының хәрби коллегиясе карары белән 1938 елның 2 февралендә атып үтерелә.
Хәтер
Илдархан Мутинның туган авылында Такталачыкта, аның исемен мәңгеләштерү максатыннан истәлекле таш (һәйкәл) куелды.
Нефтекама шәһәрендә Илдархан Мутин хөрмәтенә үсмерләр арасында мини-футбол буеынча ярыш үткәрелә.·
Әдәбият
·        Асфандияров А.З. Аулы мензелинских башкир — Уфа: Китап, 2009. — Б. 411—415. — 600 б.
·        Кульшарипов М.М. Башкирское национальное движение (1917—1921 гг.) — Уфа: Китап, 2000. — 364 б.
·        Милли-мәдәни мирасыбыз: Актаныш. – Казан, 2010. – 415 б. – (“Фәнни экспедицияләр хәзинәсеннән” сериясе. Беренче китап).
·        Муратов Ф.М., Хуҗин Й.Ә. Актаныш – туган җирем. – Казань, 2010. – 503 с.
·        Ярмуллин А.Ш. Автономияле Башкортостан байрагы аҫтында. Башкорт милли-азатлык хәрәкәте эшмәкәрләре хакында кыҫкаса биографик очерклар — Уфа: Китап, 2017. - 232 б.
Искәрмәләр
1. Хәзерге Татарстан, Актаныш районы Такталачык авылы
2. Милли-мәдәни мирасыбыз: Актаныш. – Казан, 2010. – 14 б.
3. У истоков Башкирской республики, 2017, с.40
4.  У истоков Башкирской республики, 2017, с. 41.
Сылтамалар
·        Гатиатуллин З.Г.,  Ярмуллин А.Ш. Мутин Илдархан Ибраһим улы // Башкорт энциклопедиясе — Өфә:«Башкорт энциклопедиясе» гыльми-нәшрият комплексы, 2015—2020.
·        Салават Хәмидуллин. Кем ул Илдархан Мутин? «Башкортостан» гәзите, 2017, 18 апрель
·         http://kiskeufa.ru/index.php?dn=news&to=art&id=3318
Кучина (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Кучина  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брихи
Брихи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әнвәр Шәрәфиев
Әнвәр Шәрәфиев, Әнвәр Җәмил улы Шәрәфиев (1935 елның 15 марты, ТАССР, Азнакай районы, Урсай) — композитор, Татарстан АССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1989). Татарстанның халык артисты. ССРБ композиторлар берлеге әгъзасы (1973 елдан). Музыка укуханәләре һәм балалар музыка мәктәпләре өчен виолончель, скрипка, баян, фортепиано буенча милли (татар) репертуар булдыру өстендә эшли. Балалар өчен җырлар яза.
Казети (Болонья)
Географиясе
Казети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Әнвәр Шәрәфиев
Тәрҗемәи хәле
1935 елның 15 мартында ТАССР Азнакай районы Урсай авылында күп балалы крестьян гаиләсендә туган. Әтисе һәм Зөләйха апасы Бөек Ватан сугышына алынгач, 9 яшендә көтүче булып эшли башлый. Әтисе сугышта алган яраларыннан вафат булгач, гаиләсе матди яктан авыр хәлдә кала. Әнвәрне балалар йортына җибәрәләр. Казан балалар йортында 7 сыйныф тәмамлый.
Балачактан музыкага тартыла. Үзлегеннән баянда, скрипкада, мандолинада уйнарга өйрәнә. 1945 елда Азнакай районы үзешчәннәре олимпиадасында гармунда татар халык көен башкарып, 1нче урынны ала.
1953 елда Алабуга мәдәният училищесынә укырга керә. Дәүләт имтиханнары тапшырганда комиссия рәисе булган композитор Әнвәр Бакиров сәләтле егеткә Казан музыка училищесынә укырга керергә тәкъдим итә. Әнвәр Шәрәфиев Казан музыка училищесындә Ю. В. Виноградовның композиция классын тәмамлый. Шул уку йортында уку елларында беренче әсәрләре туа: лирик җырлар, вокаль дуэтлар, фортепиано һәм скрипка өчен пьесалар һ.б.
1960-1966 елларда Казан дәүләт консерваториясендә проф. А.С. Леман классында укый. Вокаль музыкага тугърылыклы калып, Әхмәт Фәйзи сүзләренә романслар иҗат итә. Шулай ук квартет, виолончель өчен пьесалар яза. Диплом эше — «Юллар» симфоник поэмасы.
Уку белән беррәттән, 1960 елларда клубларда, пионер йортларында үзешчән сәнгать түгәрәкләре белән җитәкчелек итә, мәдәният йорты директоры булып эшли, музыка мәктәбендә укыта. 1966 елдан Казан педагогика училищесындә баян һәм гомуми фортепиано фәненнән укыта.
1991 елда 4нче татар гимназиясе каршындагы музыка студиясе нигезендә 24нче балалар музыка мәктәбе оештыра, аның беренче мөдире һәм укытучысы була.
Иҗаты
50 елдан артык иҗат һәм музыка-агарту эше белән шөгыльләнә. Симфоник оркестр, хор өчен, камера уен кораллары өчен язылган әсәрләр авторы. 200дән артык җыр һәм романска көй язган. 11 авторлык җыентыгы чыккан.
Төп әсәрләре
Симфоник оркестр өчен Тынлы оркестр өчен
Камера уен кораллары өчен
Туран
Туран ― күпмәгънәле сүз.
Визма
Визма — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кеженко
Кеженко — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зипбахцелль
Зипбахцелль — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Отлук (Кызылтепе)
Отлук (Otluk) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зипбахцелль
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Градина (Разград өлкәсе)
Градина  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Е-ле-Ютье
Е-ле-Ютье — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Агдаш (Җәлилабад)
Агдаш  (Ağdaş ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Луце-Яха
Луце-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сава-Яха елгасының сул ярына тамагыннан 7 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
(18266) 1189 T-3
(18266) 1189 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1189 T-3» саналган.
Анненка (Диңгез буе крае)
Анненка (Анненка) — Диңгез буе краеның Спасск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), украиннар (15%).
Равбы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бальмер (ай кратеры)
Бальмер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 136,3 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Иоганн Бальмер (1825—1898) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Ямалетдинов
Ямалетдинов ― фамилия.
Игнасио (Колорадо)
Игнасио  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Баланда
Югары Баланда — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Халык саны — 58 тирәсендә. Почта индексы — 423075.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Мәтәле
Мәтәле (Метелева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (98%).
Зирндорф
Зирндорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бүюкһан (Бозова)
Бүюкһан (Büyükhan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Доленя Вас (Рибниця)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дамир Асылов
Тәрҗемәи хәл
Дамир Сәетгәрәй улы Асылов 1937 елда Азнакай районының Сәпәй авылында колхозчы гаиләсендә дөньяга килә. Үз авылларында җидееллык мәктәпне тәмамлаганнан соң, берничә ел колхозда төрле эштә эшли. 1962 елда, Бөгелмәдә нефтьче кадрлар әзерли торган училищены тәмамлагач, “Азнакайнефть” идарәсенә җибәрелә һәм шунда ундүрт ел нефть чыгару операторы, нефть җиһазларын ремонтлаучы слесарь, техник кабинет мөдире булып эшли.
Шул елларда нефтьчеләр тормышы турында мәкаләләр яза башлый. Кичке мәктәптә укып, урта белем алгач, Казан университетының журналистика факультетына укырга керә һәм аны тәмамлаганнан соң «Социалистик Татарстан» газетасына эшкә алына. Нефтьче буларак, аны республиканың нефть төбәгенә үзхәбәрче итеп билгелиләр. Анда ике дистә елдан артык эшләп, лаеклы ялга чыккач, тагын озак еллар Мәдәни җомга газетасының хәбәрчесе, Бөгелмә авазы газетасында хатлар бүлеге мөдире булып эшләде.
Дамир Асылов «Татнефть» акционерлык җәмгыяте оештырган журналистлар конкурсларында күп тапкыр җиңүче булды, республика күләмендә үткәрелә торган традицион журналистлар конкурсының “Бәллүр каләм” иясе иде. Ул, нигездә, публицистикага тугрылыклы булып калды. Шулай да әдәби парчалар да язгалады. Бигрәк тә сатира, юмор кебек жанрларны үз итте, тормышта булып тора торган мәзәк һәм көлке хәлләрне, туры килгәндә, игътибардан читтә калдырмый иде. 2012 елда Татарстан китап нәшриятында “Җир маеның – үз җае” дигән китабы, 2013 елда Казанда чыккан “Илһам чишмәләре” җыентыгында бер бәйләм иҗат җимешләре басылып чыкты. Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, Россиянең Тарихи шәһәрләр һәм төбәкләр берлегенең “Россия халыклары мирасын саклауга керткән өлеше өчен” медале кавалеры.
Дамир Асылов 2012 елда бакыйлыкка күчте.
Броди (Подлясье воеводалыгы)
Броди  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гиндукуш дине
Гиндуку́ш дине — Гиндукуш сыртыннан көньякка Кунар (Читрал) һәм Алинагар (Кабул) елгасы кушылдыгы) бассеиннарының үтәргә авыр үзәннәрдә яшәүче Нуристан телле һәм Дард телле кабиләләренең борынгы политеистик ышанулар һәм культлар тупланмасы. Килеп чыгышы асаба Һинд-Европа булмаган халыкка Көньяк Азиягә б.э.кадәр II меңьеллык уртасында бәреп кергән Һинд-Иран кабиләләре (арийларның) культлары йогынтысы белән бәйле. Күпчелек өлешен хәзерге нуристанлылар тәшкил иткән Гиндукуш мәҗүсилегенең тарафдарлары («кәферләр») шактый массакүләм  XIX гасырга кадәр калган, хәзерге вакытта дин практик рәвештә Ислам белән кысрыклап чыгарылган. Өлеше (як. 3 мең кеше) традицион Гиндукуш ышанулар тарафдарлары булган соңгы халык булып Пакистанның Хайбер-Пахтунхва провинциясенең Читрал округында яшәүче дард телле калашлар булып тора.
Тарихы
Яңа вакыт этнографлары тарафыннан язып куелган һәм калашларда һаман да күреп булган Гиндукуш ышанулары борынгы арийлар динендә нигезләнеп һәм Һинд-аурупа архаизмнарын саклап изоляция шартларында зур үсеш юлын узган, Һинд-аурупа булмаган субстрат һәм соң Ислам йогынтысы кичергән. Элеккеге рәвешендә Көнбатыш этнографлар тарафыннан язып куелмаган булган күрше дардларның традицион ышануларының Ислам тарафыннан кыскрыклап чыгарылуы фонында «Кәфер»-нуристанлыларның культлары XIX гасырда практик рәвештә тулы изоляциядә булган. Калашлар турында сүз алып барганда, бу дард телле халыкның язмышы күрше нуристанлылар белән нык бәйле булган. Бу халыкның килеп чыгышы ук XV гасырда Читралга бәреп кергән һәм асаба дард телен үзләштергән вайгали-нуристанлылар (kalašüm) белән бәйле. . Шуңа күрә калашларның дине нуристанныкы белән дөньяга карашта, ритуалларда һәм мифларда гына түгел, ә Илаһлар исемнәрендә якынлаша. Икенче яктан, дард ышануларының нуристанлыларның үзләренә йогынтысын да исәпкә алырга кирәк. Дюранд сызыгын үткәрүеннән соң Британия Һиндстанында калган һәм традицион диннәрен саклап кала алган калашлардан аермалы буларак, кәферләр диненең язмышы 1896 елда чишелгән булган, шул вакытта Әфган әмире Габде-р-Рәхман, яу килеп Кафиристан таулыларын буйсындырган һәм аларның көчләп Исламизациясен башлаган. Беренче вакытта Гиндукуш диненең калдыклары күпләп Нуристанда сакланып калган, шуңа күрә этнографлар күп мифларны яки аларның тасвирламаларын язып куя алганнар. Нуристанда хәттә элеккеге тәртипләр һәм диннең кайту планнарын өмет итүче серле мәҗүси оппозиция булган.
Дөньяга караш һәм гомуми сыйфатлама
Гиндукуш дине типик политеистик кабилә культы булып тора, аның нигезендә үсеш алган мифология һәм Илаһларга Корбан бирүләр ята. Гиндукушлыларның традицион карашларында дөнья алар яшәгән үзәннәр белән чикләнә. Алардан тыш “чиста” булмаган Хаос җирләре ята, анда шәйтаннар һәм мөселманнар яши. Гиндукуш дине тарафдарларында дөньяның өч өлешле корылышы билгеләнгән: Изгелек-чисталык һәм пычрану-чиста булмау дихотомиясенә зур әһәмият бирелә. Чисталык таулар, кәҗәләр, яктылык, тормышка бәйле. Чиста булмаган – мөселманнар, хатын-кызлар, үлемгә бәйле. Гиндукуш диненең арийлар дине белән чагыштырганда шактый трансформациясенә Митра кебек әһәмиятле Арий Илаһларының булмавына карамастан, Гиндукушлыларның ышануларында күп Арий һәм киңрәк Һинд-Европа архаизмнары бар, мәсәлән, хуҗалыкта кулланылмаган диярлек ат культы. Зур ритуаль роль арча үсемлегенә бирелә, ул архаик Иран мәдәниятләрендә табыныла (hāpərəsi-)
Пантеон
Гиндукуш Илаһларын гадәттә delu (<*devaloka-) сүзе белән атаганнар, прасунлыларда luzu ( leu «Илаһ»тан < *deva-), калашларда devalog яки deu. Пантеон төрле дәрәҗәдә табыныла торган һәм дөнья корылышының һәм социумның төрле яклары өчен җаваплы күп Илаһлардан тора. Илаһларның функцияләре еш кисешә. Кайбер Илаһлар конкрет даирәләр һәм изге урыннар белән бәйле, башкалары ачык пангиндукуш характерлы. Һинд динендә кебек Илаһлар еш Барлыкка Китерүче Илаһның эманацияләре булып санала.
Шампинье
Шампинье — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Гам-Лейк (Миннесота)
Гам-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гам-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD209664
HD209664 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(18267) 2122 T-3
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2122 T-3» саналган.
Котлашанка
Котлашанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Төньяк Двина елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Равки
Равки (Раўкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кежно (Великопольское воеводалыгы)
Кежно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Делчево (Разград өлкәсе)
Делчево  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кучково
Кучково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Висенте Алейсандре
Висенте Алейсандре (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1977).
Югары Шелаболки
Югары Шелаболки (Кӱшӹл Солаволкы, Верхние Шелаболки) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (79,3%), урыслар (20,7%).
Бродово (Подлясье воеводалыгы)
Бродово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 259
NGC 259 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Шәйхелисламов
Шәйхелисламов, шулай ук Шәйхлисламов ― фамилия.
Коруҗак (Байрамич)
Коруҗак (Korucak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Байрамич илчесенә караган бер авыл (köy).
Е-л'Евек
Е-л'Евек — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Казети (Равена)
Казети — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Поганка (Тайменка кушылдыгы)
Поганка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тайменка елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Казети (Равена)
Географиясе
Казети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Поганка (Тайменка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Отлук (Чаршамба)
Отлук (Otluk) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Визурень
Визурень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байльнгрис
Байльнгрис — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Агусәмән
Агусәмән (Ağusəmən ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Доленя Вас (Церкниця)
Доленя Вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зирнинг
Зирнинг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Банахевич (ай кратеры)
Банахевич - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 99,09 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Тадеуш Банахевич (1882—1954) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Идс (Колорадо)
Идс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кейше (Великопольское воеводалыгы)
Кейше  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18268) Дардан
(18268) Дардан — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бәес
Бәес — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453032, — 80203813003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 96 кешенең яшәве мәгълүм.
Равтовичы
Равтовичы (Раўтовічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ясалма күн комбинаты ял йорты
Ясалма күн комбинаты ял йорты (База отдыха комбината Искож) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан ял йорты.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Антон Чехов
Анто́н Па́вел улы Че́хов (рус.Анто́н Па́влович Че́хов) — мәшһүр рус язучысы, драматург, табиб.
Һөнәре буенча - табиб. Императорлы Фәннәр Академиясенең хөрмәтле академигы (1900—1902). Дөньяның иң мәшһүр әдипләренең берсе.
26 еллык иҗаты дәвамында 900 төрле әсәр язган. Иң танылганы: «Степь», «Скучная история», «Дуэль», «Палата № 6», «Рассказ неизвестного человека», «Мужики» (1897), «Человек в футляре» (1898), «В овраге», «Детвора», «Драма на охоте»; пьесалар: «Иванов», «Чайка», «Дядя Ваня», «Три сестры», «Вишнёвый сад».
Исаак Башевис-Зингер
Исаак Башевис-Зингер (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1978).
Брок (Подлясье воеводалыгы)
Брок  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Драгомыж
Драгомыж — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD209692
HD209692 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вятски (Чиләбе өлкәсе)
Вятский (Вятский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (80%), башкортлар (19%).
Станислав Филиппов
Станислав Кириллович Филиппов (26.09.1945; Надёжная, Краснодар крае, Отраднено районы, РСФСР, СССР) - рус һәм совет журналисты, язучы һәм туган якны өйрәнүче. Кубаньның атказанган мәдәният хезмәткәре. Ике тапкыр «Кубаньның Алтын каләм» журналистлар премиясе лауреаты, СКВО гаскәрләре белән идарә итүче махсус грамота иясе, «Хәтер, хәтер, безне балачакка чакырма» документаль хикәяләре өчен Артем Боровикның журналистлар премиясе лауреаты.
Куява (Бродницкий повяты)
Куява  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Станислав Филиппов
Биографиясе
Станислав Филиппов 1945 елның 26 сентябрендә Краснодар краеның Отраднено районы Надёжная станицасында туган. Аннары гаилә Карелиягә, Надвоицы алюминчылар бистәсенә күчеп китә.
Куява (Бродницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Станислав Филиппов
Биографиясе
Ленинград тау институтында укый. Аны тәмамлаганнан соң проект оешмасында, Петрозаводск дәүләт университетында, комсомолның республика комитетында инженер булып эшли, район газетасының бүлек мөдире, аннары район башлыгы урынбасары була. 1972 елдан журналист һәм редакция-нәшрият эшендә Филипповның мәкаләләре, очерклары һәм хикәяләре «Кубань», «Москва» журналларында дөнья күрә.
Кубан язучысы Гарий Немченко повесте буенча «Брат, найди брата» нәфис фильмын осетин студиясендә берничә документаль фильм төшерүдә катнаша.
Бөек Ватан сугышының иң нәтиҗәле танкисты Дмитрий Лавриненконы мәңгеләштерү һәм аңа үлгәннән соң Советлар Союзы Герое исемен бирү өчен күп эш башкара, аның турында «Беркайчан да үлмәс» повесте авторы. Шулай ук очучы, кубанец-отрадненец Борис Капустин турында «Үлемсезлеккә 30 секунд кала», Марух кичүен яклаучылар турында «Анда, чал таулар ягында», Ленинград блокадасыннан эвакуацияләнгән Отраднено һәм Удобна балалар йортларында тәрбияләнүчеләрнең фаҗигале язмышы турында да «Тәмуг аша үткән» повестьларын яза.
Россия Журналистлар берлеге әгъзасы.
Отрадненоның «Авыл тормышы» газетасы баш мөхәррире була.
Доленя Добрава (Гореня вас-Поляне)
Доленя Добрава  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Едвардс (Колорадо)
Едвардс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Едвардс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казети (Римини)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Банкрофт (ай кратеры)
Банкрофт - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 12,5 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Уайлдер Дуайт Банкрофт (1867—1953) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Зистранс
Зистранс — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ле-Торкен
Ле-Торкен — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Гаммонд (Миннесота)
Гаммонд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кохтыш
Кохтыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Лёжа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18269) 2206 T-3
(18269) 2206 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2206 T-3» саналган.
Ольга Гончарова
Ольга Владимировна Гончарова (1958 елның 25 июне, Яшел Үзән, Татарстан АССР — 2015 елның 15 октябре) — Россия галим-биологы, педагог. Сәнәгать масштабларында фармацевтика билгеләнешендәге моноклональ антитәнчекләр алырга мөмкинлек бирә торган алгоритм эшләгән һәм гамәлгә керткән.
Тормыш юлы
Ольга Гончарова 1958 елының 25 июнендә Яшел Үзәндә туган. Әтисе суднолар төзү заводында инженер, ә әнисе шәһәр мунчасында мөдир була.
Мәктәптән соң ул Казан дәүләт университетының биология факультетын тәмамлаган, аннары ССРБ ФА аспирантурасына укырга керү өчен Мәскәүгә киткән. Аспирантураны тәмамлангач, ул диссертация яклый һәм 1985 елда биология фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсен ала.
Карьера
1990 нчы еллар уртасына кадәр Ольга Владимировна Мәскәү өлкәсенең Любучаны бистәсендә инженерлык иммунологиясе институтында тикшеренү эшчәнлеге алып бара. Аннары берничә ел Мещерское бистәсендә биологияне тирәнтен өйрәнүче мәктәптә укыта. Аны укыту елларында мәктәп «Ел мәктәбе» федераль конкурсында җиңә.
Хәтер
2018 елда Ольга Гончарова исемендәге студентлар стипендия программасы эшли башлый. Аның максаты — биология, биотехнология һәм биоинженерия өлкәсендә яшь галимнәргә ярдәм итү.
NGC 260
NGC 260 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Иван Илларионов
Иван Илларионов (, Кече Шетмә, Ядернә өязе, Казан губернасы, Россия империясе —, Сембер, Россия СФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — чуаш совет дәүләт эшлеклесе.
Одисеас Элитис
Одисеас Элитис (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1979).
Еви (Франция)
Еви — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Лыс-Мяльк
Лыс-Мяльк — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Косты-Вож елгасының уң ярына тамагыннан 29,3 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Шамтессе-сюр-Баконн
Шамтессе-сюр-Баконн — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Лыс-Мяльк
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бронаки-Ольки
Бронаки-Ольки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Визурешть (Галац)
Визурешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антоновка (Чугуевка районы)
Антоновка (Антоновка) — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Коруҗу (Җизре)
Коруҗу (Korucu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Җизре илчесенә караган бер авыл (köy).
Рахавец
Рахавец (Рахавец ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кекш (Великопольское воеводалыгы)
Кекш  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дряновец (Разград өлкәсе)
Дряновец  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ахтахана (Җәлилабад)
Ахтахана  (Axtaxana ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Куява (Голюбско-Добжинский повяты)
Куява  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD209711
HD209711 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Доленя Добрава (Требне)
Доленя Добрава  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чеслав Милош
Чеслав Милош (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1980).
Илифф (Колорадо)
Илифф  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Байришцелль
Байришцелль — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Илифф (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Байришцелль
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илифф (Колорадо)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бронаки-Петраше
Бронаки-Петраше — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Владимирское (Мари Иле)
Владимирское (Пӹсӹрмӓн, Владимирское) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), урыслар (0%).
Зиттерсдорф
Зиттерсдорф — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Владимировка (Аксубай районы)
Владимировка — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Халык саны — 32 тирәсендә. Почта индексы — 423065.
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Рәфыйк Мөхәммәтшин
Рәфыйк Мөхәммәтшин (Рәфыйк Мөхәммәтша улы Мөхәммәтшин,, — , ) — СССР һәм РФ тарихчысы, сәясәт фәннәре докторы (2001), профессор (2006), ТР ФАнең хакыйкый әгъзасы (2007), Россия ислам институты ректоры.
Биографиясе
1977 елда Казан дәүләт университетының тарих факультетын тәмамлый. 1977 елдан 1984 елга кадәр — СССР Фәннәр академиясенең Г. Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтының кече фәнни хезмәткәре. 1992 елдан 1995 елга кадәр — Г. Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтының өлкән хезмәткәре. 1996 елдан 2006 елга кадәр — Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Татарстан энциклопедиясе институтының фәнни-методик эш бүлеге мөдире. 2001 елдан — Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Тарих институты иҗтимагый фикер һәм ислам белеме бүлеге мөдире. 2006 елның декабреннән алып хәзерге вакытка кадәр — Россия ислам университеты ректоры.
Фәнни эшчәнлек
Рәфыйк Мөхәммәтшинның фәнни эшчәнлегенең төп юнәлешләре ислам белеме өлкәсендә тупланган. Р. М. Мөхәммәтшин, ислам галиме буларак, Татарстан Республикасының һәм Россиянең фәнни җәмәгатьчелегенә киң танылган. Аның фәнни мәнфәгатьләре спектры киң: татар иҗтимагый фикере тарихы, ислам белеме һәм Россиядә, хәзерге дөньяда сәяси процесслар. Ул 120 фәнни хезмәт авторы. Рәфыйк Мөхәммәтшин җитәкчелегендә дистәдән артык фән докторы һәм кандидаты әзерләнде. Ул берничә монографиянең авторы, шул исәптән фундаменталь «XX гасырда татарлар һәм ислам» (Казан, 2003) һәм «Татарларның һәм Татарстанның иҗтимагый һәм сәяси тормышында Ислам» (Казан, 2005) авторы, берничә халыкара басмада авторлык коллективы әгъзасы булып тора. 1997 елда аның редакциясе астында «L'islam de Russie» (Paris, 1997) җыентыгы чыкты, 2002 елда Рәфыйк Мөхәммәтшин «Islam in Post-Soviet Russia», «Public and private faces» (London and New York) монографияләрен язуда катнашты.
Рафик Мөхәммәтшин Япония, АКШ, Төркия, Германия, Бөекбритания, Франция, Иран, Үзбәкстанда күп кенә халыкара фәнни конференцияләрдә катнашты. Рафик Мөхәммәтшин тарих, политология һәм социология буенча ике докторлык диссертация советы әгъзасы. Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты каршындагы Диннәр эшләре советы каршындагы эксперт советы әгъзасы.
Бүләкләре
Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты (2005).
Бантинг (ай кратеры)
Бантинг - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 5,15 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Фредерик Бантинг (1891—1941) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
(18270) 2312 T-3
(18270) 2312 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2312 T-3» саналган.
Николай Юшунев
Николай Юшунев (Лукин,, Яншык-Норваш, Чуел өязе, Казан губернасы, Россия империясе —, Сталинград тирәсендә, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — чуаш сәвит дәүләт эшлеклесе, Беренче бөтендөнья, Россия ватандашлар һәм алман-сәвит сугышларында катнашучы.
Сембер чуаш укытыучылары мәктәбен (1916) бетергән. РК(б)Ф Чуел өяз комитеты халык мәгарифе бүлеге мөдире, сәркәтип (1923-1925), Чабаксар шәһәр шурасы башкарма комитеты рәисе (1925-1926), Чуаш АССР үзәк башкарма комитеты рәисе (1927-1929), БК(б)Ф Түре район комитеты беренче сәркәтибе (1935-1937). Сталинград сугышында һәлак булган.
Казети Бони (Болонья)
Казети Бони — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казети Бони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шибик (Второй кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ейвондейл (Колорадо)
Ейвондейл  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Бүюкһатаплы (Адапазары)
Бүюкһатаплы (Büyükhataplı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ейвондейл (Колорадо)
Географиясе
Ейвондейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элиас Канетти
Элиас Канетти (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1981).
NGC 261
NGC 261 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рахавичы (Слонимский районы)
Рахавичы  (Рахавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Горный (Архангель районы)
Горный — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453032, — 80203813004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 165 кешенең яшәве мәгълүм.
Еи (Марна)
Еи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Келково
Келково — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Долганы (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ле-Тронке
Ле-Тронке — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Кече Мариэтта
Кече Мариэтта — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Мариэтта елгасының сул ярына тамагыннан 25 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иске Субыл
Иске Субыл (Старая Соболева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Духовец
Духовец — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.