cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Асия Смакова
Иҗаты
1969 елдан Башкортстан хор капелласы солисты, Башкорт дәүләт филармониясе педагог-репетиторы, 1980 елларда тормыш иптәше Илфак Смаков белән бергә чыгыш ясый башлыйлар. Бу үзенчәлекле дуэт тыңлаучылар, тамашачылар күңелендә җылы эз калдыра. Җырчылар көйле тавышлар, матур кяфәтләре, сәхнәдә үз-үзен тотышлары суырырга җайлашканнар. Алар репертуар сайлауга да бик җитди карый.
1998-2010 елларда — Айдар Галимовның «Айдар» театр-студиясы җырчы-солисты.
Асия Смакованың матур тембрлы тавышын тамашачылар һәр чак көтеп ала. Репертуарында башкорт һәм татар халык җырлары, композиторлар иҗат иткән әсәрләр бар.
Гаиләсе
Тормыш иптәше — Илфак Смаков (1940-1993), РСФСР-ның атказанган артисты, Башкорт АССР-ның халык артисты. Кызлары — Айсылу.
Швибердинген
Швибердинген (Schwieberdingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мочари
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемпа-Белянска
Кемпа-Белянска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мерпен
Мерпен — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Гонтьянске Трстяни
Гонтьянске Трстяни — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Şahğəli
Şahğəli xan (Şəyex Ğali xan) (1505.-1567.), Qasıym xanı (1516.-1519., 1535.-1546., 1546.-1551., 1552.-1567.), Qazan xanı (1519.-1521., 1546., 1551.-1552.). Keçe Möxəmməd xannıŋ onığı, Şəyex Allahiər xannıŋ ulı. Atası wafatınnan soŋ (1516.) Qasıym Xanlığı təxetenə utıra. 1519. yılda bəklər bəge Bulat Şirin törkeme tarafınnan Qazanğa çaqırılıp kiterelə. Məskəw yaqlı səyəsət totuı səbəple, 1521. yılda Tatar aqsöyəkləre anı təxettən qua. Məskəwneŋ böyek kenəzləre yərdəmendə Şahğəli xan tağın berniçə mərtəbə Qasıym həm Qazan təxetlərenə utıra. Berniçə tapqır Məskəw ğəskərləreneŋ Qazanğa qarşı yawlarında qatnaşa (1537., 1540., 1541., 1548., 1552.). 1559. yılda Livoniəgə qarşı suğışta Urıs ğəskərləre avangardı citəkçese. Narva, Pərnu (Derpt, Yuryev) şəhərləren yawlaşa. 1562. yılda Polotsk şəhərenə oyıştırılğan yawda, 1564.-1565. yıllarda Velikiye Luki töbəgendə Urıs dəwləte çikləren saqlawda qatnaşa.
Сент-Маргерит-де-л'Отель
Сент-Маргерит-де-л'Отель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Крив-Вагранский
Крив-Вагранский — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вагран елгасының сул ярыннан 112 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосьва елгасы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(11789) Kempowski
(11789) Kempowski — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 5 сентябрендә Г.-Э. Шустер тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RK» саналган.
Карадиван (Кандыра)
Карадиван (Karadivan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Кандыра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рудунки (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ресуриле
Ресуриле — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чаромушкина
Чаромушкина (Чаромушкіна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Маллин (Техас)
Маллин  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уилкокс (округ, Алабама)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1819 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2300 км² тәшкил итә.
GSC4217-1247
GSC4217-1247 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фош-ду-Арелью
Фош-ду-Арелью — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сан-Хуан-де-Гредос
Сан-Хуан-де-Гредос — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Бусалы
Югары Бусалы — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Туртас елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яка (Кемалие)
Яка (Yaka) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемалие илчесенә караган бер авыл (köy).
Гьюитаун
Гьюитаун — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гьюитаун шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кисцяни (Киравский районы)
Кисцяни  (Кісцяні ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мочарне
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подгае (Буский повяты)
Подгае  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кемпа-Вульчинска
Кемпа-Вульчинска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гранароло (Равена)
Гранароло — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Кемпа-Вульчинска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гранароло (Равена)
Географиясе
Гранароло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Нозьер (Шер)
Нозьер — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Гранароло (Равена)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
113 ел (б. э. к.)
113 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Абдуллабай Садыйков
Садыйков Абдуллабай Габбас улы (Салыков Абдулабай Габбасович, 1922 ел, ТАССР, Әгерҗе районы, Әгерҗе — билгесез) — 112-нче Башкорт атлы дивизиясе яугире, гвардия кызылармеецы, рядовой.
Белоносова (Талица шәһәр округы)
Белоносова (Белоносова) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Карадигыйн (Мерам)
Карадигыйн (Karadiğin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беверли-Гиллс (Флорида)
Беверли-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Беверли-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кепушу-Маре (коммуна)
Кепушу-Маре — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Bäläncär
Bäläncär (Bäräncär) - VII-IX ğasırda Xäzär qahanlığınıñ zur üzäge, çamalap anıñ berençe başqalası. Tönyaq Qawqaznıñ Sulaq yılğası yänäşäsendäge urta ğasırlar şähäre.
630 yıllardan Bäräncärlär däwläte başqalası. Xäzär Qağanlığı çorında (10 yözgäçä) zur ictimaği-säyäsi häm säwdä üzäge. Xäzär däwläte tarqalğaç üz ähämiäten yuğalta. Xäräbälär xäzerge Dağstan Buynaksk şähäre yanında urnaşqan.
Tarix
652-653 yılda ğäräplär Bäläncärgä höcüm itä, xäzärlär ğäräplärne ciñä.
Ğäräplär Därbäntkä çığu öäçen härwaqıt Bäräncärgä yaw belän kilä.
722 yılda 30 meñle ğäräp ğäskäre Bäläncär qalasın yawlap cimerä. Näticädä xäzärlär başqalası Sämändärgä küçerelä.
Арка-Монгото-Епоко
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мета (Беларусия)
Мета (Мета ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ресучень
Ресучень — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ружа (Лодзь воеводалыгы)
Ружа  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наруто
«Наруто» (NARUTO - ナルト -) — Масаси Кисимото ясаган сёнен-манга. Бу әсәрдә кечкенә, тиктормас һәм хыялый ниндзя Наруто Удзумакиның маҗаралары турында сүз бара. Аның Хокагэ – үзенең авылындагы(Коноха) иң көчле ниндзя һәм идарә итүче буласы килә.
Манга 1999нчы елның егерме беренче сентябреннән 2014 елның унынчы ноябренә кадәр чыгарыла. Shueisha нәшрияты белән Weekly Shonen Jump журналында бастырыла. Җитмеш ике танкобонага тупланган була.
Манга буенча ике аниме-сериал ясала. Аларны Aniplex Studio Pierrot студияләре ясый.
Эфирга чыгу моментыннан башлап җидейөздән күбрәк серия күрсәтелә. Аниме-адаптациягә ике сезон аниме, унбер фильм, сигез OVA керә. Манга һәм анимега нигезләнеп видеоуеннар, романнар, ранобэ һәм коллекцион карточкалар белән уен чыга.
Манга белән аниме Япониядә генә түгел, ә бөтен дөньяга таныла. 1 204 000 экземплярда сатылган җитмеш икенче том чыгу моментына суммар сатып алулар 205 миллион экземплярдан артканы билгеле була. АКШда «Viz Media» нәшрияты белән лицензияләнгән Наруто мангасы гел бестцеллерлар исемлегенә килеп керә. Ә 2006ынчы елда бу илдәге бөтен манга сатып алудан 10% бу әсәр тәшкил иткән. Рәсәйдә «Эксмо» белән «Комикс-Арт» нәшриятлары  манганың чыгуына һәм таралуына җаваплы. БДБ җирлегендә «МегаСистем» бу эшләр белән идарә иткән.
Хузангай (мәгънәләр)
Хузангай — күп мәгънәле сүз.
Шаинса
Шаинса — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Югары Демьянка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(10697) 1981 EO40
(10697) 1981 EO40 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EO40» саналган.
(11790) Goode
(11790) Goode — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 1 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 RU» саналган.
Кече Таяба
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 626 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,52%).
Муса Җәлил проспекты (Яр Чаллы)
Муса Җәлил проспекты (проспект Мусы Джалиля) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәрендә урнашкан урам. Почта индекслары 423820, 423800, 423850, 423824, 423850, 423802. ОКАТО коды 92430000000. Координатлары 55.696727°, 52.31344°.
Урнашуы
Яр Чаллының Иске шәһәр өлешендә, Комсомол районында, ГЭС бистәсендә, 7нче, 6нчы, 5нче, 2нче, 4нче, 9нчы, 8нче (а, б) һәм 10нчы комплексларда урнашкан урам. Чулман елгасының (Түбән Кама сусаклагычы) сулъяк яры буйлап, елга агымы юнәлешендә сузыла. Әлмәт тракты һәм Магистраль урамы белән киселештә башлана. Мәләкәс елгасы аркылы күпердә Яр Чаллы тракты булып дәвам итә. Казан проспекты, Яшьлек, Энергетиклар тыкрыгы, Монтажниклар тыкрыгы, Гидротөзүчеләр урамы, Есенин тыкрыгы, Валерий Шадрин тыкрыгы, Гафиятуллин тыкрыгы, Батенчук урамы, Корчагин бульвары, Тинчурин бульвары, Үзәк урам, Гагарин урамы, Габдулла Тукай яр буе урамы белән кисешә.
Тарих
1985 елда Яр Чаллының беренче проспекты һәм скверы Советлар Берлеге Каһарманы шагыйрь Муса Җәлил (1906—1944) хөрмәтенә аталган.
Сент-Мари-де-Ватимений
Сент-Мари-де-Ватимений — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Горки (Словакия)
Горки  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сан-Хуан-де-ла-Нава
Сан-Хуан-де-ла-Нава — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Җылы Чишмә
Җылы Чишмә (Теплая Речка) — Кемерово өлкәсенең Ижморский районында урнашкан торак пункт.
Мелен (Кот-д’Армор)
Мелен (Meslin) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ламбаль кантонына карый.
Сан-Хуан-де-ла-Нава
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мелен (Кот-д’Армор)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,92 км².
Җылы Чишмә
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тум губернасының Тум өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Тум бүлгесендә, 1930-1937 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1937-1943 елларда — Новосибирск өлкәсендә, 1943 елдан — Кемерово өлкәсендә.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 88,3%, урыслар — 9,1%.
114 ел (б. э. к.)
114 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Кисялёва Буда
Кисялёва Буда (Кісялёва Буда ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Швёрштадт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подгае (Казимерский повяты)
Подгае  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Henrix IV
Henrix IV Böyek yäki Añri IV (Henrix Navarradan, Henrix Burbon, frantsuzça Henri IV, Henri le Grand, Henri de Navarre; 1553-1610, Parij) - Fransa Dini suğışlarında hugenotlar citäkçese, Navarra patşası 1572 yıldan (Henrix III bularaq), Fransa patşası 1589 yıldan (räsmi - 1594 yıldan), Burbonnar frantsuz patşalar näselenä nigez saluçı.
Tormış yulı
1553 yılda däw äti Henrix d'Albre kirmänendä, Po şähärendä dönyağa kilä. Änise Janna d'Albre anı protestant ruxına tärbiyäli.
Энади Шива Гыйбадәтханәсе
Энади Шива Гыйбадәтханәсе ул Һиндстанда, Тамилнадта, Пудукоттай районында Тһирумаян талукта Энадида урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ходай Шивага багышланып, гыйбадәтханә безнең эраның 10-ынчы гасыр башына карый. Архитектура соң Паллава стиленә охшаш һәм түбә Маһабалипурамда Драупади Ратһага охшаш.
Henrix IV
Tormış yulı
1568 yılda protestant admiral Gaspar de Kolinyi citäkçelegendä öçençe dini suğışta qatnaşa.
1572 yılda änise Janna d'Albre ülgännän soñ, Henrix II iseme astında Navarra täxetenä utıra.
1572 yılda Yekaterina Mediçi taläbe buyınça Karl IX señlese Margarita Valua ğa öylänä. Şuşı öyläneşü protestantlar katoliklar belän tatulaştırır öçen ütkärelgän.
1598 yılda Henrix IV protestantlarğa dini irekne birgän Nant färmanın imzalağannan soñ, Hugenotlar suğışları tämamlana.
Ministr Sülli eşçänlegenä tayanıp, Hentix IV tışqı säyäsättä xristian patşalar Bötenawrupa berlegen tözemäkçe bulğan.
1610 yılda katolik dindarı Fransua Ravalyak tarafınnan üterelä. Sen-Deni patşalar abbatlığında kümelgän.
Täxet mirasçısı Lüdovik XIII buyğa citkängä qädär, Henrivnıñ tol xatını Mariä Mediçi regent bulıp iğlan itelä, 1617 yılğa qädär xakimlek itä.
Bäräncärlär
Bäräncärlär (Bäläncärlär), Törki qäbilälär berläşämäse. Ğäräp yazmalarında 6. yöz urtalarınnan telgä alına. 370. yıllarda Tönyaq Qawqazğa Ural artyağınnan Hunnar belän bergä kilgännär dip farazlana. 6. yözneñ 2. yartısınnan Törki Qağanlıqqa buysındırğannar. 630. yıllarda Qaspí Diñgezenä qoya torğan Terek belän Sulaq yılğaları arasındağı tübänlektä berläşmä isemendä däwlät häm şähär tözelä. 630. yıllar azağında ul däwlät Xäzär Qağanlığına buysındırıla. 9-10. yözlärdä bu qäbilälärneñ ber öleşe Bilär şähäre tirälärenä küçep utıra häm İdel buyı Bolğarı xalqı eçtälegenä kerä.
Мощанець
Мощанець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемпа-Каролинска
Кемпа-Каролинска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мариетта (Техас)
Мариетта  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карадигыйндереси (Мерам)
Карадигыйндереси (Karadiğinderesi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Керанд (коммуна)
Керанд — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Уинстон (округ, Алабама)
Уинстон — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Дабл-Спрингс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1850 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1588 км² тәшкил итә.
Абий Әхмәт Али
Абий Әхмәт Али (амһар አብይ አህመድ አሊ, 1976 елның 15 августы, Хәбәшстан (Эфиопия), Оромия төбәге, Агаро) — Хәбәшстан сәясәтчесе, 2018 елның 2 апреленнән ның премьер-министры. Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты (2019).
Крив-Сосьвинский
Крив-Сосьвинский — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сосьва елгасының уң ярыннан 596 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосьва елгасы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яка (Башмакчы)
Яка (Yaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Башмакчы илчесенә караган бер авыл (köy).
Абий Әхмәт Али
Сәясәттә
1991 елда, яшүсмер чагыннан ук, оромо халкының демократик оешмасына (ОХДО) кушыла, каршы көрәшүче баш күтәрүчеләр хәрәкәтендә катнаша. Хәбәшстан кораллы көчләрендә хәрби хезмәттә була, 1995 елда БМОның Руандадагы тынычлык контингентында хезмәт итә. 1998—2000 елларда Хәбәшстан—Эритрея конфликтында катнаша. Аддис-Абебада программалаштыру буенча белем алгач, 2007 елда «Челтәрдә Хәбәшстан куркынычсызлык мәгълүмат агентлыгы» оештыра.
2010 елда полковник дәрәҗәсендә хәрби хезмәтне калдырып, ОХДО фиркасеннән парламентка үтә, мөселманнар белән христианнар арасында низагларны чишүдә катнаша.
Соңрак хөкүмәттә эшли, 2014 елда фән һәм технологияләр мәгълүмат үзәге директоры итеп билгеләнә. 2015 елда фән һәм технологияләр министры, 2016 елдан Оромия төбәге президенты урынбасары, 2017 елдан ОХДО фиркасенең баш сәркатибе.
2018 елның 2 апреленнән илнең премьер-министры вазифасына керешә. 2018 елның 3 июнендә Аддис-Абебада чыгыш ясаганда аңа һөҗүм ясала — граната ыргыталар. Премьер-министрга зыян килми.
Гаилә хәле
Өйләнгән, өч кыз үстерә. Протестант. Хәбәшстанның 3 рәсми телен (амһар, оромо, тигринья), инглиз телен белә.
Гранароло (Форли-Чезена)
Географиясе
Гранароло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Ретевоешть
Ретевоешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
115 ел (б. э. к.)
115 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Шан-де-Косе
Шан-де-Косе — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дафни (Алабама)
Дафни  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дафни шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ружани (Лодзь воеводалыгы)
Ружани  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Обенж
Обенж — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Арка-Онур-Яха
Арка-Онур-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Адер-Паюта елгасының уң ярыннан 241 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Canğäli xan
Canğäli xan (1516. tiräse – 1535.),, Qasıym (1519.-32.) häm Qazan (1532. yıldan) xanı. Şäyex Allahiär ulı. Mäskäw kenäze Vasili III yärdämendä başta Qasıym, annarı Qazan täxetenä utıra. Canğäli xan zamanında Qazan Xanlığınıñ çınlıqtağı idaräçeläre – qaraçı bäk Bulat Şirin häm Gäwhärşat xanbikä bula. 1533. yılda Canğäli xan Nuğay morzası qızı Söyembikägä öylänä. 1535. yılda Bulat Şirin citäkçelegendäge bäk-morzalar Canğäli xannı täxettän qualar. İske Qazanda üterelgän dip farazlana.
(11791) Sofiyavarzar
(11791) Sofiyavarzar — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 16 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SH7» саналган.
Чаронка (Залески авыл советы)
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Залессе гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бей-Гилл (Флорида)
Географиясе
Бей-Гилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зекках (община)
Зекках (Seckach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Хуан-де-ла-Энсинилья
Сан-Хуан-де-ла-Энсинилья — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подгаце
Подгаце — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кемпа-Келпинска
Кемпа-Келпинска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Подгаце
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемпа-Келпинска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Март (Эр)
Сент-Март — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Кисялёвка (Мсциславский районы)
Кисялёвка  (Кісялёўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Мощаниця (Польша)
Мощаниця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карадикен (Мут)
Карадикен (Karadiken) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ютымас
Ютымас — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 114 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Югары Козгынчы
Югары Козгынчы — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — авыл (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 144 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422146.
Тарих
1710 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Матадор (Техас)
Матадор  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11792) Sidorovsky
(11792) Sidorovsky — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 16 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SX7» саналган.
116 ел (б. э. к.)
116 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Эвора-де-Алкобаса
Географиясе
Мәйданы —.
Cäditçelek
Cäditçelek (Ğäräpçä: cädid - yañalıq), cämğiät yäşäyeşen häryaqlap yañartırğa omtılğan ictimaği-säyäsi xäräkät. 1880. yıllarında Tatarlar häm Räsäyneñ Törki xalıqları arasında kiñ urın ala. Cäditçelek tarafdarları ictimaği, iqtisadi artqa qalunı häm cämğiättäge ruxi torğınlıqnı tänqitlilär, zaman taläbenä turı kiterep cämğiätne yañartu fikeren, berençe näwbättä xalıq mäğärifen üzgärtüne yaqlıylar.
Cäditçelek üz ätrafına aldınğı qaraşlı ruxanilarnı, uqıtuçılarnı häm şäkertlärne ciya. Cäditçelekneñ törle yünäleşläre (ağımnarı) bula: qayberäwlär (Ğ. Barudi, M. Bigiev, Ğäbdräşid İbrahimov, Q. Tärcemäni C. Abızgildin, Z Qadiri, Z. Kamali, Ğ. Bubıy h.b.) dini yañarışnı, ikençeläre (R. Fäxretdinev, F. Kärimi, Ş. Kültäsi h.b.) mäğrifätçelekne yaqlıy. Cäditçelek 19. yöz axırı - 20. yöz başında Tatar xalqınıñ ictimağí fikere häm milli üzañı üseşendä möhim tarixi basqıç bulıp tora.
Соколово (Реж шәһәр округы)
Соколово (Соколово) — Свердловск өлкәсенең Реж шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кече Байтирәк
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 20 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Ружанна (Лодзь воеводалыгы)
Ружанна  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гранароне (Ровиго)
Гранароне — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гранароне Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
GSC4217-703
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нарцисс
Нарцисслар — күпьеллык үләннәр, амариллисовлар гаиләсенә керәләр.Ул иң иртә чыгучы, язгы чәчәкләр вәкиле булып тора. Европаның көньяк өлешендә үсә торган 60 төре билгеле. Нарциссларны Япония, Кытай, Төньяк һәм урта Европада, Көньяк Европа, Кавказ һәм Уртадиңгездәге таш һәм урман өслекләрендә очратырга мөмкин.
Эре ак яки сары, 6 см диаметрлы чәчәкләргә ия. Алар берешәрләп яки чук кебек урнашалар. Үзе чәчәк алты таҗдан тора. Ул декоратив чәчәк, бигрәк тә яз ахырында–җәй башында аның белән төрле җирләрне бизиләр. Бу матур үсемлекнең иң беренче вәкилләре кар эрү белән чәчәк ата башлыйлар. Аларның таҗлары ак төстә була. Тиздән аларга алмашка эре чәчәкле матуррак сортлар килә.
Нарциссның төрләре
Хәзерге вакытта нарциссның утыз меңнән артык төрле сортлары бар. Ә алар 13 төркемнәргә җыелалар, ләкин аларның берсе генә табигый булып тора. Калганнары гибридлар. Кешеләр, үсемлекләрнең яңа сортларын чыгарырга өйрәнгәнче, нарцисслар бары тик ак һәм сары төсләрдә генә булганнар. Хәзер эшләр башкача тора, гибридлар стандартлардан башлап кремлы төсләргә кадәр ия. Чәчәк ату вакытында төсен үзгәртә торган сортлар да бар. Һәр төрнең конкрет билгеләнеше бар. Кайсысыдыр чәчәк бәйләмнәре өчен махсус чыгарылган, кайсысыдыр кыш көне чәчәк ату өчен. Аерым декоратив сортлар да бар, алар белән бакчаларны бизиләр.
Мифология
Бу чәчәк белән бәйле легендалар һәм мифлар да бар. Мисал өчен, бер грек мифында Нарцисс исемле егет турында сөйләнә. Ул егет инештәге үз чагылышыннан күз ала алмаган һәм чәчәккә әверелгән.
Дейдвилл
Дейдвилл — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дейдвилл шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чабаксар өязе
Чабаксар өязе (Чебоксарский уезд, Шупашкар уесĕ) — Казан губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.
Өяз үзәге — Чабаксар шәһәре.
Тарих
Чабаксар өязе әле XVII гасырда бар булган. 1708 елда ул юкка чыга, ә Чабаксар Казан губернасы составына тапшырыла. 1719 елда Кзан губернаның Зөя провинциясенә кертелгән. 1727 елда Чабаксар өязе торгызыла.
1920 елның 24 июньдә Чуаш автономияле өлкәсенә кертелгән, 1921 елда өязнең өлеше Мари автономияле өлкәсенә күчте.
1925 елның 21 апрельдән Чуаш АССР составына кертелә.
Уфа епархиясе
Уфа епархиясе (Уфи́мская епа́рхия, Өфө епархияһы) — Рус Православие чиркәвенең (Мәскәү патриархлыгы) Башкортстан Республикасының Архангел, Белорет, Благовещен, Гафури, Иглин, Стәрлетамак, Учалы районнары территорияләрендәге епархиясе. Башкортстан митрополиясе составына керә.
1990 елдан алып епархияне митрополит Никон (Васюков) җитәкли (башта епископ, архиепископ).
Чабаксар өязе
Административ бүленеш
1913 елда Чабаксар өязендә 11 волость бар иде.
Халык
Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәбе буенча):
Ретез
Ретез — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әнәс Баһманов
Баһманов Әнәс Абдрахман улы (3 март, 1937 ел, ТАССР, Әлмәт районы, Түбән Мактама) — инженер-механик. Техник фәннәр кандидаты (2006). Башкортстан Республикасының атказанган уйлап табучысы (2011), ССРБ‑ның уйлап табучысы (1980). Башкортстан Республикасының Фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе (2009), И. М. Губкин исемендәге бүләк (2002) лауреаты.
Биографиясе
1965 елда Чиләбе политехник институтын тәмамлый. Шул ук елда диплом алганнан соң Свердловск шәһәрендә Свердлов исемендәге транспорт машиналары җитештерү заводында инженер-конструктор булып хезмәт юлын башлый.
1968-1969 елларда — Уфа шәһәрендә «Башнефтепроект» институты өлкән инженеры. 1969 елдан энергоресурслар транспорты проблемалары институтында эшли. 1974 елда бүлек мөдире, 1983 елдан — лаборатория мөдире вазифасына билгеләнә. 1987 елдан — өлкән эзләнүче, 1993 елдан — төп тикшеренүче, 2003 елдан — бүлек мөдире, 2008 елдан — нефть-газ промыслларын проблемалары һәм ресурсларны саклау үзәгенең директор урынбасары итеп билгеләнә.
Аның җитәкчелегендә нефть промыслларында нефтьне транспортлау өчен насослы энергетик корылыш уйлап табыла. Россиядә беренче тапкыр нефть катламнарына су тутуыру өчен ЦНСА тибындагы насос агрегатлары эшләнә. Куллануда насос корылмаларын сайлау буенча 5 норматив кәгазь эшли. Уйлап табуга 10 авторлык танытмасы бар. 150-дән артык хезмәт, шул исәптән 2 фәнни-техник күзәтү авторы.
Кавал вулысы
Кавал вулысы (рус. Ковалинская волость) — 1860-еллардан 1924 елга кадәр гамәлдә булган Казан губернасының һәм ТАССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Казаннан Төньякка 25 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньяк-Көнбатыш өлешендә урнашкан. Административ үзәк — Рус Мари Кавалы авылы.
Тарих
Кавал вулысы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгы Казан патшалыгында урнашкан, 1708 елдан 1781 елга кадәр Казан губернасының Казан өязендә, 1781 елдан 1796 елга кадәр Казан наместниклыгының Казан өязендә, 1796 елдан 1860-елларга кадәр Казан губернасының Казан өязендә урнашкан.
1860-елларның икенчке яртысында Казан өязенең дүртенче стан составында барлыкка килә.
1860-еллардан 1920 елга кадәр Казан губернасының Казан өязе составына керә, 1920 елның 25 июненнән декабрьгә кадәр Татарстан АССР Казан кантонының административ-территориаль берәмлеге, 1920 елның декабреннән 1924 елга кадәр Татарстан АССРАрча кантонының административ-территориаль берәмлеге булып тора.
Кукмара, Суыксу, Сабакай, Каймар һәм Ильинка вулыслары белән чиктәш булган.
1924 елда Кавал вулысы юкка чыгарыла, аның күпчелек территориясе Мәмдәл һәм Ильинка вулысларына кушыла.
Административ бүленеш
1890 елда вулыста 18 торак пункты һәм 1881 йорт хуҗалыгы булган. Җирнең мәйданы 204,85 км² тәшкил иткән.
1897 елда вулыста 18 авыл җирлеге булган.
Халык
1883 елда халык саны 9584 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар — 4960 җан, хатын-кызлар — 4624.
1885 елда халык саны 10087 кеше тәшкил иткән.
1890 елда халык саны 11474 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар — 5669 җан, хатын-кызлар — 5605.
1897 елда халык саны 10361 кеше тәшкил иткән. Төп милләтләр: татарлар, руслар.
Инфраструктура
XX гасыр башына вулыста Вознесение чиркәве, берничә зимства мәктәбе, биш тегермән, ике сыра, казна шәраб кибете, дүрт вак кибет булган.
1914 елда Кавал вулысында 1915 ат, 6109 сарык, 224 кәҗә, 313 дуңгыз һәм 2643 баш мөгезле терлек исәпләнгән.
Кербунари (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Мемон (Кот-д’Ор)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.37 км².
Горна Весь (Жьяр-над-Гроном)
Горна Весь  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Обиньи-сюр-Нер
Обиньи-сюр-Нер — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Горна Весь (Жьяр-над-Гроном)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Апачи (округ, Аризона)
Апачи — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сент-Джонсruen шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1879 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 29 054 км² тәшкил итә.
(10699) 1981 ES43
(10699) 1981 ES43 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 6 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ES43» саналган.
Язёва
Язёва — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
117 ел (б. э. к.)
117 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Зеебах (Баден)
Зеебах (Seebach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кисяли (Касцюковицкий районы)
Кисяли  (Кісялі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Яка (Япраклы)
Яка (Yaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Япраклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Чаронка (Узрэцки авыл советы)
Чаронка (Чаронка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Шаркавшчына гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Крутая (Лангура кушылдыгы)
Крутая — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лангур елгасының сул ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосьва елгасы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Мриголод
Мриголод — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маунт-Вернон (Техас)
Маунт-Вернон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Хуан-дель-Молинильо
Сан-Хуан-дель-Молинильо — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кемпа-Надбжеска
Кемпа-Надбжеска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карадикен (Тарсус)
Карадикен (Karadiken) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сент-Обен-д'Екровиль
Сент-Обен-д'Екровиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Бей-Пайнс (Флорида)
Бей-Пайнс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бей-Пайнс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тихеевка (Ижморский районы)
Тихеевка (Тихеевка) — Кемерово өлкәсенең Ижморский районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тум губернасының Мариинск өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Тум бүлгесендә, 1930-1937 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1937-1943 елларда — Новосибирск өлкәсендә, 1943 елдан — Кемерово өлкәсендә.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 50%, урыслар — 50%.
Ружановице
Ружановице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Абригада
Абригада — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Подгродзе (Свентокшиж воеводалыгы)
Подгродзе  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11793) Чуйковия
(11793) Чуйковия — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ретезату
Ретезату — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кербунешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Дейлвилл (Алабама)
Дейлвилл  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дейлвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Менак
Менак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
118 ел (б. э. к.)
118 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Гранарони (Падова)
Гранарони — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гранарони Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кисяльки
Кисяльки (Кісялькі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Обиньи-сюр-Нер (кантон)
Обиньи-сюр-Нер — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Арка-Парны-Яха
Арка-Парны-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Арка-Пойлово-Яха елгасының уң ярыннан 57 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Чаронка (Шумилинский районы)
Чаронка (Чаронка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Авейраш-де-Байшу
Авейраш-де-Байшу — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зеекирх
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янгуловская
Янгуловская — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Согом елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 98 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(10700) 1981 ET47
(10700) 1981 ET47 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мровля
Мровля — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Катык
Каты́к (катык, qatiq, қатық, qatıq, ҡатыҡ, катък) — сөттән ясалучы эчемлек, төрки халыкларда һәм Болгариядә таралган.