cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD206155
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Поразава
Поразава (Поразава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Голо Брдо (Брда)
Голо Брдо  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Пһра Пһром
Пһра Пһром (Кхмер телендә: ព្រះព្រហ្ម, Преаһ Пром,Таи телендә:พระพรหม, Санскрит телендә: Брахма, ब्रह्मा) ул Буддачылык Ходае Брахманың Кхмер һәм Таи чагылышы, Буддачылык Галәмне өйрәнү фәне буенча ул Брахмалока Ходае (иң олы күк патшалыгы) Пһра Пһром Таиландтан тыш сөйләм телендә Хань Кытай телендә Кытай халык дине табынучылары арасында дүрт йөзле уяу берәү (四面佛, Sìmiànfó) яки дүрт йөзле Ходай (四面神 Simianshen) буларак мәгълүм, алар арасында бу Ходайга ышану соңгы унъеллыкларда таралган булган. Камбоджада бу Һинд дине Ходае исеме белән мәшһүр гыйбадәтханәләрнең берсе булып Та Проһм гыйбадәтханәсе тора.
Камбоджа
Преаһка яки Брахмага Камбоджада мең еллар буенча табынганнар. Камбоджа тарихы вакытында Брахмага башка Һинд дине Илаһлары белән беррәттән Фунаньда, Ченлада, Ангкорда хәзергәчә кадәр табыналар. Камбоджага беренче мәртәбә Һинд дине Фунань патшалыгы башында йогынты ясаганнар. Брахма поты шулай ук 7-енче гасыр бер Самбор Прей Кук гыйбадәтханәсе һәм хәзер Камбоджа Милли Музееның күргәзмәсендә. Һинд дине Кхмер Империясенең рәсми диннәрнең берсе булган. Камбоджа Angkor Wat изге гыйбадәтханәсе өчен сыену урыны булып тора, бу дөньяда иң зур Һинд дине гыйбадәтханәсе. Кхмер патшалыгында төп табынылган дин булып Һинд дине булган шуннан соң популярлык буенча Буддачылык булган. Элек патшалыкта Һинд дине төп дәүләт дине буларак ихтирам ителгән. Хәзерге вакытта күп Брахма сыннары Камбоджада һәм Чит ил музеенда күргәзмәләрдә.
Таиланд
Ходайга табынучылар табынуларында хушбуйлар, шәмнәр, жасмин чәчәкләрен яки жасмин чәчәк бәйләмнәрен һәм яңа кокос сөтен (эчләрендә су белән) тәкъдим итәләр, гадәттә бу тәкъдимнәрне Пһра Пһромның дүрт башы алдында урнаштыралар, һәр баш Илаһның билгеле аспектын чагылдыра; Пһра Пһромның һәр ягы төрле алкышлар тәкъдим итә дип ышаныла. Табынуның башка киң таралган юлы булып аңа ихтирам күрсәтү өчен агач фил сыннарын урнаштыру. Пһра Пһром шулай ук Таи классик музыкасы белән сокланучы буларак мәгълүм, ул зуррак тышта урнашкан алтарьлары янында уйнала, һәм биючеләр аккомпанемент ясый. Кечкенә акчага биючеләр бию вакытында җырлый торган җырларга табынучының исемен кертәләр. Пһра Пһромга табынучыларга ит ашаудан тыелырга киңәш ителә. Шулай ук табынучылар Илаһка вәгъдә ясап яхшылык ясарга тиеш, яки алар сораган бәхет урынына аларга бәхетсезлек төшәчәк. Догалар өчен кирәк әйберләр гыйбадәтханә биналарында бар. Брахманың чагылышының төп мисалы булып Бангкокта Эраван Гыйбадәтханәсендә пот булып тора, биредә Ходайга ышану хәзерге вакытта килеп чыккан. Таиланд Хөкүмәт Йортының алтын гөмбәзенең шулай ук Пһра Пһром сыны бар.
Этник Кытайлар арасында культ таралышы
1980-енче елларда, Брахманың Эраван культы Таиландта башланып, изге урынның һәм сурәтнең структурасының ышану кабатлавы белән беррәттән Кытай диаспоралары белән Көньяк-көнчыгыш Азиядә (Сингапурда, Индонезиядә һәм Малайзиядә), in Тайваньда һәм Кытайда колач ала һәм гыйбадәтханәләр Һоң Коңда, Шанхайда һәм Гуанджоуда нигезләнә.
Графендорф-бай-Хартберг
Графендорф-бай-Хартберг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дала кырым татарлары
Дала кырым татарлары (үз атамалары noğaylar, ногъайлар) — кырым татарлары субэтносы. Хәзерге вакытта кырым татар теленең дала диалектында сөйләшәләр.
Этноним исеме
Нугай политнонимы киң кулланыла.
Аракай (Чиләбе өлкәсе)
Аракай (Аракаева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (100%).
Кобильники (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Кобильники  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Порша (Уфтюга кушылдыгы)
Порша — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уфтюга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 104 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бүюк (Тонья)
Бүюк (Büyük) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Тонья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Каравелово (Пловдив өлкәсе)
Каравелово  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бартники (Подлясье воеводалыгы)
Бартники  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18091) Iranmanesh
(18091) Iranmanesh — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Арзийер-Невиль
Арзийер-Невиль — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Эхинг-ам-Аммерзе
Эхинг-ам-Аммерзе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оукбрук (Кентукки)
Оукбрук  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Оукбрук халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коломбьер
Коломбьер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Порайсць
Порайсць (Порайсць ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дәрзили
Дәрзили (Dərzili ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Колкөй (Болу)
Колкөй (Kolköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Болу илчесенә караган бер авыл (köy).
Длужина (Великопольское воеводалыгы)
Длужина  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вера Захарова
Вера Кирилловна Захарова ( 1920 - 2010 ) - Бөек Ватан сугышында катнашучы, беренче якут хатын-кыз очучысы.
Биографиясе
Вера Кирилловна Захарова 1920 елның 12 июлендә Якутия өлкәсенең Дельгей авылында, хәзерге Якутиянең Олекминский районында укытучы Кирилл Петрович һәм табиб Евдокия Николаевна (Янгина) Захаровлар гаиләсендә туган.
Озакламый гаилә әтисенең туган ягына - Чурапча авылына күченә, анда Вера җиде сыйныфны тәмамлый. 1934 елда Захаровлар гаиләсе Якутскка күченә. 1935 елның көзендә шәһәрдә планер инструкторларын әзерләү өчен планер очыш мәктәбе ачылды. Вераның олы абыйсы Иннокентий укучы пилотларның беренче төркеменә керде. 1937 елда, 9 нчы сыйныф укучысы булган Вера шулай ук очу клубына язылды. Ул очу клубына кабул ителгән беренче якут кызы булды.
Шартнейка
Шартнейка (Шӓртньӹ, Шартнейка) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Вера Захарова
Биографиясе
Вера Захарова По-2 самолетында оча; Ул парашютистлар курсларында укыды һәм 19 сикерү ясап, парашютист инструкторы исемен алды. 1940 елда ул Мәскәү авиация училищесына укырга китте. Юлда тоткарлану аркасында, мәктәпкә соңга калдым һәм Мәскәү физик культура институтына (хәзерге Россия физик культура, спорт, яшьләр һәм туризм Университеты) керә, ләкин Бөек Ватан сугышы  башлану сәбәпле аны тәмамлау мөмкин булмый Сугыш башлангач, Вера, дуслары - Елена Дворянкина һәм Анна Ременникова белән, фронтка җибәрү үтенече белән хәрби комиссариат бүлегенә гариза бирәләр. Ләкин Захарова тиз генә рөхсәт алмый. 1943-нче елда алар десантчыларны фронтка җибәрү өчен әзерли башлыйлар. 1944 елның февралендә генә өч якут хатын-кызларының барысына да фронтка барырга рөхсәт бирелә
Шартнейка
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Вера Захарова
Биографиясе
Вера Захарова һәм Елена Дворянкина 1 1-нче Беларус фронтының 141-нче аерым санитар авиация полкына эләгәләр Полкта аларга билгеле булган По-2 самолетлары була, алар яралыларны ташу өчен җиһазлана. Яралыларны коткарып, Захарова көнгә өч-дүрт тапкыр фронт сызыгына очты. 1944 елның августына кадәр ул үзенең санитар самолетында 200дән артык авыр сугышчыны алып китә. Кире алгы сызыкка кан һәм медикаментларны медсанчабатларга, сугыш кирәк-яраклары, почта һәм сугышчылар өчен азык-төлек китерә
1944 елның 6 августында рейсларның берсендә Вера Захарованың самолеты авыр яралылар белән фронт линиясе буенча Польша территориясе өстеннән оча һәм атып төшерелә.. Аягына яраланган пилот самолетны ашлык кырына төшерә. Аны немецлар кулга алалар һәм Торуньдагы концлагерьда әсирлеккә эләгә. 1945 елның гыйнварында ул совет гаскәрләре тарафыннан әсирлектән азат ителә. Табиблар нәтиҗәсе буенча, Захарова демобилизациягә дучар булды, ләкин ул баш тартты һәм һава полкына кире кайтты һәм Берлинга барып җитте.
Сугыш беткәч, Вера Захарова 46-нчы резерв авиация полкында хезмәт итә, ул Польша армиясе составына керә. Ул 1945 елның декабрендә демобилизацияләнә һәм хәрби очучы Анатолий Шматковка кияүгә чыга. Алар иренең ватанындагы Брянск өлкәсендә яшәгәннәр. Ул урта мәктәптә эшләгән, гаиләдә ике улы туган. Аннары ул туган иленә кире кайта һәм СССР Фәннәр академиясе Себер филиалының Якутск филиалындагы Космофизика һәм аэрономия институтында эшли. 1976 елда ул Совет Тынычлык Комитетына керә, һәм анда 1983 елга кадәр эшли. Аннары ул Якутиядән читтә сәяхәт итә, ләкин 1995-нче елда туган ягына кайта. Лаеклы ялда була
"Минем һәм дусларым турында" (1990) китабы авторы: "Мин әсирлектә һәм концлагерьда булдым, авыр тормыш кичердем. Минем хәрби үткәнем бөтен гомеремдә эз калдырды - мине әсирлектә хурладылар, миңа лаек булган хөрмәтне узып киттеләр ...ә, бәлки, характерым да һәрвакыт "уңайлы" түгел иде, ә башкача, мөгаен,сугышның кан ит тартмасында исән калмас идем ... "
Ул 2010 елның 1 гыйнварында үлде.
Чудь
Чудь — хәзерге Россия Федерациясе территориясендә үткән заманда яшәгән кабиләләренең һәм халыкларның җыелма, кагыйдә буларак, балтыйк буе барча фин группасы халыкларының (водь, весь, сум, емь, ижора, эст һәм башка халыкларның) борынгы рус атамасы.
Чудь сүзе элек «естланд яки финланд»ларны аңлаткан, дип 1734 елда Або профессоры Альгот Скарина (1684-1771) үзенең «De gentis priscæ Varegorum originibus» диссертациясенда язып калдырган. Рәсми документларда бу этноним XIX гасыр ахырына кадәр Россия империясында кулланылып торган, «чудь» сүзе белән төрле төркемнәрне билгеләргә мөмкин булган: "чудь" һәм "финн" сүзләренең мәгънәдәш булуы да мөмкин булган, ә кайвакыт «карел» сүзен дә аңлаткан, бу очракта беренче төркем «чудь/чухарь мәгънәдәсендә» һәм икенче төркеме водь/эсте — «чухна» сүзен аңлаткан.
Этимологиясе
Халык версиясе буенча «чудь» сүзенең килеп чыгышы «чудный», ягъни русчадан «аңлаешсыз, гаҗәп» сүзеннән килеп чыккан дип аңлатыла, шулай ук Чудь күленең атамасы да шул урысларның Чудь күле янында гомер иткән эст һәм фин-угыр халыкларының телен аңламаганлыктан, аларны «чудь» (русчадан гаҗәп, аңлаешсыз) дип атаган сүзеннән килеп чыккан, дип аңлатыла, шулай ук «чужой (чит, ят)» сыйфат белән дә аңлатыла. Әмма кайбер бер фин-угыр телләрендә бу сүз мифологик персонажны да аңлаткан. Махсус этимологик эшләрдә бу сүз белән башта көнчыгыш германнарны бәлки, готларны атаганнар, дип тә галимнәр тарафыннан фараз кылына. Мөгаен, моның чыганагы — готларның þiudа («халык») сүзеннән алынган дигән гипотеза бар.
Хәзерге заманда
Удмуртларның Чудъя (Шудья), Чудна дигән ыру атамалары билгеле, комиларның бер өлеше үзләренең чукынмаган ата-бабаларын чудь дип атыйлар. Удмуртлар һәм комилар таралган территориядә Шудья топонимы киң таралган.
1895 елда нәшер ителгән «Россия империясендә яшәүче халыкларның алфавит исемлеге» белешмәлегенә 13 250 кешелек (1865 ел өчен мәгълүматлар) чудь (вепслар) кертелгән. 1926 елда чудь 34 номерлы «1926 елгы Бөтенсоюз халык санын алу материалларын эшләү өчен халыклар сүзлеге»нә кертелә, 1959 елда чудь 64 номерлы «1959 елгы Бөтенсоюз халык санын алу милләтләре сүзлеге»нә кертелә, ә 1989 елда чудь 1989 елда Бөтенсоюз халык санын алу өчен 101 номерлы «милләтләрнең алфавит сүзлеге»нә кертелә. 2002 елда бу xelm «РФ милләтләре һәм телләре bсемлеге» дигән 351 нче код астында, ә аннары 2010 ел өчен шул ук документка кертелгән. 2010 елда халык санын алу вакытында тагын берничә дистә кеше үзен чудь итеп язган, ә җирле кеше сүзләренә караганда, Пинеж районында нибары 200 кеше чудь калган. Бу милләткә караган кешеләрнең күбесе Архангельск өлкәсенең Пинеж районында яши, алар Архангельск өлкәсенең фин-угыр халкының XX гасырда барлыкка килгән кече төркемедер.
Этнонимнан күп санлы торак пунктлар, шул исәптән Чудово шәһәре, шулай ук берничә гидроним, Чудское күл һәм, бәлки, Чуд елгасы барлыкка килгәндер.
Фольклор
Кайчагында «чудь» дип мифологик персонажны атыйлар (ак күзле чудь), ул Европа эльфаларына һәм гномнарына якын (фольклорда, шул исәптән коми һәм саамнарда да очрый). Себер татарлары һәм мансиларның — сыбырлар, алтайлыларның — бурутлар, ненецларның сихирт турында охшаш легендалары билгеле.
Палевка
Палевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мәскәү елгасының сул ярына тамагыннан 363 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 2,5 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мәскәү елгасы Можайск сусаклагычынан Звенигород каласына кадәр, Руза (башыннан Руза сусаклагычына кадәр) һәм Озерна (башыннан Озернинск сусаклагычына кадәр) кетрмичә. Кече елга бассейны — Ока кушылдыклары бассейны, Мокша тамагына кадәр, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ортанҗа (Сиверек)
Ортанҗа (Ortanca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Графенегг
Графенегг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Абдул-Салманы
Абдул-Салманы — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Халык саны — 55 тирәсендә. Почта индексы — 422890.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Нотр-Дам-д'Аллансон
Нотр-Дам-д'Аллансон — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Велень (Руджинешть, Вранча)
Велень — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18092) Reinhold
(18092) Reinhold — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 28 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 KR29» саналган.
Голо Брдо (Медводе)
Голо Брдо  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
NGC 149
NGC 149 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кобильниця (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Кобильниця  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
NGC 149
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кобильниця (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арриньи
Арриньи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Караджалово
Караджалово — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бетюн (Колорадо)
Бетюн  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD206175
HD206175 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тауфикъ Әминов
Аминов Тауфик Маннан улы — хезмәт ветераны.
1925 елның 30 октябрендә ТАССРның Әгерҗе районы Мордыбый авылында укытучы гаиләсендә туган. Тирсә мәктәбен тәмамлый. Ижау дәүләт педагогия институтының тарих укытучысы бүлекчәсен тәмамлый. 1943 елның гыйнварында армиягә алына. Бөек Ватан сугышы вакытында  хәрби партия мәктәбендә укыган. 1943 елда комсомол берләшмәсенең сәркатибе итеп билгеләнә. 1945 елга кадәр Ватан сугышында катнаша.
1945 елның 16 августында Муданьцзян шәһәрен азат иткәндә күрсәткән батырлыгы өчен полкның җәяүлеләр разведкасы взводы солдаты “Батырлык өчен” медале белән бүләкләнә. Бөек Ватан сугышында немец-фашист илбасарларына каршы көрәштә күрсәткән батырлыгы өчен II дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләнә.
Озак еллар намуслы хезмәте өчен «Хезмәт ветераны» медале, СССР Союзының Социалистик, төзелеш һәм оборона өлкәсендәге аерым казанышлары өчен – «Почет Билгесе» ордены белән бүләкләнгән.
Япония империалистларына каршы сугыш хәрәкәтләрендә катнашкан өчен 1946 нчы елда “Японияне җиңгән өчен “ медале белән бүләкләнгән .«СССР Кораллы Көчләренә 50 ел» (1967), «СССР Кораллы Көчләренә 60 ел» (1977), «СССР Кораллы Көчләренә 70 ел» (1987), «1941-1945 еллар Бөек Ватан сугышында Җиңүгә егерме ел» (1967), «В.И. Ленинның тууына 100 ел тулу уңаеннан Фидакарь хезмәт өчен» (1970), «Бөек Ватан сугышында Җиңүгә 25 ел» билгесе (1970), «Социалистик ярыш җиңүчесе» билгесе (1973), «1941-1945 еллар Бөек Ватан сугышында җиңүгә утыз ел» (1975), “1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Җиңүгә кырык ел" (1985) юбилей медальләре белән бүләкләнгән.
Казеле (Пиза)
Казеле — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Порасли
Порасли (Пораслі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бемиджи
Бемиджи — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Эшау
Эшау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Бемиджи
Тарихы
Бемиджи шәһәре елда нигезләнгән.
Эшау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бемиджи
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Сәпәш (Күгәрчен районы)
Яңа Сәпәш (Яңы Һапаш)— Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453335, ОКАТО коды — 80238805005.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 37 кешенең яшәве мәгълүм.
Булочный Алей
Булочный Алей — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Алей елгасының сул ярыннан 828 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Алей елгасы, инештән Гилевск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18093) 2000 KS31
(18093) 2000 KS31 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 28 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 KS31» саналган.
Бүюк Баклалы (Сарычам)
Бүюк Баклалы (Büyük Baklalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Великое Поле (Киров өлкәсе)
Великое Поле (Великое Поле) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Длуск
Длуск — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голобинек (Мирна Печ)
Голобинек  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Бартня-Гура (Подлясье воеводалыгы)
Бартня-Гура  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Голобинек (Мирна Печ)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бартня-Гура (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Графензульц
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Олы Үзән
Олы Үзән (Үлкен Өзен, Қараөзен) — Саратов өлкәсе һәм Көнбатыш Казахстан өлкәсе аша ага торгпн эчке агым дала елгасы.
Тасвирлама
Елганың озынлыгы 400 чакрымга якын (ташкын чорында 650 чакрымга кадәр ). Су җыю бассейнының мәйданы 14 300 км². Гомуми Сыртның көньяк-көнбатыш авышлыкларыннан башлана. Югары өлешендә көньяк-көнбатышка, Солянка елгасы кушылганнан соң, көньяк-көнчытышка таба ага. Казакъстанда елга Камыш-Самар күлләре исеме астында танылган вак күлләр һәм сазлыкларның киң системасына күчә. Сул тарафтан Олы Үзәнгә Алтата елгасы кушыла, уң тарафтан — кечкенә елгачык аны Сакрыл күле белән тоташтыра. Елга үзәне шактый тирән, ярлары текә, Жалпактал астында бусагалар бар. Югары агымында су ел әйләнәсендә төче, ә урта һәм түбән агымында җәй азагына, көзгә һәм кышка су ачы-тозлыгә әйләнә һәм куллануга яраксыз була.
1973 елдан башлап Саратов сугару-су сиптерү каналы тарафыннан ел саен 15 апрельдән 15 ноябрьгә кадәр Идел суы уртача 13,2 м³/с чыгым белән Олы Үзән чыганагына бирелә. Шуның нәтиҗәсендә, гидрология режимы кискен үзгәрде: җәйге чорда агым бөтен елга буйлап диярлек билгеләнә.
Бер версия буенча, борынгы заманнарда Олы Үзәннең зур өлеше Каспий диңгезе култыгына койган, ул көньякка чигенгән һәм аннан соң Каспий диңгезеннән кимәле түбәнрәк булган Камыш-Самара күлләренең тулы бер системасын калдырган. Бу күлләр арасында ачылгы шактый сизелеп торучы тозлы күлләр бар, алар «үзән тозы» исеме белән билгеле.
Олы Үзән балыкка бик бай. Язгы ташкыннар аркасында елганың түбән өлешендә киң сугарулы болыннар барлыкка килә, алар кышкы чорда биредә кышлаучы йөзләрчә мең сарык һәм дистәләгән мең атны печән белән тәэмин итәләр.
Кушылдыклар
(тамагыннан)
Этимологиясе
Казакъча исеме — Кара-Озен, ягъни кара (корылык чорында да корымый торган) елга. Олы Үзән һәм аңа параллель рәвештә аккан Кече Үзән елгалары исеме буенча халыкка бу урын тарихи Үзән буларак билгеле. Елга географик өлкәсенең гомуми атамасы Җаек казаклары  тарафыннан әйләнешкә кертелгән. Әлеге исем юридик (Екатерина II һәм Павел I фәрманнары) географик (ЭСБЕ; Тян-Шанскийның «Россия»сенең V — VI томы) рус әдәбиятында очрый.
Тарихы
Монда, үзәкләрдә, иске обряд чиркәүләре һәм скитлары урнашкан. Ембулат һәлакәтеннән соң, нәкъ менә бирегә, 1772 елда «йәшерен рәвештә Үзәнгә китеп», ҡурҡыу белмәҫ батыр Зарубин Иван Никифорович (Чика-Зарубин) байракны алып кайта. Тиздән Чика Самозванецның көрәштәшенә әверелә һәм Ялган Пётр III-нең триумфын һәм фаҗигасен тулысынча бүлешә.
Россиядә Гражданнар сугышы елларында монда кызыл частьләр ( Василий Иванович Чапаев һәм Дмитрий Андреевич Фурманов җитәкчелегендә) һәм аклар (яек казаклары) арасында аяусыз сугышлар барган. Кызыллар Сламихинская (хәзер — Жалпактал) станицасын яулап алганнар.
Археологиясе
Олы Үзән археологик тарихи һәйкәлләре, шул исәптән урта гасырларга караган каберлекләр дә, билгеле. Мокринский каберлеген археологик тикшеренүләрдә Алтын Урданың .көмеш тәңкәләре табылды.
Елганың уң як ярында, Орошаемое авылыннан 150 м көньякка таба һәм Александр Гайдан 1,5 км төньякка таба неолитик торак – Алгай бар. Елганың текә ярларында һәм төбендә еш кына мамонт һәм борынгы үгез калдыклары (теш, яхшы сакланган казык тешләр, сөякләр) табыла.
Су реестры мәгълүматлары
Россиянең дәүләт су реестры мәгълуматлары буенча, елганың су хуҗалыгы участогы — Олы Үзән Урал бассейны округына карый. Елга бассейны — Кече һәм Олы Үзән елгалары бассейннары (бассейннарның Россия өлеше). Код объекта в государственном водном реестре — 120200000211220000398 Дәүләт су реестрындагы объектның коды-120200000211220000398.
Сулонга (Уфтюга кушылдыгы)
Сулонга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уфтюга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 73 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ортанҗа (Ипекйолу)
Ортанҗа (Ortanca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Ипекйолу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Таң Еникеев
Таң Еникеев ― театр рәссамы, 2000 елдан М. Горький исемендәге Ырынбур өлкә драма театрының баш рәсамы. Башкортстанның һәм Русиянең атказанган сәнгать эшлеклесе, Русиянең дәүләт, Башкортстанның Г.Сәлам исемендәге комсомол һәм Татарстанның Дамир Сираҗиев премияләре лауреаты. ССРБ рәссамнар берлеге әгъзасы. Россия Федерациясенең халык рәссамы (2021).
Тәрҗемәи хәле
1948 елда Уфа шәһәрендә туган. 1969-1975 елларда В.И. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт сәнгать институтының театраль декорация бүлегендә, академиклар В.Рындин, М.Курилко, профессор М.Пожарский кебек осталарда белем ала. 1978-1979 елларда Мәскәүнең Е.Вахтангов исемендәге театрында стажировка уза.
1973 – 2000 елларда М. Гафури исемендәге Башкорт академия театрында башта куючы рәссам, соңрак баш рәссам булып эшли. Бүгенге көндә М.Горький исемендәге Ырынбур дәүләт академия театрының баш рәссамы. Русиянең бик күп театрлары белән хезмәттәшлек итә (Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры, Әлмәт Татар дәүләт драма театры, И.С.Тургенев исемендәге Орел дәүләт академия театры һ.б.).
(18094) 2000 KN56
(18094) 2000 KN56 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 27 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 KN56» саналган.
Пайн-Нот (Кентукки)
Географиясе
Пайн-Нот халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кобиля-Лонка (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Кобиля-Лонка  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чибәркүл (Коншак районы)
Чибәркүл (Чебаркуль) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Посали
Посали (Посалі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бена (Миннесота)
Бена  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бена шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коломбье-сюр-Сёль
Коломбье-сюр-Сёль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Эшенбах-ин-дер-Оберпфальц
Эшенбах-ин-дер-Оберпфальц — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
HD206193
HD206193 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Казеле (Фиренца)
Казеле — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Караджово
Караджово — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арси-ле-Понсар
Арси-ле-Понсар — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Дошулу
Дошулу (Doşulu ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Графеншахен
Графеншахен — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Коллудере (Хизан)
Коллудере (Kolludere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Хизан илчесенә караган бер авыл (köy).
Барще
Барще — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 150
NGC 150 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Велень (Секуень, Бакеу)
Велень — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Айдар Метшин
Айдар Рәис улы Метшин (1963 елның 27 августы, ) — Россия дәүләт эшлеклесе, 2021 елның 19 сентябреннән ― VIII чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты. 2006―2021 елларда ― Түбән Кама районы (2006―2021) һәм Түбән Кама шәһәре (2008―2021) башлыгы. «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы. Юридик фәннәр кандидаты.
Биография
Айдар Метшин 1963 елның 27 августында Түбән Кама шәһәрендә туа. 1980 елдан «Түбәнкаманефтехим» ААҖ аппаратура җиһазларын ремонтлау буенча слесарь, аннары Псков өлкәсендә җәнлек совхозында инженер, баш инженер булып эшли. Түбән Камада кадрлар сәясәте һәм социаль мәсьәләләр белән шөгыльләнә.
1986 елда «Суыту һәм компрессор машиналары һәм җайланмалары» белгечлеге буенча С. М. Киров исемендәге Казан химия-технология институтын, 1996 елда «Юриспруденция» белгечлеге буенча В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетын тәмамлый.
1999 елда Түбән Кама Халык депутатлары берләштерелгән советы депутаты, шулай ук «Түбән Кама муниципаль районы» муниципаль берәмлеге Советы депутаты итеп сайлана. 2000—2006 елларда — «Түбән Кама нефть эшкәртү заводы» ААҖнең административ директоры». 2005 елда «Эшлекле идарә итү остасы» белгечлеге буенча Мәскәү Хезмәт һәм социаль мөнәсәбәтләр академиясен тәмамлый.
2006―2021 елларда — Түбән Кама муниципаль районы Советы рәисе, «Түбән Кама муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы. 2008―2021 елларда шәһәр Советы депутаты һәм Түбән Кама шәһәре мэры. 2010 елның октябрендә шәһәр Советы сессиясендә кабат Түбән Кама мэры һәм муниципаль район башлыгы итеп сайлана.
2010—2013 еллар чорына Евроазиат региональ бүлегеннән Бөтендөнья советы әгъзасы, «Түбәнкаманефтехим» ААҖ директорлар советы әгъзасы.
2021 елның 19 сентябреннән ― VIII чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты.
Гаилә
Айдар Метшин эшче гаиләдә үскән, әтисе — инженер, әнисе шәфкать туташы булып эшләгән.Ике абыйсы бар: Илсур Метшин — Казан мэры һәм Айрат Метшин — «Түбән Кама нефтебазасы» ҖЧҖ директоры.
Хатыны — Наилә Камил кызы Метшина, «Старый Амбар» халык трактирлары челтәре һәм «Тимерхан» сәүдә компаниясе хуҗасы. Кызы — Алинә Метшина, улы — Морат Метшин.
Дмитрий Альперов
Дмитрий Сергеевич Альперов (25 октябрь, 1895 — 16 октябрь, 1948) — рус совет цирк артисты, клоун.
Биографиясе
Мәскәүдә яшәгән билгеле клоун Сергей Сергеевич Альперовның улы  (1859-1923).
Үзенең иҗади эшчәнлеген акробат-эксцентрик буларак башлый. Шуннан соң әтисе С. Альперовның клоунадларында партнер булып катнаша.
Соңрак, әтисе белән уртак тел таба алмау сәбәпле, 1914 елдан мөстәкыйль рәвештә клоун-сатирик буларак чыгыш ясый башлый.
Аның иҗат эшчәнлегенең зур өлеше Мәскәүдә уза. Аның амплуасы - нигездә, җирән һәм ак клоун рольләре. Башта клоун Макс (М. И. Федоров), аннары Мишель (М. П. Калядин) һәм, ниһаять, ''Н. Л. Лавров'' манежда аның партнерлары була.
1929 елда Владимир Захарович Массның сценарие буенча «Махновщина» һәм 1930 елда Маяковскийның «Мәскәү тиз яна» («Москва быстро горит»)  пантомимнарының куелышында башкаручы һәм режиссер-куючы буларак катнаша.
Бөек Ватан сугышы елларында Дмитрий Альперовның сүзе нәфрәтле һәм кискен яңгырый.
«Иске цирк аренасында» (1936) китабы авторы.
(18095) Frankblock
(18095) Frankblock — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 5 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 LL5» саналган.
Пожня
Пожня — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Искона елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мәскәү елгасы Можайск сусаклагычынан Звенигород каласына кадәр, Руза (башыннан Руза сусаклагычына кадәр) һәм Озерна (башыннан Озернинск сусаклагычына кадәр) кетрмичә. Кече елга бассейны — Ока кушылдыклары бассейны, Мокша тамагына кадәр, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Абҗабар
Абҗабар — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Посальч
Посальч (Посальч ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Абҗабар
Халык саны — 0 тирәсендә. Почта индексы — 422035.
Посальч
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Абҗабар
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Добеево
Добеево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Абҗабар
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Добеево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бүюк Бүрүнгүз (Меликгази)
Бүюк Бүрүнгүз (Büyük Bürüngüz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Меликгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ширгиял
Ширгиял (Шӹргӹйӓл, Ширгиялы) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (89,4%), чуашлар (10,6%).
Нократ бәклеге
Чүпче елгасы белән Нократ кушылган урында нократ татарларының дәүләте. 1361 елда барлыкка килгән.
Тарихы
<mapframe latitude="58.611016" longitude="50.333862" zoom="7" width="238" height="333" align="right" /> 1489 елда Ар ягы бәкләре урыс елъязмаларында Нократ җирен Мәскәү дәүләтенә кушканда< искә алыналар.
Рязань елъязмаларында "Ар ягы бәкләре" "татар кенәзләре" дип искә алыналар.
Үзәге
Нократ бәклегеценең үзәге булып бүгенше Нократ авылы торган.
Әдәбият
''Д. М. Исхаков'' От средневековых татар к татарам нового времени (этнополитический взгляд на историю волго-уральских татар XV XVII вв.). - Казань: Издательство "Мастер Лайн", 1998. - 276с.
Эшенлоэ
Эшенлоэ — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Нократ бәклеге
Әдәбият
Исхаков Д. М. К вопросу об этносоциальной топографии центрального владения вятской ветви Арских князей в XVI-начале XVII вв //Средневековые тюрко-татарские государства. – 2017. – №. 9. – С. 88-94.
Эшенлоэ
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акбирде (Әлшәй районы)
Акбирде — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452136, — 80202819002.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 73 кешенең яшәве мәгълүм.
Ати (Марна)
Ати — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Верховино (Киров өлкәсе)
Верховино (Верховино) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%), арлар (2%).
Кобилянка (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Катуница
Катуница — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Бенсон (Миннесота)
Бенсон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бенсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аббе (ай кратеры)
Аббе - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 64 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Эрнст Аббе (1840—1905) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Нуаян-ла-Плен
Нуаян-ла-Плен — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
(18096) 2000 LM16
(18096) 2000 LM16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 1 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 LM16» саналган.
Графеншлаг
Графеншлаг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казеле (Перуҗа)
Казеле — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Быковка (Шомокса кушылдыгы)
Быковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шомокса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ортаһемедан (Ейьюбие)
Ортаһемедан (Ortahemedan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кольвиль-Монгомери
Кольвиль-Монгомери — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Барщево (гмина Михалово)
Барщево  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
NGC 151
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Игорь Додон
Игорь Додон, Игорь Николае улы Додон (Igor Dodon, 1975 елның 18 феврале, Молдаван ССР, Калараш районы,Садова) — Молдова сәясәтчесе, дәүләт эшлеклесе. 2016—2020 елларда Молдова президенты. Икътисад фәннәре докторы. Социалистлар фиркасе лидеры (2020 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1975 елның 18 февралендә Молдаван ССР Калараш районы Садова авылында туган. Кишенәүдә дәүләт аграр университетының икътисад факультетын, Молдова икътисади гыйлемнәр академиясенең менеджмент факультетын, Халыкара икътисад институтының менеджмент факультетын тәмамлаган.
Сәяси эшчәнлеге
Европа берлеге белән, ассоциациягә берләшмичә генә, тыгыз элемтәләр булдыру, шул ук вакытта РФ белән мөнәсәбәтләрне яхшырту яклы сәясәтче. Президентлыкка кандидат И. Додонның «Кырым — РФ территориясе» дигән фикере өчен Молдованың тышкы эшләр министры гафу үтенергә мәҗбүр була.
2020 елның 1 ноябрендә узган Молдова президентын сайлауларда сайлаучыларның 32,61 % тавышын җыеп, икенче урынны ала һәм икенче турга үтә. Беренче турда беренче урынны алган PAS фиркасе нәмзәте Майя Санду сайлаучыларның 36,16 % тавышын җыйган. Икенче тур Додон белән Санду катнашында 2020 елның 15 ноябрендә уза.
Гаиләсе
Хатыны Галина (Galina). 1999 елның августында өйләнешкәннәр.
Татар фамилияләре
Татар фамилияләре (familia «гаилә») — татар кешесенә буыннан-буынга атасыннан (яки анасыннан) күчеп, аның исеме янында әйтелә торган гаилә, нәселатамасы.
Ясалу закончалыклары
Татар фамилияләрен ике төркемгә бүлеп карарга мөмкин:
Төрки-татар чыгышлы фамилияләр
Мәҗүсилек ышануларына, йолаларына нигезләнеп барлыкка килгән исемнәр белән бәйле фамилияләр. Татарларның борынгы бабалары мәҗүси ышануларга нигезләнгән төрле йолалар башкарганнар. Алар күккә, җир-суга, кояшка, айга, хайваннарга, кошларга, балыкларга, агачларга, үсемлекләргә, минералларга табынганнар (тотемизм); җан мәңге яши, ул үлемсез дип караганнар (анимизм); ата-баба культына ышанганнар. Бу ышынулар кешегә исем бирүдә зур роль уйнаганнар. Борынгылар кеше заты хайваннардан яки кошлардан туган дип санаганнар. Борынгы заманнарда бүрене ата-баба дип санау, бүре тотемы төрки-монгол кабиләләре, хәтта халыклар исемендә һәм, әлбәттә, фамилияләрдә дә чагылыш тапкан. Борынгы төркиләр бүре сүзенең синонимы булган кашкар, качкар, корт, монгол теленнән кергән ашан һәм чаны сүзләрен ир балаларга исем итеп кушканнар.
Олы Тарханда Буреев һәм Куртаев фамилияләренең килеп чыгышында әлеге тотемистик ышанулар белән бәйле борынгы бабаларыбыз исемнәр хәзинәсендә булган Бүре һәм Корт антропонимик берәмлекләре тулысынча чагылыш тапкан дип әйтеп була. Болгар-татарларда балага исем кушуга караган, борынгыдан килә торган төрле ышанулар, йолалар һәм традицияләргә нисбәтле рәвештә барлыкка килгән исемнәр белән бәйле фамилияләр.
Гарәп-фарсы чыгышлы фамилияләр
Берничә телгә караган кушма төзелешле кеше исемнәренә нигезләнеп ясалган исемнәр фонетик-морфологик системаның һәм җанлы сөйләм теленең тәэсире нәтиҗәсендә еш кына фонетик һәм фонетик-морфологик үзгәрешләргә дучар ителгәннәр (аллонимнар).
Шулай ук карагыз
Исем
Владимир Мещеринов
Владимир Мещеринов (Владимир Петрович Мещеринов,, — , ) — зимства эшлеклесе, Сөнгәләй өязе дворяннары җитәкчесе (1891-1909), РИ дәүләт шурасы әгъзасы (1907-1915).
Велень (Селаж)
Велень — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Поставки
Поставки (Постаўкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.