cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Роберт Паль
Биография
Роберт Васильевич Паль 1938 елның 15 апрелендә Башкортостанның Авыргазы районы Түбән-Усылы авылында туган (хәзерге Башкортостан Республикасының Стәрлетамак районы Первомайский авыл советы).
Ул Стәрлетамак һәм Белорецк педагогик училищеларында белем алган, 1961 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлаган.
Университетны тәмамлагач, Роберт Васильевич Башкортстан Республикасының Кырмыскалы районында  укытучы, аннары редактор, баш мөхәррир, Башкорт китап нәшриятында баш мөхәррир булып эшли, 1986 елдан -  Башкортстан язучылар берлегендә әдәби консультант. Ун елга якын БАССР Язучылар берлегенең рус телендә язучыларның иҗат берләшмәсен җитәкли. 1998 елдан ― «Бельские просторы» әдәби журналының бүлек мөдире, баш мөхәррир урынбасары.
Ул XX гасырның 60-нчы елларында иҗат итә башлый. Шагыйрьнең беренче шигырьләр җыентыгы «Живые маки» 1964 елда Башкортстан китап нәшриятында басылган.
Паль Роберт Васильевич поэзия, проза жанрларында эшли, тәрҗемә белән шөгыльләнә. Ул башкорт шагыйрьләре һәм язучылары әсәрләрен рус теленә тәрҗемә итә: X. Гыйләҗев, М. Гали, Г. Рамазанов, Я. Колмый, Р. Бикбаев, Ф. Тугызбаева, Т. Ганиева, Г. Юнысова, Ә. Таһирова шигырьләре, М. Кәрим, Ә. Бәйрәмов повестьлары.
Роберт Паль әсәрләре украин, казакъ, башкорт, татар, чуаш телләренә тәрҗемә ителгән.
Шире-ан-Монтрей
Шире-ан-Монтрей — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
519 (сан)
519 (биш йөз унтугыз) - 518 белән 520 арасындагы натураль сан.
Дамбак-ла-Виль
Дамбак-ла-Виль (Dambach-la-Ville) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Винантскилл (Нью-Йорк)
Винантскилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Дамбак-ла-Виль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,83 км².
Винантскилл (Нью-Йорк)
Географиясе
Винантскилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Луи-э-Парау
Сен-Луи-э-Парау — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Ачерно
Ачерно — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кот-Агач
Кот-Агач — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кокши елгасының уң ярыннан 22 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Берген (Нью-Йорк)
Берген  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
NGC 2603
NGC 2603 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Берген (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 2603
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Казель (Трир)
Казель  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Берген (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казель (Трир)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руска-Бела
Руска-Бела — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эсперак
Эсперак (Espeyrac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 22,28 км².
Сен-Жульен-де-Консель
Сен-Жульен-де-Консель — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Сен-Марсель-сюр-Од
Сен-Марсель-сюр-Од — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Олуклу (Никсар)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Никсар илчесенә караган бер авыл (köy).
Тафланҗык (Үнье)
Тафланҗык (Taflancık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Әләкчи
Әләкчи (Ələkçi ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Элмира (Нью-Йорк)
Элмира  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элмира шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1836) Комаров
Тарихы
1971 елның 26 июлендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1971 OT» саналган.
Аныклагыч
Аныклагыч - җөмлә кисәге
Гомуми мәгълүмат
Рус телендә дә аныклагычка туры килә торган уточнение дигән кисәк җөмләнең аерым бер иярчен кисәге итеп карала һәм югары уку йортлары дәреслегенә аерым иярчен кисәк итеп кертелә дә (Кара: Е. М. Галкина-Федорук, К. Б. Горшкова, Н. М. Шанский, Современный русский язык. Синтаксис, Учпедгиз, 1958, § 51, 59 бит, § 74, 88—89 битләр, § 76, 92—93 битләр). Ләкин рус теленең мәктәп дәреслегендә уточнение аерым алынмаган, аларның күбесе приложение янында каралганнар. Кайберләре башка кисәкләргә өстәмә рәвешендә генә бирелгәннәр. Приложение кисәге булганда, аның янында охшаш кисәкләрне карау мәктәп дәреслеге өчен җитә дип таныла. Ләкин хикмәт тә шунда: татар телендә аныклагычка азмы-күпме охшаган өстәмә сүз (приложение) дигән кисәк юк. Шуңа күрә рус телендә аерыммы-түгелме, аңа карамыйча, татар телендә аныклагычны аерым алып карарга туры килә. Димәк, татар телендә аныклаулы мөнәсәбәткә кергән сүзләрнең иярүчесен аныклагыч дип аерым иярчен кисәк итеп алырга кирәк. Ул теләсә нинди сүз төркеме белән бирелгән теләсә нинди баш һәм иярчен кисәккә иярә. Аныклагыч алдыннан, аны аныкланмышка бәйләп, ягъни, икенче төрле әйткәндә, башкача, шул исәптән, бигрәк тә, аеруча яки мәсәлән сүзе килә яисә бу сүзләрнең берсен куеп карау мөмкинлеге була. Аныклагыч ягъни (икенче төрле әйткәндә, башкача, шул исәптән, шул җөмләдән, бигрәк тә, аеруча яки мәсәлән) сүзе белән килгән теләсә нинди сорауга җавап була: ягъни, кем? ягъни нишли? ягъни кайда? ягъни нинди? ягъни кемне? һ. б. ш.
Кайсы сүз төркеме белән бирелүенә карап, аныклагычны ике төргә бүләләр: фигыльләр һәм фигыльдән башка сүзләр белән бирелгән аныклагычлар.
Гомуми төшенчә.
Бу төр аныклагычлар исемнәр, сыйфатлар, саннар, рәвешләр һәм алмашлыклар белән бирелгән кисәкләрне аныклыйлар. Алар фигыльләр белән бирелгән аныклагычларга караганда элегрәк тикшерелә башлаганнар, һәм шул вакытта ук инде аларга өстәмә сүз дигән исем бирелгән. Ләкин аларны аергычның бер төре дип карап ялгыш эшләгәннәр. Чөнки алар, күбрәк исем белән бирелгән кисәкләрне ачыклап килүләре белән аергычларга бераз якынлык күрсәтсәләр дә, алардан иң төп үзенчәлекләре белән бик нык аерылалар. Аергычлардан аермалы буларак, бу төр аныклагыч:
а) зат һәм күрсәтү алмашлыкларын аныклый;
в) аныкланмыш белән бергә, бер уртак кисәккә карый, шуның аркасында, кагыйдә буларак, аныкланмыш белән ярашып килә, мәсәлән, Батырлар үлеме белән һәлак булган пулеметчы, энемә — Мәхмүтк ә. (Ә. Ф.) Ул безнең белән без булып —балалар булып сөйләшә. (М. Г.) Ләкин аныкланмышка аерым басым ясалмаганда, ул — аныклагыч белән ярашмаска да мөмкин. Мәсәлән: Петров, үзенең юлдашы Паларусовка (үзенең юлдашына — Паларусовка түгел) карап, урамның Иделгә чыга торган очына күрсәтте. (Г. И.) һәйкәл күк торадыр Ак аю, үз иле Котыпны күзәтеп. (Ә. Ф.) (Үз илен —Котыпны түгел) Димәк, аныкланмышка бәйләнү ягыннан караганда, аныклагыч ике төрле: аныкланмышка ярашкан аныклагыч һәм аныкланмышка ярашмаган аныклагыч була. Ярашкан аныклагыч — аерымланып, ярашмаганы аерымланмыйча килә.
Мәгънә ягыннан да беренче төр аныклагычлар ике төрле булалар: мәгънә күләме аныкланмыш мәгънәсе белән бер үк булган аныклагыч, мәгънә күләме аныкланмыш мәгънәсеннән таррак булган аныклагыч.
Мәгънә күләме аныкланмыш мәгънәсе белән бер үк булган аныклагыч.
Мондый аныклагыч алдында ягъни, икенче төрле әйткәндә кебек сүзләр килә яки ул сүзләрне куеп карау мөмкинлеге була. Бу төр аныклагыч, аныкланмышка ярашмаска да, ярашырга да мөмкин.
1. Ярашмаган аныклагычларга мисаллар: Аяклы тарих Ярми карт та, килеп, бераз утырып китте. (Г. И.) Аның кайгысын уртаклашты да, сүзне өзмәстән, туры совет башлыгы Шәңгәрәйгә борылды. (Г. И.) Ул якларын инде аның аларның башлыклары Нәфисә үзе карый, үзе исәпләп чыгара. (Г. Б.) Комсомол егет Шәяхмәтнең әллә нинди шөбһәле каты сүз әйтүенә нык рәнҗүе — бабайның менә шул тамырларына килеп бәрелүдән булды. (Г. И.) Бәлки киявебез профессор белән миңа да Америкага китәргә туры килер. (К. Т.)
2. Ярашкан аныклагычларга мисаллар. Мин озаттым аны, сугышка, Йөрәгемнең сүнмәс кояшын. (ф\. Җ.) Шул арада, минем кайтканны ишетеп, күрше малайлар — борынгы дуслар да килделәр. (Г. И.) Укырга вакыт бик сирәк тисә дә, Садыйкта искедән калган бер дәрт — китап җыю дәрте бик тирән иде. (Г. И.) Аның алдында кешеләр икегә — дуска, д ошманга бүленәләр. (Г. И.) Бу вакыйга, ягъни (икенче төрле әйткәндә) минем мәктәпкә беренче баруым, хәтеремдә мәңге сакланыр. Чөнки мин үземнең кем белән, ягъни нинди званиеле кеше белән, сөйләшкәнемне белми идем. (Г. Гал.) Бармак белән каткан җирне казып булмый, әлифбасыз (алфавитсыз) язып булмый. (Г. Т.)
Мәгънә күләме аныкланмыш мәгънәсеннән таррак булган аныклагычлар.
Бу төр аныклагыч белән аныкланмыш һәрвакыт ярашкан булалар һәм алар арасындагы бәйләнеш тезүле бәйләнешкә дә шактый якын була, ләкин монда ияртүле бәйләнеш ныграк сиземләнә. Мәсәлән: Әйберләрне шул зур имән төбендә, күләгәдә, калдырдылар да текә ярдан, ава-егыла, зур кыенлык белән түбәнгә, Яман күл төбенә, Фәхринең гәүдәсе табылган җиргә, төштеләр. (Г. И.) Садыйктан, аның Садыйк каеннан, кечкенә генә хат бар. (Г. И.) Сугыш беткәч, мин партия тарафыннан Мәскәүгә, институтка, җибәрелдем. (М. М.) Казанда, Устьеда, иртәдән үк пароход пристаньнарында халык күплектән, ары-бире үтеп йөрерлек түгел иде. (Ш. М.)
Мондый аныклагычның аныкланмышка бәйләнешен ныгытып, мәсәлән, хәтта, бигрәк тә, шул исәптән, аеруча, шул җөмләдән кебек сүзләр дә киләләр. Мисаллар: Авыллар, бигрәк тә кара урман кебек ике тау арасында утырганнары, тагы бераз булса, бөтенләй кар астында калып югалыр мәртәбәгә якынлашканнар. (Г. И.) Ә кайберләре аларның, мәсәлән күмәче белән каймагы, иртәнге чәйгә үк өлгерергә тиеш. (Г. М.) Ул — сөйләүчеләрнең, аеруча председательнең, бер сүзен дә ычкындырмыйча ишетеп калырга тырыша иде. (А. Ш.) Быел бөтен мәктәп, шул исәптән 7 класс укучылары, тулы өлгереш бирделәр.
ФИГЫЛЬЛӘР БЕЛӘН БИРЕЛГӘН АНЫКЛАГЫЧЛАР
Бу төр аныклагычларның үзәнчәлекләре.
Икенче төр аныклагычлар фигыльләр белән бирелгән кисәкләрне аныклыйлар, шулай ук аерым очракларда башка сүз төркеме белән бирелгән хәбәрләрне дә аныкларга мөмкиннәр. Мәсәлән: Моннан ике ел  син яхшы идең: эшчегә кул бирергә оялмый идең. (Н. О.) дигән мисалда икенче төр аныклагыч сыйфат белән бирелгән хәбәрне аныклый. Икенче төр аныклагычлар аныкланмыш белән ярашкан булалар һәм һәрвакыт аерымланалар. Болар, беренче төр аныклагычлар кебек үк, мәгънә ягыннан икегә бүленәләр.
1. Мәгънә күләме аныкланмыш мәгънәсе белән бер үк булып аңлашылган аныклагыч ягъни, икенче төрле әйткәндә кебек сүзләр белән килә яки анда ул сүзләрне кую мөмкинлеге була. Мәсәлән: Йөзе ап-ак, ак дигәндә дә әллә нинди үлем агы. (Г. И.) Кәҗә рәхмәт укый: сакалын селкетә. (Г. Т.) Кызлар өй эчендә озак манмадылар: бакчага чыктылар. (Ф. Ә.) Мин бер атуда ике куянны алмак булам: бияне дә сакларга, балык та тотарга. (Г. И.) Үзе буйсынган сүздән ерак торган хәл аерымлана, ягъни (икенче төрле әйткәндә) аерым интонация һәм пауза белән әйтелә.
Шовиньи
Шовиньи — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Аныклагыч
ФИГЫЛЬЛӘР БЕЛӘН БИРЕЛГӘН АНЫКЛАГЫЧЛАР
2. Мәгънә күләме аныкланмыш мәгънәсеннән таррак булган аныклагыч мәсәлән, хәтта, аеруча, бигрәк тә, шул исәптән кебек сүзләр белән килә яки аныклагыч янына шул сүзләрнең берсен кую мөмкинлеге була. Мәсәлән: Җәйгә чыккач, буш вакытын гел шунда чокчынып үткәрде: бакчасын таштан арындырып, алмагачларның төбен кабартты, ботакларын кисте, су сипте... (И. Г.) Ул, үзенең кайгысын басар өчен, нәрсәләр генә эшләмәде, шул исәптән бик күп китап та укып чыкты. (С. Ә.) Аның ашыкмыйча гына, бигрәк тә хуҗаларча җентекләп, эшләгәне әллә кайдан сизелеп тора иде.
Чыганак
Зәкиев М. 3. Хәзерге татар әдәби теле синтаксисы һәм пунктуациясе: Укытучылар һәм студентлар өчен кулланма,— Казан: Тат. кит. нәшр., 1984,—256 бит.
Ашеа
Ашеа — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кузнецы (Кстинино авыл җирлеге)
Кузнецы (Кузнецы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Йәһвә
Йәһвә (יהוה «(Ул) булдырта», «(Ул) бар була», «(Ул) бар итә») — Изге Язмаларның (Тәүрат, Зәбур һәм Инҗил китапларының) кайбер тәрҗемәләрендә кулланыла торган, Аллаһының шәхси исеме. Йәһвә исеме Изге Язмаларның төп нөсхәсендә 7000нән артык тапкыр очрый һәм борынгы еврей телендә тетраграмматон, ягъни дүрт тартык авазлы хәреф (יהוה, ЙҺВҺ) белән белдерелә. Күп кенә тәрҗемәләрдә (Септуагинтадан башлап) тетраграмматон, гадәттә, «Раббы», «Ходай» дип тәрҗемә ителә. Бу исемнең Яһвә дигән язылышы да очрый.
Кайбер диннәр (мәсәлән, Йәһвә Шаһитләре ) һәм кайбер галимнәр Йәһвә исемен (башка титуллар һәм сыйфатлардан аермалы буларак) Аллаһының шәхси изге исеме дип саный. Татар телендә бу исем "Йәһвә" дип яңгырый. Татар язучысы М. Хуҗаев үзенең "Диннәр тарихы" (Dinnәr тarixь) дигән китабында Адәмне Йәһвә Аллаһы барлыкка китергән дип яза.
Сараево (Болгария)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йәһвә
Тетраграмматон
Изге Язмаларның зур өлеше борынгы еврей телендә язылган булган. Аллаһы исемен язганда, дүрт еврей хәрефен — тетраграмматон (יהוה) кулланганнар (гр. тетра - «дүрт», грамма - «хәреф»). Уңнан сулга укыла торган шушы дүрт хәрефнең транслитерациясе татар телендә ЙҺВҺ була. Бүгенге көнгә кадәр сакланган борынгы кулъязмалардан күренгәнчә, Изге Язмаларның төп нөсхәсендә беренче тапкыр бу исем Муса пәйгамбәрнең Яратылыш китабында очрый (Яратылыш 2:4). «Изге Китапны тәрҗемә итү институты» (ИЯЛИ) тәрҗемәсендә Яратылыш 2:4тә бу исем «Раббы» дип белдерелә. Шул ук аятьтә «Раббы» сүзенә мондый искәрмә китерелә:
Яһүд телендәге «Яһвә» сүзе (Аллаһының Үз исеме, «бар булу» фигыле белән бәйле). «Иске Гаһед»нең әлеге басмасында «Раббы» дип бирелә. «Яһвә» исемен кычкырып әйтергә ярамаганлыктан, тора-бара аның урынына «Адонай» (Хуҗам) сүзен куллана башлаганнар.
Әйтелеше
Борынгы еврей теле әлифбасында тартык хәрефләр генә булганга, Аллаһы исеменең төгәл әйтелеше билгеле түгел. Язуда сузык хәрефләрне (махсус тамгаларны) куллану б.э. бермеңьеллыгының икенче өлешендә генә гамәлгә кертелгән булган. Ә моңа кадәр киң таралыш алган дини хорафатлар аркасында Аллаһы исемендә нинди сузык авазлар торганын билгеләү мөмкин түгел. Шунлыктан бу исем төрле телләрдә төрлечә әйтелә. Күп кенә пәйгамбәрләрнең исемнәре төрле телләрдә төрлечә әйтелә. Мәсәлән, Давыт пәйгамбәрнең исеме русча «Давид» булса, инглизчә — «Дэвид; Дэйвид», ә төрекчә «Давуд» була. Шул сәбәпле күпләр Аллаһы исемен дә үз теленә хас рәвештә әйтә.
Вилледж-Грин (Нью-Йорк)
Вилледж-Грин  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Йәһвә
Әйтелеше
Изге Язмаларда шулай ук «Йәһвә» исеменең «Йәһ» дигән формасы да очрый. Мәсәлән, андый форма Зәбур китабында «халелу-Йәһ» (мәгъ «Йәһне мактагыз!») сүзтезмәсендә бар (Зәбур 89:8; 104:35; 150:1, 6).
Вилледж-Грин (Нью-Йорк)
Географиясе
Вилледж-Грин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йәһвә
Борынгы вакытларда
Аллаһы исеме «Йәһвә» борын-борыннан билгеле. Муса пәйгамбәрнең икенче китабында (Чыгышта) әйтелгәнчә, Аллаһы Тәгалә Мусага Исраил халкын Мисыр коллыгыннан азат итәргә кушкан. Бу хәл б.э.к. 1513 елда булган. Муса болай дип җаваплаган: «Әйтик, мин исраиллеләр янына килеп, аларга „Мине сезнең янга ата-бабаларыгызның Аллаһысы җибәрде“,— дип әйтәм ди. Ә алар: „Аның исеме ничек соң?“ — дип сораса, миңа нәрсә дияргә?» Аннан соң Аллаһы Мусага болай диде: «Исраиллеләргә менә нәрсә дип әйт: „Мине сезнең яныгызга ата-бабаларыгызның Аллаһысы, Ибраһим Аллаһысы, Исхак Аллаһысы һәм Ягъкуб Аллаһысы Йәһвә җибәрде“. Бу мәңгегә минем исемем, һәм буыннан-буынга мине шушы исем белән истә тотсыннар». Бу сүзләргә нигезләнеп, кемдер Аллаһы беренче тапкыр үз исемен Мусага ачкан фикергә килергә мөмкин. Шулай да бу исемне моңа кадәр дә белгәннәр. Әйтик, Мусаның әнисе Йәһәбәднең исеме «Йәһвә — дан» дигән мәгънә йөрткән. Кеше исемнәренең Йәһвә исеменнән килеп чыгуына мисаллар бик күп.
Адәм белән Хаува
Хаува Изге Язмаларда Йәһвә исемен кулланган кешеләрнең беренчесе итеп сурәтләнә. Кабилне тудыргач, ул: «Мин Йәһвә ярдәме белән ир бала таптым»,— диде (Яратылыш 4:1). Шулай да Аллаһы исемен Адәм дә белгән дип әйтеп була, чөнки ул Хаувага кадәр яратылган булган.
Йәһвә Шаһитләре
Йәһвә Шаһитләренең карашы буенча, Аллаһыга догада мөрәҗәгать иткәндә, аның титулларын гына түгел, ә шәхси исемен — «Йәһвә» исемен дә куллану мөһим. Аларның фикеренчә, бу исемне кулланып, Аллаһы белән мөнәсәбәтләр чын мәгънәдә якын һәм җылы булып китә. Күзәтү манарасы Оешмасының үз басмаларында тетраграмматонның әйтелешен торгызу максаты юк. Йәһвә Шаһитләренең тәгълиматлары буенча, Йәһвә - күкләрне һәм җирне барлыкка китергән «бердәнбер хак» Аллаһы (Канун 6:4; Яхъя 17:3 ), Гайсә Мәсихнең Атасы (Лүк 3:38; Яхъя 1:49), һәм ул мәхәббәт, гаделлек, зирәклек кебек сыйфатлардан чыгып эш итә.
520 (сан)
520 (биш йөз егерме) - 519 белән 521 арасындагы натураль сан.
Ваныш
Ваныш — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452956, — 80218816001.
Кайдельхайм
Кайдельхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бердсолл (Нью-Йорк)
Бердсолл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миңлегали Нәдергулов
Миңлегали Нәдергулов (7 октябрь 1953 ел) — башкорт әдәбияты белгече, югары мәктәп укытучысы. Филология фәннәре докторы (2010). 2003 елдан Башкортстанның Язучылар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (2007), Гали Чокрый исемендәге премия лауреаты (2013).
Гыйльми эшчәнлеге
Миңлегали Нәдергуловның гыйльми тикшеренүләре башкорт әдәбияты тарихына, археографиягә, текстологиягә, әдәби тәнкыйтькә багышланган. Габделкадир Инан, Гали Чокрый, Фазыл Туйкин, Ризаэтдин Фәхретдинов, Гарифулла Киеков һәм башкаларның әсәрләрен текстологик яктан тикшереп, басмага әзерли. «Башкорт әдәбиятының тарихи-функциональ жанрлары» («Историко-функциональные жанры башкирской литературы», 2002), «XVI—XX гасыр башындагы башкорт тарихи-әдәби әсәрләре» («Башкирские историко-литературные сочинения XVI — начала XX века», 2013) китапларында шәҗәрә, тәварих һәм тарихнамәнең барлыкка килү тарихы һәм үсеше яктыртылган.
6 томлы «Башкорт әдәбияты тарихы» (1990-1996) басмасының автордашы, башкорт әдәбияты антологиясе һ.б. төзүчеләрнең берсе. 170 тән артык фәнни хезмәт авторы.
Дуалар (Кыркагач)
Дуалар (Dualar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кыркагач илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Интрериури
Интрериури — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Потья
Потья — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Жиздра елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хасовей-Юган
Хасовей-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хабиней-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 26 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Жульен-де-Вувант
Сен-Жульен-де-Вувант — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Сен-Мартен-де-Вильреглан
Сен-Мартен-де-Вильреглан — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Дангольсайм
Дангольсайм (Dangolsheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,47 км².
NGC 2604
NGC 2604 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Эстен (Аверон)
Эстен (Estaing) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,96 км².
Базеличе
Базеличе — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Әрдәшәви
Әрдәшәви (Ərdəşəvi ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Шоне
Шоне — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Селановци
Селановци — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кубадру
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
521 (сан)
521 (биш йөз егерме бер) - 520 белән 522 арасындагы натураль сан.
Таш (Козан)
Таш (Taş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Виллсборо (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Виллсборо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тавота-Яха
Тавота-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Хорвута елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Йонкерс
Йонкерс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Йонкерс шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туеш заводы
Туеш (Таеш, Казан) бакыр эретү заводы - 1743 - 1851 елларда Казан өязендә эшләгән металлургия заводы. Завод Кукмара шәһәрен барлыкка килүенең нигезе булып торган.
XVIII гасыр
1730 еллар ахырынабертуган Семен һәм Петр Иноземцевларга караган Янсыбы бакыр эретү заводы рудникларның бетүе һәм завод буасының кибүе аркасында кыенлыклар кичерә.Иноземцевлар Янсыбыдан 5 чакрым ераклыкта Туеш елгасында яңа бакыр эретү заводы төзү турында карар кабул итәләр. Төзелеш өчен җир ясаклы татарларда арендага алынган. Генерал-берг-директориумның төзелешкә рөхсәте белән 1741 елның 21 июлендә указ имзаланган.
Төзелеш 1741-1743 еллар дәвамында дәвам итә, җиһазларның һәм материалларның бер өлеше ябылган Янсыбы заводыннан ташыла. Иноземцевлар яңа плотина кора алмаганнар, ә заводны су белән тәэмин итү өчен Туеш елгасыннан ерып чыга торган канал төзегәннәр, анда су көпчәкләре урнаштырылган. Беренче бакыр эретү 1743 елның 16 сентябрендә була.
1743 елда Туеш заводы 227 пот, 1748 елда 1200 пот бакыр чыгарган. 1745 ел мәгълүматлары буенча, завод составында 4 бакыр эретү миче, 1 гармахер горны, 24 руда миче һәм ярдәмче җиһазлар булган. 1740 еллар уртасында заводтан 7-12 чакрым ераклыкта урнашкан 6 рудниктан чимал китерелгән.
С.Е. Иноземцев вафатыннан соң 1751 елда аның варислары арасында озак милек бәхәсләре башлана. Нәтиҗәдә, Туеш заводы улы Асаф һәм абыйсы П.Е. Иноземцев милкенә күчә. Шул чордан башлап, исәпкә алу өчен, Иштирәк заводыннан кара бакыр килә башлый. 1754 елда бишенче бакыр эретү миче төзелә. 1750 еллар башында туеш бакырының уртача үзкыйммәте 4 сум 50 тиен тәшкил иткән.
1760 елда Таиш һәм Иштирәк заводлары 7 мичтә 2420 пот бакыр эреткәннәр. 1772 елда заводта 546 крестьян һәм 139 ирекле эшче исәпләнгән.
XVIII гасыр ахырына Таиеш заводының җиһазлар паркы 5 бакыр эретү миченнән, гармахер һәм штык гроннарыннан тора. Предприятиедә 449 оста һәм крепостной крестьян эшли. Шулай ук кайбер эшләргә ирекле эшчеләр дә җәлеп ителгән. 1796 елда завод И.С. Иноземцевның күп санлы варислары милкенә күчә, бу идарәдә кыенлыклар, финанс кыенлыклары һәм җитештерү күләмнәре кимүгә китерә. 1791 елда 1349 бал, 1794 елда 136, 1796 елда 895, 1798 елда 138 пот бакыр җитештерелгән. Гомумән алганда, 1783-1795 елларда Туеш заводы 26,3 мең пот бакыр чыгарган. Бу чорда заводның уртача еллык җитештерүчәнлеге 2 мең поттан артык бакыр тәшкил иткән. 1790-1795 елларда бу күрсәткеч 0,9—1,3 мең потка кадәр кимегән. 1797 елда завод эшләмәгән.
XIX гасыр
XIX гасыр башында җитештерү күләмнәре шулай ук елдан-ел тирбәлештә була. 1809 елда Туеш заводында 2 бакыр эретү миче һәм 203 крепостной эшче исәпләнгән. 1811 елда 2061, ә 1815 елда 55 пот бакыр эретелгән.
Сен-Илер-де-Шалеон
Сен-Илер-де-Шалеон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Туеш заводы
XIX гасыр
1826 елда Туеш заводы И.М. Ярцовка сатыла. 1843 елда Ярцовның бурычы аркасында Туеш заводы казна идарәсенә тапшырыла.
1851 елда завод И.М. Ярцов варислар Е.И. Николаева һәм О. И. Берг биләмәләренә күчә. Шул ук елны предприятие көчле янгын белән юк ителә. Хуҗалары акча таба алмау сәбәпле завод торгызылмый һәм ябыла.
Баколи
Баколи — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Туеш заводы
XIX гасыр
108 ел эшләү дәверендә Туеш заводы Иштирәк заводы белән бергә 222 мең пот бакырчыгарган.
1853 елның 9 октябрендә Туеш һәм Иштирәк заводларының бердәнбер хуҗасы О.И. Берг гамәлдә булмаган заводлар белән үз биләмәләрен яшерен киңәшче Иван Кирилович Рашеткә сата.
Баколи
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Синё-Бырдо
Синё-Бырдо — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берк (шәһәр, Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Кайзерзеш
Кайзерзеш — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инуку
Инуку — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дуалар (Сома)
Дуалар (Dualar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Сома илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кузон (Алье)
Кузон — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Куганду
Куганду (Кугандух) — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулышман елгасының сул ярыннан 159 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Байсака
Байсака — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
(3958) Комендантов
(3958) Комендантов  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1953 елның 10 октябрендә Пелагея Шайн тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 TC» саналган.
Шупп
Шупп — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2605
NGC 2605 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Олуклу (Кахта)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Кахта иле Кахта илчесенә караган бер авыл (köy).
Кузнецы (Котельнич районы)
Кузнецы (Кузнецы) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Хататлем-Соим
Хататлем-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ун-Сезынг-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 17 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Делинген
Делинген (Dehlingen) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,02 км².
Итака (Нью-Йорк)
Итака  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Итака шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баньоли-Ирпино
Баньоли-Ирпино — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Әрәб (Лачын)
Әрәб  (Ərəb ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
522 (сан)
522 (биш йөз егерме ике) - 521 белән 523 арасындагы натураль сан.
Вилмингтон (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Вилмингтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вилмингтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Илер-де-Клиссон
Сен-Илер-де-Клиссон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Сираково (Враца өлкәсе)
Сираково  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беркшир (Нью-Йорк)
Беркшир  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юссо (Вьенна)
Юссо — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Кулёвр
Кулёвр — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Почина
Почина — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Перемера елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1861) Коменский
(1861) Коменский  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1970 елның 24 ноябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1970 WB» саналган.
Барано-д'Иския
Барано-д'Иския — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кайль (шәһәр, Алмания)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ташагыл (Акъязы)
Ташагыл (Taşağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 2606
NGC 2606 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Соколаре
Соколаре — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олукман (Дивриги)
Олукман (Olukman) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
Дуалар (Назилли)
Дуалар (Dualar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
523 (сан)
523 (биш йөз егерме өч) - 522 белән 524 арасындагы натураль сан.
Янсыбы заводы
Янсыбы (Анцуб) бакыр эретү заводы (шулай ук Тряпицын яки Кукмара заводы) — Урта Кама буенда урнашкан кечкенә металлургия заводы, 1728 - 1743 елларда эшләп килгән.
Тарихы
Заводка И.В. Тряпицын һәм аның улы Д.И. Тряпицын тарафыннан 1728 елда нигез салына. 1732 елда И.В. Тряпицынның тол хатыны заводны Г.М. Вяземскийга һәм аның улы К.Г. Вяземскийга сата. 1735 елның 27 ноябрендә завод 1100 сумга Вяземскийлардан Казан сәүдәгәр С. Е. Иноземцев тарафыннан (1736 елдан — Казан бургомистры) сатып алына. 1738 елдан башлап заводның ¼ өлешен Семен Еремеевичның абыйсы, Петр Еремеевич Иноземцев җитәкли.
Заводның төрле чыганакларда географик урнашуы турындагы версияләр аерылып тора. В.де Геннин «Урал һәм Себер заводлары тасвирламалары»нда (1735) Анцуб заводын Нократ губернасында тип тасвирлый. «Россия. Безнең Ватаныбызның тулы географик тасвирламасы» китабында Тряпицыннар заводы Нократ губернасына кертелгән. Анцуб (Янцоб) заводы Татарстанның Кукмара районының хәзерге Янсыбы авылы янында, Норманың сул як кушылдыгында урнашкан дигән версия дә бар. Бу версия Туеш елгасында, Нократ кушылдыгы янында, Малмыждан 50 км көньяк-көнчыгышка таба, Анцуб заводыннан 5 чакрым ераклыкта урнашкан Туеш бакыр эретү заводының Анцуб заводыннан 5 чакрым ераклыкта урнашуын раслый. Башка мәгълүматлар буенча, завод Пермь губернасында Анцубский инеше тамагында, Тулвага койган урында, Осадан көньякка урнашкан булган. .
Завод җиһазлары 2 бакыр эретү миченнән (1 гармахер горн), руда яндыру миченнән һәм ярдәмче цехлардан торган. Рудна җирле Янсыбы (заводтан 1 чакрым ераклыкта), Зиновьевский (4 чакрым), Каракаус (25 чакрым), Кетецкий (15 чакрым), Кукмара (2 чакрым) рудникларыннан китерелгән. Заводта нигездә ирекле эшчеләр эшлиәгән.
1728 елда 100, 1730 елда 180 пот бакыр, 1833-34 елларда завод эшләмичә торган, 1735 елда — 201, 1737 елда — 1047, 1741 елда — 1337, 1742 елда — 457, 1743 елда 203 пот бакыр җитешетерелгән. Завод штык бакыры, шулай ук савыт-саба һәм кыңыгыраулар җитештергән. Продукция җирле базарларда сатыла. 1737 елда бакыр партиясе В.Н. Татищевның шәхси заказы буенча әзерләнә, ә 1740 елда 500 пот бакыр Петербург адмиралтействосының «Императрица Анна» исемендәге 110 пушка корабына җибәрелә.
Заводны чимал белән тәэмин итү өчен С.Е. Иноземцев Берг-директориумнан Иков рудникларыннан файдалануга рөхсәт алырга маташса да, килеп чыкмаган. Рудникларның тулысынча бетүе сәбәпле, Анцуб заводы 1743 елның 1 июлендә туктатыла, җиһазлар шул ук елның 16 сентябрендә Туеш заводына күчерелә. Шул вакыт эчендә Анцуб заводында 6873 пот (110 тонна) бакыр чыгарылган.
Инури
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Коломбан (Атлантик Луара)
Сен-Коломбан — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Тагирджал
Тагирджал — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан биләмәләрендә ага. Елга  Самур елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Зур Шөкшән
Авылга рәсми рәвештә 1696 елда нигез салынган дип исәпләнә.
Тагирджал
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Баронисси
Баронисси — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Берлин (Нью-Йорк)
Берлин  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кузери
Кузери — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Оныш елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вильямсон (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Вильямсон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вильямсон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канандейгуа (шәһәр, Нью-Йорк)
Канандейгуа  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Юссон-дю-Пуату
Юссон-дю-Пуату — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Канандейгуа (шәһәр, Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Канандейгуа (містечко, Нью-Йорк)
Әрикли (Лачын)
Әрикли  (Ərikli ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Сен-Мартен-ле-Вьей
Сен-Мартен-ле-Вьей — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Хат-Горт-Юган
Хат-Горт-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 433 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 87 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Софрониево
Софрониево — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кайфенхайм
Кайфенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1406) Комппа
(1406) Комппа  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1936 елның 13 сентябрендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1936 RF» саналган.
Дембсталь
Дембсталь (Dimbsthal) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,91 км².
Ле-Вёрдр
Ле-Вёрдр (Le Veurdre) — Франциянең Алье департаментына караган коммуна, Люрси-Леви кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21.16 км².
Ташагыл (Сиверек)
Ташагыл (Taşağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Баяно
Баяно — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 2607
NGC 2607 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кузнецы (Зуевка районы)
Кузнецы (Кузнецы) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сен-Леже-ле-Винь
Сен-Леже-ле-Винь — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Пранка
Пранка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Тула өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Апрань елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Дуатепе (Тарсус)
Дуатепе (Duatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Олукман (Сивас)
Олукман (Olukman) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Кингстон (Нью-Йорк)
Кингстон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кингстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әйрик
Әйрик (Əyrik ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Виндем (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Виндем  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Виндем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Средни-Рыт
Средни-Рыт — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Кумурлу (Башкаус кушылдыгы)
Кумурлу — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Башкаус елгасының уң ярыннан 166 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Варҗытамак
Варҗытамак — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Средни-Рыт
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кумурлу (Башкаус кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Варҗытамак
Почта индексы — 452964, — 80218816007.
(1283) Комсомолия
(1283) Комсомолия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Берлингтон (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лимуаз
Лимуаз — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Бая-э-Латина
Бая-э-Латина — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Мартен-Лис
Сен-Мартен-Лис — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Аллегр
Аллегр — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
Гал (Абхазия)
Гал  (Гал, Гал, გალი [Гали]) — Абхазия шәһәре. Гал районының үзәге.
География
Колхида түбәнлегендә, Эрисцкали елгасының ярларында, Сухумдан 77 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 1932 елдан башлап йөртә.
Каленборн (Альтенар)
Каленборн  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Инфрециря (Долж)
Инфрециря — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ташагыл (Чумра)
Ташагыл (Taşağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Старо-авыл (Враца өлкәсе)
Старо-авыл  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Беллицци
Беллицци — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Денгсайм
Денгсайм (Dingsheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,95 км².
525 (сан)
525 (биш йөз егерме биш) - 524 белән 526 арасындагы натураль сан.
Сен-Лифар
Сен-Лифар — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Олукман (Зиле)
Олукман (Olukman) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 2608
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дуатепе (Көпрүкөй)
Дуатепе (Duatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Көпрүкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Берн (Нью-Йорк)
Берн  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Когоз (Нью-Йорк)
Когоз  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каленборн (Кайзерзеш)
Каленборн  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мишель-де-Ланес
Сен-Мишель-де-Ланес — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
(3084) Кондратюк
Тарихы
1977 елның 19 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QB1» саналган.
Витерби (Нью-Йорк)
Витерби  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Витерби халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
526 (сан)
526 (биш йөз егерме алты) - 525 белән 527 арасындагы натураль сан.
Аллейра (Югары Луара)
Аллейра — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
Стояновци (Враца өлкәсе)
Стояновци  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Сен-Люмин-де-Клиссон
Сен-Люмин-де-Клиссон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Кумый
Кумый — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Иты-күл көлінің ярыннан урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.