cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кирилл (Мәскәү патриархы)
Иҗтимагый эшчәнлеге
2000 елда Рус православие чиркәвенең дәүләт белән элемтәләре турында митрополит Кирилл язган «РПЦның социаль концепциясе нигезләре» кабул ителә.
Чечнядагы сугышлар вакытында туган мәсьәләләрне чишү өчен төзелгән төрле консультация төркемнәре эшчәнлегендә катнаша.
Христианлыкның 2000 еллыгын бәйрәм итү чараларында Рус православие чиркәве вәкиле буларак һәм чит илләрдә «РФ елы» чараларында катнаша.
Митрополит Кирилл катнашында Рус православие чиркәвенә чит илләрдәге приходлар кушыла, Мәскәү патриархиясе белән Ватикан арасында элемтәләр барлыкка килә.
Патриарх булып сайлану
2008 елның 5 гыйнварында Мәскәү һәм бөтен Россия патриархы Алексий II вафат була. Бер елдан, 2009 елның 27 гыйнварында патриарх сайлауларында 75 % тавыш алып, митрополит Кирилл 16нчы Мәскәү һәм бөтен Россия патриархы итеп сайлана Аны ул вакыттагы РФ президенты Дмитрий Медведев котлый.
РФ Кораллы көчләре гыйбадәтханәсе рухание
2020 елның 14 июненнән — РФ Кораллы көчләренең төп православие гыйбадәтханәсе — Гайсәнең яңадан терелүе җәмигы рухание (настоятель) вазифасын да ала. Әлеге гыйбадәтханә Мәскәү өлкәсенең Одинцово районы Кубинка шәһәреннән ерак түгел «Патриот» паркында төзелгән. Гыйбадәтханә төзелеше 2018 елның сентябрендә башланган һәм, РФ Саклану министрлыгы мәгълүматларына караганда, 598 көн дәвам иткән, 2020 елның 9 маенда тәмамланган. Гыйбадәтханә ирекле иганәләр акчасына төзелгән. РФ Президенты матбугат секретаре Дмитрий Песков сүзләренә караганда, гыйбадәтханәнең төп иконасы (Икона Спас Нерукотворный) өчен акчаны Владимир Путин биргән.
Башсөяксезләр
Башсөяксезләр (Cephalochordata) — хордалы хайваннарның астөре. Башка хордалылардан аермалы буларак, башсөяксезләр төр сыйфатларын гомер дәвамында саклыйлар. Баш сөякләре юк, нерв системалары нерв көпшәсеннән тора.
Риашан-дас-Невис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Башсөяксезләр
Бу астөргә якынча 30 төр керә. Аларның арасында иң күренеклесе — ланцетниклар.
Башсөяксезләр — диңгез хайваннары. Күпчелек очракларда азхәрәкәтчән. Тәннәре зур түгел, озынлык 5—8 см. Башлары юк, тән һәм койрык кына бар.
Хордалары даими, таяксыман рәвештә.
Шулай ук кара
Anfioxo 文昌鱼
Искуш (Шапша кушылдыгы)
Искуш  — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шапша елгасының уң ярына тамагыннан 0,3 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Мостовка (Липка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Орора (Канзас)
Орора  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Малазгирт (Синҗан)
Малазгирт (Malazgirt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Синҗан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орора (Канзас)
Тарихы
Орора шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мостовка (Липка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Выселки (Киров өлкәсе)
Выселки (Выселки) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Боловенешть (Алба)
Боловенешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казали (Арецо)
Казали — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Елизавета Шуматова
Елизавета Николаевна Шуматова (Yelizaveta Nikolayevna Shumatova тумыштан Савинова Avinoff; 6 октябрь 1888), Харьков — 30 ноябрь 1980), Глен-Ков, Нью-Йорк) — рус чыгышлы америка рәссамы, аның иң билгеле әсәре Франклин Д. Рузвельтның тәмамланмаган портреты. Сәясәтчеләр Линдон Б.Джонсон һәм леди Берд Джонсонның портретларын яза.
Биографиясе
Шуматова Елизавета Николаевна 3 (6) октябрь 1888 елда Харьковта, аксөяк гаиләсендә төпчек бала булып туа. Әтисе — Авинов Николай Александрович (1844—1911), Император рус армиясенең генерал-лейтенанты.
Өлкән абыйсы Николай (1881—1937), финанс хокукы укытучысы, 1937 елда репрессияләнә һәм атып үтерелә. Хатыны — Марья Юрьевна Новосильцева (1882—1975). Икенче өлкән абыйсы Савинов Андрей Николаевич (1884—1949), күренекле рәссам һәм энтомолог. 1917 елда Шуматова ире Лео Шуматов белән бергә АКШ-ка күченә, Октябрь революциясенән соң туган иленә кайтмаска карар итә. Ире белән Лонг-Айленда яши. 1928 елда ире Шуматов Лео пляжда суда батып үлә.
Иҗаты
Шуматованың сынлы сәнгатькә гади булмаган сәләтләре портрет сәнгатенә алып килә, аның картиналарын Американың, Бөекбританиянең Һәм Аурупаның бай гаиләләре сатып ала башлый. Аңа төрле күренекле гаилә вәкилләре, шул исәптән Бөек герцог Люксембургский гаиләсе дә заказ бирә. Ул Джорджия штатындагы Уор-Спрингс АКШ-ның Президенты Франклин Рузвельтның портретын яза, бу көндә, 1945 елның 12 апрелендә, аның миенә кан һава. Эш вакытында ул аңа әйтә: «Минем башым куркыныч авырта» «I have a terrific headache».
Мирасы
Соңгы елларда Нью-Йоркта, Лукас-Велина яши, 1980 елның 30 ноябрендә Глен-Ковта 92 яшендә вафат була. Аның поместьесында тәмамланып бетмәгән Франклин Рузвельтның портретына эскизлар табыла, алар Франклин Д.Рузвельт мирасының Америка үзәгенә тапшырыла. Шуматова соңгы чорга караган кайбер эшләре хәзер Америка сәнгатенең архивында саклана
Хинова (Румыния)
Хинова — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD172714
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Атцо-Чубар
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 228 метр биеклектә 27.48333°N, -89.4°W координаталы буенча урнашкан.
Ходубка
Ходубка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16055) 1999 JQ56
(16055) 1999 JQ56 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JQ56» саналган.
Вильма Хугоннаи
Графиня Вильма Йозефа Лаура Илька Хугонаи Сент-Дьёрдь (мадьярса  Hugonai Szentgyörgyi Vilma Jozefa Laura Ilka, шулай ук как Вильма Хугоннаи (мадьярса  Hugonnai Vilma исеме астында билгеле); 30 сентябрь 1847, Надь-Тетень — 25 март 1922) — Венгриянең беренче хатын-кыз табибы.
Биографиясе
1847 елның 30 сентябрендә граф Кальман Хугоннаи фон Сент-Дьёрдь һәм графиня Риза Панчи гаиләсендә бишенче бала булып дөньяга килгән. XIX гасырда кыз урта мәктәпләргә йөрмәгән, шунлыктан Вильма йортында белем ала. 18 яшендә җир биләүче Дьёрдь Силашшига кияүгә чыга, гаиләдә өч ул туа.
1872 елда Силашши хатынына Швейцариянең Цюрих университетына медицина факультетына укырга инергә рөхсәт бирә, әммә ул укуга һәм яшәүгә киткән чыгымнарны үз аллы капларга тиеш була. 1879 елда Хугоннаи югары уку бинасын тәмамлап, чыгарылыш квалификацион имтиханнарны уңышлы тапшыра, һәм университет каршындагы хирургия клиникасына эшкә урнаша.
1887 елда профессор Винс Вартага (1844—1914) кияүгә чыга, ул 1899—1909 елларда Венгрия король фән җәмгыяте президенты вазифасын били. Никахта бер кыз туа. Иренең үтенече буенча медицина практикасын калдыра, әммә үз дипломын законлы булу хокукы өчен көрәшен дәвам итә. 1895 елда Венгриядә хатын-кызларга университетларда укырга рөхсәт бирәләр, ә 1897 елның маенда Вильмага рәсми рәвештә табиб булып эшләргә рөхсәт бирелә, әммә 1913 елга кадәр барлык хатын-кыз ир-ат коллегалары күзәтүе астында эшләгәннәр. Шулай итеп ул Венгриядә беренче хатын-кыз табиб булып китә.
Беренче бөтендөнья сугышы башлангач, 1914 елның августында Хугоннаи кыр медикатры курсларын тәмамлый һәм Техник университеты каршындагы Хәрби госпитальнең баш табибы итеп тәгаенләнә. Истәлекле хәрби медаль һәм II сыйныф Кызыл Тәре алдындагы хезмәтләре өчен билгесе белән бүләкләнә.
1922 елның 25 мартында Будапешт шәһәрендә вафат була. Керепеши зиратында җирләнгән.
Рацимеж (Голенёвский повяты)
Рацимеж  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Авыр крейсер
Авыр крейсер — 1916 елдан авыр крейсерлар классының беренче үрнәге — «Һокинс» төрендәге крейсер, нигезен салганда җиңел крейсер дип шәрехләнгән, 1922 елда Вашингтон диңгез килешүен төзегәннән соң, авыр крейсер дип билгеләнә. 1953 елга хәтле төзелгән артиллерия крейсерлары ассыйныфы. "Авыр крейсер" атамасы, тупларының иң эре калибры 155 мм булган җиңел крейсерлардан аеру өчен, 1930 елны Лондон диңгез килешүе белән рәсмиләштерелде. Моңа кадәр авыр крейсерлар «Вашингтон» крейсерлары дип аталган.
Авыр крейсерларның стандарт сукуышы 10 мең тонна, ә туплар калибры — 203 мм белән чикләнгән. Хәрби диңгез кораблар системасында авыр крейсерлар җиңел крейсерлар һәм линкорлар арасында торган.
Алмания, ССРБ һәм кайбер башка илләрдә халыкара стандарттан нык аерылган авыр крейсерлар төзелгән яки проектланган. Авыр крейсерлар бар алдынгы диңгез дәүләтләренең флотларының әһәмиятле өлешен тәшкил иткән һәм Икенче бөтендөнья сугышы дәвамында актив кулланылган. Аның тәмамланган соң аз гына сан берәмлекләр Аргентина, Испания һәм АКШ флотларында сакланып калган. Шул класстагы соңгы кораблар, күп еллар резервда уздыргач, 1991 елда хезмәттән алына.
Стандарт «Вашингтон» крейсеры
Авыр крейсерлар классы хәрби-диңгез тарихын барлыкка килү мәҗбүр булган, бертигез дәрәҗәдә, сакчыл инглиз диңгезчеләргә һәм җитәкче Көнбатыш дәүләт дипломатларына. 1915 елны алман крейсерлар-рейдерлар белән эшен бетергәч, һәм яңа фараз ителгән алман көчле кораллы рейдерларыннан сакланып, Британия Адмираллыгы сәнәгатенә серия крейсерларга заказ биргән, кайсылар тиешле булган уздырырга теләсә кайсы перспективалы алман крейсерын бөтен статьялар буйлап. Чөнки көтеп торылган дошман кораллар 150-мм орудиялы күренеште уйланылган идә. Адмиралтейство өр-яңа "рейдерларны юкка чыгаручы" иң зур калибрлы артиллерияне күрергә теләде, кайсын инде кулдан коруны мөмкин иту дә, һәм шул ук чакта алманның 150-миллиметровкасын атыш ераклыгыннан бик яхшырак булсын идә. Нәтиҗәдә яңа крейсерлар 190-мм орудиелар алдылар. Ләкин, "Һокинс" төрендәге (Hawkins; шулай ук "Һаукинс" транскрипциясе дә кулланыла) крейсерлар төзелеше озаккарак сузыла, шул сәбәпле бу кораблар Беренче бөтендөнья сугышында катнашмый.
Бөекбритания авыр крейсерлары
Британия империясе аерым таләбе тудырды һәм бик үзенчәлекле «вашингтон» крейсеры проектын. Шул кече сыйныф крейсерларның, бөтен дөньяны урап алган империяның коммуникацияларында хәрәкәтләр төп бурычы дип күренгән. Шуңа карата, кораблар проектлаштырырганар таяныч бәлен шактый зур йөзү ераклыгы, әйбәт диңгездә йөри алучанлык һәм экипаж өчен уңайлы шартлар. <!-- Вооружение новых крейсеров из восьми 203-мм орудий «съедало» всё остальное водоизмещение в пределах договорного лимита һәм «Кент» төре (Kent) формировался вокруг артиллерии главного калибра. Платой за превосходные диңгез качества стала фактическая беззащитность новых крейсеров перед огнём противника, причём опасность для них представляли не только корабли того же класса, но также җиңел крейсерлар һәм даже эсминцы. Относительно защищёнными были только погреба главного калибра, а борт имел лишь очень короткий и тонкий противоосколочный пояс. Первоначально Адмиралтейство планировало заказать 17 крейсеров подобного типа, но финансовые трудности, равно как и очевидные недостатки проекта сократили это количество до 5. Кроме того, ещё два крейсера этого типа были построены для Австралия ХДК өчен.
Уже после закладки «Кент» төрендәге крейсерларын британия диңгезчеләре убедились, что они существенно уступают зарубежным крейсерам по бронированию и скорости хода. . Учитывая высокие требования Патша флоты к дальности плавания и мореходности британских кораблей, существенно усилить бронирование не представлялось возможным и защита на 2-нче серии британских «вашингтонцев» — «Лондон» төре (London), была лишь незначительно улучшена.. Удалось только увеличить скорость хода за счёт отказа от противоторпедных булей, что, в свою очередь, ухудшило противоторпедную защиту. В течение 1929 года в состав британских ВМС вошли 4 крейсера этой серии.
Уже после закладки крейсеров типа «Кент» британские моряки убедились, что они существенно уступают зарубежным крейсерам по бронированию и скорости хода. буенча-->
Франция авыр крейсерлары
1920-елларда Француз диңгез көчләренең Баш штабы чираттагы крейсерлар белән дәртләнү чорын кичерде. Бу ведомство планнары буенча, француз флоты сафларына 21 авыр крейсер керергә тиеш иде. Бу аст-класска керүче беренче ике крейсеры 1924—1925 еларда төзелә башлады. «Дюкень» (Duquesne) төрендәге авыр крейсерларга эскадра еракара эзләүчеләре һәм коммуникацияләрне саклаучылар роле тапшырыла иде. Проект «Дюгэ Труэн» төрендәге җиңел крейсерлар нигезендә эшкәртелган булган һәм мирас итеп алардан алган чиктән тыш сүрән генә саклану, артиллерия базын чикләгән,
АКШ авыр крейсерлары
203-мм артиллериялы крейсерларны проектлаштыруга америкалар тотындылар инде 1919 елны. Төп проблема булган каршылык арасындагы концепцияларга карата әкрен йөрешле,
Италия авыр крейсерлары
Үзләренең беренче «вашингтон» крейсерларын италия кораб төзүчеләр 1923 елны проектлаштыра башладылар. Шул төре корабына йөкләнелгән бик зур
Япония авыр крейсерлары
Япония авыр крейсерлары специфик юлы белән үскән. Шул кече сыйныф беренче корабларын Япониядә эшкәртелергә башланган инде 1918 елны
Алмания авыр крейсерлары
Версаль килешүе буенча Алманиягә сукуышы 10 мең тоннаны ашмаган 6 кораб төзүгә хокук бирелгән иде. 1920-елларның беренче яртысында алман кораб төзүчеләре үзенә типик "вашингтон" крейсерын алучы берничә хәрби кораб проектын әзерләде
Беренче буын авыр крейсерларны бәяләү
Беренче авыр крейсерларның төзелешен башлагач
Бөекбритания авыр крейсерлары
Күп «картон» крейсерлар
АКШ авыр крейсерлары
АКШ, тарихлы тартылыш булып зур хәрби берәмлекләргә
Лучыцы (Петрыкавский районы)
Лучыцы  (Лучыцы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Ридзево (Елцкий повяты)
Ридзево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наливная (Ялынка кушылдыгы)
Наливная — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ялынка елгасының уң ярыннан 7,8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тшебень (Түбән Силезия воеводалыгы)
Тшебень  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риашан-ду-Бакамарти
Риашан-ду-Бакамарти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Оконто (шәһәр, Висконсин)
Оконто  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Риашан-ду-Бакамарти
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Оконто (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торрелодонес
Торрелодонес — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каракую (Динар)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (köy).
Вериньи
Вериньи — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Штойц
Штойц (Steutz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8621) Jimparsons
(8621) Jimparsons — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Риашан-ду-Дантас
Риашан-ду-Дантас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бондэй
Бондэй (Bondey ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 228 метр биеклектә 27.42972°N, -89.45972°W координаталы буенча урнашкан.
Ашланка
Ашланка – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия, Мари Ил, биләмәләрендә ага. Елга  Уржумка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ходув (Мазовия воеводалыгы)
Ходув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бакаҗык (Нусайбин)
Бакаҗык (Bakacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Торремоча-де-Харама
Торремоча-де-Харама — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16056) 1999 JN75
(16056) 1999 JN75 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 6 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JN75» саналган.
Личинка-хордалылар
Личинка-хордалылар (Tunicata, Urochordata) — хордалы хайваннарның астөре. Үзенә 5 сыйныфны кертә — асцидияләр, аппендикулярияләр, сальп, пиросомнар һәм долиолидлар. Башка классификациягә күрә соңгы 3 сыйныф Thaliacea сыйныфына карый.
Личинка-хордалыларның 1 меңгә якын төре билгеле. Алар бөтен дөнья буенча таралган, күбесенчә диңгезләр төбендә яшиләр.
Иткла
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зур Эт йолдызлыгы
Зур Эт йолдызлыгы (Canis Major) — көньяк ярымшардагы йолдызлык, Орионнан көньяк-көнчыгышта урнаша; күк йөзенең иң якты йолдызы Сириусны эченә ала. Иң яхшы күренүчәнлек шартлары декабрь–гыйнвар айларында була. Россиянең үзәк һәм көньяк өлкәләрендә күренә.
Йолдызлар
Зур Эт α — Сириус (Sirius, Σείριος — «якты» яки «эссе көн»), −1,46m йолдызча зурлыктагы йолдыз. Җирдән 8,6 яктылык елы ераклыкта урнаша һәм аның яктыртучанлыгы Кояшныкыннан 23 тапкып артыграк. Шуңа күрә ул күк йөзендә иң якты йолдыз булып тора.
Зур Эт β — Мирзам (مرزم мирзам — «өндәүче» яки мурзим — «бәй», Мирцам) — +1,98m күренмә йолдызча зурлыктагы аклы-күкле якты зур йолдыз. Җирдән якынча 500 яктылык елы ераклыкта тора.
Зур Эт δ — Вәзен (وزن вәзн — «авырлык», Везен) — йолдызлыкның яктырыш буенча өченче йолдыз. Бу +1,83m күренмә йолдызча зурлыктагы сарылы-аклы үтә зур йолдыз. Җирдән якынча 1800 яктылык елы ераклыкта тора.
Зур Эт ζ — Фуруд (فرد фуруд — «ялгыз», «аерылган»)— +3,02m күренмә йолдызча зурлыктагы куш йолдыз. Җирдән якынча 336 яктылык елы ераклыкта тора. Зур Эт ζ A — баш эзлеклелектәге аклы-күкле йолдыз үзенең күренмәс иптәше Зур Эт ζ B белән гомуми масса үзәге тирәсендә 675 көн эчендә әйләнеп чыгалар.
Зур Эт η — Әлгазраэ (العذرة әл-‘әҙра — «гыйффәтле кыз», Алудра) — +2,45m күренмә йолдызча зурлыктагы күк үтә зур йолдыз. Аның яктыртучанлыгы Кояшныкыннан 300 000 тапкыр артыграк, ә өслегенең температурасы 22 000 К тәшкил итә.
Зур Эт VY — бәлки иң зур һәм иң якты йолдызлардан берсе йолдыз, гадәттән тыш зур йолдыз. Аның радиусы 1420 Кояшныкына (≈17–19 а.б.) тигез, әмма массасы зур түгел — 30–40 Кояшныкы. Шуңа күрә аның тыгызлыгы гадәттән тыш түбән һәм 0,000005–0,00001 кг/м³ тәшкил итә. Җирдән 5000 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Тарих һәм исемнәр
Зур Эт — борынгы йолдызлык, эткә охшаган якты йолдызлар төркеме Сириус йолдызы тирәсендә оешты. Борынгы греклар карашлары буенча бу Орионның яки Икарийның эте. Әл-Бируни үзенең 1030 елда тәмамланган «Мәсгуд канунында» птолемейныкы κύων («эт») сүзене Кәлбеләкбәр (الكلب الأكبر әл-кәлб әл-әкбәр — «зур эт» ) сүзләре белән тәрҗемә иткән.
Тшебень-Мали
Тшебень-Мали — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Озерай
Озерай (Ozerailles) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,32 км².
Малаккөй (Пынарбашы)
Малаккөй (Malakköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Осаватоми (Канзас)
Осаватоми  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Осаватоми шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казали (Терни)
Казали — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Оконто-Фоллс (шәһәр, Висконсин)
Оконто-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любавин
Любавин (Любавін ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Боловенешть (Арджеш)
Боловенешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рики-Борково
Рики-Борково — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8622) Mayimbialik
(8622) Mayimbialik — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EM8» саналган.
Вернуе (Эр һәм Луар)
Вернуе — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Торрес-де-ла-Аламеда
Торрес-де-ла-Аламеда — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риашан-ду-Жакуипи
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(16057) 1999 JO75
(16057) 1999 JO75 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 6 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JO75» саналган.
Штиге
Штиге (Stiege) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бъярадингка
Бъярадингка (Byaradingka ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 898 метр биеклектә 27.76667°N, -89.45°W координаталы буенча урнашкан.
Реваль (Польша)
Реваль  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хоечно-Сибиляки
Хоечно-Сибиляки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашмат
Ашмат — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Нолинск районы биләмәләрендә ага. Елга  Сырчан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
HD172728
HD172728 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фәнүзә Нәдершина
Фәнүзә Нәдершина (Фәнүзә Аетбай кызы Нәдершина, Фәнүзә Айытбай ҡыҙы Нәҙершина) – әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (1998), Салават Юлаев премиясе лауреаты (1987). БР атказанган фән эшлеклесе (2000).
Тәрҗемәи хәле
1936 елның 7 февралендә БАССР Авыргазы районы Морадым авылында туган. Стәрлетамакта педагогия укуханәсен (1954), педагогия институтын (1959), Уфада ССРБ ФА БФ Тарих, тел һәм әдәбият институтында аспирантура (1962) тәмамлый. 1954-1959 елларда Авыргазы районында: Морадым җидееллык мәктәбендә рус теле укытучысы, мәктәп директоры (1959), комсомолның Авыргазы район комитетында бүлек мөдире (1955-1956) булып эшли. 1962 елда, фәнни дәрәҗә алгач, Уфада Тарих, тел һәм әдәбият институтында эшкә калдырыла: өлкән (1973-1999), әйдәүче (1999-2005), баш (2005 елдан) гыйльми хезмәткәр вазыйфаларын били.
Фәнни хезмәтләре
200 дән артык фәнни хезмәт язган. Фәнни эзләнүләре фольклорны өйрәнүгә багышлана. Афористик жанрлар, риваять-легендалар, хорафатый хикәяләрне тикшереп, «Халык сүзе» (1983), «Халык хәтере» (1986) исемле хезмәтләр яза. Ф. Нәдершина күп көч куйган «Җомаклар» (1979, 1993 ), «Мәкальләр һәм әйтемнәр» (1980, 1993), «Риваятьләр, легендалар» (1980, 1987, 1997), «Башкорт халык җырлары, җыр-риваятьләре» (1997, ) томнары «Башкорт халык иҗаты» шәлкемендә нәшер ителә. Шулай ук «Алтын кумта» (1985), «Рухи хәзинәләр» (1992), «Җырлы-биюле уеннар» (1996) исемле җыентыклар бастыра. «Башкорт халык риваятьләре һәм легендалары» (2001), «Урал-батыр: башкорт халык кобайыры» (2003), «Салават башкорт фольклорында» (2 т., 2008; ), «Башкорт халык кобайыр-иртәкләре» (2010) һ.б. хезмәтләре бар.
Мемфис (Индиана)
Мемфис  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мемфис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пихтовка (Тура кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Россиянең Украинага бәреп керүе (2022)
Россиянең Украинага бәреп керүе (🇷🇺ндә рәсми рәвештә "махсус хәрби операция", шулай ук тынычлыкка мәҗбүр иттерү , 🇺🇳 кулланган терминология өчен "рәсми тематик мәгълүмат үзәген" кара) — 🇺🇦 территориясендә 2022 елның 24 февраленнән бирле барган кораллы низаг, 2014 елдан бирле барган Украина көнчыгышында кораллы низагның яңа стадиясе.
Россия Федерациясе Президентының карары нигезендә Россия Кораллы көчләрнең күрше илгә берәп керүеннән башланды.
🇺🇳ның Качаклар эшләре буенча югары комиссары идарәсе белдерүенчә, беренче атна эчендә илдән 1 миллионнан артык кешенең китүенә, күп торак пунктларында гуманитар катастрофага китерде.
Башлануы
Россия 2022 елның 23-24 февраленә каршы төндә Украинага каршы хәрби операцияләр башлады. Бу һөҗүмгә кадәрче Россия белән Украина арасындагы дәвам итүче каршылык көчәеп барды, Украина чигендә гаскәрләр тупланды, шулай ук 2022 елның 21 февралендә Донецк Халык Республикасы (ДХР) һәм Луганск Халык Республикасы (ЛХР) дипломатик танылуы урын алды.
24 февраль иртәсендә (Мәскәү вакыты белән 05:30дә), Россия телевидениесе Ил Президенты Владимир Путинның "махсус хәрби операция" башлануы турындагы мөрәҗәгатен күрсәтте. Украина хәрби инфраструктурасына, авиациягә, һава оборонасына, хәрби аэродромнарга зыян китерүдән соң, Россия гаскәрләре Украина территориясенә Россиянең материклар өлешеннән, Белоруссиядән һәм Кырымнан бәреп керделәр. Шул ук вакытта, ДХР һәм ЛХР кораллы формированиеләре Донбассның барлык фронт сызыгы буенча Украина кораллы көчләренә (УКК) каршы сугыш башладылар һәм берничә урында һөҗүмгә күчтеләр.
Украина президенты Володымыр Зеленский белдергәнчә, Россиянең хәрби хәрәкәтләренең төп максаты — Украинаны дәүләт буларак юк итү. Украина Россия белән дипломатик мөнәсәбәтләрнең өзүен игълан итте. Илгә таба хәрби һөҗүм башлану аркасында, Володымыр Зеленский Украина территориясендә сугыш хәлен кертелүен, 25 февральдә исә ул гомуми мобилизация башланачагын игълан итте.
2022 елның 24 февралендә сугыш игълан ителгәнгә кадәр, массакүләм мәгълүмат чараларында якынлашып килүче һөҗүм турында чыга торган күп санлы белдерүләр күзәтелде, Россиянең югары түрәләре боларны дәвамлы кире кагып торды.
Дөнья җәмәгатьчелеге бу һөҗүмне хөкем итте һәм Россиягә карата яңа санкцияләр гамәлгә кертелүенә китерде.
Алтарих
2022 елның 21 февралендә ДХР һәм ЛХР башлыклары Денис Пушилин һәм Леонид Пасечник Россия Президенты Владимир Путинга республикаларның бәйсезлеген тану үтенече белән мөрәҗәгать иттеләр. Мөрәҗәгатьләр Россия Федерациясенең Куркынычсызлык Советының киңәйтелгән утырышында каралды, анда республикаларның бәйсезлеген тану тулысынча якланды.
Шул ук көннең кичендә Владимир Путин Россия гражданнарына телевидение аркылы мөрәҗәгать итте, ДХР һәм ЛХР бәйсезлеген тану турындагы указларга кул куйды, ДХР башлыгы Денис Пушилин һәм ЛХР башлыгы Леонид Пасечник белән дуслык, хезмәттәшлек һәм үзара ярдәм килешүләренә кул куйды.
22 февральдә ДХР һәм ЛХР парламентлары Россия белән дуслык, хезмәттәшлек һәм үзара ярдәм килешүләрен бертавыштан расладылар. Килешүләр нигезендә, Россия һәм республикалар бер-берсенең суверенлыгын һәм куркынычсызлыгын яклауда тыгыз хезмәттәшлек итәчәкләр һәм "агрессия актларына" каршы торачак. Документлар якларга үз территориясендә кораллы көчләр, хәрби инфраструктура һәм хәрби базалар куллану хокукын бирә. Ратификациядән соң, Россия Федерациясенең Тышкы эшләр министрлыгы Россиянең халык республикаларына әлегә гаскәр җибәрмәячәген, ләкин куркыныч булган очракта хәрби ярдәм күрсәтергә әзер булуын әйтте. Шул ук кичне Россия, ДХР һәм ЛХР арасында илчелек дәрәҗәсендә дипломатик мөнәсәбәтләр урнашуы турында хәбәр иттелде.
Шул ук көнне Владимир Путин Федерация Советыннан Донбасс конфликты белән бәйле рәвештә чит илләрдә Россия гаскәрләрен куллану хокукын алды.
22 февральнең беренче яртысында Украина ил буенча гадәттән тыш хәлне игълан итте (Донбассның контрольсез территорияләре тышында).
22 февраль кичендә узган матбугат конференциясендә Путин булдыруда үзе катнашкан Минск килешүләренең Донецк һәм Луганск халык республикалары танылганнан соң юкка чыгуын әйтте. Аның сүзләре буенча, Украина бу килешүләрне үтәргә теләмәгәнгә Россия ДХР һәм ЛХРны танырга булды.
Пресс-конференция барышында Путин Украина белән мөнәсәбәтләрне нормалаштыру өчен берничә шарт куйды. Аның сүзләре буенча, бу Украина хакимияте Кырымдагы референдум нәтиҗәләрен таныса, НАТОга керүдән баш тартса һәм илнең билгеле бер дәрәҗәдә демилитаризациясенә барса мөмкин.
Украина Премьер-Министры Деныс Шмыһал әйтүенчә, Россия Президенты Владимир Путин тәкъдим иткән мөнәсәбәтләрне нормалаштыру шартлары "Украина җәмгыяте сайлавына каршы килә", аларны үтәүне Украина мөмкин түгел дип саный.
22 февраль кичендә Россия Тышкы эшләр министрлыгы Киевтәге Россия илчелеге һәм Одесса, Львов, Харьков һәм Черниговтагы консуллыклары хезмәткәрләренең "тормышларын һәм куркынычсызлыгын яклау өчен" аларны эвакуацияләү ниятен игълан итте.
23 февраль кичендә Россия Президентының матбугат секретаре Дмитрий Песков яңа танылган республикалар башлыкларының "Украина режименең хәрби агрессиясен җиңәргә булышу" үтенече белән Россия лидерына мөрәҗәгатьләр итүләре турында хәбәр итте.
Иссе (Ло)
Иссе — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Төрекмәнстанда ислам
Төрекмәнстанда ислам (Türkmenistanda Yslam) — Төрекмәнстан территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Төрекмәнстан халкының (6 млн 031 мең кеше) 93,30 % ы (4 млн 830 мең  кеше) — Ислам дине тарафдары (бөтен дөнья мөселманнарының  0,30 % ы) (2020). Күпчелек төрекмәннәр исламны көндәлек тормышның һәм мәдәниятләренең аерылгысыз өлеше дип саный.
Төрекмәнстанда мөселманнарның күбесе хәнәфи мәзһәбендәге сөнниләр, шигый азчылык (иранлылар, азәрбайҗаннар, көрдләр) Иран чигендәге районнарда, Төрекмәнбашы (1993 елга кадәр Красноводск) шәһәрендә яши. Ислам динен төрекмәннәрдән (ил халкының 85 % ы) башка, җирле үзбәкләр (ил халкының 5,0 % ы), казакълар (3 %), Мары тирәсендә яшәүче бәлүҗләр (яки Төркистан чегәннәре, ил халкының 0,5 % ы), татарлар, көрдләр, азәрбайҗаннар, пуштуннар һ. б. тота.
Тарих
Хәзерге Төрекмәнстан җиренә ислам VI гасырда Гарәп яулары белән килгән. Бөек Сәлҗук дәүләтенә нигез салучы буларак билгеле Сәлҗук (960—1038) заманында аның идарәсе астындагы төрки угыз кабиләләре ислам кабул итә. Урта гасырларда яшәгән галим, табиб, «Хайваннарның табигый үзлекләре» китабы авторы (1056/57–1124/25) төрекмәннәрне «ислам кабул иткән угызлар» дип атаган.
Совет чоры
70 ел советлар идарәсе астында булу, хакимият органнары ягыннан көчле чикләүләр һәм җирле (көчсез) мөселман мәдәнияте нәтиҗәсендә, мәчетләргә йөрүгә нигезләнгән традицион исламның Төрекмәнстан җәмгыятенә йогынтысы юк дәрәҗәсендә.
Совет чорында республикада бары тик дүрт мәчет кенә гамәлдә булган.
Бөек Ватан сугышыннан соң, Төрекмәнстан мөселманнары үзәге Ташкентта булган Урта Азия һәм Казакъстан мөселманнарының диния нәзарәтенә карый.
Яңа заман
1991 елда Төрекмәнстан бәйсезлек алгач, ислам диненә кайту дәүләт хакимиятенең катгый контрольдә тотуы астында башкарыла. Илдә ислам үсеше, мәчетләр төзү һәм аларны сүтү, руханилар әзерләү, шулай ук аларны имам итеп билгеләү дәүләт контролендә тора.
1997 елда илдә эшләп килүче мәчетләрнең яртысыннан артыгы яңадан теркәлү үтә алмый.
Ил президенты (1990—2006) Сәфәрморат Ниязов «Рухнамә» китабын язгач, мәчетләргә 2 данәдән дә ким булмаган «Рухнамә»не саклау турында рәсми күрсәтмә бирелә, күп кенә мәчетләрдә аннан өземтәләр диварга элеп куела.
2000 елда, хакимиятнең экстремизмга каршы көрәш байрагы астында, төрекмән теленә Хуҗаәхмәт Оразклычев тарафыннан тәрҗемә ителгән 40 мең данә Коръән яндырылган.
2003 елда, мәчетләрдә Коръән текстлары белән беррәттән, «Рухнамә»дән өземтәләр язып элү боерыгына каршы булган, С. Ниязовны «Аллаһының җирдәге наместнигы» дип танудан баш тарткан Төрекмәнстан мөфтие Насрулла ибн-Абадулла 22 елга төрмәгә ябуга хөкем ителгән.
Барлык имамнар дәүләттән хезмәт хакы алучы дәүләт хезмәткәрләре булып тора.
1990-еллардан башлап, илгә дини әдәбият кертелми. 2000 елда С. Ниязов барлык мәдрәсә һәм дини мәктәпләрне дә ябарга боерган. «Мөфтият контролендә эшләүче бер мәдрәсә җитә», дип белдергән.
2005 елда Төрекмәнстанда бөтен илгә бердәнбер булган теология факультеты ябыла.
2013 елның 1 сентябреннән башлап «Рухнамә» китабы Төрекмәнстан мәктәпләрендә өйрәнелми.
2019 елның августында 160 Төрекмәнстан мөселманы ил президенты Горбангулы Бәрдемөхәммәдов боерыгы нигезендә «Türkmenhowaýollary» агентлыгы тарафыннан бирелгән очкычта Согуд Гарәбстанында хаҗда булып кайткан.
Мәчет
Төрекмәнбашы рухы мәчете — Төрекмәнстанның беренче президенты (1990—2006) Сәфәрморат Ниязов хөрмәтенә аталган мәчет. Рәсми рәвештә 2004 елда ачылган.
Мәчет янында бер үк вакытта президент төрбәсе (мавзолей) төзелгән, аның эчендә биш саркофаг урнашкан. Дүрт почмакта дүрт саркофаг — аларда С. Ниязовның әнисе һәм әтисе, шулай ук 1948 елгы җир тетрәү вакытында үлгән ике абыйсы җирләнгән. Төзелеш башланганда үзәктә Төрекмәнбашы өчен саркофаг ясалган, аны 2006 елда җирлиләр. Төрекмәнстанга визитлары вакытындда, чит ил башлыклары даими рәвештә төрбәгә килә.
Каракую (Ушак)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Ушак илчесенә караган бер авыл (köy).
Тшебешовице
Тшебешовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хинцешть
Хинцешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риашан-ду-Посу
Риашан-ду-Посу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Оксфорд (шәһәр, Висконсин)
Оксфорд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торрехон-де-Веласко
Торрехон-де-Веласко — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грипп
Грипп (grippe — «басып алу», «яулап алу») — грипп вирусы китереп чыгарган сулау юлларының инфекцион авыруы, сулыш алу системасының үткен вируслы авырулары (ОРВИ) арасына керә. Бүген гриппның 2 меңгә якын төре билгеле. Гриппка каршы профиликатика чарасы буларак, көз көне вакцинация үтәргә киңәш ителә.
Грипп эпидемиясе ел саен, гадәттә, елның суык вакытында кабатлана һәм Җир шарында яшәүче халыкның 15 процентын зарарлый. Дөньяда грипп авыруы белән 500 миллион кеше авырса, шуның 2 миллионы вафат була.
А гриппы эпидемиясе — 2-3 елга, В гриппы 4-6 елга бер тапкыр кабатлана. С гриппы эпидемия тудырмый, аның белән бер генә тапкыр авырырга мөмкин, кешеләр аны башкача йоктырмый. Шунлыктан, аның белән, асылда, балалар авырый.
Грипп вирусы бик тиз таралучан. Инфекция белән башка кеше ютәлләгәндә, яисә төчкергәндә зарарланырга мөмкин. Чөнки бу вакытта авыру кешедән яисә вирусны йөртүчедән авыру тудыручы, шул исәптән грипп вируслы бактерияләр тарала һәм авыру тирәсендә зарарлы зона барлыкка килә.
Организмда вирус эләккән 4-6 сәгать эчендә үрчи. Таралудан саклану өчен организм шул урынга иммунитет күзәнәкләрен юнәлтә. Лимфа төеннәрендә вируска каршы торучы тәнчекләр эшләп чыгарыла башлый, тик алар 1,5—2 атнадан соң гына көчәя.
Катлаулы булмаган грипп 5-10 көн дәвам итә, 4-5 көн температура югары тора. Өзлегү бактерия микрофлорасы активлашу белән аңлатыла. Пневмония, синусит, отит күзәтелергә мөмкин.
Тарихи белешмә
Гриппның беренче билгеләрен әле б. э. к. V гасырда ук бөек Гиппократ тасвирлап калдырган. Шул заманнардан бирле кешелек дөньясы әлеге чиргә каршы бик күп чаралар уйлап тапкан. Түбәндәге чараларның иң яхшы ягы шул — алар йөз процент натураль. Дөрес, алар чирнең башлангыч чорында нәтиҗәлерәк. Әмма "яулап алу" бөтен куәтенә барганда да, төп дәвалануга өстәмә буларак, бу чаралар — бик файдалы.
Борынгы греклар катарсисны (гриппны алар шулай атаган) изгән сарымсак белән дәвалаганнар. Аның составындагы аллицин дигән актив матдә инфекциягә каршы шактый көчле чара, ул хәлсезләнгән иммунитетка ярдәмгә килә. Ләкин дозаны бик арттырып җибәрмәгез — көненә 2-3 төш җитә.
Людовик XIVнең шәхси табибы Пюрго, грипп эләктергәч, бака белән әкәм-төкәм шулпасы пешереп ашата торган булган. Әлеге чара Людовикны бик тиз аякка бастырган. Әлеге экзотик рецептны нәкъ шундый ук файдалы, ләкин бик гади рецепт белән дә алыштырып була.
Документларда беренче пандемия билгеләре 1580 елда теркәлгән. 1918-19 елларда "Испанка" пандемиясе төрле чыганаклар буенча 20-50 миллион кешенең вафатына китерә. Иң күп үлем очраклары яшьләр арасында була. 1957 елда "Азия гриппы" һәм 1968 елда "Гонконг гриппы" пандемияләрендә дә халык күпләп кырыла. Бу пандемияләргә авыр очракларның күп булуы, авыруның яшьләр арасында таралуы хас.
Дәвалау
Диагностика өчен эпидемиологик анамнез (авырулар белән контакт, авыруларның кискен артуы һ. б.), клиник картина һәм лаборатор тикшерү мәгълүматлары кулланыла. Дәвалау: дарулар куллану (грипка каршы гамма-глобулин, вируска каршы, тән температурасын төшерүче дарулар, витаминнар һ. б.), физиотерапия (ингаляция, УФ-нурланыш һ. б.). Ихтимал булган өзлегүләр: менингит, миокардит, пневмония, синусит һ. б. Чирне искәртү өчен вакцинация үткәрелә, организмны чыныктыру, авыруларны изоляцияләү, һәм вируска каршы иммунитетны көчәйтүче препаратлар тәкъдим ителә һ.б. Грипп һәм кискен тын юллары авырулары — вируслы авыру, аларны дәвалаганда антибиотик кулланылмый. Алар өзлегүләр булганда гына тәгаенләнә.
(16058) 1999 JP75
Тарихы
1999 елның 6 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JP75» саналган.
Грипп
Дәвалау
Прививка ясату грипп белән авыру ихтималын уртача ике тапкыр киметә. Аны йоктырган хәлдә дә авыру җиңелрәк үтә. Вакцинаның гамәлдәге грипп вирусы белән төңгәл килүе мөһим.
Вакцина грипптан 70-92 процент чамасы саклый. Вакцинацияне ноябрь ахырына кадәр ясатып өлгерергә кирәк. Иммунитет эшләнсен өчен дүрт атна вакыт кирәк, нәкъ вакцинадан соң бер ай үткәч кенә антитәнчекләр күп барлыкка килә. Шуңа күрә вакцина турында алданрак, грипп сугып екканчы уйларга кирәк. Сүз уңаеннан, кеше үз гомерендә уртача 1 ел грипп белән авырый икән.
Любавичы (Жыткавицкий районы)
Любавичы  (Любавічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Хоечно-Цесаже
Хоечно-Цесаже — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малаклар (Анамур)
Малаклар (Malaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8623) Johnnygalecki
(8623) Johnnygalecki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EQ9» саналган.
Дамсанг
Дамсанг (Damthang ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Высокая (Киров өлкәсе)
Высокая (Высокая) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Риковець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшебицко
Тшебицко — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осборн (Канзас)
Осборн  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Осборн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.