cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 1 августы. 5-нче сугыш көне
Австро-Венгрия
1914 елның 2 августы. 6-нче сугыш көне
Австро-Венгрия
1914 елның 3 августы. 7-нче сугыш көне
Алмания Франциягә сугыш игълан итә.
1914 елның 4 августы. 8-нче сугыш көне
Бельгиягә бәреп керү Бельгиялеләрнең каршылыгын сындыра-сындыра, Германиянең алдынгы хәрби төркеме тиз-тиз Франция—Бельгия чигенә таба хәрәкәт итә.
Алман гаскәрләре Льеж юнәлешенә бара башлады.
Бөекбритания Алманиягә сугыш игълан итә.
(5471) Tunguska
(5471) Tunguska — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 5 августы. 9-нче сугыш көне
Француз театр:
(5471) Tunguska
Тарихы
1988 елның 13 августында Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 PK1» саналган.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 5 августы. 9-нче сугыш көне
Льежны штурмлау: '''Штурм.
Монсюр (Сомма)
Монсюр — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 6 августы. 10-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 7 августы. 11-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 8 августы. 12-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 9 августы. 13-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 10 августы. 14-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
Берриян
Берриян — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 11 августы. 15-нче сугыш көне
Француз театр:
Палмела (район)
Палмела  — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 12 августы. 16-нчы сугыш көне
Француз театр:
Палмела (район)
Географиясе
Мәйданы —.
1080-еллар
1080-еллар — 1080 елда башланган һәм 1089 елда тәмамланган унъеллык.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 13 августы. 17-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 14 августы. 18-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 15 августы. 19-нчы сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 16 августы. 20-нче сугыш көне
Француз театр:
Льежны штурмлау: '''Штурм.
1914 елның 17 августы. 21-нче сугыш көне
Льежны штурмлау: '''Штурм.
Отелек (коммуна)
Отелек — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 23 августы
Австро-Венгрия
1914 елның 24 августы
Австро-Венгрия
Янув (гмина Тарлув)
Янув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мюльхаузен (Тюрингия)
Мюльхаузен (Mühlhausen/Thüringen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12651) 2268 T-3
(12651) 2268 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2268 T-3» саналган.
Сейювож
Сейювож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Урта Сейю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Харенки (Горноуральски шәһәр округы)
Харенки (Харенки) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
HD1086
HD1086 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Эзёрко (Пабьяницкий повяты)
Эзёрко  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бучамля 2
Бучамля 2 (Бучамля 2 ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Паповка (Бялыницкий районы)
Паповка  (Папоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Карпузҗу (Сиверек)
Карпузҗу (Karpuzcu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Липини (Радомский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Болюв
Болюв — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Янув (Келецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дифизола (Козенца)
Дифизола — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дифизола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Отешань (коммуна)
Отешань — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Пальяйш (Баррейру)
Пальяйш  — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Вәли Хангилдин
Тәрҗемәи хәле
Хангилдин Вәли Нигъмәтулла улы 1891 елда Уфа губернасы Бәләбәй өязе Бүздәк вулысы Иске Сынлы (Сынны) авылында дөньяга килгән. 13 яшенә кадәр атасында укый. 1906 елны үзләреннән 100 чакрым ерактагы Бозаяз мәдрәсәсенә укырга китә. 1911-1914 елларда Уфаның «Галия» мәдрәсәсендә укый.
1920-1922 елларда Екатиринбурдагы Татар-башкорт педагогика техникумында директор. 1923-31 елларда Уфада башкорт педтехникумында уку-укыту мөдире.
1930 елларда мәктәпләр өчен татар теле дәреслекләрен әзерләшә.
Казан коммуналь төзелеш инженерлары институтында татар теле кафедрасы мөдире, студентларны татарча укыту оештыруда катнаша. Казан педагогия институтында, 1943-1966 елларда СССР ФА КФ Тел, әдәбият һәм тарих институтында.
1959 елда В. Н. Хангилдинның “Татар теле грамматикасы (морфология һәм синтаксис)” исемле монографиясе дөньяга чыга.
Аррьета
Аррьета — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Агнеевка
Агнеевка — Татарстан Республикасының Спаск районындагы авыл.
Почта индексы — 422863.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
917 ел (б. э. к.)
917 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
(5472) 1988 RR
(5472) 1988 RR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 13 сентябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RR» саналган.
Колумбия (округ, Орегон)
Колумбия — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Колумбия шәһәре.
Батеево (разъезд)
Батеево (Патти, разъезд Батеево) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Колумбия (округ, Орегон)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1854 елда оештырыла.
Батеево (разъезд)
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Колумбия (округ, Орегон)
Территориясе
Округ мәйданы 1,702 км² тәшкил итә.
Батеево (разъезд)
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Лумис (Көньяк Дакота)
Лумис  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лумис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Медзянки
Медзянки — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Мюнхенбернсдорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Медзянки
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
1090-еллар
1090-еллар — 1090 елда башланган һәм 1099 елда тәмамланган унъеллык.
Селиште (Марамуреш)
Селиште — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайзмен (Аляска)
Вайзмен  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайзмен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боар
Боар — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
(12652) 2622 T-3
(12652) 2622 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тулгомы-Яха
Тулгомы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
(12652) 2622 T-3
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2622 T-3» саналган.
Алексаны
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тулгомы-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алексаны
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Липини (Цехановский повяты)
Липини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рольяно (Франция)
Рольяно (Rogliano) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кап-Корс кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,98 км².
Колдаис
Колдаис — Сыры елгасының сул кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Шемышейка районы, Городище районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАС/ИДЕЛ/2064/679 урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Янув (Конецкий повяты)
Янув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бучамля 3
Бучамля 3 (Бучамля 3 ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Паповка (Касцюковицкий районы)
Паповка  (Папоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Онега (шәһәр)
Онега (Онега) — Россия Федерациясенең Арxангил өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1780 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,5%), украиннар (1,1%).
Бонча-Кунина
Бонча-Кунина — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эзёрна (Лодзь воеводалыгы)
Эзёрна  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Охаба (коммуна)
Охаба — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ениҗик (Хизан)
Ениҗик (Yenicik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Хизан илчесенә караган бер авыл (köy).
Монтань-Фаель
Монтань-Фаель — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Найдхартсхаузен
Найдхартсхаузен (Neidhartshausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD108642
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Халидә Сөнгатуллина
Сөнгатуллина Халидә Мәгъфүрьян кызы  (1965 елның 2 августы, СССР, РСФСР, БАССР, Илеш районы, Этәй) ― Татарстанның атказанган (2008) һәм халык (2019) артисты, Татарстан Республикасы Театр әһелләре берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
Сөнгатуллина Халидә Мәгъфүрьян кызы БАССР Илеш районы Этәй авылында туа. Кечкенәдән җыр-моңга гашыйк була.Әлфия Афзалова, Фәридә Кудашеваларны тыңлап, хозурланып  үсә, радиопостановкалар тыңлап туймый.
1994  елда  Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институт ын тәмамлый. Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театры нда 1989 елның сентябреннән эшли. Иң беренче роле - 1989елда  И.Юзеевның «Сандугачлар килгән безгә"спектаклендә Роза роле.
Рольләре
- Куян, Шүрәле, Аю – «Тозакка төшкән аучы» (Н.Дәүли, 1989);
- Үги кыз Мәфтуха – «Үги кыз» (Ә.Әхмәт, 1990);
- Гөлфинә, Сәрвиназ – «Уеннан уймак» (Ш.Зәйни, 1990);
- Гөлчәһрә – «Атылган йолдыз» (Ф.Бәйрәмова, 1991);
- Бурсык, Тиен – «Кадерне белмәүче бурсык» (Н.Новосельская, Ә.Камал тәрҗ, 1992);
- Рәхилә – "Беренче мәхәббәт" (Х.Вахит, 1993);
- Баян – «Оят төне» (Б.Мукаев, Н.Сафин тәрҗ. 1993);
- Суфия – «Кырларым-тугайларым» (Т.Миңнуллин, 1994);
- Көрән, Куян – «Керпе малае дуслар эзли» (Р.Корбан, 1995);
- Җиһан – «Башмагым» (Т.Гыйззәт, 1995);
- Зәйтүнә – «Тайгак кичү» (И.Сәлахов, Ф.Галиев инс., 1996);
- Нина – "Без барабыз, барабыз" (Н.Коляда, 1998);
- Вершанская, Руднева – «Кызлар-йолдызлар» (Ш.Рәкыйпов, Ф.Хәбибуллин инс., 1998);
- Анна Николаевна – "Дөреслекме бу?" (Н.Бикбулатова, 1999);
- Разыя – "Мәхәббәт өчпочмагы" (Ф.Галиев, 1999);
- Хуҗабикә – "Босния хатыннарына мәрсия" (Н.Араз. 1999);
- Ана – "Хикмәт бабай хикмәтләре" (А.Гаделшин, 2000);
- Ана – «Шүрәлеләр ни атлы?» (Г.Гыйльманов, 2000);
- Пернль – «Тартюф» (Җ.-Б.Мольер Н.Исәнбәт тәрҗ., 2001);
- Хәлимә – "Моңлы ядкарь" (Аманулла, 2001);
- Убырлы – "Светофорда кунакта" (Аманулла, 2002);
- Мәрфуга – "Узма яшьлек заяга" (Ф.галиев, 2002);
Чичинур – "Мияубәк һәм Чичиетта" (Ф.Галиев), 2002;
- Демони – «Гүзәл Аппаксылу» (Р.Сәгъди, 2001);
- Су анасы – "Алтынбәк һәм Су кызы" (М.Гыйләҗев, 2002);
- Жозефина – "Иске курчакларда Яңа ел" (Р.Сәгъди, 2003);
- Кыз – "Тапкыр егет" (Д.Аппакова, 2003);
- Кошлар – «Сак-Сок» (Р.Батулла, 2003);
- Хатын – «Көзебезнең язы» (Р.Шәриф, 2003);
- Күрше хатын – "Бичаракай" (Р.Батулла, 2004);
- Чуар тавык – "Килмешәк" (Х.Ибраһим, 2004);
- Бия, Ана – "Алмачуар" (Ф.Галиев, 2004);
Арсенталес
Арсенталес — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Халидә Сөнгатуллина
Рольләре
- Хаҗия – «Кыю кызлар» (Т.Гыйззәт, 2004);
Арсенталес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Халидә Сөнгатуллина
Рольләре
- Әби – "Кар иле патшабикәсе" (Е.Шварц, 2004);
- Екатерина Павловна - «Сержант» (И.Сираҗи, 2005);
- Бүре – "Гашыйк буласым килә" (Т.Миңнуллин, 2005);
- Халык – "Серле балдак маҗаралары" (М.Закирова, 2006);
- Сәхипҗамал Волжская – «Печән базары» (Р.Аюпов, 2006);
- Гонерилья – «Король Лир» (У.Шекспир, 2006);
Пегойнш
Пегойнш — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Дйодато (Козенца)
Дйодато — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Пегойнш
Географиясе
Мәйданы —.
Халидә Сөнгатуллина
Рольләре
- Дая – «Йосыф-Зөләйха» (К.Гали, Н.Гайнетдин инс., 2007);
Дйодато (Козенца)
Географиясе
Дйодато Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Халидә Сөнгатуллина
Рольләре
- Миссис маймыл – "Урман клаб" (И.Зәйниев, 2007);
Дйодато (Козенца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Халидә Сөнгатуллина
Рольләре
- Җәваһирә Сәлахова – "Умырзая" (Р.Харис, 2008);
- Камилә – "Ир, егет, чибәркәй һәм тәрәзә" (Люкс № 13)"(Рей Куни, Х.Ибраһим тәрҗ., 2008);
- Кәҗә – " Бүре һәм Кәҗә" (Р.Корбан, 2008);
- Убырлы – "Кышкы әкият" (Ш.Фәрхетдинов, 2008);
- Фисалия – «Ничек миллионер булырга?» (М.Гыйләҗев, 2009);
- Галимәбану – «Галиябану» (М.Фәйзи, 2009);
- Убырлы – "Җиде кыз" (Н.Исәнбәт, 2011);
- Гүзәлия – «Нигез ташлары» (Т.Миңнуллин, 2012);
- Тренер – "Ак Барс маҗаралары" (Х.Ибраһим, 2012);
- Миңзифа – "Кичер мине, әнкәй" (РБатулла, 2015);
- Халык – "Артист" (Р.Зәйдулла, 2016);
- Барду ханым - "Йомрыбаш" (Мари-Од Мюрай)
- Мәймүнә - "Корт" (Ф.Галиев)
918 ел (б. э. к.)
918 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Семён-Шор
Семён-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Карпузкая (Шеһиткамил)
Карпузкая (Karpuzkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Харловски (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Харловское (Харловское) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Кус (округ, Орегон)
Кус — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бандон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1853 елда оештырыла.
(5473) Яманаси
(5473) Яманаси — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бодьи
Бодьи — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
(5473) Яманаси
Тарихы
1988 елның 5 ноябрендә Ё. Кусида, О. Мурамацу тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VR» саналган.
Охаба-Лунге (коммуна)
Охаба-Лунге — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ишморатов
Ишморатов — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән «Ишморат» («теләгенә ирешүче») исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Липинки (Воломинский повяты)
Липинки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12653) 2664 T-3
(12653) 2664 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 11 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2664 T-3» саналган.
Тамбов өлкәсе
Тамбов (Тамбов) өлкәсе (Тамбовская область) — Россия Федерациясенең субъекты.
Өлкә мәркәз — Тамбов шәһәре.
Чиктәшлек
Тамбов өлкәсе Көнбатыш Европа тигезлегенең үзәгендә урнашкан һәм Ука-Тын тигезлегенең үзәк өлешен алып тора. Уртача биеклеге 110—115 м (иң биек нокатасы 219 м). Файдалы казылмалар: балчык,, торф, комташ һәм фосфоритлар.
Климат — уртача континенталь. Гыйнварның уртача температураы −10,5…−11,5 °C, июльнеке +19,4…+20,5 °C. Еллык явым 450–500 мм тәшкил итә. Вегетация дәвере 185 көн. Елгалар: Цна һәм аның кушылдыклары.
Халык
Шәһәр халкының өлеше сары төс белән күрсәтелгән.
Милли состав
2002 ел:
Татарлар
Моны карагыз:Тамбов өлкәсе татар авыллары
Эзёрско (Лодзь воеводалыгы)
Эзёрско  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Янув (Пиньчовский повяты)
Янув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Медоварце
Медоварце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Агҗакесе (Кавак)
Агҗакесе (Ağcakese) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Науендорф (Тюрингия)
Науендорф (Nauendorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борек (Бохенский повяты)
Борек — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиньял-Нову
Пиньял-Нову — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Паповка (Круглянский районы)
Паповка  (Папоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
919 ел (б. э. к.)
919 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Бушмичы
Бушмичы (Бушмічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Мансфилд (Көньяк Дакота)
Мансфилд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мансфилд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янушевице (Свентокшиж воеводалыгы)
Янушевице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Антоновка (Спас районы)
Антоновка — Татарстан Республикасының Спаск районындагы авыл.
Халык саны — 603 тирәсендә. Почта индексы — 422866.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Бреды районы
Бреды районы (Брединский район) — Чиләбе өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Бреды бистәсе.
Тарих
Бреды районы 1926 елда Урал өлкәсенең Троицк округы эчендә оештырылган. 1934 елдан — Чиләбе өлкәсе составында.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (77%), казакълар (10%), татарлар (4,2%), башкортлар (2,4%), украиннар (2,3%), алманнар (1,4%).
Административ бүленеш
Бреды районы составына 12 авыл җирлеге керә.
Вайтстоун (Аляска)
Вайтстоун  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайтстоун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артеа
Артеа — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селиште (Хунедоара)
Селиште — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руайи
Руайи (Roilly) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Преси-су-Тий кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,25 км².
Асакасы (Чабаксар районы)
Асакасы (Ассакасси, Асакасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 181 кешенең яшәве мәгълүм.
Ениер (Соргун)
Ениер (Yeniyer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Оцелень (коммуна)
Оцелень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Дйолагвардия (Форли-Чезена)
Дйолагвардия — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дйолагвардия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD108651
HD108651 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(12654) 4118 T-3
(12654) 4118 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4118 T-3» саналган.
Монтиньи-ле-Жонглер
Монтиньи-ле-Жонглер — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
1110-еллар
1110-еллар — 1110 елда башланган һәм 1119 елда тәмамланган унъеллык.
Липинки (Козеницкий повяты)
Липинки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5474) Gingasen
(5474) Gingasen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Наузиц
Наузиц (Nausitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хмелевка (Тәүде шәһәр округы)
Хмелевка (Хмелевка) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кряжим
Кряжим — Кыдады елгасы кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Городище районы, Кузнецк районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кадада елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Серед-Седей-Яга
Серед-Седей-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Седуиха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Карпузлу (Бафра)
Карпузлу (Karpuzlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тензорның кыры
Тензорның кыры - күзәтелүче фәзаның һәр ноктасына тензорны билгели торган функция (чагылыш, оператор).
Тензорның кыры М күп төрлелегенең һәр ноктасына даими ранглы тензорны туры китерә.
Бу төшенчә механикада, тоташ мохитнең физикасында, анизотроп мохитләрен тасвирлауда киң кулланыла. Тензорның кыры Гомуми һәм Махсус чагыштырмалылык теорияләренә керә.
Математик тасвир
V=\R^n, и  — күрсәтелүче фәза, анда (p,\;q) төрендәге тензорлар билгеләнгәннәр,  төркеменең чагылышы белән.
Посейран
Посейран — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Болазек
Болазек — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Элитув (Лодзь воеводалыгы)
Элитув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Янушковице (Свентокшиж воеводалыгы)
Янушковице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бушняки
Бушняки (Бушнякі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Крук (округ, Орегон)
Крук — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Прайнвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1882 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 7,718 км² тәшкил итә.
Артеага (Бискайя)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аленкино (Киров өлкәсе)
Аленкино (Аленкино) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Борек-Шляхецкий
Борек-Шляхецкий — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Паповка (Славгарадский районы)
Паповка  (Папоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Славгарадский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD108662
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Айрат Ишморатов
Айрат Ишморатов, Айрат Рафаил улы Ишморатов, Airat Ichmouratov, Ишмуратов Айрат Рафаилович (28.06.1973) — композитор, дирижёр.
Тәрҗемәи хәле
1973 елның 28 июнендә Казанда туган. Бабасы — драматург Риза Ишморат, әбисе — РСФСР халык артисты Рәшидә Җиһаншина. Казанда «кларнетчы» белгечлеге буенча Р.М. Яхин исемендәге 3 нче балалар музыка мәктәбен, Ильяс Әүхәдиев исемендәге Казан музыка укуханәсен (В.П. Курылев сыйныфы), Нәҗип Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясен (А. Гыйльфанов сыйныфы), шунда ук аспирантураны, Монреаль университетының (Канада) магистратурасын (Андре Муазан сыйныфы) тәмамлаган. Монреаль университетының опера-симфония дирижерлыгы кафедрасында музыка буенча доктор дәрәҗәсен ала (2000).
Хезмәт юлы
1993-1997 Татарстан дәүләт симфоник оркестрында һәм М. Җәлил исемендәге Татар опера һәм балет театры оркестрында уйный.
Иҗаты
Оркестр өчен симфоник әсәрләр, оркестр һәм төрле уен кораллары өчен әсәрләр, клезмер музыкасы һәм балалар өчен музыка иҗат итә. 2003 елда, композитор буларак беренче хезмәте — Беренче кыллы квартетын иҗат итә.
2015 елда Достоевский иҗатына нигезләнеп, «Юеш кар турында» (По поводу мокрого снега) исемле беренче операсын яза.
Кызыклы факт
Зөфәр Хәйруллинның дөньякүләм танылган композитор һәм дирижер А. Ишморатовка багышланган «Югары нотада» документаль фильмы XI Казан халыкара мөселман кинофестивалендә күрсәтелде.
Ставрополь өязе (Самара губернасы)
Ставрополь өязе (Ставропольский уезд) — Сембер һәм Самара губерналары эчендә административ-территориаль берәмлек.
Өяз үзәге — Ставрополь шәһәре.
Тарих
1919 елда Ставрополь өязнең өлешеннән Мәләкәс өязе барлыкка килә.
1924 елның 25 февраленда Ставрополь өязе юкка чыгарыла, аның территориясе Мәләкәс өязенә кертелә.
Административ бүленеш
1913 елда 36 вулыска бүленгән.
Халык
Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):
Берлин
Берли́н (Berlin) — Алманиянең башкаласы, халык саны һәм мәйданы буенча иң зур шәһәре. Лондоннан соң Берлин Европа Берлегенә кергән шәһәрләр арасында халык саны буенча икенче, ә мәйдан зурлыгы буенча бишенче урында тора.
Берлинның халыкка хезмәт күрсәтүче ике төп аэропорты бар: Шёнефельд һәм Тегель.
Берлин Алмания Федератив Республикасының составына кергән 16 җирнең берсе. Шәһәр Шпрее елгасы (моның белән Берлинның «Spree-Athen» ягъни «Шпрее Афинары» кушаматы бәйле) һәм Хафель елгасы ярларында урнашкан.
1200 елга кадәр хәзерге заман Берлин шәһәре урынында Кёльн һәм Берлин исемле ике сәүдә итү торак урыны булган. Аларның шәһәр исеме алу датасы төгәл билгеле түгел. Кёльнның беренче тапкыр шәһәр буларак искә алынуы 1237 елда, ә Берлинның 1244 елда теркәлгән. 1307 елда ике шәһәр берләшә һәм гомуми шәһәр идарәсе оештырыла. 1400 елда Берлинның халык саны 8 000 кеше тәшкил итә. Тарихи «Кёльн» исеме хәзерге заманда Берлинның «Нойкёльн» районында чагылыш таба.
Берлин 1417 елдан Бранденбург маркграфлыгының/курфюрлыгының башкаласы һәм Бранденбург белән Пруссия герцоглыгы кушылгач Пруссия башкаласы була. Соңрак Германия империясе оешкач аның башкаласы була.
Икенче бөтендөнья сугышы тәмамланганнан соң, Берлин Алманиянең совет оккупациясе зонасында урнашуына карамастан, Ялта конференциясе нәтиҗәсендә сугышта җиңүче 4 ил арасында оккупация секторларына бүленә. Соңрак 3 оккупация секторлары Көнбатыш Берлинга берләшә. Көнбатыш Берлин аерым дәүләт оешмасы статусын алса да, АФР белән тыгыз элемтәдә тора. Берлин секторлары арасында күчеп йөрү озак вакыт ирекле була, әмма Алмания Демократик Республикасы хөкүмәте халык санын киметмәү максаты белән Берлин диварын төзергз карар кыла. Бу дивар 1961 елның 13 августыннан Көнбатыш Берлинны урап ала. Салкын сугышның символларының берсе булган Берлин дивары 1989 елга хәтле тора. 1990 елда Алмания кушылгач аның башкаласы булып Берлин шәһәре була. 1994 ел ахырына кадәр Боннан Берлинга бундестаг, президент һәм федераль канцлер администрацияләре күчерелә.
Бүгенге көндә Берлин сәнәгый, фәнни һәм мәдәни үзәкләрнең берсе булып тора. Берлинда велосипедта йөрү киң таралган. Күп кенә юлларда велосипедчылар өчен махсус өлешләр калдырылган, аларда йөрүләрне аерым светофор секцияләре тәртипли.
География
Берлин Алманиянең көнчыгышында, Польша чигеннән 70 км ераклыкта урнашкан. Берлин тулаем Бранденбург федераль җирендә урнашкан, ләкин үзе федераль җир хокукларына ия. Шәһәрнең тарихи үзәге уйсу җирдә Шпрее елгасы тугаеның Барним һәм Тельтов калкулыклары арасында урын алган. Хәзерге заманда да шәһәрнең шактый зур өлеше шул ике калкулыкта урнашкан: Барнимда Райникендорф һәм Панков районнарының зур өлеше, ә Тельтовта Шарлоттенбург-Вильмерсдорф Штеглиц-Целендорф, Темпельхоф-Шёнеберг районнарының күпчелек өлеше.
Климат
Шәһәр уртача климат зонасында урнашкан. Елның уртача температурасы +9,2 °C тәшкил итә. Иң җылы айлар булып тәүлек буена уртача +16,6 дан +18,4 °C белән июнь, июль, август айлары, иң салкыннары -0,5 тән +1,8 °C белән декабрь, гыйнвар һәм февраль айлары торалар.
Тарих
thumb|200px|Берлин һәм Кёльн шәһәрләренең [[XVII гасырда ясалган картасы]]
Барлыкка килү
Берлин кушма Берлин-Кёльн шәһәреннән барлыкка килә. Кёльн Шпрее елгасының утравында, ә Берлин аңа каршы көнчыгыш ярда урнашкан була. Кёльн беренче мәртәбә 1237 елда (28.10), ә Берлин — 1244 елда (26.01) искә алына. 1307 елда шәһәрләр кушылып уртак ратуша төзи. «Берлин» сүзенең килеп чыгуы турында төрле фикерләр йөри: сүз полаб теленең berl/birl сүзеннән («сазлык») барлыкка килгән дигән версия бар. Әмма Алманиянең үзендә башка фикер йөртәләр. Мәсәлән, Теодор Целль (Theodor Zell) шәһәр исемен «аю» (Bär) сүзеннән килеп чыккан дип саный. Шулай ук кимендә 1280 елдан бирле аюның Берлин шәһәренең символы булуы да билгеле.
Курфюрстлар резиденциясе булган шәһәр
1415 елда курфюрст Фридрих I Бранденбург маркграфлыгын нигез сала һәм 1440 елга кадәр аны җитәкли. Шул чактан башлап Гогенцоллерннар династиясе әгъзәләре Берлинда 1918 елга кадәр баштан Бранденбург җире маркграфлары буларак, соңрак Пруссия патшалары буларак һәм, ниһаять, алман императорлары (кайзерлар) буларак идарә итәләр. Шәһәр халкы идарәдәге үзгәрүләрне гел уңай яктан кабул итми. Мәсәлән, 1448 елда Тимер Фридрих IIнең курфюрст замогын төзүгә каршы халыкның дулкынлануы билгеле. Әмма бу протест уңышка китерми һәм шәһәр халкы, үз чиратында күп кенә икътисадый һәм сәяси ирекләреннән мәхрүм ителә. 1451 елда Берлин бранденбург маркграфлары һәм курфюрстлары шәһәр-резиденциясе дип игълан ителә һәм ирекле сәүдә шәһәре статусын югалта. 1618 елдан алып 1648 елга кадәр барган Утызъеллык сугыш шәһәргә зур зыян ясый: биналарның өчтән бер өлеше җимерелә, халык саны яртылаш кими. 1640 елда Бөек Бранденбург курфюрсты дип танылган Фридрих Вильгельм әтисеннән соң идарә итә башлый. Аның сәясәтенә иммиграцияне яклау һәм дини түземлелек хас була. Хаким итүенең икенче елында ук ул Фридрихсвердер, Доротеенштадт һәм Фридрихштадт бистәләренә нигез сала. 1671 елда Фридрих Вильгельм Австриядән килгән 50 яһүд гаиләләрен үзенең җирендә сыендыра. 1685 елда Потсдам эдикты белән ул Бранденбургка француз гугенотларын чакыра. 15 000 француз килә һәм 6 000 Берлинда яшәп кала. 1700 елларда Берлин халкының 20 % французлар тәшкил итә, Франциянең мәдәни тәэсире гаять зур була. Шулай ук шәһәрдә Богемиядән, Польшадан һәм Зальцбургтан килгән иммигрантлар саны да шактый зур була.