cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сякунды-Кикя
Сякунды-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Еркал-Надей-Пур елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 127 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Читта Катһа Күле
Читта Катһа Күле Пакистанда, Азад Кашмирда, Шаунтер Үзәнендә урнашкан Альп төрендәге күл. Ул 13500 фут (4100 м) биеклектә урнашкан. Бу күл Һинд дине тарафдарлары өчен изге булып санала, чөнки алар бу күлне Шиваның сыену урыны дип саныйлар.
Барып җитү
Күлгә Келдан 20 километр (12 миль) джип трекы һәм шуннан соң 5 километр (3,1 миль) турист трекы белән килеп була. Кел бу күлнең нигез лагере булып тора.
Дини әһәмияте
Бу күл Һиндулар өчен изге, чөнки алар бу күлне Шиваның сыену урыны дип таныйлар.
Кече Бадрак
Кече Бадрак — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452975, — 80218807003.
Гуженайм
Гуженайм (Gougenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,58 км².
Хальмер-Шор (Инги-Юган кушылдыгы)
Хальмер-Шор  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Инги-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 6 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Марково-Равниште
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вотервлит (Нью-Йорк)
Вотервлит  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вотервлит шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2589
NGC 2589 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вест-Енд (Нью-Йорк)
Вест-Енд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Енд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инсхайм
Инсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татлысу (Акчаабат)
Татлысу (Tatlısu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сальвезин
Сальвезин — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Антрег-сюр-Трюйер
Антрег-сюр-Трюйер (Entraygues-sur-Truyère) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Акуара
Акуара — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 2590
NGC 2590 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бартон (Нью-Йорк)
Бартон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Олуҗак (Дураган)
Олуҗак (Olucak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (köy).
(2396) Коти
(2396) Коти  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 9 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 CB» саналган.
Рюффинье
Рюффинье — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Михайлово (Враца өлкәсе)
Михайлово  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алифе
Алифе — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вотертаун (Нью-Йорк)
Вотертаун  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вотертаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Келескелу
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вальмики мандир
Вальмики мандир (урду телендәːوالمیکی مندر) Пакистанда Лаһорда, Вальмикига багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Мандир Пакистан Һинду Шурасы һәм Evacuee Trust Property Board оешмалары тарафыннан идарә ителә һәм тәэмин ителә. Хәзерге вакытта Кришна мандир һәм Вальмики мандир Лаһорда ике эшләүче Һинду мандиры булып тора.
Казандагы массакүләм мәгълүмат чаралары
Радиотапшырулар
1941 елда Казанда куәтле (150 кВт) РВ-84 радиотапшыру станциясе барлыкка килә, бу исә 1941 елның сентябреннән республиканың бөтен территориясенә һәм күрше өлкәләргә тәүлек буе радиотапшыруны башларга мөмкинлек бирә. Станция билгеле график буенча озын һәм урта дулкыннарда Киров һәм Ульяновск шәһәрләре тапшыруларын, газеталар өчен ТАСС хәбәрләрен, һава хәрәкәтен радионавигацияләү өчен «Чайка» программасын трансляцияли. Озын, урта һәм кыска дулкыннарның диапазоннарында бары тик начар сыйфатлы ерак радиостанцияләрне кабул итүе мөмкин була. Урта дулкынлы 1521 кГц ешлыгындагы «Маяк» радиостанциясе, «Татарстан радиосы»ның тапшыруларын керткән, 252 кГц озын дулкыннар ешлыгындагы ««Радио России» радиостанциясе һәм УКВ 68.48 ешлыгындагы Радио Россия—Татарстан радиостанциясе тапшырулары туктатылган. Хәзерге вакытта 1 УКВ һәм 32 FM-радиостанция исәпләнә:
Телевидение
Өч компонентлы төс ягыннан күрү теориясе нигезендә заманча системалар үрнәгенә әверелгән, Нипков дискы булган дөньядагы беренче төсле телевидение системасы 1900 елның 5 гыйнварында Казан университеты лаборанты А. А. Полумордвинов тарафыннан тәкъдим ителә. Шул ук айда Петербургтагы Беренче электротехник съездда уйланма югары бәя ала. Әмма системаны җыеп булмый, һәм 1925 елда системага патент инглиз уйлап табучысы Д. Байрдка сатыла.
Казанда традицион телевизион эра башлануы 1955 ел, «Радиоприбор» заводының контроль-сынау телевизион җайланмасын булдыру белән бәйле. Һәркем өчен мөмкин булган телетапшырулар 1959 елның 12 октябрендә башлана, Горький шоссесында 180 м биеклектәге телебашня файдалануга тапшырыла. 2007 елның 18 июлендә Казанда цифрлы эфир тапшырулары башлана. Шулай ук шәһәрдә Троицк урманы урамында урнашкан икенче биек ретранслятор каланча бар. Хәзерге вакытта Казан телеэфирында (шул исәптән цифрлы телеэфирда) 18 канал бар. Каналлар исемлеге :
Кабельле телевидение хезмәтләре ТВТ, Казгорсеть, Дом.ru һәм Телесет компанияләре тарафыннан күрсәтелә. «Телесет», «Таттелеком», «Эр-Телеком» абонентларына шулай ук IP-TV ачык
Дөшек (Гүргентепе)
Дөшек (Döşek) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гүргентепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казандагы массакүләм мәгълүмат чаралары
Тарих
Беренче шәһәр газетасы — «Казанские известия» -— 1811 елның 19 апрелендә дөнья күрә. Басма рус провинциаль газеталарының берсе була. Башта шәхси инициатива белән чыгарылган «Казанские известия» газетасы, 19 нчы номердан башлап, университет контроленә күчә. Басманың 10 ел эшләү дәверендә барлыгы 818 номер чыгарыла. 1821 елда газетаны атналык «Прибавления» кушымтасына ия булган «Казанский вестник» журналы алыштыра. 1832 елда журнал ике өлешкә бүленә: «Башлангыч күрсәтмәләр» һәм «Иншалар һәм тәрҗемәләр», ә 1833 елда «Прибавления» дә чыгудан туктый, 1838 елдан «Казанские губернские ведомости» аларның варисы була. «Губернские Ведомости» шулай ук атнага бер тапкыр, ә 1884 елдан — өч тапкыр чыгарыла.
Даими рәвештә татар телендәге матбугат чыгарылышын оештырырга омтылуга карамастан, XIX гасыр дәвамында бу тырышлыклар уңышсыз була. «Казан мөхбире» газетасы татар телендә беренче Казан газетасы була. Бу либераль газета 1905 елның 29 октябрендә чыга башлый. Аның рәсми нәширы, «Мөселман иттифагы» татар буржуазиясе партиясенә нигез салучыларның берсе, адвокат Сәетгәрәй Алкин була. Берничә айдан соң Казанның икенче газетасы — «Йолдыз» чыга башлый, ә 1906 елның 1 февралендә өченче газета — «Азат» — татар мәдәниятенең күренекле эшлеклеләре Галиәсгар Камал һәм Гафур Коләхмәтов хезмәттәшлек иткән газета чыга башлый.
Заманча халәте
Хәзерге вакытта Казанда 194 газета һәм 49 журнал рус һәм татар телләрендә бастырыла. Шәһәрнең иң популяр газетасы булып «Вечерняя Казань» тора (дүрт тапкыр РФнең иң тиражлы төбәк басмасы дип танылган). 2009 ел нәтиҗәләре буенча «Татарстан яшьләре» газетасы Россиянең яшьләр басмалары арасында иң тиражлысы дип табыла.
Телефон элемтәсе
Казан шәһәр телефон челтәренең рәсми ачылышы 1888 елның 27 (15) ноябрендә була. 1908 елда Казан телефон челтәренең сыйдырышлыгы 1000 абоненттан артып киткән. 1942 елда шәһәрдә беренче автоматик телефон станциясе эшли башлый. 2005 елда Казан автоматик телефон станцияләрен цифрлаштыру тулысынча төгәлләнә. 2009 елда Казанда телефон челтәренең гомуми сыйдырышлыгы 456 мең номер тәшкил иткән. Шәһәрдә 6 мобиль оператор эшли:
МетроТел операторы (CDMA стандарты) 2010 елның 1 августында үз эшен туктата.
Интернет
2009 елда интернеттан файдаланучылар саны буенча — 428 мең кеше — Казан Россиядә 4 нче урында торган. Скартел компаниясе тарафыннан Россиядә беренче LTE челтәре эшли башлый.
Шампанье-Сен-Илер
Шампанье-Сен-Илер — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Йокгрим
Йокгрим — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вест-Наяк (Нью-Йорк)
Вест-Наяк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Наяк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инеу (Селаж)
Инеу — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ханмей
Ханмей — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/322/93    кушыла. Елга озынлыгы 54 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сальза (коммуна)
Сальза — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Нарыш
Нарыш — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452976, — 80218807008.
Бастай (Нью-Йорк)
Бастай  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гюмбрештсоффен
Гюмбрештсоффен (Gumbrechtshoffen) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Бастай (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альбанела
Альбанела — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Моравица (Враца өлкәсе)
Моравица  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бессюэжуль
Бессюэжуль (Bessuéjouls) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,29 км².
NGC 2591
NGC 2591 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Савене (Атлантик Луара)
Савене — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Песчанка (Луза районы)
Песчанка (Песчанка) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
NGC 2591
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Песчанка (Луза районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Плетёнка
Плетёнка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Трубеж елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Плетёнка
Татлысу (Ердек)
Татлысу (Tatlısu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ердек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шампиньи-ле-Сек
Шампиньи-ле-Сек — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
(4411) Котибункё
Тарихы
1990 елның 3 гыйнварында Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 AF» саналган.
Мраморен
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олуҗак (Гүмүшхане)
Олуҗак (Olucak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Иппеншид
Иппеншид — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альвиньано
Альвиньано — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Җагазур
Җагазур (Cağazur ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Сямб-Яха
Сямб-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Комсятта елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гадсон (Нью-Йорк)
Гадсон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гадсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вест-Пойнт (Нью-Йорк)
Вест-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Киште
Киште — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Телецкое күле урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Вест-Пойнт (Нью-Йорк)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Киште
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 2592
NGC 2592 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Сальсинь
Сальсинь — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Дөшекеви (Караисалы)
Дөшекеви (Döşekevi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Николай Студенский
Николай Иванович Студенский (1845 ел — 1891 елның 17 (29) сентябре, Казан, Россия империясе) — Россия хирургы, Император Казан университетында хирургия профессоры.
Биография
Николай Студенский 1845 елда Урыс Православ Чиркәве протоиерее гаиләсендә туа. Пенза дини семинариясендә урта белем ала, курсны 1864 елда уңышлы тәмамлый. Казан руханилар академиясендә укуын дәвам итә, әмма тиздән дәресләр башланганнан соң Казан университетына күчә.
1869 елда табиб һәм өяз табибы исемнәре белән университетның медицина факультетын тәмамлаганнан соң, 1874 елның көзенә кадәр студент госпиталь клиниканың хирургия бүлегенең ординаторы була. 1873 елның язын Петербург Император медицина-хирургия академиясендә медицина докторы дәрәҗәсенә «Сидек ташлары барлыкка килү турында укуларга» дигән темага диссертация яклый. Николай Студенский Казан университеты каршындагы табиблар җәмгыятенең хезмәтләрендә актив катнаша һәм җәмгыятьнең башка әгъзалары белән берлектә күп кенә иҗтимагый һәм шәхси учреждениеләрдә санитар карау үткәрә. Бу хакта җәмгыятькә берничә доклад тәкъдим итә. Аның инициативасы буенча оешма «Көндәлек» бастыра башлады, анда студентлар госпиталь клиникасында җитештерелгән кайбер операцияләр турында мәгълүматлар, шулай ук хирургия буенча берничә очерк һәм рефератлар бастыра. Шуннан соң Студенский чит илгә квалификацияне күтәрү һәм чит ил тәҗрибәсен өйрәнү максатыннан озак вакытка җибәрелә. 1874 елның 8 июнендә Николай Иванович Студенский Казан университетында дессмургия һәм ортопедия приват-доценты исеменә лаек була, ә 1876 елның августында шул ук кафедра буенча штат доценты итеп сайлана.
1876 елның көзендә ул Серб-Төркия сугышы театрына җибәрелә, ә 1877—1878 еллардагы Рус-Төрек сугышы вакытында, Балкан кампаниясе барышында Балкан армиясендә була.
1881 елның октябрендә Студенский теоретик хирургия кафедрасы буенча экстраординар профессорларга үз кандидатурасын тәкъдим итә, әмма сайлап алынмый һәм университеттан китә; 1882 елда яңадан дессмургия һәм ортопедиянең приват-доценты буларак лекцияләр укый башлый, ә соңрак оператив хирургиядән лекцияләр укый. 1884 елның 1 ноябреннән оператив хирургия кафедрасы буенча экстраординар профессор итеп билгеләнә. 1887 елның 30 апрелендә госпиталь хирургия клиникасы кафедрасына күчерелә.
Университеттагы дәресләр белән беррәттән Казан һөнәрчелек хастаханәсенең хирургия бүлеге мөдире була.
Николай Иванович Студенский 1891 елның 17 сентябрендә Казан шәһәрендә вафат була.
Студенскийның оператив һәм госпиталь хирургиясе буенча зур хезмәтләре «Дневник общества клинических врачей», «Медицинский вестник», «Врачебные ведомости» һәм башка махсус басма басмаларда бастырылган.
Вильконталь
Вильконталь (Villecomtal) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,05 км².
Саффре
Саффре — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
501 (сан)
501 (биш йөз бер) - 500 белән 502 арасындагы натураль сан.
Бат (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шапель-Вивье
Шапель-Вивье — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Гюнвиллер
Гюнвиллер (Gungwiller) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,65 км².
Нефела (авыл)
Нефела  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җиҗимли (Лачын)
Җиҗимли  (Cicimli ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Ханмей-Шор
Ханмей-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кече Ханмей елгасының сул ярына тамагыннан 20 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
502 (сан)
502 (биш йөз ике) - 501 белән 503 арасындагы натураль сан.
Ирменах
Ирменах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плисна
Плисна — Россия территориясеннән ага торган елга. Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ука елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Вест-Санд-Лейк (Нью-Йорк)
Вест-Санд-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Санд-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Плисна
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вест-Санд-Лейк (Нью-Йорк)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альтавила Силентина
Альтавила Силентина — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кар десанты
Кар десанты — 1968 елда Казан дәүләт университетының география һәм физика факультетларнда барлыкка килгән Татарстан яшьләренең геоик-патриотик хәрәкәте.
«Кар десанты» отряды КДУ тарих факультеты базасында 60 нчы еллар ахырында ук оешкан. Хәрәкәт активистлары 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы елларында һәлак булган сугышчыларның истәлеген мәңгеләштерергә булышлык итәләр.
Тарих
Татарстанда күпләп эзтабарлар хәрәкәте фашистлар Германиясен Җиңүнең 20 еллыгын бәйрәм иткәннән соң яшьләр арасында барлыкка килде. Казан университетының география факультетының «Кар десанты» беренче студентлар эзләнү берләшмәсе барлыкка килә. 1967 елның 16 декабрендә, Ленин Җыенының 80 еллыгын бәйрәм иткән көннәрдә, география студентлары Казан-Ленино-Кокушкино маршруты буенча җиңел атлетика буенча йөгереш үткәрәләр. 1967 елның 26 декабрендә газета комсомолның һәм Кораллы Көчләрнең 50 еллыгына багышланган «Кар десанты» хәрби-спорт ярышларын игълан итә. 1968 елның гыйнварында «Кар десанты» хәрби-спорт батальоннарын төзү турында карар ВЛКСМның Татар өлкә комитеты да кабул итә. Юрий Наживин җитәкчелегендә хәрәкәт штабы төзелә. «Кар десантлары» хәрәкәте массакүләмгә әверелә: гыйнвар аенда ук Казан университетының җиде отряды, авиация һәм ветеринария институтлары, музыка училищесы һәм җиңел сәнәгать техникумы походка китә.
«Кар десантлары» 18 нче Казан, 334 нче, 336 нчы, 344 нче, 54 нче, 69 нчы, 360 нчы, 146 нчы, 352 нче, 327 нче, 147 нче, 26 нчы, 358 нче укчы дивизияләре, НКВД гаскәрләренең 10 нчы Сталинград укчылар дивизиясе, 91 нче аерым танк бригадасы, 202 нче бомбардировка авиадивизиясе, 3 нче гвардия һава-һава десанты, 202 нче аерым танк бригадасы, 202 нче бомбага тоту авиациясе, 3 десант дивизиясе, рвгкның 9 нчы артдивизиясе, 10 нчы танк корпусы, Урта Азиядә басмачылар белән көрәшкән Идел буе татар укчылар бригадасы Татарстан һәм Идел буе милициясе тарихын, Бөтенсоюз төзелешләрендә якташларның хезмәт эшчәнлеген, фронт матбугаты тарихын өйрәнделәр.
Инеу (Харгита)
Инеу — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кар десанты
Тарих
1980 еллар уртасыннан «кар десантлары» эшенең төп юнәлеше 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы тарихыннан аз билгеле булган фактларны өйрәнү була. Эшчәнлекнең төп юнәлеше булып Бөек Ватан сугышы сугышлары урыннарында сугышчыларның җәсәдләрен эзләү, тану һәм күмү, хәбәрсез югалган исемнәрне билгеләү тора.
Инеу (Харгита)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кар десанты
Тарих
Отряд активистлары ел саен сугышта һәлак булганнарның якыннарыннан күп мөрәҗәгатьләр алалар һәм экспедицияләр барышында солдатларның җәсәдләрен яки шәхси әйберләрен табарга тырышалар. Сугыш кырларында сугыш снарядлары, корал, компаслар, одеколон флаконнары, расческлар, көзгеләр, документлар, каскалар, медальоннар һ.б. табыла. Аерым алганда, алар буенча эзтабарлар төркеме активистлары һәлак булучыларның шәхесләрен ачыклый һәм аларның туганнарын билгели ала.
Экспедицияләр барышында алар билгесез сугышчылар каберлекләрен һәм сугышчыларның җәсәдләрен таба, Ватанны саклаганда һәлак булган һәм хәбәрсез югалган кешеләрнең исемнәрен билгели һәм аларны хөрмәт белән җирлиләр.
Чыганаклар
Татарский энциклопедический словарь. -Казань. Институт Татарской энциклопедии АН РТ. 1999. -703 с.ил. ISBN 0-95530650-3-0
Сен-Бенуа (Од)
Сен-Бенуа — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Мөхәммәтгариф Борнашев
Мөхәммәтгариф Борнашев (, —, ) — язучы. Тормышы һәм иҗаты аз өйрәнелгән; 1924 елга кадәр Мәскәүдә яшәгәнлеге билгеле. Балалар өчен китаплар, «Вөкугат фи 1900 сәнә әл-милади» («Милади 1900 елда булган вакыйгалар») әсәре авторы.
(4291) Кадаихасу
(4291) Кадаихасу  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Глен-Коув (Нью-Йорк)
Тарихы
Глен-Коув шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2593
NGC 2593 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Силасау
Силасау — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452975, — 80218807006.
Коволдут
Коволдут — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Башкаус елгасының уң ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Северак (Атлантик Луара)
Северак — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Голиньяк
Голиньяк (Golinhac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,41 км².
Дөшеме (Сейһан)
Дөшеме (Döşeme) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Альтавилла Ирпина
Альтавилла Ирпина — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нивянин
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шарре (Вьенна)
Шарре — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Батлер (Нью-Йорк)
Батлер  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ирмтраут
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Батлер (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
503 (сан)
503 (биш йөз өч) - 502 белән 504 арасындагы натураль сан.
(4177) Кохман
(4177) Кохман  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 21 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SS1» саналган.
Сен-Годерик
Сен-Годерик — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Альфано
Альфано — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вест-Сейвилл (Нью-Йорк)
Вест-Сейвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Сейвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Чәмбәрәкәнд
Чәмбәрәкәнд (Çəmbərəkənd ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Сен-Бревен-ле-Пен
Сен-Бревен-ле-Пен — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Гюндерсоффен
Гюндерсоффен (Gundershoffen) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Песчанка (Оричи районы)
Песчанка (Песчанка) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Оселна (Враца өлкәсе)
Оселна  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2594
NGC 2594 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Равилә Борнашева
Равилә Борнашева, Равилә Хәлил кызы Борнашева (, —, ) — аллерголог, медицина фәннәре докторы (1976), профессор (1978), ТАССРның атказанган табибы (1974). 1954-1970 елларда КМИдә, 1970-1994 елларда Казан ГИДУВында, аллергология кафедрасы мөдире (1980-1994); бер үк вакытта Казан аллергология үзәге җитәкчесе, ТРның баш штаттан тыш аллергологы (1972-1997). 1997-? елларда ТР аллергология үзәгенең баш киңәшчесе.
Фирдәвес Вафин
Фирдәвес Мәлик улы Вафин – танылган композитор, фән кандидаты, доцент.
Тормыш юлы
Фирдәвес Мәлик улы Вафин 1924 нче елның 15 нче ноябрендә Кайбыч районының Олы Урсак авылында дөньяга килгән. Олы Урсак — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл. Авылда җиде сыйныф тәмамлагач, апасы янына Уфага килә, тимер юл училищесына укырга керә. 1943 нче елда сугышка алына. Яраланып, госпитальләрдә озак дәвалана. Аннан соң Уфага кайта, авиация техникумын тәмамлый, Мәскәү авиация, физик-техник институтларында белем туплый. 1953 нче елдан Үзәк авиомотор төзү фәнни-тикшерү институтында эшли. Читтән торып аспирантура бүлеген тәмамлый, соңрак фән кандидаты була. СССР фәннәр академиясенең югары температуралар институтында, аннан соң Мәскәү прибор төзү институтында доцент булып эшли. 1992 нче елдан лаклы ялга чыга.
Инлечень
Инлечень — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Дөшеме (Ивринди)
Дөшеме (Döşeme) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ивринди илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Инлечень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сяра-Яха
Сяра-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Еты-Пур елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 48 км.
Татлычаер (Бисмил)
Татлычаер (Tatlıçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сяра-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кампюак
Кампюак (Campuac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,19 км².
Иррель
Иррель — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баттернатс (Нью-Йорк)
Баттернатс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Бикмәт
Иске Бикмәт — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — ?, — ?.
Шарру (Вьенна)
Шарру — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Амальфи
Амальфи — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гленс-Фоллс (Нью-Йорк)
Гленс-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гленс-Фоллс шәһәре  елда нигезләнгән.
Сен-Дени (Од)
Сен-Дени — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Гленс-Фоллс (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әлфия Гыймадиева
Гыймадиева Әлфия Усман кызы – күпсанлы җырлар авторы, укытучы.
Тормыш юлы
Гыймадиева Әлфия Усман кызы – 1946 нчы елда Түбән Новгород өлкәсе Пильна районы Сафаҗай авылында дөньяга килә. Җырга-моңга мәхәббәт аңа ярты гасырга якын клуб мөдире булып эшләгән әтисеннән күчкәндер, мөгаен. Мәктәпне тәмамлагач, Арча педагогия училещесында нота грамотасы серләренә өйрәнә, шуннан соң музыкага булган мәхәббәте тагын да көчәя.
Иҗат юлы
“Әлифбам – горурлыгым” һәм “Сау бул, кыябыз” дигән җырлары 1968 елда “Мәгариф” журналында басылалар.
"Яшь лачыннар" җырына көй авторы
"Яшь лачыннар.
Серләр арты серләр ачтык,
Җирне яраттык;
Иң кадерле фән ачкычын
Без синдә таптык.
Сау бул, кыябыз,
Безне юл көтә;
Канат үстергән лачыннар
Оядан китә.
Үтте еллар, алда юллар:
Әзер без аңа.
Кайгысын, шатлыгын кушып
Ничә улың, ничә буын
Саклар ядкарең.
Һәр күңелгә кадерле син,
Туган мәктәбем.
Канат сыный, мәйдан сорый
Улларың тагын.
Рәхмәт сиңа, юлга чыга
Яшь лачыннарың.
505 (сан)
505 (биш йөз биш) - 504 белән 506 арасындагы натураль сан.
Осен (Враца өлкәсе)
Осен  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олукбашы (Ташкөпрү)
Олукбашы (Olukbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Венсан-де-Ланд
Сен-Венсан-де-Ланд — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
(1850) Когоутек
(1850) Когоутек  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1942 елның 23 мартында Карл Райнмут тарафыннан Гейдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1942 EN» саналган.
Вест-Сенека (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Вест-Сенека  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Сенека халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полевая Веркуша
Полевая Веркуша — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Тула өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Веркуша елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хара-Матолоу
Хара-Матолоу — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Собь елгасының уң ярына тамагыннан 74 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шассней-дю-Пуату
Шассней-дю-Пуату — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Чыраглы (Лачын)
Чыраглы  (Çıraqlı ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
NGC 2595
NGC 2595 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ирсфельд
Ирсфельд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кокши (Киров өлкәсе)
Кокши (Кокши) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
506 (сан)
506 (биш йөз алты) - 505 белән 507 арасындагы натураль сан.
Кубизу
Кубизу (Coubisou) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 30,95 км².
Педер Хузангай музее (Сиктерме-Хузангай)
Педер Хузангай музее (Петӗр Хусанкайӑн музейӗ) — Татарстан Республикасы Әлки районы Сиктерме-Хузангай (2022 елдан Сихтермә) авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей), С. М. Лисенков исемендәге музейның филиалы. Бүлекчә экспозициясе Чуаш АССР халык шагыйре Педер Хузангай (1907-1970) тормышы һәм иҗаты белән таныштыра.
Тарих
2000 елның июлендә Чуашстанның мәдәният һәм милләтләр эшләре буенча министрлыгы Әлки районы башлыгы Ф. М. Дәүләтшинга күренекле чуаш язучысы Педер Хузангайның туган авылы Сиктермедә (1981 елдан Хузангай, 2004 елдан Сиктерме-Хузангай) музей ачу тәкъдиме белән чыга. Авылның яңа төзелгән мәдәни үзәгендә музей өчен 148, 5 кв. м. мәйдан бүлеп бирелә. Музей концепциясен булдыруда шагыйрьнең хатыны ССРБ халык артисты В. В. Кузьмина (1923), улы Атнер Хузангай (1947) катнаша. Гаиләсе музейга 200 данә экспонат тапшыра. Музейны Чуашстан рәссамнары (Н. Ф. Толстов һ. б.) бизи. 2002 елның 5 февралендә музей ачыла. Ачылу тантанасында ТР Дәүләт шурасы рәисе Ф. Х. Мөхәммәтшин, ЧР Дәүләт шурасы рәисе М. А. Михайловский, ТР мәдәният министры (1999-2005) И. Г. Тарханов, шагыйрь Ренат Харис, П. Хузангайның хатыны В. К. Кузьмина, туганнан туган энесе РФ Дәүләт думасы депутаты И. И. Казанков катнаша. Чуаш язучысы Педер Хузангайга багышланган экспозициядә шагыйрьнең башлангыч чор иҗаты, Казанда көнчыгыш педагогия техникумында һәм педагогия институтында укуы, Мәскәүдәге тормышы, сугыш кырларындагы көнкүреше, иҗтимагый һәм дәүләт эшчәнлеге чагылган.
Тасвирлама
Музейның күргәзмә мәйданы 110 кв. м. (бер зал). Төп фондта 515, ярдәмче фондта 276 экспонат саклана. Экспозициядәге 5 витринада, 10 планшетта һәм ике интерьерда бөек чуаш язучысының күпкырлы эшчәнлеге күрсәтелә. Беренче интерьерда шагыйрьнең балачагы узган чуаш авылы өе ясалган. «П.П. Хузангайның эш бүлмәсе» интерьеры шагыйрьнең Чабаксарда 1950-1960-елларда яшәгән фатирындагы эш бүлмәсен кабатлый. Күргәзмәдә шагыйрьнең китаплары, шәхси әйберләре, күп төрле сәяхәтләре вакытында язучыга бүләк ителгән әйберләр күрсәтелә. Экспозиция 9 темага бүленгән: Беренче витринада шагыйрьнең башлангыч чор иҗаты тасвирлана. Икенче витринада Казанда яшәве, көнчыгыш педагогия техникумында һәм педогогия институтында укуы күрсәтелә. Өченче витрина аның Мәскәүдәге тормышына багышланган. Дүртенче витрина шагыйрьнең Бөек Ватан сугышы фронтларындагы көнкүреше турында сөйли. Бишенче витринада П.П. Хузангайның иҗтимагый һәм дәүләт эшчәнлеге чагылган. «Авыл өе» күргәзмәсендә алдында Хузангай чукындырылган Николай-Чудотворец чиркәвеннән икона урнаштырылган. Шулай ук язучының туган авылы тарихы турында мәгълүмат алырга була: музейда Идел буе Болгары чоры археология истәлекләре, документлар, карталар урнашкан.
Борнашева
Борнашева, Бурнашева — фамилия.
Татлычешме (Кула )
Татлычешме (Tatlıçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кула илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аморози
Аморози — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бедфорд (шәһәр, Нью-Йорк)
Бедфорд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Борис Буров
Борис Буров, Борис Владимир улы Буров (Борис Владимирович Буров,, — , ) — геолог, геология-минералогия фәннәре докторы (1987), профессор (1989), ТРның атказанган фән эшлеклесе (1993), РФның атказанган геологы (2000). 1958 елдан Казан университетында, төбәк геологиясе кафедрасы мөдире (1987-2002). Хезмәтләре Пермь утырмаларының палеомагнит стратиграфиясенә карый.
Гюнстет
Гюнстет (Gunstett) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,30 км².
Ослен-Криводол
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гловерсвилл (Нью-Йорк)
Гловерсвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гловерсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анакапри
Анакапри — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(3370) Косай
(3370) Косай  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1934 елның 4 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1934 CU» саналган.
NGC 2596
NGC 2596 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сен-Вйо
Сен-Вйо — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Борнашев
Борнашев, Бурнашев — фамилия.
Иске Тукран
Иске Тукран — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — ?, — ?.
Шательро
Шательро — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Вест-Чейзи (Нью-Йорк)
Вест-Чейзи  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Чейзи халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олукбашы (Дураган)
Олукбашы (Olukbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (köy).
Мезень (Нулин районы)
Мезень (Мезень) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (67%), татарлар (21%), чирмешләр (13%).
507 (сан)
507 (биш йөз җиде) - 506 белән 508 арасындагы натураль сан.
Чорман (Лачын)
Чорман  (Çorman ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Инок
Инок — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Остров (Враца өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ирхаузен
Ирхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Горнелл (Нью-Йорк)
Горнелл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Табунная Овсянка
Табунная Овсянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мокрая Овсянка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Харанг-Юган
Харанг-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Собты-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 19 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Табунная Овсянка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Харанг-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Табунная Овсянка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колдинголь
Колдинголь — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Улаган елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Ангри
Ангри — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Хәл (синтаксис)
Хәл ― җөмлә кисәге.
Гомуми мәгълүмат
Җөмләнең фигыль, сыйфат, рәвеш һәм процесс белдерүче башка сүзләр белән бирелгән кисәгенә ияреп, процессның яки билгенең билгесен, яисә процессның үтәлү рәвешен, вакытын, урынын, юнәлешен, максатын, сәбәбен, шартын, күләм-дәрәҗәсен белдерә торган кисәкләр хәл дип йөртеләләр.
Билгеләмәдән аңлашылганча, хәл, башлыча, түбәндәге сүзләр белән бирелгән кисәкләргә иярә:
1) фигыль белән бирелгән кисәккә (мәсәлән: Без авылга кайтабыз);
2) сыйфат белән бирелгән кисәккә (мәсәлән: Әкияттәге төсле серле, җырдагы төсле моңлы, рәсемдәге төсле матур елга ул Агыйдел);
4) хәбәрлек сүзләр белән бирелгән кисәккә (мәсәлән: Урманда бар, кырда юк, мунчада бар, өйдә юк.— Ү{ авазы).
Хәлләр мәгънә ягыннан түбәндәге төркемгә бүленәләр: урын хәле, вакыт хәле, рәвеш хәле, күләм хәле, сәбәп хәле, максат хәле, кире хәл һәм шарт хәле.
Урын хәле
Процессның яки билгенең булу яки юнәлү урынын белдерә торган кисәк урын хәле дип атала.
1. Исемнәр һәм исем урынындагы сүзләр, башлыча, юнәлеш, чыгыш, урын-вакыт килеше формаларын алып, урын хәле булып киләләр. Алар процессның, билгенең урынын, кая таба, кайдан юнәлгән булуын белдерәләр. Мәсәлән: Киткән урманга утынга. (Г. Т.) Ишектән юл кешесе килеп керде. Мин ахырдан алтынны.
2. Килеш формалары алган исемнәр белән бирелгән урын хәлләре процессның юнәлешен, урынын гомумән генә белдерсәләр, төрле ярдәмче сүзләр янында килгән исемнәр белән бирелгән урын хәлләре процессның урынын, юнәлешен конкрет билгелиләр. Мәсәлән: Куян урман эчендә яши. Сочинениене дәфтәрләр арасына куйдым. Китап өстәл өстендә ята. Урманга таба очты. Авыл аша үтәргә туры килде. Менә шушы юл белән бардык.