cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atıp üterü
Moña birle atıp üterü AQŞ, Qıtay, Törkiä, Törekmänstan häm başqa qayber illärdä qullanıla. Tatarstanda 1994 yıldan birle atıp üterü cazasını moratoriy (tıyu) salınğan.
Musa Cälil - Tatar yazuçısı häm şagire, Sovetlar Berlege häm Tatarstan qaharmanı. 1944. yılda Alman Plötzensee törmäsendä atılğan.
Lavrentiy Beriä - Räsäyneñ Sovet çorı säyäsätçeläreneñ berse, NKVD başı. 1956. yılda atılğan.
Nikolay Çauşesku - rumın diktatorı. 1989. yılda Rumın oppozisiäse tarafınnan uzdırılğan mäxkämä qararı buyınça xatını Yelena Çauşesku belän atılğan.
Эренкирхен
Эренкирхен (Ehrenkirchen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арданкур-Кошерель
Арданкур-Кошерель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Логан (Айова)
Логан  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Логан шәһәре  елда нигезләнгән.
Зофювка (Сташовский повяты)
Зофювка  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Имәнлебаш
Имәнлебаш — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл. Имәнле елгасы ярында урнашкан.
Гавиньяно (Франция)
Гавиньяно (Gavignano) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Имәнлебаш
Тарих
1678 елда нигезләнгән.
Гавиньяно (Франция)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,94 км².
Гарнига Нуова (Тренто)
Гарнига Нуова — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарнига Нуова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Имәнлебаш
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Монона (округ, Айова)
Монона — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Онава шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Казым Дирик - Туран (Муратлы)
Казым Дирик - Туран (Kazım Dirik - Turan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Муратлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нова Войска
Нова Войска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Казым Дирик - Туран (Муратлы)
Сылтамалар
Kazım Dirik - Turan, Muratlı Kazım Dirik - Turan, Muratlı
Монона (округ, Айова)
Территориясе
Округ мәйданы 1795 км² тәшкил итә.
Нова Войска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вяликия Славени
Вяликия Славени (Вялікія Славені ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Филлмор (Юта)
Филлмор  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Филлмор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җевизлик (Кемах)
Җевизлик (Cevizlik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (köy).
Артур Нигъмәтуллин
Артур Нигъмәтуллин (Артур Эдуард улы Нигъмәтуллин,, — , ) — РФПЛның 34 матчында 42 туп керттергән Россия футболчысы (капкачы).
Торресилья-де-ла-Хара
Торресилья-де-ла-Хара — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старое Грудзинава
Старое Грудзинава (Старое Грудзінава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Воличка
Воличка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алдея-ду-Бишпу (Гуарда)
Алдея-ду-Бишпу  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бхактиведанта Институты
Бхактиведанта Институты (Инглиз телендә: Bhaktivedanta Institute) 1976 елда Бхактиведанта Свами Прабхупада фикере буенча фән, җәмгыять һәм дин арасында бәйләнешләрне өйрәнү өчен өйрәнү һәм мәгариф институты буларак нигезләнгән булган. Нигезләү моментыннан бирле һәм 2006 елга кадәр институтның халыкара мөдире булып Сингх, Тудам Дамодара (Бхактисварупа Дамодара Свами) булган. Институтта якынча 80 даими хезмәткәр бар һәм Мумбаи, Сан-Франциско, Париж, Тирупати һәм Калькуттада филиаллары бар һәм күп дөнья илләрендә һәм шулай ук Россиядә тармаклары бар.
Ле-Пети-Кевилли
Ле-Пети-Кевилли — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Луным
Луным — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Мый елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ропер (Төньяк Каролина)
Ропер  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Роман Сәлимов
Роман Сәлимов (Роман Рәфыйк улы Сәлимов,, — , ) — РФПЛда 1 матч уйнаган Россия футболчысы (ярымсакчы).
Каменные Сопки
Каменные Сопки — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Крынка елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жебри-Острови
Жебри-Острови — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Айхштеген
Айхштеген (Eichstegen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10092) Сасаки
(10092) Сасаки — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VD4» саналган.
Шентиль-под-Туряком
Шентиль-под-Туряком — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зохцин
Зохцин — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Торрико
Торрико — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вяликия Слижы
Вяликия Слижы (Вялікія Сліжы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Рожки (Малмыж районы)
Рожки (Рожки) — Киров өлкәсенең Малмыж районындагы авыл, Рожки авыл җирлеге үзәге. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 1 189 кеше (2010).
Почта индексы — 612943, ОКАТО коды — 33223860001.
География
Авыл Нократ елгасы янында, Малмыждан 31 километр төньяктарак уранаша.
Демография
Милли состав (2002): руслар — 38,9%, чирмешләр — 37,7%, татарлар — 21,2%.
Нова Воля (гмина Зелюв)
Нова Воля  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алдея-ду-Бишпу (Сабугал)
Алдея-ду-Бишпу  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Манхэттен (проект)
«Манхэттен» проекты (tat. lat. Manhetten proyektı, Manhattan Project) — АКШның атом-төш коралын эшкәртү программасы (1939-1947).
Алдея-ду-Бишпу (Сабугал)
Географиясе
Мәйданы —.
Манхэттен (проект)
Төзелеше
Проект җитәкчеләре - физик Роберт Оппенһеймер һәм генерал Лесли Гровс.
Гомстед-Медоус-Саут (Техас)
Гомстед-Медоус-Саут  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Манхэттен (проект)
Төзелеше
Проектта АКШтан, Бөекбританиядән, Алманиядән, Канададан галимнәр катнашканнар.
Гомстед-Медоус-Саут (Техас)
Географиясе
Гомстед-Медоус-Саут халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Манхэттен (проект)
Төп вакыйгалар
Шулай ук карагыз:
Бомбалар
Проект кысаларында өч атом бомбасы җитештерелгән һәм кулланылган:
Гомстед-Медоус-Саут (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрут-Гайтс (Юта)
Фрут-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Папайя
Папайя яки кавын агачы (лат.  Cárica papáya ) — агач үсемлек; Карика гаиләсеннән (Caricaceae) Карика (Carica) ыруы төре.
Ботаник тасвирлау
3-10 биеклектәге җиңел кәүсәле ботаксыз тәбәнәк пальма рәвешле агач.
Чәчәкләр яфрак астында үсә, алар 10-30 см диаметрында һәм 15-45 см озынлыгындагы җимешләргә әверелә. Пешкән җимеш сары гәрәбә төсеннән алып кызгылт сары төскә кадәр була. Пешкән җимеш йомшагы сары, кызгылт сары һәм кызыл.
Үсемлекнең бөтен өлешендә дә сөт кебек суты бар.
Хуҗалыктагы әһәмияте һәм кулланылышы
Папайяның туган иле Мексиканың көньягы һәм Үзәк Америка һәм Көньяк Американың төньягы, әммә хәзер ул бөтен тропик илләрдә үстерелә, төп җитештерүчеләре Бразилия һәм Һиндстан. Шулай ук Русиянең көньягында, Кавказның Кара диңгез яры янында ботаника бакчаларында папайяны эксперименталь утырталар.
Паль-Я
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Папайя
Азык продуктлары
Папайяның төп кулланылышы — ризык итеп куллану. Гадәттә, аны чи килеш, кабыксыз һәм орлыксыз ашыйлар. Өлгереп җитмәгән җимешне пешерәләр, шулай ук карри әзерләүдә һәм салатларда кулланалар. Җимешне утта пешерәләр, ул чакта папайядан ипи исе чыга башлый.
Паль-Я
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Папайя
Медицинада
Папайядан папаин (протеаза, ит йомшартучы) дип аталган ферментлар һәм башка аксымнар күп. Папайя сутының каты ит сүсләрен йомшарту үзенчәлеген Көньяк Америкада мең ел буенча кулланганнар. Аны өлгермәгән җимешнең һәм яфракларының тазартылган сөт кебек сутынан алалар һәм аш сеңдерүне күтәрү өчен һәм «Лекозим» һәм «Кариопазин» (протеолитик ферментлар катнашмасы) препаратларын әзерләү өчен кулланганнар, аның белән умыртка сөякләре арасындагы остеохондрозны дәвалыйлар
Халык медицинасында папайяның суалчан төшерү (тамыр, яфраклары төнәтмәсе), контрацепция һәм аборт өчен чара буларак кулланыла. Киптерелгән яфракларын астманы җиңеләтү яки тәмәкене алмаштыру өчен тартканнар. Коры яфраклардан әзерләгән пакетлар кибетләрендә чәй әзерләү өчен сатуга куела. Моннан тыш яфраклары төнәтмәсе Гана һәм Кот-д' Ивуарда атлар өчен эч йомшарткыч чара кебек кулланыла.
Вирусолог Люк Монтанье раславынча, папайядан препаратлар вируслы инфекцияләрне булдырмауга булышлык итә.
Папайяның яшь яфракларыннан бизгәк авыруларына каршы чәй әзерлиләр.
Папайя эпифитотиясе
Түгәрәк ала папайя вирусы Оахка (Гавайи) 1937 елда ук кертелә һәм ике тапҡыр Гавайи папайясын җитештерүдә кагыла. Авыру берничә еллап, үзгәрүенә һәм агрессив штаммга әйләнүенә кадәр уртача була, һәм 1950 елда эпифитотия башлана. 12 ел дәвамында папайя җитештерү җирләре 94 % кими. Аннары аны җитештерү Оахтан кискен карантин астында Гавайи утравындагы Пунага күчерелә. 1971 елда PRSV йорт яны участкаларында ачыклана, әммә аның таралуына юл куймас өчен күп көч салына. Вирус 1992 елда коммерция хуҗалыкларында барлыкка килә, эпифитотия яңадан кабына һәм күрелмәгән масштабта була, бер ел эчендә 100 % диярлек классик сортларны юк итә, һәм 1995 елда Пунала папайя җитештерү мөмкин булмый. Папайяның ике трансгенлы төрен Деннис Гонсалес һәм аның командасы эшли һәм 1998 елның 1 маенда җитештерү өчен тәкъдим ителә. Нәтиҗәдә шул ачыклана, әгәр үсемлекнең ДНК чылбырына вирус тышчасы аксымының генын өстәсәң, папайя вируска бирешми. PRSV тышчасы аксымы гены югары эмбриогенлы үсемлек тукымасына яңа уйлап чыгарылган пушка ярдәмендә кертелә, бу 55-1 трансген сызыгын эшләүгә китерә, ул, азак исбатланганча, Гавайи PRSV штаммнарын нәтиҗәле контролдә тота һәм яңа вирус күчермәләренең барлыкка килүенә юл куймый. Контролдә саклаучы оешмалардан дәртләндерү буенча тиешле процедураларны алып (FDA, EPA һ.б.), 1998 елның маенда трансгенлы папайя коммерцияле кулланылыш өчен үстерелә башлый. Гавайида генетик модификацияләнгән җимешне кертү кыска гына вакыт эчендә җитештерүнең башлангыч күләмен тергезергә мөмкинлек бирә. Бүгенге көндә ул гади папайяның тулысынча кысрыклап чыгарган.
Тикшерү барышында кеше организмына бернинди дә кире йогынтысы ачыкланмаган. Җитмәсә, кеше һәр вакыт папайяның аның вирусы белән бергә кулланган, чөнки анда, ул үскән урында, һәр вакытлар бу патоген була.
Арканси
Арканси — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Локридж (Айова)
Локридж  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Локридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шентйошт
Шентйошт — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Володжа (Карпатасты воеводалыгы)
Володжа — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уткантешвар Гыйбадәтханәсе
Уткантешвар Махадев Һиндстанда, Гуджаратта, Кхеда даирәсендә Шива Гыйбадәтханәсе. Аңа 2000 ел дип фараз ителә һәм ул Ватрак елгасы ярында урнашкан.
Казым Карабекир (Илкадым)
Казым Карабекир (Kazım Karabekir) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Павлоград (Украина)
Павлоград (Павлоһрад, Павлоград, Павлоград) — Украинаның Днепропетровск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 109739 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Павлоград Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1779 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Туган тел буенча, 2001: украин теле — 59,2%, рус теле — 39,8%.
Ле-Сан-Акр
Ле-Сан-Акр — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Жемо
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19.34 км².
Тимур Җамалетдинов
Тимур Җамалетдинов (Тимур Габдерәшит улы Җамалетдинов,, — , ) — Россия футболчысы (һөҗүмче), Россия чемпионатының көмеш призчысы (2016/17, 2017/18).
Старое Запалове
Старое Запалове (Старое Запалоўе ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гарола (Кунео)
Гарола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Поляр аръякларын саклау
Поляр аръякларын саклау (Поляр аръяклары өчен бәрелеш) — сугыш действия гаскарлеренең Төньяк һәм Карелия (1941 елның 1 сентябреннән) фронтлары, Төньяк флотның һәм Беломорской военной флотилии алман һәм фин гаскарлерене каршы Кольск ярымутравындә, Төньяк Карелиядә, Баренц, Ак һәм Кара диңгезләрендә 1941 елның июненнән — 1944 елның октябрьга. Бәрелешләрдә шулай ук Бөекбритания гаскарлере катнаштылар, в частности.
Гарола (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Поляр аръякларын саклау
1941 елның 22 июненә хәл
200px|thumb|right
Алмания
Бу көчләрдән башка, буйсындырылган Норвегиядә һәм Төньяк Финляндиядә Николаус фон Фалькенхорст җитәкчелеге астында вермахтның «Норвегия» армиясе урнашкан; аның бурычы — Мурманскны басып алырга, Полярный шәһәрендәге Төньяк флотының базаны, Киров тимер юлны басып алырга. Вермахтның югары сәргаскарлегенең резервында 24 дивизия кала. ССРБга һөҗүм итү өчен 5,5 млн кеше, 3 712 танк, 47 260 кыр орудиесы һәм миномётлар һәм 4 950 сугыш самолёты тупланган.
ССРБ
1941 елның 22 июньгә чик буендагы хәрби округларда һәм флотларда 3 289 250 содат һәм офицерлар, 59 787 орудие һәм миномёт, 12 782 танк (шул исәптән 1475 Т-34 һәм КВ танкы), 10 743 очкыч булган. Өч флотта якынча 220 000 кеше, 182 төп класслы кораб (3 линкор, 7 керәйсер, 45 лидер һәм эсминец, 127 су асты көймәсе) тупланган. Дәүләт чиген саклауны чик буе гаскәрләре үтәгәннәр. Көнбатыштан һөҗүмне кире кайтару Ленинград, Балтыйк буе аерым, Көнбатыш аерым, Киев аерым һәм Одесса хәрби округларына тапшырылган. Диңгездән аларга Төньяк, Балтыйк һәм Кара диңгез флоты ярдәм итәргә тиеш булган.
Ленинград хәрби округының (ком. Маркиан Попов) гаскәрләре илнең төньяк-көнбатыш чикләрне (Мурманск өлкәсе, Карел-Фин ССР, Карел муентыгы, Эстон ССР һәм Ханко ярымутравы) сакларга тиеш булган. Бу чик өлешендә 1 300 километрлы коры җир чиге һәм 380 километрлы диңгез буе булган. Монда 7нче (ком. Филипп Горленко), 14нче (ком. Валериан Фролов), 23нче (ком. Пшенников Пётр) армияләре һәм Төньяк флоты урнашкан.
1941 елның җәй-көз кампаниясе
200px|thumb|left|Алман гаскәрләрнең ССРБ территориясенә басып керүе
Финляндия үзенең территориясеннән алманнарга совет территориясенә турыдан-туры бәреп керүне рөхсәт итмәгән һәм Петсамода белән Саллада урнашкан алман частьләре чикне үтеп чыгкмаска мәҗбүрләгәннәр. Совет һәм фин чик сакчылар арасында эпизодик рәвештә атышулар булганнар, ләкин тулаем алганда, совет-фин чигендә тыныч хәл булган. Әмма, 22 июньдән башлагач, люфтваффе (Luftwaffe, алман хәрби һава көчләре) бомбардировщиклары фин аэродромларны ягулык салу база буларак кулланыла башлаганнар. 23 июньдә Молотов үзенә фин илчене чакыра. Молотов Финляндиядән ССРБга карата ачык позициянең билгеләнүне таләп итә, ләкин фин илче комментарийлардан тыелып калган. 25 июньдә совет сәргаскәрлеге Финляндиянең 18 аэродромнарга авиаһөҗүмне ясарга карар иткән. 25 июньдә, авиаһөҗүмнәргә җавап итеп, Финляндия ССРБга сугышны игълан итә. 1941 елның июль—август дәвамында фин армиясе совет-фин сугышы нәтиҗәсендә ССРБга күчкән территорияләрне басып ала.
29 июньдә 1941 елның 29 июненнән 10 октябренә хәтле дәвам итүче Поляр аръякларны һәм Карелияне стратегик саклану операциясе башланды.
1 июльне Мурманск юнәлешендә дошман Көнбатыш Лицагы һәм Кутоваягы һөжүмне дәвам итте.
7 июльне Төньяк фронтының 14-нче армиясе дошманның мурманск юнәлешенә алга баруын туктатты
Вецка (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Алдея-Нова (Алмейда)
Алдея-Нова  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Җевизлик (Ширван)
Җевизлик (Cevizlik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Зохцинек
Зохцинек — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Торрихос (Толедо)
Торрихос — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC2320-93-1
GSC2320-93-1 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Карбас-Яга
Карбас-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монро (округ, Айова)
Монро — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Албия шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1121 км² тәшкил итә.
Жебри-Пероси
Жебри-Пероси — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вяликия Хутары
Вяликия Хутары (Вялікія Хутары ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.
Усть-Лэкчим
Усть-Лэкчим (Усть-Лэкчим) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Усть-Лэкчим климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (54%), руслар (41%), украиннар (5%).
Айхштеттен (Кайзерштуль)
Айхштеттен (Eichstetten am Kaiserstuhl) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Ижора
Таралышлары
Ижора халкы вәкилләре бүгенге көндә Ленинград өлкәсенең Ломоносов һәм Кингисепп районнарында яшиләр. 2002 елгы халык санын алу буенча Россиядә ижора буларак 327 кеше теркәлгән, шуларның 177се Ленинград өлкәсендә. Вистино авылында иң күпсанлы ижоралар төркеме теркәлгән.
Тел һәм ассимиляция проблемалары
Телләре — фин-угыр телләренең Балтыйк буе фин группасына керүче ижора теле. Ижора теленә иң якын телләр булып карел һәм фин телләре тора.
Ижора теле борынга карел теленең нигезендә барлыкка килгән. Әле XX гасыр башында эзләнүчеләр ижора вәкилләренең рус телен чагыштырмача начар белүләрен искәртеп китәләр. Бу аларның православ булуларына һәм рус исем-фамилияләрен йөртүләренә карамастан күзәтелә.
Нова Воля (гмина Русець)
Нова Воля  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ижора
Тел һәм ассимиляция проблемалары
Ижора теле 2009 елда ЮНЕСКО тарафыннан юкка чыгучы телләр Атласына «юкка чыгу янаган» тел буларак кертелә.
Тарих
Ижора халкы турындагы беренче искә алулар рус чыганакларында (Иоаким елъязмасы) IX гасыр урталарына карый.
Икътисад
XV гасыр ахырына ук ижораларның хуҗалыгы нигезе булып сукалап җир эшкәртү торган. Хөкем сөрүче бөртекле культуралар солы һәм арыш булган, сирәгрәк арпа һәм бодай чәчкәннәр, ә тагын да сирәгрәк борчак һәм карабодай булган. Ижоралар атларны, мөгезле эре терлекне, сарыкларны үрчеткәннәр. Сунар да әһәмиятен саклап калган: ижоралар куяннарны һәм тиеннәрне аулаганнар, лачын сунары өчен лачыннарны тотканнар.
Диңгез ярында яшәгән ижораларның төп кәсебе балыкчылык булган, ул кыш көне булган һәм шактый табыш китергән; күбесенчә салака һәм корюшка балыкларын тотканнар. XVI гасыр башы язучы кенәгәләре инде балыкчылыкны "оброкка" салынганын, ә ясак исемлегендә "курва" балыгы булуны (бәлки корюшканы шулай атаганнар) китерә. XX гасырда корюшка һәм салака тоту ижоралар өчен әһәмиятен саклаган.
Көнчыгыш ижора авылларның русча яхшырак белгән халкы Санкт-Петербургга киткән: ир кешеләр фабрикаларга һәм остаханәләргә киткән, ямчылар булып эшләгән, кызлар бәби караган. Күп кызлар Нарвага тукыма фабрикаларына ялланган. Шуңа да карамастан ижораларның шәһәрләргә күчүе вакытлыча булган; 1920-нче елларда әлә ижораларның 99%-ы авыл кешеләре булган.
Ижораларның һөнәрләре үсеш алган булган, гәрчә бу эшләр кустар сәнәгать формаларын алмаса да. Ижоралар арасында күп шәп чүлмәкчеләр һәм балта осталары булган, алар сатуга эшләнмәләр ясаганнар; күп авылларда тукыма тукыганнар, чыбыклардан кәрзиннәр һәм башка йорт кирәк-яракларын үргәннәр.
Галина Стаханова
Гаилә хәле
Ире—өйдәше (1960 еллар ахырында) — актер Ролан Быков (1929—1998). Кызы Мария (1975), медицина көллиятендә укытучы. Оныгы Лиза.
Росмен (Төньяк Каролина)
Росмен  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волосате
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мозаффария
Мозаффария:
Марат Мостафин
Марат Мостафин (Марат Фәрит улы Мостафин,, — , ) — СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы), футбол тренеры, Саранск «Мордовиясе»нең баш тренеры (2016, 2017, 2018).
Шентйошт-над-Хорюлом
Шентйошт-над-Хорюлом — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хелпер (Юта)
Хелпер  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Хелпер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кальчан
Кальчан — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Куньяк елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(10094) Eijikato
(10094) Eijikato — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 20 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 DK» саналган.
Аркур
Аркур — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Горнсби-Бенд (Техас)
Географиясе
Горнсби-Бенд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артём Йосыпов
Артём Йосыпов (Артём Александр улы Йосыпов,, — , ) — РФПЛда 2 матч уйнаган Россия футболчысы (һөҗүмче).
Тотанес
Тотанес — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авданкасы
Авданкасы (Автанкасси, Авданкасы) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429533. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232870002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300000200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 132 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%),.
Жебри-Славки
Жебри-Славки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зрембин
Зрембин — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ле-Тий-Риберпре
Ле-Тий-Риберпре — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Зрембин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Женак
Женак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Гарола (Торино)
Гарола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Алдея-Нова (Транкозу)
Географиясе
Мәйданы —.
Старое Лядна
Старое Лядна (Старое Лядна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Волтушова
Волтушова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вяликия Шарыпы
Вяликия Шарыпы (Вялікія Шарыпы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
GSC2322-1440
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Монтгомери (округ, Айова)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1098 км² тәшкил итә.
Шентламберт
Шентламберт — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лолер (Айова)
Лолер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лолер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кирина
Кирина — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чушева елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юинта (Юта)
Юинта  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юинта шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руслан Сәләхетдинов (1996)
Руслан Сәләхетдинов (Руслан Рамил улы Сәләхетдинов,, — , ) — РФПЛның 6 матчында 1 туп керткән Россия футболчысы (ярымсакчы, һөҗүмче).
Видра (коммуна, Алба)
Видра — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Айгельтинген
Айгельтинген (Eigeltingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова Гадка
Нова Гадка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зрече-Дуже
Зрече-Дуже — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казым Карабекир (Юрегир)
Казым Карабекир (Kazım Karabekir) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жебри-Стара-Весь
Жебри-Стара-Весь — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Vakuum
Vakuum - matdädän buş qalğan fäza.
Texnikada atmosfer basımnan şaqtıy kim basımda bulğan gaz moxite tevnik vakuum dip atala.
λ - gaz molekuları irekle yögerü ozınlığı
d - moxitneñ zurlığı
Texnik vakuum
Tışqı atmosfera basımınnan şaqtıy kim basımdağı gaz texnik vakuum dip atala. Şul xalättä molekulalar üzara bäreleşe tuqtala. Aldan buşanu - forvakuum dip atala.
Fizik vakuum
Kvant fizikasında kvant qırınıñ iñ tübän - töp energiä xaläte (nul' impuls, impuls momentı, bütän kvant sannarı belän) fizik vakuum dip atala.
Fizik vakuum buşlıqqa tiñ tügel. Tübän xalättäge qırda kvazikisäkçeklär bulırğa mömkin (virtual' yäki fononnar).
Fizik vakuum matdädän buşatılğan läkin qır belän tutırılğan fäza dip yörtelä. Bilgesezlek mäsläge buyınça fizik vakuumda härwaqıt virtual' kisäkçeklär tua häm yuqqa çığa: qırlarnıñ nul' tirbäneşläre baralar.
Yalğan vakuum
Qırnıñ kvant teoriäsendä lokäl minimumına turı kilüçe, läkin globäl minimum energiäsenä turı kilmi torğan xalät - yalğan vakuum dip atala. Bu xalät tik bilgelängän waqıt däwamında totrıqlı (metastabil), soñraq ul çın vakuum xalätenä tunnellänä ala.
Qayber teoriälär buyınça bügenge Ğäläm yalğan vakuumda tora häm çın vakuumğa tunnellänep, tarqala ala. Küzätelä torğan Ğäläm öçen metastabil vakuum yäşäw waqıtı 1058- 10241 yıl bäyälänä.
Ğälämneñ inflätsiäse teoriäse buyınça yalğan vakuum xalätennän Ğäläm barlıqqa kilgän häm küptörle metagalaktikalar kilep çıqqannar.
Мәхмүдә Мозаффария
Мәхмүдә Мозаффария, Мәхмүдә Хуҗаәхмәт кызы Мозаффарова-Урманчиева (1893 ел, РИ, Казан губернасы, Казан — 1969 ел, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан'') — шагыйрә, мәдәният һәм мәгариф эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
1893 елда Казанда Печән базары мәхәлләсендәге Юныс мәчетенең имамы Хуҗаәхмәт ахун Мозаффаров гаиләсендә туган. Әнисе — мөгаллимә, шагыйрә Маһруй Мозаффария (1873—1945). Энесе — композитор Мансур Мозаффаров (1902—1966). Казан шәһәрендә кызлар өчен Фатиха Аитова мәктәбендә укыган. 1907 елдан «Әл-ислах» гәҗитендә шигырьләре басыла башлый («Уйганыйк, ханымнар!», «Остазбикә абыстайларга», «Ханымнар» (өчесе дә – 1907) һ. б.). Ирония белән язылган әсәрләрендә татар кызларының мәдәнияткә, ирекле якты тормышка омтылуларын чагылдыра, мәктәп-мәдрәсәләрдә иске укыту методына һ. б. каршы чыга. 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң Казанда төрле мәдәният һәм мәгариф оешмаларында хезмәт итә.
«Остазбикә абыстайларга»
Ярый, ярый, сез яшәгез искелектә, Болакның да даны чыккан искелектә. Без яшь кызлар бервакытта куәт табып, Җиһан тулыр безнең илә эшлеклектә.
Иҗек илә башыбызны катырдыгыз, , батырдыгыз, Юк инде, сезгә хәзер юл бирмибез, Вакыты илә сез дә бик шәп акырдыгыз.
Турлеке
Турлеке — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Төньяк-Көнбатыш фронт
Төньяк-Көнбатыш фронт: — Кораллы көчләр эчендәге оператив стратегик хәрби берләшмә исеме.
Армантьер-сюр-Авр
Армантьер-сюр-Авр — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Воля Бухивска
Воля Бухивска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гаролда (Мантова)
Гаролда — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаролда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Роуз-Гилл (Төньяк Каролина)
Роуз-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вяличкава (Бабруйский районы)
Вяличкава  (Вялічкава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Алдеяш (Говея)
Алдеяш  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зрече-Мали
Зрече-Мали — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10095) Carlloewe
(10095) Carlloewe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 9 сентябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RP2» саналган.
Луньева
Луньева — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эдуард Шеварднадзе
Эдуа́рд Амвро́сиевич Шевардна́дзе (ედუარდ ამბროსის ძე შევარდნაძე, Эдуа́рд Амбро́сис дзе Шевардна́дзе; 25 январь 1928 ел, Гөрҗи ССР, Мамати авылы, Ланчхути районы — 7 июль 2014 ел, Тбилиси ) — ССРБ һәм Гөрҗистан сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, Гөрҗи ССРның җәмәгать тәртибе саклану министры (1965—1968), Эчке эшләр министры (1968—1972), СБКФ (КПСС) Грузия ҮК-ның беренче сәркатибе (1972—1985), ССРБ тышкы эшләр министры (1985—1991), Гөрҗистан президенты (1995—2003 елларда).
1985елдан 1990 елга кадәр — КПСС ҮК Политбюро әгъзасы. Социалистик хезмәт Каһарманы, эчке хезмәт генерал-майоры.
Сергей Афанасьев
Серге́й Алекса́ндрович Афана́сьев (30 август 1918, Клин, Мәскәү губернасы, РСФСР — 13 май 2001, Мәскәү, Россия) — совет дәүләт эшлеклесе, СССР гомуми машина төзелеше министры (1965-1983), СССР авыр һәм транспорт машина төзелеше министры (1983-1987), ике тапкыр Социалистик Хезмәт Герое (1975 елның 14 феврале, 29 август 1978). Ленин премиясе, Сталин премиясе һәм СССР Дәүләт премиясе лауреаты. СССР Югары Советы депутаты: Свердловск өлкәсеннән 7-11 чакырылышлар союзы советы (1966-1989)  , Чичән-Ингуш АССРнан  6 чакырылыш Милли Совет  (1962—1966) депутаты. 9 нчы чакырылыш Югары Советына Свердловск өлкәсенең 301 нче Ленин сайлау округыннан сайланган. КПСС Үзәк Комитеты әгъзасы (1961—1989).
Биографиясе
1941 елда Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университетын кызыл диплом белән тәмамлый. Мәскәү өлкәсенең Калининград шәһәрендә артиллерия заводында инженер-конструктор булып эшли. Уку вакытында Лихачев исемендәге заводта станок-автоматларның өлкән көйләүчесе булып эшли.
1957 елда Ленинград икътисадый районы Совнархозы Рәисенең оборона сәнәгате буенча урынбасары итеп билгеләнә. 1958 елдан башлап Ленинград, 1961 елдан алып 1965 елга кадәр-РСФСР СНХ рәисе һәм РСФСР Министрлар Советы Рәисе урынбасары.
1965-1983 елларда-СССР гомуми машина төзелеше министры. Бу постта аңа «нульдән» эшен оештырырга туры килә, ул ракета-космос техникасын булдыру өстендә эшләүче күп кенә фәнни-тикшеренү институтларын һәм конструкторлык бюроларын берләштерә.
Гомуми машина төзелеше министрлыгы кыска вакыт эчендә КБның соңгы эшләнмәләрен кертә һәм континентальара баллистик ракеталарның һәм су асты көймәләре өчен баллистик ракеталарның иң яхшы үрнәкләрен булдыру буенча җитештерүне җайга сала ала. Шахта һәм башка җибәрү җайланмаларында сугышчан дежурлыкка 1000 МБР һәм 500 БРПЛ тирәсе тора.
Шул ук вакытта әлеге зур хуҗалыкның барлык китергеч рычаглары министрлыкта була.
Министрлык шулай ук орбиталь станцияләр, шул исәптән Мир станциясен  булдыруны тәэмин итә. Аның җитәкчелегендә Бармин, Глушко һәм башка бик күп танылган конструкторлар була. Ул шулай ук Сергей Королев һәм Виктор Макеев белән эшли.
1960 еллар азагы — 1970 еллар башында хәрби ракета тибын һәм җибәрү шахталарын сайлау мәсьәләсе буенча кискен көрәш бара, алар АКШ өстеннән өстенлек тәэмин итергә тиеш була. Бу тарихта төп кешеләр булып конструкторлар В.Н.Чаломей һәм М.К.Янкель тора, шулай ук аңа оборона министрлыгы һәм КПСС Үзәк Комитеты бүлекләре керә. Министр нәтижәдә Челомейны хуплый. Ләкин министр позициясе СССР оборона министры Устинов позициясенә туры килми. Мондый ведомствоара каршылыклар еш кына эшне кыенлаштырды.
Ракета-космос тармагының әһәмияте Сергей Афанасьевка катлаулы мәсьәләләрне хәл иткәндә турыдан-туры Политбюро әгъзаларына гына түгел, ил лидерларына, шул исәптән Брежнев, Андропов, Черненко һәм Горбачевка да чыгарга мөмкинлек бирә.
Свердловск өлкәсеннән СССР Югары Советы депутаты буларак, ул Ельцин обкомының беренче секретаре белән якыннан таныш булган, алар еш кына бергә өлкә предприятиеләрендә булган.
Биек каүдәле (якынча 182 см) һәм команда тавышына ия булган.
1983-1987 елларда-авыр һәм транспорт машина төзелеше министры, ә 1988 елдан СССР Оборона министрлыгының генераль инспекторлары төркемендә консультант булып эшли
Аны Мәскәүнең Новодевич зиратында җирләделәр.
2016 елның 19 февралендә территориаль берәмлекләр, урамнар, метрополитен станцияләре, оешмалар һәм башка объектлар исемнәре буенча шәһәр ведомствоара комиссиясе карары белән Сергей Александрович Афанасьев исеме «Техномаш „фәнни-җитештерү берләшмәсе " федераль дәүләт унитар предприятиесенә бирелә“».
Ле-Тийоль
Ле-Тийоль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кислая (Молочная кушылдыгы)
Кислая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Молочная елгасының сул ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шентловренц
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малида ислам
Малида ислам (Islam au Mali, الإسلام في مالي) ― күпчелек дине. Ил халкының (20 млн кеше, 2020 елга) 90 % ы ― мөселманнар (зур күпчелеге Мәлики мәзһәбе сөнниләре, аз санда шигыйлар, әхмәдияләр, суфичылык тарафдарлары) ), 2―5 % ы – христианнар (католиклар, протестантлар), ~5 % ы ― традицион Африка диннәренә ышанучылар.
Мали Конституциясе илне дөньяви дәүләт буларак билгели һәм дин тоту иреген күздә тота, һәм хөкүмәт бу хокукны шактый дәрәҗәдә хөрмәт итә. 2012 елда түнтәрелеш вакытында илнең төньяк провинцияләрендә фетнәче-туареглар тарафыннан шәригать кануннары кертелгән булган.
Тарих
Мали территориясенә ислам дине IX гасырда бәрбәр һәм туарег сәүдәгәрләре белән үтеп керә. Бу эштә суфичылык тәрикатьләрен нигезләүчеләр мөһим роль уйнаган. Тимбукту, Гао һәм Кано кебек шәһәрләр халыкара ислам өйрәтү үзәкләренә әверелгән.
Мали корольләреннән иң билгелесе һәм йогынтылысы Манса Муса (1312―1337) булган, ул Нигерның эре дәүләт-шәһәрләрен (Тимбукту, Гао, Җәннә) кул астына алган. Үз дәүләтеннән читтә, шул исәптән Аурупада, Манса Мусаның даны таралуның иң мөһим сәбәбе ― 1324 елда ул кылган хаҗ. Атка атлаган хакимне төрле мәгълүматлар буенча 60 меңнән алып («Тарих әс-Судан» хроникасы) 80 меңгә кадәр кеше озата барган. Муса Мәккәдән 1325 елда Малигә кайта. Патшаның хаҗ кылуы аның көнчыгыш күршеләре белән сәяси-икътисади элемтәләрен ныгыта, бу гарәп сәүдәгәрләренең һәм фикер ияләренең Көнбатыш Суданга күпләп килүенә юл ачкан.