cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Авеста
Авеста һәм Көнбатыш цивилизациясе
Борынгы греклар мобед-маглар укый торган гимннар һәм догалар турында белсә дә, ә Гермипп аңа Зороастр иҗат иткән ике миллион шигъри юллар турында мәгълүм, дип расласа да, көнбатыштагы Борынгы Иран дини әдәбияты турында реаль мәгълүматлар бик аз һәм XVIII гасырга кадәр Аурупада Авеста турында берни дә билгеле булмаган. Беренче тапкыр Видевидед-саде дигән авестий текстын Оксфорд китапханәсенә Сурат сәүдәгәре 1723 елда тапшыра, әмма бу текстны беркем дә укый алмый. 1755 елда Һиндстанга гади солдат итеп җибәрелгән француз галиме ba:Анкетиль-Дюперрон гына, парсия руханиларының берсенә ышанычка кереп, авестий текстларын укырга һәм тәрҗемә итергә өйрәнә. 1762 елда Франциягә әйләнеп кайткач, ул Король китапханәсенә 180 авестий, пехлевий, фарсы һәм санскрит зороастрий кулъязмаларын бүләк итә, һәм 1771 елда Аурупада беренче тапкыр Авеста француз теленә, ә 1776 елда Ригада алман теленә тәрҗемә ителә. Башта яңа ачылган Авестаны, гасырлар буе формалашкан реаль Заратуштра белән уртаклыгы аз булган Зороастр образын күз алдына китергән Аурупа халкы һәм галимнәре тирән скептицизм белән каршы ала. Анкетиль-Дюперронны ялганлыкта гаеплиләр һәм ул хәерчелектә ошбу фани дөньядан китә. Әмма Авестаны тикшерә башлаган көнчыгышны өйрәнүче белгечләр, шулай ук 1835 елда Георг Фридрих Гротефендның борынгы фарсы ның тугандаш борынгы фарсы телендә шифрын укуы Аурупаны Авестаның чынлыгына ышандыра һәм борынгы иран мәдәнияте һәм дине белән тыгыз танышу башлануына нигез сала. Авеста Көнчыгыш һәм Көнбатышның фәлсәфи фикеренә зур йогынты ясый. Георг Гегель (1770-1831 еллар) ассызыклаганча, зороастрий дини системасының нигезе — ике каршылыкның — Игелек һәм Явызлык — көрәшен тану. Иоһанн Вольфганг Гётеның (1749-1832 еллар) иң танылган әсәрләренең берсе «Көнбатыш-Көнчыгыш диван»да «Борынгы фарсы дине гаһеде» шигыре бар. Анда шагыйрь Авестаны караңгыда ут тантанасына ышаныч буларак аңлавын белдерә. Гимннарның кайбер идеяләре һәм образлары белән псих-физик параллелизм теориясенә нигез салучы Теодор Фехнер (1801-1887) дә илһамланган. Әмма Фридрих Ницше танылган «Заратустра шулай әйткән» китабында пәйгамбәргә һәм «мәңгелек кайту» идеясе караган дип язган.
Рус телендә
Авестаның рус теленә беренче тәрҗемәсен Каэтан Коссович 1861 елда башкарган.
Трлично
Трлично — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ивановның табыш йорты (Казан)
Ивановның табыш йорты — Казанның Бауман урамында, 1840 елда Казан сәүдәгәре Иванов өчен архитектор Фома Петонди тарафыннан төзелгән бина.
Айхгальден
Айхгальден (Aichhalden) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Котле-Я
Котле-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пупу-Я елгасының сул ярыннан 36,9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жаров йорты (Казан)
Жаров йорты — Казанның Бауман урамында, 1836 елда 1 нче гилдия Казан сәүдәгәре Викул Жаров өчен архитектор Фома Петонди тарафыннан төзелгән бина.
(1660) Вуд
(1660) Вуд  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1953 елның 7 апрелендә J. A. Bruwer тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 GA» саналган.
Ист-Аркадия (Төньяк Каролина)
Ист-Аркадия  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шенайда
Шенайда — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гагаев йорты (Казан)
Гагаев йорты — Казанның Бауман урамында, XIX гасырның икенче яртысында төзелгән бина.
Дзегетня
Дзегетня — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чютон (Пенсильвания)
Чютон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чютон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавак (Ешилһисар)
Кавак (Kavak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Ешилһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Комыч
Комыч — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Порыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дюне
Дюне — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Зур драма театры бинасы (Казан)
Зур драма театры бинасы — Казанның Бауман урамында, 1833 елда архитектор Петр Пятницкий (1788-1855) тарафыннан төзелгән бина.
Глухув (Казимерский повяты)
Глухув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сергей Костычев
Сергей Павлович Костычев (1877 елның 26 апреле (8 мае), Санкт-Петербург — 1931 елның 21 августы, Алушта) — Россия һәм совет физиологы, биохимик һәм үсемлекләр анатомы, микробиолог. Россия Фәннәр Академиясе академигы (1923).
Тормыш юлы
П. А. Костычев (1845—1895) — профессор, агропочвовед гаиләсендә туа.
Сигез яшендә И. Е. Репинның «Көтмәгәннәр» рәсемендә гимназист образы өчен позада торган.
1900 елда Санкт-Петербург университетының физика-математика факультетын тәмамлый (табигый фәннәр бүлеге) һәм профессорлар дәрәҗәсенә әзерлек өчен калдырыла.
1901—1903 елларда Цюрихта һәм Гейдельбергта ул елларның биохимиклары — Э. Шульц һәм А. Кессельдә стажировка үткән. Аннан кайткач Хәрби-медицина академиясенең ботаника кафедрасы каршында ассистент итеп билгеләнә, ләкин фәнни эшен Петербург университетының физиология һәм үсемлекләр анатомиясе кафедрасында дәвам итә.
Фәнни тикшеренүләрне Костычев педагогик эш белән яраштыра. 1907 елда ул Петербург университетының приват-доценты була (1907), ә 1910 елда Петербург технология институтында һәм Югары хатын-кызлар курсларында ботаника һәм микробиология профессоры итеп сайлана. 1916 елдан башлап Петербург университетының физиология һәм үсемлекләр анатомиясе кафедрасы мөдире.
1918 елдан Авыл хуҗалыгы Фәнни комитетының бактериология бүлеге консультанты. Ул Дәүләт тәҗрибәле агрономия институтына үзгәргәннән соң микробиология бүлеген җитәкли. Бүлекне ВАСХНИЛ Бөтенсоюз авыл хуҗалыгы микробиологиясе институтына үзгәртеп корганнан соң (1930), аның директоры итеп билгеләнә.
1922 елның 2 декабрендә физика-математика фәннәре бүлеге буенча Россия Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты итеп сайлана (биология разряды).
Порт-Сент-Джо (Флорида)
Порт-Сент-Джо  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Порт-Сент-Джо шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наил Шәфигуллин
Биографиясе
Шәфигуллин Наил Шәфигулла улы 1954 елның 2 июнендә Түнтәр авылында туган. 1971 елда Чепья урта мәктәбен тәмамлый. Мәктәпне бары тик бишле билгеләренә тәмамлый. Укытучылар аңа югары уку йортына укырга китәргә димлиләр. Әмма ул үзенең язмышын хезмәт юлы белән авылга багышлый.Мәктәптән киң профильле механизатор һөнәре алып чыга. 1971-1975 елларда  «Дружба» колхозында шофер булып эшли. 1975-1976 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә
Армиядән сңгы хезмәте
Н.Шәфигуллин армия хезмәтеннән соң кабат шоферлык эшен дәвам итә. Үзенең төгәллеге, эшенә җаваплы карашы, тырышлыгы белән авылдашларының хөрмәтен казана. Шофер хезмәтен ул бөтен төрөшлыгы белән башкара. Казаннан терлекләр өчен барда ташыганда башка шоферлар көнгә бер рейс белән канәгатьләнгәндә, ул икешәр рейс куа. Ул елларда юлларга асфальт шәелмәгән. Таш җәелгәннәре дә бик начар хәлдә була.
Җитәкчелек хезмәте
Н.Шәфигуллин шофер булып куйган күркәм сыйфатларын искә алып аны 1985 елда аны бригадир итеп билгелиләр. Әлеге хезмәтендә Н.Шәфигуллин үзен сәләтле оештыручы, булдыклы җитәкче итеп танытты. Авыл хуҗалыгы эшчәнлегенең бөтен төр нечкәлекләрен өйрәнеп авыл хуҗалыгы белән оста җитәкчелек итте. Бригадирга кешеләр белән дә матур итеп эшне оештырырга кирәк була. Бу эштә ул оста психолог булып, бөтен кеше белән дә уртак тел таба белде.
Мактаулы исемнәре
Н.Шәфигуллин берничә мәртәбә районның иң яхшы бригадиры титулын яулады һәм район хезмәт алдынгылары җыеннарында хакимиятнең Мактау Таныклыгы һәм кыйммәтле бүләкләренә лаек булды.
Авыл хуҗалыгы производствосын үстерүгә керткән олы хезмәтләре өчен 1981 елда Өченче, 1986 елда Икенче дәрәҗә Хезмәт Даны орденнары белән бүләкләнде.
Чыганаклар:[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
Пуно-Ты-Вис
Пуно-Ты-Вис — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лабогей-Ю елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Майкув-Дужи
Майкув-Дужи — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пуно-Ты-Вис
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Майкув-Дужи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свистуны
Свистуны (Свістуны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Абастумани
Абастума́ни (აბასთუმანი) — шәһәр тибындагы касаба, Гөрҗистанның тау климаты шифаханәсе, Адиген муниципалитеты җирендә урнашкан. Халкы — 937 кеше (2014).
Географиясе
Абастумани Месхет сыртының көньяк битләвендә, Оцхе (иске Абастуман) елга тарлавыгында, 1250-1450 м биеклектә, Ахалцих тимер юл станциясеннән 28 км төньяк-көнбатыштарак урнашкан, 78 км көньяк-көнбатыштарак - Боржоми тимер юл станциясе.
Курорт
Бастула саф тау һавасы, ул уртача коры, көчле җил юк. Тау битләүләрендә — ылыслы урманнар (нарат, ак һәм кара чыршы). Җәй уртача җылы, августагы уртача температура 16°C. Кыш нык салкын түгел, кояшлы, кар бик күп яумый ; гыйнварда уртача − 6 °C. Явым-төшем 600 мм чамасы. Елына уртача 167 кояшлы көн.
Шушындый уңай шартлар Абастуманины ел әйләнәсенә файдаланырга мөмкинлек бирә. Туберкулёз, буын, нерв системасы, гинекология авыруларын һәм башка чирләрне дәвалыйлар.
Тарихыннан
Дәваханага нигез XIX гасырда салынган һәм Аббас-Туман (Аббас-Төмән) дип аталган. Аның барлыкка килүе Кавказлы хәрби округы хәрби-медицина инспекторы доктор А. А. Ремер исеме белән бәйле.
1892 елда Аббас-Туман касабасында Русиядә тәүге тау астрономия обсерваториясе оештырылган.
1899 елның 28 июнендә 28 яшьлек патша улы Георгий Александрович сырт аша Абастуманига мотоциклда китеп барганда егылып һәлак була ).
XX гасыр башында Богатырский, Змеиный һәм Противоположный дигән өч шифалы чыганак була.
Совет чорында шифахана (1925 ел, архитектор И. А. Иванов-Шиц), туберкулез хастаханәсе, поликлиника, ванналар бинасы төзелә. Дәвалау ел әйләнәсенә бара.
1932 елда Абастуманида Астрофизик обсерватория ачыла.
Тавора
Тавора — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сидек юлы
Сидек юлы (ureter) - бөерләрнең парлы чыгару юлы. Алар буйлап сидек бөер лаканчыкларыннан сидек куыгына килә.
Корсель (Эн)
Корсель (Corcelles) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Сидек юлы
·      Сидек юлы - якынча 30 см озынлыкта (хатын-кызларда 2-3 см кыскарак) һәм 4-7 мм диаметрлы бөер лаканчыгын сидек куыгы белән тоташтыручы көпшә.
Корсель (Эн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,16 км².
Сидек юлы
·      Бөер лаканчыгы сидек юлына дәвам итеп, зур бил мускулының алгы өслегенә ятып, linea terminalis ка кадәр җитә (оча сөякләрен һәм аларның тоташмаларын кара) һәм аның аша бөгелеп кече оча куышлыгына эләгә. Кече очада сидек юлы сидек куыгы төбенә барып, кыек юнәлештә аның тышчасын тишә.
·      Сидек юлында урнашуы буенча аералар:
o  корсак өлеше (pars abdominalis) - корсак куышлыгында;
o  оча өлеше (pars pelvina) - кече очада;
o  тышча эче өлеше (pars intramuralis) - сидек куыгы тышчасында.
Топография
·      Сидек юлы алдында күкәй (күкәйлек) артериясе һәм венасы, париеталь корсак ярысы урнашкан.
·      Кече очада янбаш артерияләре һәм веналары алдында урнашкан.
·      Хатын-кызлар очасында сидек юлы күкәйлекнең ирекле кырые янында, аналыкның муентыгыннан латераль бара һәм җиңсә һәм сидек куыгы арасына үтеп керә.
·      Ирләр очасында сидек юлы орлык чыгару юлыннан алдарак тора.
Сидек юлының тараюы
Сидек юлында өч тараю бар:
Эмирлер (Соргун)
Эмирлер (Emirler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Сидек юлы
Топография
·      корсак өлеше оча өлешенә күчкән урында;
Кабра-де-Мора
Кабра-де-Мора — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Белы Камень (Касцюковицкий районы)
Белы Камень  (Белы Камень ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Кабра-де-Мора
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белы Камень (Касцюковицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сидек юлы
Топография
·       сидек куыгы тышчасыннан үткәндә.
Сидек юлының тышчасы
·      Лайлалы катлау күчемле эпителий белән капланган, анда лайла бизләре бар.
·      Мускуллы катлау ·       Адвентиция.
Яшел Үзән сәнгать галереясы
Яшел Үзән шәһәре сәнгать галереясы (Муниципальное бюджетное учреждение «Художественная галерея» г. Зеленодольска) — Татарстанның Яшел Үзән шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (сәнгать галереясы). Татарстан Республикасында сынлы сәнгать үсеше барышы белән таныштыра.
Тарих
2002 елның 9 февралендә ачыла. Галерея эшчәнлеге дәвамында 350дән артык күргәзмә оештырыла.
Күргәзмәләр
Күргәзмәләрдә хәзерге заман рәсем сәнгате, графика, декоратив-гамәли сәнгать әсәрләре, фоторәсемнәр күрсәтелә. Галереяда Татарстан рәссамнары И. Антонова, А. Абзгилдин, Е. Голубцов, А. Дорофеев, З. Гыймаев, А. Ильясова, А. Иншаков, С. Румак, И. Хәсәнов, Ф. Хасьянова эшләре, шулай ук декоратив-гамәли сәнгать әсәрләре, фоторәсемнәр күргәзмәләре оештырыла. Галереяда балалар һәм өлкәннәр сәнгать студияләре эшли. Галерея иҗади очрашулар, шигъри кичәләр, концертлар һәм төрле тәкъдим итү чаралары, мастер-класслар уздыра, туристлар кабул итә.
Экспонатлар
Галерея ачылганда фондларында бернинди сәнгать әсәре дә булмый. 2015 ел башына галерея фондында 254 хәзерге заман сәнгать әсәре (графика, рәсем сәнгате, гамәли сәнгать, фоторәсем) исәпләнә. Галереяда даими үзгәреп торган күргәзмәләр эшли (мәсәлән, һөнәри фотограф Вячеслав Карповның шәхси фотокүргәзмәсе ).
Бореску (коммуна)
Бореску — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Трниче
Трниче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Айхштеттен
Айхштеттен (Aichstetten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галванья (Тревизо)
Галванья — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галванья Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ист-Бенд (Төньяк Каролина)
Ист-Бенд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шартлсвилл (Пенсильвания)
Шартлсвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шартлсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шидлице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поенешть-Дял
Поенешть-Дял — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзегетня-Колёния
Дзегетня-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Майкув-Малий
Майкув-Малий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анаткасы (Кызыл Армия районы)
Анаткасы (Анаткас, Анаткасы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 142 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
(2218) Вото
(2218) Вото  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1975 елның 10 гыйнварында Пауль Вильд тарафыннан Циммервальд обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 AK» саналган.
Джуелл-Джанкшен (Айова)
Джуелл-Джанкшен  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джуелл-Джанкшен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Свисцёлки
Свисцёлки (Свісцёлкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Котлия (елга)
Котлия — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Сосьва елгасының сул ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Сәет (мәгънәләр)
Топоним
Торак пунктлар:
Ростов-на-Дону
Дондагы Ростов, Тындагы Растуф, Ростов-на-Дону (Ростов-на-Дону) — Россиянең Европа өлешенең көньякта урнашкан шәһәр, Ростов өлкәсе һәм Көньяк федераль округы үзәге. 1749 елда нигез салына.
Шәһәрдә порт, тимер юл төене. Халык исәбе 1 115 000 кеше (2015). Машина төзелеше (авыл хуҗалыгы машиналары — «Ростсельмаш» һ.б., станоклар ясау), авиация, электротехника, радиоэлектроника, химия, җиңел (тире, күн-аяк киеме һ.б.), азык тәмлеткеч, агач эшкәртү сәнәгате.
География
Ростов Көнчыгыш Европа тигезлегендә, Тын елгасының уң ярында, Азак диңгезенннән 60 километр ераклыкта, Мәскәүдән 1226 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.
Климаты
Шәһәр климаты уртача контненталь, далалы. Уртача еллык күрсәткечләре: Уртача еллык температура — +9,9 °C, Уртача еллык җил тизлеге — 3,2 м/с, Уртача еллык һава дымлылыгы — 72%. Явым-төшемнәр саны — 650 мм.
Кыш йомшак һәм аз карлы; гыйнварның температурасы -2,9 °C, әпсәлүт минимумы шул ук айда күзәтелгән һәм ул −31,9 °C тәшкил иткән (1940).
Җәй эссе, дәвамлы һәм корылыклы, кояшлы һава өстенлек итә, июльнең урта температурасы — +23,3 °C, әпсәлүт максимумы 2010 елның августында күзәтелгән һәм ул +40,4 °C тәшкил иткән.
Тарих
Рәсми нигезләү датасы 1749 елның 15 декабре булып санала - шул көннне патшбикә Елизавета I фәрманы буенча Темерник тамгаханәсе нигезләнгән. Монна соң монда порт балыкка килә, ә 1761 елда — Изге Димитрий Ростовский хәрби кальгасе төзөлә башлый. Уңайлы географик урыны Ростовның икътисади үсешенә йогынты ясаган. Үзенең 100-еллыгына шәһәрдә 15 мең кеше саналган, ә инде XX гасырда 110 меңнән артык кеше саналган.
Ростовның икътисади үсешенең нигезе сәүдәгәрлек булган. XX гасыр башында Ростовта йөздән артык ширкәт саналган. 1917 елга кадәр Ростов тышкы сәудәдә тауар сату күләме буенча Россиядә өченча урында торган. 1930 еллар азагында халык саны һәм икътисади үсеше буенча шәһәр Советлар Берлегенең ун иң эре калаларына кергән.
Бөек Ватан сугышы вакытында алман гәскәрләре Ростовны ике тапкыр яулап алганнар: 1941 елның көзендә һәм 1942 елның җәендә. Беренче тапкыр алман гәскәрләре шәһәргә 1941 елның 17 ноябрендә кергәннәр; бер атнадан соң, 28 ноябрьдә, маршал С. К. Тимошенко командованиесындагы совет гәскәрләре шәһәрне кире алганнар.
1942 елның 24 июлендә Ростовка вермахтның 17-че гаскәре кергән. Оккупация чорында нацистлар тарафыннан 40 меңнән артык кеше җәзаланган, 53 мең кеше көч белән Алманияга мәҗбүри эшләргә озатылганнар. 1943 елның 14 февралендә Тындагы Ростов алман гаскәрләрннән азат ителгән. Сугыш шәһәр зур зыян китерлгән, 270 завод һәм фабрикалардан алтысы гына сакланып калган.
1987 елдан Ростов — миллионлы шәһәр.
Агломерация
Ростов-на-Дону агломерациясе — Ростов өлкәсе территориясендә урнашкан бер үзәкле шәһәр агломерациясе. Халык саны — якынча 2,2 млн кеше (Көньяк федераль округы халкының ~15% өлеше, Ростов өлкәсе халкының ~50% өлеше). Агломерация составына Ростов-на-Дону, Азак, Аксай, Батайск, Новочеркасск, Новошахтинск, Таганрог шәһәрләре керәләр.
Тарока (район)
Тарока  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дзедзице (Мазовия воеводалыгы)
Дзедзице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мокшень правда
Мокшень правда (Мукшы правдасы) — мукшы телендә чыгучы Мордовия республикасы газетасы. Атнага 1 тапкыр 16 биттә дөнья күрә.
Газетада республиканың иҗтиамгый, сәяси һәм икътисади вакыйгалар турында материаллар, мукшы теле һәм мәдәнияте мәсьәләләре бастырып чыгарылалар.
1921 елдан мукшы телле материаллары эрзә-мукшы «Якстере теште» гәзитендә чыгарылганнар. 1924 елда «Од веле» исемле аерым мукшы гәзите оештырылган; Баштан Пензада нәшер ителгән, соңрак редакция Саранскка күченә.
1932 елның августында хәзерге исеме кушыла. 1971 елда «Хөрмәт билгесе» белән бүләкләнә.
Глухув (Келецкий повяты)
Глухув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вассонвиль
Вассонвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Речной (Кумёны районы)
Речной (Речной) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
1958 елда нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%), татарлар (1%).
Трно
Трно — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анастас Микоян
Анастас Иван (Һованес) улы Микоян (Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյան, Анастас Һовһаннеси Микойан;, Санаин саласы, Борчалы өязе, Тифлис губернасы (Аллабирде ш., Лори өлкәсе, Әрмәнстан) — , Мәскәү ) — Рәсәй инкыйлабчысы, ССРБ дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1943).
Тәрҗемәи хәле
Балта өстасы гаиләсендә туган. Әрмән милләтеннән. Авыл мәктәбен тәмамлап, Тифлис рухани академиясенә укырга керә. Беренче бөтендөнья сугышы башлагачтын, әрмән дружинасына язылып фронтка китә. 1915 тә, маләрия белән авыруы сәбәпле, Тифлиска кире кайта һәм РСДЭ(б)Фка кушыла.
Совет заманында халыкта Анастас Микоян турында мондый шаяртулы әйтем йөри иде: "Яшәде Ильичтан Ильичка, бирешми инфаркт-параличка". Аның Лениннан алып Брежнев заманына кадәр хакимияттә булуына ишарә.
Каламоча
Каламоча — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Анастас Микоян
Тәрҗемәи хәле
БҮБК һәм ССРБ ҮБК әгъзасы, ССРБ ЮШ депутаты (1-8 чакырылышлары). Мәскәүнең Новодевичье зиратында җирләнгән.
Кавакалан (Гөнен)
Кавакалан (Kavakalan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Же-ле-Буа
Же-ле-Буа — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Корсель-лез-Ар
Корсель-лез-Ар (Corcelles-les-Arts) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Бон-Юг кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5.47 км².
Белы Мох
Белы Мох (Белы Мох ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ынтымак
Ынтымак (Ынтымак) — Кыргыз Республикасының Талас өлкәсе Бакай-Ата районындагы  авыл.
Халкы
Халкы - 2454 кеше.
Порт-Сент-Люси
Порт-Сент-Люси — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Борка (коммуна)
Борка — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Порт-Сент-Люси
Сылтамалар
Порт-Сент-Люсі
Борка (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Шиманково (Диңгез буе воеводалыгы)
Шиманково — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Берёзовка (Нелым кушылдыгы)
Зур Берёзовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нелым елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пуучи-Яга
Пуучи-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хайпудырская борыны урнашкан. Елга озынлыгы 56 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галганьяно
Галганьяно — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галганьяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тарокела
Тарокела — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ист-Лоринбург (Төньяк Каролина)
Ист-Лоринбург  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трнов Хриб
Трнов Хриб — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глухув-Ляси
Глухув-Ляси — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(690) Вратиславия
Тарихы
1909 елның 16 октябрендә Джоэл Меткалф тарафыннан Тонтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1909 HZ» саналган.
Иске Сәет (мәгънәләр)
Иске Сәет — күп мәгънәле сүз, топоним.
Топоним
Торак пунктлар:
Каланда (Теруэль)
Каланда — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шейвертаун (Пенсильвания)
Шейвертаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Майкув-Середний
Майкув-Середний — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Шейвертаун (Пенсильвания)
Географиясе
Шейвертаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Майкув-Середний
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Акчишмə (Әлмәт районы)
Халык саны — 105 тирәсендә. Почта индексы — 423427.
Тарих
1907 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Дзежби-Влосцянски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свольна (Бяльковшчынски авыл советы)
Свольна (Свольна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Майкув-Фольварк
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эмирлер (Менген)
Эмирлер (Emirler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Менген илчесенә караган бер авыл (köy).
Поений-де-Жос
Поений-де-Жос — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шимбарк (Диңгез буе воеводалыгы)
Шимбарк — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корсель-ле-Сито
Корсель-ле-Сито (Corcelles-lès-Cîteaux) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Жевре-Шамбертен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.75 км².
Айхталь
Айхталь (Aichtal) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бель (Мсциславский районы)
Бель  (Бель ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Диккенс (Айова)
Диккенс  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Диккенс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ваттвиль-ла-Рю
Ваттвиль-ла-Рю — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Эрзянь правда
Эрзянь правда (Эрзә правдасы) — эрзә телендә чыгучы Мордовия республикасы газетасы. Атнага 1 тапкыр 16 биттә дөнья күрә.
1921 елда «Якстере теште» («Кызыл йолдыз») исеме астында нигезләнгән. 1924 елда эрзә телендә генә чыга; 1930 елда газета редакциясе Мәскәүдән Саранскка күченә. 1931 елда газетаның исеме «Эрзянь коммуна» («Эрзә коммунасы») итеп үзгәртелә.
1957 елдан хәзерге исемен йөртә. 1971 елда «Хөрмәт билгесе» белән бүләкләнә.
Дзежби-Шляхецки
Дзежби-Шляхецки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тендайш
Географиясе
Мәйданы —.
Глюзи
Глюзи — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ист-Спенсер (Төньяк Каролина)
Ист-Спенсер  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борлешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Же-Малош
Же-Малош — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Кузь-Нюр-Соим
Кузь-Нюр-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ния-Ю елгасының уң ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Айхвальд
Айхвальд (Aichwald) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маковиска (Лодзь воеводалыгы)
Маковиска  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каласейте
Каласейте — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арзюнакасы
Арзюнакасы (Арунакасси, Арзюнакасы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 68 кешенең яшәве мәгълүм.
Шенандоа-Гайтс (Пенсильвания)
Географиясе
Шенандоа-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камышлы (Ык кушылдыгы)
Камышлы — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Минзәлә районы биләмәләрендә ага. Елга  Ык елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бек
Бек ― фамилия.
Трновець
Трновець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Свольна (Валынецки авыл советы)
Свольна (Свольна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Зөлфирә Шәйхетдинова
Биографиясе
Шәйхетдинова Зөлфирә Шәйхетдинова 1948 елның 10 августында Түнтәр авылында туган. 1964 елда Түнтәр җидееллык мәктәбен тәмамлый. Шул ук елны Түнтәр мәдәният йорты директоры булып эшкә алына. Яшь кыз шундук яшьләрне бик тиз туплый һәм авылда үзешчән сәнгатьне күтәреп җибәрә.
Терлекчелектә хезмәт юлы
1966 елда үз теләге белән ул чорның удар тармагы саналган терлекчелеккә килә һәм сөтчелек фермасында сыер савучы булып эшли башлый. Кичке мәктәпкә йөреп урта белем ала. Лаеклы ялга чыкканчы ул ферманың якты йолдызы булып яна.
З.Шәйхетдинова үзенең утыз елдан артык гомерен терлекчелеккә бирде. Ул бөтен хезмәт юлы дәвамында барлык энергиясен, осталыгын биреп эшләде, зур тәҗрибә туплады, үзенең тәҗрибәсен башкалар, бигрәк тә яшьләр белән уртаклаша белде. Һәрвакыт сөт муллыгы өчен  көрәшүчеләрнең алгы  сафында булды.
Алдынгы терлекченең тырыш хезмәте үзенең югары бәясен алды. Аңа инде 1969 елда ук «Коммунистик хезмәт ударнигы» исеме бирелде. 1973, 1978, 1980 елларда «Социалистик ярышта җиңүче» билгеләре, «Тугызынчы бишьеллык ударнигы», «Унынчы бишьеллык ударнигы» билгеләре белән бүләкләнде. 1973 елда аңа хөкүмәтебезнең югары бүләге—Хезмәт Кызыл Байрагы ордены тапшырылды.
Хезмәттәшләре З.Шәйхетдинованы олы хөрмәт күрсәтеп 1975 елда халык депутатларының район Советы депутаты итеп сайладылар. 1969 елда Мәскәүдә колхозчыларның өченче Бөтенсоюз съездында делегат булып катнашты. Авылда җәмәгать эшләрендә актив катнашуын дәвам итте. Үзешчән сәнгатьне ташланмады. Мәктәптә укучылар белән очрашуларга да бик теләп йөрде.
Гаилә тормышы
З.Шәйхетдинова авылның тырыш егете Тәбрис белән гаилә корып 5 егет үстерделәр. Хәзер аларның бишесе дә гаиләле, илебезгә тырыш хезмәт куялар, Үрнәк гаиләләр булып тормыш итәләр. Тәбрис белән Зөлфирә Шәйхетдиновлар авылда матур гомер итәләр.
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
(3062) Рен
(3062) Рен  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 14 декабрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 XC» саналган.
Галдиоло (Падова)
Галдиоло — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галдиоло Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пунта-Горда (Флорида)
Пунта-Горда  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пунта-Горда шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзежгово
Дзежгово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төйтә
Төйтә (Түйтө) — Кыргыз Республикасында Талас өлкәсенең Бакай-Ата районындагы авыл.
Халык
Халык исәбе — 1033 кеше.
Шишковець (Диңгез буе воеводалыгы)
Шишковець — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бель (Шкловский районы)
Бель  (Бель ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Канаш (газета)
«Канаш» — Сембер өлкәсе чуаш газеты. Газетаның оештыручылар — КПСС өлкә комитеты, өлкә халык депутатлары советы һәм Иван Яковлев исемле чуаш мәгърифәтчел җәмгыяте. 1989 елның 30 декабрендә өлкә татар газетасы «Өмет» һәм чуаш гәзите «Канаш» чыга башлаганнар. Беренче мөхәррире – В. Ромашкин.
Газета материалларының 90%-ы чуаш телендә, 10%-ы — рус телендә чыгарыла.
Пыртей-Яга
Пыртей-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печор диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бхаратия Гирвана Проуда Видья Вардхини Шала
Бхаратия Гирвана Проуда Видья Вардхини Шала - ул Санскрит, Веданта, Мимамса, әдәбият һәм башка моңа бәйле фәннәр буенча оешма һәм семинария, ул Бангалорның, Басавангудида, Шанкарапурамда Шанкара Матхада урнашкан. Ул Саччидананда Шивабһинава Нарасимһа Бһарати тарафыннан иннаугурацияләнгән булган, ул шуннан соң 1910 елда Шрингери Шарада Питһамның Җагадгурусы булган.
Роза Ильясова
Ильясова Роза Хәмит кызы (23 апрель 1947 ел) — башкорт галиме, сәнгать фәннәре кандидаты (1982), профессор (2013).
Биографиясе
Роза Хәмит кызы Ильясова 1947 елның 23 апрелендә Башкорт АССРның Белорет шәһәрендә туа. Атасы — Ильясов Хәмит Хаернас улы — Салават районы Юлай авылыннан; әнисе — Ильясова (Файзуллина) Сәкинә Вали кызы — Гафури районы Сәетбаба авылыннан.
1966 елда Уфа сәнгать училищесын тәмамлый. Һөнәре: драма театры артисты (Илшат Йомагулов курсы).
1974 елда А. В. Луначарский исемендәге (РАТИ) Мәскәү дәүләт театр сәнгате институтын тәмамлый. Укыту эшчәнлеген башлаганчы, Ильясова Роза Омск яшь тамашачы театрында, М. Гафури исемендәге Башкорт драмтеатрында, БАССР Мәдәният министрлыгында, Бөтенрәсәй театр берләшмәсенең Башкортстан бүлекчәсендә эшли.
1981 елдан Мәскәү дәүләт мәдәният институтының Тамбов филиалында «Режиссура һәм актер осталыгы» кафедрасында өлкән укытучы.
1996-2002 елларда Г. Р. Державин исемендәге Тамбов Дәүләт университетының мәдәният һәм сәнгать факультеты деканы.
2008 елдан Уфа дәүләт икътисад һәм сервис университетының «Милли мәдәният» кафедрасында эшли.
2014 елда һөнәр осталыгын күтәрү максатында УГУЭС оештырган курслар тәмамлап, сертификат ала. 2013-2014 уку елында кафедра утырышында тәкъдим ителеп, профессор вазифасына раслана. (пр. номер 8 от 10.04.13). Гыйльми һәм укыту-методик хезмәтләр, 50 дән артык эшләре басылып чыккан. Гыйльми эшчәнлеге өлкәсендә уңышлары өчен РФ Мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы белән бүләкләнә.
Матбугат басмаларында «Агыйдел», Ватандаш, «Башкортстан кызы», «Рампа», «Сәхнә тормышы», «Сәхнә» (Мәскәү) һәм Башкортстан Республикасының, Тамбов өлкәсенең гәзитләрендә мәкаләләре басылып тора; сәнгатьнең үткәне һәм киләчәге турындагы көнүзәк сораулар яктыртыла. Башкорт драма театрының 95 еллык юбилеена багышланган «Тарих белән хәзерге чорның тамаша һәм тамашачыларга бәйләнеше» исемле өч томлык җыентыкта мәкәләсе басылып чыга.
Уфа дәүләт икътисад һәм сервис университетының «Милләтләр мәдәнияте» кафедрасында профессор (2006). Уфа шәһәрендә яши. Кызы Гөлназ ВГИК тәмамлый, Канадада яши, телевидениедә — журналист.
Сылтамалар
[http://ugues.ru/who/181.html «КТО ЕСТЬ КТО» В УУЭ: Ильясова Роза Хамитовна. Уфимский государственный университет экономики и сервиса. Официальный сайт]
Парч (авыл)
Парч (Парч) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Парч климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Асет Вацуева
Тормыш юлы
Беренче чечен сугышы башлангач, 1995 елда Санкт-Петербургка күчеп килә һәм СПбДУның журналистика факультетына укырга керә. 1997 елда Мәскәүгә күчеп килә, анда 2002 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлый.
2002 елның сентябреннән 2006 елның августына кадәр НТВда мәгълүмат хезмәтендә эшли. Телеканалга танылган журналист Леонид Парфенов чакыруы буенча килгән: ул вакытта Парфенов 22:00 сәгатьтә кичке яңалыклар автор проекты өчен чечен алып баручысын эзләгән. Кадрда беренче тапкыр 2002 елның 27 октябрендә Леонид Парфенов белән «Намедни» программасында хәбәрче сыйфатында күренә.
2005 елның гыйнварыннан сентябрь аена кадәр — Алексей Пивоваров белән бергә «Сегодня 22:00» программасын алып баручы.
2005 елның сентябреннән 2006 елның августына кадәр — «Сегодня» программасының кичке чыгарылышларын (19:00 һәм 22:00) алып баручы.