cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оброво (Тухольский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лискув-Жгув
Лискув-Жгув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Либерозе
Либерозе — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18833) 1999 NT53
(18833) 1999 NT53 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NT53» саналган.
Көшелер (Дадай)
Көшелер (Köşeler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Дадай илчесенә караган бер авыл (köy).
HD222749
HD222749 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гелешоая
Гелешоая — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөзтепе (Пазарйолу)
Гөзтепе (Göztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пазарйолу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Роузленд (Луизиана)
Роузленд  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 592
NGC 592 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Пармаксыз (Һыныс)
Пармаксыз (Parmaksız) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гәверлә Беляев
Гәверлә Беляев (Гәверлә Җәпим улы Беляев, Беляев Гавриил Ефимович,, — , ) — журналист, ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1965).
Хезмәт юлы
Журналист эшчәнлеген 1922 елда «Киңәш» гәҗитендә башлый.
Шатийон-сюр-Бруе
Шатийон-сюр-Бруе — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Пёллауберг
Пёллауберг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сяцевина
Сяцевина (Сяцевіна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вуассе
Вуассе — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Александровка (Варна районы)
Александровка (Александровка) — Чиләбе өлкәсенең Варна районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (63%), украиннар (8%), казахлар (24%).
Мейнард (Миннесота)
Мейнард  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мейнард шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чугуны (Киров өлкәсе)
Чугуны (Чугуны) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Григорий Штендер
Штендер Григорий Михайлович (25 май, 1927 ел, Киев — 17 август, 1992 ел, Новгород) — совет һәм россия архитектор-реставраторы, архитектура тарихчысы, рәссам. Архитектура кандидаты (1985), Новгород университеты профессоры (1989). Новгород реставрация мәктәбенә нигез салучыларның берсе. Реставрация теориясе һәм практикасы буенча күп хезмәт авторы (60-тан күчү).
РСФСР Рәссамнар берлеге һәм Архитекторлар берлеге әгъзасы, РСФСР-ның атказанган мәдәният хезмәткәре. Россия Федерациясенең дәүләт премиясе лауреаты (үлгәннән соң, 1996).
Биографиясе
Штендер Григорий Михайлович 1927 елның 25 маенда Киевта туа. 1953 елда, Киев инженер-төзелеш институтын тәмамлаганнан соң, хатыны И. А. Спивак белән Новгородка киләләр, аннары инде язмышларын үзенчәлекле борынгы рус архитектура һәйкәлләре белән бәйләп, биредә мәңгегә калалар.
1950-1990 елларда Г. М. Штендер Новгород, Чернигов, Смоленск, Псков, Иске Ладога, Киев, Полоцк һәм ССРБ-ның башка иске калаларының архитектура һәйкәлләрен өйрәнә һәм тергезә. Новгородның үзендә ул 30 дан ашуы корам, монастырь корылмалары, ватандашлар төзелешен, алар арасында София соборы, Новгород кремле стенасының бер өлеше дә була.
Балалары: Штендер Вадим Грицевич һәм Штендер Ирина Грицевна.
1992 елның 17 августында Новгородта вафат була. Раштуа зиратында җирләнә.
Хәтер
1993 елда Новгородта Г. М. Штендер истәлегенә багышланган беренче фәнни-гамәли конференция үтә.
2003 елның 15-18 апрелендә Бөек Новгородта архитектор-реставратор Г. М.Штендерга багышланган икенче фәнни-гамәли конференция үткәрелә.
2007 елның 18 маенда Новгород җирләре сәнгатьле мәдәнияте дәүләт музеенда Григорий Михайлович Штендерның тууына 80 ел тулуга багышланган күргәзмә ачыла. Күргәзмә ачылышында Штендерның туганнары һәм якыннары, аның белән бергә эшләгән кешеләр, аның талантын яратучылар катнаша. Инесса Александровна (рәссамның тол хатыны) музейга Георгий Михайловичның берничә хезмәтен, шулай ук аның тормышы һәм иҗаты белән бәйле документларны тапшыра.
Еланский (Солгончика кушылдыгы)
Еланский — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Солгончик елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Половинная (Продольная кушылдыгы)
Половинная  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Продольная елгасының уң ярына тамагыннан 9,2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кокорци
Кокорци — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтиона (Комо)
Казтиона — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтиона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Даши (село)
Даши  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Солтанморат
Солтанморат — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан татар авылы.
(3844) Луцзяси
(3844) Луцзяси — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1966 елның 30 гыйнварында биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1966 BZ» саналган.
Сингер (Луизиана)
Сингер  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сингер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ега (Калажма кушылдыгы)
Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Калажма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Обудно
Обудно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каванту (ай кратеры)
Каванту - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 2,8 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Жозеф Бьенеме Каванту (1795—1877) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
(18834) 1999 NN55
(18834) 1999 NN55 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NN55» саналган.
Пёльс
Пёльс — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вязгай
Вязгай (Вязовый Гай) — Сембер өлкәсенең Иске Кулаткы районында урнашкан сала.
Гөзтепе (Одунпазары)
Гөзтепе (Göztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вязгай
Географиясе
Район үзәгеннән 28 километр көньяк-көнчыгыштарак, Тирескә елгасында урнашкан.
Тарих
17 гасырның азагында нигезләнгән. Элек Сарытау губернасының Хвалын өязенә кергән.
1912 елда биредә 426 йорт, 2287 кеше, 3 агач мәчет (сакланмаганнар) булган.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (97,7%).
Лисувки
Лисувки — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галакәнд
Галакәнд (Qalakənd ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Көшенчифтлиги (Эдирне)
Көшенчифтлиги (Köşençiftliği) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Эдирне илчесенә караган бер авыл (köy).
Эмьевиль
Эмьевиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Линденау (Югары Лужица)
Линденау  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 593
NGC 593 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Шатийон-сюр-Марн
Шатийон-сюр-Марн — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Табала (Гродзенский районы)
Табала  (Табала ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кориите
Кориите — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гелешть (Муреш)
Гелешть — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Роузпайн (Луизиана)
Роузпайн  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гелешть (Муреш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роузпайн (Луизиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Казтионе де Барати (Парма)
Казтионе де Барати — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтионе де Барати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пёльфинг-Брунн
Пёльфинг-Брунн — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
RAYDAC
RAYDAC (Raytheon Digital Automatic Computer) - Raytheon төзегән үз төрендәге бердәнбер санак булган. Ул 1949 елда башланган булган һәм 1953 елда тәмамланган булган. Ул Пойнт Мугу, Калифорниядә Диңгез Флоты Һава Ракеталары Сынау Үзәгендә куелган булган.
RAYDAC-та 5200 вакуум лампа, һәм 18000 кристаллик диод кулланылган булган. Аның 1152 сүзле хәтере булган (бер сүздә утыз-алты бит), тоткарлау сызыгы хәтере кулланылган булган, мөрәҗәгать вакыты 305 микросекунда булган. Кушу вакыты 38 микросекунда, тапкырлау вакыты 240 микросекунда, һәм бүлү вакыты 375 микросекунда булган. (Бу вакытларга хәтергә мөрәҗәгать итү вакыты керми.)
(18835) 1999 NK56
Тарихы
1999 елның 12 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NK56» саналган.
Лесогорье
Лесогорье (Лесогорье) — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Вуэ (Шаранта-Маритим)
Вуэ — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
HD222770
HD222770 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Двораки-Пикати
Двораки-Пикати — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3208) Лунн
(3208) Лунн — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 3 маенда Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 JM» саналган.
Мозель (Кочевье)
Мозель  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавендиш (ай кратеры)
Кавендиш - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 52,64 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Генри Кавендиш (1731—1810) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Гөзтепе (Бейкоз)
Гөзтепе (Göztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бейкоз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лихенек
Лихенек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мейпл-Гроув (Миннесота)
Мейпл-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мейпл-Гроув шәһәре  елда нигезләнгән.
Роберт Шәрәфиев
Роберт Шәрәфиев, Роберт Гарәфи улы Шәрәфиев (1947 елның 20 июне, СССР, РСФСР, ТАССР, Ворошилов районы, Теләнче-Тамак) – техник фәннәр докторы (1999), Уфа дәүләт нефть техника университеты (УДНТУ) профессоры. РФ Табигый фәннәр (2001) һәм Технология фәннәре (2003) академияләренең хакыйкый әгъзасы. Россия Федерациясенең мактаулы машина төзүчесе (2001).
Мейпл-Гроув (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роберт Шәрәфиев
Тәрҗемәи хәле
1947 елның 20 июнендә Татарстан АССР Ворошилов (хәзерге Тукай) районы Теләнче-Тамак авылында туган. Теләнче-Тамак урта мәктәбен тәмамлагач (1966), 1966―1969 елларда Совет Армиясендә хезмәт итә.
«Инженер-механик» белгечлеге буенча Уфа нефть институтын тәмамлаган (УНИ, 1974). 1976―1979 елларда ― УНИның студентлар профкомы рәисе.
1980―1983 елларда аспирантурда укыган. Техник фәннәр кандидатлыгына (1983) һәм докторлыгына (1999) диссертацияләр яклаган. Докторлык диссертациясенең темасы: «». 1986 елдан ― РСФСР Минвузы карары белән УНИда яңа оештырылган «Нефть аппаратлары төзелеше технологиясе» кафедрасында өлкән укытучы. .
Кубанка (Гизал-Дон кушылдыгы)
Кубанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төньяк Осетия биләмәләрендә ага. Елга  Гизал-Тын елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Роберт Шәрәфиев
Тәрҗемәи хәле
2001―2002 елларда ― Россия Хәрби фәннәр академиясе профессоры.
2002 елдан ― РФ Технология фәннәре академиясенең Башкортстандагы бүлеге президенты.
Кубанка (Гизал-Дон кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Роберт Шәрәфиев
Тәрҗемәи хәле
2003 елдан ― УДНТУның Нефть-газ машина төзелешендә металл технологиясе кафедрасы профессоры.
Кубанка (Гизал-Дон кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Роберт Шәрәфиев
Фәнни кызыксынулар өлкәсе
Сәнәгать куркынычсызлыгын тәэмин итү, катлаулы техник системалар элементларының калдык ресурсын бәяләү өлкәсендә белгеч. Аның җитәкчелегендә эксплуатациядә булган торбаларның яраклылыгын контрольдә тоту һәм бәяләү, сынау һәм эксплуатацияләү параметрлары буенча җиһазлар ресурсын бәяләү методикалары һ. б. эшләнгән. Башка авторлар белән берлектә 250 басма эш, шул исәптән 15 монография язган. 6 уйлап табу авторы
Линдендорф
Линдендорф — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обужня
Обужня — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коритата
Коритата — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пёндорф
Пёндорф — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Көшеушагы (Чэликхан)
Көшеушагы (Köşeuşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Чэликхан илчесенә караган бер авыл (köy).
Урай (Киров өлкәсе)
Урай (Урай) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (74%).
Крутиха (Барсук кушылдыгы)
Крутиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Барсук елгасының сул ярыннан 62 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сергей Трояновский
Бөек Новгород кала думасының V чакырылыш депутаты («Яблоко» фракциясе). Депутат вәкаләтләрен 2015 елда сала.
Биографиясе
1993 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының тарих факультетын археология һөнәре буенча белем ала. 1993-2004 елларда Новгород дәүләт берләшкән музей-корсагында олуг һәм әйдәүче тикшеренүче булып эшли. Новгород кремле, Бөек Новгород шәһәре, Новгород өлкәсе территориясендә археологик эзләнү үткәрә.
2004-2006 елларда Новгород өлкәсенең Мәдәният, искә алу һәм туризм комитетында эшли, рәис урынбасары була һәм мәдәни мирасны дәүләт саклавы бүлеген җитәкли. 2006-2007 елларда «Новгород» атналык редакциясе хезмәткәре була.
2007 елдан РФ Фәннәр академиясенең Санкт-Петербург Тарих институтына олуг тикшеренүче һәм Новгород тарихы төркеменең галим-секретаре итеп алына. 2009 елның мартында Новгород музей-һәйкәленең археологик тикшеренүләр оештыру һәм тәэмин итү буенча үзәк мөдире итеп тәгаенләнә (ике урында эшли).
1996-2000 елларда ВООПИиК өлкә советы президиумы составына керә.
2000 елдан Борынгылыкны яратучыларның Новгород җәмгыяте рәисе урынбасары була, 2011 елда рәис итеп сайлана.
2013 елның сентябрендә «Яблоко» партиясенең исемлеге буенча Новгород кала думасының V чакырылыш депутаты итеп сайлана
2013 елның ноябреннән — «Яблоко» фиркасе әгъзасе. Депутат вәкаләтләрен 2015 елда сала.
NGC 594
NGC 594 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Казтионе Маркези (Парма)
Казтионе Маркези — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Табала (Лидский районы)
Табала  (Табала ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Казтионе Маркези (Парма)
Географиясе
Казтионе Маркези Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Табала (Лидский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казтионе Маркези (Парма)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Продольная (Есаулка кушылдыгы)
Продольная  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Есаулка елгасының уң ярына тамагыннан 6,5 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18836) Raymundto
(18836) Raymundto — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NM62» саналган.
Сансет (Луизиана)
Сансет  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәдичә Байчурова
Хәдичә Байчурова (, —, ) — агроном-селекцияче, авыл хуҗалыгы фәннәре нәмзәте (1950), СССР дәүләт премисе иясе (1950), Е. Борисова белән бергә уҗым арышының «Казанская» сортын чыгаручы.
Парселлер (Авҗылар)
Парселлер (Parseller) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Авҗылар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сиракъюсавилл (Луизиана)
Сиракъюсавилл  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эньервиль
Эньервиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Двораки-Стаски
Двораки-Стаски — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гелинца
Гелинца — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мозире (община)
Мозире  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шатийон-сюр-Морен
Шатийон-сюр-Морен — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Казати (ай кратеры)
Казати - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 102,85 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Паоло Казати (1617—1707) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Сахаджананда Свами
Сахаджана́нда Сва́ми (1781, 2 апрель —1830) шулай ук Бхагава́н Сваминара́яна  буларак мәгълүм — Һинд динендә Сваминараян Хәрәкәте буларак мәгълүм дини агымның нигезләүчесе. Хәрәкәтнең тарафдарлары аңа Нараянаның аватарына кебек табыналар. Сахаджананда Свами Төньяк Һиндстанда, Уттар-Прадешта, Чхапаияда туган булган. Гомеренең күпчелек өлешен ул Көнбатыш Һиндстанның Гуджарат штатында уздырган, анда ул тәгълиматының дәгъвасы белән 1830 елда үлеменә кадәр мәшгуль булган. Сахаджананда Свами шулай ук башка исемнәр астында мәгълүм, мәсьәлән, Гханашьям Панде, Гханашьям Махарадж, Шриджи Махарадж һәм Шри Хари.
Пенневанг
Пенневанг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гөзтепе (Батталгази)
Гөзтепе (Göztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Батталгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD22280
HD22280 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кочани (Болгария)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гитиньер
Гитиньер — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Гарабулаг (Гәдәбәй)
Гарабулаг  (Qarabulaq ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Обуз (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Обуз  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Линдов (Марк)
Линдов  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтионето (Сондрио)
Казтионето — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтионето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бакай (Авыргазы районы)
Бакай — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453498, — 80205840002.
Демография
Халык саны динамикасы:
(3210) Лупишко
(3210) Лупишко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Бакай (Авыргазы районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 20 кешенең яшәве мәгълүм.
Кече Агардяш
Кече Агардяш (Малый Агардяш) — Чиләбе өлкәсенең Карабаш шәһәр округы составына керүче авыл.
(3210) Лупишко
Тарихы
1983 елның 29 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 WH1» саналган.
Кече Агардяш
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Лихень-Старий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әман Түлиев
Әман Түлиев (Әман (Әманкилде) Гомәр улы Түлиев, Амангельды (Аман) Гумирович Тулеев, тугач бирелгән исеме Әманкилде Муллагазый улы Түлиев, Аманкелді Молдағазыұлы Төлеев, Amankeldi Moldaǵazyuly Tóleev,, — , ) — РФ сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе.
Кемерово өлкәсе губернаторы вазифасыннан Кемероводагы «Зимняя вишня» сәүдә үзәгендә янгын чыгып, 60 кеше вафат булгач, китә.
2018 елның 17 сентябреннән 2002 елда үзе нигезләгән Кузбасс һөнәри мәгарифне үстерү институты (КРИРПО) ректоры.
Парсыбей (Бейлыкова)
Парсыбей (Parsıbey) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Бейлыкова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Көшк (Муш)
Көшк (Köşk) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
Зирекле (Сембер өлкәсе)
Зирекле (Зарыклей) — Сембер өлкәсенең Иске Кулаткы районында урнашкан сала.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Сарытау губернасының Хвалын өязенә караган.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (95,5%), руслар (4,5%).
Кобылья (Калажма кушылдыгы)
Кобылья — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Калажма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18837) 1999 NY62
(18837) 1999 NY62 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
NGC 595
NGC 595 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(18837) 1999 NY62
Тарихы
1999 елның 13 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NY62» саналган.
Мейпл-Плейн (Миннесота)
Мейпл-Плейн  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мейпл-Плейн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эркин Вахидов
Биография
Фергана өлкәсенең Алтыярк районында укытучы гаиләсендә туган.
1960 елда ул Ташкент дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый. Аны тәмамлагач, Еш Гвардия нәшрияты редакторы (1960-1963) һәм баш мөхәррире (1975-1982) булып эшли; Гафур Гөлям исемендәге әдәбият һәм сәнгать нәшриятының редакторы, баш мөхәррире (1963-1970) һәм директоры (1985-1987); 1982 дән 1985 елга кадәр булган беренче "Ешлик" журналының баш мөхәррире.
1990 елдан ул җәмәгать һәм дәүләт эшчәнлеге белән шөгыльләнә:
1999 елда аңа Үзбәкстан Герое исеме бирелде.
Иҗаты
Мәктәптә укыганда ул беренче шигырьләрен яза башлый. Эркин Вахидовның "Таң сулышы" әсәрләренең беренче җыентыгы 1961 елда дөнья күрә. Шагыйрьнең алдагы җыентыклары ел саен диярлек басылып чыга - "Сезнең өчен җырларым" (1962), "Йөрәк һәм акыл" (1963), "Минем йолдызым" (1964), "Отзвук" (1965), "Лирика" (1966) ), "Яшьлек диваны" (1969), "Яктылык" (1970), "Бүгенге яшьләр" (1971).
Шагыйрь Роберт Рождественский Эркин Вахидов иҗатын югары бәяли.
Ул үзен төрле жанрларда сынап карый - эпик, публицистик, ләкин җырга күбрәк омтыла. Аның күпчелек шигырьләре Үзбәк җырчылары башкарган җырлар буларак билгеле. Соңрак язылган эшләре аның беренче эшләреннән шактый аерылып тора, ул элек аның иҗатына хас лаконизм һәм интонацияләрдән арына. Бу чорда "Мәхәббәт" (1976), "Тере планеталар" (1978), "Көнчыгыш яр" (1982), "Нәселгә хәбәр" (1983), "Йокысызлык" (1985), "Газаплар" (1991), "Ачы хакыйкать яхшырак" (1992) җыентыклары дөнья күрә.
Эркин Вахидов "Җир хыялы", "Чатырда язылган шигырь", "Тугрылык", "Үлемсезләр күтәрелеше", "Җиңүче һәм Чәчтараш", "Алтын" пьесаларына аның иҗатына карый. "Дивар ", "Истанбул трагедиясе ", " Икенче талисман" пьесаларын яза.
Үзбәк теленә Гетеның "Фауст" әсәрен, С. Есенин, А. Твардовский, М. Икбала, Р. Гамзатова, Г. Эминс һәм башка бик күп шагыйрьләрләрең шигырьләрен тәрҗемә итә.
Табаличы
Табаличы (Табалічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Елькеево
Елькеево (Елькеево) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Перванг-ам-Грабензее
Перванг-ам-Грабензее — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
ЛЗП-3
ЛЗП - 3 (ЛЗП - 3) — Диңгез буе краеның Анучино районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (81%), украиннар (14%).
Сарепта (Луизиана)
Сарепта  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дворчиско (гмина Гиби)
Дворчиско  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мокроног-Требелно (община)
Мокроног-Требелно  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөзүбүюк (Аланья)
Гөзүбүюк (Gözübüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кошница (Болгария)
Кошница  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соррел (Луизиана)
Соррел  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Соррел халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кайзер (ай кратеры)
Кайзер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 53,15 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Фредерик Кайзер (1808—1872) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Kaiser (crater)
Казтионз деле Мура (Удине)
Казтионз деле Мура — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Гелмеджоая
Гелмеджоая — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шатрис
Шатрис — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Перг
Перг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нугайлар
Нугайлар (яки ногайлар, нугай татарлары, үз аталышы ногай, ногайлы ) — кыпчак төркемендәге төрки халык яисә татарларның бер өлеше булып торган халык. Казан ханлыгында ханнар сайлау эшендә катнашкан һәм Казан ханлыгы җирендә бер төркеме яшәгән. Төрки телләрнең кыпчак төркеменә кергән нугай телендә сөйләшәләр. Хәзерне вакытта аерым халык дип санала. Югалырга мөмкин булган халыкларга һәм телләргә керәләр. Саннары — Русиядә 103 660 кеше.
Үз атамалары
Нугай - ул Алтын Урданың уң канаты булган бәкләрибәк исемедер.
Алтын Урданың Төньяк Кавказдан, Каспий, Аралдан башлап Дунайга кадәр сузылган өлешенең хакиме Чыңгызхан улы Жучинең оныгы гаскәрбашы унмеңбашы Нугай бәк була. Аның хакимлеге астында яшәгән төрки халыклар үзләрен нугай кешеләре, нугайлылар, нугайлар дип атап йөртә башлыйлар. Башка халыклар да аларны шулай дип атый башлый.
"Нугай" атамасы башка төрки ханлыкларда (Казан, Касыйм, Себер, Әстерхан, Төньяк Кырым) соңыннан "татар" этнонимы белән алыштырылса да, Төньяк Кавказ, Каспий буе төрекләрендә ул хәзергәчә сакланып калган.
Үзбәкләр, казакълар татарларны бүген дә "нугай" дип атыйлар.
Алтын Урда алдындагы дәвере
Күпчелек Нугай татарлары үзләренең килеп чыгышы буенча Асы дигән төрки кабиләләргә бәйлиләр, әмма Кавказ яны Нугайларында Кавказ һәм Шәрык(Якын көнчыгыш) галогруппасы бар.
Урта гасыр дәвере
XV гасыр башында Бирдебәк Идегәй Алтын Урданың Җаек елгасы янында узенә Маңгыт йорты дигән эчке олыс тези. Маңгытларның ул олыста абруйлы урын алып торганы билгеле.
1391 елда Алтын Урда ханы Туктамыш хан гаскәрләре Аксак Тимер гаскәрләре тарафыннан тар-мар ителә, бу сугышта Туктамышның элекке әмире, соңыннан аның дошманы Идегәй дә Тимер ягында үз гаскәре белән катнаша (Туктамыш—Идегәй арасындагы көрәш мәшһүр "Идегәй" дастанында бәян ителгән). Бу җиңүдән соң Идегәй үз туган йортына, Маңгыт йортына — Идел белән Җаек арасындагы төбәгенә кайта һәм тарихчылар әйтүенә караганда, анда, Алтын Урдадан аерылып, аерым дәүләт төзи; ул Маңгыт йорт дип атала, чөнки бу төбәк элекке Нугай җирләрендә булган һәм бу җирдәге төркиләр үзләрен нугайлылар дип атап йөрткәннәр. XVI гасырда Нугай дигән атамалары билгеле була башлый.
Бу атама соңыннан этноним булып киткән. "Нугай" сүзе Алтын Урда таркалып, берничә йортларда (Хаҗитархан, Казан, Кырым һ. б.) бүленгәч тә халык телендә кулланышта йөри: Хаҗитархан нугайлары, Кырым нугайлары (Кырымның төньягындагы татарлар).
16 гасырдан алып Маңгыт йорты Нугай йорты дип атала башлыйдыр. Олуг Нугай йортының мәркәзе Сарайчук шәһәредер. Идәрәчеләрен би дип атаганнар. Олуг Нугай йортына Башкорт җирләредә ясак түләгәннәр. Шулай ук Хаҗитархан йорты Нугай йорты хакимлеге астында булганы билгеле. Сарайчук каласы Кече Җүз гаскәрләре белән җимерелә. Нугай Йорты соңыннан үзе дә башында морзалар торган берничә олысларга бүленеп китә. (Шундый нугай морзаларыннан берсе Йосыф морзаның кызы Сөембикә Казан ханы Җангалинең, аннан соң Сафагәрәй ханның хатыны була.) Олуг Нугай йортының юкка чыгуы Җунгар хан Улусы күчмә калмыклар белән сугыштан соң Олуг Нугай Йорты халкы тарала Төньякка(Хәзерге Оренбург татарлары), Иделгә, Бухар, Хәрәзем һәм Төньяк Кавказ яны якларына.
Кече Нугай йорты дәвере
19 гасырда Рәссәй империясе гаскәрләрендә хезмәт иткән франц топографы Йоганн Бларамберг Нугай-татар халкын шулай тасфирлый Биштау Нугайлары 6 уруг тәшкил итә: Каспулат, Кыпчак, Едисан, Җәмбуйлук, Маңгыт һәм Нәүрүз оруглары. Бер өлеше күчмә, икенчелеләре җәйлаш тормыш алып баралар.
Таралыш
Алар төрле төбәкләрдә: Ставрополь краенда, Дагстан, Чечен, Ингуш республикаларында, Карачай-Чиркәс автономияле өлкәсендә сибелеп яшиләр.
Аларның соңгы тарихы үзләре яшәгән төбәкләрдәге халыклар язмышына бәйле. Мәсәлән, Кавказның (Дагстаннан башка) өлкәләрендә яшәгән "вак-төяк" халыклар белән бергә, "халыклар дусты" Сталинның приказы белән 1944 елда нугайлар да үз җирләреннән депортацияләнә —төрле якларга сөрелә. Күбесе юлда һәм сөрген урыннарында ачлыктан, җәфалыктан һәлак була. 1957 елда алар да реабилитацияләнә һәм исән калганнары үз йортларына кайталар.
Халыкларның санын исәпкә алу нәтиҗәләре буенча (1989) элекке СССР территориясендә яшәүче нугайларның гомуми саны 75 181 дип күрсәтә. Ә 2010 елга 103 660 кеше.
Төркиягә мөһәҗирлек
XVIII гасырның 80 елларда 700 меңнән артык Кубан елгасы һәм Кара Дингезнең төньякгында яшәүче Ногайларлар Төркиягә мөһәҗирлек колалар һәм шуның белән рухи, язма(китап) мәдәниятын югалталар.
XIX гасырның 60-нчы елларында Төньяк Кавказ таулары халыклары, шул исәптән Ногайларда Төркиягә күченәләр. Бу Ногайларның һәм тау халыкларының милли фаҗигасе иде. 86 Ногай ауллары Кавминвод өлкәсеннән Төркиягә күченделәр, һәм 40 мең Ногай хәзерге Карачай-Черкессия территориясеннән киттеләр. XIX гасырның 60-нчы елларын күчерү дулкыны Мелитополь белән Бердянск арасындагы Сөт суларында Ногайларында кагылды.
Нугай теле
Нугай теле төрки телләрнең кыпчак төркеменә керә, ләкин лексик-фонетик яктан үзләре яшәгән урыннардагы халыклар телләренә бәйле.
Аларның телләреннән алынмалар күп, хәтта алар теленә күчү дә бар.
Әйтик, Әстерхан нугайларының әдәби теле — татар теле, Дагстаннын Хәсәу-Йорт, Баба-Йорт районнарында яшәүчеләрнең әдәби теле—кумыкныкы. Гомумән алганда, нугай теле кыпчак төркеменә кергән башка телләрдән лексик, грамматик яктан әллә ни аерылмый, шулай да фонетик яктан төрек һәм үзбәк каракалпак телләренә якын: акыкат—хакыйкать, умер—гомер, таала—тәгалә, саат—сәгать.
Нугай сөйләш теле өч диалектка бүленә: узнугай (Ставрополь нугайлары), каранугай (Дагстан нугайлары), акнугай (Карачай нугайлары).
Алар бер-берсеннән кайбер фонетик үзенчәлекләр белән генә аерыла.
Обурки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Обурки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Патлак (Балья)
Патлак (Patlak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Балья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Еловка (Чернавка кушылдыгы)
Еловка (Атауы жоқ) — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чернавка елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Линте (Алмания)
Линте — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еловка (Чернавка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дворчиско (гмина Сейни)
Дворчиско  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 596
NGC 596 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(4386) Люст
(4386) Люст — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 26 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6829 P-L» саналган.