cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сунцы (Кирово-Чепецк районы, Кстинино авыл җирлеге)
Сунцы (Сунцы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Боготуюл
Боготуюл — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кожух елгасының уң ярыннан 30 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Сопица
Сопица — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17747) 1998 BJ42
(17747) 1998 BJ42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 26 гыйнварында BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BJ42» саналган.
Купсола (Кукнур авыл җирлеге)
Купсола (Купсола, Купсола) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Казе Скомпарин (Тревизо)
Казе Скомпарин — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Скомпарин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хёхштедт-им-Фихтельгебирге
Хёхштедт-им-Фихтельгебирге — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марион (Көньяк Каролина)
Марион  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Марион шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фёдор Самохин
Фёдор Ивáн улы Само́хин (рус. Фёдор Ивáнович Само́хин, 12 февраль 1918 – 17 июль 1992) – совет язучысы, СССР Язучылар берлеге әгъзасы.
Бөек Ватан сугышы турындагы кайбер сәнгать әсәрләре авторы, алар арасында иң танылган «Чолпонбай» повесте Советлар Союзы Герое Чолпонбай Тулебердиевның батырлыгы турында. Нәфис әдәбият өлкәсендәге казанышлары һәм Кыргыз Совет әдәбиятын пропагандалауда һәм үстерүдә актив катнашканы өчен Кыргызстан ССР Югары Советы Президиумының өч Мактау грамотасы белән бүләкләнде.
Сарни-Мале
Сарни-Мале — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бостанҗык (Шаһинбей)
Бостанҗык (Bostancık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гожиково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юнзан
Юнзан (Unzent) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Памье-1 кантонына карый.
Вая (Чеснава кушылдыгы)
Вая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чеснава елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Узуе-ле-Марше
Узуе-ле-Марше — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Олуклу (Ешилъюрт)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жидово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Жидово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трона (Калифорния)
Географиясе
Трона халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17748) Уэдасодзи
(17748) Уэдасодзи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 1 февралендә галимнәр тарафыннан Saji обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 CL» саналган.
Пакуци (Ивевский районы)
Пакуци  (Пакуці ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Омонвиль-ла-Рог
Омонвиль-ла-Рог — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Валя-Пуркарулуй
Валя-Пуркарулуй — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хецлес
Хецлес — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кычытканлы авыл җирлеге
Административ үзәге — Кычытканлы авылы.
Тарих
Торак пункты статусы һәм чикләре Татарстан Республикасы 2005 елның 31 гыйнварындагы «Норлат муниципаль районы» муниципаль берәмлегенең һәм аның составындагы муниципаль берәмлекләрнең территорияләре чикләрен билгеләү һәм аларның статусы турында» 17-ЗРТ Законы белән билгеләнә.
Казе Скополе (Авелино)
Казе Скополе — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Скополе Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стайчовци
Стайчовци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Чалканнар
Чалканна́р (челканнар) — Алтай Республикасында яшәүче төрки халык. Турочак районының Курмач-Байгол, Суранаш, Майск, Бийка, Чуйка, Турочак авылларында һәм Таулы Алтай шәһәрендә яшиләр.
Тарихы
Чалканнарның тарихи атамасы — ку-кижи (ku-kiši), ягъни Аккош елгасы кешеләре. 1620 елда Томск острогы рус казаклары атаган ясак төбәге һәм 1629 елдан Кузнецкий өяз острогына ясак түләүче ясаклы кешеләрнең атамасы булып торган. . Мөгаен, этноним, чалканнарның аккошларга табынуыннан килеп чыккандыр (төрки телләрдә «Qu/Қу» — димәк, аккош «Qus/Құс»), җәй көннәре тирә-як сусаклагычларында күпләп оя коралар. Чалканнар Алтайда Аккош елгасы районында яшәгәннәр.
Совет чоры җанисәбе (1926 елдан тыш) чалканнарны алтайлар составына керткән.
2000 елда чалканнар Россия Федерациясенең аз санлы асаба халыклары исәбенә кертелә (Россия Федерациясе хөкүмәтенең 2000 елның 24 мартында кабул ителгән 255нче Карары). 2002 елгы Бөтенроссия халык исәбен алу үз теле булган аерым халык дип исәпкә алды, 2010 елгы Бөтенроссия халык исәбен алу мәгълүматы буенча — чалканнарның саны 1181 кеше.
Y-хромосом гаплотөркемнәрен өйрәнү мәгълүматлары буенча, чалканнар көнчыгыш-евразия кластерына карый.
Халык саны һәм таралып утырышы
2002 елгы халык исәбен алу мәгълүматы буенча, Россия Федерациясендә чалканнар 855 кеше тәшкил итте, шушылардан Алтай Республикасында — 830 кеше (Турочак районында). Шул ук чорда, Алтай Республикасы хөкүмәте мәгълүматы буенча, 1997 елда республиканың Турочак районында 1689 чалкан яшәгән.
2002 елда торак пунктларда чалканнарның исәбе :
Алтай Республикасы: Турочак авылы — 160 кеше; Бийка авылы — 122 кеше; Курмач-Байгол авылы — 121 кеше; Таулы Алтай шәһәре — 109 кеше; Майск авылы; Кебезень авылы — 187 кеше.
Чалканнар ике сеокка бүленгән, алар чалкан телендә: Чалканыг һәм Шакшылыг диеп атала.
Теле
Чалкан теле төньяк алтай теленә карый (Алтай гаиләсе составындагы төрки телләр төркеме) яки төньяк алтай теле сөйләше (наречие, диалект) (кумандин-чалкан) булып санала. . 2002 елгы җанисәп буенча Алтай Республикасында 830 чалканның 817-се рус телен (98 %), чалкан телен — 466 кеше (56 %), алтай телен — 148 кеше (18 %) яхшы белә.
Чалкан календаре
1. Гыйнвар – Кижығ кырлащ ай. 2. Февраль – Тӧғӧнӧк ай. 3. Март – Ажығ ай. 4. Апрель – Кӧӧрык ай. 5. Май – Таарығ ай. 6. Июнь – Одоғ ай. 7. Июль – Јыттығ ай. 8. Август – Орок ай. 9. Сентябрь – Уртын ай. 10. Октябрь – Щана ай. 11. Ноябрь – Куртынак ай. 12. Декабрь – Улуғ кырлащ.
Сарнув (Ополе воеводалыгы)
Сарнув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орта Әлинәзәрли
Орта Әлинәзәрли (Orta Əlinəzərli ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
Мэннинг (Көньяк Каролина)
Мэннинг  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Чалбай
Чалбай — Ятмис елгасының кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Каменка районы биләмәләрендә ага. Елга буенда Адикаевка, Головинщино торак нокталары урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Мэннинг (Көньяк Каролина)
Тарихы
Мэннинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Чалбай
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Мэннинг (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чалбай
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бернкопф
Бернкопф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кама таңнары (мәгънәләр)
Кама таңнары — күп мәгънәле сүз.
(17749) 1998 DW1
(17749) 1998 DW1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 19 февралендә галимнәр тарафыннан Фарра-д’Изонцо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DW1» саналган.
Нью-Ричмонд (Индиана)
Нью-Ричмонд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туишева
Туишева — татар фамилиясе.
Татар Википедиясендә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Корела балалары
Корела балалары — урта гасырларда Корела җире территориясе белән идарә иткән Карелия феодалларының иң абруйлы биш нәселе атамасы.
Исеме тарихы
Балаларның исеме русларның «бояр балалары» («боярские дети»), ягъни рус кенәзлекләренең социаль структурасындагы бояр һәм князьләрнең токымнарына туры килә. Корела балалары, бер үк вакытта элеккеге Карелия феодаллары хакимлеге һәм бөтен Карелия җирләренең Новгород дәүләтенә карата тулаем вассал булуларын да билгели башлаган.
Гомуми мәгълүмат
1323 елда швед Корольлеге һәм Новгород Республикасы арасында Ореховецкий килешүеннән соң, Карелия җире территорияләренең биш нәсел вәкилләре, Новгород Республикасының су пятинасы составына кергән Корела җире территорияләре вәкилләре республиканың хакимият элитасына Корела балалары дигән исем астында кертеләләр. Бөек Новгород үзәк хакимияте алар артыннан феодал вотчиналар хокукында элеккеге биләмәләрен саклап калган.
Чыганаклар буенча, биш бала туган: Вымольцы, Курольцы, Ровкульцы, Валдольцы һәм Наволоч-род (Тиврольцы дип уйланыла). Нәселләрнең исемнәре борынгы кареланың Төньяк Ладога буе төп җирләре районнары исеменә туры килә.
Карела аксөякләренең феодаль табигатен 15 гасырда «Төньяк грамоталары» ― Карел балалары тарафыннан, нигездә, Төньяк Карелиядә кылынган дистәләгән шәхси хокук актлары язмалары ача. Аларда 5 нәселнең киң биләмәләре «аталар һәм бабалар» дип атала, ягъни ата-бабалардан күчкән шәхси милек хокукларында саналган. Хәер, алар шәхси затлар арасында бүленсә дә, элеккеге гомумхалык биләмәсе эзләрен формаль рәвештә саклаганнар. Төньяк территорияләрдә яшәгән саамалар белән сәүдә итү һәм кәсеп итү вотчинниклар арасында аерым урын алып торган.
«Биш нәсел»нең төп җирләре Карелия җиренең төньяк өлешендә һәм Поморье өлкәләрендә урнашкан. Бу җирләрнең күбесе XV гасыр ахырында, Бөек Новгород кенәзе Иван III Мәскәү - Новгород сугышы нәтиҗәсендә конфискацияләнә (1477-1478). Элеккеге Карелия матбугатының аерым вәкилләре промысел җирләренә ия булуны һәм күренекле урыннар биләүне дәвам итәләр, әмма «Карел балалары»ның рәсми статусын югалталар.
Корела җиренең көньяк өлешендәге вочиналар алынмый һәм биш нәсел карамагында калдырылалар. Алар артыннан тугандашлар хокукында җир һәм халыкка хокуклары сакланган.
Бостанҗык (Дефне)
Бостанҗык (Bostancık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Дефне илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Киразлыпынар (Чорум)
Киразлыпынар (Kirazlıpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Вяткино (Киров өлкәсе)
Вяткино (Вяткино) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Кече Кульша
Кече Кульша (Ош Куп, Малая Кульша) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Хёэнкирхен-Зигертсбрунн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Һиндстанда, Манипурда Һинд дине
Һинд дине Һиндстанда, Манипур штатында практикаланган диннәрнең берсе. Һинд дине Ассам штатына янәшә булган Манипурның үзәк районнарында концентрацияләнгән. Һинд дине тарафдарлары булып күбесенчә Мейтей халкы, Непали халкы, Бенгали халкы тора. Һинд дине тарафдарлары халыкның 41%-ын тәшкил итә. Манипур үзәнендә Һинд дине тарафдарлары халыкның 67-74%-ын тәшкил итәләр.
Тарихы
Манипур штаты Һинд дине булганга кадәр Канглейпак (ꯀꯪꯂꯩꯄꯥꯛ) буларак мәгълүм булган. Манипура (Санскрит телендә:मणिपूर) Маһабһаратам-ның өченче парвасында (Вана Парва)да искә алынган. ''Арджуна куылу вакытында бөтен Һиндстан буйлап сәяхәт иткән. Аның сәяхәте аны борынгы Манипурага алып килгән, табигый матурлыгы өчен мистик диярлек патшалык. Манипураның урнашуы бәхәсле. Ул Маһабһаратам''ның абзацында искә алынган Манипураның урнашуы дип таныла ”Читрангада” (चित्रांगदा, citrāṅgadā) Һинд дине Маһабһаратамның эпосында, Манипурның принцессасы, Читраваһананың кызы һәм Арджунаның хатыннарының берсе. Аның Бабһруваһана дигән улы булган.'' 1704 елда Патша Чарайронгба Вайшнавизмны кабул иткән һәм исемен Питамбар Сингһ дип алыштырган. Шулай да, беренче Һинд дине гыйбадәтханәсе күпкә иртәрәк төзелгән булган. Ламангдонгта Вишну гыйбадәтханәсе 15-енче гасырда Шан Дәүләте браминнары тарафыннан Патша Киямба хөкеме вакытында төзелгән булган. Риваятьләр буенча гыйбадәтханә Патша Киямбага Шанның Хехомба Патшасы тарафыннан Вишну эмблемасын саклар өчен төзелгән. Пһурайлатпам Шубһи Нараян бу гыйбадәтханәнең беренче Брамин каһине булган.
Гаудия-вайшнавизм йогынтысы
Бишнуприйя Манипури Чайтанья Махапрабхуның диненә безнең эраның 18-енче гасыр уртасында кабул ителгән булган. Әмма шул вакытка кадәр дә, алар башка Вайшнавизм формасы тарафдарлары булган, ул Кһумал Пурана буларак мәгълүм. Бишнуприйя Манипури тоткан Вишнуизм формасының Шри Шанкардэваның Вайшнавизмына мөнәсәбәте бар дип тоела; һәм Ассам халкы һәм Бишнуприя Манипурилар арасында дини мәдәни бердәмлек шул дини йогынтыга күрә. Шулай итеп без Манипурилар традицион рәвештә Вайшнавитлар дип әйтә алабыз, әмма 18-енче гасырда Шанкара фикер мәктәбеннән Чайтанья фикер мәктәбенә күчү факты бар.
Традиция
Һинд дине күбесенчә Мейтеилар, Непалилар һәм Бенгалилар арасында популяр. Кришна Мейтей халкында популяр Илаһ булып тора. Дурга Бенгали халкы арасында популяр Алиһә булып тора. Шива Непали халкы арасында популяр Илаһ булып тора. Вишну Бишнуприйя Манипури кешеләре арасында популяр Илаһ булып тора.
Демографиясе
2011 ел халык санын алу буенча, Манипурның алты районы: Бишнупур районы (73,76%), Тһоубал районы (63,28%), Импһал көнчыгыш районы (60,27%), Җирибам районы (48%),Какчинг районы һәм Импһал көнбатыш районында (74,81%) Һинд дине тарафдарлары күпчелек булып торалар. Кангпокпи районында(15%) һәм Сенапати районында (17,29%) Һинд дине халкы саны 15-20%. Һәм тагын бер христиан дине доминирланган төбәктә кечкенә Һинд дине тарафдарлары төркеме бар (3-6%).
Гожинь
Гожинь — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жим (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гасыйм Лотфи
Гасыйм Лотфи, Гасыйм Фатих улы Лотфуллин, 1900 ел, РИ, Казан губернасы, Казан өязе, Иске Өҗем — 1991 ел, РФ, ТР, Казан) — укытучы, журналист, балалар язучысы, тәрҗемәче. Берничә китап авторы. Балалар өчен язылган шигырьләре балалар бакчаларында, башлангыч сыйныфларда даими кулланыла.
Тәрҗемәи хәле
1900 елда Казан губернасы Казан өязе (хәзерге Татарстанның Әтнә районы) Иске Өҗем авылында туган. 1913—1918 елларда Кышкар мәдрәсәсендә укыган. 1926 елга кадәр укыту белән шөгыльләнә. Казанда Көнчыгыш педагогия институтының филология факультетын, Казан дәүләт университетының география факультетын (1941) тәмамлаган. 1941 елда хәрби хезмәткә алына.
1949 елга кадәр мәгариф системасы органнарында эшли. «Совет мәктәбе» журналында педагогика бүлеге мөдире вазифасында хезмәт куя. 1991 елда вафат. Казанның Татар зиратында җирләнгән.
Иҗаты
1918 елга кадәр «Кояш» газетасында даими мәкаләләр урнаштырган.
Вакытлы матбугатта татар балалар әдәбияты проблемалары, татар әдәбияты дәреслекләрен, аларны укыту методикасын яхшырту буенча мәкаләләре басылган. Тәрҗемә өлкәсендә дә хезмәт куя: А. П. Чехов («Белолобая» – «Акмаңгай», 1946), Б. Н. Полевой, Е. Ильина әчсәрләрен татар теленә тәрҗемә иткән.
Зәкия Туишева
Зәкия Туишева, шулай ук Зәкия Туешева , Зәкия  Хафиз кызы Туешева (Туишева) (1919 елның 29 декабре ― 2018 елның 26 декабре) – Бөек Ватан сугышында катнашкан театр артисты, режиссёр; 1951-1976, 1990-1994 елларда Әлмәт татар драма театрының  актрисасы, куючы-режиссёры, баш  режиссёры. ТАССР халык артисты (1969). Әлмәт шәһәренең шәрәфле ватандашы (1997).
Гасыйм Лотфи
Иҗаты
1913—1918 елларда үзе укыган Кышкар мәдрәсәсе турында истәлекләр язган. Хәтирәләр 11 бүлектән гыйбарәт.
Зәкия Туишева
Тәрҗемәи хәле
1919 елның 29 декабренда Куйбышев өлкәсе (хәзерге Самара өлкәсе Чаллыбаш районы) Зәет авылында туган. Әтисе, мулла булу сәбәпле, халык дошманы дип табылып, сәяси золым корбаны була. 1938-1941 елларда Камал театры каршындагы театр-студиядә укый.
Бөек Ватан сугышы елларында
Сугыш башлангач, шәфкать туташлары әзерли торган кыска вакытлы курсларны тәмамлап, фронтка китә. Көнбатыш фронтында һәм I Украина фронтында 121- укчы дивизиясендә полк медпунктында, 1944 елдан медик-санитар батальонда шәфкать туташы булып хезмәт итә. Кызыл Йолдыз ордены, II дәрәҗә Ватан сугышы ордены, «Хәрби уңышлар өчен» медале, «Праһаны азат иткән өчен» медале, «Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән бүләкләнә.
Гасыйм Лотфи
Иҗаты
Балалар өчен язылган шигырьләре балалар бакчаларында, башлангыч сыйныфларда даими кулланыла.
Зәкия Туишева
Кызыклы факт
З. Туишеваның театр белән беренче танышуы 9 яшендә була. «халык дошманы» кызы Зәкия клубка качып кына җылынырга дип кергән була. Сәхнәдә репетиция бара. Суфлёр авырып киткән. Сәхнәдәгеләрнең берсе дә укый белми. Зәкия: «Мин укый беләм» дип, сәхнәгә беренче мәртәбә суфлёр буларак аяк баса.
HD200311
HD200311 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Седлець (Ниский повяты)
Седлець  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бернхардсталь
Бернхардсталь — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казе Скудери (Трапани)
Казе Скудери — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Скудери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17750) 1998 DZ1
(17750) 1998 DZ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 18 февралендә Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DZ1» саналган.
Олукман (Инегөл)
Олукман (Olukman) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орваль (Манш)
Орваль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Юр (коммуна)
Юр (Urs) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Станёвци
Станёвци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавказ (мәгънәләр)
Кавказ – топоним:
Троубридж (Калифорния)
Троубридж  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Троубридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бостанҗык (Арапгир)
Бостанҗык (Bostancık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Арапгир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хильгертсхаузен-Тандерн
Хильгертсхаузен-Тандерн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Путней
Валя-Путней — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мертл-Бич (Көньяк Каролина)
Мертл-Бич  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мертл-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сара Байкина
Сара Байкина, Сара (Сарра) Нәбиулла кызы Байкина, Байкина Сарра (Сара) Набиулловна (1895 елның 25 декабре, Әстерхан — 1972 ел, Әстерхан) — актриса, Татарстан АССР халык, Кырым АССР, РСФСР атказанган (1940) артисты.
Тәрҗемәи хәле
1895 елның (25) декабренда Әстерхан шәһәрендә туган. 1911 елдан Әстерхан һәвәскәр татар театр труппасында уйный башлый. Әстерханга кымызга килгән Габдулла Тукай хөрмәтенә 5 июньдә үткән кичәдә беренче тапкыр сәхнәгә чыга.
Кырымда
1930 елларның икенче яртысыннан Акмәчеттә кырымтатар театры сәхнәсендә уйный. 1934 елда иң югары хезмәт хакы ала: I категория өчен 450 сум. «Ләйлә вә Мәҗнүн», «Таһир-Зөһрә», «Бакчасарай чишмәсе», «Чура батыр», «Галим айдамак», «Отелло», «Гамлет», «Юлбасарлар», «Испан побы», «Ике хуҗаның хезмәтчесе», «Һөҗүм», «Оптимистик фаҗига», «Любовь Яровая» һ.б. пьесаларда һәрвакыт баш рольләрне уйнаган (дублеры Сания Налбандова ).
Уйнаган рольләре
Яшь, лирик пландагы образлар иҗат итә.
Седлець (Стшелецкий повяты)
Седлець  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боковая (Рибитата кушылдыгы)
Боковая — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Рибитат елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Воля (елга)
Воля — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гожице (Вжесинский повяты)
Гожице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Паланая
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гожице (Вжесинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Байкиннар
Байкиннар — актерлар һәм театр әһелләре гаиләсе. Әстерхан, Баку, Казан, Ырынбур, Акмәчет, Ташкәнт, Әндиҗан шәһәрләре һөнәри татар, кырымтатар, үзбәк театрларына нигез салучылар.
Бернштайн
Бернштайн — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шаһсевән (Бейләган)
Шаһсевән  (Şahsevən ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
(17751) 1998 DN3
(17751) 1998 DN3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Mauser C96
Маузер К96 (Mauser C96 дән ) — үзлегеннән корыла торган алман пистолеты, 1895 елны эшләнгән.
Хильпольтштайн
Хильпольтштайн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Mauser C96
Тарихы
Пистолет «Маузер» компаниясендә бертуган Федерлелар тарафыннан эшләнгән.
Модификацияләре
Алманиядә:
Испаниядә:
Кытайда:
Ключи (Яманъелга районы)
Ключи (Ключи) — Чиләбе өлкәсенең Яманъелга районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).
Чепура
Чепура — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасының Ковылкино районы биләмәләрендә ага. Елга Паньжа елгасының сул ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Ибраһим Гәрәев
Гәрәев Ибраһим Сәхипгәрәй улы (25 декабрь 1918 ел — 3 октябрь 1997 ел) — хуҗалык эшлеклесе. 1957-1980 елларда Борай районы В. И. Ленин исемендәге колхоз җитәкчесе. Бөек Ватан сугышында катнашучы. Башкорт АССР-ының атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1973). Ленин (1971), 2‑нче дәрәҗә Ватан сугышы (1985), Кызыл Байрак Хезмәт (1966) орденнары кавалеры.
Чепура
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Ибраһим Гәрәев
Биографиясе
Ибраһим Сәхипгәрәй улы Гәрәев 1918 елның 25 декабрендә Уфа губернасы Бөре өязе (хәзерге Башкортстанның Борай районы) Кече Бадрак авылында туган.
Чепура
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ибраһим Гәрәев
Биографиясе
1935 елдан Борай районында авыл хуҗалыгы тармагында эшли.
Бөек Ватан сугышында катнаша.
1947-1951 һәм 1982-1984 елларда Борай районы Бадрак авыл Советы рәисе була.
1951-1957 елларда Борай районы А. А. Жданов исемендәге колхоз рәисе вазифасын башкара.
1957-1980 елларда Борай районы В. И. Ленин исемендәге колхоз рәисе була. Ибраһим Гәрәев җитәкчелек иткән В. И. Ленин исемендәге колхоз үсемлекчелектә югары күрсәткечләргә ирешә: 1976-1980 елларда ашлык культуралары уңдырышлылыгы 30-35 ц/га кадәр арта, ә күпъеллык үләннәр печщне — 35-40 ц/га барып җитә.
Уссе (Луар һәм Шер)
Уссе — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Киразлыяйласы (Күтахья)
Киразлыяйласы (Kirazlıyaylası) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Күтахья илчесенә караган бер авыл (köy).
Бостаничи (Ипекйолу)
Бостаничи (Bostaniçi) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Ипекйолу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жирославице
Жирославице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михеенки (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
HD200369
HD200369 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нью-Росс (Индиана)
Нью-Росс  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оргланд
Оргланд — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Шаран районы
Географик сыйфатлама
Шаран районы Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгының көнчыгыш өлешендә, Ык елгасының уң ягына урнашкан. Ыкның кушылдыгы Сөн елгасы районны урталай бүлә.
Авыл хуҗалыгы биләмәләре – 97 500 га (70,5%), ш.и. игеннәр – 52 655 га, көтүлекләр – 21 975, печәнлекләр – 22 603 га. Урманнар – 33075 га (24%).
Казе Скукато (Виченца)
Казе Скукато — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Шаран районы
Халык
12 авыл советына берләшкән 104 авыл бар. Иң эреләре – Шаран (5,54 мең), Наратасты (0,86 мең), Зирекле (0,94 мең), Түбән Зәет (0,79 мең).
Казе Скукато (Виченца)
Географиясе
Казе Скукато Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Шаран районы
Халык
2002 елгы сан алу буенча районда халык саны буенча беренче урында башкортлар (31,1 %), татарлар (27,3 %), 24 авылда чирмешләр (20,2 %), руслар (10,65%), чуашлар (10,2%) яши. Ләкин район хакимиятенең мәгариф бүлеге үк бу саннарның ялганлыгын исбатлый.
Золотухино (Кирово-Чепецк районы)
Золотухино (Золотухино) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Казе Скукато (Виченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шаран районы
Халык
Сан алганда милли состав Туган тел буенча халык (2010): татар теле — 49,3%, чирмеш теле — 18,8%, рус теле — 15,2%, чуаш теле — 7,8%, башкорт теле — 7,0%.
Золотухино (Кирово-Чепецк районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Шаран районы
Урта белем
2009-10 уку елында 18 урта, 9 төп, 12 башлангыч мәктәп эшләгән. Аларда 3203 бала укыган. Шулар арасында татар балалары – 1624, чирмеш балалары – 692, рус балалары – 392, чуаш балалары – 333.
Золотухино (Кирово-Чепецк районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Шаран районы
Урта белем
Шаран районы башкортлары балаларына туган телләрен өйрәнүнең барча мөмкинлекләре тудырылган. 6 мәктәптә 39 башкорт баласы телен өйрәнә, моңа өстәп башка милләт балаларына ул дәүләт теле буларак керә.
Золотухино (Кирово-Чепецк районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Шаран районы
Урта белем
23 мәктәптә 1145 бала татар телен өйрәнә. Бу – татар балаларының 70,5% туган телен өйрәнә дигән сүз.
16 мәктәптә 466 чирмеш баласы туган телен өйрәнә (67,3%). 4 мәктәптә 194 бала чуаш телен өйрәнә (58,3%).
Район мәгариф бүлеге биргән мәгълүмат буенча Шаран районында рус балаларының 238 проценты (!) рус телен 11 мәктәптә туган тел буларак өйрәнә.
Икътисад
Районда төрле юридик формалы 15 авыл хуҗалыгы предприятиесе эшли, шуларның 7се – кооператив, 6 ҖЧҖ, 3 муниципаль унитар предпприятие, 4 зур фермер хуҗалыгы (КФХ), 3 авыл хуҗалыгы предпприятиесе, 1 хосусый эшмәкәр. Шәхси хуҗалыклар – 7922.
Эшмәкәрләр саны – 543. Шуларның 36 – кече предприятие, 391 шәхси эшмәкәр, 116 КФХ. Кече эшмәкәрлек 3891 кешене эш белән тәэмин итә.
Район җиреннән ел да 0,2 млн т нефть суыртыла.
Олукпынар (Ылгын)
Олукпынар (Olukpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Старо-авыл (Перник өлкәсе)
Старо-авыл  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Седлиска (Олеский повяты)
Седлиска  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ринат Әхмәтов
Ринат Леонид улы Әхмәтов (tat. lat. Rinat Äxmätov, Рінат Леонідович Ахметов) (21 сентябрендә 1966, Донецк шәһәре, Украина) – Донецк эшкуары, сәнәгатьче, миллиардер, Украинаның иң бай кешесе, "Шахтар" Донецк футбол такымының президенты, «Систем Кэпитал Менеджмент» ширкәтенең оештыручысы, "Төбәкләр фиркасе"дән Украинаның Югары радасы депутаты (2006-2012), хәйрия фондының "Украина үсеше" нигезләүчесе, иң бай татар кешесе. Аның байлыгы 22,3 млрд. долларда (дөньяда 26-нче урын) бәяләнә.
Тәрҗемәи хәл
Ринат Әхмәтов эшчеләр татар гаиләсендә Донецк шәһәрендә 1966 елда туган. Аның әтисе – Леонид Әхмәтов – шахтачы булып эшләгән, шахтада эшләгәндә үпкә авыруы йоктырган, 1991 бу авырудан үлгән. Әнисе – Нәкыя Нәсреддинова – сатучы булып эшләгән. Икесе дә Мордовиянең Сыркыды авылыннан. Ринат Әхмәтовның хатыны – Лилия Әхмәтова, уллары – Дамир һәм Әлмир.
1995 елда Ринат Әхмәтов "Шахтар" футбол клубын җитәкли.
2001 елда Донецк Милли университетының Икътисад факультетын тәмамлый.
2004 елда Украина президентына Виктор Януковичка сайлауларда бик булыша.
2000 елда Систем Кэпитал Менеджмент ширкәтен оештыра, 2009 елдан ширкәтенең бердәнбер акционеры була.
Ринат Әхмәтов 2005 елда хәйрия фондын "Украина үсеше" оештыра, шушы фонд авыру кешеләргә булыша, мәгърифат үсешенә, мәдәни һәйкәлләрне торгызырга булыша.
2009 елда заманлы "Донбасс-арена" стадионы Донецк шәһәрендә Әхмәтов ярдәмендә ачыла.
2006 елдан сәясәттә актив катнаша башлый, Украина парламентына ике тапкыр сайлана.
Ринат Әхмәтов Украинада татар милли бәйрәмен Сабан туе үткәрергә булыша.
Молдин (Көньяк Каролина)
Молдин  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Молдин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17752) 1998 DM4
(17752) 1998 DM4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 22 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DM4» саналган.
Гожице (Косцянский повяты)
Гожице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юсса
Юсса (Ussat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Жмиевко
Жмиевко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хильтенфинген
Хильтенфинген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бёхаймкирхен
Бёхаймкирхен — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Валя-Пуцулуй-Мерей
Валя-Пуцулуй-Мерей — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кама таңнары (әдәби берләшмә)
«Кама таңнары» — Түбән Кама шәһәрендә татар телендә иҗат итүче әдипләрнең әдәби берләшмәсе. 1968 елда оешкан. Түбән Кама районы Халыклар дуслыгы йортында эшли.
Тулвилл (Калифорния)
Тулвилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кама таңнары (әдәби берләшмә)
Тарих
1965 елда Түбән Камага шәһәр статусы бирелә. Шәһәр кешеләре өчен рус телендә «Ленинская правда», татар телендә – «Ленин нурлары» (дубляж) газеталары нәшер ителә башлый. 1965 елда «Ленин нурлары» газетасы мөхәрририяте каршында әдәби түгәрәк оеша. Түгәрәккә йөрүче яшь каләм тибрәтүчеләр һәм әдәбият сөючеләр саны арта бара. Түгәрәкнең җитәкчесе итеп укытучы һөнәре булган, шигырьләр иҗат итүче Камил Гыйльмуллин билгеләнә. Түбән Камага Рахмай Хисмәтуллин белән Айдар Хәлим килгәч, әдәби мохит түгәрәк кысаларына гына сыймый башлый. 1968 елда Түбән Камада «Кама таңнары» әдәби берләшмәсе оеша.
Тулвилл (Калифорния)
Географиясе
Тулвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кама таңнары (әдәби берләшмә)
Берләшмә әгъзалары
Берләшмә әгъзаларының күбесе — Түбән Каманың шәһәр төзелешләрендә, химия комбинаты цехларында эшләүче гап-гади хезмәт кешеләре була. Шигырьләр язучы Мизхәт Хәбибуллин, Мөхәммәт Шәйхи — тимерләрне эретеп ябыштыручылар; Фәннур Сафин һәм Рифкать Имаев (1948―2022 ) — химия комбинатында слесарь, аппаратчы; очерк һәм хикәяләр язучы Мөслах Таҗи һәм Фәтхулла Абдуллин төзелештә прораб, журналистлар — Рахмай Хисмәтуллин, Айдар Хәлим, Минвәгыйзь Зәйнетдинов.
Берләшмә эшендә катнашу чорында Айдар Хәлимнең «Беренчеләр» һәм «Биктырыш», Рахмай Хисмәтуллинның «Үземне таптым», Фәтхулла Абдуллинның «Көмеш тәңкәле нигез» дип аталган, шәһәр тарихын яктыртучы китаплары дөнья күрә.
Эшчәнлек
Берләшмә әгъзалары, төп хезмәтләреннән тыш, иҗат белән шөгыльләнә, ай саен клубларда әдәби-музыкаль кичәләр үткәрә; мәктәпләрдә укучы балалар белән очраша; Түбән Камадагы бердәнбер татар мәктәбен саклап калу өчен имза җыя; «Союзпечать» киоскларында татарча газета-журналлар сатылуны тикшерү өчен рейдлар уздыра, һәр елны изге Болгарга сәяхәт оештыра, Г. Тукай һәйкәле янында шигырь бәйрәме үткәрә. 1988 елдан башлап Түбән Кама язучылары, әдәби берләшмә вәкилләре халыкны кузгатуда зур эш башкара. Татарстан территориясендә Россия президентын сайлауга, Хәтер көннәренә язучылар битараф булмый. Сәяси ачлык чараларын дә алар башлый. «Кама таңнары» берләшмәсе әгъзасы Раиф Сабирҗанов беренче, шагыйрь Рәшит Фәйзрахманов икенче булып.
Нәтиҗә
50 ел эчендә берләшмәдә 200дән артык иҗат кешесе каләм тибрәткән, 150ләп китап нәшер ителгән, «Чулман акчарлаклары», «Туган як әдәбияты»» исемле күмәк җыентыклар, «Кама таңнары» әдәби альманахының 4 саны дөнья күргән. Дүртенче санда җирле язучы һәм шагыйрьләрнең алтмыш әсәре урын алган.
Әдәби түгәрәккә килеп, каләм тибрәтә башлаган 24 кеше Татарстан язучылар берлеге әгъзасы булуга ирешкән. Әдәби берләшмәдән Разил Вәлиев, Рахмай Хисмәтуллин, Айдар Хәлим, Фәннур Сафин, Әхмәт Гадел, Зөлфәт Хәким, Мизхәт Хәбибуллин, Хатыйп Касыймов, Таһир Нәбиуллин, Фәнзаман Баттал, Җәмилә Әхтәмова, Мөхәммәт Шәйхи, Фәтхулла Абдуллин, Илдар Хәйруллин, Марс Хафизов, Рифкат Имаев, Алмаз Хәмзин, Хөсәен Җәгъфәр, Илзирә Вәлиуллина кебек язучылар, шагыйрьләр, күп санлы журналистлар үсеп чыга.
Бүген берләшмәдә ~40 җирле автор исәпләнә, алар арасында җидесе ТР Язучылар берлеге әгъзасы (Ралия Кәримова, Рәфыйкъ Әхмәдиев, Никифор Тукмачев, ТР атказанган укытучысы Ш. Маннур исемендәге премия лауреаты Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы Нурзия Мирхазова, Рафат Шәйдуллин, Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты Рифкат Имаев, Рәмзия Вәлиева, Асия Сафина, Гөлчирә Ибәтуллина, Әлфия Сибгатуллина һ. б.). Берләшмәне шагыйрә Рәсимә Харис кызы Нәбиуллина җитәкли (1958 елда Түбән Кама районы Тоба авылында туган. 2008 елдан «Кама таңнары» әдәби берләшмәсенә йөри ). «Кама таңнары» әдәби берләшмәсенең җаваплы сәркатибе — Ралия Кәримова. «Туган як» газетасы ай саен, укучы балалар иҗатына багышлап, махсус «Балалар почмагы» дигән әдәби сәхифә биреп бара. Әдәби берләшмә Түбән Кама шәһәрендә 2017 ел дәвамында «Сүздән энҗеләр тезеп...» дип исемләнгән проект буенча Халыклар дуслыгы йортында, 15, 26, 7нче санлы мәктәпләрдә очрашулар оештырган.
Антуан-Леонар Шези
Антуа́н-Леона́р Шези́ (Француз телендә: Antoine-Léonard Chézy); 1773 елның 15 январе, Нёйи-сюр-Сен — 1832 елның 31 августы, Париж ) — Франция шәркыятьчесе, Француз теленә Санскрит әдәбиятының классик әсәрләрен беренче булып тәрҗемә итүчесе.
Биографиясе һәм хезмәтләре
Франция милли китапханәсендә кулъязма бүлеге буенча китапханәче булган. Габдрахман Җәминың: «Лейлә һәм Мәҗнун» («Les amours de Medjneun et Leila», 1807) поэмасы тәрҗемәсен нәшер иткән; шуннан соң бары тик Санскрит белеме белән мәшгуль булган һәм Коллеж де Франста янә нигезләнгән Санскрит теле кафедрасында эшли башлаган (1814). Аның өйрәтүе балкучы нәтиҗәсен биргән; аның җитәкчелеге астында Бопп, Бюрнуф, Лассен һ.б. кебек Санскрит белгечләре туган. Шези Санскрит әдәбияты буенча түбәндәге хезмәтләрне бастырган: Сильвестр де Сасиның “Гарәп хрестоматиясе”ндә гарәп натуралисты Закария Казвининың өзеген тәрҗемә иткән. Кулъязмаларда Фарсы хрестоматиясен, Фарсы антологиясен, Санскрит хрестоматиясен, Санскрит грамматикасын, Санскрит-Француз сүзлеген, Рамаяна анализын, мемуарларны һ.б. калдырган. 1832 елның 31 августында вабадан үлгән.
Mia Xälifä
Mia Xälifä yaki Mia Khalifa Livan çıgışlı pornografik Film Aktrisası Amerika Kuşma Ştatları nda yäşäwçe Amerika ilendä kayber porno filmnär töşerä
1993nçe yılnıñ 10nçı fevralendä Livannıñ Bäyrut şähärendä dönyaga kilde gailäse Katolik bulgan Mia 2001nçe yılda könyak Livannan Amerika Kuşma Ştatlarına küçende şunıñ säbäbe Livanda bulgan dinnärgä bäyle grajdanlık sugışı ide 2014nçe yılnıñ oktäber ayında porno filmnärdä uynıy başladı noyäber ayında pornhub jurnalınıñ iñ küp kürelgän aktrisası buldı. Xicab kiyep porno film töşergäne öçen urta könçıgış illärendä tänkıytlände sine üteräçäkmen dip kurkıtıp şantaj yasagannar buldı Porno filmnärdä eşläwne taşlap advokat sekreterı bulıp eşli başladı.
Казе Скуола Сферела (Пескара)
Казе Скуола Сферела — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Скуола Сферела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бостанлар (Юнусемре)
Бостанлар (Bostanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17753) 1998 DZ5
(17753) 1998 DZ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 22 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DZ5» саналган.
Искра (елга)
Искра — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярыслaу өлкәсе, Вологда өлкәсе, Твир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.