cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Русча-татарча хәрби терминнар сүзлеге (2000)
Тарих
1926 елда Казанда «Русско-татарский словарь военных терминов (толмач)» нәшер ителә. Әлеге сүзлек XX гасырның беренче чирегендә татар телендә күпләп чыгарылган хәрби газеталар һәм журналлар (мәсәлән, «Сугыш хәбәрләре» (1916-1917), «Ирекле солдат» (1917), «Сугыш сафы» (1917-1918), «Кызыл Армия» (1917-1921), «Кызыл йолдыз» (1919-1920), «Кызыл яу» (1918-1919), «Солдат ялкыны» (1917-1918), «Калкан» (1923-1924) һ. б.) мөхәрририятләре өчен, шулай ук хәрби хезмәткә алынган рус телен белмәүче татар егетләрен өйрәтүче кече командирлар өчен зур ярдәмче була. Бөек Ватан сугышыннан соң Кораллы Көчләрдә булган үзгәрешләр татар телен яңа төшенчәләр, терминнар белән баета. Хәрби терминнар куллануга тәрҗемә ителмичә рус теле һәм рус теле аша Көнбатыш Аурупа телләреннән алына: рота, интервал, казарма, калибр, лекало, маневр, матрос, обойма. Сугыштан соң нәшер ителгән русча-татарча һәм татарча-русча сүзлекләргә хәрби терминнар бик аз күләмдә кертелә, мәсәлән, 1950 елда чыгарылган «Татарча-русча сүзлек»тә хәрби тематикага багышланган 278 сүз бар: авиадесант, амбразура, ветеран, залп, маршал, окоп, пехота, снайпер, снаряд, танк, фронт, эскадра һ. б.
Татар телендә хәрби вакытлы матбугат
XX гасыр башында (1916 — 1937 елларда) Россиядә (РИ, Россия республикасы, РСФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) татар телендә 31 исемдә хәрби вакытлы матбугат (28 газета һәм 3 журнал) нәшер ителгән.
Бөек Ватан сугышы елларында (1941 — 1945 елларда) татар телендә 16 фронт газетасы чыгарылган.
Максат
Сүзлек хәрби темага язучы журналистлар, тәрҗемәчеләр, язучылар, хәрби комиссариатлар, хокук саклау органнары, РОСТО хезмәткәрләре, Татарстанда урнашкан РФ предприятиеләре, оешмалары эшчеләре, хәрби хезмәткә барырга әзерләнүче егетләр өчен, шулай ук мәктәпләрдә, укуханәләрдә, техникумнарда хәрби хезмәт нигезләре фәнен, югары уку йортларында хәрби әзерлек курсларын укытканда әсбап буларак куллану өчен чыгарыла.
Кушымта
Сүзлекнең кушымтасында төрле халыкларның борынгы һәм бүгенге армия сугыш кораллары, техникасы, хәрби кием үрнәкләренең сурәтләре урнаштырылган. Шулай ук хәрби темага багышланган татар һәм рус мәкальләре бирелгән. Кушымтада хәрби терминнарның шартлы кыскартмалары (АМОВД — һава десантын матди тәэмин итү аэродромы), А. П. Смирновның «Идел болгарларының хәрби сәнгате» мәкаләсе (кыскартылып), XII — XIII гасырлар Болгар дәүләте җирләрендәге борынгы саклану ныгытмалары картасы, җил көчен һәм диңгез торышын чагыштыру таблицасы урнаштырылган.
Үрнәк
Абордаж — абордаж (ишкәкле һәм җилкәнле флот чорында: дошман корабына якынаеп кул сугышына керү өчен аңа һөҗүм ясау).
Элимир Дистанов
Элимир Дистанов — геолог, геология-минералогия фәннәре докторы (1988), профессор (1989). 1960 елдан РФА Себер бүлегенең геология һәм геофизика институтында (Новосибирск), директор урынбасары (1967), лаборатория мөдире (1978), баш фәнни хезмәткәр (1997). Фәнни хезмәтләре руда чыгынаклары геологиясенә карый.
Вилар-ду-Монти (Маседу-ди-Кавалейруш)
Вилар-ду-Монти  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Казиле (мәгънәләр)
Казиле — күп мәгънәле сүз.
ZNF33A
ZNF33A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Сен-Жульен (Рона)
Сен-Жульен — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Подсливниця
Подсливниця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вонси (Мазовия воеводалыгы)
Вонси  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Арконес
Арконес — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вонси (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цедри
Цедри — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михалин (Диңгез буе воеводалыгы)
Михалин  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слак (Чишмә районы)
Слак — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452170, — 80257835007.
Бондеваль
Бондеваль — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Аллу (коммуна)
Аллу — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Гастонвилл (Пенсильвания)
Гастонвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гастонвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кулики (Бераставицкий районы)
Кулики  (Кулікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Камень (Бжезинский повяты)
Камень  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кулики (Бераставицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Камень (Бжезинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7309
NGC 7309 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(168) Сибилла
(168) Сибилла  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1876 елның 28 сентябрендә Дж. К. Уотсон тарафыннан Энн-Арбор обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
П'етрари (Вилча)
П'етрари — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пераслова (Турковски авыл советы)
Пераслова (Пераслова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Волпая (Сьена)
Волпая — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Волпая Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Инҗекум (Аланья)
Инҗекум (İncekum) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Урал Дистанов
' Урал Дистанов''' — геолог, геология-минералогия фәннәре докторы (1975). ТАССР атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1984).
Казанда, Казан университеты укытучысы Галимҗан Дистанов гаиләсендә туа.
1948 елдан Рудалы булмаган файдалы казылмалар геологиясе фәнни-тикшеренү үзәк институтында, 1978 елдан директор урынбасары, 1988 елдан баш фәнни хезмәткәр. Рудалы булмаган чимал геологиясенә караган фәнни хезмәтләр авторы. ТР дәүләт премиясе лауреаты (1998).
Вулфорд (Төньяк Дакота)
Вулфорд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вулфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF33B
ZNF33B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Түбән Дәүләзәр
Түбән Дәүләзәр (Анат Вăрманъял, Нижнее Девлизерово) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429302. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216844004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
Подсмрека-при-Великих Лащах
Подсмрека-при-Великих Лащах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарролд (Көньяк Дакота)
Гарролд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дөлек (Келкит)
Дөлек (Dölek) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (köy).
Гленнс-Ферри (Айдахо)
Гленнс-Ферри  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гленнс-Ферри шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вонси-Весь
Вонси-Весь — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виларельюш
Виларельюш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Армунья
Армунья — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Герасимов
Николай Герасимов (, —, ) — совет геологы, Краснокамск һәм Северокамск нифет чыганакларын кәшеф итүче, Казан, Свердловск һәм Пермь университетлары укытучысы, геология-минералогия фәннәре докторы (1944), профессор (1946).
Целёшка
Целёшка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шалаевка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Шалаевка
Сен-Жульен-сюр-Бибо
Сен-Жульен-сюр-Бибо — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Гавриловка (Чека кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2215) Сычуань
(2215) Сычуань  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Михалово (Слупский повяты)
Михалово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(2215) Сычуань
Тарихы
, 1964 елның 12 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1964 VX2» саналган.
Михалово (Слупский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уфа нефть эшкәртү заводы
Уфа нефть эшкәртү заводы - «Башнефть-УНПЗ» җаваплылыгы чикләнгән җәмгыяте (Башнефть филиалы) составында баш актив, Уфа шәһәрендә урнашкан нефть эшкәртү сәнәгать предприятиесе. Төрле маркалы ягулык алган нефть һәм углеводород газлар иләү җәмгыяте. Составында ягулык, газ‑каталитик, химия, сервис, мал производстволары бар. 2013 елда 1356 кеше эшләгән. Продукциясе Башкортстанда һәм РФның башка төбәкләрендә сатыла, якын һәм ерак чит илләргә чыгарыла.
Камень (Згерский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уфа нефть эшкәртү заводы
Тарих
1935 елда Черниковка эшчеләр касабасында Уфа крекинг заводы буларак ачыла.
1940 елда алып Уфа нефть эшкәртеү заводы "Башнефтекомбинат" (Башкортстан нефтехимия компаниясе) ПБ составында була.
1948-94 елда Ленин ордены, 1991 елдан белән акционерлар предприятиесе.
2012 елдан — "Башнефть—УНПЗ" — ""Башнефть" АНК" ААҖ филиалы.
Предприятиелә ССРБ‑да башлангыч тапкыр фосфорлы катализатор (1948), тимерле катализатор катнашлыгында пар конверсиясе белән водород (1941) җитештерү, вакуумлы газойльнең каталитик крекингы (50‑се еллар), Л-24-5 дизель ягулыгын гидролазлары куаламас (1962), югары күкертле карамай иләү (1959) үзләштерелә. Ленин орд. белән бүләкләнгән (1948).
Уфа нефть эшкәртү заводы белән Д.Ф.Варфоломеев, В.М.Гермаш, З.Н.Давытов, И.В.Егоров, Е.Г.Ивченко, К.П.Лавровский, В.С.Новокрещенов, И.Р.Садченко, Р.М.Усманов, М.Б.Шәймөхәмәтов, А.С.Эйгенсон, М.Г Рәхимов һ.б. эшмәкәрлеге бәйле.
Буко (Атлантик Пиренейлар)
Буко — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Буко (Атлантик Пиренейлар)
Кулики (Ивевский районы)
Кулики  (Кулікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ибраһим (Чишмә районы)
Ибраһим — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452164, — 80257840001.
Колобово (Киров өлкәсе)
Колобово (Колобово) — Киров өлкәсенең Нема районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Гаузервилл (Пенсильвания)
Гаузервилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF34
ZNF34 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Алокс-Кортон
Алокс-Кортон (Aloxe-Corton) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Бон-Север кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2.63 км².
Вилареш-де-Вилариса
Вилареш-де-Вилариса — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ивановка (Биектау районы)
Ивановка — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Пераслова (Узмёнски авыл советы)
Пераслова (Пераслова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ивановка (Биектау районы)
Тарих
1930-елларда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Бонналь (Ду)
Бонналь — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
П'етрари (Димбовица)
П'етрари — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вонси-Колёния
Вонси-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Евгений Габрилович
Евгений Йосифович (Осипович) Габрилович (1899 елның 17(29}} сентябре, Воронеж, Россия империясе — 1993 елның 5 декабре, Мәскәү, Россия ) — Россия Совет язучысы, драматургы һәм сценарисы. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1979). РСФСР-ның атказанган сәнгать эшлеклесе (1969). Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1943) һәм ике ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1967, 1983).
Подсмрека-при-Вишни Гори
Подсмрека-при-Вишни Гори — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Евгений Габрилович
Биографиясе
Евгений Габрилович 1899 елның 17(29) сентябрендә Воронежда аптекарь Иосиф (Осип) Густавович гаиләсендә туган. Мәскәү университетының юридик факультетында укый.
Подсмрека-при-Вишни Гори
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евгений Габрилович
Биографиясе
1920-нче елларда Габрилович «Первый в РСФСР эксцентрический оркестр джаз-банд Валентина Парнаха» дип аталган В. Я. Парнах ансамблендә фортепианода уйный.
Е.И. Габрилович 1993 елның 5 декабрендә вафат була. Новодевичье зиратында Мәскәүдә күмелгән.
Бөек Ватан сугышы елларында Сталин премиясен оборона фондына бирә: '''МОСКВА, КРЕМЛЬ ТОВАРИЩУ ИОСИФУ ВИССАРИОНОВИЧУ СТАЛИНУ''' ''Дорогой Иосиф Виссарионович! Всем сердцем благодарю советское правительство за высокую оценку моей работы как сценариста кинофильма «Машенька». Клянусь клятвой гражданина Советской страны и командира Красной Армии — все свои силы и жизнь отдать за победу и славу нашей великой родины. Полученную мною премию вношу в фонд строительства бомбардировщика дальнего действия.'' Писатель Евгений Осипович Габрилович
Писателю Евгению Осиповичу Габриловичу Примите мой привет и благодарность Красной Армии, Евгений Осипович, за вашу заботу о воздушных силах Красной Армии. '''И. СТАЛИН'''
Гаиләсе
- Улы — кино режиссеры А. Е. Габрилович
NGC 7310
NGC 7310 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Евгений Габрилович
Гаиләсе
- Бабайы — Густав (Гирш) Осипович Габрилович, Литвалагы Россиен шәһәреннән чыккан.
NGC 7310
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Евгений Габрилович
Гаиләсе
- Хатыны — Нина Яковлевна Габрилович (1903 — 1973)
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
- Социалистик Хезмәт Герое (10.24.1979) - Ленин ордены (24.10.1979) - Октябрь Революциясе ордены - Икенче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (28.08.1945) - Ике Хезмәт Кызыл Байрак орденгы (04/14/1944; 01/12/1960) - медальләр - Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1943) — "Машенка" фильмы сценарие өчен (1942) - СССР дәүләт премиясе (1967) — "Ленин Польшада " фильмы сценарие өчен. - СССР дәүләт премиясе (1983) — " Ленин Парижда" фильмы сценарие өчен. - Германия Демократик Республикасының Милли премиясе (1971) — «На пути к Ленину» фильмы өчен (1970) - "Ника" кино премиясе (1989) - Латвия ССР-ы халык артисы - РСФСР-ның атказанган сәнгать эшлеклесе (1969)
Сылтамалар
Евгений Иосифович Габрилович (рус.). Сайт «Герои страны».
Волпе (Л'Аквила)
Волпе — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Волпе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Түбән Кибечи
Түбән Кибечи (Анаткас Кипеч, Нижние Кибечи) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429302. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216844005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 347 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
Сен-Жуст-д'Авре
Сен-Жуст-д'Авре — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Целичанка
Целичанка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Салакүла
Салакүла (Salaküla) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Сосновец
Сосновец (Sosnowiec, Sosnowitz) — Польшанең Силезия воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Халык саны — 217638 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Сосновец Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1902 елдан йөртә.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Кулишки
Кулишки (Кулішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Гейвилл (Көньяк Дакота)
Гейвилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голлистер (Айдахо)
Тарихы
Голлистер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камень (Опочинский повяты)
Камень  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мишевко
Мишевко — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гафвей-Гауз (Пенсильвания)
Гафвей-Гауз  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гафвей-Гауз халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(1258) Сицилия
Тарихы
1932 елның 8 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 PG» саналган.
Бәкәй (Чишмә районы)
Бәкәй — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан татар авылы.
Гавана (Төньяк Дакота)
Гавана  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гавана шәһәре  елда нигезләнгән.
Барболья
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF341
ZNF341 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Дөлек (Гүмүшхане)
Дөлек (Dölek) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Липецк
Липецк (Липецк)— Россия шәһәре, Липецк өлкәсенең административ үзәге.
Воронеж елгасында, Мәскәүдән 428 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.
Халык саны — кеше.
Тимер юл станциясе. Кара металлургия (Новолипецк металлургия кобинаты, торба заводлары), машиналар төзү (тракторлар төзү заводы, металлны кисүче станоклар эшләп чыгарылалар), химия (минирәл ашламалар), азык-төлек сәнәнгате ширкәтләре бар. Төзелеш матераиаллары эшләп чыгарылалар. 2 югары уку йорты, 2 театр, 2 музей бар. Балнеобалчык курорты (1803 елда нигезләнгән).
Халык
Милләтләр (2010): руслар — 96,6%, украиннар — 1,0%.
Эчке бүленеш
Шәһәр 4 районга бүленә:
Альтиани
Альтиани (Altiani) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Гизоначча кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,29 км².
Цой
Цой ― фамилия.
Хызыр
Хызыр (tat. lat. Xızır, حضر, үл. 1361)  - Алтын Урда ханы  (1360-1361). Алтын Урданың бөек чуалышы чорында идарә иткән хан.
Тарих
Хызыр Ак Урдадан чыккан.
1359 елның ахырында Шибани (Җучи бишенче улы) нәселеннән чыккан Хызыр үзене Гөлистан хакиме итеп игълан иткән.
Рус Олысы эшләренә актив катнаша.
Гөлистан, Сарай әл-Җадид, Хорезм, Азак шәһәрләрендә Хызыр исеме белән тәңкәләр сугылганнар.
Чуалыш дәверен туктый алмаган. Хызырның өлкән улы Тимер Хуҗа түнтәрелешне оештырган һәм Хызырны тәхеттән бәреп төшергән.
Түнтәрелеш нәтиҗәсендә Тимер Хуҗа Алтын Урда тәхетенә утырган.
Вонсоше (Венгровский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виларинью-даз-Азеньяш
Виларинью-даз-Азеньяш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Подсмрече
Подсмрече — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перасловка
Перасловка (Пераслоўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
П'етрари (Пеушешть-Меглаши, Вилча)
П'етрари — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боннво (Ду)
Боннво — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Салатсе
Салатсе (Salatse) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 7311
NGC 7311 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сен-Клеман-де-Вер
Сен-Клеман-де-Вер — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Шарденьга
Шарденьга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Көньяк елгасының сул ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 108 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Волгозиха
Волгозиха — Чулманның кече уң кушылдыгы. Удмуртиянең Сарапул районы биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Цемне (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ZNF343
ZNF343 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Волпенте (Виченца)
Волпенте — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Волпенте Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Түбән Татмыши
Түбән Татмыши (Анаткас Татмăш, Нижние Татмыши) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429152. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216852003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 196 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
Инҗемагара (Сарыз)
Инҗемагара (İncemağara) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Камик (Лодзь воеводалыгы)
Камик  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Басардилья
Басардилья — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вишневка (Чишмә районы)
Вишневка — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
пучтьı индексы — 452164, — 80257840003.
Вонсоше (Млавский повяты)
Вонсоше  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мишевко (Диңгез буе воеводалыгы)
Мишевко  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Виларинью-да-Каштаньейра
Виларинью-да-Каштаньейра — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Салда
Салда (Salda) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Подсреда
Подсреда — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Лашовка
Лашовка — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Подсреда
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лашовка
Халык саны — 256 тирәсендә. Почта индексы — 422708.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 58%, татарлар — 34%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Альтийак
Альтийак (Altillac) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Аржанта кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,23 км².
Кульбачына
Кульбачына (Кульбачына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гейзел (Көньяк Дакота)
Гейзел  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гегинс (Пенсильвания)
Гегинс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гегинс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаг (Төньяк Дакота)
Гаг  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гаг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Клеман-ле-Плас
Сен-Клеман-ле-Плас — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
(2343) Сайдинг-Спринг
(2343) Сайдинг-Спринг  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MD4» саналган.
Боннво-ле-Приере
Боннво-ле-Приере — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
П'етрарий-де-Сус
П'етрарий-де-Сус — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пераходцы
Пераходцы (Пераходцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кулькишки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
ZNF345
ZNF345 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Гомдейл (Айдахо)
Гомдейл  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гомдейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дөлекчаер (Гөле)
Дөлекчаер (Dölekçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Гөле илчесенә караган бер авыл (köy).
Инҗеһыдыр (Эргани)
Инҗеһыдыр (İncehıdır) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Воровице (Мазовия воеводалыгы)
Воровице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бернардос
Бернардос — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Салинымме
Салинымме (Salinõmme) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Бернардос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кольёль
Кольёль (Кольёль) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Кольёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Виларинью-де-Агрошан
Виларинью-де-Агрошан — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Камилев (Кутновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Первомайский (Чишмә районы)
Первомайский — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452164, — 80257840004.
NGC 7312
NGC 7312 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(579) Сидония
(579) Сидония  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Зоология
thumb|Хайваннар патшалыгы вәкилләре
Зоология (хайваннар фәне) - хайваннар патшалыгы вәкилләрен өйрәнә торган фән, биологиянең төп бүлекләренең берсе. Галимнәре зоологлар дип атала. Хәзер хайваннарның ике миллион төре билгеле. Аларны берничә йөз сыйныфка һәм егерме типка бүләләр. Һәм һәрвакыт яңа төрләр ачыла.
(579) Сидония
Тарихы
1905 елның 3 ноябрендә Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 SD» саналган.
Зоология
Зоология бүлекләре
Зоология үзе дә берничә өлешкә бүленә:
Зоология тарихы
Зоология - борынгы фән. thumb|[[Аристотель (384-322 б.э.к.)]] Антик дөнья вакытларында да зоология буенча күзәтүләр үткәрелде. Күп галимнәр, сугыш йөрешләрендә катнашып, алар килгән җирнең фаунасы турында белешмә язганнар.
Беренче хайваннар классификациясен Аристотель тәкъдим иткән. Ул аларны ике зур төркемгә бүлгән: канлыларга һәм кансызларга. Беренче эволюцион теорияне Аристотель ясаган. "Хайваннарның тарихы", "Хайваннарның өлешләре турында", "Хайваннарның күчүе турыда" һ.б. хезмәтләре биологиянең үсешүенә нык тәэсир иткән. 500ләп хайваннарның төрләре турында белешмә биргән, тавык йомырткасында организм үсүен күзәткән, акулаларның күбәюен өйрәнгән. Аристотель "Хайваннар баскычын" - хайваннарның кыенлыгы буенча төзелгән классификацияне - уйлап тапкан. Бу баскыч Аристотельдән соңрак галимнәр белән дә кулланылган; аңа яңа катлар кушканнар (мәсәлән, фәрештәләр һәм архфәрештәләр өчен) thumb|left|[[Бюффон|Жорж Луи Леклер де Бюффон (1707-1788)]] 1749 елда Жорж Луи Леклер де Бюффон бөтен тормышының хезмәтен - "Табигый тарих"ын яза башлаган. Бу хезмәттә ул хайваннарның охшашлыгын дәллиләгән. thumb|[[Карл Линней (1707-1778)]] Линнейның систематикасы уйлап табуы зоологиягә нык тәэсир иткән.
Мишево
Мишево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подстене-при-Костелу
Подстене-при-Костелу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Клеман-сюр-Вальсонн
Сен-Клеман-сюр-Вальсонн — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
П'етрару
П'етрару — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гейверфорд-Колледж (Пенсильвания)
Гейверфорд-Колледж  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
П'етрару
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гейверфорд-Колледж (Пенсильвания)
Географиясе
Гейверфорд-Колледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альци
Альци (Alzi) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,74 км².
Цемношие
Цемношие — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Яндоба
Яңа Яндоба (Çĕнĕ Юнтапа, Новая Яндоба) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429146. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216888002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 213 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99%).
Крутая (Чека кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Волпера (Бергамо)
Волпера — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Волпера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Воровице-Вироби
Воровице-Вироби — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Первамайск (Докшыцкий районы)
Первамайск (Первамайск ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Анна Королькова
Королькова Анна Николаевна (кыз фамилиясе Глазкова; 1892—1984) — совет язучы-әкиятчесе, ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы (1957).
Виларинью-ду-Монте
Виларинью-ду-Монте — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гливице
Гливице (Gliwice, Gieiwitz) — Польшаның Силезия воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Анна Королькова
Биографиясе
1892 елның 3 февралендә Старая Тойда авылында (хәзер — Воронеж өлкәсе Анна районы) крестиян гаиләсендә туган.
Гливице
Халык саны — 195472 кеше (2011).
Анна Королькова
Биографиясе
Ул 9 яшеннән бала караучы, ялчы, хезмәтче булып эшли. 20 яшендә кызны зур гаиләгә кияүгә бирәләр, монда ул исәп буенча унынчы килен була. Авыр һәм ярлы яшиләр, бигрәк тә 1920—1921 еллардагы ачлык чорында кыенга туры килә. Анна крестьян хезмәтенә дә һәм гаиләсендәге алты баласын тәрбияләргә дә өлгерә. 1933 елда Анна Николаевнаның гаиләсе Воронежга күчә, анда ире заводта эшли, ә Анна балаларын үстерә.
Гливице
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Гливице Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Анна Королькова
Биографиясе
Королькова 1957 елда ССРБ Язучылар союзына кабул ителә.
Гливице
Тарих
Шәһәр статусын 1246 елдан йөртә.
Анна Королькова
Биографиясе
1984 елның 2 гыйнварында Воронеж шәһәрендә вафат була.
Лениногорск нефть техникумы
Лениногорск нефть техникумы (Лениногорский нефтяной техникум) — Татарстанның Лениногорск шәһәрендә (1951 елдан шәһәр тибындагы бистә, 1955 елдан шәһәр) урнашкан һөнәри белем бирүче уку йорты. Нефть тармагында эшләү өчен белгечләр әзерли. Гамәлгә куючы — ТР мәгариф һәм фән министрлыгы. Директор (2010 елдан) — Игорь Сергей улы Врублевский
Гливице
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Лениногорск нефть техникумы
Тарих
1954 елда Лениногорскида Октябрьский шәһәре (БАССР) нефть техникумының (хәзерге С.И. Кувыкин исемендәге Октябрьский нефть көллияте ) кичке уку бүлеге ачыла.
Инеш
Инеш — Татарстан Республикасының Биектау районындагы поселок.
Лениногорск нефть техникумы
Тарих
1958 елда Октябрьский нефть техникумының кичке уку бүлеге нигезендә Әлмәттә филиалы булган Лениногорск кичке нефть техникумы оеша. Беренче директоры — Петр Никифор улы Усков.
1966 елдан РСФСР нефть сәнәгате министрлыгы карары белән көндезге, кичке, читтән торып уку бүлекләре булган Лениногорск нефть техникумы. Азнакай эшчеләр бистәсендә 2нче, Төмән өлкәсе Лянтор шәһәрендә 3нче филиаллары ачыла.
Инеш
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Лениногорск нефть техникумы
Тарих
Ачылганнан бирле уку йорты Татарстан (башлыча «Татнефть» ААҖ), Башкортстан, Көнбатыш Себер, Ерак Көнчыгыш, якын чит илләрнең нефть тармагында эшләү өчен 20 меңнән артык белгеч әзерләп чыгарган.
Инеш
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Лениногорск нефть техникумы
Белгечлекләр
2017-2018 уку елына Лениногорск нефть техникумына ТР мәгариф һәм фән мнистрлыгы фәрманы буенча 225 укучы кабул ителә.
ZNF346
ZNF346 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Кульни
Кульни (Кульні ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шарженьга (Кичменьга кушылдыгы)
Шарженьга (Шаржинка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кичменьга елгасының сул ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 53 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сурья Маҗапаһит
Сурья Маҗапаһит (Маҗапаһит Кояшы) Маҗапаһит эрасының хәрабәләрендә еш табыла торган эмблема. Эмблема гадәттә сигез нокталы Кояш нуры формасын алган, ә үзәктә Һинд дине Ходайларын сурәтләүче түгәрәкләнгән өлеш булган. Эмблема мөгаен типик "Сурья Маҗапахит" Кояш нурлары җибәргән космология диаграммасы формасын алган булган, яки Кояш нурлары белән гади түгәрәк формасын алган. Маҗапаһит эрасында бу Кояшның популяр булганга күрә, бу эмблема Маҗапаһит империясенең империя символы яки эмблемасы булып хезмәт иткән дип фараз ителә.
Һинд дине Ходайлары
Сурья Маҗапаһитның иң еш очрый торган сурәтендә тугыз Ходайның һәм сигез Кояш нурының сурәтләре бар. Кояшның тугыз Һинд дине Ходаен сурәтләүче түгәрәк үзәге Юнәлешләр сакчылары дип атала. Үзәктәге төп Ходайлар иң үзәктә булган бер Ходай тирәли сигез төп ноктада урнашкан. Урнашулар түбәндәгечә: Кояшның тышкы әйләнәсендә урнашкан кече Ходайлар сигез балкучы Кояш нурлары белән символлана: Эмблема күп төрле формаларда була; кайвакыт ул Ходайлар түгәрәге һәм Кояш нурлары формасын алган, яки бары тик гади сигез нокталы Кояш нуры, мәсәлән, Чанди Пентаранның түшәменә эленгән Сурья Маҗапаһит эмблемасы. Кояшта Ходайлар мандала формасында Галәм диаграмма буларак тезелгән. Сурья Маҗапаһитнең башка юрамасы үзәктә Кояш Ходае Сурья күк атында яки арбасында барган сигез нокталы нурлар. Сурья Маҗапаһитнең киселешләре Бангкал, Савентар, яки Чанди Джави гыйбадәтханәсе кебек гыйбадәтханәләрнең Гарбхагриха (эчке изге урынның) үзәк түшәмендә була. Сурья Маҗапаһит шулай ук сынның башы артында аура яки балкыш киселеше буларак була. Сурья Маҗапаһит шулай ук зияратларда очрый, мәсәлән Тровуланның Тролойо зиратында.
Бонне (Ду)
Бонне — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Салла
Салла (Salla) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Коморларда ислам
Комор утрауларында (Коморларда) ислам (Islam aux Comores, الإسلام في جزر القمر) ― күпчелек дине (дәүләт дине). Ил халкының (850 мең кеше, 2019 елга) 98 % ы ― Ислам дине тарафдары, 2 % ы ― христианнар (католиклар, протестантлар). Коморлар мөселманнары ― Шәфигый мәзһәбе сөнниләре. Ислам динен гарәпләр һәм суахили халкы, шулай ук Һиндстаннан (күпчелеге Гуҗараттан) чыккан мөһаҗирләр тота. Комор утраулары ― Көньяк Африкада мөселман күпчелеге булган бердәнбер ил.
Ислам диненнән башка диннәрне пропагандалау тыела.
Тарих
Җирле риваятьтә әйтелгәнчә, ислам дине Комор утрауларына Мөхәммәд пәйгамбәр исән вакытта Мәккәдә булган ике атаклы коморлы: Фей Бедиа Мвамба (Fey Bedia Mwamba) һәм Мцва Мавандзе (Mtswa Mawandze) тарафыннан алып киленгән. Аларның каберләре Мбуде утравы башкаласы Нцавенида урнашкан. Тарихи тикшеренүләр күрсәткәнчә, ислам дине Комор утрауларына гарәп сәүдәгәрләре һәм IX гасырда Комор утрауларына сөрелгән фарсы―ширазлы сөнни шаһзадәләр тарафыннан алып киленгән. Шул вакыттан башлап Көнбатыш Аурупада Комор утрауларын «Солтан-сугышчылар утраулары» дип атый башлаганнар. Ислам борынгыдан Комор утрауларында үзәк рольне уйный. Идарә итүче гаиләләр гарәп телен өйрәнгән, хаҗ кылган һәм Килва, Занзибар һәм Хадрамаут кебек башка мөселман җәмгыятьләре белән элемтәләр урнаштырган. Коморларда Шадилия, Кадыйрия һәм Рифаи кебек суфичылык тарикатьләре актив эшчәнлек алып бара.
XVI гасыр ширазлы хаким Хәсән ибн Исса (Hassan ibn Issa) үзен Мөхәммәд пәйгамбәр нәселеннән дип исбатлаган, җирле халыкның ислам динен кабул итүен хуплаган һәм бик күп мәчетләр төзеткән.
XIX гасырда шәех Абдаллаһ Дәрвиш (Sheikh Abdalah Darwesh) Комор утрауларында Шадилия тарикатен башлап җибәрә. Зур Комор утравында туган шәех Дәрвиш Якын Көнчыгыш буйлап сәяхәт итә, соңрак сәед Мөхәммәт Әл-Мәгърүфкә (Said Muhammad Al-Maarouf, 1904 елда вафат) мөрәҗәгать итә, ул Шадилия тарикатенең югары остазы була.
Шәех Әл-Әмин ибн Али Әл-Мазруи (Al-Ami ibn Ali al-Mazruwi, 1949 елда вафат) төбәкнең суахили телендә Ислам әдәбиятын булдырган беренче голамәсе була.
Мәчетләр һәм изге урыннар
Барлык утраулар буенча йөзләгән мәчет, шулай ук күп санлы мәдрәсәләр урнашкан. Биш яшьтән башлап, барлык балалар да диярлек ике яки өч ел дәвамында Коръән мәктәбенә йөри, анда алар ислам нигезләрен һәм гарәп телен өйрәнә. Әлеге мәктәпләргә йөргән чорда авыл балалары кайвакыт өйләреннән чыгып китә һәм укытучысына җир эшкәртергә булыша.
Мөселманнар еш кына Ислам дине изгеләре һәм тарикатьләргә нигез салучыларның каберләренә дини сәбәпләр буенча йөри.
Бәйрәмнәр
Коморлылар дини йолаларны намус белән үти. Колония вакытында французлар ислам гореф-гадәтләрен кысрыклап чыгарырга тырышмый һәм шәфигый мәзһәбе шәригать таләпләрен хөрмәт итә.
Барлык мөселман бәйрәмнәре, шул исәптән Корбан бәйрәме, Мөхәррәм, Гашура көне, Мәүлид бәйрәме, Мигъраҗ кичәсе һәм Рамазан билгеләп үтелә.