cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Азәрбайҗанда ислам
Тарих
XIX гасырда күп кенә мөселман-сөнниләр, Россия империясенең диндәшләре яшәүче Госманлы империясе белән алып барган сугышлары сәбәпле, Россия империясе тарафыннан контрольдә тотыла торган Азәрбайҗаннан эмиграциягә киткән. Шулай итеп, XIX гасыр ахырына Азәрбайҗанда шигый мөселманнар күпчелекне тәшкил итә башлаган. Сөнниләр һәм шигыйлар арасындагы каршылык XIX гасыр ахырында кими.
1806 елда хәзерге Азәрбайҗан территориясе Россия империясе тарафыннан басып алына, 1813 елгы Гөлистан солыхы буенча Иран Россия империясенә хәзерге Азәрбайҗан территориясен тәшкил иткән ханлыкларны (Карабах ханлыгы, Ганҗә ханлыгы, Шекә ханлыгы, Ширван ханлыгы, Дербент ханлыгы, Куба ханлыгы, Бакы ханлыгы, Талыш ханлыгы) бирергә мәҗбүр була. Әлеге киилешү шартлары 1828 елгы белән тагын бер тапкыр расланган. 1918 елда Азәрбайҗан бәйсезлек игълан итә һәм Мүсават фиркасе (Müsavat Partiyası) җитәкчелегендә Азәрбайҗан демократик республикасын төзи. 1920 елның 27 апрелендә ЭККГ АДҖ чиген үтеп чыга һәм 28 апрелендә Бакыга керә. АзССР игълан ителгән. 1922 елның 29 декабреннән ил Советлар Берлеге составында.
Советлар хакимияте урнашканчы, Азәрбайҗанда 2000 гә якын мәчет эшләгән. Күпчелек мәчетләр 1930-елларда ябылган, кайберләренә генә Икенче бөтендөнья сугышы вакытында яңадан ачылырга рөхсәт ителгән. Совет хакимияте азәрбайҗаннарның милли үзаңын үстереп, аларны дөньякүләм ислам бергәлегеннән аерып алырга омтылган.
Икенче бөтендөнья сугышы вакытында совет хакимияте Бакуда Кавказдагы Исламның җитәкче органы буларак Кавказ арты мөселманнарының Диния нәзарәтен торгыза.
Азәрбайҗан ССР чорында илдә 17 мәчет эшләгән. 1980-елларда Бакуда ике зур һәм биш кечкенә мәчет, илнең калган өлешендә тагын унбер мәчет булган. Рәсми рәвештә рөхсәт ителгән мәчетләрдән тыш, мөселманнар меңләгән яшерен шәхси гыйбадәт йортларында намаз укыган. Бакудан 25 километр ераклыкта урнашкан һәм XIII гасырның шигый изге урыннары белән танылган бистәсе шигый исламының бердәнбер үзәге булып торган. Бу шәһәрдә Азәрбайҗанның хәзер тыелган Ислам фиркасенә нигез салына.
Михаил Горбачёв чорыннан башлап, бигрәк тә ил бәйсезлек алгач, мәчетләрнең саны кискен арткан. Аларның күбесе Иран, Оман, Согуд Гарәбстаны һ. б. ислам илләре ярдәмендә төзелгән. 1991 елдан мөселман уку йортлары эшчәнлеген башлаган. Мөселманнар саны арту 2014 елга 2000 нән артык мәчет төзелүенә китергән.
Азәрбайҗан Конституциясенең 7нче статьясы нигезендә, ил дөньяви дәүләт дип игълан ителгән. 19нчы статьяда диннең дәүләттән аерылуы һәм закон каршында барлык диннәрнең тигезлеге, шулай ук дәүләт мәгариф системасының дөньяви характеры турында әйтелгән.
Азәрбайҗан парламенты чит илдә дини белем алган затларга Азәрбайҗанда ислам йолаларын гамәлгә ашыруны, шулай ук мәчетләрдән башка урыннарда дини атрибутиканы, флагларны һәм лозунгларны күрсәтүне тыючы законнар кабул иткән. Гашура гамәлләре шулай ук тыелган. Азәрбайҗан хөкүмәте чит илләрдә барган сугышларда катнашучы азәррбайҗанлыларны гражданлыктан мәхрүм итү турында закон кабул иткән.
Оешма
1943 елда Кавказ арты мөселманнарының иң югары рухи-административ органына әверелгән, Бакуда резиденциясе булган Кавказ арты мөселманнарының Диния нәзарәте (Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsi) оештырыла. 1980 елда Диния нәзарәт рәисе итеп шәйх-үл-ислам билгеләнә. Азәрбайҗан бәйсезлек алганнан соң, 1992 елда диния нәзарәте Кавказ мөселманнары идарәcе (Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi) итеп үзгәртелә.
Мәчет
Һейдәр мәчете (Heydər Məscidi) — Азәрбайҗан башкаласы Бакы шәһәрендә Азәрбайҗанның 1993—2003 еллардагы президенты Һейдәр Әлирза улы Әлиев (1923—2003) хөрмәтенә аталган мәчет. Һейдәр мәчете — Кавказдагы иң зур мәчетләрнең берсе.
Һейдәр Әлиев чорында Азәрбайҗанда 500дән артык мәчет төзелгән. Һейдәр Әлиев истәлегенә мәчет төзү карарына Һейдәр Әлиевның улы, Азәрбайҗан президенты (2003 елдан) Илһам Әлиев 2012 ел уртасында кул куя. Төзелеш эшләре 2012 елның сентябрендә башлана, 2014 елның азагында тәмамлана. 2014 елның 26 декабрендә мәчет тантаналы ачыла.
Шухомка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кыраналан (Везиркөпрү)
Кыраналан (Kıranalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15602) 2000 GA108
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GA108» саналган.
Розтока (Түбән Силезия воеводалыгы)
Розтока  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мун Чжэ Ин
Җэин (Җе Ин, Чжэ Ин) — исеме, Мун — фамилиясе.
Мун Чжэ Ин, Җе Ин Мун, Җеин Мун (문재인; 1953 елның 24 гыйнвары, Көньяк Корея, Коҗе) — Көньяк Корея сәясәтчесе, дәүләт эшлеклесе, хокук белгече, 2017 елның 10 маеннан Корея Республикасының президенты.
Тәрҗемәи хәле
1953 елның 24 гыйнварында Кьоңсаң–Намдо провинциясенең Коҗедо утравында туган. Әтисе — Төньяк Кореядан качып чыгучы; Корея сугышы вакытында, 1950 елның декабрендә Кытай гаскәре басымы астында чигенүче БМО гаскәре тарафыннан үзе яшәгән Хамхын шәһәреннән эвакуацияләнгән булган. Мун Пусандагы (Сеулдан читтә иң шөһрәтле) Кённам урта мәктәбендә укыган.
Кёнхи университетында хокук белгечлегенә укыган. Юсин конституциясенә каршы студентлар протестын әзерләгән өчен университеттан куыла һәм кулга алына. Соңрак гаскәри хезмәткә алына, 1976 елның 18 августында Пханмунджом инцидентында Көньяк Корея махсус көчләре составында катнаша. Гаскәри хезмәттән азат ителгәч, юрист эшчәнлеге алып барырга рөхсәт итүче имтихан бирә һәм суд өчен кадрлар әзерләүче институтка кабул ителә. Институтта яхшы укыса да, студентлар протестларында катнашканы булган өчен, аңа судья булып эшләргә рөхсәт бирелми, шуңа күрә ул адвокат һөнәрен сайлый. Адвокат булып эшләгәндә, Кореяның булачак президенты Но Му Хён белән хезмәттәшлек итә. 2009 елда Но Му Хённың кадәр алар дус булып калалар.
Хезмәт юлы
«Мун Җэинның язмышы» дигән истәлекләрен бастыра, китап бестселлерга әйләнә.
Сайлаулар
2017 елгы Корея Республикасы президентын сайлауларда Тобуро демократик фиркасеннән тәкъдим ителә. 2017 елның 9 маенда вакытыннан алда (Ил президенты Пак Кын Хе ханымга карата импичмент игълан ителгәннән соң) Көньяк Корея президентын сайлаулар оештырыла. 13 423 800 сайлаучының тавышын (41,08 %) җыеп, көндәшләре — консерватив «Корея азатлыгы» фиркасе кандидаты Хон Җун Пхе (24,03 %), «Халык фиркасе» кандидаты Ан Чхоль Суны (21,4 %) җиңеп, Көньяк Корея президенты итеп сайлана.
(8266) Bertelli
(8266) Bertelli — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 1 октябрендә галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TC» саналган.
Платт (округ, Миссури)
Платт — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Платт-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1838 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 90 688 кеше тәшкил иткән.
Ашагышейһлер (Чермик)
Ашагышейһлер (Aşağışeyhler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Платт (округ, Миссури)
Территориясе
Округ мәйданы 1088 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Платт (округ, Миссури)
Флорешть (Скорцень, Бакеу)
Флорешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паса-Сети
Паса-Сети — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гейлсбург (Канзас)
Гейлсбург  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сковешин
Сковешин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лебин
Лебин (Lebien) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова Гуя
Нова Гуя — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урта Әнеш
Урта Әнеш — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстан биләмәләрендә ага. Елга Әнеш елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фос (Испания)
Фос — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Перескоки (Суна районы)
Перескоки (Перескоки) — Киров өлкәсенең Суна районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Зара Свабоды
Зара Свабоды (Зара Свабоды ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Капбретон
Капбретон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
(8267) 1986 TX3
(8267) 1986 TX3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 4 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TX3» саналган.
Биркиш
Биркиш — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Мария (Калифорния)
Санта-Мария  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Санта-Мария шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сьвенценець
Сьвенценець — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тугай (елга)
Тугай — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/546/43/12 урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Джексонбург (Көнбатыш Виргиния)
Джексонбург  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джексонбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15603) 2000 GG108
(15603) 2000 GG108 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GG108» саналган.
Зарадзвинне
Зарадзвинне (Зарадзвінне ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Маряново (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зарадзвинне
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Михайловск (Ставрополь крае)
Михайловск (Михайловск) — Россия Федерациясенең Ставрополь краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1998 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (88,8%), әрмәннәр (6,7%), чегәннәр (1,0%).
Тельбес (Кондома кушылдыгы)
Тельбес  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кондома елгасының уң ярына тамагыннан 317 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Летца
Летца (Leetza) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Розтоки (Түбән Силезия воеводалыгы)
Розтоки  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пенза
Пенза (Пенза,پىنزە Пенза) — Россия шәһәре, Пенза өлкәсенең административ үзәге.
Халык саны — 517 137 кеше (2010).
2021 елның 21 маеннан ― Хезмәт даны шәһәре.
География
Шәһәр Сыры елгасында, Мәскәүдән 629 километр көньяк-көнчыгыштарак урнаша.
Сырыдан башка, шәһәр территориясендә Пенза, Пензятка, Ардым, Иске Сыры, Мойка, Барковка елгалар, Прокоп һәм Безымянный инешләре ага. Шул елгаларының кайбересе өлешчә коллекторларда агалар.
Шәһәрнең көнчыгыштан көнбатышка озынлыгы — ~25 км, төньяктан көньякка — ~19 км.
Сәгать поясы
Сарытау халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +3:00 гә тигез.
Климат
Пенза климаты — уртача континентальга күчүче. Кыш уртача салкын, ноябрьның башыннан март ахырына хәтле дәвам итә, айларның иң салкыны — февраль (уртача −9,1 °C). Җәй майның ахырыннан сентябрьгә хәтле дәвам итә, июльнең уртача температурасы — 20,6 °C. Пенза климаты Мәскәү климатына охшаш, ләкин Пенза климаты континенитальрәк, явым-төшемнәр күләме азрак.
Исемнең килеп чыгышы
Шәһәр үз исемне Пенза елгасыннан алган, ә «Пенза» гидронимның килеп чыгышы төгәл билгеле түгел.
Тарих
Пенза 1663 елда каравыл посты (агач бастругы һәм зур булмаган посад) буларак нигезләнә. 1670 елда Степан Разин отрядлары тарафыннан басып алына.
1708 елдан Казан губернасы составында, 1719 елдан аның Пенза провинциясе башкаласы. 1780 елдан Пенза калгайлыгы (1796 елда губернасына үзгәртеп корыла) һәм Пенза өязе үзәге, 1797—1801 елларда — Сарытау губернасы составында.
1774 елда Емельян Пугачёв отрядлары тарафыннан алына.
1856 елда Пенза шәһәрендә 22 чиркәү, 2681 йорт һәм 329 лавка (кибет) булган.
1979 елда шәһәр составына Пенза районының көньяк өлеше кертелә, шул исәптә Терновка (12.1 мең кеше, 1970), Веселовка һәм Кривозерье авыллары. 1985 елда шәһәр Хезмәт Кызыл байрагы ордены белән бүләкләнә.
Халык
Милли состав (2002): руслар — 92,6%, мордва — 2,3%, татарлар — 2,1%, украиннар — 1,1%.
Эчке бүленеш
Пенза шәһәре 4 административ районга бүленгән:
Икътисад
Үзендә җитештерелгән йөкләнгән таварлар, хезмәт күрсәтүләр һәм эшләнгән эшләр күләме зур оешмалар гына буенча 2010 елга 44,34 млрд сум тәшкил иткән.
Транспорт
Шәһәр аша яки шәһәр янында  М5 «Урал» (Мәскәү — Рязань — Пенза — Самар — Уфа — Чиләбе), Р208 (Тамбов — Пенза), Р158 (Түбән Новгород — Саранск — Пенза — Саратов) автоюллар баралар.
Шәһәрнең көньяк өлешендә «Терновка» аэропорты урнаша
Карадиван (Отлукбэли)
Карадиван (Karadivan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Отлукбэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Шатийон-Сен-Жан
Шатийон-Сен-Жан — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Марие Ундер
Марие (Мария) Ундер (Marie Under; 27 март 1883, Таллин — 25 сентябрь 1980, Стокгольм) — Эстония, Россия һәм Швеция шагыйрәсе һәм тәрҗемәче.
Биографиясе
Мария Ундер укытучы гаиләсендә туган, ата-аналары чыгышы белән Хийумаа утравынан булган. 1891—1900 елларда Ревельдә (хәзерге Таллин) шәхси немец кызлар мәктәбендә белем ала. 1902 елда ул кияүгә чыга һәм Мәскәүгә күчеп, биредә 1906 елга кадәр яши, аннары Ревельгә кайта. Ун дүрт яшеннән шигырьләр иҗат итә башлый.
Үзенең немец телендә язылган шигырларны якын дустына — эстон рәссамы Антс Лайкмаага бүләк итә. Лайкмаа шагыйрәне эстон телендә язарга үгетли. 1904 елның 2 августында «Постимеес» эстон газетасы Марие Ундерның «Ничек булды...» («Как случилось...») дип аталган башлангыч шигырен бастырып чыгара. Шагыйрә Мутти псевдонимын куллана. 1917 елда Сиуру әдәби төркеменә керә, бу чорда Марие Ундерның шигърият символизмның зур йогынтысында була. Шагыйрәнең әсәрләре күңелле була, мәхәббәт һәм тәбигатне данлый. Сиуру группасы таркалганнан соң, Тарапита әдәби төркеменә керә. 1917 елда дөнья күргән «Сонетлар» дип аталган җыентыгы зур уңышка казана.
1920—1930 нчы елларда Марие Ундер — иң зур эстон тел осталарының берсе. Ике дөнья сугышлары арасында азат Эстониядә яшәгән шагыйрь Игорь Северянин, Мария Ундерның әсәрләрен рус телене тәрҗемә итеп «Предцветение» дип аталган шигъриятле җыелма бастырып чыгара. Моннан тыш шулай ук Эстониядә яшәгән рус шагыйрәсе Елизавета Роос-Базилевская да Марие Ундерның шигыйрьләрен рус теленә тәрҗемә итә.
1944 елда Совет Армиясе Эстония территориясенә инеп, немец гаскәрләре чигенгәч, Марие Ундер гаиләсе белән Швецияга күчә, һәм бер ел диярлек качакларның лагерында яши. 1945 елда илнең башкаласы Стокһольмга күчә, театр музейларының берсендә эшли. Күп тәрҗемә итә, шул исәптән рус теленнән эстон теленә (мәсәлән, Анна Ахматованың «Реквием» әсәре, Борис Пастернакның «Доктор Живаго» әсәреннән шигырлар). Совет власына каршы позициядә була, моңа бәйле ССРБ-да аның иҗаты турында озак еллар телгә алынмаган. 1980 елда Стокгольмда вафат булган.
HD164224
HD164224 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Марие Ундер
Биографиясе
1999 елда язма һәм онлайн-тавыш рәвешендә төзелгән «XX гасыр Эстониянең 100 бөек шәхесе» исемлегенә керә.
HD164224
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Паса-Темпу
Паса-Темпу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Каза Отело (Верона)
Каза Отело — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Паса-Темпу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Каза Отело (Верона)
Географиясе
Каза Отело Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гондрексон
Гондрексон (Gondrexon) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,49 км².
Ашагыылыҗа (Одунпазары)
Ашагыылыҗа (Aşağıılıca) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Түбән Мерәс
Түбән Мерәс — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Катлер (Висконсин)
Катлер  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(8268) Goerdeler
(8268) Goerdeler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Катлер (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8268) Goerdeler
Тарихы
1987 елның 29 сентябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SQ10» саналган.
Тукташ (Том кушылдыгы)
Тукташ — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 462 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Сковешинек
Сковешинек — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тукташ (Том кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сковешинек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова Калетка
Нова Калетка — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кыранарды (Меликгази)
Кыранарды (Kıranardı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Меликгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Матвей Болдырев
Матвей Болдырев (Матвей Фрол улы Болдырев,, — , ) — табиб, терапевт, медицина докторы (1871), профессор (1887), Казан университетының хосусый терапия кафедрасы мөдире (1887-189?).
Фриоль
Фриоль — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эдома
Эдома — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Горьковское елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Флорешть (Тулча)
Флорешть — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орым (Кылна кушылдыгы)
Орым, Ырым (Урюмка) — Зөя елгасының кушылдыгы. Татарстанның Тәтеш районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Гейс (Канзас)
Гейс  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Орым (Кылна кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гейс (Канзас)
Тарихы
Гейс шәһәре  елда нигезләнгән.
Сьвенцениця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полк (округ, Миссури)
Полк — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Боливар шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1835 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 30 626 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1650 км² тәшкил итә.
Флизә Фатыйхова
Биографиясе
Флизә Фоат кызы Фатыйхова (кыз фамилиясе — Исламова) 1957 елның 22 июлендә Башкорт АССРның Яңавыл районы Карман авылында туган.
1979 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый, «Башкортларда терминнар һәм тугандашлык системасы» дигән темага диплом эшен яза (җитәкчесе Т. М. Гарипов).
1979 елдан СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалының Тарих, тел һәм әдәбият институты аспирантурасында белем ала (җитәкчесе — Н. В. Бикбулатов).
1980-2003 елларда СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалының (1991 елдан — Уфа фәнни үзәгенең) Тарих, тел һәм әдәбият институтының Этнография секторында (соңрак — Этнография һәм антропология бүлегендә) гыйльми хезмәткәр булып эшли.
1994 елда Санкт-Петербургта «Традиционные обряды и обычаи башкир, связанные с рождением и смертью» темасына диссертацияне уңышлы яклый һәм тарих фәннәре кандидаты дәрәҗәсен ала.
2003-2010 елларда Көнчыгыш икътисади-юридик гуманитар академиясенең бөтендөнья тарихы һәм мәдәнияте кафедрасы доценты булып эшли.
Гаиләсе
Ир — Әхнәф Әмир улы Фатыйхов, химик.
Улы — Давыт Әхнәф улы Фатыйхов, медик.
Чыганак
* Мирза Муллағолов. Халҡы өсөн янды йөрәге. «Башҡортостан» : гәзит (2012-07-26). 28 май 2018 тикшерелгән. * Красноперова Н. Н., Мигранова Э. В., Хусаинова Г. Р., Шитова С. Н., Якупов Р. И. Светлой памяти дочери янаульской земли Фатыховой Флизы Фаатовны// Городские башкиры: Проблемы сохранения этничности: Материалы X Межрегиональной научно-практической конференции (г. Янаул, 11 мая 2018 г.) / Под ред. А. В. Псянчина. — Уфа: ИИЯЛ УФИЦ РАН, 2018. — С. 156-163. — 216 с. — ISBN 978-5-91608-167-1.
Лайслау
Лайслау (Leislau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15604) Fruits
(15604) Fruits — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GT108» саналган.
Евгений Болотов
Евгени Болотов (Евгени Александр улы Болотов,, — , ) — РИ галиме (механик), профессор, Казан университеты риктыры (1918-1921) һәм шул ук университетның назари һәм гамәли механика кафедрасы мөдире (1914-192?).
Заракитнае
Заракитнае (Заракітнае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Наравлянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шатодубль (Дром)
Шатодубль — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Көньяк Америка
мини|300px|Көньяк Америка ярымшар харитасында Көньяк Америка (América del Sur, Sudamérica, Suramérica, América do Sul, South America, Zuid-Amerika, Amérique du Sud, Ñembyamérika, Urin Awya Yala, Urin Amerika) — Америкадагы көньяк кыйтга, ул Җир планетасының күбесенчә Көнбатыш һәм Көньяк ярымшарларында, өлешчә Төньяк ярымшарда урнашкан. Көнбатышта Тын океан, көнчыгышта Атлантик океан тарафыннан юыла, төньякта Төньяк Америка белән чикләшә, ике Америка арасында чик Панама муены һәм Кариб диңгезе аша үтә.
Көньяк Америка составына шулай ук күбесе континент илләре составында булучы төрле утраулар керә. Кариб территорияләре исә Төньяк Америкага карый. Кариб диңгезе белән чикләшүче Көньяк Америка илләре — Колумбия, Венесуэла, Гайана, Суринам һәм Француз Гвианасын кертеп — Кариб Көньяк Америкасы буларак билгеле.
«Америка» атамасын бу континент исемендә беренче тапкыр Мартин Вальдземюллер куллана: ул Христофор Колумб ачкан җирләр Һиндстанга бөтенләй кагылмыйча, әле аурупалыларга билгеле булмаган Яңа Дөнья булуы турында фикер белдергән Америго Веспуччиның латинлаштырылган исемен харитага яза.
Континент мәйданы — 17,8 млн км² (континетлар арасында 4 нче урын), халык саны — 385 742 554 (континентлар арасында 4 урын)
Сәяси бүленеш
thumb|Көньяк Американың 1700-1975 елларда сәяси тарихы
Шолга (Киров өлкәсе)
Шолга (Шолга) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Бирла (Арджеш)
Бирла — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пасира
Пасира — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Карадигин (Эрзинҗан)
Карадигин (Karadiğin) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Эрзинҗан илчесенә караган бер авыл (köy).
Масловице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Масловице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Розточник
Розточник — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скоки (Пулавский повяты)
Скоки  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8269) Calandrelli
Тарихы
1988 елның 17 августында галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 QB» саналган.
Тельбес (елга)
Тельбес  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2677/585/102/2    кушыла. Елга озынлыгы 80 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каза Оцола (Павия)
Каза Оцола — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Иосиф Больцани
Иосиф Больцани (Иосиф Антон улы Больцани,, — , ) — физик, физика һәм химия докторы (1858), Казан университеты профессоры (1859).
Хермаде
Хермаде — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова Пасленка
Нова Пасленка — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Екатерина Болдырева
Екатерина Болдырева (Екатерина Михаил кызы Болдырева,, — , ) — Россия җырчысы һәм җырлар авторы.
Биография
Екатерина Михайловна Болдырева 1975 елның 6 октябрендә Казанда туа. Белеме: скрипка классы буенча балалар музыка мәктәбе.
2000 елда Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясен тәмамлаган.
2003-2008 елларда Мәскәүдә яши.
2008 елда «эстрада-джаз вокалы» белгечлеге буенча Мәскәү хәзерге заман сәнгате институтын (ИСИ) тәмамлый. Скрипкада, гитарада, блокфлейтада уйный.
1978 елда «До свиданья, лето» җыры белән беренче тапкыр чыгыш ясый. Дмитрий Дибровның «Антропология», Дмитрий Широковның «Взрослые песни» һ.б ТВ программаларында төшкән.
Грушинский фестивале Лауреаты. (2002)
Автор җырының беренче концерты Лас-Вегаста була.
Иҗаты
Хәзер репертуарында 300 дән артык җыр бар. Күп кенә коллективлар белән чыгыш ясаган.(«Уленшпигель», «ГрАссМейстер», «Станция Мир» һ.б.
2012 елда «Лукоморье» төркемен оештыра.
Фестивальләре
Айша (1989—1991), Сембер (1988, 1989), Уфа (1989—1992), Балтийская Ухана (1999, 2000, 2002), «Равноденствие» (Казан, 2001), Грушинский (2002), «Петаккорд» (2002), МАМАКАБО (2004, 2005, 2007), «Криптология» (Мәскәү 2007), «Ломы» (Сембер).
Мәгъсүм Насыйбуллин
Мәгъсүм Нәҗип улы Насыйбуллин — татар язучысы.
Ашагыысырганлы (Алачам)
Ашагыысырганлы (Aşağıısırganlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мәгъсүм Насыйбуллин
Биография
Үзенең детектив әсәрләре белән киң катлау укучыларга танылган язучы Мәгъсүм Насыйбуллин 1925 елның 15 октябрендә Татарстанның Кукмара районы Байлангар авылында туа. Җидееллык мәктәпне тәмамлагач, башта МТСта эшли, аннары башлангыч мәктәптә укыта. 1943 елның сентябрендә ул Кызыл Армия сафларына алына, хәрби аэродромда хезмәт итә. Аннары, алты айлык хәзерлектән соң, фронтка җибәрелә, Көнчыгыш Пруссиядә барган сугышларда катнаша.
Сугыштан соң Мәгъсүм Насыйбуллин, юрист һөнәрен алып, башта Свердловск өлкәсендә, аннары Казакстан һәм Башкортстанда, ә 1970—1981 елларда Татарстан Республика прокуратурасында хезмәт итә.
Байлангар зиратында җирләнгән.
Иҗаты
Үз иҗатын ул очерклар язудан башлап җибәрә, соңга таба әдәбиятның проза жанрына килә. Аның 1968 елда русча "Конец опасной тропы" дигән беренче китабы, ә 1970 елда Башкортстан китап нәшриятында "Юрист язмалары" исемле икенче китабы дөнья күрә. Аннан соң язучының бер-бер артлы "Без капчыкта ятмый", "Телсез шаһитлар", "Төнге ату", "Алтын алка", "Яшерен касса", "Йөрәк таш түгел", "Кайтаваз", "Капкын", "Тукран тәүбәсе" һ.б. исемле китаплары басылып чыкты.
Мәгъсүм Насыйбуллин 1979 елдан Cәвит Социалистик Җөмһүpиᴙтләр Берᴫеᴦе язучылар берлеге әгъзасы.
2009 елның 16 августында Казанда вафатбула. Байлангар авылы зиратында дәфен кылынган.
Зарница (Гомельский районы)
Зарница  (Зарніца ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Джефферсон (Көнбатыш Виргиния)
Джефферсон  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джефферсон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ом (мантрасы)
Ом (, IAST:Ом, Дэванагари язуы белән: ॐ) ул изге иҗек һәм Һиндстан диннәрендә рухи символ. Һинд динендә ул ахыргы чынлыкның асылы мәгънәсенә ия, аң яки Атман.<ref name=james482>James Lochtefeld (2002), "Om", ''The Illustrated Encyclopedia of Hinduism'', Vol. 2: N-Z, Rosen Publishing. ISBN 978-0823931804, page 482 <ref name="Holdrege1996"> Киңрәк Һинд динендә, Буддизмда һәм Җәйничелектә я үзе генә, я рухи җырлар алдыннан җырлана торган иҗек. Омның мәгънәләре һәм билгеләүләре төрле традицияләр арасына төрле булып тора. Ул Һинд динендә, Буддизмда һәм Җәйничлектә борынгы һәм урта эра кулъязмалары, гыйбадәтханәләре, монастырьлары иконографиясе өлеше булып тора.
Һинд динендә Ом иң әһәмиятле рухи символларның берсе булып тора. Ул Атманга (җан, эчке үз) һәм Брахманга (ахыр чик чынлык, тулаем Галәм, хакыйкать, илаһи, иң олы рух, Галәми принциплар, белемгә карый). Иҗек еш Веда башында һәм ахырында, Упанишадаларда һәм башка Һинд дине текстларында бар. Ул рухи текстлар алдыннан һәм дәвамында изге җырлау, шулай ук Пуджа һәм шәхси догалар вакытында, (Самскара) узу церемонияләрендә, һәм кайвакыт медитатив һәм рухи гамәлләр, мәсьәлән,  Йога вакытында кулланыла.
Түбән Такталачык
Түбән Такталачык — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Вадим Большаков
Вадим Большаков (Vadim Bolshakov,, — , ) — АКШ нейробиологы, фәлсәфә докторы, Һарвард университеты прафисыры.
Ом (мантрасы)
Ом иҗеге шулай ук онкара (ओङ्कार, '), омкара (ओंकार, ') һәм пранава (प्रणव, ) дип атала.
Килеп чыгышы һәм мәгънәсе
Ом иҗеге (Дэванагари язуында: ॐ, Каннада әлифбасы белән: ಓಂ, Тамил язуы белән: ௐ, Малаялам язуы белән: ഓം, Телугу язуы белән: ఓం, Бенгаль теле язуы белән: ওঁ, Одиа язуы белән : ଓଁ or ଓ‍ଁ) пранава дип атала. Башка кулланыла торган төшенчәләр:  акшара (турыдан-туры мәгънәдә әлифба хәрефе, бетми торган, тавышсыз ителми торган) яки экакашара (әлифбаның бер хәрефе) һәм омкара (турыдан-туры мәгънәдә "Ом иҗеге", һәм билгеләү: баш һәм хатын-кыз илаһи энергиясе).
Сьвенцице (Мазовия воеводалыгы)
Сьвенцице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15605) 2000 GY114
(15605) 2000 GY114 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GY114» саналган.
Каукауна (шәһәр, Висконсин)
Каукауна  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шатонеф-де-Бордетт
Шатонеф-де-Бордетт — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Турала
Турала — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 436 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хлыж
Хлыж — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пыщуг елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8270) Винслоу
(8270) Винслоу — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 2 маенда Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 JF» саналган.
HD164231
HD164231 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Юндокса
Юндокса — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Горьковское елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Евровидение 2019
Eurovision җыр бәйгесе (Eurovision Song Contest 2019; Concours Eurovision de la chanson 2019), — Исраилнең Тел-Әвив шәһәрендә узачак 64-нче «Eurovision» җыр бәйгесе. Былтыр Лиссабон (Португалия) шәһәрендә узган «Eurovision-2018» бәйгесендә 25 яшьлек Нетта Барзилай, «Toy (Курчак)» дигән җыр белән 529 балл җыеп, җиңүче булды. Исраилдә бәйге өченче тапкыр уза.
Катнашучылар
Eurovision бәйгесендә 42 ил катнашачак. Финалга 26 ил узачак дип көтелә. Бәйгедә Казакъстан, Косово һәм Болгария да катнашырга теләгән булган, ләкин төрле сәбәпле алар бәйгедә катнашмады.
Кыранбогаз (Ладик)
Кыранбогаз (Kıranboğaz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Ладик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пастус-Бонс
Пастус-Бонс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лайслинг
Лайслинг (Leißling) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флорешть (Хуруешть, Бакеу)
Флорешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Махлини
Махлини — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рокитки (Түбән Силезия воеводалыгы)
Рокитки  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карсан-Понсон
Карсан-Понсон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Зарубанае
Зарубанае (Зарубанае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лельчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Скоки (Радинский повяты)
Скоки  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гейсвилл (Канзас)
Гейсвилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гейсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова Ружанка (гмина Кентшин)
Нова Ружанка  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борис Козырев
Борис Козырев (Борис Михаил улы Козырев,, — , ) — физик-химик, СССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1968), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1965), СССР ФА КФ Физика-техника институтының радиоспектроскопия кафедрасы мөдире. Мәкъсүт Зарипов һәм Нургаяз Гарифҗанов белән (57Fe) тимер изотопы спинен билгеләгән.
Хове (Испания)
Хове — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Юрий Борисенко
Юрий Борисенко (Юрий Владимир улы Борисенко,, — , ) — җырчы (бас), педагог, ТАССРның һәм Каракалпак АССРның халык әртисе (1980), РСФСРның атказанган әртисе (1984), ТДОһБТ солисты (1973 елдан), Казан консерваториясе прафисыры.
Ашагыышыклар (Манавгат)
Ашагыышыклар (Aşağıışıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Карадигин (Асланапа)
Карадигин (Karadiğin) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Асланапа илчесенә караган бер авыл (köy).
Пьер Ришар
Пьер Риша́р Мори́с Шарль Леопо́льд Дефе́ (Pierre Richard Maurice Charles Léopold Defays;, Валансьен, Нор) — француз киноактёры һәм режиссёры.
Фаришонки
Фаришонки (Фаришонки) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Бадәмзар
Бадәмзор, Бәдәмзор(Bodomzor metro bekati)- Ташкент метрополитен станциясе.
«Экспоцентр» республика сәүдә-күргәзмә комплексы (элеккеге ВДНХ) һәм «Ташкентленд» (элеккеге «Победа» паркы) белән янәшә урнашкан. Тәрҗемә иткәндә станциянең исеме "бәдәм урманы» кебек яңгырый, шуңа күрә бәдәмнең стиллаштырылган образы станцияне рәсмиләштерүдә өстенлек итә. Станция үзе-түгәрәк формасындагы бик зур җыелма сарай. Бер гөмбәз тибындагы ике җир асты вестибюлле.
Станция 2001 елның 26 октябрендә Юнусабад линиясенең беренче участогы составында файдалануга тапшырылган.
Пьюласки (округ, Миссури)
Пьюласки — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэйнсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 46 457 кеше тәшкил иткән.
Теш (елга)
Теш  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2677/585/74    кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Бирла (Бистрица-Несеуд)
Бирла — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гондрекур-Экс
Гондрекур-Экс (Gondrecourt-Aix) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,28 км².
(15606) Winer
(15606) Winer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.