cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гади герпеслы кератит
Эпителиаль кератитның клиник күренешләре
•               Мөгезкатлау сизгерлеге кимегән.
•               Нәзакәтсез урынлы стероидлар белән дәвалау көчәюче «географик» яки амебасыман  күренешле җәрәхәтнең зураюына китерә ала (рәс. 9.11г).
•               Алга таба төзәлүдә персистенцияләнүче үзеннән-үзе суырала торган нокталы эпителиаль эрозияләрне табып була. Аларны персистенцияләнүче актив инфекция дип кабул итәргә кирәк түгел.
•               Төзәлүдән соң йомшак субэпителиаль җөй үсеш алырга мөмкин.
3.             Үрчетүне җәрәхәт өслеген эшкәрткәндә алырга мөмкин. Тукыма үрчетүендә үзенчәлекле цитопатик нәтиҗәне ачыклыйлар, аны HSV-1 һәм HSV-2 аеру өчен кулланалар; шулай ук ПЧР үткәрү мөмкин.
4.             Агачсыман җәрәхәтнең дифференциаль диагностикасын herpes zoster'дагы кератит, мөгезкатлауның төзәлүче җәрәхәте (псевдоагачсыман), акантамебалы кератит һәм урынлы билгеләнгән препаратларны кулланганда токсик кератопатия белән үткәрәләр.
Эпителиаль кератитны дәвалау
HSV чыгарган чирләрне дәвалау пуринлы яки пиримидинлы аналогларны билгеләүдән тора, алар берләшеп аномаль вируслы ДНК барлыкка китерә. Идоксиуридин һәм видарабин (Ага-A) начар эри һәм чагыштырмача агулы, шуңа карамастан аларны препарат бәясе югары булмау мөһим булган өлкәләрдә һаман кулланалар. Трифлуридин һәм ацикловирның (зовираксның) агулыгы түбән, соңгысын системалы кулланырга мөмкин. Ике препарат та HSV-1 һәм HSV-2 каршы актив.
2.  Җәрәхәтне чистарту ысулын агачсыман кератитта гына кулланырга мөмкин, әмма «географик» җәрәхәттә түгел. Мөгезкатлау өслеген стериль целлюлозалы губка белән җәрәхәтнең чигеннән 2 мм тукыма алып эшкәртәләр, чөнки патологик барыш күренгән зарарлану чикләреннән ерак ята. Зарарланган күзәнәкләрне кисеп алу күрше сәламәт эпителийны инфекциядән саклый, шулай ук строма ягыннан ялкынсыну җавабын китереп чыгара алган антигеннарны юк итә. Бер үк вакытта вирусларга каршы препаратларны рецидивны булдырмау өчен куллану максатчан.
3.  Токсик медикаментоз зарарлану билгеләренә  өске нокталы эрозияләр, фолликуляр конъюнктивит һәм яшь ноктасы ябылу керә.
NB Агачсыман кератитның күпчелек очраклары вакыт белән үзеннән-үзе дәвалаусыз да бетә ала.
Тәлинкәсыман кератит
Хәзергәчә тәлинкәсыман кератитның (эндотелиит) төгәл этиологиясе турында сорау бәхәсле кала. Тәлинкәсыман кератитның сәбәбе буларак кератоцитлар һәм эндотелийның HSV белән зарарлану яки мөгезкатлауда вируслы антигенга гиперсизгерле җавап үсүе уйланыла. Анамнезда агачсыман кератитны кичерү турында искәртү гел булмый.
1. Әкренләп күрү начарлану белән бергә яктылык чыганагына караганда аллы-гөлле түгәрәкләр барлыкка килү белән билгеләнә.
•   Мөгезкатлауның үзәк өлкәсендә еш өстәрәк урнашкан эпителийның шешенкелеге белән строма шешүе күренә (рәс. 9.12а); сирәк зарарлану экцентрик урнаша.
•   Шешү өлкәсе астында преципитатларны табып була (рәс. 9.12б).
•   Авыр очракларда десцемет мембранасы җыерчыклары ясала (рәс. 9.12в).
•   Шешенгән строманы урап алган тукымада Вессели иммун боҗрасын ачыклыйлар, ул вирусның антигеннары һәм хуҗаның антитәнчекләре комплексларыннан гыйбарәт. (рәс. 9.12г).
•   Алгы увеитның җиңел барышына карамастан КЭБ югары була ала.
•   Төзәлүче чыганаклар еш нәзек томанлану боҗрасына һәм строма юкаруына ия.
•    Мөгезкатлау сизгерлеге кимегән.
3. Дәвалау
а) оптик зона өлкәдәге зарарлануларда  башлангыч дәвалау урынлы стероидларны вирусларга каршы препаратлар астында билгеләүдә тора (ике препарат та — 4 тапкыр көнгә). Хәл яхшырганда препаратларның куллану ешлыгын параллель киметәләр, әмма кимендә 4 атнадан соң гына; б)       алга таба урынлы вирусларга каршы саклану өчен преднизолон 0,5% 1 тапкыр көнгә гомумән иминле доза. Кайбер пациентларга берничә ай дәвамында вакыт-вакыт флуорометолон 0,1% кебек көчсез стероидларны куллану кирәк. Вакыт-вакыт препаратларны туктату дәвалауны тулысынча туктатуга юнәлгән.
Стромаль некрозлы кератит
Вирус антигены стромада табыла, әмма бу очракта вируслы репликация мөһим компонент буларак каралмый. Лимфоцитлар (Th1), антиген-презентацияләүче күзәнәкләр һәм полиморфлы-төшле нейтрофиллар вирусны юк итү өчен мөһим, әмма алар шулай ук тукыманың деструктив үзгәрешләрендә кыек катнаша.
1.  Билгеләре
•   Строма некрозы һәм таркалып йомшаруы белән еш строманың тирән катлары томанлануы   (рәс. 9.13а).
•   Бергә булган алгы увеит белән актив стромаль инфильтрация чыганаклары астында урнашкан преципитатлар.
•   Нәзакәтсез дәвалау җөйләнү, тамырлану һәм липидлы кератопатиягә китерә ала (рәс. 9.13б).
NB Актив көчәю һәм чагылган тукыма таркалуы икенчел микроблы инфекция билгесе була ала.
2.  Дәвалау беренче чиратта консервантсыз яшь алмашлары белән эпителий бөтенлеген торгызуга юнәлгән. Ялкынсынуны урынлы стероидлар белән бетерәләр. Саналган чаралар күздә уңайсызлыкны тиз киметә, әмма савыгудан соң бу сизелерлек нәтиҗәдәге күрү артуга китерми. Алга таба мөгезкатлау таркалып йомшаруы өстендә идарә стратегиясе түбәндә китерелгән.
Метагерпеслы җәрәхәт
Метагерпеслы җәрәхәт строманың яшәүгә сәләте булмау һәм эпителийның агулы зарарлануы өчен реэпителизация җитәрлек  булмауга бәйле, ә вирусның репликациясе нәтиҗәсе түгел.
1.    Билгеләре
•      Озак вакытлы  урынлы дәвалаудан соң төзәлмәүче эпителий кимчелеге (рәс. 9.14).
•      Стромаль  җәрәхәтләнү мөмкин, әмма некроз хас түгел.
•      Кимчелек янында  соры төстәге стромаль томанлану барлыкка килә.
2.   Дәвалау кабатланучы эпителий кимчелегенә юнәлгән.
•      Агулы тәэсир һәм  консервантлы тамчылар экспозициясен киметү.
•      Консервантлар  булмаган урынлы юешләүче тамчыларны еш куллану.
•      Ялкынсыну  компоненты идарәсе өчен урынлы стероидларны минималь куллану.
•      Кирәк булганда  дәвалаучы ялганма линза яки вакытлы тарзорафияне куллану.
Кисәтү
Ацикловир эчү (400 мг 2 тапкыр көнгә) эпителиаль һәм стромаль кератитның кабатлану ешлыгын якынча 45% очракта киметә, әмма препаратны туктатканда нәтиҗә  кими һәм хәтта бетә. Еш рецидивлы авыруларга кисәтү чарасы кирәк, аеруча ике яклы барышта һәм шулай ук бер генә күз катнашканда.
Өзлегүләр
1.   Икенчел инфекция. Күзнең герпеслы чире — микроблы кератит үсешенең кискен алшарт факторы. 2.   Икенчел глаукома күрү нервның начар күренешендә контрольсез  көчәя ала. Мөгезкатлау юкаруы аппланацион КЭБ үлчәгәндә төгәллеккә тәэсир итә ала.
3.   Катаракта ялкынсыну нәтиҗәсе яки озак вакыт  стероидлар кулланудан барлыкка килә.
4.   Төсле катлау атрофиясе кератоувеиттан соң барлыкка килә.
Кератопластика
2.    Үтәли кератопластикадан соң күзнең  герпеслы чире белән күзнең авыр атопияле чирендә авыруларга ацикловир эчәргә (400 мг 2 тапкыр көнгә) билгелиләр.
Дәвалау дәвамлыгы һәм оптималь дозалар билгеле түгел. Герпес вирусы антигеннары булуын раслау өчен кисеп алынган тукыманың иммуногистохимик тикшеренүен үткәрергә кирәк.
(15655) 2209 T-1
(15655) 2209 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мистерхорст
Мистерхорст (Miesterhorst) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8332) Иванцветаев
(8332) Иванцветаев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 14 октябрендә Журавлёва Л. В., Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 TL2» саналган.
Кече Орша
Кече Орша (Изи Ӧрша, Малая Орша) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,4%), руслар (2,6%).
Бикүле
Би Күле — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Почта индексы — 423009.
Ультратавышлы тикшеренү
УЗИ. Ультратавыш тикшеренүе корсак куышлыгындагы органнарны (үт куыгы, бөерләрдә ташларны табарга ярдәм итә); калкансыман бизне тикшергәндә (авыруның төенле формасын) күп кулланыла. Бу ысул белән мәни бизен дә тикшерәләр. УЗИ хатын-кызларның сөт бизе авыруларын тикшерүнең беренче этабы булып тора. Бу — зарар-зыян китерми торган тикшеренү методы. Тикшергән вакытта ультратавыш дулкыннары тукымаларга зыян китерми һәм табибка тиз арада бик бай мәгълүмат бирә.)
Караҗакая (Чаталзейтин)
Караҗакая (Karacakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Чаталзейтин илчесенә караган бер авыл (köy).
Педра-ду-Индая
Педра-ду-Индая — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Соболев (Люблин воеводалыгы)
Соболев  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Франклин (округ, Миссури)
Франклин — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Юнион шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1818 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 101 263 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2388 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Франклин (округ, Миссури)
Сьродонь (гмина Новий Дунинув)
Сьродонь  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самбож (Түбән Силезия воеводалыгы)
Самбож  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иваки
Иваки (Івакі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Варенн (Эндр һәм Луара)
Варенн — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Кыркгечит (Пынарбашы)
Кыркгечит (Kırkgeçit) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8333) 1982 VF
(8333) 1982 VF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 7 ноябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 VF» саналган.
Моджево
Моджево — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Огрудки
Огрудки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коквитлам
Коквитлам (Coquitlam) — Канаданың Британ Колумбиясе правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
19 нчы йөздә нигезләнә.
Латрий
Латрий — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Фофелдя
Фофелдя — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Едомша
Едомша — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Галичское күле (Вексы елгасы башы)    кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD165439
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Клинтон (Баррон, Висконсин)
Клинтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шехонка
Шехонка — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ватома елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Биртин (Хунедоара)
Биртин — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Багзас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь инешенән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Мильтерн
Мильтерн (Miltern) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Багзас
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гринсбург (Канзас)
Тарихы
Гринсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маммография
Сөт бизләренең рентгенографиясе һәм сөт бизләрендә ) яшерен бара торган авыруларны белергә ярдәм итә. Маммограммада 2 мм га кадәр зурлыктагы яңа төр тукымаларны күреп була. Алар үсеп, табиб капшап карап тапканчы 2-4 ел вакыт узып китәргә мөмкин. Ә бу вакыт эчендә дәвалау белән шөгыльләнү уңай нәтиҗәләр бирә. Тикшерүнең радиоактив нурланышы кечкенә, шуңа карамастан 35 яшькә; кадәр хатын-кызларга УЗИ тикшерүе тәкъдим ителә, ә 35-40 яшьтәгеләргә - 2 елга бер тапкыр гына тикшерелергә ярый. Тикшеренү хроник гинекология авырулары белән интеккән хатын-кызларга да тәкъдим ителә. Күкрәк ; бизләрендә үзгәрешләр булганда, ир-атларга да маммография уздырыла.
Александр Һумбольдт
Александр Һумбольдт, барон Фридрих Вилһелм Һенрих Алекса́ндр фон Һу́мбольдт, (Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander Freiherr von Humboldt (1769, Берлин, Пруссия — 1859, Берлин, Пруссия) — сәяхәтче, географ, метеоролог, ботаник, зоолог, физик. Европа, Үзәк һәм Көньяк Америка илләренең табигатен өйрәнә. Үсемлекләр географиясе һәм тормыш формалары турындагы тәгълиматка нигез салучыларның берсе. Вертикаль зональлек идеясен нигезли, гомуми җир эшкәртү, климатологиягә нигез сала. Әсәрләре табигать фәннәренең алга үсешенә зур йогынты ясый. Европа галимнәре алдында Латин Америкасының борынгы мәдәнияте һәм тарихи һәйкәлләренең әһәмияте Мисырныкыннан ким булмавын дәлилли. Берлин (1800), Пруссия, Бавария академияләре әгъзасы, Петербург фәннәр академиясенең шәрәфле чит ил әгъзасы (1818). Галим Вилһелм Һумбольдтның (1767-1835) бертуган энесе.
Тәрҗемәи хәле
1769 елның 14 сентябрендә Пруссиядә, Берлин шәһәрендә туган. Әтисе ягыннан ата-бабалары чыгышы буенча Померания буржуазиясе вәкилләре, һөнәри хәрбиләр. Әтисе Александр Георг Пруссия гаскәрендә хезмәт итә, үзенең соравы буенча һәм Җидееллык сугышта күрсәткән хезмәтләренә карап,  дәрәҗәсе ала. Берлинга күчкәч (1766), Людовик XIVнең эзәрлекләвеннән Пруссиягә качкан Франция гугеноты гаиләсендә туган, бер балалы тол хатын Мария Елизавета фон Гольведе (Коломб)ка өйләнә. Ике уллары туа – Вилһелм (1767) һәм Александр (1769). Бертуганнарның балачагы Потсдам янындагы Тегель кальгасында уза. Белемне Алманиянең иң яхшы югары уку йортларында — Франкфурт, Гөттинген, Берлин университетларында һәм Фрейберг тау академиясендә алалар. Франкфурт университетына кергәндә, Александр дәүләт эшлеклесе булу турында уйлый, ләкин тиздән табигать фәннәре белән кызыксына башлый һәм тау  дипломы ала. 1792-1795 елларда тау идарәсендә хезмәт итә, бер үк вакытта ботаника, минералогия, химия белән дә шөгыльләнә.
Латин Америкасы
Көньяк Америкада А. Һумбольдт 5 ел яши. Фән белән шөгыльләнүче галимне яңа кыйтгада һәр нәрсә кызыксындыра: физика, Җир шарының төзелеше, һава анализы, үсемлекләр һәм хайваннарның физиологиясе, диңгез агымнары һ.б. Пирога көймәсенә утырып, башта Апуредан, аннары Оринокодан Аргостурага хәтле борынгы индеецлар маршруты буйлап сәяхәт итә, кыргый җәнлекле тропик урманнарда куна. Инклардан калган ташландык борынгы шәһәрләр һәм юлларны өйрәнә, инк цивилизациясе һәйкәлләренә соклана.
Латин Америкасыннан кайткач, Парижда төпләнеп, 20 ел буе үзе алып кайткан күзәтү табышларын җентекләп өйрәнә, эзгә сала. Язмаларын Париж нәшриятларында 1807-1834 еллар арасында «Яңа Дөньяның көн тигезлеге булган өлкәләренә сәяхәт» исеме астында 30 зур-зур томнар итеп бастыра. Әлеге томнарда таблицаларның саны гына да 1 500. Кешелек тарихында беренче мәртәбә Латин Америкасын шулай җентекле һәм төгәл фәнни өйрәнү була бу.
Фәнни эшчәнлеге
Галимнең гыйльми тикшеренүләре гаҗәеп күпкырлы була. Төп максаты итеп табигатьне бербөтен итеп карауны куя. Чагыштыру алымын куллану физик география, ландшафтны өйрәнү, үсемлекләр географиясе кебек фәннәргә нигез салырга мөмкинлек бирә. Озак еллар климатны җитди өйрәнеп, изотермалар алымын уйлап чыгара, аларның таралу картасын төзи, климатология фәненә нигез сала. Кыйтгалар климатын һәм диңгез яр буе климатының аерымлыкларын ачыклый. Газлар турында Ж. Гей-Люссак белән берлектәге эшчәнлеге атомнар һәм молекулалар турында булган мәгълүматны баета. А. Һумбольдтның фәнни хезмәтләренә таянып, геомагнетизм фәненә нигез салына. Аның хезмәтләре табигать фәннәре үсешенә этәргеч бирә, Чарльз Дарвин, Н.А. Севернов, К.Ф. Руле, В.В. Докучаев, В.И. Вернадский күзаллауларын үстерә.
А. Һумбольдтның бердәнбер булган кулъязмалары, бигрәк тә Американың борынгы карталары, Американың сәяхәтчеләр тарафыннан ачылу сәбәпләре, яңа кыйтгага беренче экспедицияләр тарихы турында язылган 5 томлык «Космос» әсәре хәзер дә фәнни мәкаләләрдә еш телгә алына.
Пычас (Вала кушылдыгы)
Пычас – Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Вала елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
HD16545
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пушкари (Киров шәһәре)
Пушкари (Пушкари) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Каза Сампьери-Лунарди (Падова)
Каза Сампьери-Лунарди — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Пушкари (Киров шәһәре)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Каза Сампьери-Лунарди (Падова)
Географиясе
Каза Сампьери-Лунарди Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пушкари (Киров шәһәре)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Педра-Лаврада
Педра-Лаврада — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лашмит (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Лашмит халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15656) 3277 T-1
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3277 T-1» саналган.
Собуль (Люблин воеводалыгы)
Собуль  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дальнереченск
Дальнереченск (Дальнереченск) — Россия Федерациясенең Диңгез буе краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1917 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (93,7%), украиннар (3,6%).
Иванава Слабада (Лельчыцкий районы)
Иванава Слабада  (Іванава Слабада ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лельчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(8334) 1984 CF
(8334) 1984 CF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 10 февралендә Джеймс Гибсон тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 CF» саналган.
Яңа Балтач (Актаныш районы)
Яңа Балтач – Татарстан республикасы Актаныш районындагы авыл. Ул Агыйдел елгасының сул кушылдыгы Шәбез елгасы буенда урнашкан.
1997 елда монда 113 кеше яшәгән. Авылга 18 гасырда нигез салына. Авылда Җәмәгать үзәге бинасы бар. Анда медицина пункты, клуб һәм башлангыч мәктәп урнашкан.
Одми
Одми — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Келоуна
Келоуна (Kelowna) — Канаданың Британ Колумбиясе правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1879 да нигезләнә.
Дамлевьер
Дамлевьер (Damelevières) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,12 км².
Петропавел
thumb|300px|Кызылъяр үзәк мәчете thumb|300px|Төньяк Казакъстан өлкәсе тарих һәм өлкәне өйрәнү музее Петропавел (тар. Кызылъяр;, тар. Қызылжар; Петропавловск) — Казакъстанның шәһәре, Төньяк Казакъстан өлкәсенең мәркәзе. Шәһәр Ишем елгасы яр буенда урнашкан. Халык исәбе якынча 195 мең кеше тәшкил итә (2010).
Россия империясе
Шәһәр Яңа-Ишем саклау сызыгы Изге Петр ныгытмасы буларак 1752 елның 12 июлендә нигезләнгән. 1807 елда ныгытма Петропавловск шәһәре исемене алган һәм Тубыл губернасына кергән. 7 сентябрьдә шәһәргә беренче шәһәр башлыгы билгеләде. Бу 300 сум хезмәт хакы белән отставкадагы майор Левашов иде. 1822 елда Омск губернасының округ шәһәре булган. 1838 елда исә ул Тубыл губернасының өяз үзәге булмаган (заштатный) шәһәре иттерде (Ишем өязенә кергән). 1868 елдан 1919 елга кадәр Петропавловск Акмола өлкәсенең (мәркәзе — Омск шәһәре) өяз шәһәре булды. 1842 елның 7 сентябрендә шәһәр үзенең гербыны алган.
XIX гасырда шәһәр сәүдә-икътисадый бәйләнешләр үзәгенә әверелде. Шәһәрдән ике кәрван юлы чыккан: берсе — Ташкәнт һәм Бохарага, икенчесе — Голҗага.
1896 елда шәһәрнең 2 чакрымда Көньяк Урал тимер юлы Петропавловск тимер юл станциясене салдылар.
Сьрудбоже (Плонский повяты)
Сьрудбоже  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боржас-Бланкас
Боржас-Бланкас — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самборовички
Самборовички — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Венье
Венье — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Модлимово (гмина Карнице)
Модлимово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вануату
Вануату Җөмһүрияте – Меланезиядә урнашкан дәүләт.
Диннәр
Вануату халкының якынча 82 % ы христиан динен тота. Бәяләүләр буенча, 28 % ― пресвитерианнар, 12 % ― Рим католиклары, 15 % ― англикан чиркәве диндарлары һәм 12 % ― җиденче көн адвентистлары. Бәһаи, Ислам, Буддачылык, Йәһвә шаһитлары һ. б. диннәр җәмгыятьләре актив.
Ялан Зәй
Ялан Зәй — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы поселок.
Почта индексы — 423257.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
(15657) 1125 T-2
(15657) 1125 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1125 T-2» саналган.
HD165474
HD165474 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Еломза
Еломза — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шарна елгасының сул ярына тамагыннан 6,5 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рәшидә Солтанова
Солтанова Рәшидә Искәндәр кызы (19 июль 1947 ел) — дәүләт, фирка һәм җәмәгать эшлеклесе. 1999-2003 елларда Башкортстан Министрлар Кабинетының һәм Башкортстан Республикасы Хөкүмәте карамагындагы ЗАГС идарәсе начальнигы. Башкортстан Республикасының өченче чакырылыш Дәүләт Җыелышы — Корылтай депутаты. 1998 елдан Башкортстанның Хатын-кызлар берлеге җитәкчесе. Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2000). «Башкортстан Республикасында күрсәткән хезмәтләре өчен» (2021) һәм Салават Юлаев орденнары кавалеры (2017). Учалы районының Муса Мортазин исемендәге премиясе лауреаты.
Одое
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәшидә Солтанова
Биографиясе
Рәшидә Искәндәр кызы Солтанова 1947 елның 19 июлендә Башкорт АССРның Учалы районы Наурыз авылында туган.
1985 елдан Рәшидә Солтанова партия эшендә. 1991 елга кадәр КПССның Уфа шәһәре Киров район комитеты секретаре.
1991 — 1994 елларда — «Мәрхәмәт» хәйрия җәмгыятенең идарә рәисе.
Иванавка (Буда-Кашалёвский районы)
Иванавка  (Іванаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рәшидә Солтанова
Биографиясе
1994 — 1999 елларда — Башкортстан Республикасы Министрлар Кабинетының социаль-гуманитар бүлеге мөдире.
1999 — 2003 елларда — Башкортстан Республикасы Министрлар Кабинетының һәм Башкортстан Хөкүмәте карамагындагы ЗАГС идарәсе начальнигы.
2003 елдан — Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтайның Мәгариф, фән, мәдәният, спорт, туризм һәм яшьләр эшләре буенча комитетның рәис урынбасары.
2021 елның мартында Рәшидә Солтанова «Башкортстан Республикасында күрсәткән хезмәтләре өчен» ордены белән бүләкләнде.
(8335) Sarton
(8335) Sarton — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 28 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 DD1» саналган.
Рәшидә Солтанова
Җәмәгать эшчәнлеге
«Башкортстан Республикасының хатын-кызлар берлеге» төбәк җәмәгать хәрәкәтенең 2018 елның 15 декабрендә үткән унынчы отчет-сайлау конференциясендә Рәшидә Солтанова тагын оешма рәисе итеп сайланды.
Собяновице
Собяновице — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кыркгөз (Вираншеһир)
Кыркгөз (Kırkgöz) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Клинтон (Вернон, Висконсин)
Клинтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харрисон (округ, Миссури)
Харрисон — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бетани шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 8769 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1878 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Харрисон (округ, Миссури)
Ле-Виньо (Ланди)
Ле-Виньо — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Аязҗа (Һалылые)
Аязҗа (Ayazca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фрасин (Броштень, Сучава)
Фрасин — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прохладный
Прохладный (Прохладный) — Россия Федерациясенең Кабарда-Балкария Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1937 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (77,0%), кабардалар (4,6%), әрмәннәр (3,7%), төрекләр (3,5%), кореялылар (3,1%), украиннар (1,5%), чегәннәр (1,3%), алманнар (1,0%).
Педралва (Минас-Жерайс)
Педралва  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Делта (Канада)
Делта (Delta) — Канаданың Британ Колумбиясе правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
19 нчы йөздә нигезләнә.
Мильцау
Мильцау (Milzau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караҗакая (Ташкөпрү)
Караҗакая (Karacakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Каза Сан Җузепе (Верона)
Каза Сан Җузепе — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Сан Җузепе Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сьрудбоже (Цехановский повяты)
Сьрудбоже  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ува (Вала кушылдыгы)
Ува – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Вала елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 112 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Овечкино (Мари Иле)
Овечкино (Овечкин, Овечкино) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Бируинца (Румыния)
Бируинца — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Верец
Верец — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Шиликша
Шиликша — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Вая елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гудленд (Канзас)
Гудленд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гудленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәмлүт
Мәмлүт (, Мамлютка) — Казакъстанда шәһәр (1969 елдан), Төньяк Казакъстан өлкәсенең Мәмлүт районының идарә үзәге. Көньяк Урал тимер юлының Мамлютка станциясе.
Тарихы
Шәһәрне 1786 елда Төмән округыннан килгән татар крестьяны Мәүлүт Валгузин нигезли.
Халкы
Халык исәбе 8,3 мең кеше (2008) тәшкил итә.
Самотвур
Самотвур — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ляминцы
Ляминцы (Ляминцы) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Боссост
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8336) Сафарик
(8336) Сафарик — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 27 сентябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SK1» саналган.
Флюорография
Флюорография — үпкәләрне һәм күкрәк читлеген рентген методы белән тикшерү.
Нурланыш
Әгәр агымдагы ел эчендә флюорография узып, рентген белән дә тикше­ренгән булсагыз, табибка бу хакта әйтергә кирәк. Санлы флюорограф белән тикшергәндә, нурланыш дозасы 4-5 тапкыр кими. Шуңа күрә мөмкинлек булганда, хәзерге заман аппаратында тикшеренү яхшы.
Лесадж (Көнбатыш Виргиния)
Лесадж  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лесадж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виктория (Британия Колумбиясе)
Тарих
1843 тә нигезләнә.
Иванавка (Гомельский районы)
Иванавка  (Іванаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дампвиту
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,19 км².
(15658) 1265 T-2
(15658) 1265 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1265 T-2» саналган.
Модлимово (гмина Плоти)
Модлимово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аязкые (Ула)
Аязкые (Ayazkıyı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ула илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ожехово (гмина Добре Място)
Ожехово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ацетилсалицилат кислотасы
Ацетилсалицилат кислотасы яки аспирин Барлык авыртулар вакытында да ярдәм итә.
Авыртуны 3-6 сәгать басып тора. Бу бик популяр дару, аны инде 100 елдан артык кулланалар. Шул ук вакытта бу кислотаны бик күп әрлиләр дә, ул гастрит, ашказаны ялкынсынуы булганда, канны сыеклатып, ашказаныннан кан агуга китерергә мөмкин. Әгәр элек андый катлауланулар сиздергән икән, бу дару турында онытыгыз һәм алга таба кулланмагыз, андый зарларыгыз юк икән, тыныч булыгыз, берничә тапкыр аспирин эчкәннән генә әллә ни зыян китерә алмас. АСКлы даруны ач карынга (ашамаган килеш) эчмәгез, бер тапкыр кабул иткәндәге доза 600-750 мг нан артырга тиеш түгел. Балаларга АСК бирергә ярамый.
Педра-Моли
Педра-Моли — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Воронеж
Воронеж (Воронеж) — Россиянең Европа өлешендә шәһәр, Воронеж өлкәсенең административ үзәге.
Педра-Моли
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Воронеж
2010 елның җанисәбе буенча шәһәрдә 889 680 кеше яши.
Воронеж сускалагычының, Воронеж һәм Тын елгалары буенда, Мәскәүдән 530 километр көньяктарак урнашкан.
Россиянең иң эре икътисади үзәкләрлән берсе. Азык-төлек, химия, радиоэлектрон сәнәгатьләре, машиналар төзү һәм ваклап сату үсеш алган.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар — 97,0%, украиннар — 1,0%.
Административ бүленеш
Шәһәр 6 районга бүленгән:
Ле-Леи
Ле-Леи — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Миттельхаузен
Миттельхаузен (Mittelhausen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клир-Крик (Висконсин)
Клир-Крик  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вальбона-де-лес-Монжес
Вальбона-де-лес-Монжес — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кыркгөз (Эргене)
Кыркгөз (Kırkgöz) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Эргене илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иванавка (Кармянский районы)
Иванавка  (Іванаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Базан (Усы кушылдыгы)
Базан — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының сул ярыннан 152 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Самсоновице
Самсоновице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ельник (Обнара кушылдыгы)
Ельник  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Обнора елгасының уң ярына тамагыннан 110 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сьценцель
Сьценцель — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хауэлл (округ, Миссури)
Хауэлл — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэст Плейнс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1857 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 38 921 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2404 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Хауэлл (округ, Миссури)
Каза Сан Фермо (Павия)
Каза Сан Фермо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Сан Фермо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вернёй-ле-Шато
Вернёй-ле-Шато — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Шильма
Шильма – Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил, биләмәләрендә ага. Елга Кече Кундыш елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8337) 1984 SF6
(8337) 1984 SF6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 22 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SF6» саналган.
Зелёная (Векшеедиха кушылдыгы)
Зелёная — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республика биләмәләрендә ага. Елга  Векшеедиха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Совин (Люблин воеводалыгы)
Совин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.