cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Комтүр
Тарих
Комтүр алтын руднигы 1978 елда ачыла. 1989 елда ССРБ министрлар шурасы каршындагы Кыйммәтле ташлар һәм алмазлар баш идарәсе рудникны үзләштерү техник планын төзеп бетерә. Әмма рудникны эшкәртүнең үзкыйммәте югары булу сәбәпле (1989 елгы бәяләр белән 1,46 млрд. USD), проект тормышка ашмый кала. Бәйсезлек алгач, Кыргызстан әлеге проектка чит ил инвесторларын җәлеп итә. Берничә инвестор арасыннан Канаданың уран табу буенча махсуслашкан «Камеко» ширкәте сайлап алына. 1993 елда рудник төзү эше башлана, 1997 елда төгәлләнә. 1997 елда ширкәт рудникны үзләштерә башлый, 1998 елда беренче миллион унция алтын коела. Карьерда казу эшләре 2023 елда төгәлләнергә тиеш. Фабрикада алтынны эшкәртү 2026 елга хәтле дәвам итәчәк.
Комтүрнең Кыргызстан икътисадындагы урыны
2017 елда илнең тулаем эчке продуктында Комтүрнең өлеше — 9 %. Сәнәгать җитештерүенең тулаем күләмендә Комтүр өлеше — 21,1 %. Ил территориясендә 2017 елда түләүләр — 269,731 млн доллар. 1994–2017 елларда ширкәтнең ил территориясендә һәртөрле түләүләре 3 472 000 000 доллар тәшкил иткән.
Дурасау (Татарстан)
Дурасово — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Халык саны — 61 тирәсендә. Почта индексы — 423257.
Тарих
XIX гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Гусиноозёрск
Гусиноозёрск (Гусиноозёрск, Галуута) — Россия Федерациясенең Бурятия республикасында урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (74,3%), бүрәтләр (21,4%), татарлар (1,8%).
Дмитрий Павлов
Дми́трий Па́влов (Дми́трий Григо́рьевич Па́влов ), (, Вонюх авылы,, хәзер Павлово, Кострома өлкәсе, — ) — совет гаскәр башлыгы армия генералы (22 февраль 1941). Советлар Берлеге каһарманы (21 июнь 1937).
Тәрҗемәи хәл
Хәзерге Кострома өлкәсе Кологрив районы Вонюх авылында туа (хәзер Павлово дип йөртелә).
Беренче бөтендөнья сугышында катнаша.
1937 елның ноябрь аеннан — Кызыл Армиянең Автобронетанк идарәсе башлыгы (Автобронетанковое управление РККА).
1940 елның 7 июнь көненнән - Көнбатыш аерым хәрби округының гаскәр башлыгы булып билгеләнә.
1941 елның 21 июнь көненнән — Көнбатыш фронт гаскәрләре башлыгы.
1941 елның 22 июлендә, хәрби трибуналның «куркаклык, югары командование рөхсәтеннән башка стратегик нокталарны үз карары белән ташлау, гаскәр белән идарә итә алмау, идарә итү хокукы белән эш итә алмау» карары нигезендә, үлем белән җәзаланган һәм атып үтерелгән. Бүген Мәскәү шәһәре чикләренә кертелгән НКВДның "Коммунарка" атып үтерү полигонында җирләнгән.
1957 елда үлеменнән соң реабилитацияләнгән һәм бар хәрби дәрәҗәләре кире кайтарылган.
Розенгартен (Кохер)
Розенгартен (Rosengarten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Росанув
Росанув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Солза (елга)
Солза (Түбән Солза) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Двинская борыны урнашкан. Елга озынлыгы 109 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Араб (Алабама)
Араб  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Араб шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лейрия (район)
Лейрия  — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(10641) 1998 XS52
(10641) 1998 XS52 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 14 декабрендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 XS52» саналган.
Ислаз (коммуна)
Ислаз — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Амиодарон
Амиодарон — карынчыклар тахикардиясен һәм фибрилляцияне дәвалау, йөрәгалды фибрилляциясендә синус ритмын торгызу өчен  кулланылган антиаритмик препарат. Гадәти системалы каршы йогынтыларга калкансыман биз дисфункциясе, үпкәләр агулану, периферия нейропатиясе һәм  гастроинтестиналь какшаулар керә.
Һәркемнең диярлек вортекс кератопатиясе үсеш ала (кара рәс. 22.1а). Күзнең сирәк очраган башка каршы йогынтыларына ясмык капсуласының алгы өслеге астында утырмалар һәм  оптик нейропатия керә. Соңгысы 1-2% очракта гына күзәтелә һәм дозага бәйле түгел.
1.    Сизелмәс бер яки ике яклы күрү үткенлеге кимү белән билгеләнә.
2.    Билгеләре. Препаратны туктатканнан соң берничә ай  дәвам итә алган ике яклы КНД шешүе.
3.    Күрү кыры кимчелекләре уртача һәм кайтучы яки чагылган һәм кайтмас була ала.
4.    Фараз төрле, чөнки препаратны туктату һәрвакыт яхшыруга  китерми.
5.    Тикшерү күрсәтелмәгән, чөнки куркынычлык төркеменә  караган кешеләрне ачыклау мөмкинлеге юк. Ләкин авыруларны агулануның кечкенә куркынычлыгы турында кисәтергә һәм барлык шикле симптомнар турында хәбәр  итүне кушарга кирәк.
Канчаны (Бабруйский районы)
Канчаны  (Канчаны ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
12 ел (б. э. к.)
12 ел (б. э. к.)  — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
Соргыт (елга)
Соргыт — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАС/ИДЕЛ/1429/190 урнашкан. Елга озынлыгы 97 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сок елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Цярэшки (Лепельский районы)
Цярэшки (Цярэшкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Пекман
Пекман — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Карабүк (Везиркөпрү)
Карабүк (Karabük) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Граванья Монтале (Маса-Карара)
Географиясе
Граванья Монтале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сен-Марсель (Эр)
Сен-Марсель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Рот-ам-Зее
Рот-ам-Зее (Rot am See) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11722) 1998 HR115
(11722) 1998 HR115 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HR115» саналган.
Леве (коммуна)
Леве — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ретинобластома
Ретинобластома  (от лат. retina — челтәркатлау) —  челтәркатлауның яман шеше.
Ретинобластома — балалардагы иң еш беренчел күз эчендәге яман шеш, балаларның яман шешләре колачында якынча 3% тәшкил итә. Шуңа карамастан, сирәк очрый: 17000 туган балаларга 1 очрак.
Гистология
Шеш зур гиперхромлы төшләр һәм ярлы цитоплазма белән зур булмаган базофил күзәнәкәкләрдән (ретинобластлар) тора. Күп очракта ретинобластомалар дифференциацияләнмәгән (рәс. 15.33а), әмма төрле дәрәҗәдәге дифференциация өч төрдәге розетка формалашуы белән сыйфатлана.
1. Флекснер-Винтерштайнер розеткалары озынча сузылган күзәнәкләр белән урап алынган үзәктә урнашкан аралыктан тора. Күзәнәкләр төшләре аралыктан ерак ята (рәс. 15.33б).
2. Хомер-Райт розеткаларында аралык юк, һәм күзәнәкләр эозинофиль буялган төзелешсез җыелма тирәли оеша.
3. Fleurettes — күзәнәкле мембрана тишекләре аша үтеп керүче, фоторецептор дифференциацияне күрсәтүче һәм шеш күзәнәкләре фокусларыннан гыйбарәт, цитоплазманың озынча үсентеләре белән шеш күзәнәкләре тупламасы. Күренеш «чәчәкләр бәйләмен» хәтерләтә (рәс. 15.33в).
Рекетеу-де-Жос
Рекетеу-де-Жос — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сладковски (Туринская Слобода районы)
Сладковское (Сладковское) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.
Рекетеу-де-Жос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ретинобластома
Шешле үсеш төрләре
1.  Шеш үсеше  күз буенча шеш күзәнәкләре таралу белән эндофит (пыяласыман җисемгә) яки челтәркатлау кубарылуына китерүче (рәс. 15.33г) экзофит (субретиналь аралыкка) була ала.
Сладковски (Туринская Слобода районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Ретинобластома
Шешле үсеш төрләре
2.  Күрү нервына һәм алга таба субарахноидаль аралык буенча баш миенә үсеп керү (рәс. 15.33д).
Сладковски (Туринская Слобода районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Ретинобластома
Шешле үсеш төрләре
4.  Регионар лимфотөерләр, үпкә, баш мие һәм сөякләргәметастазлану.
NB Шеш еракка киткән стадиядә, күрү нервның ретроламилляр өлеше катнашуы, пыяласыман җисемгә көчле диссеменация, чагылган хориоидаль инвазия, барышка алгы камера кушылган һәм орбитага үсеп керү булса, ретинобластоманың нәселле формасы булуы яки булмавына карамастан метастазлану куркынычлыгы арта. Кадими дәвалаудан соң рецидивлау шулай ук метастазлану куркынычлыгын арттыра.
Генетика
Ретинобластома челтәркатлауның гади күзәнәкләренең дифференциация стадиясенә кадәр яман трансформациясе өчен үсеш ала. Бу күзәнәкләр тормышның беренче берничә елында югала, шуңа күрә шеш 3 яшьтән олырак пациентларда сирәк була. Ретинобластома нәселле һәм нәселсез була ала. Җаваплы RB1 гены 13q14 хромосомасында урнашкан.
1. Нәселле (герминаль, яралгы) ретинобластома 40% очракны тәшкил итә. Чир ата-ананың өлкән яше белән бәйле дип санала һәм мутация ата спермасында барлыкка килә дип фаразлап була. Нәселле ретинобластомада RB1 генның бер аллеле (ген-супрессор) организмның барлык күзәнәкләрендә мутацияләнгән. Икенче аллельнең («икенче бәрү») чираттагы мутациясендә күзәнәк яман трансформациясенә дучар була. Барлык ретиналь элгәр-күзәнәкләрдә башлангыч мутация бар, шуңа күрә мондый балаларда билатераль һәм мультифокаль шешләр үсеше була.
Ретинобластоманың нәселле формасы белән пациентларда башка урнашуларда шешле чирләр үсешенә бирешүчәнлек бар, аеруча 3% авыруларда очрый торган шешсыман яки супраселляр гади нейроэктодермаль шеш (шулай ук пинеалома яки трилатераль ретинобластома буларак билгеле). Икенче яман шешләргә остеосаркома, меланома һәм баш мие вә үпкә яман шешләре керә. Икенче яман шешләр барлыкка килү куркынычлыгы якынча 6% тәшкил итә һәм тышкы нурланыш куллану очрагында 5 тапкыр арта, өстәвенә икенче шеш нурланыш мәйданы чигендә үсеш ала.
•    Мутацияләр 50% очракта күчә, әмма тулы булмаган пенетрантлык өчен 40% токым гына чирли.
•    Сәламәт ата-ананың бер балада чир булса, икенче бала чирле булып туу куркынычлыгы 2%, ә ике ата-ана да чирле булса — 40% тәшкил итә.
•    Нәселле ретинобластома формалы авыруларда якынча 15% бер яклы чирле була.
NB Ретинобластома белән чирле сиблингларга пренаталь УТТ һәм тумыштан соң башлангыч вакытта офтальмоскопик тикшеренү һәм аннары даими 5 яшькә кадәр үткәрергә кирәк.
Күренешләре
Билатераль ретинобластома очрагында тормышның беренче елында һәм бер яклы шеш очрагында — 2 ел дәвамында билгеләнә.
•   Лейкокория (ак бәбәк рефлексы) — иң еш билге (60%), аны гаилә фотосурәтләрендә очратып була (рәс. 15.34а).
Чар өязе
Өяз шәһәре — Чар шәһәре.
Тарих
Чар өязе әле Петр Iгә кадәрге вакытлардан мәгълүм. 1708 елда ул юкка чыгарыла, ә Чар шәһәре Казан губернасы составына тапшырыла. 1719 елда, провинцияләргә бүлү вакытында, Зөя провинциясе составына кертелгән. 1727 елда, Зөя провинциясе составында, ул яңадан торгызыла.
Ретинобластома
Күренешләре
•  Икенчел глаукома, гадәттә буфтальм белән ассоциацияләнә (рәс. 15.34б).
Чар өязе
Тарих
ТАССР оетшырылганнан соң, өязнең ТАССРга кермәгән өлеше (96%) башта Вятка губернасы составына, ә аннары яңа оештырылган Мари АӨ составына күчерелгән.
Ретинобластома
Күренешләре
•   Алгы бүлеккә үсүче таралган ретинобластома өлкәнрәк яшьтәге балаларда күбрәк ачыклана. Увеит үсешенә китерә ала, бу күз кызаруы (рәс. 15.34в) һәм псевдогипопион үсеше белән төсле катлауда төенчекләр барлыкка килү белән бара (рәс. 15.34г).
Чар өязе
Административ бүленеш
1913 елда 11 вулыска бүленгән.
Халык
Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәбе буенча):
Ретинобластома
Күренешләре
NB Балаларда гадәти булмаган хроник увеитлар барышында дифференциаль диагностика вакытында ретинобластома ихтималлыгын исәпкә алырга мөһим.
• Орбиталь яки пресепталь целлюлитны хәтерләткән күз чокыры ялкынсынуы (рәс. 15.34д), некротик шешләр белән бергә була ала, бу күз чокырына таралуны һәрвакыт күздә тотылмый; бу күренешнең механизмы ахырга чаклы билгесез.
•   Күз чокырына үсеп керү белән экзофтальм үсеше һәм сөякләр зарарлануын ташландык очракларда күзәтеп була (рәс. 15.34е).
•   Регионар лимфа төеннәре һәм баш миенә метастазларны сирәк очракта төп чирне билгеләгәнче ачыклыйлар.
•   Төп диагнозны билгеләгәнче трилатераль ретинобластома өчен баш эче басымы арту сирәк очрый.
• Куркынычлык төркеме вәкилләрен гадәти тикшерүдә ачыклау.
Билгеләре
Туры булмаган офтальмоскопия белән күз агына басуны максималь мидриазда ике күздә дә һичшиксез үткәрергә кирәк. Күз агына басуны кулланмасаң предэкваториаль урнашкан шешләрне күрмәскә мөмкин (рәс. 15.35а). Шулай ук бер күзнең мультифокаль зарарлануы ихтималлыгын исәпкә алырга кирәк.
Клиник билгеләр шеш зурлыгына һәм аның үсеш вариантына бәйле.
•   Интраретиналь шешләр — гомоген, гөмбәзсыман аксыл чыганаклар кебек, вакыт белән алар ак төстәге кальцификат таплары белән гомогенлыгын югалта (рәс. 15.35б).
•   Эндофит үсеш белән шешләр пыяласыман җисемгә таба зураючы ак масса кебек күренә. андый шешләр пыяласыман җисемгә утырмалар бирә ала (рәс. 15.35в).
•   Экзофит шешләр ак күп төенле субретиналь чыганак белән тирәли челтәркатлау кубарылуы барлыкка китерә (рәс. 15.35г).
Тикшерү ысуллары
1.  УТТ. Төп максат шеш күләмен билгеләү белән шештә кальцификатлар ачыклаудан тора (рәс. 15.36a). УТТ охшаш чирләрне аеруда, мәсәлән Коатс чирендә, шулай ук файдалы.
2.  КТ шулай ук кальцификатларны ачыклый (рәс. 15.36б), ләкин шактый нурлы йөкләнеш белән бара. КТны УТТдә кальцификатлар ачыкланмаган очракларда кулланалар.
3.  МРТ кальцификатларны ачыклый алмый, әмма КТ белән чагыштырганда күрү нервын, экстраокуляр үсеш яки пинеалобластоманы бәяләгәндә (рәс. 15.36в), аеруча контраст һәм майны буйсындыру рәвешендә мәгълүматка бай. МРТ ретинобластоманы шулай ук охшаш чирләрдән аерырга булыша.
5. Генетик тикшерү энуклеацияләнгән күздән яңа шеш тукымасы һәм ДНК анализы өчен кан булуын таләп итә. Чирленең туганнары кан үрнәкләре һәм атаның сперма үрнәге диагностикада булыша ала.
Кечкенә күләмдәге шешләрне дәвалау
Кечкенә шешләр зурлыгы диаметрга 3 мм һәм биеклеккә 2 мм артмый.
Кечкенә шешләрдә түбәндәге дәвалау ысулларын кулланалар.
1.   532 нм дулкын озынлыктагы түбән энергияле аргонлы лазер белән фотокоагуляция яки 810 нм дулкын озынлыктагы диодлы лазер химиотерапиядән соң шешле чыганаклар җимерелүенә китерә. Кагыйдә буларак, 3 курс кирәк, әмма көчле лазерлы йогынты шешнең пыяласыман җисемгә таралуына китерә алганы турында исәпкә алырга кирәк.
2.  3 кабатлы туңдыру/ эретү ысуллы криотерапия  преэкваториаль тирән булмаган шешләрдә һәм витреаль  утырмалар булмаганда күрсәтелә. Сирәк түгел кабат куллану таләп ителә. Өзлегүләргә пыяласыман җисемгә кан савулар, челтәркатлау кубарылу һәм күз агы юкару керә.
3. Монотерапия итеп химиотерапияне  макуляр урнашу булганда күрүне саклау омтылышы буларак куллансаң була, әмма бу очракта рецидивлау куркынычлыгы югары.
Уртача күләмдәге шешләрне дәвалау
Уртача күләмдәге шешләрне (диаметрга 12 мм һәм биеклеккә 6 мм кадәр) дәвалау өчен түбәндәге ысулларны кулланалар.
1.  Йод-125 яки рутений-106 белән брахитерапия алгы шешләр очрагында витреаль утырмалар булмаганда күрсәтелә.
2.  Вена эченә карбоплатин, этопозид һәм винкристин (CEV) кертеп беренчел химиотерапия  (ретинобластома стадиясенә карап 3-6 цикл) Соңгы тикшеренүләр күрсәткәнчә, карбоплатин белән монохимиотерапия нәтиҗәлеге полихимиотерапия белән тиңләштерерлек. Системалы кертүне карбоплатинны субтенон аралыгына кертү белән тулыландырып була. Күбрәк нәтиҗә өчен алга таба криотерапия яки ТТТ куллану мөмкин.
Каролинув (Варшавский-Захидний повяты)
Каролинув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Маливка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каролинув (Варшавский-Захидний повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ретинобластома
Уртача күләмдәге шешләрне дәвалау
3. Тышкы нурланышны мөмкин булганда ретинобластоманың нәселле формалы авыруларга икенчел яман шешләр барлыкка килүнең югары куркынычлыгы өчен, мәсәлән остеосаркома үткәрмиләр. Нурланышны аеруча тормышның беренче 6 аенда үткәргәндә күз чокыры сөякләре гипоплазиясе үсеш алырга мөмкин. Иртә уздырылган радиотерапия шулай ук үсү гормоны җитмәвенә һәм нейрокогнитив какшауларга китерә ала. Кайбер үзәкләрдә протонотерапия яки стереотаксик нурландыру кулланалар, бу нурлы өзлегүләр куркынычлыгын күпкә киметә.
Зур күләмдәге шешләрне дәвалау
1.  Шешнең күләмен киметү максаты (хеморедукция) белән химиотерапия алга таба урынлы дәвалау нәтиҗәлеген арттыра һәм шулай итеп энуклеация һәм тышкы нурланыш кулланудан коткарып кала.
Химиотерапия икенче күздә зур булмаган шеш һәм пинеалобластома булганда шулай ук уңайлы нәтиҗә бирә.
2. Рубеоз, пыяласыман җисемгә кан савганда яки күрү нервы буенча шеш үсеп кергәндә энуклеация күрсәтелә. Аны шулай ук хеморедукцияне күзәтмәгәндә яки икенче сәламәт күз булу «һөҗүмчән» химиотерапия үткәрүгә киртә булып торганда үткәрәләр.
Экстрабульбар үсештә дәвалау
1.  Адъювантлы химиотерапиягә 6-айлык CEV курсы керә, аны ретроламинар таралышта яки хориоидеяның колачлы зарарлануында энуклеациядән соң үткәрәләр.
Яйлайолу (Нигде)
Яйлайолу (Yaylayolu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Нигде илчесенә караган бер авыл (köy).
Ретинобластома
Экстрабульбар үсештә дәвалау
2. Тышкы нурланыш  күрү нервы шеш чигендә киселгәндә һәм шеш күз агына үсеп кергәндә күрсәтелә.
Метастазлы чирне дәвалау
Метастазлы чирне дәвалау — катнаш, аның таралышына бәйле һәм аңа югары дозалы интратекаль химиотерапия, җелекне саклап миелоаблатив терапия, урынлы краниоспиналь нурланыш һәм бөтен тәнне нурландыру керә. Арка мие сыекчасында шеш күзәнәкләре булган пациентларга метотрексатны интратекаль кертү кирәк була ала.
Алга таба күзәтү
•  Яңа шешләр чирнең нәселле формасында барлыкка килә ала, аеруча бик иртә яшьтә дәвалау үткәргән очракларда. Еш очракта андый шешләр алга якынрак урнаша һәм химиотерапия аларда кан агышы булмаганлыктан аларның барлыкка килүен кисәтми. Урынлы рецидив гадәттә дәвалаудан соң беренче 6 ай дәвамында барлыкка килә.
•   Ретинобластоманы кадимчә дәвалау очрагында анестезиясез тикшерүне һәр 2-8 атна 3 яшькә кадәр үткәрергә кирәк, аннары тикшерүне (шулай ук анестезиясез) һәр 6 ай 5 яшькә кадәр, алга таба — ел саен 10 яшькә кадәр үткәрәләр.
• Күз чокыры МРТсы югары куркынычлык очрагында күрсәтелә (1,5 ел аралыгы белән). Бала икенчел яман шешләр үсешенең куркынычлык төркеменә керсә, ата-анага моңа күрсәткән симптомнар (авырту, көчле сизгерлек урыннары, шешенкелек барлыкка килү) һәм яхшылану бер атна дәвамында булмаса медицина ярдәме артыннан мөрәҗәгать итү кирәклеге турында хәбәр итәргә кирәк.
Дифференциаль диагностика
1.  Тумыштагы катаракта лейкокорияне китереп чыгара.
2.  Персистенцияләнүче алгы яралгы тамырлары — лейкокория барлыкка килүнең мөһим сәбәбе (3 нче бүлекне кара).
3.   Коатс чире — берьяклы чир, ешрак малайларда очрый һәм гадәттә ретинобластомага караганда гадәттә өлкәнрәк яшьтә ачыклана (16 нчы бүлек кара).
4.   Җитлекмәгәннәр ретинопатиясе үскән стадиясендә челтәркатлау кубарылуына һәм лейкокориягә китерә ала. Диагнозны гадәттә кую авыр түгел, чөнки түбән авырлыкта җитлекми туган бала анамнезы бар (16 нчы бүлек кара).
5.  Токсокароз. Хроник токсокарозлы эндофтальмит бәбәк элпәсе белән ак бәбәк ясалуга китерә ала. Арткы полюс өлкәсендәге гранулема эндофит үсүче ретинобластоманы хәтерләтә ала (14 нче бүлек кара).
6.   Увеит  олы яшьтәге балалар төркемендә ретинобластоманың таралган инфильтратив формасын яшереп тора ала. Гомумән, ретинобластоманы увеит, эндофтальмит һәм орбиталь целлюлит дип ялгыш кабул итеп була.
7.   Челтәркатлау дисплазиясе кечкенә алгы камера һәм озынайган цилиар үсентеләр белән микрофтальмик күздә ак яки алсу төсле тумыштагы ретроленталь элпә белән сыйфатлана (см. главу 3).
8.   Пигмент инконтиненциясе (тотмау) (Блох-Сульцбергер синдромы) — сирәк, нәселле, Х-хромосомомасына тагылган доминант какшау. Нигездә кызлар интегә (3 нче бүлек кара). Якынча 30% балада тормышның беренче елы дәвамында челтәркатлауның җөйле кубарылуы үсеш ала, бу лейкокориягә китерә.
9.   Ретинома (ретиноцитома) — яман булмаган ретинобластома варианты. ЧПЭ бозылуы һәм хориодеянең урынлы атрофиясе үсеше белән үзеннән-үзе кальцификатка кадәр кими торган шома гөмбәзсыман ясалу белән сыйфатлана. Радиотерапиядән соң ретинома ретинобластома күренешенә керә. Сирәк очракта тиз үсүче ретинобластомага әверелә ала.
10. Ретиналь астроцитома  мультифокаль һәм ике яклы була ала.
Кече Чирмешән
Кече Чирмешән елгасы, Олы Чирмешәннең уң кушылдыгы. Чистай районының Татар Ялтаны авылы янында башлана, тамагы Ульянов өлкәсендә. Озынлыгы 213 км (Татарстан чикләрендә – 192 км), бассейнының мәйданы 3190 км². Татарстанда төп кушылдыклары: Чабаксар, Саурыш, Баганалы, Әдәм, Вәлүл, Баран, Мораса, Ата, Шыя, Юхмач елгалары. Максималь су чыгымы 702 м³/с (1979). Елга тамагында уртача еллык су агымы катламы 80 мм. Су юлы бормалы. Су агышы көйләнгән. Суының иң аз вакытындагы минеральләшүе 500-700 мг/л. Түбән агымдагы сулъяк ярын Көнбатыш Кама артъягының иң зур урман массивы били. Татарстан республикасының табигать истәлеге (1978).
Дженива (округ, Алабама)
Дженива — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Дженива шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1868 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1487 км² тәшкил итә.
Долина (Ядернә районы)
Долина (Кашкăр Çырми, Долина) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429060. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253825002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000002800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Наватальгордо
Наватальгордо — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Никита Ларионов
Никита Ларионович Ларионов (1932 елның 7 феврале, Кармалы авылы, Чуаш АССР-21 сентябрь, 2014 ел, Әлек авылы, Чуаш Республикасы) — Чуашстан язучылар берлеге әгъзасы (1991), Россия Язучылар берлеге әгъзасы, СССРның спорт мастеры.
Тормыш һәм иҗат юлы
Никита Ларионов Чуашстанның Әлек районы Кармалы авылында туган. Тени һәм Әлек урта мәктәпләрендә башлангыч һәм урта белем ала. Чуаш педагогика институтының чуаш теле һәм әдәбияты факультетында югары белем ала.
1953 елда Чуашстан беренчелегендә уку йортлары арасында чаңгы буенча республика чемпионы була. 1969 елда Россия беренчелегендә СССР спорт мастеры нормасын үти.
Хирлеппоси сигезьеллык мәктәбендә физкультура укытучысы (беренче китап шушы елларда дөньяга килгән), И.Я. Яковлев ис. Әлек урта мәктәбендә чуаш теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.
Әлек авылында яшәгән һәм иҗат иткән, актив җәмәгать эшлеклесе булган. Авыр балачагын, сугыш елларын кичергән кеше шигырьләрен, хикәяләрен, повестьларын оптимизм, тормышка мәхәббәт, матурлыкка ышаныч белән язган. Никита Ларионович прозада да, шигърият өлкәсендә дә бертигез уңышлы эшләгән. Аның әсәрләрен «Тăван Атăл» (Тыван Атыл), «Ялав» (Байрак) журналлары һәм «Пурнăç çулӗпе» (Тормыш юлыннан) газетасы бастыра.
2000 елда «Чӗре тапнă чух» шигырьләр җыентыгы дөнья күрә. Әлек урта мәктәбенең 150 еллыгына багышлап Никита Ларионович «Кунта вереннĕ эпĕ...» дигән искиткеч шигырен язган (2004). Ул шушы укыган генә түгел, эшләгән дә. Әлек районының 80 еллыгына (2007 елның октябре) «Элӗк Ен» шигырен язган. Туган як темасы аның иҗатында төп тема булган.
Сәламәт яшәү рәвешенең чын күренекле хәрәкәтчесе буларак, Никита Ларионович ветераннар арасында уздырылган халыкара спорт ярышларында һәрвакыт катнашып, приз урыннарын яулады. 1990 елда Будапештта ветераннар арасында спорт йөреше буенча Аурупа чемпионатында 55-59 яшьлекләр арасында 5 км һәм 20 км дистанцияләрдә 3 нче урынны алды.
1991 елда ветераннар арасында (5 км, Будапешт) кышкы беренчелектә 3 нче урынны яулый.
1996 елда Никита Ларионович Бельгиянең Брюгге шәһәрендә узган спорт йөреше буенча ярышларда (шоссе, 30 км) шәхси һәм команда зачетында медальләр яулады.
2014 елның 22 сентябрендә искиткеч кешенең йөрәге тибүдән туктады. Аны Әлек янындагы авыл зиратында хатыны янында җирләделәр.
Фор-Корнерс (Техас)
Географиясе
Фор-Корнерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пасьмехи
Пасьмехи — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лорисал
Лорисал — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
13 ел (б. э. к.)
13 ел (б. э. к.)  — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
Рославовице
Рославовице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Көләгәш сазлыгы
Көләгәш сазлыгы — Татарстан территориясендәге иң зур сазлык. Актаныш районында Агыйдел һәм Ык елгалары тамаклары арасында урнашкан. Торфлы мәйданы 4897 га, сәнәгать торф ятмасы — 2774 га. Торф катламының уртача калынлыгы 1,32 м, максималь калынлыгы — 4,5 м. Торф запасы — 36 624 000 м³. Көләгеш, Әтер, Әяебай, Киндеркүл һ.б. күлләр.
Рославовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Масре
Масре (Masseret) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Миди-Коррезьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,55 км².
Карбен (Техас)
Карбен  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(10642) Charmaine
Тарихы
1999 елның 19 гыйнварында А. Боаттини, Л. Тези тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 BF8» саналган.
Карабүк (Шерефликочһисар)
Карабүк (Karabük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рот-ан-дер-Рот
Рот-ан-дер-Рот (Rot an der Rot) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Канюхи (Горацкий районы)
Канюхи  (Канюхі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Рот-ан-дер-Рот
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канюхи (Горацкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Яңа Сережкино
Яңа Сережкино — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Почта индексы — 423291.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Граванья Сан Роко (Маса-Карара)
Граванья Сан Роко — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Граванья Сан Роко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Атмор (Алабама)
Атмор  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Атмор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каролинув (Вишковский повяты)
Каролинув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петропавловка (Красноярск крае)
Петропавловка (Петропавловка) — Красноярск краенең Пировски районында урнашкан торак пункт.
Гавай
Гавай — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Петропавловка (Красноярск крае)
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 91,5%, урыслар — 8,5%.
Гавай
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Истрия (коммуна)
Истрия — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Цярэшки (Шаркавшчынский районы)
Цярэшки (Цярэшкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Рекетеу-Резеши
Рекетеу-Резеши — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мартен-дю-Тиель
Сен-Мартен-дю-Тиель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
14 ел (б. э. к.)
14 ел (б. э. к.)  — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
Малине (Карпатасты воеводалыгы)
Малине — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лез-Экс-д’Анжийон
Лез-Экс-д’Анжийон — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
(11723) 1998 HT125
(11723) 1998 HT125 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HT125» саналган.
Пелина
Пелина — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Наватехарес
Наватехарес — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яйлайолу (Терҗан)
Яйлайолу (Yaylayolu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Терҗан илчесенә караган бер авыл (köy).
Софьина
Софьина — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Козла елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Шәриф Хөсәенов
Шәриф Нургали улы Хөсәенов — татар язучысы, драматургы, һөнәре буенча табип-терапевт.
Софьина
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шәриф Хөсәенов
Тәрҗемәи хәл
Ул 1929 елның 26 ноябрендә Татарстанның Буа районы Өчмунча авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә туган. Башлангыч белемне — туган авылында, җиде сыйныфны — күрше Килдураз авылында һәм 1947 елда Буа шәһәренең Мулланур Вахитов исемендәге урта мәктәбен тәмамлагач, Казанга килеп, медицина институтының дәвалау–профилактика факультетына укырга керә. 1953 елда институтны тәмамлап, табип булып эшли башлый. 1960—1962 елларда Мәскәүдә СССР Язучылар берлеге каршындагы Югары әдәби курсларда укый. Укуын тәмамлап кайтканнан соң — Казан шәһәренең 2нче номерлы поликлиникада участок табибы хезмәтендә.
Язучы—драматург буларак, Шәриф Хөсәенов киң катлау укучыга һәм тамашачыга үзенең «Профессор кияве» (1952) исемле комедиясе белән таныла. Бу әсәр пьесалар буенча уздырылган республика конкурсында икенче премиягә лаек була һәм шул ук елны Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры сәхнәсендә куела башлый. Драматургның шуннан соң иҗат иткән драма әсәрләреннән «Зөбәйдә — адәм баласы» (1961) трагикомедиясе һәм «Әниемнең ак күлмәге» (беренче исеме «Әни килде», 1968) драмасы тагы да зуррак уңыш казана. Әдипнең «Бирнәле кыз» (1954), «Егерме ел үткәч» (1962) исемле кечкенә күләмле песалары да үз вакытында төрле театр сәхнәләрендә уйнала.
Шәриф Хөсәенов драма һәм комедияләре композицион яктан оста корылган булуы, образларның кискен фикри каршылыклар, конфликтлы ситуацияләр аша ачылуы һәм алынган проблемаларның заман рухында, сәнгатьчә үтемле хәл ителүе белән характерлы.
Шәриф Хөсәенов «Мәхәббәт сагышы» (1964) исемле һәм юмористик, сатирик хикәяләр авторы буларак та билгеле.
Әдәби хезмәтләре өчен Шәриф Хөсәенов 1979 елда «Почет Билгесе» ордены белән бүләкләнде. Аңа шулай ук Татарстанның атказанган табибы дигән мактаулы исеме бирелде.
Әбүзәр Түрәй
Әбүзәр Түрәй (тулы исеме: Әбүзәр Зариф улы Түрәев) (1906 елда туган, 1938 елда вафат) – татар шагыйре.
Ә. Түрәев 1906 елда хәзерге Түбән Новгород өлкәсенең Кызыл Октябрь районы Татар Семочки авылында туа.
Ул, яшьтән ятим калып, Ленинград шәһәрендәге балалар йортында тәрбияләнә, шунда белем ала.
1925 елда Әбүзәр Түрәй Казанга килә. Татсоюзда (хәзерге Татарстан язучылар берлегендә) эшли, укуын дәвам иттерә. Балалар өчен Мәскәүдә нәшер ителүче "Кечкенә иптәшләр" журналында актив языша.
1929 -1930 елларда хәрби хезмәттә була. ”Кызылармияче” гәҗите мөхәрририятендә эшли.
Казанга кайткач, “Атака” (хәзерге "Казан утлары" ) журналының җаваплы сәркатибе булып эшли.
1932 - 1937 елларда Әлмәт һәм Баулы мәктәпләрендә тел-әдәбият укыта, мәктәп директоры була.
1938 елда Баулыда туберкулёз авыруыннан вафат була.
Иҗат чорында: ”Сыйныфташ”, “Бишне дүрттә”, “Барыр юллар” исемле шигырьләр җыентыкларын, “Комбат Сафин” поэмасын бастырып чыгара.
Чыганаклар
Әдәбият: Татар поэзиясе антологиясе. Казан, 1956, 597 бит.
GSC4019-2973
GSC4019-2973 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Коры Суруш
Коры Суруш — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Суруш елгасының уң ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Барбашина (Туринская Слобода районы)
Барбашина (Барбашина) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Майорга (Португалия)
Географиясе
Мәйданы —.
Пацанувка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көдрә чәчәк
Көдрә чәчәк — ирен чәчәклеләр гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
(10643) 1999 CE78
(10643) 1999 CE78 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Роттенакер
Роттенакер (Rottenacker) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Капани (Чавуский районы)
Капани  (Капані ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фор-Пойнт (Техас)
Фор-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабүк (Манавгат)
Карабүк (Karabük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Граваце (Белуно)
Граваце — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Граваце Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рекетешу
Рекетешу — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
15 ел (б. э. к.)
15 ел (б. э. к.)  — безнең эрага кадәр I гасырга кергән ел.
Парашива
Парашива яки Парашив (Санскрит телендә: परशिव, : Paraśiva) Һинд дине Шива Ходаеның өч аспектларының берсе. Шайвизмның төп мәктәпләренең берсе булган Шайва Сиддханта буенча (Шайвизм Һинд динендә 4 төп Сампрадайяларның берсе); Парашива кеше аңлавыннан һәм барлык аттрибутлардан тыш абсолют чынлык. Бу аспектта Ходай Шива вакытсыз, формасыз һәм пространствосыз. Шайвит теологиясендә, Парашива Галәмдә бөтен нәрсәнең чыганагы һәм максаты. Парашиваның Шайвит концепциясе якынча Вайшнавизм "Махавишну" концепциясе, Шактизм Ади Парашакти һәм Смартизм "Ниргуна Брахман" концепциясенә туры килә. Шайва Сиддханта буенча Шива Ходаеның башка ике аспекты булып Парашакти һәм Парамешвара тора.
Шива Лингамның өске өлеше (овал таш) парашиваны чагылдыра, ә аскы өлеше (пьедестал) Парашактины чагылдыра. Парашива Шайвизм фәлсәфәсендә искә алынган 36 таттвадан тыш.
Масьё (Эн)
Масьё (Massieux) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Треву кантонына карый.
Парджи теле
Дһурва (Одиа язмасы белән: ପରଜି, Дэванагари: दुरुवा) яки Парджи ул Һиндстанның рәсми кабиләсе Дһурва кабиләсе тарафыннан сөйләшелә торган Үзәк Дравид теле, Ориссаның Корапут районында һәм Чһаттисгархның  Бастар районында. Тел Оллари теленә һәм Колами теленә якын, анда шулай ук күрше кабиләләр сөйләшә.
Төркемләү
Дһурва Үзәк Дравид телләре әгъзасы. Дурува сөйләм теле булып тора һәм гомумән алганда язылмый. Язылган очракларда Бастар районында ул Дэванагари язмасы белән һәм Корапут районында Одиа язмасы белән языла.
Диалектлар
Дүрт диалект бар: Тирийя, Нетһанар, Дһарба һәм Куканар. Алар үзара аңлаешлы.
Павловка районы
Павловка районы (Павловсᴋи район) — Сембер өлкәсе cастaфына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Павловка шәһәр тибындагы бистәсе.
Халык
Милли cостав (2010): руслар — 58,5%, татарлар — 21,9%, мордва — 15,7%, чуашлар — 2,2%.
Административ бүленеш
Павловка районы cастaфына 1 шәһәр җирлеге һәм 5 авыл җирлеге керә:
Каролькув-Рибновский
Каролькув-Рибновский — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пель-Ега
Пель-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кеум елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Итешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Малинивка (Польша)
Малинивка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баю-Ла-Батр
Баю-Ла-Батр — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Баю-Ла-Батр шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гавка (Словакия)
Гавка  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Boeing 777
Boeing 777 (Triple Seven яки T7 — «өч җиделекләр») — дөньяда иң зур ике йөрткечле реактив пассажир очкычы, ерак очышлар өчен билгеләнгән киңфюзеляжлы пассажир очкычлары «гаиләсе»нә керә. Беренче очышы 1994 елда, эксплуатациядә 1995 елдан тора.
Кара көдрә чәчәк
Кара көдрә чәчәк — ирен чәчәклеләр гаиләлегенә караган үсемлекләр төре.
Boeing 777
Очкычның аеру үзенчәлеге - алты тәгәрмәчле шасси.
Маринья-Гранди (район)
Маринья-Гранди  — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Boeing 777
Авиаһәлакәтләр
2014 елның мартында Һиндстан океанында, билгесез урында "Малайзия һава юлларының" Куала-Лумпурдан Ханбалыкка юл тоткан Boeing 777 очкычы билгесез сәбәпләр буенча төшеп җимерелде.
Маринья-Гранди (район)
Географиясе
Мәйданы —.
Boeing 777
Авиаһәлакәтләр
2014 елның июлендә Донецк шәһәре янында "Малайзия һава юлларының" Амстердамнан Куала-Лумпурга юл тоткан Boeing 777 очкычы бәреп төшерелгән, дип хәбәр ителә.
Егоркино (Ядернә районы)
Егоркино (Егоркино, Егоркино) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429082. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253810002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000002900.
Наваэскурияль
Наваэскурияль — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Егоркино (Ядернә районы)
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Наваэскурияль
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Егоркино (Ядернә районы)
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 82 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,22%).
Цясишча
Цясишча (Цясішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.