cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Букуроая
Букуроая — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гедонг Багус Ока
Гедонг Багус Ока (1921 елның 3 октябре – 2002 елның 14 ноябре) - Индонезиядә Һинд дине реформаторы һәм фәлсәфәчесе булган. Ул Агама Һинду Дхарманың иң алдынгы җитәкчеләренең берсе һәм 1980 елларда Парисада Һинду Дхарма Индонезия хәрәкәтен башлаган. Ул 1994 Җамналал Баҗаҗ Бүләгенә ия булган.
Букуроая
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гедонг Багус Ока
Иртә тормышы
Гедонг Карангасемда Ни Ваян Гедонг исеме белән I Komang Layang һәм авыл шурасы әгъзасы Ni Komang Pupuh парының кызы буларак туган. Шул вакытның кызларыннан аермалы буларак әти-әнисе Гедонгка теләкләрен ашырырга азатлык биргән. Аңа мәктәпкә барырга рөхсәт ителгән булган. Шулай итеп, ул Йогьякарта һәм Җакартага укырга барган.
Йогьякартада мәктәптә, аңа Христианлыкны өйрәнергә азатлык бирелгән булган. Аның Христианлыкны өйрәнүе һәм Һинду традициясендә тууы аның Махатма Ганди белән дуслашуына сәбәп булган. Алар Христиан һәм Һинд дине фәлсәфәсе турында әңгәмә алып барганнар.
Бу ике динне өйрәнүе аны Һинду рухы дәвамчысы иткән, болар "ахимса" (көч кулланмау) һәм "сатья" (хакыйкать).
(16835) 1997 WT34
(16835) 1997 WT34 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WT34» саналган.
Домнон-ле-Дьёз
Домнон-ле-Дьёз (Domnon-lès-Dieuze) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,63 км².
Түбән Неивкино
Түбән Неивкино (Нижнеивкино кп) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан штп.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%), татарлар (1%).
Одум (Джорджия)
Одум  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старакраснае
Старакраснае (Старакраснае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каррик (Калифорния)
Каррик  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Каррик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рассошка (Шиворона кушылдыгы)
Рассошка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тула өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шиворона елгасының уң ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Упа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ганеша турында Тамил әдәбият әсәрләре исемлеге
Биредә Һинд дине Ходае Ганешага багышланган Тамил әдәбияте исемлеге. Бу исемлек тарихи принцип буенча төркемләнгән.
Язева Виска
Язева Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Калиновский Выжлец елгасының уң ярына тамагыннан 31 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Обинье (Иль һәм Вилен)
Обинье — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Серафина-Корреа
Серафина-Корреа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD186041
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Александрув (Ополе воеводалыгы)
Александрув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бонгарт (Вомбжезький повяты)
Бонгарт  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Александрув (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бонгарт (Вомбжезький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лойпольдсгрюн
Лойпольдсгрюн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе дел Капитело (Ферара)
Казе дел Капитело — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе дел Капитело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колый (Чиләбе өлкәсе)
Колый (Кулуево) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (21%), татарлар (8%), башкортлар (70%).
(9295) Donaldyoung
(9295) Donaldyoung — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 2 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 RT1» саналган.
Сёд-Ю (Зур Паток кушылдыгы)
Сёд-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Паток елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вильмонте
Вильмонте — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Антикисәкчек
Антикисәкчек — бүтән берникадәр элементар кисәкчекнең куш-кисәкчеге, икесе бертигез массалы, бертигез спинлы, ләкин башка тәэсир итешүләрнең сыйфатлама тамгалары (электр коргысы, төсле коргы, барион һәм лептон квант саннары) белән аерылып торалар.
Гадәттә тискәре коргылы лептоннар (мәсәлән электрон) кисәкчек, ә уңай коргылы лептоннар (позитрон һ.б) антикисәкчек дип атала, ә аларга туры килүче нейтрино һәм антинейтрино дип йөртелә.
Табу
1928 елда Поль Дирак үз тигезләмәсендә (Дирак тигезләмәсе) тискәре энергияле чишелешләрен таба, соңрак тискәре энергияле электронның юкка чыгуы бертигез массалы уңай энергияле, уңай коргылы кисәкчекнең (ягъни электронга карата антикисәкчек) хасил булуы белән аңлатыла. Әлеге кисәкчек - позитрон 1932 елда ачылган.
Соңрак тәҗрибәләрдә бүтән кисекчекләрнең антикисәкчекләре табылган: 1936 елда - мюон - антимюон, 1947 - мезон - антимезон, 1955 - протон - антипротон, 1956 - нейтрон-антинейтрон һ.б.
Чын нейтраль кисәкчекләр
Кайбер нейтраль кисәкчекләр өчен антикисәкчек  кисәкчеккә тиң була. Мәсәлән: фотон, нейтраль пи-мезон, эта-мезон, Һиггс бозоны, кварконий, Z-бозон, гравитон.
Әлеге кисәкчекләр чын нейтраль кисәкчекләр дип атала.
Ләкин кайбер элекрик нейтраль кисәкчекләр үз антикисәкчегенә тиң түгел, мәсәлән: нейтрон, нейтрино, каон һ.б.
Әлегә билгеле чын нейтраль кисәкчекләр - бозоннар, ләкин теориядә дә фермионнар булырга мөмкин.
Маһрызлы (Агдам)
Маһрызлы  (Mahrızlı ) — Әзербайҗанның Агдам районына караган авыл.
Антикисәкчек
Тирбәнешләр
Әгәр чын нейтраль кисәкчекнең ниндидер квант саны сакланмый икән, шул очракта кисәкчек-антикисәкчек халәтләре арасындагы күчешләр (осцилляция яки тирбәнеш) булырга мөмкин.
Туу һәм аннигилянү
Кисәкчек-антикисәкчек пары туу чигеннән югарырак энергияле (2mc2) кисәкчекләрнең бәрелешләрендә антикисәкчекләр барлыкка киләләр.
Кисәкчек үз антикисәкчеге белән бәрелешкәндә аннигилянү күренеше бара.. (лат. annihilatio — аннигиләнү - юкка чыгу). Мәсәлән:
Тәҗрибәләрдә антикисәкчекләр тизләткечләрдә тудырыла. Галәмдә антикисәкчекләр галәми нурлар матдә белән тәэсир итешкәндә барлыкка килә: Җир атмосферасында, пульсарлар, галактикалар актив төшләре тирәсендә.
Космология буенча кече массалы беренчел кара тишекләр нурландырганда антикисәкчекләр хасил була.
Галәмнең киңәюе тәүге дәверендә кисәкчекләр-антикисәкчекләр һәм нурланыш тигезләнештә торган. Ләкин соңрак С- һәм СР- инвариантлыгы бозылганга, барион саны сакланмаганга күрә барион ассиметриясе хасил булган, нәтиҗәдә кисәкчекләр антикисәкчекләрне "җиңгән" һәм аннигиләшкәннән соң тик матдә сакланып калган, ә антиматдә нурланышка әйләнгән һәм хәзер Галәмдә күзәтелми.
Беляви (Лещинский повяты)
Беляви  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16836) 1997 WG36
(16836) 1997 WG36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WG36» саналган.
Букуру
Букуру — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ялуй
Ялуй — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Няфта елгасының уң ярына тамагыннан 48 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оромо теле
Язу
Оромо күбесенчә Qubee дигән бераз модификацияләнгән Латин әлифбасын кулланалар, әмма Гарәп әлифбасы да кулланыла. Элек шулай ук Эфиопия әлифбасы да кулланылган.
Иса (шәһәр)
Иса — Япония дәүләтенең Каогосима префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Иса шәһәре 2008 елның 1 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 30070 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 76.64 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 392.36 км² тәшкил итә.
Картаго (Калифорния)
Картаго  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Картаго халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антонюв (Ополе воеводалыгы)
Антонюв  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Касымлар (Гөлпазары)
Касымлар (Kasımlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Гөлпазары илчесенә караган бер авыл (köy).
Донжё (Мозель)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,25 км².
Оржер (Иль һәм Вилен)
Оржер — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Сережейрас
Сережейрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рондония штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Модерневлер (Искендерун)
Модерневлер (Modernevler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Искендерун илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чирешу (Мехединць)
Чирешу — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арбо (Понтеведра)
Арбо — Испаниянең Понтеведра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9296) 1983 RB2
(9296) 1983 RB2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 5 сентябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 RB2» саналган.
Түбән Булдаки
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
Беляви (Плешевский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уппсала
Уппсала (Uppsala) — Швециянең Уппсала ленендә урнашкан шәһәр.
Вильре (Луара)
Вильре — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Метеорология
Метеорология - җир атмосферасы, аның төзелеше, үзенчәлекләре һәм анда бара торган физик процесслар турында фән.
(16837) 1997 WM39
(16837) 1997 WM39 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WM39» саналган.
Линнвью (Кентукки)
Линнвью  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Линнвью шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стараселле (Буда-Кашалёвский районы)
Стараселле  (Стараселле ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лойтенбах (Югары Франкония)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оссе (Иль һәм Вилен)
Оссе — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Бедилтаһирбей (Акъязы)
Бедилтаһирбей (Bediltahirbey) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гаврил Евсеев
Гаврил Евсеев, Гавриил Петр улы Евсеев (Кавĕрле Питăр ывăлĕ Евсеев,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1945).
Бонгарт (Хелминский повяты)
Бонгарт  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вой-Вож (Зур Сойю кушылдыгы)
Вой-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Сойю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе дел Коле (Перуҗа)
Казе дел Коле — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе дел Коле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бабице (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Серидо (Параиба)
Серидо  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мали
Мали (Mali), рәсми исеме — Мали́ Җөмһүрияте (République du Mali) — Көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Көнбатышта Сенегал, төньякта Мавритания һәм Алжир, көнчыгышта Нигер, көньяк-көнчыгышта Буркина Фасо, көньякта Кот-д’Ивуар һәм Гвинея белән чиктәш.
Тарихы
Хәзерге Мали территориясен негроид расасы халыклары берничә мең ел элек төяк иткән. Алар аучылык, балыкчылык, терлекчелек белән шөгелләнгән. Б. э. к. III мең еллыктан алып игенчелек белән дә шөгыльләнә башлаганнар. Малиның иң борынгы мәдәният комарткылары неолит дәверенә карый (Банкларда һәм Бамакодан каяга төшерелгән сүрәтләр). Б. э. III буалыдан алып хәзерге Мали территориясендә бер-берсен алмаштырган өч империя булган: Гана (III—XI гасырлар), Мали (XIII—XV гасырлар), Сонгый (XV—XVI гасырлар). XI гасыр азагында Гананы мурабитлар яулап ала, урындагы халык ислам диненә күчә. XII—XVI гасырларда Мали территориясендә урнашкан дәүләтләрдә шәһәр төзелеше үсешә. XVI гасыр азагында мароккада Сонгый империясен яулап ала. XVII гасырда бамбара кабиләсенең ике дәүләте барлыкка килә, алар үзара ызгыша, ә XIX гасыр башында тукур кабиләсенә каршы сугыш өчен берләшә. XIX гасыр уртасына тукур кабиләсе Малиның көньягын үзенә буйсындыра. 1882—1898 елларда Мали территориясендә Вассал ислам империясе булган.
Француз колониясе
XIX гасырның икенче яртысында Франция хәзерге Мали территориясендә колониаль сәясәт үткәрә башлый. XX гасыр башына хәзерге Мали тулысынча французларга буйсындырыла һәм Француз Судан исемен ала.
1932 елда Нигер елгасы үзәнендә дөге һәм мамык үстерү өчен җирләрне үзләштерү максатында "Офис дю Ниже" компаниясе булдырыла. Сугару каналлары, тимер һәм автомобил юллары төзелә.
1945 елда Француз Судан Франциянең диңгез аръягындагы биләмәсе статусын ала. Урындагы сайлап куела торган кул органнары булдырыла, урындагы халыкка Франция гражданлыгы бирелә, сәяси фиркаләр һәм башка оешмалар рөхсәт ителә.
Азатлык алу
1946 елда Модибо Кита Ф. Ууэ-Вань белән бергә Судан берлеге фиркасен оештыралар, колониализмга каршы сугыш башлана. 1958 елда Француз Судан Француз берлеге составында автоном Судан Республикасына әверелә. 1959 елда Мали Федерациясе барлыкка килә, анда Судан Республикасы һәм Сенегал керә. 1960 елның июнендә Мали Федерациясе Француз берлеге чикләрендә азатлык игълан итә. 1960 елның авгусында Сенегал федерация составыннан чыга. 1960 елның 22 сентябрендә Судан Республикасы Француз берлегеннән чыга һәм үзен азат Мали республикасы итеп игълан итә.
Беренче Президент
1960-1968 елларда Малиның Президенты Модибо Кита була. Ул Судан берлеге фиркасен да җитәкли. Тышкы сәясәттә ССРБ һәм социалистик илләр белән бәйләнешләр үстерелә. Рәсми идеология итеп марксизм-ленинизм игълан ителә. Моңа карамастан, Моно Кита 1961 елда АКШ-ка юл ясый, Президент Джон Кеннеди белән дустанә мөнәсәбәт урнаштыра. Мали хөкүмәте икътисадны дәүләтләштерү юлын сайлый. Икътисад өлкәсендә үзгәрешләр үтә кискен була, мәсәлән, 1962 елда Мали Африканың француз колонияларында кулланылган франктан баш тарта һәм милли акча - мали франкын кабул итә. Бу адым тышкы сәүдә өчен бик бәхетсез булып чыга. Сәнәгатьтә авыр мәсьәләләр килеп туа — бу шартларда исәп тотылган предприятиеләр акчалы эшли алмый. Экспортка җибәрелүче тауарлар җитештерү кими, илнең халыкара түләүләргә акчасы җитми. Дәүләт аппаратын тотуга дәүләт бюджетының 80 проценты китә. Хезмәтчәннәрнең тормыш кимәле начарая.
Рысня
Рысня — Россия территориясеннән ага торган елга. Тула өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Упа елгасының уң ярыннан 145 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Мали
Беренче Президент
1967 елда хөкүмәткә Франция белән сәүдә бәйләнешләрен тергезергә, илне африка франкы зонасына кайтарырга һәм Париждан гына икътисади ярдәм алырга туры килә. Ул гына да түгел, Модибо Кита Францияга ил икътисады үтә киң күзәтү хокукы бирергә дә мәҗбүр була. Бу сәясәт Судан берлеге фиркасенең бүленүенә китерә, Президент ризасызларга карата каты чаралар күрә.
Рысня
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Упа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Мали
1968 елдагы дәүләт түңкәрелеше
1968 елның ноябрендә лейтенант (соңыннан подполковник) Муса Траоре җитәкчелегендә бер төркем хәрбиләр дәүләт түңкәрелеше кыла. Сәяси эшчәнлек тыела, иске Президент Модибо Кита илнең төньягына Кидаль каласына төрмәгә озатыла. М. Траоре социалистик илләр ярдәмнән баш тартмый, шул ук вакытта Франция, АКШ, ГФР, Канада, гарәп илләре белән актив хезмәттәшлек итә башлый. 1972-1973 елларда илдә көчле корылык була, бу мәсьәләне Траоре хөкүмәте хәл итә алмый. Чит илләрдән килгән ярдәмне урлап бетәләр. 1974 елда Малида референдум үтә, 99 % тавыш белән яңа конституция кабул ителә, анда эшкуарлыкка һәм шәхси милеккә хокук гарантияләнә. Моннан тыш, формаль рәвештә бер партияле сәяси система индерелә, асылда хәрбиләр идарәсе дәвам итә. 1977 елда ачыкланмаган сәбәптән төрмәдә Модибо Кита үлә. Аны җирләгәндә ил буйлап халык чуалышлары үтә, күпләр кулга алына. 1978 елда, түнтәрелеш әзерләүдә гаепләнеп, милли хәвефсезлек хезмәте директоры полковник Текоро Багайоко белән оборона һәм хәвефсезлек министры Киссима Дукара кулга алына. 1979 елда М. Траоре бердәнбер легаль фиркәгә — Мали халкының демократик берлегенә нигез сала һәм аны җитәкли. Шул ук елда илдә парламент һәм президент сайлаулары үтә, анда М. Траоре җиңеп чыга һәм ватандашлар хөкүметен төзей. 1980 елда Малида студент чуалышлары була, алар аяусыз бастырыла. Моннан соң берничә еллап илдә хәлләр чагыштырмача тотрыклы тора. 1985 елгы президент сайлауларында М. Траоре кабат сайлана.
Рысня
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мали
Агашер сугышы
1985 елның 25-30 декабрендә Буркина-Фасо белән чик барча сугышы була. Агашер сызыгына хокук турындагы бәхәс БМО-ның халыкара судына бирелә. 1986 елның декабрендә чыккан вердикт буенча, территория нәкъ урталай диярлек бүленә.
1991 елдагы дәүләт түңкәрелеше
1991 елның мартында, халык чыгышларын аяусыз бастырганнан соң, М. Траоре подполковник Амаду Тур җитәкчелек иткән хәрби алмашыну нәтиҗәсендә президент вазифасыннан төшерелә. Парламент таратыла, күп партияле система кертелә, яңа конституция кабул ителә. 1992 елның апрелендә президент сайлаулары үтә, анда Африка шәфкать һәм гаделлек фиркасе җитәкчесе Альфа Умар Коннаре җиңү яулый. Ул Модибо Кита хөрмәтенә мемориал төзетә, М. Траоре һәм аның хатынын мәңгегә төрмәгә яптыра. 2002 елда президент сайлауларында Амаду Тур җиңеп чыга.
2006 елның 23 маенда туареглар Алжир белән чик буендагы ике хәрби базаны басып ала.
2007 елда Амаду Тур икенче биш еллык мөддәткә президент итеп сайлана.
2012 елдагы дәүләт түңкәрелеше
2012 елның 22 мартында фетнәче-хәрбиләр президент сараен, дәүләт телевидениесен һәм хәрби казармаларны басып ала. Һөҗүм итүчеләр алар тарафыннан Амаду Санго җитәкләгән Демократияны һәм дәүләтне тергезү милли комитеты булдырылуын мәгълүм итә. Амаду Тур режимы төшерелүе турында да хәбәр ителә, берничә вәзир кулга алына.
2012 елның 2 апрелендә Көнбатыш Африка дәүләтләре икътисади берләшмәсенең әгъза-илләре Малига каршы дипломатик, икътисади, финанс санкцияләр кертү турында игълан итә. Сәүдә һәм дипломатик мөнәсәбәтләр туктатылып торыла, уртак чикләр ябыла, төбәк үзәк банкында мали активлары туктатыла.
2012 елның 5 апрелендә билгесез кешеләр Гао шәһәрендә Алжирның Генераль консуллыгына һөҗүм итә һәм җиде хезмәткәрне урлап алып китә.
2012 елның 8 апрелендә, Амаду Саного, хәрби хунта җитәкчесе, власты Милли җыелышка (бер палаталы парламентка) тапшырырга ризалашкач, Көнбатыш Африка дәүләтләре икътисади берләшмәсе илләре Малига каршы санкциялардан баш тарта.
2012 елның 21 маенда меңәрләгән кеше президент сараен басып ала. Гражданнарның төп таләбе булып вакытлы президент Дионкунда Траореның вазифасыннан китүе тора, аның урынына Амаду Саногоны тәкъдим итәләр.
HD18610
HD18610 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Мали
2012 елдагы дәүләт түңкәрелеше
2012 елның 26 маенда баш күтәрүчеләрнең туареглар «Әнсәр-әд-Дин»  белән Малиның төньягын азат итү өчен бергәләп көрәшү максатында солых килешүе төзи, әммә 28 майда килешүдән баш тарта.
2012 елның 11 декабрендә Малиның премьер-министры Модибо Диарра кулга алына.
2012 елның 20 декабрендә БМО-ның Хәвефсезлек Советы Малиның төньягын экстремистлардан коткару өчен тынычлык урнаштыру контингентын кертүгә ризалык бирә.
HD18610
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мали
2012 елдагы дәүләт түңкәрелеше
2013 елның 13 гыйнварында Малига француз һәм алман гаскәрләреннән торган халыкара десант төшә. Шушы ук көнне Мали Республикасының Президенты Дионкунда Траоре илнең бөтен территориясендә гадәттән тыш хәл кертә.
2013 елның 6 июнендә хөкүмәт һәм туареглар арасында сөйләшүләр башлануы турында игълан ителә.
Рельефы һәм елгалары
Гомуми мәйданы — 1 240 192 км² (йөз мәйданы — 20 000 км²). Илнең территориясен өч төп географик төбәккә бүлергә мөмкин: чагыштырмача уңдырышлы Көнбатыш Судан (көньякта), корылыклы Сәхил (үзәк районнарда) һәм Сахараның чүлле төбәге (төньякта). Илнең төньяк-көнчыгышында биек булмаган сыртсыз һәм уалар (1000 метрга чаклы), көньягында саванналар. Чүллекләр һәм ярым чүллекләр илнең 65 % территориясен били. Малиның иң биек ноктасы — Гомбори Тондо тавы (1155 м), иң түбән нокта — Сенегал елгасы кимәле (20 м).
Иң зур елгалары - Нигер һәм Сенегал. Нигер ил территориясе буйлап Гвинея чигеннән Нигер чигенә чаклы агып үтеп, уңдырышлы төбәк булдыра. Нигер Мали өчен икътисад һәм транспорт эченнән зур әһәмияткә ия.
Климаты
Илнең климаты, нигездә, тропик һәм чагыштырмачы корылыклы, төньяктан көньякка таба үзгәрә. Бамако (илнең көньяк-көнбатышы) өчен эссе климат хас, елда уртача явым-төшем кимәле — 1120 мм, температура, гадәттә, 16-дан 30 °С ка кадәр, 46-47 °С ка да җитә. Бамакодан яңгырлар мизгеле мәйдан сентябргә кадәр, коры заман декабрдән февральгә кадәр дәвам итә. Гаола (Сәхил төбәге) уртача явым-төшем күләме елына 220 мм, Тимбуктуда — 183 мм.
Геологиясе һәм файдалы казылмалар
Геологик яктан Мали территориясе төп ике формадан тора: Көнбатыш Африка платформасы (көнбатышта) һәм Туарег калканы (көньяк-көнчыгышта). Бокситлар, бакыр, алмас, алтын, гипс, тимер мәгъдәне, бурташ, фосфатлар, көмеш, уран, тутыя һ.б. файдалы казылма яткылыклары бар. Шулай ук һидроэнергия потенциалы да зур.
Административ-территориаль бүленеше
Мали Республикасы 8 өлкәгә һәм аерым административ берәмлек Бамакога бүленгән.
Табигате
Малиның территориясе тропик һәм субэкваториаль кушакта, чүллекләр һәм ярым чүллекләр, саванналар һәм сирәк урманнар өлкәләрендә урнашкан.
Илнең бөтен көнбатыш, үзәк һәм төньяк өлешен диярлек (территориянең 90 %-тан ашуын) 200-500 метр биеклектәге тигезлек били. Төньякта — ташлы, комлы-ташлы яки кырчынташлы Сахара чүлләре.
Малиның күпчелек территориясендә климат тропик чүллекле, көньякта — субэкваториаль. Елның уртача температурасы 28-29 °C.
Төп су артерияләре — Нигер һәм Сенегал.
Илнең төньягында ярты территорияне диярлек куак һәм кыяклы куаклы Сахара чүлләре били. Көньяктарак — сәрвәрләр, кыяклылар, баобаблар, дум пальмалары үскән чүллекле саванна. Тагы көньяктарак — гадәттәге саванналар, ерак көньягында — урманлы саванна.
Төньяк чүлләрдә һәм ярты чүлләрдә эре антилопалар, вак газәлләр, жирафлар, гепардлар, сыртланнар яши. Сөйрәлүчеләр күп: гекконнар, вараннар, сцинклар, еланнар. Саванналарда антилопаларның төрле төрләре, африка кабаннары, арысланнар, леопардлар, чүл бүреләре, филләр (филләрнең саны кими). Елгаларда крокодиллар, су сыерлары яши, балык күп. Бөҗәкләр киң таралган: термитлар, кыргый корт, москитлар, черкиләр, цеце чебене.
Диннәр
Мали Конституциясе илне дөньяви дәүләт буларак билгели һәм дин тоту иреген күздә тота, һәм хөкүмәт бу хокукны шактый дәрәҗәдә хөрмәт итә. Ил халкының (20 млн кеше, 2020 елга) 90 % ы ― мөселманнар (зур күпчелеге Мәлики мәзһәбе сөнниләре, аз санда шигыйлар, әхмәдияләр, суфичылык тарафдарлары) ), 2―5 % ы – христианнар (католиклар, протестантлар), ~5 % ы ― традицион Африка диннәренә ышанучылар.
Беляви (Равицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Доннле
Доннле (Donnelay) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,02 км².
Яроватая
Яроватая — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Блудная елгасының уң ярына тамагыннан 72 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чүти (Кайбыч районы)
Чүти, Татар Чүтие — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы татар авылы. Язучы Зариф Бәширинең туган авылы.
Тарих
Чүти авылы борынгылардан санала, Казан ханлыгы чорыннан билгеле. Авыл 1565-67елгы мәгълүматларга тупланган Зөя өязенең теркәү кенәгәсендә искә алына.Аның исемен И.П.Ермолаев китабында да теркәп калдырган (Ермолаев,1980,№797). Монда бу вакытта 145хуҗалыкта 497ир һәм 503хатын-кыз көн күргән.Өлкән буын вәкилләре сөйләвенчә, элек бу тирәләр калын урман белән капланган булган. Күченеп килгән кешеләр бу урманнарны кисеп чәчүлек җирләр ясыйлар. Шул урыннарны эшкәртергә,елга кырыена имеш беренче булып Чүти исемле кеше килеп утырган. Соңыннан күчеп килүчеләр күбәйгән. Авылны беренче килеп урнашкан кеше исеме белән атый башлаганнар, ә елганы Гөбенә дип атаганнар. Ул кешене Татарстанның хәзерге Аксубай районы Иске Кәрмәт авылыннан күченеп утырган дип сөйлиләр олылар.Чүти бабайның беренче торак йортлары Тутый кош елгасы буена урнашкан, хәзерге иске мәчет бинасы урынында булырга тиеш.
Чүти бабайның килеп утырганына кадәр Зур Тәрбит, Соравыл, Иске Тәрбит авыллары булган, чөнки күп кенә җирләрнең инде хуҗалары булып бу җирләр эшкәртелгән.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча авылда татарлар гына яши.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Җаһит Зарифоглу
Җаһит Зарифоглу, Габдрахман Җаһит Зарифоглу (Cahit Zarifoğlu, Abdurrahman Cahit Zarifoğlu, 1940 елның 1 июле, Төркия, Әнкара — 1987 елның 7 июне, Төркия, Истанбул) — төрек шагыйре, балалар язучысы. Заманча төрек әдәбиятының күренекле вәкиле. Төркия язучылар берлеге балалар әдәбияты бүләге лауреаты (1984).
Тәрҗемәи хәле
1940 елның 1 июлендә Төркиянең Әнкара шәһәрендә дәүләт хезмәткәре гаиләсендә туган. Борынгы бабалары (өч бертуган, берсе — Зариф) 300 ел элек Кавказдан Төркиягә күчеп килгән булган. Әтисе Ниязи бәй Әнкара университетының юридик факультетын тәмамлап, һәм адвокат булып эшли. Әнисе Шәрифә ханым Әүлиязадә. Гаилә әтисенең хезмәтенә бәйле күченеп йөргән. Җаһит 10 яшеннән Каһраманмараш шәһәрендә үскән, урта мәктәп тәмамлаган. Истанбул университетының алман теле һәм әдәбияты факультетын тәмамлый. Студент чагында төрле гәҗит мөхәрририятләрендә сәркатип булып эшләргә туры килә. 1973 елда Сарыкамышта башлангыч мәктәп укытучысы, алман теле укытучысы булып эшли. 1974 елда төрек гаскәре составында Кипрның төньягына керүдә катнаша. 1976-1983 елларда Төркия радио-телевидениесендә (TRT) тәрҗемәче сәркатип (mütercim sekreter) вазифасында. 1983-1987 елларда İstanbul Radyosu (Истанбул радиосы)нда эшли. Радио өчен уеннар яза.
Иҗаты
Әдәби иҗат белән яшьтән үк шөгыльләнә. Әсәрләре 1965 елдан Diriliş (Терелү, Яңадан туу) журналында чыга башлый. Шигырьләре төрек әдәбиятында үзенчәлекле урын били. Хикәя, көнлек, роман, эссе жанрларында язу белән бергә, 1980 еллар башында балалар өчен дә әсәрләр иҗат итә. Коры үгет-нәсихәтсез тәрбияли, акыл сатмыйча гына белем бирә. Балалар турында язган әсәрләренең күпчелек каһарманнары — хайваннар, алар һәммәсе дә кеше кебек уйлый, сөйләшә. Әлеге язу стиле белән Зарифоглу төрек балалар әдәбиятында яңа сукмак сала.
1976 елда иптәшләре (Эрдем Баязит, Рәсим Өзденөрен, Акиф Инан, Назиф Гүрдоган) белән «Mavera» (Мавера) исемле журнал нәшер итә башлый. «Заман» гәҗитенда һәм «Мавера» журналында «Укучылар белән» исемле язмалары басылгач, исеме билгеле була. 1980 еллардагы Әфганстандагы сугышка каршы шигырьләр яза. Күп әсәрләрендә мөселманнарны җиһадка өндәү урын ала.
Каһраманмараш лицеенда укыган еллары һәи иптәшләре турында Төркиядә «Yedi Güzel Adam» (Җиде гүзәл адәм) фильмы төшерелгән.
Әсәрләрен татарчага ТР язучылар берлеге әгъзасы, филология фәннәре кандидаты Фатыйх Котлы (Fatih Kutlu) тәрҗемә иткән.
Гаиләсе
Сәет Касыйм Арваси кызы Берат ханымга өйләнгән, әлеге никахтан өч кызы, бер улы бар.
Сәет Меняльщиков
Тәрҗемәи хәле
1936 елның 22 апрелендә Мордовия АССРның Рузай районы Тат-Пешлә авылында (башка версия буенча Мәскәү өлкәсе Ногинск шәһәрендә ) туган. Ногинск шәһәренең 14-мәктәбен , «1905 ел» исемендәге Мәскәү өлкә сәнгать укуханәсенең театр-декорация бүлеген (В. Шестаков остаханәсе) (1956), ВГИКның сәнгать факультетын (Б. Дубровский, Ю. Пименов остаханәсе) (1962) тәмамлаган.
1962-1997 «Мосфильм» киностудиясенең рәссам-куючысы булып эшли. С. Бондарчукның «Сугыш һәм солых» кинофильмында (1967) рәссам-куючы булып катнашу танылу китерә.
Иҗаты
«Мосфильм» кностудиясендә куючы - рәссам буларак катнашкан фильмнары
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
1981 — ССРБ дәүләт премиясе — «Мәскәү күз яшенә ышанмый» (1979) фильмы өчен
Александр Евсеенков
Александр Евсеенков (Александр Анатольевич Евсеенков,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы).
Магсудлу (Агдам)
Магсудлу  (Maqsudlu ) — Әзербайҗанның Агдам районына караган авыл.
Букуряса
Букуряса — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каса-де-Оро-Маунт-Геликс (Калифорния)
Каса-де-Оро-Маунт-Геликс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Каса-де-Оро-Маунт-Геликс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16838) 1997 WT39
(16838) 1997 WT39 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WT39» саналган.
Стараселле (Добрушский районы)
Стараселле  (Стараселле ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Виринье
Виринье — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Вестерос
Вестерос (Västerås) — Швециянең Вестманланд ленендә урнашкан шәһәр.
Тарих
10 нчы гасырда нигезләнгән дип санала.
Ас-Невес
Ас-Невес — Испаниянең Понтеведра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Касымлы (Байкан)
Касымлы (Kasımlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Байкан илчесенә караган бер авыл (köy).
Пре Руп
Пре Руп (Кхмер телендә:ប្រាសាទប្រែរូប) ул Камбоджада, Ангкорда Кхмер Империясе патшасы Раджендраварман вакытында төзелгән дәүләт гыйбадәтханәсе   һәм 961 яки 962 елда багышланган булган. Ул кирпечтән һәм латериттан һәм комташ конструкцияле итеп ясалган тау гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәнең исеме чагыштармача яңа һәм мәгънәсе “тәнне әйләндерергә”. Бу Камбоджалылар арасында соңгы юлга озатулар гыйбадәтханәдә алып барыла дигән ышануны чагылдыра һәм тәннең көле хезмәт вакытында ритуаль юнәлештә әйләндерелә.
Урнашуы
Көнчыгыш Барайдан көньякта, көнчыгыш резервуарда урнашып Пре Руп хәзер барайда утрауда урнашкан Көнчыгыш Мебон гыйбадәтханә белән төньяк-көньяк күчәрендә урнашкан. Көнчыгыш Мебон шулай ук Раджендраварман хөкеме вакытта барлыкка китерелгән булган. Пре Рупның экстенсив латериты һәм кирпече аңа рәхәт китерүче кызгылт тонны бирә, ул иртәнге таңда һәм төштән соң кояш яктылыгы белән күтәрелә. Гыйбадәтханәнең планы квадрат һәм ике периметр стенасы бар. Тышында латерит стена белән әйләндереп алынган платформа, төньяктан көньякка 117 м, көнчыгыштан көнбатышка таба латерит көнчыгышка керүне бирә, кызганычка каршы юл аны кисеп чыга. Дүрт тышкы гопура хачсыман формада, аларда үзәк кирпеч секция бар (ул як-ягында ике бәйсез узу белән өч бүлмәдән тора) һәм ике якта комташ вестибюль. Көнчыгыш капкада һәр якта төньяктан көньякка өч манара. Манараларның берсе беркайчан да төзелмәгән булган яки соңрак сүтелгән булган, шулай да алар соңрак өстәмәләр, мөгаен Джаяварман V тарафыннан. Дәвам итеп, башка капка аша икенче платформада юлның һәр ягында китпаханәләр. Керү алдында ук таш "цистерна", әмма галимнәре аны Нанди үгезенең бронза поты өчен аскуйма, ә кремация церемонияләр өчен кулланылмаган дип фараз итәләр. Шулай ук һәр яктан озын аермалы галереялар сериясе бар, бу 10-ынчы гасырның хасияте, шуннан соң ул Та Кео тарафыннан алыштырылган булган. Соңгы квадрат пирамиданың нигезендә үлчәме 50 м, ул биеклектә өч баскычта унике метрга калкып тора, түбәсендә квадрат платформа. Аскы балка тирәли симметрик рәвештә 12 кечкенә изге урын. Түбәдә биш багана кенконс рәвешендә ясалган квадратның һәр ягыда берәү һәм үзәктә берәү. Илаһлар барельефлар буларак киселгән һәм үзәк манараның көнчыгыш ишекнең һәр ягында саклап торалар; аның башка ишекләр фальш ишекләр булып тора. Көньяк манарада бер юлы Лакшми поты булган, төньяк көнбатыш манарада Парвати поты, көньяк-көнчыгыш манарада Вишну поты һәм төньяк-көнчыгышта Шива поты. Соңгысында агач бусагаларында Джаяварман VI вакыты белән даталана һәм аның Ангкорда хөкеменең бердәнбер Шәһадәте булып тора.
Тарихы
Пре Руп Һинд дине Илаһы Шивага багышланган һәм мөгаен элекке гасырда Ясоварман I тарафыннан төзелгән элеккеге Шиваит ашрамында урнашкан. Мөгаен, ул Раджендраварман төзегән яңа башкала үзәгендә торган булган һәм Көнчыгыш Брайның көньяк дамбасы шәһәрнең төньяк чиге булган, әмма бу торак биналар сакланып калмаган һәм бу Филипп Стернның “көнчыгыш шәһәре гипотезасы” археологик ачышлар белән беркайчан да расланмаган булган.
Бажани (Польша)
Бажани  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9297) Marchuk
(9297) Marchuk — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 25 июнендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 MP» саналган.
Орчерд-Гилл (Джорджия)
Орчерд-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чирешу (Тимиш)
Чирешу — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дара Ролинс
Дара Ролинс (чын исеме Дарин(к)а Ролинцова (словацк. Дарин [k] Ролинкова, туганда Гамбошова (словацк. Гамбошова ), туган 1972 елның 7 декабре, Братислава, Чехословакия) - Прагада яшәүче Словакия эстрада җырчысы. Аның җырлары өчен клипларны СССРда "Таң почтасы" программасында күрсәттеләр.
Биография
Беренче тапкыр дүрт яшендә телевидениедә күренде. Бу очраклы рәвештә генә килеп чыга, Мателко балалар телевизион тапшыруы вакытында.
1978 елда ул Hledame mladé талантлар конкурсында җиңә (Яшь талантларны эзләү), аннан соң ул Братиславадагы Чехословакия балалар хорында җырлый. Фортепиано дәресләрен ала.
Музыкаль карьерасын тугыз яшендә башлаган - Zázračný autobus телевизион музыкасында катнашкан (1982).
Даринка Ролинцованың Keby som bola princezná Arabela альбомы ("Мин Арабела принцесса булсам") 1983-нче елда Словакия Opus рекордлы маркасында чыга.
1984 елның 6 декабрендә ул Карел Готт белән Zvonky štěstí (Бәхет кыңгыравы) җырын башкарды. 1985-нче елда алар башкарган бу җырның немец версиясе Фанг дас Лихт ("Яктылыкны тот") Австрия баскычларында сигезенче, Германиядә 15нче урынны алды.
Яшүсмер чагында ул берничә фильмда җырлаган, алар арасында Falošný princ (1984). Ул берничә эстрада альбомы чыгарды: Даринка (Даринка, 1986), Čo o mne vieš (Син минем турында нәрсә беләсең, 1988) һәм Такмер ružový príbeh фильмының саундтрекы (1990; бу фильмда ул шулай ук роль уйнаган.
Соңрак ул берничә альбом яздырды, берничә фильмда роль уйнады, кайберләре өчен, мәсәлән, V peřine ("Каурый эчендә", 2011) музыка язды. Жюри әгъзасы буларак ул Словенско hľadá SuperStar телевизион тапшыруларында катнашты (Словакия супер йолдыз эзли, 3 сезон, 2007) Čеско Словенск Супер йолдызы (Чехословакия супер йолдызы, 1 сезон, 2009),Let’s Dance (5 сезон, 2011) һәм остаз буларак Hlas Česko Slovenska ("Чехия һәм Словакия тавышы" 1 сезон 2012 соло, 2014 елның 2 сезоны Марта Яндова белән бергә).
Яссылык (математика)
Яссылы́к — геометриянең төп төшенчәләреннән берсе. Геометрияне систематик рәвештә аңлатканда, яссылык төшенчәсен беренчел төшенчә буларак кулланалар. Яссылык тигезләмәсе беренче тапкыр А. К. Клеро хезмәтләрендә (1731), яссылыкның турылар аша бирелгән тигезләмәсе Г.Ламеда очрый (1816—1818), нормаль тигезләмәне Л. О. Гессе кертә (1861).
Яссылыкның төп үзлекләренең кайберләре
Кисемтә һәм интервалга ошатып, кырый нокталарга ия булмаган яссылыкны интерваль яки ачык яссылык дип атарга мөмкин.
Яссылык тигезләмәләре
Яссылык — беренче дәрәҗәдәге алгебраик өслек: декарт координаталар системасында яссылык беренче дәрәҗәдәге тигезләмә белән бирелергә мөмкин.
монда A,B,C һәм D — даимиләр, шунда ук A,B һәм C бер үк вакытта нульгә тигез түгелләр; векторлы формада:
монда \mathbf{r} — M(x,y,z) ноктасының радиус-векторы, векторы яссылыкка перпендикуляр (нормаль вектор). \mathbf{N} векторының юнәлтүче косинуслары'':
Әгәр Я. тигезләмәсендә берәр коэффициент нульгә тигез булса, тигезләмәне тулы булмаган дип атыйлар. D=0 булганда, Я. координаталар башлангычы аша үтә, A=0 (яки B=0, C=0) булган вакытта, Я. Ox күчәренә параллель (аналогия буенча Oy яки Oz күчәрләренә).A=B=0 (A=C=0, яки B=C=0) булган вакытта, Я. Oxy яссылыгына параллель (аналогия буенча Oxz яки Oyz яссылыкларына).
монда a=-D/A, b=-D/B, c=-D/C — Ox, Oy һәм Oz күчәрләрендә Я. белән кисешә торган кисемтәләр.
векторлы формада:
(векторларның кушма тапкырчыгышы), ягъни
монда - берле вектор, p — яссылыкның координаталар башлангычыннан ераклыгы. (2) тигезләмәсе (1) тигезләмәсеннән, түбәндәге нормалаштыручы тапкырлаучыга тапкырлап, табылырга мөмкин:
(\mu һәм D тамгалары капма-каршылар).
Бәйләнгән төшенчәләр
Векторлы формада:
монда \alpha һәм \beta — бер үк вакытта нульгә тигез булмаган теләсә нинди саннар.
Дүртүлчәмле киңлектә яссылык тигезләмәләре
Әгәр дүртүлчәмле киңлектә ике яссылык бер гиперъяссылыкта ятсалар, алар параллель (аерым очракта туры килергә), яисә юл линия буенча кисешергә мөмкиннәр.
Әгәр дүртүлчәмле киңлектә ике яссылык бер гиперъяссылыкта ятмасалар, алар я кисешмиләр (өчүлчәмле киңлектә турылар кисешкән кебек), я бердәнбер уртак ноктага ияләр.