cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Томакомай
Тарихы
Томакомай шәһәре 1948 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 173761 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 309 кеше тәшкил иткән.
Чыганаклар
Томакомай 苫小牧市
Эндрихувко
Эндрихувко — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каргын (Сандыклы)
Каргын (Kargın) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Рубеж (Жлобинский районы)
Рубеж  (Рубеж ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD183007
HD183007 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(16675) Torii
(16675) Torii — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 8 февралендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CY1» саналган.
Төньяк Созик
Төньяк Созик — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Соз елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9118) 1997 GD20
(9118) 1997 GD20 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 5 апрелендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 GD20» саналган.
Пакистанда ислам
Пакистанда ислам (پاکستان میں اسلام; Islam in Pakistan) — Пакистан Ислам Җөмһүрияте территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Пакистан халкының (220 млн 892 мең кеше) 96,50 % ы (200 млн 400 мең кеше) (бөтен дөнья мөселманнарының 11,10 % ы) — Ислам дине тарафдары (2020). Ислам — Пакистанның дәүләт дине. Мөселманнар — сөнниләр (91%), шигыйлар (~5-10 %). Абсолют сан буенча Пакистанда мөселманнар Индонезиядән (229 млн) һәм Һиндстаннан (201 млн) гына калыша.
Тарих
Пакистан җирләре кергән Һинд ярымутравына аяк баскан беренче мөселманнар — диңгез буйлап йөзүче гарәп сәүдәгәрләре. VII гасыр ахырыннан алар Һинд ярымутравының көньяк-көнбатышында яр буенда урнаша башлаган.
Гарәп яулап алулары вакытында ислам Һинд ярымутравының төньяк-көнбатышына үтеп керә. Һинд елгасы үзәне халкы (хәзерге Пакистан) IX—XI гасырларда тулысынча ислам динен кабул итә. Һинд ярымутравы һәм Ганг үзәненә ислам әле үтеп кермәгән була.
977—1186 елларда идарә иткән хакимнәре Һинд ярымутравының төньяк өлкәләренә 20 тапкыр яу чаба. 1030 елга Пәнҗаб Газнәвиләр дәүләтенә кушылып бетә. Пәнҗаблыларның бер өлеше (хәзерге Пакистан территориясе) ислам диненә күчә. өч гасырга Һиндстан территориясендә исламның төп терәге була.
1206—1526 һәм 1539—1555 елларда Һинд ярымутравында беренче эре ислам дәүләте оеша. Бу чорда Дәһли беренче тапкыр дәүләт башкаласы була. 1330 елдан соң төрле төбәкләр солтанлыкка каршы күтәрелгән һәм дәүләт территориясе кимегән. 1398—1399 елларда Аксак Тимер һөҗүме нәтиҗәсендә солтанлык таркала.
1526—1540 һәм 1555—1858 елларда яшәгән Бөек Моголлар империясе вакытында исламлаштыруның яңа дулкыны башлана. Бу чорларда Һинд ярымутравының ярлы катламнары касталар системасыннан котылу өчен исламга аеруча актив күчкән. Ганг елгасы дельтасының (хәзерге Бангладеш) аз керемле крестьян халкы исламны кабул иткән. Һиндстан сәүдәгәрләре һәм күп кенә шәһәр халкы төбәкнең яңа элитасына әверелгән әмирләрнең сараена үтеп керүне җиңеләйтү өчен, ислам динен кабул итүгә омтылган.
XVIII гасыр азагыннан Европа колонизаторлары (Португалия, Бөекбритания) үз кул астындагы территорияләрдә Исламның абруен һәм йогынтысын киметүгә, яңа җирләргә таралышын чикләүгә ирешә.
Яңа заман
Дәүләткә нигез салучыларның берсе — башлыгы шагыйрь Мөхәммәт Икбал. Нәкъ менә Икбал 1930 елда ук бәйсез мөселман дәүләтен төзергә тәкъдим итә.
1947 елда Британия Һиндстаны ике дәүләткә (доминионга) таркала һәм 1947 елның 14 августында бәйсез Пакистан дәүләте төзелә.
1949 елның мартында хөкүмәте Исламны Пакистанның дәүләт дине һәм бердәнбер дине итеп игълан итә.
1950 елда ил конституциясе шәригать кануннары буенча төзелә.
1977 елда ил президенты Пакистанда алкоголь һәм наркотикларны тыя. Ял көне якшәмбедән җомгага күчерелә.
1978—1988 елларда ил президенты булган Мөхәммәт Зыяүлхак ил җәмгыятен исламлаштыру өчен зур көч куя. Эзлекле рәвештә Пакистан җәмгыяте ислам кануннарына буйсындырыла: илдә Югары шәригать суды оеша, ислам салымнары, җинаятьләр өчен шәригать кануны буенча җавап бирү кертелә.
1979 елның февраленнән ислам принципларына нигезләнгән яңа законнар үз көченә керә. Мәсәлән, Коръәнне мәсхәрәләгән өчен кеше үлем җәзасына хөкем ителергә мөмкин. Кайбер законнар хатын-кызлар өчен ир-атларга караганда катгыйрак җәза бирүне күздә тота. Зәкят мөселман еллык салымы кертелгән һәм процентлар өчен банк кредиты тыелган.
1988—1990 һәм 1993—1996 елда беренче тапкыр мөселман илендә хөкүмәт рәисе булып хатын-кыз — Бенәзир Бһутто эшли.
Константин Голстунский
Константин Голстунски (Константин Фёдорович Голстунский,, — , ) — маңгул халыкларын өйрәнүче, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1878), тәрҗемәче, Санкт-Петербург университетында калмык теле профессоры, калмык-рус (1860), рус-калмык сүзлекләре авторы.
Пожла
Пожла — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Унжа елгасының уң ярыннан 411 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гаель (Иль һәм Вилен)
Гаель — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Башак (Юрегир)
Башак (Başak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бауерс (Делавер)
Бауерс  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кече Серовы
Кече Серовы (Малые Серовы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Бауерс (Делавер)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Серовы
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Вельморда
Вельморда — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Вельморда елгасының уң ярына тамагыннан 6 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 46 км.
Каммельталь
Каммельталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Вельморда
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Каммельталь
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вельморда
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Черки-Дүртиле Каенлык
Черки-Дүртиле Каенлык — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Почта индексы — 422402.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Авыл исеменең килеп чыгышы
Каенлык авылы Буа районында, Буа шәһәреннән 16 км төньяктарак, Инеш елгасы (Зөя нең уң кушылдыгы) буенда. Авылга 16 йөздә нигез салына. Революция гә кадәрге чыганакларда Кече Черкен исеме белән дә билгеле. 18 йөздә — 19 йөзнең 1 нче яртысында халкы дәүләт крәстияннәре катлавына керә, игенчелек, терлекчелек белән шөгыльләнә. 20 йөз башында Каенлыкта мәчет, мәдрәсә, 2 су һәм 5 җил тегермәне, 4 вак-төякләр кибете эшли. Бу чорда авыл җәмәгатенең имана җире 1738 дис. тәшкил итә. 1920 гә кадәр Казан губернасының Тәтеш өязе Зур Фролово волостенда, 1920 дән ТАССР ның — Тәтеш, 1927 дән Буа кантонында. 1930 ның 10 августыннан Буа районында.
Халкының төп шөгыле — кырчылык, мөгезле эре терлек асрау.
Дин
Халык саны: 1782 дә — 113 ир-ат; 1859 да — 751, 1908 дә — 1416, 1920 дә — 1456, 1926 да — 1158, 1938 дә — 1195, 1949 да — 749, 1958 дә — 646, 1970 тә — 673, 1979 да — 679, 1989 да — 373, 2002 дә — 271 кеше. 2010 елда 232 кеше (татарлар) яши
Авыл хуҗалыгын коллективлаштыру
Ашарына җитсә, чәчүлеккә калмаган, крестьянның әле бурыч түлисе дә булган. Ярлылар нинди җәбер, золым күрсәләр дә зарланып яклау таба алмаганнар.
Ниһаять, караңгы һәм авыр чорлар артта кала. ХХ гасыр башында Россиядә революцион чыгышлар яңа көч белән кабынып китә. Россия эшчеләре һәм крестьяннары, большевик лар партиясе җитәкчелегендә самодержавие строена каршы күтәрелеп, аны бәреп төшерәләр.
1928 нче елда 22 хуҗалык куммунага керә. 1931 нче елда беренче колхоз оеша. Аны кем тарафыннандыр “Яшәр” дип атыйлар.
Авылда кулаклаштыру сәясәте
20 нче еллар ахырында авылдагы хәлле кешеләрне җәберләү, эзәрлекләү, аларның малларын конфискацияләү башланган. Соңыннан аларның кайберләренә “кулак” тамгасы тагылган, ә кайберләрен авылдан ук сөргәннәр. Ә бу кешеләр авылның иң уңган кешеләре булганнар. Алар арасында муллаларның да исемнәрен күрәбез.
1931 нче елда Галәветдин Юлдашев, ә 1937 нче елда Әминов та авылдан сөрелә.
Арцишево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Арцишево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Черки-Дүртиле Каенлык
Авылда кулаклаштыру сәясәте
1940 нчы елны, гает намазына барганнары өчен, Гобәйдуллин, Нигъмәтуллин һәм 70 яшьлек Галимҗан Аюповны Казан төрмәсенә озаталар.
Бары 1989 нчы елны гына аларның гаепсез булуы ачыклана.
Озатыла төрмәләргә Шәрәфиләр, Сөнгат,
Тагын кемнәр? Мулла Әминовлар, Юлдашевлар,
Генофонды, укымышлы, тырыш әһелләре,
Исемлекне дәвам итә, Камал Шәрәф, Габделхәйләр
Сөнгат бабай, Низам абый һәм Гәрәйләр.
Авылның 33 кешесе репрессиягә дучар була.
Бөек Ватан сугышы елларында
1937 нче еллар да каенлыклылар өчен бик хәсрәтле булган. Шушы авылдан гына да 100 гә якын кешене “Халык дошманы” дип алып китәләр. Буа районы авыллары арасында бу афәттән иң күп зыян күрүче дә алар.
Каенлыктан Ватан сугышына 400 ир-ат китә. Аларның 148 сугыш кырларында ятып кала. (Авыл уртасындагы һәйкәлдә аларның һәрберсенең исемнәре уелган). Тылда икенче фронт – хезмәт фронты оештырыла. Хезмәт дисциплинасы тимердәй нык итеп урнаштырыла.
Бреттнаш
Бреттнаш (Brettnach) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,90 км².
Маргарет Шведская
Маргарет Дезире Виктория, миссис Амблер (Prinsessan Margaretha Désirée Victoria Ambler, 31 октябрь 1934 ел, Хага сарае, Сольна, Стокгольм) — швед принцессасы, принц Густав, герцог Вестерботтенский һәм принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готскаяның олы кызы. Король Карл XVI Густавның дүрт апасының берсе.
Биографиясе
Принцесса Маргарет Дезире Виктория Шведская 1934 елның 31 октябрендә туа, принц Густав, герцог Вестерботтенский һәм принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готская гаиләсендә беренче бала була. Гаиләдә биш бала туа: Маргарет ( 1934), Биргитта (1937), Дезире (1938), Кристина ( 1943) һәм озак көтеп алынган варис принц Карл ( 1946) — 1973 елдан Швеция короле. Бөтен принцессалар да Хага Сараенда туа, һәм бала чактан аларны Хага принцессалары дип атыйлар. Маргарет гаиләдә олы бала булуга карамастан, ул беркайчан да швед тәхете варисы дип исәпләнелми, чөнки ул вакыттагы Конституция таҗ варисы булу исемлегенә хатын-кызларны кертми.
Астудильо
Астудильо — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Маргарет Шведская
Биографиясе
Принцесса белемне Хага сараенда шәхси укытучылардан ала, аннары Стокгольм тегү мәктәбендә һәм Марта мәктәбендә укый. Принцессага белем бирү белән Дания королевасы Ингрид шәхсән шөгыльләнә.
Астудильо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маргарет Шведская
Биографиясе
1947 елда Маргаретның атасы авиация һәлакәтендә һәлак була. Аның вафатыннан соң 1950 елда гаилә Стокгольмдагы Король сараена күченә. Укытучылар Маргаретнең музыкаль сәләткә ия булуы турында әйтәләр.
1958 елның башында ул пианист Роберт Дургас-Хьюмны очрата. Алар арасында мәхәббәт уты кабына, хәтта ярәшүләре турында игълан итәргә дә җыеналар. Әмма король гаиләсе басымы астында туй булмый. Соңрак Робин инглиз принцессасы Елизавета II-нең сеңлесе Маргаретка да гашыйк була. 1968 елда Робин үз-үзенә кул сала. 1963 елда принцесса икенче бер инглизне - Джон Амблерны очрата. 1964 елның февралендә алар никахлаша. Шул ук елның 30 июнендә Эланд утравында алар өйләнешә. Бу туй шәхси чара булып исәпләнә, һәм колачы буенча Стокгольмда кияүгә чыккан сеңеләренең туйларыннан күпкә кайтыш була. Туйдан соң принцесса Маргарет «Аның Гали Җәнәпләре» дигән титулын югалта һәм «''Принцесса Маргарет, миссис Амблер» буларак таныла. ''Швеция короле һәм королевасы туйга элек Маргаретның әбисе - Британия принцессасы Маргарита Коннаутскаяныкы булган бриллиант тиара-таҗ бүләк итә. Гаиләдә өч бала туа, алар швед тәхетенә варислык хокукына ия булмый:
1994 елдан Маргарет һәм аның ире аерым яши башлый, әмма бер вакытта да аерылышмый. Джон Амблер 2008 елның 31 маенда вафат була.
Принцесса Лондоннан ерак булмаган урында —Оксфордширда яши. Ел саен Лондонда Швед Раштуа базарын ачу — принцесса үткәргән бердәнбер чара. Принцесса швед короле гаиләсе чараларында катнаша. Ул 2010 елда Кронпринцесса Викториянең туенда, шулай ук 2013 елда принцесса Мадленның туенда, 2014 елда аның кызы принцесса Леонораны чукындырганда, 2017 елда принц Габриэлне чукындырганда да катнаша.
Вайкунтанатха Гыйбадәтханәсе, Тхерани
Шри Вайкунтанатха Свами Гыйбадәтханәсе Андхра Прадешның Читур районында Тхерани авылында урнашкан 500 еллык Вайшнав гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә Ходай Вишнуга багышланган һәм аңа "Вайкунтанатха" дип мөрәҗәгать итәләр. Гыйбадәтханәләр 16-ынчы гасырда Кушастхали елгасы ярларында төзелгән булган. Гыйбадәтханә Нагари шәһәрчегеннән 5 км ераклыкта һәм Тирупати шәһәреннән 50 км ераклыкта урнашкан.
Төп Ходайлар
Гыйбадәтханә Вайкунтханатха Свами дип мөрәҗәгать ителгән Ходай Вишнуга багышланган. Гарбхагрихада ян-янында Шридэви һәм Бхудэви белән Вайкунтанатха свами Ходае бар.
Левитан
Левитан — яһүди фамилия.
Рокль (Лозер)
Рокль — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Вильно операциясе
Вильно операциясе яисә Свенцяны һөҗүме — Беренче бөтендөнья сугышының Көнчыгыш фронтында 10-нче алман гаскәренең 10-нче рус гаскәренә каршы гамәлгә ашырган операция.
1915 елның 9 сентябрьдә Вилкомир тирәсендә алман гаскәрләре рус фронтын өзделәр. Хасил булган тишеккә алман сәргаскәрлеге алман атлы дивизияне (13 сентябрьдә тагын ике дивизия белән көчәйткән) җибәрде. Соңрак артиллерия һәм җәяүлеләр ярдәменнән мәхрүм калган алман атлы гаскәренең басымы зәгыйфьләнә төшкән һәм 15-16 сентябрь көнендә 2-нче рус гаскәре тарафыннан һөҗүм тәмам туктатылган. Фронт сызыгы Дрисвяты күле — Нарочь күле — Сморгонь — Пинск — Дубно — Тернополь сызыгында тотрыкланды.
Казе Брунета (Тревизо)
Казе Брунета — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Брунета Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Пётр Голубев
Пётр Голубев (Пётр Александрович Голубев,, — , ) — РИ публицисты, статистик, этнограф, педагог, гәҗит мөхәррире һәм җәмәгать эшлеклесе.
Санта-Филомена-ду-Мараньян
Санта-Филомена-ду-Мараньян — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Броштянка
Броштянка — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Местанзаде (Сейһан)
Местанзаде (Mestanzade) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Торревьеха
Тарих
20 нче гасырда нигезләнгән.
Рубеж (Лельчыцкий районы)
Рубеж  (Рубеж ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лельчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(16676) Tinne
(16676) Tinne — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Смольное (Чиләбе өлкәсе)
Смольное (Смольное) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Килдураз
Килдураз (Черки-Килдураз) — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Даниель Дефо
Даниель Дефо Daniel Defoe; Daniel Foe исеме белән туган; 1660- еллар тирәсе, Криплгейт – 26 апрель (яки 24-е, төгәл дата бәхәсле), 1731 ел, Мурфилдс) – инглиз язучысы һәм публицисты, атаклы «Робинзон Крузо» әсәренең авторы буларак билгеле. Дефоны жанр буларак романның иң беренче тарафдарларының берсе итеп саныйлар. Ул Бөекбританиядә шул жанрны популярлаштыра, ә кайберәүләр фикеренчә, ул – инглиз романына нигез салучы шәхес. Дефо күп төрле һәм иҗади бай язучы, ул 500дән артык китап, памфлет һәм төрле темаларга «журналлар» язган.
Биография
Д. Дефо 1660 елда Лондонда шәмнәр белән сату итүчеләр гаиләсендә дөньяга килә. Әтисенең вафатыннан соң аның эшен дәвам итеп баерга уйлый, ләкин бөлә. Әмма тапкыр егет аптырап калмый, рибачы (процентлар исәбенә яшәүче) Таффлиның искиткеч ямьсез кызына өйләнеп, берничә мең фунт бирнә иясе була һәм шул акчага Британия колонияләренә китеп, андагы җирле халыкны алдап сәүдә итә, бик нык баеп китәргә уйлый. Дефо котылу җыен таба – пиратларга кушыла. Күп тә үтми, баеп Лондонга кайтып төшә. Тик монда аны берничә таланган кеше танып ала һәм полициягә хәбәр итә. Киләчәктә күренекле язучы булачак Даниэль хөкем каршына баса. Ләкин бу юлы да котыла, хөкемдарларга бөтен байлыгын ришвәт кыла.
Яворово-Клудзь
Яворово-Клудзь — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Энчник
Энчник — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гранд-Риверс (Кентукки)
Гранд-Риверс  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гранд-Риверс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каммерштайн
Каммерштайн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Святослав Голубятников
Свәтослав Голубәтников (Святослав Николаевич Голубятников,, — , ) — Россия Федерациясе каһарманы (1995).
Аряни
Аряни — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гиньян
Гиньян — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Трубная-Солоная
Трубная-Солоная — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Солоная елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Черету-де-Копечоаса
Черету-де-Копечоаса — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дезерт-Сентер (Калифорния)
Дезерт-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Элена (Мараньян)
Санта-Элена  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Аутильо-де-Кампос
Аутильо-де-Кампос — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пойманга
Пойманга — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ида елгасының сул ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рубча
Рубча (Рубча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сергей Голяткин
Сергей Голәткин (Сергей Алексеевич Голяткин,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (сакчы).
HD183052
HD183052 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бреэн
Бреэн (Bréhain) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
(9119) Georgpeuerbach
(9119) Georgpeuerbach — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 18 февралендә Linz тарафыннан Линц обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DT» саналган.
Бибай
Бибай — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бибай шәһәре 1950 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 25312 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 91.2 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 277.61 км² тәшкил итә.
Башак (Мамак)
Башак (Başak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бельфонт (Делавер)
Бельфонт  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таш дәвере
right|200px|thumb|Төрле [[таш кораллары]] Таш дәвере яки Таш гасыры — кешелек тарихында иң борынгы мәдәни-тарихи чор. Бу дәвердә төп хезмәт кораллары таштан ясалган (агач һәм сөяк шулай ук кулланылган). Таш дәвере барышында физик яктан хәзерге заман тибындагы кеше формалаша. Борынгы кешеләрнең баштагы ватаннары — Африка һәм Көньяк Азиядән Европа һәм Төньяк Азия киңлекләренә таралу процессы актив бара.
Таш дәверендә кеше ут табарга, кием-салым тегәргә, торак төзергә өйрәнә. Дәвер ахырына таба кеше җәнлек аулаудан, балык тотудан, азыкка яраклы нәрсәләр җыюдан игенчелек, терлекчелек белән шөгыльләнүгә күчә.
Галимнәр тарафыннан Таш дәвере 3 чорга бүленә:
Шулай ук кайберәүләр энеолитны (бакыр дәвере) аерып чыгалар.
(16677) 1994 CT11
(16677) 1994 CT11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 7 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CT11» саналган.
Каргын (Балышейх)
Каргын (Kargın) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Балышейх илчесенә караган бер авыл (köy).
Эромини
Эромини — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брузник
Брузник — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Бруни (Виченца)
Географиясе
Казе Бруни Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мөнәвәрә Мәүлитова
Мәүлитова Мөнәвәрә Габдерәкип кызы (16 август 1923 ел) — галим-табиб, балалар хирургы, югары мәктәп укытучысы. Медицина фәннәре докторы (1979), профессор (1980). Башкорт АССРның атказанган фән эшлеклесе (1989), СССРның сәламәтлек саклау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).
Биографиясе
Мөнәвәрә Габдерәкип кызы Мәүлитова 1923 елның 16 августында Башкорт АССРның Бәләбәй кантоны Урзайбаш авылында туган.
1940 елда Бүздәк районы Арыслан җидееллык мәктәбе укытучысы, 1942-1944 елларда бу мәктәп директоры булып эшли.
1944-1945 елларда ВЛКСМның Бүздәк район комитеты секретаре.
1945-1950 елларда Башкорт дәүләт медицина институтында белем ала.
1950-1953 елларда Ишембай шәһәр сәламәтлек саклау бүлеге мөдире һәм Уфа шәһәр сәламәтлек саклау бүлеге мөдире урынбасары.
1956 елдан Г. Г. Куватов исемендәге Җөмһүрият клиник дәваханәсендә эшли башлый, 1959 елдан — бүлек мөдире.
1964-1966 елларда — Уфа шәһәр сәламәтлек саклау бүлеге хирургы, шул ук вакытта, 1964-1967 елларда, 1 нче һәм 2-нче Уфа кала дәваханалары табибы, 1966 елдан — бүлек мөдире.
1966 елдан Башкорт дәүләт медицина институты (хәзерге Башкорт дәүләт медицина университеты) укытучысы.
1966-1989 елларда Башкорт АССРның баш балалар хирургы. Республикада балалар хирургиясе үстерүгә зур өлеш керткән.
2001 елдан бирле Республика балалар клиник дәваханәсендә эшли.
Балалар хирургиясе үстерүгә зур өлеш керткәне өчен Россия Медицина фәннәре академиясенең С. Д. Терновский исемендәге премиясе белән бүләкләнә (2008).
Фәнни эшчәнлеге
Фәнни эшчәнлеге кискен һәм хроник деструктив пневмонияне диагностикалау һәм дәвалау ысулларын яхшырту, аппендикулятор перитонитны, гематогенны остеомиелитны кисәтү һәм дәвалауга бәйле.
Каммлах
Каммлах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аугустиново
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Русс
Русс — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Галсан Гомбоев
Галсан Гомбоев (Галсан Гомбоев,, — , ) — РИ галиме, Көнчыгышны өйрәнүче, Казан университетында һәм Казан руханилар академиясендә маңгул теле укытучысы.
Санта-Элена (Параиба)
Санта-Элена  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рудаков (Хойницкий районы)
Рудаков  (Рудакоў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Хойницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Палеолит
Палеоли́т (παλαιός — «борынгы» һәм λίθος — «таш») яки борынгы таш дәвере — таш дәверенең беренче тарихи чоры. Гоминидлар тарафыннан таш коралларын куллануы белән башлап (як. 2,6 млн ел элек), кешеләрнең игенчелек белән шөгыльләнүе белән тәмамлана (як. 10- мең ел б.э.к.). 1865 елда Джон Леббок тарафыннан әйтелә.
Урта Идел буе җирләрендә кешеләр нәкъ палеолит чорында пәйда булалар. Алар яшәгән иң борынгы урын — хәзерге Тәтеш районының Бессоново авылыннан ерак түгел урнашкан «Красная Глинка» торулыгы.
Палеолитны 3 дәвергә бүләләр:
Аутилья-дель-Пино
Аутилья-дель-Пино — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тулубайка
Тулубайка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Лебёдка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Югары айпа
Югары айпа — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Пёза елгасының уң ярына тамагыннан 84 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 61 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казма
Почта индексы — 422411.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Бронво
Бронво (Bronvaux) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,57 км².
Кондырча елгасы буендагы сугыш
Кондырча елгасы буендагы сугыш (18 июнь 1391 ел), Аксак Тимернең Туктамышка каршы оештырган беренче зур сугышы.
Яклар планнары
Туктамыш бәрелешне Җаек елгасы буенда уздырырга планлаштыра, ләкин Аксак Тимер гаскәренең яшерен генә Җаек елгасын кичеп чыгуы аны көтелмәгән хәлгә куя. Ул гаскәрен Урта Идел буена алып китәргә мәҗбүр була.
Сугыш барышы
Сугыш Кондырча елгасы буенда (Сук елгасы кушылдыгы) уза. Каршы яклар тигез көчкә ия булалар (200 меңәр сугышчы), төрле стратегия кулланалар. Туктамыш дошманны фланглардан әйләндереп алырга омтыла. Аксак Тимер, флангларын өстәмә көчләр белән ныгытып, сугышка акрынлап резервтагы көчләрен кертү исәбенә Туктамышның атлы гаскәре һөҗүмен кире кайтара. Аксак Тимер гаскәре алга омтыла һәм башта дошманын чигенергә, ә аннары сугыш кырыннан качарга мәҗбүр итә. Туктамыш зур югалтуга дучар була (100 меңгә якын кеше һәлак була).
Нәтиҗәләр
Тарихи чыганаклар әйтүенчә, Туктамышның ярты гаскәре диярлек сугыш кырында ятып кала. Аксак Тимер дә күп кешесен югалта, шуңа күрә, сугыш кырында җиңүгә ирешсә дә, Сарайга барып җитми, көнбатышка яу чапмый, хәтсез трофей кулга төшереп һәм шактый күп дошман сугышчысын әсир итеп, Сәмәркандка кайтып китә.
Югалтулардан көчсезләнгән Аксак Тимер гаскәре дә алга таба һөҗүмен туктата һәм, Идел буен талаганнан соң, үз дәүләте чикләренә әйләнеп кайта.
(9120) 1998 DR8
(9120) 1998 DR8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кече Сколотни
Кече Сколотни (Малые Сколотни) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%).
Полежаевка (Нюненьга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Торренте
Торренте (Torrente, Torrent) — Испаниянең Валенсия автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Budönnovsk
__СТАТИЧЕСКОЕ_ПЕРЕНАПРАВЛЕНИЕ__
Торренте
Тарих
1248 дә нигезләнгән.
Андрей Горбанец
Андрей Горбанец (Андрей Игоревич Горбанец,, — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), Россия чемпионы (2009), Россия суперкубогы иясе (2010), ФМЛ беренчелеге җиңүчесе (2011/12).
Грац (Кентукки)
Грац  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грац шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16678) 1994 CC18
(16678) 1994 CC18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 8 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CC18» саналган.
Валентина Чемберджи
Тормыш юлы һәм иҗаты
Мәскәү дәүләт университетының филология факультетының Классик филология бүлеген тәмамлый (1958). Чит ил телләре академиясендә һәм Мәскәү университетында латин, борынгы грек телләрен һәм роман телләре тарихын укыта. Ахилл Татийның «Левкиппа и Клитофонт», Самосатский Лукианның «Похвалы родине» әсәрен, Софокл белән Меннандраның тормышыннан антик таныклыкларны, шулай ук музыка турында китаплар, Сергей Рахманиновның хатларын һәм истәлекләрен, автобиографиясен, Стравинскийның мәкаләләрен, Леонард Бернстайнның «Музыка всем» китабын, Вуди Гатриның «Поезд мчится к славе» автобиографик повестен (В. Познер белән берлектә, 1968), Хантер Дэвисның «Авторизированная биография „Битлз“» (шулай ук В. В. Познер белән берлектә, 1990) һ. б. әсәрләрне тәрҗемә итә. Шулай ук И. И. Доронина белән берлектә Агата Кристиның «Автобиогафия»сен тәрҗемә итә.
Чемберджиның үзенең — «В путешествие со Святославом Рихтером», «В доме музыка жила», «О Рихтере его словами», «Истории Мнемозины» һ. б. китаплары — башлыча музыкага һәм музыкантларга багышланган. «XX век Лины Прокофьевой» (2008) китабы Сергей Прокофьевның хатыны Лина Ивановна Прокофьеваның биографиясен тәүге тикшерү булып тора. Рихтер һәм Алина Прокофьева турындагы китаплары инглиз, француз, испан һәм немец телләрендә тәрҗемә ителгән. Валентина Николаевна СССР Язучылар берлеге (1982) әгъзасы. 2012 елда «Астрель» нәшриятында «Собачья жизнь. Устар» китабы дөнья күрә. Анда авторның язмышын, үзенең тормышын һәм иҗатын билгеләгән күп санлы һәм күп төрле вакыйгалар турында бәян ителә. Россия византинисы С.А. Иванов әйтүенчә, латыннан аның беренче укытучысы була (мәктәп елларында шәхси дәреслекләр ала).
Гаиләсе
Кызы (В.&nbsp;В.&nbsp;Познер белән никахтан) — композитор һәм пианист Екатерина Чемберджи (1960). Улы (математик С. М. Мельников белән никахтан) — пианист Александр Мельников (1973).
Асибецу
Асибецу — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Асибецу шәһәре 1953 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 16465 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 19.0 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 865.02 км² тәшкил итә.
Рудзенка (Жлобинский районы)
Рудзенка  (Рудзенка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Черинганул
Черинганул — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евгений Горбань
Евгени Горбань (Евгений Евгеньевич Горбань,, — , ) — Казакъстан һөнәри һоккейчесе (сакчы).
Сингапур
Сингапур («Арыслан шәһәре») – Көньяк-Көнчыгыгыш Азиядә урнашкан атау-шәһәр-дәүләт. Мәйданы 639 кв. километрлы утрау дәүләт. Халкы 3,53 миллион (шуның 1,6 миллионы Сингапур шәһәренең үзендә яши). Халыкның 80 проценты – кытайлар. Илдә дәүләт телләре дүртәү – малайя, кытай, тамил, инглиз телләре. Дәүләт телләренә караш бөтенесенә дә бертөрле. Буддачылык, конфуцианлык, ислам, индуизм, христиан диннәре тигезлектә. Сингапур – нефть эшкәртүче, электр техникасы, радиоэлектроника, оптика-механика, диңгез суднолары, авиация, корыч кою, металл эшкәртү, химия, азык-төлек, туку сәнәгате гөрләп эшләүче һәм тагы да киңрәк җәелә баручы ил.
География
Сингапур утравы Җохор бугазы белән Малакка ярымутравыннан, Малакка һәм Сингапур бугазлары белән Индонезия утрауларыннан аерылган. Ярлары тәбәнәк, бераз сазланган, көньяк-көнбатыш ярлары янында мәрҗән рифлары бар. Релефы — тигезлек (биеклек 176 метргача). Климаты экваториаль, муссонлы. Уртача температура гыйнварда +26°С, июльдә +27°С. Еллык явым 2500 ммны тәшкил итә.
Эчү өчен су җитми, ул Малайзиядән китерелә. Күп кенә вак утрауларда кеше яшәми, аларда тропик үсемлекләр сакланып калган. Аерым урыннарда мангролыклар бар.
Тарихи белешмә
Риваятьләр буенча, Сингапурга XIII гасырда нигез салынган һәм ул шул заманнардан бирле «Көнчыгышның көнбатыш капкасы», «Көнбатышның көнчыгыш капкасы», «Азия Гибралтары», «Азия Венециясе» булып санала. Ә инде Көньяк-Көнчыгыш Азиянең финанс үзәгенә әверелгәннән соң, аны «Азия Цюрихы» дип тә олылый башлыйлар.
1942-1945 елларда Сингапурны Япония басып ала, 1959 елда аңа мөстәкыйль идарә итү хокукы бирелә, 1963-1965 елларда Малайзия составында була да, шуннан соң бәйсез дәүләткә әверелә. Малайзия реформаторы Махатхир, илдә кытайларның малайялылардан артыбрак китүен теләмәгәнлектән, күпчелек халкы кытайлар булган Сингапурны 1965 елда ирекле «йөзүгә» җибәрә.
Минахорлу
Минахорлу (Minaxorlu ) — Әзербайҗанның Агчабәди районына караган авыл.
Сингапур
Икътисади вазгыять
Сингапурда казылма байлыклар юк, шуңа күрә ул чит илләрдән чимал гына түгел, ә бәлки энергия чыганакларын, хәтта сазлыклы җирләрен яхшыртыр өчен ком да сатып алырга мәҗбүр. Эчәр су да юк, ул аны Малайзиядән ала (хәер, хәзер биредә куәтле су чистарту системалары үсеш ала башлаган). Ләкин шулай булуга карамастан, республика хөкүмәте үз алдына аны чәчәк атучы илгә әверелдерү бурычын куйган һәм бу планны бик уңышлы тормышка ашырып килә. Сингапур бүген җан башына туры килүче эчке тулай продукт буенча (28 мең доллар) АКШны (34 мең доллар) куып җитеп килә. Ул – иң бай «Азия арысланы». Шуның өстенә, алтын валюта резервы да 80 миллиард доллар тәшкил итә.
Йөк әйләнеше буенча дөньядагы иң зур Роттердам портыннан гына калышучы диңгез порты һәм нефть порты, биш нефть эшкәртү заводы, электр техникасы, радиоэлектроника, оптика-механика, суднолар төзү, ремонтлау, авиация, металл эшкәртү, агач эшкәртү, химия, азык-төлек, туку, җиңел һ.б. тармак заводлары урнашкан. каучык, каһвә, чәй һ.б. беренчел эшкәртү предприятиеләре дә бар. Әле авыл хуҗалыгы өчен дә җир кала. Утрауда дуңгызчылык, кошчылык белән шөгыльләнәләр. Халыкара аэропорт төзелгән. Тимер һәм автомобил юллары белән утрау Малакка ярымутравы белән тоташкан.
Сингапурның экономик үсешенә промышленность белән авыл хуҗалыгы гына түгел, ә бәлки банклар һәм биржалар да нык булыша. Сингапур, Гонконг белән беррәттән, Көньяк-Көнчыгыш Азиянең финанс-сәүдә үзәге дә.
Экспорт буенча бәләкәй генә Сингапур галәмәт зур Кытайны куып җиткән һәм 1,5 мәртәбәгә Русияне узып киткән. Шуны да әйтергә кирәк, ул чит илләргә безнең кебек чимал түгел, ә бәлки оргтехника, телеаппаратура, нефть продуктлары сата.
Дин
Илнең конституциясе ватандашларына дин тоту иреге гарантияли. Сингапурда төп диннәр: буддачылык (ил халкының 33,3 % ы), христианлык (18,3 %), ислам (14,7 %), даосизм (10,9 %) һәм һинд дине (5,1 %), башка диннәр тарафдарлары 0,7 %. 17,0 % сингапурлы бер дингә дә ышанмый.
Эрути
Эрути — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карбах (Түбән Франкония)
Карбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Башак (Башакшеһир)
Башак (Başak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Башакшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дезерт-Шорс (Калифорния)
Дезерт-Шорс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дезерт-Шорс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Элена (Парана)
Санта-Элена  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Аугустово (Бидгозький повяты)
Аугустово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Санта-Элена (Парана)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Аугустово (Бидгозький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яворово-Липа
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Бручате (Л'Аквила)
Казе Бручате — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Брустури (Арад)
Брустури — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Бручате (Л'Аквила)
Географиясе
Казе Бручате Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Рьетор-де-Рандон
Рьетор-де-Рандон — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Мөгез-мөгез
Мөгез-мөгез  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Балалар су ярына тез чүгеп утыралар. Аяк араларына юеш ком тутыралар. Аннан комны куллары белән төяләр. Араларыннан берсе (уен башы) «мөгез-мөгез» ди. Калганнары: «Нәрсәнең мөгезе?» — дип сорыйлар. Ул бер-бер артлы мөгезле хайваннарны санап китә. Аның артыннан балалар да кабатлыйлар. Уен башы шул исемнәр арасына ишәк, дөя кебек мөгезсез хайваннар исемен дә буташтырып әйтә. Балаларның берәрсе аның артыннан мөгезсез хайван исемен кабатлап ялгышса, аны суга этеп төшерәләр.
Бетани-Бич (Делавер)
Бетани-Бич  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гипри
Гипри — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Бетани-Бич (Делавер)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михас
Михас (Mijas) — Испаниянең Әндәлүс автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Безнең эрага кадәр нигезләнгән.
Наталья Горбачёва
Наталья Горбачова (Наталья Николаевна Горбачёва,, — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы һәм шагыйрә.
Аюэла
Аюэла — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каргын (Муҗур)
Каргын (Kargın) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Муҗур илчесенә караган бер авыл (köy).