cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Логнавичы (Мастовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Просечка Вас
Просечка Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эшпиньозела
Эшпиньозела — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Калабосо
Калабосо (Calabozo) — Венесуэланың Гварико штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1724 елда нигезләнгән.
Бомон-сюр-Сарт
Бомон-сюр-Сарт — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Беост
Беост — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Зинай
Зинай — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Берёзовая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Пеуша (Бихор)
Пеуша — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йогунолук (Гөксун)
Йогунолук (Yoğunoluk) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Гөксун илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сууреранна
Сууреранна (Suureranna) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
25 сентябрь
25 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның егерме бишенче көне. Ел ахырына кадәр 97 көн кала.
(1077) Кампанула
(1077) Кампанула  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Алентиске
Алентиске — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаць (Мазовия воеводалыгы)
Гаць  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Могилев губернасы
Могилев губернасы (Могилевская губерния) — Россия империясенең һәм БССРның административ берәмлеге.
Тарих
Могилев губернасы 1772, 1796 һәм 1802 елларда оештырылып, 1777, 1796 һәм 1920 елларда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: белорус теле — 82,4%, яһүд теле — 12,1%, рус теле — 3,5%, поляк теле — 1%.
Дини состав, 1897: праваслаулар — 83,1%, яһүдиләр — 12,1%, католиклар — 3%, искейолачылар — 1,4%.
Эчке бүленеш
1897 елда Могилев губернасы 11 өязгә бүленгән булган.
Бәерле
Бәерле — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Халык саны — 75 тирәсендә. Почта индексы — 422714.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Павел Кушнер
Павел Кушнер (, —, ) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе, этнограф галим, тарих фәннәре дуктыры (1947), профессор (1959). 1905 елдан коммунислар фиркасе әгъзасы. 1917 елга хәтле Һроднада, Ригада, Мәскәүдә фирка эшендә. Февраль һәм Октябрь инкыйлабларында, Россия ватандашлар сугышында катнашучы. Шуннан соңгы елларда дәүләт, фирка һәм укыту эшендә. 1931-1932 елларда — «Кызыл Татарстан» гәҗите мөхәррире. 1944 елдан ССРБ ФА этнография институтында. Гомуми этнография, этник география, славяннар этнографиясе, ССРБ халыклары көнкүрешен һәм мәдәниятен социаистик үзгәртеп төзү белән шөгыльләнгән.
Дуттепе (Буланҗак)
Дуттепе (Duttepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл (köy).
Парпари
Парпари — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эглювек
Эглювек — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пртовч
Пртовч — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козенин
Козенин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7442
NGC 7442 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Абедин (Португалия)
Абедин  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
ZNF679
ZNF679 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лил (Төньяк Дакота)
Лил  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лил шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мужар (Кузлаука районы)
Можары (Мушар, Можары) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Вадим Сафин
Сафин Вадим Фәтхи улы (11 апрель 1933 ел — 7 сентябрь 2021 ел ) — галим-психолог, педагог. 1969-2014 елларда Башкорт дәүләт педагогия институты һәм М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университеты укытучысы, шул исәптән 1977-1982 елларда психология кафедрасы мөдире. Психология фәннәре кандидаты (1969), профессор (1990). Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2008). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1993). Башкорт АССРның атказанган укытучысы (1990).
Мужар (Кузлаука районы)
Почта индексы — 429446. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219830006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800003500.
Вадим Сафин
Биографиясе
Вадим Фәтхи улы Сафин 1933 елның 11 апрелендә Башкорт АССРның Зиянчура районының 2нче Назар (хәзер Яңа Чебенле) авылында туган.
Мужар (Кузлаука районы)
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Вадим Сафин
Биографиясе
Желтое татар-башкорт педагогия училищесында укый. 1958 елда Ырынбур педагогия институтын тәмамлый. 1962 елдан алып Стәрлетамак, 1969 елдан алып Башкорт дәүләт педагогия институтларында укыта. Фәнни хезмәтләренең төп юнәлеше — шәхеснең үзен-үзе билгеләве.
Мужар (Кузлаука районы)
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 52 кешенең яшәве мәгълүм.
Вадим Сафин
Биографиясе
Аның тырышлыгы белән Башкортстанда беренче булып психология кафедрасы (БДПИ, 1976) ачыла. 1995 елда галим ЮНЕСКО-ның Мәскәү бюросы тарафыннан хупланган башкорт мәктәпләре һәм гимназияләр өчен укыту һәм тәрбия концепцияләрен һәм программаларын яза.
Мужар (Кузлаука районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Вадим Сафин
Биографиясе
В. Ф. Сафин — Американың гуманистик юнәлешле психологлар ассоциациясенең мөхбир әгъзасы (1994) һәм шулай ук Халыкара психология фәннәре академиясенең мөхбир әгъзасы (1996). Аның тарафыннан 160-тан артык фәнни хезмәт язылган.
Галим 2021 елның 7 сентябрендә Уфа шәһәрендә вафат була.
(2168) Суоп
Тарихы
1955 елның 14 сентябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1955 RF1» саналган.
Бессак (Коррез)
Бессак (Beyssac) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Миди-Коррезьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,32 км².
Котовица
Котовица — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вандыш елгасының сул ярыннан 47 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Боннетабль
Боннетабль — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Сууресадама
Сууресадама (Suuresadama) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Пукшына
Пукшына (Пукшына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вя Верде (Болонья)
Географиясе
Вя Верде Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(1078) Мента
(1078) Мента  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1926 елның 7 декабрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1926 XB» саналган.
Лозки (Дзятлавский районы)
Лозки  (Лозкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Абоин-даш-Шосаш
Абоин-даш-Шосаш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Покателло (Айдахо)
Покателло  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Покателло шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сартен (округ)
Сартен — Франциядәге округ (Arrondissement). Южная Корсика департаментына карый.
Родион Малиновский
Родион Яков улы Малиновский (1898, Әдис – 1967, Мәскәү) – Совет гаскәр башлыгы һәм дәүләт эшлеклесе.
Бөек Ватан сугышының гаскәр башлыгы, Советлар Берлеге Маршалы (1944), Советлар Берлеге ике тапкыр Каһарманы, Югославия Халкы Каһарманы.
ССРБ Саклану министры (1957-1967).
Тәрҗемәи хәле
1898 елда Әдис шәһәрендә туган.
1914 елда Беренче Бөтендөнья сугышына бара.
1915 елда сугышта каты яралана.
1915-1916 елларда – Казан Хәрби госпиталендә дәвалана.
1916 елда Россия экспедицион корпусында, Франциядә, Көнбатыш фронтында сугыша.
Чит ил легионы эчендә һәм Марокко 1-нче дивизиясендә сугышкан.
1919 елда Россиягә кайткач, Кызыл Гаскәргә керә, Ватандашлар сугышында катнаша, Колчак гаскәренә каршы сугыша.
1930 елда Фрунзе исемендәге Хәрби Академияне тәмамлый.
1937-1938 елларда Испания Ватандашлар сугышында хәрби киңәшче булып катнашкан.
Бөек Ватан сугышы
Бөек Ватан сугышы вакытында Көньяк фронтын җитәкләгән. Харкаудан чигенү сәбәпле шушы вазифадан азат ителгән.
"Уран" һәм "Боҗра" операцияләре
Ноябрь аенда фашист һәм аларның союздашлары Кызыл Гаскәр тарафыннан боҗрага чолгап алына. Декабрь аенда фашист көчләрен юк итү буенчан "Боҗра" операциясе башланган.
Фашистлар үз операцияләрен декабрь аенда Манштейн җитәкчелегендә башлаганнар. Ләкин Родион Малиновский җитәкчелегендә 2-нче гвардия гаскәре Манштейн җитәкләгән алман гаскәренә боҗраны өзәргә бирмәгән. Алман көчләре бу уңышсыз операциядә 40 мең гаскәри югалтканнар, 25 декабрьдә Манштейн чигенгән.
Сталинград сугышы вакытында Манштейн гаскәренең контр һөҗүмен туктаган һәм Паулюс гаскәрен коткарырга бирмәгән. Шушы уңышны карап Сталин яңадан Малиновскийне Көньяк фронты җитәкчесе итеп билгеләгән.
1943-1944 елларда Көньяк Украинаны, Данбасны һәм туган шәһәре Әдисне азат итә.
1944 елда 2-нче Украина фронтын җитәкләгән һәм Толбухин җитәкләгән 3-нче Украина фронты белән фашист төркемен "Көньяк Украина" тар-мар итә.
1944 елда Дебрецен операциясе нәтиҗәсендә Маҗарстанда зур алман-фашист төркемен юк итә, Будапешт өчен сугышта катнаша, 200 меңле фашист төркемен тар-мар итә.
1945 елда Малиновский белән Толбухин гаскәрләре Вена операциясен үткәрәләр, Австрияне азат итә. Шуның өчен Җиңү орденына лаек булган.
1945 елның августында Байкал арты фронтын җитәкли, Совет-Япон сугышында катнаша.
Япония сәргаскәрлеге өчен көтмәгәндә Малиновский җитәкләгән гаскәр Гоби чүле аша барып япон гаскәрен камап алып тар-мар итә. Шуның өчен Советлар Берлеге Каһарманы орденына лаек булган.
Сугыштан соң
Сугыштан соң Малиновский Саклану министры булып эшләгән.
1967 елда авырту сәбәпле үлгән. Кызыл мәйдан Кремль дивары янында күмелгән.
Берроген-Ларёнс
Берроген-Ларёнс — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Прушня Вас
Прушня Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Кирквуд (Пенсильвания)
Кирквуд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кирквуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пеуша (Вилча)
Пеуша — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альдеалафуэнте
Альдеалафуэнте — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пархово (Диңгез буе воеводалыгы)
Пархово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лемты
Лемты (Лемты) — Коми Республикасының Вуктыл районында урнашкан авыл.
Климат
Лемты климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (31%), руслар (49%), украиннар (9%), алманнар (11%).
Гачиска
Гачиска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каргачи
Каргачи — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уй елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ферфакс (Көньяк Дакота)
Ферфакс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ватандашлар хокукы (милек һәм хосусый хокук)
Ватандашлар хокукы  - хосусый (private law) һәм иҗтимагый хокуклар (pubic law).
Русиядә һәм элекке ССРБ илләрендә хосусый һәм ачык хокук дип йөртелә, инглиз-саксон хокук системасында - элекке булган хөкем карары нигезендә хокук яки прецедент хокукы - гомуми хокук (common law) дип йөртелә.
Хосусый хокук (private law) - хосусый мәнфәгатьләрен, бәйсезлеген, мөлкәт эшчәнлеген тартипка салучы хокук фәннәренең тармагы.
Иҗтимагый хокук (pubic law) - иҗтимагый, гомуми мәнфәгатьләрне яки гомумдәүләт мәнфәгатьләрен тартипка салучы хокук фәннәренең тармагы. Гомуми хокук мөнәсәбәтләренең яклары тигез хокуклы түгел. Мөнәсәбәтләрнең бер ягыннан дәүләт, дәүләт оешмасы яки урындагы кеше тора. Дәүләт хакимияте шушы мөнәсәбәтләрен тартипка сала.
Ватандашлар хокукы - милек, хосусый, мөлкәт һәм мөлкәт түгел хокукларына багышланган хокук фәннәренең тармагы.
Инглиз-саксон илләрендә ватандашлар хокукы - роман-герман хокукый гаиләдә таралган җинаятьчел булмаган хокукый системалар.
Бүгенге Русиядә ватандашлар хокукы - хокук тармагыннан иң мөһиме. Үзгәрешләр нәтиҗәсендә Русиядә ватандашлар хокукы Ауропа илләренең ватандашлар хокукына якын.
Козе-Поле
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дутчакаллы (Чорум)
Дутчакаллы (Dutçakallı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Йогунпелит (Алачам)
Йогунпелит (Yoğunpelit) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сууреста
Сууреста (Suuresta) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Эдначево
Эдначево — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Прхаево
Прхаево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Агиан
Агиан — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
(1714) Си
(1714) Си  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Агиан
Географиясе
Мәйданы —.
(1714) Си
Тарихы
1951 елның 25 июлендә Луи Бойер тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1951 OA» саналган.
NGC 7443
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лозки (Навагрудский районы)
Лозки  (Лозкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Иске Тумбагыш
Иске Тумбагыш — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452636, — 80258865001.
Тарих
Тарихи мәгълүматлар буенча, авылга Удмуртиядән килеп утырган чирмешләр нигез салганнар.
Бофе (Сарта)
Бофе — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Линкольн (Төньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еталан
Еталан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Агуалонга
Агуалонга — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пунишча (Вицебский районы)
Пунишча (Пунішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Пршетинци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1079) Мимоза
(1079) Мимоза  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1927 елның 14 гыйнварында Жорж ван Бисбрук тарафыннан Уильямс-Бэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 AD» саналган.
Вя Вецкия (Торино)
Вя Вецкия — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
ZNF681
ZNF681 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вя Вецкия (Торино)
Географиясе
Вя Вецкия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Күчем Түләкәев
Биографиясе
Күчем Түләкәев кардәшлек хокугында Казан даругасы Йәнә улусы башкортлар җирләрен файдалана. 1707 елда Алдар Исәкәев азамат белән бергә Казан һәм Нугай даругалары баш күтәрүчеләре белән җитәкчелек итә.
1707 елның октябрендә Тоз кайнату каласыг тирәсендә Күчем Түләкәев һәм Аларның башкорт гаскәре П. И. Хохлов җитәкчелегендәге Уфа полкын тар-мар итә.
1708 елда башында Күчем Түләкәев отрядлары (2 меңгә якын кеше) Илбакты монастырен басып ала, Казан губернасы Казан провинциясе Алабуга авылын камай. 1709 елның башында ихтилалдан читләшә, март аенда Казан губернаторы вәкилләре белән сөйләшүләрдә катнаша, башкортлар мәнфәгатен тыныч юл белән хәл итүне яклый.
«Акай хикәяте»ннән аның вафаты 1735 еллар тирәсендә икәнлеген аңларга була. Варислары хәзерге Башкортстан Бакалы районы Иске Катай һәм Яңа Катай авылларында яши.
Бескат
Бескат — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Бастия (округ)
Бастия — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Корсика департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1382 км². Округ 16 кантоннан тора, алар үз чиратында 94 коммунага бүленгән.
Беснак
Беснак (Beyssenac) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Юзерш кантонына карый.
Альдеалисес
Альдеалисес — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Беснак
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,30 км².
Альдеалисес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сууре-Веэрксу
Сууре-Веэрксу (Suure-Veerksu) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Пондерай (Айдахо)
Пондерай  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пондерай шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кочма
Кочма — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Токш күле-күл-Токша елгасының уң ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кискимер (Пенсильвания)
Кискимер  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кискимер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиндиково
Пиндиково (Пилешкасси, Пиндиково) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429445. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219843004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800004500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 88 кешенең яшәве мәгълүм.
Гачковице
Гачковице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Козероги
Козероги — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Эжево-Нове
Эжево-Нове — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Паршево
Паршево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Духанҗылар (Гөкчебей)
Духанҗылар (Duhancılar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Гөкчебей илчесенә караган бер авыл (köy).
Лозы (Вавкавыский районы)
Лозы  (Лозы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Брен-сюр-Же
Брен-сюр-Же — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Етерноз
Етерноз — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Пеуша (Селаж)
Пеуша — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кодаш (елга)
Кудаш — Татарстанның Бөгелмә районы биләмәләрендә ага. Елга Зәй елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км. Елга өстендә бер генә торак урын бар: Кодаш
Птуйська Цеста
Птуйська Цеста — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Кодаш (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Пеуша (Селаж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Птуйська Цеста
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кодаш (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Йогунпелит (Бейпазары)
Йогунпелит (Yoğunpelit) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(1080) Орхида
(1080) Орхида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1927 елның 30 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 QB» саналган.
NGC 7444
NGC 7444 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(4438) Сайкс
(4438) Сайкс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Азеведу
Географиясе
Мәйданы —.
Пунишча (Лёзненский районы)
Пунишча (Пунішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мәскәү губернасы
Мәскәү губернасы (Московская губерния) — Россия империясенең, РСФСРның һәм ССРБның  административ берәмлеге.
Тарих
Мәскәү губернасы 1708 елда оештырылып, 1929 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: рус теле — 97,6%.
Дини состав, 1897: праваслаулар — 93,5%, искейолачылар — 4,1%.
Эчке бүленеш
1897 елда Мәскәү губернасы 13 өязгә бүленгән булган.
Вя Визке (Торино)
Вя Визке — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Визке Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Александр Дейч
Александр Николаевич Дейч (1899 елның 19 декабре, Бессарабия губернасы — 1986 елның 22 ноябре) — совет астрономы, Сергей Костинский укучысы.
Тормыш юлы
Александр Дейч Көньяк Бессарабиянең Измаил өязе Рени шәһәрендә (хәзерге вакытта — Украинаның Одесса өлкәсе) туган. Саратов губернасыннан 30 нчы Полтава полкына хәрби хезмәткә чакырылган булачак астрономның әтисе Николай Осипович Дейч (Идел буе алманнарыннан) тиздән хәрби интендант академиясенә укырга керә, аннары Рязань һәм Саратовта хезмәт итә. Әнисе, Лукреция Анастасовна Димитриади (юнан-румын чыгышлы), рений сәүдәгәре һәм шәһәр башлыгы Анастасий Иванович Димитриадиның кызы була. Балачагында, әтисе интендант училищесына киткәнче, Александр Дейч үзенең бабасы йортында яши, анда шулай ук ике туган абыйсы — булачак тарихчы-антиковед Аристид Иванович Доватур үсә. 1918 елда әтисе Кызыл армиягә хезмәткә күчә.
Александр Дейч 1924 елда Ленинград университетын тәмамлый һәм гомере ахырына кадәр Пулково обсерваториясендә эшли. 1936 елда ул обсерваториянең астрофизика бүлегендә фотографик астрометрия буенча төркемне җитәкли. 1941 елның сентябреннән 1942 елның февраленә кадәр обсерватория директоры вазыйфаларын башкара. Аның тырышлыгы белән күп кенә инструментлар, китапханә фонды китаплары һәм обсерватория пыялаотекасы материаллары коткарыла. 1945 елда ул фотографик астрометрия һәм йолдыз астрономиясе бүлеге мөдире итеп билгеләнә, аны 1973 елга кадәр җитәкли.
1937 елдан Ленинград университетында укыта, профессор була.
Төп фәнни хезмәтләре фотографик астрометрия һәм йолдыз астрономиясенә карый. Фотографик астрометрия буенча күзәтү материалын алуга зур өлеш кертә. Сайланган Каптейн мәйданчыкларында 18 000 йолдызның үз хәрәкәтләрен билгели. 6 һәм 12 яшьлек ара белән 61 Аккош куш йолдыз иярченнәрен ача. Борис Герасимович һәм Николай Днепровскийның галактикага бәйле рәвештә үз хәрәкәтләренең абсолютларын билгеләү турында фикерләрен тормышка ашыруга зур өлеш кертә. Аның Римда Халыкара астрономия берлегенең VIII съездындагы докладында бәян ителгән программасы халыкара буларак кабул ителгән һәм дөньяның күп кенә обсерваторияләрендә башкарылган. Тулы кояш тотылуын күзәтү буенча экспедицияләрдә (1927, 1936, 1945) һәм Свердловск, Тбилиси (1930) һәм Архангельск (1932) озынлыгын билгеләү буенча ике экспедициядә катнаша.
1929 елның 5 июлендә ул астероид 1148 Rarahu ача.
Халыкара астрономия берлегенең «Фотографик астрометрия» 24 нче комиссия президенты (1961—1966).
1968 елның 24 гыйнварында Кырым астрофизик обсерваториясендә ачылган кече планета 1792 Reni, Дейч үтенече буенча, аның туган урыны хөрмәтенә шулай дип атала.
Фәнни хезмәтләр
120дән артык фәнни хезмәт авторы; «Йолдыз астрономиясенең Пулков курсы» авторларының берсе.
Флоренс (Көньяк Дакота)
Флоренс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альдеальпосо
Альдеальпосо — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гачково
Гачково — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пуглед-при-Карловици
Пуглед-при-Карловици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парщице
Парщице — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Линтон (Төньяк Дакота)
Линтон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Линтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Еланъелга
Еланъелга — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Зоба
Зоба — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чус елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Еланъелга
Почта индексы — 452636, — 80258865002.
Азере (Аркуш-де-Валдевеш)
Азере  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Зоба
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Азере (Аркуш-де-Валдевеш)
Географиясе
Мәйданы —.
Козикувка
Козикувка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эжево-Старе
Эжево-Старе — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бийер (Олорон-Сент-Мари гуо)
Чыганаклар
Бийер (Олорон-Сент-Мари гуо)
Кальви (округ)
Кальви — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Корсика департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 861 км². Округ 4 кантоннан тора, алар үз чиратында 33 коммунага бүленгән.
Лемтыбож
Лемтыбож (Лемтыбож) — Коми Республикасының Вуктыл районында урнашкан авыл.
Климат
Лемтыбож климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (45%), руслар (56%).
Лозы (Свислацкий районы)
Лозы  (Лозы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кларенс (Пенсильвания)
Кларенс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кларенс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(519) Сильвания
(519) Сильвания  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1903 елның 20 октябрендә Р. С. Дуган тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1903 MP» саналган.
Дүвенҗи (Чорум)
Дүвенҗи (Düvenci) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Lui Armstrong
Lui Armstrong (inglizçä Louis Daniel «Satchmo» Armstrong; 1901-1971, Nyu-York) - AQŞ caz (jazz) bırğıçısı, cırçı, ansambl' citäkçese.
Решетниково (Киров өлкәсе)
Решетниково (Решетниково) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Lui Armstrong
Lui Armstrong belän Dük Ellington, Çarli Parker, Mayls Deyvis häm Con Koltreyn caz üseşenä zur yoğıntı yasağan, böten dönyada añlatıp birgän.
Tärcemäi xäle
Lui Nyu Orlean şähäreneñ iñ fäqir öleşendä tuğan.
Qatlawlı şartlarda üskän: ätise ğailäsen taşlağan, änise fäxişälek belän şöğellänä başlağan.
Решетниково (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Lui Armstrong
Tärcemäi xäle
Lui bäläkäy çaqta kümer taşuçı, gäzitlär satuçı bulıp eşlägän.
Решетниково (Киров өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (10%), руслар (89%).
Lui Armstrong
Tärcemäi xäle
Lui ğa berençe klarnet satıp alu öçen näq Karnofski aqça birgän.
Berençe muzıkal' belem "Weyf Houm" internatında alğan.
1924 yılda Nyu Yorkka küçä.
1930 yıllarda Lui küp gastrol'lärgä bara, Holiwudta töşerelä.
1933 yaña caz törkemen citäkli başlıy.
1950 yıllarda Gerşvin operasın "Porgi häm Bess" Ella Fitsjerald belän yasıy, zur dan qazana.
1959 yılda infarkt kiçerä.
1960 yıllarda iñ mäşhür cırların yasıy: «Go Down Moses», «Hello, Dolly!», «What a Wonderful World».
1971 yılda yöräk häm böyer awırtuınnan ülä.
Ädäbiät
Törkem:ҖырчыларTörkem:Джаз
(1081) Резеда
(1081) Резеда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Етрабонн
Етрабонн — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
(1081) Резеда
Тарихы
1927 елның 31 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 QF» саналган.
ZNF683
ZNF683 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бретт-ле-Пен
Бретт-ле-Пен — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Без
Без (Bèze) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Мирбо-сюр-Без кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23.4 км².
Крутобережная (Вихтомица кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Азиаш
Азиаш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Учалы районы
Учалы районы Башкортстанның көнчыгыш өлешендә урнашкан. Чиләбе өлкәсе белән чиктәш. Район үзәге Учалыдан Уфага кадәр 328 км, Белоретка – 103 км; Чиләбегә карый торган Верхнеуральск белән 61 км ара, Магнит каласына – 112 км, Миәскә – 107 км.
Учалы су чыганакларына бай. Агыйдел, Җаек, Юрүзән, Зирекле, Кызылъяр, Кыйдыш елгалары. Районда 29 күл бар. Иң зурлары – Өрген, Калкан, Карагай, Әвеш, Учалы, Карагай, Җилембәт күлләре. Илтабан, Рысай, Ахун, Первомайск, Ураз сусаклагычлары.
Учалы районы 1930 елның 20 августында Үзәк башкарма комитетының карары белән барлыкка килгән.
Демографик хәл
Иң зур авыллар: Учалы авылы, Ахун, Уральск, Миндәк.
Учалы районы халкының иң зур өлешен башкортлар тәшкил итә (табл. кара). Чиста татар авылы бер генә. Имангул (Урал белән), Илтабан, Кунакбай, Юлдаш, Илче, Рысай, Мансур, Калкан, Мулдаш (Өрген), Учалы шикелле торак нокталары типтәр яки типтәр-татар авыллары булып саналалар (1926 сан алу нәтиҗәсендә). Район төзелгәнче алар аерым Типтәр-Учалы волостенә буйсынганнар. 1959 елдан башлап аларның барысында башкортлар яши итеп языла. Имангол белән Урал әле 1959 елда татарлар буларак язылганнар. Укыту 1990 елларга кадәр татар телендә алып барылган.
Район халкының милли составы (Учалы шәһәрен исәпләмәгәндә)
Икътисад
Учалы тау-баектыру комбинаты райондагы бакыр-кәлчәдән ятмаларын үзләштерә. Комбинат урындагы икътисадны алга этәрүче төп көч. Эшчелєр коллективы шәһәрнең, шулай ук районның социаль иминлеген тәэмин итє. Миндәк руднигында алтын табыла.
Районның икътисадының 2010 ел өчен нәтиҗәләре: Казылмаларны өскә чыгару хуҗаларга һәм дәүләт казнасына 14 247,3 млн. сум китергән, эшкәртү тармагы – янә 4 027,8 млн сум. Район бюджеты 441,6 млн. сум тәшкил иткән.
Авыл хуҗалыгы
Аграр тармакта 10 а.х. предприятиесе (эре хуҗалык), 80 фермер хуҗалык эшли. 2010 елда районда 1 385,5 млн. сумлык товар җитештерелгән. Корылык килү сәбәпле – бу 2009 елның шул күрсәткеченең 64% гына.
Транспорт
Район җирен Миәс – Учалы – Межозерный тимер юлы кисеп чыга, Белорет – Учалы – Миәс, Учалы – Ахун – Верхнеуральск – Магнитогорск автомобиль юллары уза.
Мәгариф
2010 елда Учалы районы мәктәпләрендә 9341 бала укыган. Шуларның 6211 – башкорт балалары. 36 мәктәптә 2624 бала башкорт телендә укый (башкорт балаларының 43%), 20 мәктәптә 3587 бала башкорт телен туган теле буларак укый (янә 57%). Бердәнбер Ахун авылы урта мәктәбендә татар теле укытыла һәм укыту татар телендә алып барыла. Районда чама белән 1680 татар баласы бар. Бу барлык укучыларның 18%ы. Шулардан 22% татар баласы татар телен өйрәнә ала. Өч мәктәп лицей статусын йөртә. Алар Учалы шәһәре №12 лицее, Учалы авылы лицее, Ураз авылы лицее.
Сууркүла (Мәрьямаа)
Сууркүла (Suurküla) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Пуглед-при-Мокроногу
Пуглед-при-Мокроногу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козлин
Козлин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пост-Фоллс (Айдахо)
Пост-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пост-Фоллс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пунишча (Лепельский районы)
Пунишча (Пунішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Пеушешть (Вилча)
Пеушешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7445
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пасека (Диңгез буе воеводалыгы)
Пасека  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альдеальсеньор
Альдеальсеньор — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Лит (Төньяк Дакота)
Лит  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Альдеальсеньор
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лит (Төньяк Дакота)
Тарихы
Лит шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эзежиск
Эзежиск — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вя Виланова (Виченца)
Вя Виланова — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Виланова Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Йогунташ (Шаһинбей)
Йогунташ (Yoğuntaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
ZNF684
ZNF684 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Гаювка-Всходня
Гаювка-Всходня — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бьель (Атлантик Пиренейлар)
Бьель — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Бьель (Атлантик Пиренейлар)
Пудоб
Пудоб — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алварайнш (Виана-ду-Каштелу)
Алварайнш  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Лойбишка
Лойбишка (Лойбішка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фредерик (Көньяк Дакота)
Фредерик  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каразыбаш
Каразыбаш — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Брийон-ле-Сабль
Брийон-ле-Сабль — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Каразыбаш
Почта индексы — 452636, — 80258865003.
Етрапп
Етрапп — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Дүвердүзү (Дүзҗе)
Дүвердүзү (Düverdüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
(1082) Пирола
(1082) Пирола  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1927 елның 28 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 UC» саналган.
Кейзесс
Кейзесс — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уй елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клей (Пенсильвания)
Клей  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Клей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(87) Сильвия
(87) Сильвия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1866 елның 16 маенда Норман Погсон тарафыннан Мадрас обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Корте (округ)
Корте — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Корсика департаментына карый.
Алвареду
Алвареду — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Корте (округ)
Географиясе
Мәйданы — 2423 км². Округ 10 кантоннан тора, алар үз чиратында 109 коммунага бүленгән.
Алвареду
Географиясе
Мәйданы —.
Пужевци
Пужевци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Станислав Надежкин
Станислав Надежкин (4 ноябрь 1940 ел — 26 апрель 2020 ел) — галим-агроном. 1968-2013 елларда Башкортстан авыл хуҗалыгы институты һәм Башкорт дәүләт аграр университеты укытучысы, шул исәптән 1981-1989 елларда агрономия факультеты деканы, 1983-2012 елларда азык җитештерү кафедрасы мөдире. Халыкара аграр белем академиясе академигы, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1995), профессор (1992). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2003).