cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Глинник (Томашовский повяты)
Глинник  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прави-Ляс
Прави-Ляс — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шебалино (Алтай Республикасы)
Шебалино (Шебалино) — Алтай Республикасының Шебалино  районында урнашкан авыл. Федераль классификатор буенча муниципаль статусы — село.
Прави-Ляс
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шебалино (Алтай Республикасы)
Почта индексы — 649220.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
География
Шебалино Таулы Алтайскидан 122 километр көньяк-көнбатышрак урнашкан.
Тарих
1833 елда нигезләнгән.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: алтайлар (34%), руслар (64%).
Шакаман
Шакаман (Шақаман) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Воцлави
Воцлави — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Емяльянава (Вавкавыский районы)
Емяльянава  (Емяльянава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вырезка (Угличское кушылдыгы)
Вырезка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Угличское елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кресниця
Кресниця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җумһуриет (Һүюк)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һүюк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лензе
Лензе — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Мацкова
Мацкова (Мацкова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Пас-Вож
Пас-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лек-Воркута елгасының уң ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Богдани-Велики
Богдани-Велики — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Süriä watandaşlar suğışı
300px|мини|уңда|Suğışnıñ xaritası: {{legend|#ff8080|Xökümät köçläre idäräse astında}} {{legend|#c6e9af|Fetnä itüçe "Süriä azat ğäskäre", Än-Nusrä, İF kontrole astında}} {{legend|grey|[[Ğıyraq häm Şam İslam däwläte kontrole astında}} {{legend|#efe4b0|Kördlär ğäskäre idäräse astında}}
Xäzerge suğış wäzğiäte biredä (ingl.) ]] Süriä watandaşlar suğışı (ğäräpçä لحرب الأهليّة السّوريّة - Süriä krizisı) — Süriä däwläteneñ häm berektäş ğäskärläre ber yaqtan häm kisken qaraşlı cihadçılar qorallı oyışmaları häm räsmi xäkimiätkä qarşı baş kütärüçelär ikençe yaqtan arasındağı qorallı nizağ.
Nizağnıñ öçençe yağınnan kördlär çığış yasıylar, näticädä tönyaq-könbatış Süriädä moxtari kördlär töbäge buldırılğan.
Kisken qaraşlı cihadçılar qorallı oyışmaları häm fetnäçelär tarafında 70 ildän irekçelär qatnaşalar.
Süriä xökümäte yağında Löbnan oyışması "Xizbullah" suğışçıları häm Ğiraq şiğiläre qorallı törkemnäre qatnaşalar.
Tarix
2011 yılnıñ martında "Ğäräp yazı" däwamında Baas firqäse häm Bäşär Äsäd xäkimiätenä qarşı çualışlar başlana.
2011 yılnıñ iyün-iyülendä çualışlar çın suğışqa äwerelä.
2012 yılda BMO suğışnı "açıq dini nizağ" dip atıy (şiğilär-alavitlar häm sönni cihadçılar arasında).
Кече Суетка
Кече Суетка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Агыйдел елгасының сул ярына тамагыннан 30 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Süriä watandaşlar suğışı
Tarix
Süriä xökümätenä qarşı çıqqan suğışçılar Soğud Ğäräbstanı, Qatar, Törkiä, AQŞ tarafınnan yaqlana. Näticädä Ğıyraq häm Şam İslam däwläte, Äl-Qağidä, Äl-Nusrä üz kontrole astına zur bilämälären ala.
Кече Суетка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Süriä watandaşlar suğışı
Tarix
Süriä räsmi xökümäten İran, Räsäy yaqlıylar.
Süriä watandaşlar suğışı näticäsendä küp qaçaqlar Törkiägä, İordaniägä, Awrupa Berlegenä qaçıp kitä.
2015 yılnıñ noyäberendä Törkiä xärbi oçqıçı Räsäyneñ istrebitelen Törkiäneñ çige rayonında beterä häm ike rus xärbie üterelä. Şul waqiğa Rusiä häm Törkiä arasındağı mönäsäbätlären şaqtıy boza.
Вениальбо
Вениальбо — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дербент (Бартын)
Дербент (Derbent) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (köy).
UBASH3B
UBASH3B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Гидеон (Оклахома)
Географиясе
Гидеон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Няжлову (Димбовица)
Няжлову — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глинно (Лодзь воеводалыгы)
Глинно  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лонди
Лонди (Londi) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Глинно (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шакат (авыл)
Шакат (Шақат) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Прибудки
Прибудки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Маккеми (Техас)
Маккеми  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Прибудки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маккеми (Техас)
Тарихы
Маккеми шәһәре  елда нигезләнгән.
Марс (Пенсильвания)
Марс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Маккеми (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марс (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилаҗо Җелзи (Лече)
Вилаҗо Җелзи — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Җелзи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лепин (Па-де-Кале)
Лепин — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Ендрыхавцы
Ендрыхавцы (Ендрыхаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Мекоң
Озынлыгы 4500 км, бассейнының мәйданы 810 мең км². Тибет таулыгындагы Таңла сыртыннан башланып, Син-Тибет тауларының тирән тарлавыклары аркылы Камбоҗа тигезлегеннән ага. Юлы күп бусагалы. Камбоҗа тигезлегенә чыкканда зур шарлавык (биеклеге 21 м) хасил иткән. Көньяк Кытай диңгезенә сазланган делтә (мәйд. 70 мең км²) хасил итеп коя. Төп кушылдыклар: уң — Мун, Тонлесап; сул — У, Тхан, Сан. Пномпень шәһәре янында уртача су чыгымы 13,2 мең м³/сек.
Ендрыхавцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Врублево (Диңгез буе воеводалыгы)
Врублево  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
UBB
UBB —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Креснишке Поляне
Креснишке Поляне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глогова (Лодзь воеводалыгы)
Глогова  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шыргайту
Шыргайту (Шыргайту) — Алтай Республикасының Шебалино районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Latviä
Latviä yäki Letoniä, räsmi iseme Latviä Cömhüriäte (latışça: Latvijas Republika) — Tönyaq Awrupada Baltıyq diñgeze buyında urnaşqan däwlät. Kürşeläre: tönyaqta Estoniä, könçığışta Räsäy, könyaqta Litva.
Шыргайту
Халык
Халык саны динамикасы:
Latviä
Millätläre
Latışlar (59,4%), urıslar (27,6%), beloruslar, ukrainnar, yähüdlär, tatarlar h.b.
Шыргайту
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (100%).
Latviä
Milli dine
Räsmi dine yuq.
Latışlar: lüteran häm katolik xristianlığı; keçe öleşe dievturi (xristianlıq qädär dine)
Туганнар бленнореясы
Туганнар бленнореясы (туганнар конъюнктивиты) туганнан соң 2 атна дәвамында чирле анадан тудыру вакытында йоктыру нәтиҗәсендә үсеш ала.
Latviä
Milli dine
Başqalar: katolik xristianlığı, islam, yähüd dine
Borınğı tarix
Estoniä cirendä borınğı zamannardan baltıyq (latgallar h. b.) häm fin-ugır (livlär) qäbilläre yäşilär. Alar xäzerge latışlarnıñ babaları.
Туганнар бленнореясы
Бу чир шулай ук туганның иммунитеты җитмәгәнлеге һәм күз алмасының алгы өслегенең камил төзелеше булмаганга бәйле (лимфоид тукыма булмау һәм чагыштырмача юка яшь пәрдәсе).
Latviä
Urta ğasırlar
Latgallar Kiev Rustän kilgän missionärlärdän pravoslavie qabul itälär
13. yözdä Latvianı Almannar (German Sword Brethren) kontrolenä alalar; Lätilär katolik dine qabul itälär
Latvia Livoniä Ordenı, Şvetsiä, Pülşä sostavına kerä
Туганнар бленнореясы
1. N. gonorrhoeae үсеш алган илләрдә хәзерге вакытта еш очрамый, ләкин шулай да җитди тудыргыч булып тора.
Latviä
Urta ğasırlar
Reformatsiä waqıtında Lätilärneñ öleşe lüteran dine qabul itälär
Yaña ğasırlar
18-19 yözdän Latviä Rusiä İmperiäse sostavına kerä
Туганнар бленнореясы
2.  C. trachomatis үсеш алган илләрдә күбесенчә чир тудыргычы булып тора; пневмония, отит һәм ринитка китерә ала. Башка патоген агентлар. S. aureus, S. pneumoniae, H. influenzae һәм Enterobacteriacae (Bacillus spp., E. coli һәм Klebsiella spp. ). Гади герпес вирусы (гадәттә HSV-2) сирәк тудыргыч һәм гадәттә гомуми вируслы инфекция шулай ук энцефалит белән бәйле.
Latviä
Yaña ğasırlar
Oktäber İnqıylabınnän soñ (1918.yılnıñ 18 noyäber) Latviä üz bäysezlegen iğlan itä.
1940. yılda Latviäne Ribbentrop-Molotov paktı buyınça Sovetlar Berlegenenñ Xäkimiäte üz kontrolenä ala. Latviä SSSRğa kerä
Туганнар бленнореясы
Повидон-йод 2,5% — кыйбат булмаган туганнар бленореясын чыгарган барлык билгеле инфекцион агентларга каршы нәтиҗәле чара. Җитәрлек чара булып туганда бер тапкыр тамызу санала. Кайвакыт эритромицин 0,5% яки тетрациклин 1% маен кулланалар.
Latviä
Yaña ğasırlar
1941 - 1944 Alman okkupatsiäse
Böyek Watan Suğışınnan soñ Latviädä suğış tämamlana. (Urman abıylar suğışı)
1991.dä SSSRdan çığa
Туганнар бленнореясы
Ачыклау
2.             Билгеләре
Latviä
Xäzergä Latviä
2004.neñ 29. martta NATO blogına kerä
Туганнар бленнореясы
Ачыклау
•      Гадәттә ике яклы кабаклар шешү гонококклы инфекциядә бик чагыла (рәс.8. 9а).
•      Бүлендек башта сүлле-геморрагик, соңрак — лайлалы-эренле.
Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль сәркатибе
Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль сәркатибе, кыскача БМО Генераль сәркатибе ( БМО рәсми телләрендә: Secretary-General of the United Nations, Secrétaire général des Nations unies, Secretaría General de Naciones Unidas, Генеральный секретарь ООН, مين عام الأمم المتحدة, 联合国秘书长 ) — Берләшкән Милләтләр Оешмасының төп идарә органнарының берсе булган Секретариатның баш вазифаи заты.
БМО Генераль сәркатибен БМО Куркынычсызлык Шурасы тәкъдиме буенча БМО Генераль Ассамблеясе билгеләп куя. Кагыйдә буларак, БМО Куркынычсызлык Шурасының даими әгъзасы булган илләрнең вәкиле БМО Генераль сәркатибе итеп сайлана алмый. БМО Генераль сәркатибе, гадәттә, 5 ел сайлана, шулай ук яңа 5 еллык  сайлану хокукына ия. Мөддәтләр саны чикләнмәгән.
Latviä
Säyäsäte
Latviä konstitutsion demokratiä dip sanıla. Prezidentne parlament (Saeima) saylıy. Saeimada 1 pulat, 100 urın. Prezidentnı häm deputatlarnı 4 yılğa saylıylar.
Latviäneñ zur öleşe - rus telle grajdannar tügel
Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль сәркатибе
Вазифалары
БМО Генераль сәркатибе БМО Куркынычсызлык Шурасына дөньяда тынычлык һәм хәвефсезлекнең торышына, үзе уйлаганча, куркыныч яный торган мәсьәләләр буенча мәгълүмат бирә. Аңа бер хөкүмәт яки хакимият тә күрсәтмә бирергә хаклы түгел. Ул Берләшкән Милләтләр Оешмасы алдында гына җавап тота. БМО Генераль сәркатибе, БМО Генераль Ассамблеясы кабул иткән кагыйдәләр буенча, БМО Сәркатиплеге персоналын билгели.
Latviä
Administrativ bülüe (-2009)
Latviägä 26 rajon (rayon) kerä:
Туганнар бленнореясы
Ачыклау
•      Имчәкле конъюнктиваль җавап кайчакта псевдомембраналар белән була ала (рәс. 8. 9б).
Latviä
İqtisad
Soñğı iqtisadi krizise 1998. yılda bula.
1999.nıñ noyäberdä Latviä WTOğa kerä.
Démografiäse
SSSRdan çığuınnan soñ rus telle keşelär Latviädän kitälär, xalıq sanı citärä.
Mädäniäte
Latviä bik mädäniätle il. 2003. yılda Latviädä Eurovision Cır Konkursı buldı.
Туганнар бленнореясы
Ачыклау
•      Җәрәхәт һәм тишелү кебек мөгезкатлауның катнашуы N. gonorrhoeae йокканда аеруча чагылырга мөмкин. Дәвалау булмаганда C. trachomatis конъюнктиваль җөйләнү һәм мөгезкатлауның периферия паннусы сәбәбе була ала.
3.             Тикшерү ысуллары
•      Экссудатны диплококкларны (N. gonorrhoeae) ачыклау өчен Грам буенча буяу һәм өстәүләрне (Chlamydia — рәс. 8. 9в) ачыклау өчен Гимза буенча буяу.
•      N. gonorrhoeae ачыклау өчен шоколадлы агарга яки Thayer-Martin мохитенә чәчү.
•      Chlamydia һәм Neisseriae ДНК-сын ачыклау өчен ПЧР.
Дәвалау
Ашыгыч дәвалауны балалар инфекционисты билгели.
1.             Хламидийлы инфекциядә  эчкә эритромицин этилсукцинат 2 атна дәвамында кулланалар. Пневмониягә карата шик булганда дәвалауны 3 атнага кадәр озынайталар. Эритромицин яки тетрациклин маен өстәмә буларак кулланалар, ләкин монотерапия итеп түгел.
3.             Башка бактериаль инфекцияләрдә  хлорамфеникол яки неомицин майларын 4 тапкыр көнгә кулланалар. Авыр очракларда системалы антибиотиклар кулланалар.
Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль сәркатибе
Сайлану үзенчәлеге
БМО Генераль сәркатибе 5 ел сайлана. БМО Куркынычсызлык Шурасы даими әгъзасы булган илләр вәкилләре кандидатурага вето сала ала. БМО Генераль сәркатибен сайлаганда, гадәттә, Регион принцибы искә алына. Сайлау гади аккламация юлы белән башкарыла.
Регион принцибы
БМО Генераль Ассамблеясенең 1997 елгы резолюциясе регион принцибын (кыйтгалар буенча ротация принцибы) куллануны күздә тота. Әлеге резолюция буенча, БМО Генераль сәркатибе планетаның төрле регионнары вәкилләреннән сайланырга тиеш
Туганнар бленнореясы
Дәвалау
4.             Гади герпес вирусын ачыклаганда системалы ацикловир 14 көн дәвамында һәм урынлы 5 тапкыр көнгә бирәләр.
Павел Нахимов
Павел Нахимов, Павел Степанович Нахимов, Нахимов Павел Степанович — XIX гасырда Россиянең хәрби флот җитәкчесе, сәргаскәр (адмирал). Севастополь оборонасы каһарманы.
Рус-төрек сугышы
1827 елның җәендә Балтика флоты караблары Урта диңгезгә бара. Максат — грек баш күтәрүчеләренең төрекләргә каршы азатлык хәрәкәтенә теләктәшлек итү. 1827 елның 8 октябрендә Наварин бухтасында төрек-мисыр флотына каршы бәрелештә катнаша. Саны буенча күпкә зуррак дошманны тар-мар итүдәге шәхси батырлыгы һәм ут яудыру осталыгы өчен 4 дәрәҗә Изге Георгий ордены белән бүләкләнә һәм капитан-лейтенант дәрәҗәсе бирелә. 1828 елда Кара диңгездә төрек флотына каршы сугышта «Наварин» корветы капитаны буларак, Дарданел бугазын камауда катнаша. 1832 елдан Россия җилкәнле флотының иң яхшы карабы — «Паллада» фрегаты капитаны. 1834 елның гыйнварыннан Кара диңгез флотына күчерелә. 84 туплы «Силистрия» карабының II ранглы капитаны итеп билгеләнә. 1837 елдан I ранглы капитан. Кавказ тау халыкларына каршы хәрәкәтләрдә катнаша. 1845 елда контр-адмирал дәрәҗәсе бирелә. Яңа диңгез уставына өстәмәләр тәкъдим итә. Хәрби-диңгез сәнгате тактикасы һәм стратегиясен эшләүгә өлеш кертә. Пар ярдәмендә йөзүче флотны булдыруны кайгырта. 1852 елда вице-адмирал дәрәҗәсендә Кара диңгез флоты эскадрасы башлыгы итеп билгеләнә. 1853 елның сентябрендә Кавказ яр буена 16 меңле десантны оста күчерүе өчен II дәрәҗә Изге Владимир ордены ала.
Кырым сугышы
1853 елның октябреннән Англия-Франция флоты Дарданел бугазына килә. Россия флоты Босфор бугазын оста итеп крейсер белән камый.
Синоп сугышы
П. Нахимов 3 линия карабы белән килеп, рейдта 16 карабы торган Синоп портын камый. Ярдәмгә тагын 3 караб килгәч, төрек эскадрасына һөҗүм итә. 1853 елның 18 ноябренда Төркия флоты тар-мар ителә: 16 караб, 153 мең гаскәри һәлак була. Вице-адмирал Осман-паша, 3 төрек капитаны әсир төшә. П.С. Нахимов II дәрәҗә Изге Георгий (Зур хач) ордены белән бүләкләнә.
Весдемарбан
Весдемарбан — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боги (Польша)
Боги  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грандвъю (Оклахома)
Грандвъю  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Грандвъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кандракүл (Туймазы районы)
Кандракүл — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Прогалля
Прогалля — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мацковичы
Мацковичы (Мацковічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
1нче Түкәт
1нче Түкәт (1-се Түкәт) — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453344, — 80238863003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 147 кешенең яшәве мәгълүм.
Җумһуриет (Карапынар)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Карапынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шакей
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Креснишкий Врх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Симментал сыеры
Симментал сыеры (Simmental, симментальская) — мөгезле эре терлекнең сөт һәм ит бирә торган токымы. Токым V гасырда Швейцариядә җирле һәм Скандинавиядән китерелгән терлеген яхшырту белән барлыкка килде.
Озак вакыт җирле терлекне Швейцариядәге симментал үгезләре белән үзләштереп кушылдыру аркасында төрле илләрдә симментал терлегенә якын токымнар барлыкка килгәннәр: Алмания һәм Австриядә — флекфи, Франциядә — монбельярд, Венгриядә — венгер ала һ.б. Россиягә симментал токымы XIX гасырның 2 яртысыннан башлап китергәннәр. Үгезләрне җирле терлек (соры украин, полесье, калмык, казакъ һ.б.) белән кушылдырганнар. Советлар Берлегенә симментал терлеген Швейцариядән тыш Алманиядән, Венгриядән һәм Австриядән керткәннәр. Россиядә җирле терлекне симментал үгезләре үзләштереп кушылдыру аркасында симментал сыерның берничә төбәк төрләре барлыкка килгән (сычёвка, дала, украин, идел буе, урал, себер һәм ерак көнчыгыш).
Төсе сары, сары ала, кайвакыт кызыл ала; башы һәм койрыкның очы ак, борыны алсу, мөгезләре һәм төякләре аксыл балавыз төсендә. Үгезләрнең авырлыгы 800–1100 кг, сыерларның — 550–600 кг. Бозауларның авырлыгы, симертү өчен ашаткач, 12 айда 400–420 кг, 18 айда — 500–600 кг. Сугым чыгышы 58–62 %. Уртача еллык савымы 3500–4500 кг, сөтнең майлылыгы 3,8–3,9 %.
1985 елның 1 гыйнварда хуҗалыкларда 15 307 мең баш бар иде. Россия, Украина, Беларусия һәм Казакъстанда үрчетәләр. Токымны сыерларның яңа токымнарны (бестужев, кызыл тамбов, сычёвка) барлыкка китергәндә кулланылганнар.
Глоговець (Кутновский повяты)
Глоговець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окос (Тимшор кушылдыгы)
Окос — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Тимшор елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шастре-Санси
Шастре-Санси (Chastreix -Sancy) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
Лер
Лер — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Ёни
Ёни (Ёні ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Няршова
Няршова — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
UBC (ген)
UBC (ген) —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Хаҗ
Хаҗ (حَجّ хәҗҗ ) — Ислам диненең биш баганасының берсе.
Хаҗ елның билгеле көнендә Гарәфәттә булу һәм кагыйдәләрен үтәп, Кәгъбәне таваф кылынуны аңлата.
Исламда матди хәле яхшы булган һәрбер мөселманның гомерендә бер тапкыр хаҗга баруы фарыз кылынган, ягъни бу вазифа мөселманнар өчен диннең 5 баганасыннан берсе.
Вилаҗо Җема (Л'Аквила)
Вилаҗо Җема — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Җема Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Вятролом (Диңгез буе воеводалыгы)
Вятролом  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дербентбашы (Эзине)
Дербентбашы (Derbentbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Эзине илчесенә караган бер авыл (köy).
Боглевице
Боглевице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маклендон-Чисголм (Техас)
Маклендон-Чисголм  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Промиски
Промиски — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мартинсбург (Пенсильвания)
Мартинсбург  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Видаянес
Видаянес — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крестениця
Крестениця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Абдрахман (Ырынбур өлкәсе)
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 93,2%, руслар — 2,0%, башкортлар — 2,0%.
Грант (Портедж округы, Оклахома)
Грант  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Грант халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мацнава
Мацнава (Мацнава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кече Татарка (Чарыш кушылдыгы)
Кече Татарка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чарыш елгасының сул ярына тамагыннан 441 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Леспесс
Леспесс — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Massagetlar
Massagetlar (yunança Μασσᾰγέται) — antik yazuçılar buyınça Skifiädä torğan xalıq.
Taswir
Herodot buyınça massagetlar - skiflar ber qäbiläse bulğan.
Zamança belgeçlärgä qarağanda massagetlar iran telle xalıq bulğan.
Пачь-Вож
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Massagetlar
Taswir
Törle yazuçılar massagetlarnıñ törle urnaşuın bilgeli,: İdel buyınnan, Ärmänstanğa häm Amudärya yılğasına qädär.
Massagetlarnıñ mäşhür patşabikäse Tomiris bulğan. Herodot buyınça Kir II massagetlarğa qarşı höcüm itkän häm massagetlar mälikäse Tomiris ulın ütergän. Mälikä Tomiris soñraq Kir II ğäskären ciñgän häm üç alğan: Kirnıñ başın kisep, qanğa batırğan.
Prokopiy Kessariyskiy qaraşı buyınça massagetlardan hunnar çıqqan.
Massagetlar skiflarğa oxşağan bulğannar. Baqır, altınnar äyberlär eşkärtkännär. Terlek ürçetkännär, balıq totqannar, söt eçkännär.
Глоговець (Ленчицкий повяты)
Глоговець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
UBD
UBD —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Галензиново
Галензиново — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кандра-Төмәкәй
Кандра-Төмәкәй — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452788, — 80251840005.
Шакпак ата
Шакпак ата (Шақпақ ата) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Кржети
Кржети — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җумһуриет (Кулу)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Енчы
Енчы (Енчы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кумалыр (авыл)
Кумалыр (Кумалыр) — Алтай Республикасының Шебалино районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (49%), руслар (51%).
Глоговець (Лодзький-Схидний повяты)
Глоговець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Богужин
Богужин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лоо күла
Лоо күла (Loo küla) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Видемала
Видемала — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Проневичи
Проневичи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жабня (Угличское (Жабни кушылдыгы)
Жабня — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Угличское сусаклагычы янындагы Жабни елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Грегори (Оклахома)
Грегори  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Грегори халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Леспинуа
Леспинуа — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Мацуры
Мацуры (Мацуры ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Юрий Никулин
Юрий Владимирович Никулин (1921 елның 18 декабрь, Демидов, Смоленск губернасы, RSFSR — 21 август 1997 елның Мәскәү, Россия) — Совет һәм Россия цирк артисты (клоун), цирк директоры, кино актеры, теле алып баручы. ССРБның Халык артисты (1973). РСФСР дәүләт премиясе лауреаты. абыйлары Васильев (1980). Социалистик Хезмәт Каһарманы (1990). Бөек Ватан сугышы әгъзасы. Кавалеры ике Ленин ордены (1980, 1990).
Мацуры
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вилаҗо Җузепина (Кремона)
Вилаҗо Җузепина — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Җузепина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Швиц сыеры
Швиц сыеры (Braunvieh — «көрән мал», швицкая) — мөгезле эре терлекнең сөт бирә торган токымы. Токым Швейцариянең таулы төбәкләрендә (Швиц (Schwyz) кантонында) Шәрекътән борын заманда алып китерелгән кыска мөгезле терлектән чыккан хайваннарны сайланыш белән барлыкка килде.
Төсе коба — сыек соры, куе көрән булырга мөмкин, сыртта җилкәдән койрык төбенәчә аксылрак; кара кучкыл борын тирәсендә аксыл төк капламы.
Токымда “сөткә-иткә”, “сөткә” һәм “иткә-сөткә” төрләрен аерыралар. АКШта уртача еллык савымы 5000 кг һәм сөтнең майлылыгы 4,5 % белән “сөткә” төрне барлыкка китергәннәр. Советлар Берлегендә мал күбесенчә “сөткә-иткә” төрдәге.
Үгезләрнең авырлыгы 800–950 (кайвакыт 1200 гә кадәр) кг, сыерларның — 550–600 (кайвакыт 800 гә кадәр) кг. Печелгән бозауларның авырлыгы, симертү өчен ашаткач, 1½ елда 500 кг. Сугым чыгышы 60 %. Уртача еллык савымы 3500–4000 кг, сөтнең майлылыгы 3,7–3,8 %.
Нятирнаря
Нятирнаря — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Маралиха
Кече Маралиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/3550/318/78    кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пашпиянъю
Пашпиянъю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының уң ярыннан 118 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әмәт-Хан Солтан
Бөек Ватан сугышы
Бөек Ватан сугышында беренче көннән катнаша. 1941 елның 22 июнендә берничә сугыш очышын ясый, фашист дошманнарына һөҗүм итә.
1941 елның көзеннән Тындагы Ростов күген саклый.
1942 елда снарядларын тотып бетереп фашистларың бомбага тотучы «Юнкерс-88»ен таран белән юк иткән, үзе парашют белән котылган. Шушы батырлыгы өчен бөтен Ярославль баш мәйданында Әмәт-Хан Солтанга хөрмәт күрсәткән һәм Ленин ордены белән бүләкләгән.
1942 елда Әмәт-Хан Воронеж янында Сталинград сугышында катнаша. "Аэрокобра" очкычында Тындагы Ростовны, Таганрогны азат итүдә, Кубань өчен сугышта катнаша.
1944-1945 елда Әмәт-Хан Көнчыгыш Пруссиядә сугыша, Берлин өчен сугышта катнаша. Соңгы бәрелеш 1945 елның 29 апрелендә булган: Әмәт Хан Берлин "Темпелһоф" һава аланы өстендә фашист «Фокке-Вульф 190» очкычын бетерә.
Сугыш вакытында Әмәт-Хан Солтан 603 сугыш очышын ясый, шул исәптән: 70 – фашист көчләренә һөҗүм, 150 һава сугышы, 49 фашист очкычын юк итә.
Сугыштан соң
Сугыштан соң Хәрби-һава академиясендә укый.
1947 елдан Очу-тикшеренү институтының очучы-сынап караучы булып эшли. 1949 елда Ту-2 очкычында беренче һавада очкычка ягулык салу үткәрә.
1951-1953 елда Әмәт Хан белән С. Анохин, Бурцев, Павлов очучылары яңа очкыч-снарядны сынап карадылар, шушы сынауда һәлакәт вакытында Әмәт Хан үз тотнаклыкка күрә яңа очкычны коткара ала.
1971 елның 1 февралендә Ту-16ЛЛ очкычында сынау очышын ясаганда һәлак булган.
Мәскәүдә Новодевичье зиратында күмелгән.
Хайтарма (Кайтарма)
Әмәт-Хан Солтан батырлыгына карамастан аның туганнары һәм бөтен Кырым татарлары халкы сөргенлеккә җибәрелгән.
1956 елда Советлар Берлегенең ике тапкыр Каһарманы Әмәт-Хан кырым татарларының аклануы үтенечен имзалап, КПУ Үзәк комитетына хат җибәргән.
Кырым татарлары сөргенлегенә, Әмәт-Хан Солтан батырлыгына һәм кырым татарлары фәҗигасенә 2013 елда чыгарылган "Хайтарма" нәфис фильмы багышланган.
"Хайтарма" (кайту, кайтарма) нәфис фильмы беренче тапкыр Казан Халыкара мөселман кинофестивалендә күрсәтелде.
Кржище-при-Чатежу
Кржище-при-Чатежу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
UBE4A
UBE4A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Кржище-при-Чатежу
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Матаморас (Пенсильвания)
Матаморас  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пётр Салтыков
Пётр Салтыков, Пётр Семёнович Салтыков, Салтыков Пётр Семёнович — XVIII гасыр Россия хәрби җитәкчесе (генерал-фельдмаршал, 1759), граф (1733). Россия армиясе баш сәргаскәре (1759).
Галензув (Диңгез буе воеводалыгы)
Галензув  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аденовируслы кератоконъюнктивит
Аденовируслар — линияле ике сырмалы ДНК-дан торган унике почмаклы формадагы капсуласыз вируслар. Аденовирусларның 51 астибы билгеле, алар кешеләрне зарарлый һәм ялкынсынуга китерә ала. Эпидемиологларга вирусның астибын билгеләү инфекциянең кабынуын контрольдә тотарга мөмкинлек бирә.
2.   Югары йогышлы вирусның    тапшыруы күз һәм сулыш юллары бүлендекләре өчен башкарыла, ә таралу пычранган сөлге һәм җиһаз куллану белән бәйле, мәсәлән күз тонометры. Конъюнктивит башланганнан соң кеше якынча 12 көн йогышлы.
Шакпак Баба
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Аденовируслы кератоконъюнктивит
Инфекцион агентлар спектры
Аденовируслы күз инфекциясе киңлеге субклиник барышлы җиңел чирдән алып, шактый зур үлем очракларына кадәр чагылган инфекциягә кадәр була ала.
1.            Фарингоконъюнктиваль бизгәк бик еш 3, 7 һәм 11 серотиплары белән чыгарыла. Өске сулыш юллары ялкынсыну белән авырулардан тамчылы юл белән тапшырыла. Кератит 30% очракта үсеш ала, ләкин сирәк авыр була.
2.            Эпидемик кератоконъюнктивит күбесенчә 8, 19 һәм 37 серотиплары, шулай ук кайбер башка вируслар белән чыгарыла. Вирус гадәттә кагылу юлы, кораллар һәм эремәләр аша күчә. Кератит 80% очракта барлыкка килә һәм авыр барышлы була ала.
3.   Гадәттә яшь түгелү, кызару, уңайсызлык хисе һәм бер күзнең фотофобиясе белән    беленә; парлы күз гадәттә 1-2 көннән соң җәлеп ителә, ләкин ялкынсыну җиңелрәк бара.
4.             Билгеләре
NGC 6829
NGC 6829 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Аденовируслы кератоконъюнктивит
Инфекцион агентлар спектры
•    Фолликуляр конъюнктивит (рәс. 8. 10а).
•    Авыр очракларда конъюнктивага кан сава, хемоз һәм псевдомембраналар барлыкка килә (рәс. 8. 10б).
Глоговець (Поддембицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аденовируслы кератоконъюнктивит
Инфекцион агентлар спектры
•    Колак яны лимфа төерләре зураю.
•    Псевдомембраналар тарала, ләкин кайвакыт бераз конъюнктива җөйләренә китерә (рәс. 8. 10в).
Кератит
1.            1 нче стадия чир башланганнан 7-10 көннән соң барлыкка килә һәм нокталы эпителиаль кератит белән сыйфатлана, ул 2 атнадан соң бетә (рәс. 8. 10г).
3.            3 нче стадия алгы стомаль инфильтратлар белән сыйфатлана, алар айлар һәм еллардан соң тарала (рәс. 8. 10е).
Дәвалау
1.            Конъюнктивит симптоматик ясалма яшь һәм суык компресслар белән 3 атнадан соң үзеннән-үзе беткәнгә кадәр дәвалана. Авыр мембраноз конъюнктивитта урынлы стероидлар куллану кирәк булырга мөмкин.
2.            Кератит стероидлар белән дәвалауга яхшы бирелә. Кызганычка күрә алар чирнең табигый барышы вакытын киметми, ә мөгезкатлауның ялкынсыну дәрәҗәсен киметә генә. Дәвалау курсын иртә туктатканда мөгезкатлау зарарлануы киредән барлыкка килә ала.
Кендектамак
Кендектамак — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452785, — 80251840006.
Йогышлы моллюск чыгарган конъюнктивит
Йогышлы моллюск — ике сырмалы ДНК-дан торган махсус поксвирус чыгарган тире инфекциясе һәм чагыштырмача сәламәт балаларны зарарлый; чирләү чиге 2 алып 4 яшькә кадәр туры килә (рәс. 8. 11а). Чир таралышы йоктырганнарга кагылу һәм авыру кешеләр аша килеп чыга. Күпсанлы, ә кайвакыт катнаштырылган зарарланулар иммунитет җитмәгәндә табыла. Бик еш КИВ-йоктырган кешеләрдә инфекция таралышы ияк өлкәсендә була.
Малакофф (Техас)
Малакофф  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Йогышлы моллюск чыгарган конъюнктивит
Ачыклау
1.    Өзлексез бер яклы күз ярсытуы һәм бераз уңайсызлык хисе белән  сизелә.
Малакофф (Техас)
Тарихы
Малакофф шәһәре  елда нигезләнгән.
Йогышлы моллюск чыгарган конъюнктивит
Ачыклау
2.             Билгеләре
Малакофф (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йогышлы моллюск чыгарган конъюнктивит
Ачыклау
• Кабак кырыенда балавыз сыман ялтыраулы һәм кендек сыман тартылу белән тонык төер һәм фолликуляр конъюнктивит һәм бераз лайлалы бүлендек катнашмасы (рәс. 8. 11б).
•     Озак барышта һәм дәвалау булмаганда эпителиаль кератит яки паннус үсеш алырга мөмкин.
NB Хроник конъюнктивит белән кешеләрдә моллюск белән зарарлануны үткәрмәс өчен керфекләр үсеше сызыгын җентекләп тикшерергә кирәк.
Кумалыр (мәгънәләр)
Кумалыр:
Яңа Тирес
Яңа Тирес (Новый Тирис) — Ырынбур өлкәсенең Абдулла шәһәр округындә урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 98,3%.
Кривий Врх
Кривий Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Вильябрасаро
Вильябрасаро — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
2нче Түкәт
2нче Түкәт (2-се Түкәт) — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453344, — 80238863004.
Җумһуриет (Селчуклу)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
2нче Түкәт
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 19 кешенең яшәве мәгълүм.
Ерамеевичы
Ерамеевичы (Ерамеевічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лестрем
Лестрем — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Богужинек
Богужинек — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.