cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ла Зандунга (Саламанка)
Ла Зандунга — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Зандунга Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Чиконья (Вербано-Кузио-Осола)
Чиконья — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чиконья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD79416
HD79416 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Седлиште (Плзень-йиг)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Навате (Бреша)
Навате — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Навате Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Градара
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 1144
IC 1144 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Колония Сан Себастиян (Тлапа де Комонфорт)
Колония Сан Себастиян — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония Сан Себастиян Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Сан Салваторе (Варезе)
Сан Салваторе — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Салваторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гроттаммаре
Гроттаммаре — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шевкетие (Гөлҗүк)
Шевкетие (Şevketiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кокорино (Вибо Валенция)
Кокорино  — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кокорино Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Седлиште (Свитави)
Седлиште  (Sedliště) — Чехиянең Пардубице крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Чиконья (Арецо)
Географиясе
Чиконья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Мигел (Тистла де Герреро)
Сан Мигел — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Мигел Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
HD79439
HD79439 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
IC 1145
IC 1145 —  чикләрендә урнашкан.
HD79439
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
IC 1145
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
HD79439
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дворек (Тржебень)
Дворек  (Dvorek) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Үчсырт (Муш)
Үчсырт (Üçsırt) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
Навацо (Бреша)
Навацо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Навацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гроттаццолина
Гроттаццолина — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кокоцело (Козенца)
Географиясе
Кокоцело Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Салваторе (Кремона)
Сан Салваторе — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Салваторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Борисоглебский күле
Борисогле́бский күле́ - Көнбатыш Чулман алдындагы күл. Элеккеге су юлында сакланып калган күл. Казансу елгасының уң яры тугаенда, Борисоглебский һәм Голубое Озеро авыллары арасында урнашкан.
Су өслегенең мәйданы 3 га, су күләме 60 мең м³. Гомуми озынлыгы 750 м, уртача киңлеге 40 м, уртача тирәнлеге 2 м, иң тирән урыны 3,5 м. Дагасыман формада. Күл ике урында юл өемнәре белән бүленә. Тотрыклы рәвештә җир асты сулары белән туена; көньяк өлештән Казансу ягына су чыгымы якынча 0,3м³/с булган инеш агып чыга. Суы ачык яшел төстә, үтә күренмәле.
Күлнең фитопланктонын яшел, кремнийлы (диатом) һәм зәңгәрсу-яшел суүсемнәр билгели, югары төзелешле үсемлекләрдән гади курак, вак бака тәңкәсе, куе яшел мөгезьяфрак һәм Канада элодеясе өстенлек ала. Күлдә табан балык һәм кара балык бар. Хуҗалык-көнкүреш максатларында файдаланыла.
Шевкетсүмер (Акдениз)
Шевкетсүмер (Şevketsümer) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Акдениз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
IC 1146
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Дворец (Боровани)
Дворец  (Dvorec) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Чикото (Беневенто)
Географиясе
Чикото Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта Ана Пакуеко (Пенхамо)
Санта Ана Пакуеко — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Затон (күл)
Зато́н күле - Идел алды төбәгендәге күл. Элекке су юлында сакланып калган. Зөя елгасының сулъяк тугаенда. Буа районы Адав-Толымбай авылыннан 2,1 км төньяк-көнчыгыштарак.
Су өслегенең мәйданы 10,5 га. Озынлыгы 2270 м, иң зур киңлеге 80 м. Формасы сузынкы, урак сыман.
Күл ял итү урыны булып тора.
Санта Ана Пакуеко (Пенхамо)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Гуальдо
Гуальдо — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
HD79469
HD79469 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гуальдо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD79469
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Седлиште (Фридек-Мистек)
Седлиште  (Sedliště) — Чехиянең Моравия-Силезия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Зарка, Ла Френте (Ирапуато)
Географиясе
Ла Зарка, Ла Френте Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Наве (Белуно)
Наве — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Наве Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта Ана, Сантана (Гуанахуато )
Санта Ана, Сантана — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Санта Ана, Сантана Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Аҗария Автономияле Республикасы
Аҗария Автономияле Республикасы (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Ач'арис автономиури республика), Аҗарстан ― Грузиянең иң кырый көньяк-көнбатышындагы тарихи, географик һәм сәяси- административ төбәге.
1921 елның 16 июлендә Аҗария АССР буларак оештырыла, атеистик СССРда милли түгел, ә дини принципка нигезләнгән ике автономиянең берсе (икенчесе — Таулы Бәдәхшан). 1990 елдан ― хәзерге исемдә.
Башкаласы Батуми ― Грузиянең төп диңгез капкасы. Диңгез буе зонасында (Кобулети, Махинҗаури, Гонио, Сарпи һ.б.), нигездә, совет чорында ук төзелгән шифаханә-дәвалау учреждениеләре урнашкан. Тау курортлары эшли.
Аҗариянең төп халкы – аҗарлар – грузин халкының этнографик төркеме, гарәп яулап алулары чорында халыкның бер өлеше ислам динен кабул иткән.
География
Көньякта Төркия белән чиктәш (121 км дәвамында), көнбатыштан һәм төньяк-көнбатыштан Кара диңгез белән юыла. Аҗариянең мәйданы – 2,9 мең кв. км, халык саны – 330 меңнән артык кеше (төп халкы аҗарлар). Аҗария территориясе табигый шартларның үзенчәлекләре буенча ике өлешкә — диңгез буе һәм тау өлешләренә бүленә.
Климат
Диңгез буе өлеше субтропик зонага хас югары уртача еллык температура (+14,5 градус, шул ук вакытта кышның иң салкын ае — гыйнварның температурасы — +6,5 градус), явым-төшемнең күплеге (елына уртача 2500 мм) һәм кояшлы көннәрнең күп булуы белән аерылып тора. Диңгез яры буе Аҗария субтропиклары дымлы типка керә һәм төньяк һәм көнбатыш Кара диңгез буендагы коры Урта диңгез субтропикларыннан аерыла.
Таулы Аҗариядә, тау киртәләре аркасында, Кара диңгезнең йогынтысы зәгыйфь, шуңа күрә монда һава нык коры. Тауларның уртача биеклеге – 2000-3500 м. Годерс кичүе аша (2025 м) дәүләт дәрәҗәсендә әһәмиятле Батуми – Ахалцихе автомобиль юлы уза. Диңгез өсте тигезлегеннән 920 м биеклектә урнашкан Хулода гыйнварда уртача температура +1 градус, июльдә +19 градус.
Гидрография
Аҗариянең барлык елгалары Кара диңгез бассейнына карый. Иң тулы сулысы – тамагы Грузиядә урнашкан Чорох елгасы (Аҗариядә озынлыгы — 26 км), шулай ук Аҗария территориясендә Чорох елгасының ике кушылдыгы — Аҗарисцкали һәм Мачахела ага. Кинтриши, Чаквисцкали, Королисцкали елгалары турыдан-туры Кара диңгезгә коя. Аҗариянең тау елгалары югары гидроэнергетика потенциалына ия (1,2 млрд кВтка кадәр).
Флора һәм фауна
Аҗария үсемлекләр һәм хайваннар дөньясы уникаль һәм төрле. Җирле үсемлек дөньясының үзенчәлекләре борынгы Колхиданың иң борынгы реликтларның сыену урыны булуы белән бәйле. Шул ук вакытта, реликтларының зур өлеше җирле, Колхиданыкы, аларның бер өлеше эндемик. Аҗария флорасында якынча 1700 үсемлек төре бар. Шуларның 41 е Грузиянең Кызыл китабына кертелгән. Урманнар 186 965 га мәйданны били, урман белән капланганлык дәрәҗәсе — 65,1% (чагыштыру өчен: Грузия буенча бу күрсәткеч — 39,6%, күрше Төркиядә – 11 %). Урманнарның 60% тан артыгы диңгез өсте тигезлегеннән 1000 метрдан югарырак биеклектә урнашкан. Нигездә яфраклы (бук, имән) һәм ылыслы (чыршы, нарат, пихта) урманнары киң таралган. Кыйммәтле һәм файдалы фаунаны саклау өчен Кинтриш тыюлыгы оештырылган.
Файдалы казылмалар
Аҗария төрле файдалы казылмаларга бай — бакыр һәм полиметаллар ятмалары (Вараза, Оболо-Канли-Каиа, Цкалбокела, Верхнала, Велибури, Ваио), аларда кыйммәтле һәм сирәк элементлар бар; төзелеш материаллары чыганаклары, төсле һәм эшләнмәләр өчен ташлар, минераль һәм чиста сулар. Кара диңгез яр буенда, Кобулети–Чолоки киселешендә, магнитлы комнар бар. Химик чималдан күкерт колчеданын һәм күпсанлы алунит күренешләрен билгеләргә кирәк. Төзелеш максатларында кулланыла торган тау токымнары киң таралган. Болар – төрле вулканик һәм интрузив токымнар: андезитлар, базальтлар, сиенитлар, дацитлар һ. б. Борынгы заманнардан табигый ташлар чиркәү һәм гражданлык төзелеше өчен кулланылган. Кара диңгез шельфында нефть һәм газ чыганакларын ачыклау перспективалары бар. Диңгездә 50-1500 метр тирәнлектә урнашкан берничә перспектив структура табылган.
Тарих
1921 елның 16 июлендә Грузия ССР Революцион комитеты, мөселман-грузиннар автономиясе буларак, Грузия ССР составында Автономияле Аҗарстан Социалистик Совет Республикасын төзү турында декрет чыгара. 1936 елның 5 декабрендә ул Аҗарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы итеп үзгәртелә.
1991 елда СССР таркалганнан соң, Грузия бәйсезлек алу белән Аҗария аның составында автономияле республика була. 1991-2001 елларда автономияле республика Югары советы рәисе (2001 елдан Автономияле республика Башлыгы) вазыйфасында тора. Абхазия һәм Көньяк Осетия җитәкчелегеннән аермалы буларак, тулы бәйсезлеккә ирешергә тырышмый һәм Аҗарияне республикада таможня җыемнарын калдыру хокукы булган «ирекле икътисадый зона» буларак үстергән. Ләкин аның үзәктән аерымлану сәясәте Тбилисида хупланмаган. 2003 елда Грузиядә хакимияткә килгән Михаил Саакашвили республикага басым ясый башлый. Нәтиҗәдә, 2004 елда Абашидзе хакимияттән читләштерелә. Аннан соң автономияле республика белән җитәкчелек итә башлый. Саакашвили Хөкүмәте Аҗария автономиясен шактый киметә.
Закон чыгару органы
Аҗария Автономияле Республикасының Югары Советы (Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության բարձրագույն խորհուրդ – Грузия составындагы  Аҗария Автономияле Республикасының иң югары вәкиллекле һәм закон чыгару органы. Совет дүрт елга сайланган 21 әгъзадан тора. Әлеге орган башлыгы (Рәис) Грузия Президенты тарафыннан билгеләнә. Югары Совет бинасы Батумида урнашкан.
Административ бүленеш
Аҗария 5 муниципалитеттан (2006 елга кадәр — районнар) һәм республика әһәмиятендәге 1 шәһәрдән (Батуми) тора. Башкаласы – Батуми (172,100 кеше, 2021)
Халкы
2018 елның 1 гыйнварына Аҗария халкы 346 300 кеше, 2014 елның 1 гыйнварына — 396 600 кеше тәшкил иткән. 2014 елгы халык санын алу буенча республика халкы 333 953 кеше тәшкил иткән, 2002 елгы җанисәп буенча — 376 016 кеше (93,4 % — грузиннар (аҗарлар), 2,4 % — руслар, 2,3 % — әрмәннәр, 0,6 % — греклар, 0,4 % — абхазлар, 0,9 % — башкалар).
IC 1147
IC 1147 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Аҗария Автономияле Республикасы
Дин
Госманлы хакимияте елларында, башка крипто-христианнар кебек, аҗарлар көнкүрештә ислам белән православие диннәрен катыштырып кулланган. 1990 һәм 2000-елларда Грузин Православие чиркәве хуплавы астында Аҗариядә үткәрелгән грузиннарны күпләп христианлыкка кире кайтару сәясәте нәтиҗәсендә, хәзерге вакытта Аҗариядә христианнар һәм мөселманнар нисбәтенең 55% : 40% тәшкил итүенә китерә, гәрчә 1980-еллар ахырында мөселманнар өстенлек иткән (70 %). 2014 елгы җанисәп мәгълүматлары буенча:
Икътисад
Төп тармаклар: нефть эшкәртү, чәй үстерү, шәраб җитештерү, консервлау һ.б. Җиңел сәнәгать, агач эшкәртү сәнәгате үсеш алган. Аҗарисцкали елгасында ГЭС эшли. Төбәк территориясендә бакыр, полиметаллик рудалар, утка чыдам балчык ятмалары бар. Азык-төлек сәнәгате җиһазлары, химия-фармацевтика товарлары (Батуми) җитештерелә. Төп авыл хуҗалыгы культуралары – чәй, цитрус җимешләре. Бакчалар (шул исәптән субтропик бакчалар) үстерелә. Дәфнә (лавр), эвкалипт, бамбук, бөртекле культуралар үстерелә. Аҗариянең эчке районнарында тәмәке, диңгез яр буенда Яшелчә культуралары, тау районнарында бәрәңге үстерәләр. Тау алды полосасында мөгезле эре терлек, тау районнарында сарык һәм кәҗәләр үрчетелә. Ефәкчелек һәм умартачылык үсеш алган.
Аҗариянең диңгез яр буе полосасы буйлап Самтредиа―Батуми электрлаштырылган тимер юлы һәм Новороссийск―Батуми магистраль автомобиль юлы, эчке районнар буенча Батуми―Хуло―Ахалцихе автомобиль юлы уза. Төп диңгез порты ― Батуми, биредә аэропорт эшли. Диңгез яр буе курортлары гамәлдә.
Кокуло (Авелино)
Кокуло  — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сан Салваторе (Мантова)
Сан Салваторе — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Кокуло (Авелино)
Географиясе
Кокуло Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Сан Салваторе (Мантова)
Географиясе
Сан Салваторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Кокуло (Авелино)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Салваторе (Мантова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чикотоно (Авелино)
Чикотоно — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чикотоно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колония Сан Франсиско (Сочистлавака)
Колония Сан Франсиско — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония Сан Франсиско Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Аргы Кабан
Аргы́ Каба́н (Урта Кабан) күле — Казан шәһәре эчендә урнашкан, Кабан күлләре системасындагы иң зур күл.
Күлнең суы каты, югары минеральләшкән, гидрокарбонат-сульфат-кальцийлы типта, биоген, органик һәм пычратучы матдәләрнең күп булуы күзәтелә. Күлнең экологик халәте гомумән начар. Аңа автомобиль юлларыннан яңгыр һәм кар сулары, авария очрагында кайбер предприятиеләрдән сәнәгать һәм хуҗалык сулары агып төшә. 1990нчы елларда пычратучы агымнар киметелә, балчык суыргыч ярдәмендә өлешчә күл төбен ләмнән тазарту эше үткәрелә.
Аргы Кабан ТЭЦ-1дән агып чыккан суларны суыту урыны булып тора; күлгә ике ясалма канал буйлап кайнар су ага, шуның нигезендә бик көчле салкыннарда да акваториянең бу өлешләре боз белән капланмый. Монда су кошлары (кыр үрдәге һ.б.) кышлый. Күлдә кызылканат, чабак, сазан, җилем балык, алабуга балыклары бар. Су үсемлекләреннән гади курак, киң яфраклы һәм тар яфраклы җикәнбаш күпчелекне тәшкил итә. Күлдә ишү спорты буенча ярышлар уздырыла.
Шевкие (Козан)
Шевкие (Şevkiye) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Змерилло
Змерилло — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Шахика Эрджюмен
Шахика Эрджюмен+ (төр. Şahika Ercümen, 16 гыйнвар 1985 ел) — төрек фридайверы һәм диетологы, фридайвингта дөнья рекордсменнарның берсе.
Змерилло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шахика Эрджюмен
Биографиясе
Шахика Эрджюмен 1985 елның 16 гыйнварында Чанаккалада туган. Гази башлангыч мәктәбендә һәм Анатолиядә Милли Пиянго урта мәктәбендә укый. Башкент университетының кеше сәламәтлеге факультетын тәмамлый, сәламәт туклану һәм диетология кафедрасында һөнәр юнәлешен ала. Спортның түбәндәге су асты төрләре белән шөгыльләнә: су асты хоккее, регби, спорт ориентирлашуы һәм дайвинг. Дөнья һәм Аурупа чемпионатларында күп тапкырлар катнаша, 2001 елдан су асты спортының берничә төре буенча төрек җыелма командаларының дүртесендә катнаша.
Атаман күле
Атама́н күле́ (Атман күле) - Көнбатыш Кама аръягындагы күл. Спас районының Өчкүл авылы янында урнашкан.
Су өслегенең мәйданы 14 га. Су күләме 113 мең м³. Озынлыгы 500 м, иң зур киңлеге 380 м. Уртача тирәнлеге 0,8 м, иң зур тирәнлеге 1,8 м. Җир асты сулары белән туена. Суы сары төстә, иссез, бик болганчык, аз минеральләшкән, йомшак (1,9 мг-экв/л).
Сан Мигел (Чилпансинго де лос Браво)
Сан Мигел — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Мигел Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Дворец (Дуб)
Дворец  (Dvorec) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Наве (Анкона)
Наве — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Наве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Седлиште (Чеетице)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Абляция (гляциология)
Гляциологиядә абля́ция ( – «алу», «киметү») – бозлык массасының яки кар капламының эрү, парга әйләнү яки механик рәвештә юкка чыгару (мәсәлән, җил очырту) яки җимерелү (айсбергның кителеп төшүе) нәтиҗәсендә кимүе.
Абляция, нигездә, климатик факторларга бәйле һәм шуңа күрә сезонлы характерда булырга мөмкин.
Абляцияләрне классификацияләү
Бозлык асты, эчке, өске һәм механик абляцияләрне аерып карыйлар:
Бозлыкларның абляция үзенчәлекләре
Бозлыкның абляция өлкәсе – бозлык массасының туену чигеннән түбәнрәк яткан, эрү һәм парга әйләнү нәтиҗәсендә бозның кимүе атмосферадан кергән каты явым-төшемнәрдән артып китә торган өлеше.
Үзән бозлыкларының абляция өлкәсе – бозлык теленнән, япма бозлыкларның абляция өлкәсе – айсберглар кителеп төшә торган сөзәклекләр яисә текә ярлардан гыйбарәт.
Таулы илләрдә бозлыкларның дәвамлы деградациясе (сәбәбе, нигездә, җәйге һава температураларының артуы) төрле темпта бара: әйтик, Эльбрус бозлыклары абляциясе 1998-2001 елларда кискен арткан һәм 2002-2004 елларда сизелерлек кимегән, Көнчыгыш Памирда бозлыклар кырыеның соңгы елларда чигенүе узган унъеллыкка караганда 1,5 тапкыр акрынрак бара.
Күп кенә бозлыкларның читендә яки кырыенда еш кына эрегән су агымнары ясаган туннельләр күзәтелә, әлеге су агымнары абляция сезонында туннельләр буенча аска омтыла. Абляция нәтиҗәсендә Аляскадагы Менденхолл бозлыгында, Британия Колумбиясендә (Канада) Асулкан бозлыгында, Ронском бозлыгында (Швейцария) күләме буенча шактый зур туннельләр барлыкка килгән.
Абляцион морена – башта бозлык эчендә булып, абляция нәтиҗәсендә бозлык өслеге түбәнәюдән бозлык төбе моренасы булып калган тау токымы кисәкләреннән торган тоташ катлам яки шул кисәкләрдән торган калкулыклар.
Сан Салваторе (Асколи Пичено)
Сан Салваторе — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Салваторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Захурда (Ирапуато)
Ла Захурда — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Захурда Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
IC 1149
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
HD79515
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кокумола
Кокумола — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Изола-дель-Пьяно
Изола-дель-Пьяно — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чикула (Пезаро һәм Урбино)
Чикула — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Колония Сан Хосе (Тлакоапа)
Колония Сан Хосе — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония Сан Хосе Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Шейһ (Ментеше)
Шейһ (Şeyh) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
IC 1150
IC 1150 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Седлиштька (Властиборжице)
Седлиштька  (Sedlíšťka) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Наве (Асти)
Наве — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Наве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта Анита (Кортазар)
Санта Анита — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Ачыт күле
Ачы́т күле́ - Идел алды төбәгендәге күл. Элеккеге су юлында сакланып калган күл. Зөя елгасының уң як тугаенда, Югары Ослан районының Карамышиха авылыннан 0,5 км көньяктарак урнашкан.
Су өслегенең мәйданы 8,44 га. Озынлыгы 1590 м, иң зур киңлеге 180 м. Хуҗалык-көнкүреш максатларында файдаланыла.
Санта Анита (Кортазар)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Кальдарола
Кальдарола — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дворец (Ржадгостице)
Дворец  (Dvorec) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Сан Салваторе (Кунео)
Сан Салваторе — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Салваторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кальи
Кальи — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шейһ Байрам (Ешилъюрт)
Шейһ Байрам (Şeyh Bayram) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD79516
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)
Ак күл - Яшел Үзән районының Бело-Безводный авылыннан көньяктарак, Сумка елгасы үзәненең киңәйгән урынындагы күл. Идел-Кама саклаулыгы зонасына керә.
Су өслегенең мәйданы 5,3 га. Су күләме 89 мең м³. Озынлыгы 540 м, уртача киңлеге 98 м, иң зур киңлеге 140 м, уртача тирәнлеге 1,7 м, иң зур тирәнлеге 4 м. Күл карст-суффозия процесслары нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Күл аша Сумка елгасы ага. Суы үтә күренмәле, чиста, уртача минеральләшкән (234-268 мг/л), гидрокарбонат-сульфат-магнийлы, чагыштырмача каты (4,1-4,9 мг-экв/л). Күлнең төньяк-көнчыгыш өлеше сазланган, көнчыгыш өлешендә - комлы кечкенә пляж, төньяк өлешендә - 15-20 м киңлектә су үсемлекләренең (сары төнбоек һәм ак төнбоек) популяцияләре.
Чикуни (Фрозиноне)
Чикуни — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)
Су һәм су яны флорасы өчен үзенчәлекле үсемлекләр: Канада элодеясы, вак бака тәңкәсе, соры зирек, кара тирәк. Фаунасы өчен - Америка чәшкесе, ондатра, гади яр чыпчыгы, күл акчарлагы, елга акчарлагы, күл бакасы һәм очлы башлы бака, алтын табан балык үзенчәлекле. Сумка елгасының комлы-балчыклы китерелмәләре аркасында күлнең күләме кечерәя.
Чикуни (Фрозиноне)
Географиясе
Чикуни Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ак күл (Идел-Кама тыюлыгы)
Татарстан Республикасының табигать истәлеге (1978).
Кокуо (Варезе)
Кокуо  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Наве (Маса-Карара)
Географиясе
Наве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
IC 1152
IC 1152 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Арттагы күл
Арттагы́ күл - Көнбатыш Кама аръягында, Идел елгасының биек террасасында, Спас районының Ямбакты авылы янында урнашкан.
Су өслегенең мәйданы 3,08 га. Су күләме 35 мең м³ чамасы. Озынлыгы 330 м, иң зур киңлеге 120 м. Уртача тирәнлеге 1,2 м, иң зур тирәнлеге 1,7 м. Күл карст процесслары нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Суы җиңелчә минеральләшкән, бик йомшак, гидрокарбонат-сульфат-кальцийлы.
Хуҗалык-көнкүреш максатларында кулланыла.
Камерано
Камерано — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дворец (Хише)
Дворец  (Dvorec) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Зоромута (Мануел Добладо)
Ла Зоромута — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Сан Салваторе (Новара)
Сан Салваторе — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1153
IC 1153 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан Мигел Авеликан (Авакуозинго)
Сан Мигел Авеликан — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Мигел Авеликан Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Седлиштька (Нова Сидла)
Седлиштька  (Sedlíšťka) — Чехиянең Пардубице крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
HD79521
HD79521 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кокуруцо (Казерта)
Кокуруцо  — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кокуруцо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шейһ Садреттин (Мерам)
Шейһ Садреттин (Şeyh Sadrettin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Şeyh Sadrettin, Meram Şeyh Sadrettin, Meram
Чилимо (Верчели)
Чилимо — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чилимо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Аяз күл
Ая́з күл – Көнчыгыш Кама аръягындагы иске су юлында сакланып калган күл. Ык елгасының сул як тугаенда, Эстәрле елгасы тамагыннан өстәрәк, Азнакай районының Түбән Эстәрле авылыннан 0,7 км төньяк-көнчыгыштарак урнашкан. Ике күлдән тора.
Су өслегенең мәйданнары 1 га һәм 0,3 га. Озынлыклары 350 һәм 170 м, иң зур киңлекләре 40 һәм 30 м.
Хуҗалык-көнкүреш максатларында файдаланыла.