cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рамай Юлдашев
Сылтамалар
- Советлар Союзы булганда, мисал өчен, кырымнарның хәрәкәтләре булды. Идән асты, конспирацияләнгән булса да, хәрәкәт эшләде. Алар шуңа күрә көчле рухлы да, идеялы да булды. Прибалтлар, украиннар да шулай ук. Безнең татарларда андый көчле, зур хәрәкәт булмады. Бу – сәяси көрәшнең ысулларын белмәү, лидерларның да ахыр чиккә кадәр бармаулары. Өстәге хакимияткә ышану аркасында, хакимиятне үз кулларына алу турында лозунгларның булмавы аркасында барып чыкмады. Халык бик каты ышанган иде. Ләкин үз вакытында ясалмыйча калган зур адымнары аркасында милли хәрәкәт сүнүгә китте. Лозунглар булып күтәрелгән милли-мәдәни, мәгариф проблемаларының күбесе тормышка ашырылды. Шул ук вакытта идеологик нигез бик сай иде. Милли хәрәкәт лидерлары вакыйга артыннан бардылар. Вакыйганы үзләре ясамады. Советлар Союзында барган вакыйгалар алдыннан чапмадылар. Вакыйгалар узгач, шуларга кайтаваз шикелле арттан гына ияреп бардылар.
15-20 мең кеше чыккан, шул ук вакытта 700 кеше чыккан митингларны да күрдек. Милли хәрәкәттә йөргән бик күп кеше дин, ислам юлыннан киттеләр дә, шулай итеп күз алдында меңләгән кешеләребез үз халкына түгел, дөнья интернационализмына, дөнья диненә хезмәт итә башладылар, татар милли хәрәкәтеннән киттеләр. Ә бит күңелләрендә чын татар милләтчеләре иде.
Инкыйлаб та, күтәрелешләр дә йөз елларга сузылып бармый. Аның билгеле бер вакыты була. Бер ел-ике ел эчендә бөтен нәрсәнең асты өскә килсә –килә, юк икән-юк. Украина вакыйгалары да моны күрсәтте. Россиядә 91нче елгы вакыйгалар да, Грузиядәге, Прибалтикадагы, Чечнядагы хәлләр дә моны күрсәтте. Инкыйлабларның ресурсы шул бер-ике еллык кына, шул вакыт эчендә җитешеп калсалар-калалар, юк икән – юк. Яки хакимият кала, яки хакимиятьне милли кешеләр үз кулларына ала. Хакимиятьне кулга алырга була, ләкин кулда тотып кала белергә дә кирәк бит аны. Инкыйлаб халыкның 5 процентына кирәк. Калганнарына фатир кирәк, ашарга кирәк, юл кирәк. Димәк, хакимиятне үз кулыңа аласың икән, тиз арада халыкның ихтыяҗларын канәгатьләндерә белергә дә кирәк.
- Тәңре бүген синең теләсә-кайсы бер теләгеңне үтим дисә, ни теләр идең?
- Туган көннәрдә, төрле чараларда татарлар торалар да: “Иң мөһиме – исәнлек-саулык булсын! Әйдәгез, тазалык өчен эчик!”—дип әйтәләр. Кабан шикелле нык гәүдәле булырга, ләкин шул ук вакытта катгый режимлы төрмәдә гомерлеккә хөкем ителеп утырырга да була. Беренче чиратта Ирек кирәк. Ирек булса, халык та, аерым кеше дә үз-үзен таба ала. Әнә, паралимпиячеләр күрсәттеләр бит – аларның күңелендә нинди рух, максатчанлык, иреклек!
- Татар милләте алга китсен өчен ни эшләргә кирәк? Шул уйларыңны пунктлап язып бирә аласыңмы?
Көчле милли хәрәкәт кирәк. Халыкның социаль-икътисадый ихтыяҗларын канәгатьләндерә ала торган көчле оешма кирәк. Ничек кенә сүкмәсәк тә, “Азатлык”, татар милли-азатлык хәрәкәте – бу татар рухының, пассионарлыгының күрсәткече. Әлбәттә, анда карьерачылары да, шикле элементлары да, шымчылары да бардыр. Шул ук вакытта чиста күңелле, самими, беркатлы егетләре-кызлары дә бардыр. Ләкин ул хәрәкәт булырга тиеш. Татар милләте алга китсен өчен социаль-икътисади, җир, эш мәсьләсе, иреклек, демократия лозунглары гел алда торырга тиеш. Һәрбер район үзәгендә“Азатлык”ның бүлекчәләре кирәк. Хәзергә милли потенциал Чаллы,Түбән Кама, Казанда күренә. Азнакайда, Әлмәттә кайбер өметле шәхесләр бар иде. Күп нәрсә шәхесләрдән тора. Акыллы, бик күп укыган, анализлый торган, курыкмый торган, нык рухлы шәхесләр кирәк. Шәхесләр булса, милләт тә көчле була.
- 2014 елда “Таңбатыр” үтәчәкме?
Войнешть (Бреила)
Войнешть — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Рамай Юлдашев
Сылтамалар
- Ике-өч көнлек кенә форматта үтәр дип уйлыйм. Чөнки Россиядәге, Украинадагы вакыйгалар белән бәйле дә, гомумән, бүгенге вәзгыятьтә икенче төрле фикер йөрткән кешеләргә карата полиция, ФСБ тарафыннан көчле басым, томалау башланды. Итагәтьле “яшел кешеләр” бөтен җиргә тыкшынып йөриләр. Мин беренче чиратта кешеләр өчен борчылам. 24 ел буена милли хәрәкәттә эшләгән дәверемдә, мин һәрвакыт беренче чиратта башкаларның куркынычсызлыгы турында уйладым һәм уйлыйм. Минем арттан барган кешеләр беркайчан да җәберләнмәде, корбан ителмәде.
Войнешть (Бреила)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рамай Юлдашев
Сылтамалар
- Бу көннәрдә син ниләр белән мәшгуль соң әле?
- Дачада алмагачларны буяп кайттым. Сыерчык оясы ясап куйган идем, сыерчык килгән! Куяннар да үрчетәсем килә. Яныбызда гына кечкенә күл бар, рәхәтләнеп каз асрарга да була. Былтыр шул күлгә үрчетергә дип балык җибәрдем. Шушы көннәрдә умарта алырга иде әле исәп. Басаев әйтмешли, умартачылык белән шөгыльләнәчәкмен.
-
-->
Клубовка (Чиләбе өлкәсе)
Клубовка (Клубовка) — Чиләбе өлкәсенең Чесма районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (57%), украиннар (36%).
Гилл (ай кратеры)
Гилл - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 63,9 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Дэвид Гилл (1843—1914) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Gill (crater)
Слоцишки
Слоцишки (Слоцішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казтел Нуово (Фиренца)
Казтел Нуово — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтел Нуово Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ам-Меллензе
Ам-Меллензе — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18576) 1997 WA42
(18576) 1997 WA42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WA42» саналган.
Демьяново (Киров өлкәсе, авыл)
Демьяново (Демьяново) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Сен-Пьер-де-Майок
Сен-Пьер-де-Майок — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Богданово (Сливен өлкәсе)
Богданово  — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Демьяново (Киров өлкәсе, авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Богданово (Сливен өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пуйон (Марна)
Пуйон — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Нью-Милфорд (Коннектикут)
Нью-Милфорд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маркт-Пистинг
Маркт-Пистинг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 456
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Габрисин
Габрисин — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Криж (Требне)
Криж  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өрен (Милас)
Өрен (Ören) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ашагы Әбдүррәһманлы
Ашагы Әбдүррәһманлы (Aşağı Əbdürrəhmanlı ) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
Кассон (Миннесота)
Тарихы
Кассон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Труяс
Труяс — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
(4044) Эрихог
(4044) Эрихог — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. Ван Хаутен, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5142 T-3» саналган.
(18577) 1997 XH
(18577) 1997 XH — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 декабрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XH» саналган.
Крухово
Крухово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Милахувек
Милахувек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Көмүшөрен (Еркөй)
Көмүшөрен (Kömüşören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Еркөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Маркт-Санкт-Мартин
Маркт-Санкт-Мартин — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Белль-Шасс (Луизиана)
Белль-Шасс  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Белль-Шасс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геннадий Дмитриев
Геннадий Дмитриев (, Яңа Казмаска, Завьялово районы, Удмурт АССР, РСФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе —, Ижау, Удмуртия, Россия) — совет дәүләт эшлеклесе.
Айба (Пышма кушылдыгы)
Айба — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пышма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Служки (Бераставицкий районы)
Служки  (Служкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Губистая
Губистая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы №2872 исемсез күл урнашкан. Елга озынлыгы 76 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — яр сызыгының 03.04.00 гидрографик берәмлеге эчендәге, РФ-ның су территориялары һәм эчке диңгез суларындагы Баренцев диңгезендге утраузар, Колгуев утрауын керетеп. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD21789
HD21789 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пурси
Пурси — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Гильберт (ай кратеры)
Гильберт - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 173,24 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Давид Гильберт (1862—1943) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Ангермюнде
Ангермюнде — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтел Палу (Болцано)
Казтел Палу — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтел Палу Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хар-Сорт-Ай-Хетта
Хар-Сорт-Ай-Хетта — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Һул Хетта елгасының сул ярына тамагыннан 341 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Божевци
Божевци — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Чишмә (Балыклыкүл авыл советы)
Чишмә — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453480, — 80205802005.
Нью-Ферфилд (Коннектикут)
Нью-Ферфилд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18578) 1997 XP
(18578) 1997 XP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XP» саналган.
Бурсык (Актаныш районы)
Бурсык — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Тарих
Шәбез елгасы буенда Гәрәй волостенең Такталачык түбәсе, аннары административ Шәрип волостендә нигезләнгән авыл. . 1848 һәм арытабангы елларда — тегермән, аннан җил тегермәне билгеле. 1848 һәм аннан соңгы елларда мәчет, 1870 елдан мәктәп булуы турында мәгълүмат бар.
Административ-территориаль корылышы
1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязенең Такталачык волосына керә. 1920 елдан ТАССРның Минзәлә кантоны составында. 1930 елның 10 августыннан - Актаныш, 1963 елның 1 февраленнән - Минзәлә, 1965 елның 12 гыйнварыннан Актаныш районнары составында була.
Хәзер Мәсәде авыл җирлеге составында.
Демография
1795 елда 15 йортта 104 асаба башкорт исәпкә алына, 1816 елда 19 йортта — 152 башкорт, 2 йортта — 5 типтәр теркәлә. 1834 елда 41 йортта — 235 башкорт, ир җенесле 5 типтәр исәпләнә; 1848 елда 42 йортта — 281 башкорт, 3 йортта — 9 типтәр; 1859 елда 443 башкорт, 8 типтәр була; 1870 елда 88 йортта — 461 башкорт, 1902 елда 132 йортта — ир-ат җенесенән 321 башкорт исәпләнә; 1905 елда шул ук йортта 700 башкорт яши. 1989 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
(2167) Эрин
Тарихы
1971 елның 1 июнендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1971 LA» саналган.
Криже (Брежице)
Криже  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гавини
Гавини — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маркт-Хартманнсдорф
Маркт-Хартманнсдорф — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Заветное (Диңгез буе крае)
Заветное (Заветное) — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), украиннар (6%).
Войнешть (Васлуй)
Войнешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Туракай
Туракай (Туракаева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (96%).
Сен-Пьер-дю-Бю
Сен-Пьер-дю-Бю — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Милевко (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Милевко  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каюна (Миннесота)
Тарихы
Каюна шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өрен (Сейдикемер)
Өрен (Ören) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Сейдикемер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тулуж
Тулуж — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Фарыз
Фарыз гайн
Фарыз гайн (الفرض العين әл-фарз әл-‘әйн) — һәрбер мөселман башкарырга тиеш булган индивидуаль гамәл. Аңа түбәндәгеләр керә:
Фарыз кифая
Фарыз кифая (الفرض الكفاية әл-фарз әл-кифайә) — фарызның шундый төре, аны җәмәгатьнең бер өлеше үтәсә, башкалар бу гамәлне эшләмәү җаваплылыгыннан котылалар. Әгәр бу фарызны беркем дә үтәмәсә, аның җаваплылыгы (гөнаһы) бөтен җәмәгатькә төшә.
Моңа түбәндәге гамәлләр керә:
NGC 457
NGC 457 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ашагы Гүзләк
Ашагы Гүзләк (Aşağı Güzlək ) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
Пюизьель
Пюизьель — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Круч (Великопольское воеводалыгы)
Круч  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Миронов (1936)
Николай Миронов (, Иске Ятче, Грах районы, Удмурт АССР, РСФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе—, Ижау, Удмуртия, Россия) — совет дәүләт эшлеклесе.
Ижау механика институтын (1961) бетергән. Ижау механика завутында электрик-технолог, мачтыр, өлкән мачтыр, цех башлыгы урынбасары (1955-1965), СБКФ Удмурт өлкә комитеты сәнәгать-танспорт бүлеге инструктыры (1965-1969), СБКФ Индустриаль район комитеты беренче сәркәтибе (1969-1981), 13 нче дәүләт подшипниклар (муентерәкләр) завуты директоры (1981-1990), Удмурт АССР министрлар шурасы рәисе (1990-1993), «Ижевский подшипниковый завод» АҖ генераль директоры ярдәмчесе (1993-1998).
Слухавичы
Слухавичы (Слухавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бозаджии
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD217917
HD217917 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(4638) Эстенс
(4638) Эстенс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
HD217917
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(4638) Эстенс
Тарихы
1989 елның 2 мартында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 EG» саналган.
Гильом (ай кратеры)
Гильом - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 56,75 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Шарль Эдуар Гийом (1861—1938) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Мартинсберг
Мартинсберг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Геҗеһан (Җаник)
Геҗеһан (Gecehan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аренсфельде (Бранденбург)
Аренсфельде  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Криже (Тржич)
Криже  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Гавиняньце
Гавиняньце — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балаир (Пышма кушылдыгы)
Балаир — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пышма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18579) Duongtuyenvu
(18579) Duongtuyenvu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 5 декабрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XY6» саналган.
Белмонт (Луизиана)
Белмонт  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Белмонт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Көпенез (Гедиз)
Көпенез (Köpenez) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Гедиз илчесенә караган бер авыл (köy).
Белмонт (Луизиана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эсяново (Усола авыл җирлеге)
Эсяново (Эсяново, Эсӓнсола) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,8%), урыслар (5,2%).
(4690) Strasbourg
(4690) Strasbourg — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 9 гыйнварында Брайан А. Скифф тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 AJ» саналган.
Казтел Раньеро (Равена)
Казтел Раньеро — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтел Раньеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пустоши (Киров өлкәсе)
Пустоши (Пустоши) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%), арлар (1%).
Эзмә мәктәбе
Эзмә мәктәбе —
Бүгенге көндә мәктәптә 155 укучы укый, алар Эзмә, Иләбәр, Пүкәл, Өтернәс, Олыяз, Курсабаш, Утар авылларыннан килеп белем ала.
Сугыш елларында
Шәмсетдинов һәм Абдуллиннар сугышка киткәч, мәктәп мөдире итеп:
Сугыш елларында укытучылардан Шәмсетдинова Мөнәвәрә, Абдуллина Фәсәхәт, Билалова Маһифәрвәзләр төшкә кадәр балалар укытсалар, төштән соң балалар белән башак җыйнап, укучыларга кайнар аш оештыралар. Эзмәлеләр хәрби фондка һәм дәүләт заемнарына акча, сугышчыларга җылы киемнәр җыйнауда актив катнашалар, һәр бригадада һәм фермаларда стена газеталары чыгаралар. Төннәрен көлтә кертәләр, амбарда ашлык суктыралар. Кышкы кичләрдә триер белән чәчүлек орлыкларын сортларга аерырга булышалар. Ул укытучыларны Эзмә халкы бу көндә дә зурлый, аларны ихтирам белән искә ала.
Сугыштан соң
Эзмәдә 50 елларда драмтүгәрәк бик җанлы эшли. Укытучылар авыл яшьләре белән берлектә һәр елны 2-3 пьеса буенча ныклапхәзерләнеп Чүриле районының күп авылларында һәм Саба районында да (Эзмә тирәсендәге авылларда) аларны тамашага куйдылар. Драмтүгәрәкләрнең актив членнары Камалова Рәйсә, Вахитова Фәүзия, Ахунҗанов Галим, Хәкимов Х., Садыйкова Бәнәнә, Сираҗиева Мәгъмүрә, Гомәрова Заһирә, Гомәров Г, Исмагилов Габделхак, Гайнетдинов Солтан, Хөсәенов Фәһим, Хөсәенова Зоя, Хайретдинова Фәүзия, Горбунова Рәйсә, Каһирова Әлфияләр булды. Мәктәп директоры Сираҗиев Хәлил Әмирханович үзе дә җәмәгать эше тәртидендә бер үк вакытта партоешма секретаре, агитколлектив җитәкчесе, лектория җитәкчесе, пропогандист һәм Эзмә авыл советы депутаты буларак, авыл хуҗалыгы даими коммисиясе председателе булып эшләде. Эзмә урта мәктәбе укытучыларыннан үз белемен күтәрү һәм укучыларга ныклы белем бирү буенча тырышып эшләүче,җәмәгать эшләрендә актив катнашучы түбәндәге иптәшләр дәүләтебез тарафыннан югары бәяләнделәр һәм алар төрле җаваплы эшләргә билгеләнделәр. Ул вакытта мәктәпнең завучы Ахунҗанов Галимҗан Халимович бу көндә филология фәннәре докторы, СССР Фәннәр  академиясенең, Казан филиалында фәнни хезмәткәр булып эшли. Укытучы Хәкимов Хатиф Хәкимович – Алабуга педагогия институтында педагогика кафедрасы мөдире. Баязитова Роза Абдулловна – Казан педагогия институтының өлкән укытучысы. Хисанов Хәйдәр Фәсхиевич – мәгариф отличнигы, Саба урта мәктәбе директоры. Камаловам Рәйсә Габдрахмановна – мәгариф отличнигы, күп еллар мәктәп директоры булып эшләде. Вахитова Фәүзия Хадиевна –Татарстан АССР ның атказанган укытучысы, Эзмә мәктәбе укытучысы, хәзер лаеклы ялда, Хәйретдинова Фәүзия – мәгариф отличнигы, Арча –2 урта мәктәбендә укытучы. Гайнетдинов Солтан Гилманович – РСФСРның атказанган укытучысы, лаеклы ялда, һәм башка төрле танылган укытучылар, белгечләр үсеп чыктылар.
50 елларда Эзмә урта мәктәбендә укучылардан Рамазанова Дөррия Бәйрәмовна бу көннәрдә филология фәннәре кандидаты, СССР Фәннәр академиясенең Казан филиалы фәнни хезмәтләре булыпэшли. Вәлиәхмәтов Рафис Сафиевич – Казанда ПМК директоры, Әхмәтшин Илнур Зиннурович – Саба район эчке эшләр бүлеге начальнигы урынбасары, Шәйхетдинов Фәрит Фәрхетдинович – югары укытучылар, врачлар, инженерлар,белгечләр күп. Яңа мәктәп зур, иркен, якты. барлык фәннәр буенча аерым класс кабинетлар җиһазланган. Класслар укытучылар көче белән елдан –ел баетыла.
Войнешть (Вултурешть, Васлуй)
Войнешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньюингтон (Коннектикут)
Ньюингтон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кручин
Кручин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мархег
Мархег — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Кручин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тюез-Антр-Валь
Тюез-Антр-Валь — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Рапсекур
Рапсекур — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Хаспыря-Яха
Хаспыря-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Нгарка-Пыря-Яха елгасының сул ярына тамагыннан 56 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кеймбридж (Миннесота)
Кеймбридж  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кеймбридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Милево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Милево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Өрен (Юмурталык)
Өрен (Ören) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юмурталык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Милево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 458
NGC 458 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Смалаки
Смалаки (Смалакі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Чирмешән (Кандата кушылдыгы)
Чирмешән (Берёзовая) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кандат елгасының уң ярыннан 105 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бад-Бельциг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашагы Күрдмаһмудлу
Ашагы Күрдмаһмудлу (Aşağı Kürdmahmudlu ) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
Гинцель (ай кратеры)
Гинцель - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 53,23 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Фридрих Карл Гинцель (1850—1926) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Сен-Пьер-дю-Жонке
Сен-Пьер-дю-Жонке — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(18580) 1997 XN8
(18580) 1997 XN8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 7 декабрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XN8» саналган.
Гаврилки (Польша)
Гаврилки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боринци
Боринци — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Гезенде (Гүлнар)
Гезенде (Gezende) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Гүлнар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Крижевська Вас (Дол-при-Любляни)
Крижевська Вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мархоф
Мархоф — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Войнешть (Димбовица)
Войнешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рев
Рев — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Милишеви
Милишеви — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наумкино
Наумкино — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 699 кешенең яшәве мәгълүм.
Келлигер (Миннесота)
Келлигер  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3456) Этьеннемарей
(3456) Этьеннемарей — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 5 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RS2» саналган.
Казтел Ригоне (Перуҗа)
Казтел Ригоне — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Хатыйп Сафиуллин
Бөек Ватан сугышы тәмамлануга дистә еллар үтсә дә, илебез әле һаман батыр улларын барлый. Туган илен яклап, фашист тоткынлыклары аша үткән, Муса Җәлилгә тиң батырлыклар күрсәткән якташларыбыз арасында Сафиуллин Хатып Нәбиулла улы да бар. Хатып Нәбиулла улы сугышка кадәр туган авылы Олы Тормыда мәктәп директоры булып эшли. 1939 нчы елда армиягә алына. Бөек Ватан сугышы башлануга, фронтка китә. 1941 нче елдан разведротада хезмәт итә, пленга эләгә, Норвегиядәге концлагерьга җибәрелә. Икенче бөтендөнья сугышында гитлерчылар Норвегияне басып ала. Күп кенә совет тоткыннарын бу илгә китерәләр. Бу ил халкы тоткыннарга теләктәшлек белдерә, ярдәм итә, ач үлемнән коткарырга омтыла. Норвегия халкы фашист илбасарларына буйсынырга теләми, көрәшкә күтәрелә, партизан отрядлары оеша. Өлкәннәр генә түгел, хәтта балалар да Каршылык хәрәкәтенә кушыла. Норвегиялеләр белән берлектә совет тоткыннары да гитлечыларга каршы көрәшә. Чәнечкеле тимерчыбык артында тоткыннарның үз каршылыгы бара. Алар яр ныгытмалары торгызу, юл төзелеше, су асты көймәләре өчен бункерлар ясаудан  баш тарталар,  бу эшләрне тоткарларга тырышалар. Сугыш елларында Осло шәһәрендә яшерен антифашист оешма төзелә. Сафиуллин Хатып Нәбиулла улы әлеге оешма җитәкчесе Хелмер Мадсен белән Эттерсада фашист концлагере тоткыннары арасында элемтәче була. Аның яшерен оешмадагы исеме -“Ябалак”. Өч ел буе, фашистларның борын төбендә, алар көрәш алып бара. Күп кенә тоткыннарны коткаруга ирешәләр. Бу хакта М.Искринның “Норвежские были” китабында языла. Әлеге басма – дәһшәтле сугыш елларында халыклар бердәмлегенә дәлил, ә Норвегиянең Салтфьелет кыясына уелган йолдыз – халыклар дуслыгы символы.
Казтел Ригоне (Перуҗа)
Географиясе
Казтел Ригоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кручинек
Кручинек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Феодосия укутучылар институты
Феодосия укытучылар институты — Россия империясе Феодосия шәһәрендә югары педагогия уку йорты, соңрак ССРБ-да урта махсус уку йорты. 1874 елдан 1941 елга кадәр институт төрле оешма формасында эшләп килде.
Революцияга кадәр чор
Феодосия укытучылар институты 1874 елның гыйнварында шәһәр мәктәпләренә укытучылар әзерләү өчен ачыла. Институтка 16 яше тулган, семинарияны, өяз яки шәһәр училищеларын тәмамлаучыларны кабул иткәннәр. Уку вакыты 3 ел булган. Студентлар саны 90 кешегә җитә. Чыгышы буенча алар хезмәткәрләр, мещаннар, крестьян гаиләләреннән булган. Аена 14 сум степендия алганнар. 1915 елда институт финанс сәбәпләр белән ябылган элеккеге Халиков әрмән училищесенең өч катлы бинасына күчә.
Институтның беренче директоры дини академиягә тәмамлаган С. Ю. Богоявленский була. Рус теле һәм әдәбиятен П. Н. Колбин, табигать фәннәрен - В. Ф. Долгополов, математиканы К. И. Гросс, астрономияне һәм тарихны - Д. А. Марков (вакытында В. И. Ключевский лекцияләрен тыңлаган укутучы), рәсем һәм сызма дәресләрен рәссам Липкин укыткан. Институтта башлангыч мәктәп укытучыларын әзерләү буенча берьеллык курслар эшләгән.
Институт студентлары шәһәрдә күп кенә мәдәни чаралар оештырган, театр һәм үзешчәнлек белән шөгелләнгәннәр, шәһәрдә концертлар күрсәткәннәр. Халиков йортындагы якыннан соң (1915 елда) Институт Феодосия ирләр гимназиясенә күчерелә.
Совет чоры
Феодосиядә совет власы урнашканнан соң, Укытучылар институты Педогогия институты дип үзгәртелә, ә 1920 елда инде Халык мәгарифе институты дип үзгәртелә. .
1923 елның көзендә институт авыл мәктәпләре укытучыларын әзерләүче педагогия колледжы итеп үзгәртелә.
Укытучылар һәм мәктәпләр өчен башка категориядәге педагогик хезмәткәрләрне әзерләүдәге җитешсезлекләрне аңлап, Кырым АССР-ның мәгариф комитетының белем бирү органнары карары нигезендә чаралар кабул ителә. 1924 елның гыйнварында РСФСР-ның Баш гыйльми Советы (ГУ) президиумы "Педагогик белем бирү нигезләрен" раслый. Бу документта педагогик уку йортларының төп бурычлары билгеләнә.
Кырым мәгариф комитеты техникум җитәкчелегенә укыту процессын үзгәртеп корырга тәкъдим итә. Кырым Мәгариф министрлыгы сайты карарында педагогия техникумының максаты — мәктәпкәчә учреждениеләр, 1-се дәрәҗә мәктәпләр, балалар йортлары өчен социаль тәрбия бирү хезмәткәрләрен әзерләү дип күрсәтелә.
Педагогия техникумына җидееллык мәктәпне тамамлаучылар яки тиешле белеме булсалар алына. Педагоглык техникумында уку срогы 4 ел. Студентлар беренче һәм икенче курсларда бердәм хезмәт мәктәбе курсын һәм төп предметларны укыту методикасын өйрәнәләр. Шуның белән беррәттән, сайлаган һөнәренә тиңдәш производствоны оештыру алымнарын да өйрәнергә тиеш булалар. Өченче курстан мәктәпкәчә учреждениеләрдә, 1-се дәрәҗә мәктәпләрдә, балалар йортларында һәм политагарту йортларында эшләү линиясе буенча махсуслаштырылган белгечләр әзерләү булган.
Бель-Роуз (Луизиана)
Бель-Роуз  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бель-Роуз халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балда (Пышма кушылдыгы)
Балда — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пышма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Смаленка
Смаленка (Смаленка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD217919
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Көпеч (Угурлудаг)
Көпеч (Köpeç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Угурлудаг илчесенә караган бер авыл (köy).
Загорное (Диңгез буе крае)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (8%).
Тюир
Тюир — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Гиппал (ай кратеры)
Гиппал - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 57,36 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Гиппал (I век, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Ньютаун (Коннектикут)
Ньютаун  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мархтренк
Мархтренк — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(18581) Batllo
(18581) Batllo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 7 декабрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XV8» саналган.
Бад-Вильснак
Бад-Вильснак — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ключи (Сосновка районы)
Ключи (Ключи) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Боров-Дол
Боров-Дол — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4354) евклидов
(4354) евклидов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2142 P-L» саналган.
NGC 459
NGC 459 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Губистая Тарка
Губистая Тарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Губистая елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.