cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Албасты
Авылларда балаларны, соң чакта йөрмәс өчен, албасты белән куркытканнар. Ул печән кибәнендә яши һәм кичен кырларда ялгыз йөрүчеләрнең канын ага, дигәннәр.
"Албасты" сүзе "алга баскан" сүзтесмәсеннән килеп чыккан. Борнгы мифлар буенча, албасты төнлә килеп, кешенең өстенә ятып баса, аның тын алуын кыенлаштыра,бу вакыт кеше яман төш күрә. Албастының борыны юк -бу кеше тын ала алсын өчен.
Бу вакытта кешенең пульсы әкренәя, тәнен ниндер куркыныч авырлык баса. Галимнәр бүген бу күренешне аңлата алмый.
Каюм Насыйри, албасты басу күренешен, кешенең кан басымы уйнавы белән аңлаткан.
Жерминьи-сюр-Луар
Жерминьи-сюр-Луар — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Антосин (Мазовия воеводалыгы)
Антосин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хлебово (Оборницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маллен (Мозель)
Маллен (Malling) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,42 км².
Искәрмәләр
Маллен (Мозель)
Еленик
Еленик — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камподививо (Латина)
Камподививо — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камподививо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эвелин (кратер)
Эвелин — Венера планетасының 61.2°N, -212.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 18 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Эвелин кратеры кельт хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Җорлу
Җорлу (Corlu ) — Әзербайҗанның Гәбәлә районына караган авыл.
Витув (Кутновский повяты)
Витув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Биккенбах (Хунсрюк)
Биккенбах  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Мэнтон (Мичиган)
Тарихы
Мэнтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гоффстаун (Нью-Гэмпшир)
Гоффстаун  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Катанда
Катанда (Катанда) — Алтай Республикасының Усть-Кокса районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Меншурлу (Сивас)
Меншурлу (Menşurlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Катанда
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (18%), руслар (82%).
Сөгүт (Гөнен)
Сөгүт (Söğüt) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рудница (Меча кушылдыгы)
Рудница — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Меча елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3863) Гиляровский
(3863) Гиляровский  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 26 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SJ3» саналган.
Лорео
Лорео — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Олизи-Прима
Олизи-Прима (Olizy-Primat) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Гранпре кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21.35 км².
Леж (Югары Гаронна)
Леж — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Угпан-Ягун
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сарабиккол мәктәбе
Сарабикол мәктәбе — Татарстанның Лениногорск районы Сарабиккол авылындагы белем бирү учреждениесе (мәктәп). 2011 елның 10 январеннан 9-еллык мәктәп коллективы белән Сәлимә Әнвәр кызы Гатина җитәкчелек итә.
Дәүләт бүләкләренә лаек булганнары
Радик  Инсаф улы Зәләев – СОЦИАЛИСТИК ХЕЗМӘТГЕРОЕ
Габдрәүф Габделхак Каюмов - СОЦИАЛИСТИК ХЕЗМӘТГЕРОЕ
Әгъдәс  Хөсәен улы Борханов  - тарих фәннәре докторы, профессор, Татартан Республикасы Фәннәр академиясенең почетлы члены
Әгъдәс Ильяс улы Фәтхетдинов – юридик фәннәр кадидаты, Татарстан Республикасының атказанган юристы
Мәктәп директорлары
Әкрәм Зәйдуллин
Насыйбуллин
Сабирҗан Садриев
Мәгъмүрә Хафизова
Фәрхинур Гәрәева
Гаяз Гыйләҗев
Суфия Ахметова
Фоат Корбанов
Рубин Бадыйков
Гүзәлия Мостафина
Фәния Ялакова
Сәлимә Гатина
Мәктәпне төзүдә катнашканнары
МСО бригадасы эшчеләре: Хөсәен Ялаков, Әхәт Усманов, Рәфкать Гайсин, Хәйдәр Сафин, Гатуф Насыйбуллин, Газинур Исхаков, Фатыйма Төхватуллина тарафыннан башкарыла.
NGC 2116
NGC 2116 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Анусин (Мазовия воеводалыгы)
Анусин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
163 (сан)
163 (йөз алтмыш өч) - 162 белән 164 арасындагы натураль сан.
Гремиха (Северушка кушылдыгы)
Гремиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Северушка (Северский тоганы) елгасының уң ярыннан урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусоваяелгасы, инештән Ревда каласына чаклы, Ревда елгасын һәм Ново-Мариинск сусаклагычыннан сыккан елганы кертмичә. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жариштя
Жариштя — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красноярка (Амур авыл җирлеге)
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Убыр
Убыр - кешенең үзе белән бергә яки ияләшкән кешесенең үзендә була торган татар халык мифик җан иясе. 200px|thumb|right|Убыр ияләшкән карчык. Миф буенча, убыр ешрак хатын-кызга ияләшә. Убыр ияләшкән кеше- «убырлы кеше». Убырлы кеше баш түбәсеннән билгеле була. Убырлы кешенең баш түбәсендә кечкенә генә чокыр сыман урын була, шуңа күрә андый кешегә түбәсе тишек, бу убырлы икән, диләр.
Убырлы кеше йокыга киткәч кенә убыр аннан аерылып китә дә, уттан ясалган йомгак күк булып морҗадан очып чыгып, теләсә дуңгыз, теләсә кара мәче, теләсә кара эт булып аулакта йөри-йөри дә иясенә тагы әйләнеп кайта.
Мифка ышансаң, убыр ир кешеләрнең исәнлек-саулыгы өчен куркынычлы түгел: ул үзе ирләрдән курка, ирләр күзенә күренүдән бик саклана. Убыр кешеләргә бик күп явызлыклар кыла. Бигрәк тә хатын-кызга явызлык тидерергә бик ярата. Шуның өчен дә убырны тотарга, аны үтерергә бик тырышалар. Убырны тоту да, үтерү дә бик җиңел булмый. Убырны тота башласаң, ул шунда ук вак кына чаткыларга бүлгәләнә дә очып күздән югалып китә ала.
Азәрбайҗан икътисады
Азәрбайҗан икътисады 2010 елда тулаем эчке продукт күләме буенча (сатып алу сәләте паритеты буенча) дөньяда 76 нчы урынны алган.
2009 елга булган мәгълүматларга караганда, Азәрбайҗан БДБ илләре арасында икътисади үсеш темплары буенча алда бара. 2003-2008 елларда Азәрбайҗан тулаем эчке продукты 2,6 тапкырга арткан; дәүләттә хәерчелек дәрәҗәсе, 2003 елдан башлап 45 тән 11 % ка кадәр кимегән.
2011 елда Азәрбайҗанның икътисади үсеш темплары нибары 0,1 % тәшкил иткән. Азәрбайҗан икътисадының зәгыйфь якларына, гадәттәгечә, дәүләт секторында мәшгуль булган затларның югары өлеше белән бергә, халыкның рәсми мәшгульлегенең түбән дәрәҗәсе (2013 елда 58,6%) керә.
Азәрбайҗан Россия составында
Беренче бөтендөнья сугышы елларында губернаның икътисады какшады. Нефть эшкәртү һәм бораулау эшләре туктатылды, авыл хуҗалыгы культуралары, бигрәк тә мамык куагы астында чәчү мәйданнары кискен кимеде.
Илһам Әлиевнең Президентлыгы
Беренче президент срогы вакытында Илһам Әлиев Баку—Тбилиси—Джейхан нефть үткәргече һәм Баку—Тбилиси-Эрзурум газүткәргече төп экспорт торбаүткәргечләрен эшләтеп җибәрде. Ил икътисады 2,6 тапкырга артты, сәнәгать җитештерүе 2,5 тапкырга артты, 770 мең яңа эш урыны барлыкка килде, хәерчелек дәрәҗәсе 49 дан 13,2 % ка кадәр кимеде, ә бюджет чыгымнары 12 тапкырга артты.
Эш белән тәэмин итү структурасы
1990 елда республиканың дәүләт секторында эшләүчеләрнең 70,7%, 1995 елда — 56,1 %, 2000 елда — 33,8 %, 2005 елда 31,9% эшли башлады. Бәйсезлек елларында сәнәгатьтә мәшгульләр өлеше башта 1990 елда 12,7% тан 1995 елда 9,8% ка һәм 2000 елда 5,7% ка кадәр кимегән, ләкин аннары үсә башлаган һәм 2005 елда 7,0% тәшкил иткән. Аның каравы (бигрәк тә 1990 еллар ахырында) авыл хуҗалыгы өлкәсендә эшләүчеләр өлеше нык арткан, ул 1990 елда-30,9 %, 1995 елда — 30,8 %, 2000 елда — 39,9 %, ә 2005 елда 39,2% тәшкил иткән. Шулай ук төзелештә эшләүчеләр өлеше 1990 елда 6,8% тан 2005 елда 5,1% ка кадәр кимеде.
Икътисади районнар
Азәрбайҗанны 10 эре икътисади районга бүләргә мөмкин:
Авыл хуҗалыгы
Уңай климат шартлары (җылылык, ут, вегетация чоры озынлыгы) файдаланып, авыл хуҗалыгы күп кенә кыйммәтле авыл хуҗалыгы культураларын үстерү буенча специальләшә, ләкин, барлык тау илләре кебек үк, республика өчен дә аз җирлелек комачаулап тора. Гомуми җир мәйданыннан (8,7 миллион га) авыл хуҗалыгы җирләре 4,6 млн га тәшкил итә. Шуларның 1,8 млн. га артыгы сөрүлек җирләре өлешенә туры килә, 2 млн. га җәйге һәм кышкы көтүлекләр били, авыл хуҗалыгы җирләренең бер өлеше күпьеллык үсентеләр белән мәшгуль. Сөрүлек җирләренең яртысы диярлек ил — Курск-Аракса түбәнлегенә урнашкан.
2007 елда авыл хуҗалыгы структурасы (чагыштырма бәяләрдә, йомгаклау бәяләрендә):
Үсемлекчелектә ил помидор, хөрмә, йөзем һәм анар үстерү белән дан тота (биредә "җиләк-җимеш короле" ның 60 сорты үстерәләр. Ашлык җитештерү (2007 елда): якынча 2 млн. тонна (652 мең га), мамык-100 мең тоннага якын, тәмәке-2,8 мең тонна, шикәр чөгендере-137 мең тонна, бәрәңге-1036 мең тонна, яшелчә-1219 мең тонна, җиләк-җимеш-675 мең тонна, йөзем-100 мең тоннага якын.
Ит җитештерү — 147 мең тонна, сөт — 1330 мең тонна, йомырка-573 млн данә.
Барлык авыл хуҗалыгы җитештерүе — 2318 млн манат. (якынча 2,9 млрд. доллар.)- тулаем эчке продуктның якынча 6 %.
Финанс секторы
2007 елга илнең банк системасы Азәрбайҗанның Милли банкы һәм 46 коммерцияле банк (2 — дәүләт, 44 — шәхси, алар арасында 21 — чит ил капиталы катнашында) тәкъдим ителгән). Илдә 2006 елдан банк кертемнәрен иминләштерү системасы эшли: 2013 елга 44 банктан 40 банкта 30 мең манатка кадәр кертемнәр страховкаланган.
Химия сәнәгате
Республикада бүген 100 дән артык химия предприятиесе эшли, шуларның 70-80% ы дәүләт милкендә. Азәрбайҗан химия сәнәгатенең үсеш темплары кими, һәм 2006 ел нәтиҗәләре буенча 3,4 % тәшкил итә (чагыштыру өчен: 2005 елда — 3,7 %, 2004 елда — 4,7 %, 2003 елда — 3,9 %). Шул ук вакытта 2007 елның гыйнвар-сентябрь айларында Азәрбайҗанда химик продукция җитештерү 47,1 % кимегән.
Бакуда искергән нефть эшкәртү куәтләренә алмашка Сангачалыга нефть эшкәртү заводы төзелә, шулай ук Төркиянең Джейхан портында нефть эшкәртү заводлары төзелә.
Югары технологияләр
2003 елда Ultra азәрбайҗан компаниясе nexus маркасы астында ноутбуклар җитештерә башлады. Беренче елда җитештерү базарында 3 модель бирелде, соңрак кайбер ноутбуклар 20 төрле модельләре җитештерелде.Шулай ук фирма шәхси компьютерлар һәм серверлар, мониторлар, LCD-телевизорлар, USB чыбыклар һ.б. әйберләр җитештерә.
Машина төзелеше
Машиналар һәм җиһазлар җитештерү илнең тулаем эчке продуктының якынча 1,5 % тәшкил итә. Нигездә бу тармак предприятиеләре нефть җиһазлары җитештерүгә юнәлдерелгән. "Иглим" фәнни-җитештерү предприятиесендә авиатехникага хезмәт күрсәтүнең аэродром чаралары һәм борт авиация техникасы җитештерү эшләнә һәм чыгарыла. Махсус билгеләнештәге продукциянең 96,2 % ы экспортка китә, ә гомуми билгеләнештәге продукция экспортланмый,ә эчке базар өчен билгеләнә. "Сенайеджихаз" фәнни-җитештерү предприятиесе төрле сыеклыклар, шул исәптән агрессив продуктлар өчен чыгым үлчәме, счетчиклар, дозаторлар һәм басым сигнализаторлары җитештерә. Эшләнелә һәм җитештерелә торган приборлар нефть сәнәгатендә, хәрби суднолар төзелешендә, авиация һәм ракета техникасында, АЭС һәм ТЭЦ та куллану өчен билгеләнгән. Барлык продукция дә диярлек экспортлана. Предприятиеләр Азәрбайҗанның оборона сәнәгате министрлыгы балансында тора.
Тимер юл транспорты
Азәрбайҗанда тимер юллар төп транспорт төрләренең берсе булып тора, алар өлешенә йөк әйләнешенең 40% ы (2007 ел) һәм пассажирлар әйләнешенең 25% ы туры килә. Тимер юлларның гомуми озынлыгы-2125 км.
Автомобиль транспорты
Гомуми озынлыгы: 59 141 км, шуның 29 210 км каты өслекле. "Йолнаглийетсервис" департаменты (азәрб.Yolnəqliyyatservis) Азәрбайҗанның Транспорт министрлыгы илнең 22134 км магистраль юллары эксплуатацияләнә һәм хезмәт күрсәтә. Шулардан 1684 км — халыкара магистральләрне тәшкил итә. Ил территориясендә күперләрнең гомуми саны 1201 тәшкил итә.
Авиация транспорты
Аэропортларның гомуми саны, 2007 ел торышына, 35 (27 каты өслекле утыру полосасы булган һәм 8 асфальт салынмаган өслекле) тәшкил иткән.
Азәрбайҗанның гражданлык авиациясен үстерү программасы нигезендә, 2008 елда Ленкорандагы, Закаталдагы төбәк аэропортлары торгызылган, Шеки аэропортын торгызу планлаштырыла.
Диңгез транспорты
Азәрбайҗанның эре суднолар йөртү компаниясе-Каспий диңгез пароходчылыгы-Каспар (азәрб. Xəzər dəniz gəmiçiliyi), ул шулай ук Каспий бассейнында иң эре судно йөртү компаниясе булып тора. Каспар барлык төр йөкләрне ташу белән шөгыльләнә. Шулай ук нефть һәм нефть продуктлары зур өлешне ташуны тәшкил итә, компания шулай ук пассажирлар ташу белән шөгыльләнә, Баку — Төркмәбаши, Баку — Актау тимер юл паром кичүе операторы булып тора. Каспараны шулай ук кайбер судно ремонтлау заводлары да карый.
Экспорт
2017 елда Азәрбайҗан продукцияне гомуми суммасы 14.3 млрд. доллар күләмендә экспортлады. Нефть республика экспортының 82 % ын тәшкил итә, моннан тыш, экспортка табигый газ, нефть продуктлары, машина төзелеше тармагы продукциясе, җиләк-җимеш һәм башка азык-төлек килә. Төп сатып алучылар: Италия 33%, Төркия 8.5%, Канада 5.5%, Чехия 5.4% һәм Алмания 4.9%. Россия өлеше 1,4% якын.
Россия Федераль сәүдә хезмәте мәгълүматлары буенча, 2014 ел нәтиҗәләре буенча Азәрбәйҗан белән Россия арасында товар әйләнеше күләме 6702,5 миллион доллар тәшкил иткән, 2013 ел белән чагыштырганда 39,3 % арткан.
Импорт
2017 елда Азәрбайҗан 8.1 млрд. сумлык продукция импортлаган: автомобильләр (312 млн. доллар), нефть продуктлары (245 млн. доллар), бодай (219 млн. доллар), дарулар (212 млн. доллар). Төп тәэмин итүчеләр: Россия 17%, Төркия 15%, Кытай 9.7%, Алмания 5.6% һәм Украина 5.1%.
Тышкы сылтамалар
Азәрбайҗан предприятиеләре каталогы
Трояново (Бургас өлкәсе)
Трояново  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лория
Лория — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Еленк
Еленк — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Финли-Пойнт (Монтана)
Финли-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Финли-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Хлебув (Великопольское воеводалыгы)
Хлебув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камподино (Терамо)
Камподино — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камподино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Веб-сәхифә
Веб-сәхифә, яки веб-бит (Web page) — веб-браузер (гизгеч) белән ачып була торган документ яки Бөтендөнья пәрәвезенең мәгълүмат ресурсы.
Гадәти веб-сәхифә HTML форматындагы текст файлы була. Аңарда икенче төрле форматтагы файлларга (текст, график рәсем, видео, аудио, мультимедиа, апплетлар, кулланма програм тәэминатлар һ. б.) сылтамалар булырга мөмкин. Шулай ук аңарда икенче веб-сәхифәләргә тиз итеп күчер өчен яки сылтамалы файлларга үтер өчен гиперсылтамалар булырга мөмкин. Күп төрле гизгечләрдә сылтамалы файлның эчтәлеген турыдан-туры, шушы файлга сылтама асраган веб-сәхифә эчендә, карап була. Шулай ук хәзерге замандагы гизгечләр кайбер форматтагы файлларның эчтәлеген турыдан-туры (шушы файлларга сылтама асраган веб-сәхифәдән аерым) карарга мөмкинлек бирәләр.
Мәгълүматтән мәгънәле веб-сәхифәнең эчтәлеге гадәттә контент (content — «эчтәлек») дип атала.
Гомуми тема һәм дизайн белән берләшкән, һәм сылтамалар белән бәйләнгән берничә веб-сәхифәләр веб-сайт тәшкил итәләр. Веб-сайтны тәшкил иткән веб-битләр бер яки берничә веб-серверларда (бер-берсеннән еракта, хәтта төрле илләрдә) урнаша алалар.
Динамик сәхифә
Динамик сәхифә — програм тарафыннан автоматик рәвештә барлыкка килгән веб-сәхифә. Динамик сәхифә статик сәхифәдән аерылып тора, чөнки статик сәхифә — ул серверда урнашкан гади файл. Гизгеч яки кулланучының башка төрле агенты эшкәртә ала торган динамик сәхифәнең HTML-кодын сервер програмы ясый. Контент белән идарә итү системалары яки двигательләр (ингл. Content management system, CMS) сервер мәгълүмат системалары яки сервер компьютер программалары, алар интернет — сайт яки локаль челтәр серверының контентын (ягъни эчтәлеген) булдыру, үзгәртү һәм идарә итүнең уртак процессын тәэмин итү һәм оештыру өчен кулланыла.
Динамик сәхифәләр гадәттә мәгълүматларны эшкәртәләр һәм бирелмәләр җыентысыннан алып чыгаралар. Бүгенгесе көнгә динамик сәхифәләрне автоматик рәвештә ясый торган иң популяр технологияләр:
Шәхси интернет-бит
Кеше, аның хоббиы, мәнфәгатьләре, бөтендөнья челтәре кулланучылары өчен хоббилары турында мәгълүмат бирү өчен эшләнгән.
(613) Гвиневра
(613) Гвиневра  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 11 октябрендә Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 VP» саналган.
Меркулайка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Малокур-сюр-Сей
Малокур-сюр-Сей (Malaucourt-sur-Seille) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,17 км².
Эвика (кратер)
Эвика — Венера планетасының 5.1°N, -31.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 20,3 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Эвика кратеры Татар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Жиан-сюр-Кюр
Жиан-сюр-Кюр — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Витув (Ленчицкий повяты)
Витув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мерисвилл (Мичиган)
Мерисвилл  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Дереҗамикебир (Мерам)
Дереҗамикебир (Derecamikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Витув (Ленчицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мерисвилл (Мичиган)
Тарихы
Мерисвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Дереҗамикебир (Мерам)
Сылтамалар
Derecamikebir, Meram Derecamikebir, Meram
164 (сан)
164 (йөз алтмыш дүрт) - 163 белән 165 арасындагы натураль сан.
Гошен (Нью-Гэмпшир)
Гошен  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чархана (Гәбәлә)
Чархана  (Çarxana ) — Әзербайҗанның Гәбәлә районына караган авыл.
Мерданали (Козаклы)
Мерданали (Merdanali) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Козаклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Сөгүт (Орһанели)
Сөгүт (Söğüt) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лез (Югары Гаронна)
Лез — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Биккендорф
Биккендорф — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жароштя
Жароштя — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Митрофановский
Митрофановский (Митрофановский) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Жароштя
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Митрофановский
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
165 (сан)
165 (йөз алтмыш биш) - 164 белән 166 арасындагы натураль сан.
Сен-Жювен
Сен-Жювен (Saint-Juvin) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Гранпре кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.4 км².
Хлевиска (Великопольское воеводалыгы)
Хлевиска  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лоццо-Атестино
Лоццо-Атестино — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Аринув
Аринув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Еленов Жлеб
Еленов Жлеб — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трынак
Трынак — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2117
NGC 2117 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Израела (кратер)
Исеме
Израела кратеры яһүд хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Мидленд (Мичиган)
Мидленд  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мидленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Камподонико (Җенова)
Камподонико — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камподонико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(2658) Джинджерич
(2658) Джинджерич  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 13 февралендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 CK» саналган.
Отар Анджапаридзе
Отар Георгиевич Анджапаридзе (12 февраль 1920, Батум — 27 май 1996, Мәскәү) — ССРБ һәм Россия вирусологы, ССРБ һәм Россия вирусологиясе билгеле кеше, аңа нигез төзәүче һәм, берничә дистә ел Мәскәүдә ССРБ РМФА Сәламәтлек саклау вирус препаратлары институтының алыштыргысыз директоры була, институтка 1979 елда аның исеме бирелә.
Биографиясе
Анджапаридзе Отар Георгиевич 1920 елның 12 февралендә Батум шәһәрендә мирза Георгий Несторович Анджапаридзе гаиләсендә туган. 1937 елда рус урта мәктәбен Батуми шәһәрендә тәмамлый. 1938 елда Мәскәүгә килә һәм 1-нче медицина институтына укырга керә. Хирург булырга җыена, әммә бер күзенең күз начар күрү сәбәпле медкомиссия үтә алмый. Нәтиҗәдә билгеле вирусолог була.
Мәскәүдә уку чорында әнисе ягыннан туганнарында 1-нчеТверская-Ямская урамында (шул елларда Горьковское урамы) яши. Медицина белемен 1943 елда Тбилисида тәмамлый. 1946 елга кадәр Батумида эпидемияга каршы эштә эшли. 1946 елдан алып — ССРБ Медицина фәннәре академиясенең Д.И. Ивановский исемендәге вирусология институтында тикшеренүче. 1950 елда — Дәүләт контроле институтында җитештерү контроле бүлеге мөдире (медицина биологик препаратларның Л.А.Тарасевич исемендәге дәүләт контроль институты).
1946 елда Орлова Татьяна Сергеевнага өйләнеп, Мәскәүгә күченә һәм Мәскәү фәнни-тикшеренү институтында эшли. 1957 елда вирус препаратларының гыйльми-тикшеренү институтына эшкә килә, ары аның алыштыргысыз директоры була.
1963— 1965нче еллар ССРБ Сәламәтлек саклау министрлыгының вируслы һәм бактерияле препаратлар җитештерү буенча баш идаралыгы начальнигы. 1965нче елдан Мәскәү вирус препаратлары фәнни-тикшеренү институтын җитәкли.
1971 елда ССРБ Медицина фәннәре академиясенең әгъза-корреспонденты итеп сайлана.
Танылуы һәм наградалары
Күп еллар дәвамында вируслы инфекция буенча Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы эксперты, РМФА медицина профилактикасы бүлекчәсенең академик-секретаре итеп сайлана.
Фәнни эшмәкәрлегендә уңышлары өчен Ленин ордены, Октябрь Революциясе ордены (11.02.1980) ике Кызыл Байрак Хезмәт ордены һәм Халыклар Дуслыгы орденына лаек була.
Красноярка (Усть-Кокса авыл җирлеге)
Красноярка (Красноярка) — Алтай Республикасының Усть-Кокса районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча алтайлар (даими яшәүче халкы юк).
Неживка (Неживка кушылдыгы)
Неживка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орлов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Неживка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Витув (Пйотрковский повяты)
Витув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мердивенкөй (Кадыкөй)
Мердивенкөй (Merdivenköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истанбул иле Кадыкөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Биллигхайм-Ингенхайм
Биллигхайм-Ингенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грантем (Нью-Гэмпшир)
Грантем  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колач
Колач (маховая сажень) — искергән Россия озынлык үлчәве берәмлеге. Бер кулның бармак очларыннан икенче кулның бармак очларына кадәр озынлык.
Лоццо-ди-Кадоре
Лоццо-ди-Кадоре — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Вершок
Вершок (вершок) — искергән Россия озынлык үлчәве берәмлеге.
Лоццо-ди-Кадоре
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дереҗик (Мазыдагы)
Дереҗик (Derecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чухур Гәбәлә
Чухур Гәбәлә (Çuxur Qəbələ ) — Әзербайҗанның Гәбәлә районына караган авыл.
Мальруа
Мальруа (Malroy) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,54 км².
Искәрмәләр
Мальруа
Флоренс (Монтана)
Флоренс  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Семрас
Зур Сёмрас — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Семрас елгасының сул ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бичура
Бичура- ешрак хатын-кыз затыннан булган татар халкының мифик җан иясе.
Буе аршин ярым, иңе аршин була. Башына өрпәк салып йөри, бәрәңге базларында, идән асларында, ташландык мунчаларда тора.
Бичура бар кешенең дә өенә ияләшми. Бичура ияләшкән өйләрдә аңа үзенә аерым бүлмә калдырулар да булгалаган.
Миф буенча, Бичура төнлә өйгә кереп аш табакларын, юмый калдырылган ашлы савыт-сабаның барысын да ялап чыга. Кай чагында савыт-сабада күңеленә ошамаган бер нәрсә очраса кулына эләккән бер әйберне төрлесен төрле якка ыргыткалап, бәреп, ватып, сындырып чыгып китә.
Күңелен табар өчен бичурага үзенә аерым бер табак, берничә кашык алып, табакка калдык ашлар салып, кеше йөрми торган бүлмәгә кертеп, тирәсенә кашык¬лар тезеп төнгә куялар. Иртәгесен табак коп-коры булып, ашның барлыгын бичура ашаган, ялаган була. Шулай сыйласаң да кайбер чакта чирләп китеп, шушы үзенә куелган табак белән кашыкларны ыргытып бәреп чыгып китә икән. Андый чакта бигрәк котырып китеп, шундагы барлык әйберне дә кырып китә икән. Шуңа күрә Бичура ияләшкән өйдә бик сак торырга кирәк. Аның теләгәнен белеп кенә эш итәргә кирәк була.
Ышанулар буенча, Бичура өйдәге ир кешеләрне, бигрәк тә ялгыз тора торган егетләрне, тол ияләрне шаяртырга бик ярата: йә йоклаганда килеп муеныннан буа, йә аңсыздан төчкереп куркыта, йә тикмә тиккә өстенә утын агачы ыргыта, йә киез итек белән, йә кирпеч белән бәрә. Бичураның кайберсе шулай бик шаяручан булганга, өйдә торырлык чама калмагач, хуҗалары өйне бөтенләй дә ташлап китәләр.
Бичураның кайбер яхшылары да очраштыргалый. Алар барысы да йокыда булган кеше өстенә әйбер ыргытып, шаярып кына тормый икән. Бичура кайбер кешеләргә ияләшсә өй хуҗасы байый ди. Ни кирәк булса, Бичура барында табып китерә икән. Бичура бар чагында бай гына торган кешеләр, яхшы бичура китсә, бөтенләй ярлыланып китәләр икән.
Әдәбиятта
М.Гыйләҗевның «Бичура» драмасы.
Чыганаклар
Татар халык легендалары һәм мифлары.
166 (сан)
166 (йөз алтмыш алты) - 165 белән 167 арасындагы натураль сан.
Еленська Ребер
Еленська Ребер — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Архутово
Архутово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жахалия
Жахалия — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ульп-Ягун
Ульп-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лимпас елгасының уң ярына тамагыннан 23 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фаига (кратер)
Фаига — Венера планетасының -4.9°N, -170.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 9,6 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Фаига кратеры Англосаксон хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Трыстиково (Бургас өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хлево (Великопольское воеводалыгы)
Хлево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лекюсан
Лекюсан — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Жимуй
Жимуй — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
167 (сан)
167 (йөз алтмыш җиде) - 166 белән 168 арасындагы натураль сан.
Әвлия Чәләби
Биографиясе
1611 елда Истанбулда госман сарай яны алтын остасы алтын остасы Дәрвиш Мәһмәт Зиля гаиләсендә туган, затлы белем ала. Аның әсасе чыгышы белән Абхазиядан була. Әүлия Челебиның анасының ике туган агалары бөек вәзир Мелек Әхмәт-паша, башлаларлар (дәүләт казначее) Мәхмәт Дефтерлерде-паша һәм бөек вәзир Ипи Мостафа паша була. Әүлия Челебиның сәяхәтләре Госманнар империянең төрле өлешендә башлыча туганнарының тәгаенләнүе белән бәйле булган. Каһирәдәге йорты һәм граффитида исеме «Evliya-yı Gülşenî» (Гөлшаннан Әүлия була) дип язылуын өйрәнгәннән соң, аның суфичылык ордены Гөлшәнгә кушылуы бик мөмкин дип уйларга кала. Истанбул буенча башлангыч сәяхәтеннән соң, биналар, базарлар, йола һәм мәдәният турында язу төзегәннән соң, ул 1640 елда каланан читкә башлангыч сәяхәтенә юллана. Аның сәяхәтләр турындагы бөтен язмалары ун томлы Йөрешнамә (Сәяхәтләр китабы) китабына җыелган. Китапта арттырып язулар булуына карамастан, бу язу XVII гасыр Госман империясенең мәдәни аспектларын һәм яшәү стилен чынбарлыктагыча сүрәтләгән язу.
«Сәяхәтләр китабы» басмалары
Госман империясе биләмәләреннән үтеп барышлый Челеби Кавказга, аннары аурупа илләре һәм дәүләтләре — Австрия һәм Венгрияга бара. 1665 елда ул Кырымга (Кырым ханлыгы) килә, анда кырым ханы Мәһмәд IV Гәрәй (1641-1644, 1654-1666) таныша. Хан яраннары белән Әүлия Челеби Ор-Капы (Or Qapı, Перекоп) кәлгәсенә килә, һәм шуннан үзенең кырым буйлап сәяхәтен (1666-1667 ел) башлый. Ул күрсәтә, 1660 елда кырым татарларының Ор-Капы кәлгасе янында төньяк сиге була дип күрсәтә, дала (Кыргый Кыр) шулай ук хан биләмәсе була, ләкин анда нугайлар: адил, айдак, ормитлар күченеп йөри. Алар көтүләрен йөрткән өчен корылма түли һәм Кырымга май, бал, эре мөгезле мал, сарык, бәрәч һәм ясырь (рус коллары) китергән. Кырымнан китеп, тын казаклары җирләре аша ул Идел буйлап югарыга күтәрелә, имеш, Казанга җитә. Киләсе сәяхәтен Әүлия Челеби Фракиягә, Македониягә, Крит утравына кыла. Мәккәгә хаҗ кылганнан соң — Әүлия Челеби Мысырга юллана.
Мәрхүм булуы турында ачык датасы билгеле түгел, Әүлия Челеби 1682 елда Каһирәдә вафат була.
Сылтамалар
Әвлия Чәләбинең хезмәте госман җирләре, шулай ук госман империясенең күршеләренең тарихы, географиясе, лингвистика, архитектура һәм бик күп башка мәсьәләләре буенча бик кыйммәтле чыганак булып хезмәт итә. Аның әсәрләренең башлангыч тикшерүчеләренең һәм бастыручыларның берсе XIX гасыр уртасында австрияле Йозеф фон Һаммер-Пургшталь була. Галимнәр дәррәү Сәяхәтләр китабының байлыгын һәм репрезентативлык кимәленә ыңгай бәя бирде. Бу чыганак әлегә кадәр даими рәвештә өйрәнелә һәм фән өчен гаять зур потенциалга ия.
Популяр мәдәнияттә
Istanbul Kanatlarımın Altında (Истанбул минем канат астында, 1996) — Әвлия Челеби тасвирлауларына нигезләнгән Хезарфен Әхмәт Челеби, аның агасы Лагари Хәсән Челеби һәм XVII гасыр башында солтан Мурат IV идарә иткән чактагы госман җәмгыяте тормошо турысындагы фильм.
«Матур гасыр. Кёсем империясе» төрек телесериалында уенчы Нәҗип Мемилли Әүлия Челеби ролен башкарды.
(1599) Гиом
(1599) Гиом  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1950 елның 17 ноябрендә Луи Бойер тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1950 WA» саналган.
Иштван Камараш
Иштуган Камараш (маҗар. Kamarás István, 1 гыйнвар 1941, Мокачево, Маҗарстан Корольлеге) - маҗарстан социологы, дин һәм әдәбият белгече, язучы. Фәнни тикшеренүләрнең юнәлешләре: җәмгыять сәнгате, дин әһелләренең роле, католик мәхәллә эшчәнлеге, католицизмда яңартылган хәрәкәтләр һәм яңа дини хәрәкәтләр. Мәдәният, сәнгать һәм дин социологиясе буенча берничә монография авторы. Шулай ук балалар әдәбияты авторы буларак билгеле.
Биография
1941 елда Мөкәч авылында туган. 1959 елда кызыл диплом белән Йожеф аттиллары исемендәге  гимназияне тәмамлый. 1966 елда «Маҗарстан әдәбияты», «Китапханә белеме» һәм «Социология»белгече буенча Будапешт югары уку йортын т әмамлый. 1972 елда шул ук югары уку йортында әдәбият буенча докторлык диссертациясе яклый. 1966-1968 елларда Маҗарстан Фәннәр академиясе китапханәсендә китапханәче булып эшли. 1968-1985 елларда Будапештта Сечени исемендәге Дәүләт китапханәсенең социология уку үзәгендә китапханә белеме һәм методик эш бүлеге мөдире булып эшли. 1985-1990 елларда - мәдәни тикшеренүләр институтында дин социологиясен өйрәнүче. 1990-1995 елларда-милли мәгариф институтында фәнни консультант. 1997 елда ул югары уку йортында гамәли лингвистика буенча докторлык диссертациясен яклый. Паннониуса. 1996-1999 елларда шул ук университетта доцент булып эшли. Бу турыда күренекле тарихчы галимебез Һади Атласи да менә ничек язган: "Азиянең Шималь һәм гареб тарафлары бик борынгы заманнан бирле төрки-татар кабиләләренең урнашкан җирләр була. 1999 елда Веспремском университетында профессор булып эшли.Соңыннан этика һәм дин белеме кафедрасына нигез сала һәм җитәкчелек итә. 2008 елдаМаҗарстан  Фәннәр академиясендә әдәбият белеме һәм культурология фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә ия була.
Әдәби эшчәнлек
И. Камараш шулай ук балалар өчен китап авторы буларак таныклык алды. Аның каләм-җиде китабында балалар хикәяләре һәм пьесалары җыентыклары бар. 1998 елда И. Камараш әсәрләренең берсе, балалар һәм яшүсмерләр әдәбияты буенча Халыкара совет премиясенә лаек була. И. Камараш пьесасының кайберләре Маҗарстан радиосына куелды. Камараш шулай ук радиода балалар һәм яшүсмерләр өчен программа алып бара.
Миномини (Мичиган)
Тарихы
Миномини шәһәре  елда нигезләнгән.
Мандеран
Мандеран (Manderen) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Миномини (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мандеран
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,92 км².
Искәрмәләр
Мандеран
Миусс
Миусс — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Кушум елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 2118
NGC 2118 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Витув (Поддембицкий повяты)
Витув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенюк (коммуна)
Сенюк (Senuc) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Гранпре кантонына карый.
Нагиши (Киров өлкәсе)
Нагиши (Нагиши) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Сенюк (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13.58 км².
Нагиши (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Мердивенли (Пазар)
Мердивенли (Merdivenli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Луго-ди-Виченца
Луго-ди-Виченца — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Еленче
Еленче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Билькхайм
Билькхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камподонико (Анкона)
Камподонико — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камподонико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Архутувко
Архутувко — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дереҗик (Акчаабат)
Дереҗик (Derecik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хлондово
Хлондово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Фаина (кратер)
Фаина — Венера планетасының -71.1°N, -100.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 10 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Фаина кратеры төрек хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
168 (сан)
168 (йөз алтмыш сигез) - 167 белән 169 арасындагы натураль сан.
Жгиаб
Жгиаб — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курунда
Курунда (Курунда) — Алтай Республикасының Усть-Кокса районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (100%).
Тынково (Бургас өлкәсе)
Тынково  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Графтон (Нью-Гэмпшир)
Графтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Фунт
Башка берәмлекләргә күчерү
Британия фунты (pound)
Россия фунты (фунт, кадак)
Метрик фунт (Pfund)
Витув-Колёния
Витув-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сөгүт (Хекимһан)
Сөгүт (Söğüt) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Хекимһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жири (Ньевр)
Жири — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Лузиана
Лузиана — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Монро (Мичиган)
Монро  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Монро шәһәре  елда нигезләнгән.
(352) Жизела
(352) Жизела  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1893 елның 12 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1893 B» саналган.
Лепинас
Лепинас — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
169 (сан)
169 (йөз алтмыш тугыз) - 168 белән 170 арасындагы натураль сан.
Сомранс
Сомранс (Sommerance) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Гранпре кантонына карый.
Фокс-Лейк (Монтана)
Фокс-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фокс-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еленя Вас
Еленя Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Мани (Мозель)
Мани (Many) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Еленя Вас
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бинген (Рейнланд-Пфальц)
Бинген  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерҗан (Адаклы)
Мерҗан (Mercan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Адаклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Балык Бистәсенең күңел ачу инфраструктурасы исемлеге
Бу битендә Балык Бистәсенең күңел ачу инфраструктурасы исемлеге тупланыла.