cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ногман Мусин
Иҗаты
Беренче күләмле әсәре – «Зөһрә» повесте (1956). Аның каһарманныры – авыл мөгаллимнәре. Аннан бер-бер артлы «Горурлык» (1962), «Күкчә урманында», «Авылым юлы» (1963), «Кеше елмая» (1965), «Җир бизәге» (1967), «Чәчкәләр керфеген ача», «Без-авылдаш малайлар» (1968) китаплары  нәшер ителә.
1968 елда күмәк хуҗалык тормышына багышланган «Өзәрем юл кешеләре» исемле беренче романын яза. «Сайлап алган язмыш» (1974, яңа варианты 1983), «Зәңгәртауда – ак болан» (1980), «Язгы ташкыннар алдыннан» (икенче исеме «Яралы кеше тавышы») (1985), «Таң белән чык юлларга» (1988) романнары, «Мәңгелек урман» (1976-1978) роман-дилогиясе белән проза остасы булып танылды. Аның әсәрләренең каһарманнары – замандашлары. Төп темасы – урман, аны саклау.
«Монда батыр сөякләре ята» романында тархан Алдар Исәнгилдин турында яза.
Казанда 1997 елда «Мәңгелек урман» китабы нәшер ителде.
Вафаты
2021 елның 31 октябрендә каты авырудан соң Уфада вафат. Мәрхүм белән хушлашу 2 ноябрьдә Башкорт дәүләт филармониясендә уза. .
Хәтер
2022 елның 27 октябрендә Уфаның Менделеев урамының язучы 1983-2021 елларда яшәгән 7/1 санлы йорты диварына истәлек тактасы куелган.
Сылтамалар
БР әдәби картасы сайты
[http://www.bashinform.ru/news/380443/  В.Романов. Ногман Мусинга 80 яшь.]
(6588) 1985 RC4
(6588) 1985 RC4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 10 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RC4» саналган.
Микашэвичы
Микашэвичы (Мікашэвічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ил Ботегино (Форли-Чезена)
Ил Ботегино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Ботегино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Әнисә Яхина
Яхина Әнисә Алтынтимер кызы (11 май 1952 ел) — Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясенең нәфис сүз жанры артисты. Башкортстан Республикасының халык артисты (1993).
Ил Ботегино (Форли-Чезена)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әнисә Яхина
Биографиясе
Әнисә Алтынтимер кызы Яхина 1952 елның 11 маенда Башкорт АССРның Стәрлебаш районы Табылды авылында туган.
Уфа дәүләт сәнгать институты театр факультетының «Театр һәм искә алу артисты» бүлеген белем ала.
Үзенең иҗат юлын 1976 елда Башкорт дәүләт филармониясендә нәфис сүз жанры артисты булып башлый. Әнисә Яхина филармониядә һәм җөмһүрият кимәлендә үткән бик күп концертларның алып баручысы буларак чыгыш ясый, эстрадада да, музыкаль-әдәби лекторийда да тигез тискәре эшли. Азагырак Әнисә Яхина Башкорт дәүләт филармониясенең сәнгатьле җитәкчесе итеп тәгаенләнә.
Мәскәүдә Башкортстан көннәрен һәм башкорт әдәбияты декадалары, Татарстанда (Казан) Башкортстан әдәбияты һәм сәнгате көннәрен үткәрүдә катнаша.
2002-2005 елларда Әнисә Алтынтимер кызы Башкортстан Республикасының Мәдәният һәм милли сәясәт министрлыгының сәнгать бүлеген җитәкли.
Иҗаты
Әнисә Яхина Башкортстанның халык шагыйрләре Мостай Кәрим, Рәми Гарипов, Рафаэль Сафин, Әнгам Атнабаев шигырзарына йөзләгән концерт программалары — «Мин яратам сине, тормыш», «Мин гашикмын дөньяга», Равил Бикбаевның «Халкыма хат» һәм Абдулхак Игебаевның «Ер-ана» поэмаларына әдәби кичәләр үткәрә. Салават Низаметдиновның музыкасына Башкортстан Республикасының милли симфоник оркестрына кушылып, Рәми Гариповның «Баш ию — 1937 ел» поэмасы буенча монументаль шигъри представлениен башкаручы була. Кәмит программалары белән республиканың барлык шәһәр һәм районнарын әйләнеп чыгудан тыш, Мәскәү, Санкт-Петербург калаларында, Төмән, Ырынбур, Чиләбе, Свердловск өлкәләрендә, Пермь краенда, Эстония, Казакъстан илләрендә һәм Испания (1996) тамашачылары алдында чыгыш ясый.
Отфинув
Отфинув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окнини-Подздруй
Окнини-Подздруй — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вомлес-Ёль
Вомлес-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Пив-Ю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вашон (Вашингтон)
Вашон  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вашон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стинка (Нямц)
Стинка — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исмаилкөй (Чорум)
Исмаилкөй (İsmailköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Девяшина (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Девяшина (Девяшина) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Черемуха (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (87,9%), чуашлар (12,1%).
Нашвилл (Джорджия)
Нашвилл  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нашвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боровице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Боровице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13860) Neely
(13860) Neely — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 15 декабрендә Ч. Джулз тарафыннан Фаунтин-Хиллс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XH143» саналган.
Ванту-э-Лонжвель
Ванту-э-Лонжвель (Vantoux-et-Longevelle) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,67 км².
Жуакин-Набуку (Пернамбуку)
Жуакин-Набуку  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кумоль-Мотыль-Кыке
Кумоль-Мотыль-Кыке — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Худосей елгасының сул ярыннан 53 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Салават Юлаев ордены
Салават Юлаев ордены — Башкортстан Республикасының дәүләт бүләге. Дәүләт бүләкләре арасында, «БР алдындагы хезмәтләре өчен ордены» һәм БР «Халыклар дуслыгы ордены»ннан кала өченче дәрәҗәле урында.
Пематаңсиантар
Пематаңсиантар (Pematangsiantar) — Индонезиянең Төньяк Суматра правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Пематаңсиантар Суматра утравының төньяк өлешендә урнашкан.
Салават Юлаев ордены
Тарихы
Орден 1998 елда булдырылган.
Салават Юлаев (16.06.1754(2 ?), Ырынбур губернасы Тәкәй авылы — 26.09.1800, Рогервик кирмәне) истәлегенә багышланган.
Беренче бүләкләнүче – Ирек Зөлкәрнәй улы Бурангулов, Зиянчура районы механизаторы. .
Тасвирлама
Орден көмештән яки көмеш белән нейзильбер кушылмасыннан ясала. 7 кырланган нурдан торучы йолдыздан гыйбарәт. Орден уртасында 50 мм лы ак эмаль белән капланган медальонда Салават Юлаев барельефы ясалган. Медальонны алтын белән йөгертелгән кабарынкы орнамент төшерелгән әйләнә ураткан.
Статут
-кеше тормышын коткарганда күрсәткән батырлык өчен,
-хезмәттәге казанышлары өчен,
-фәндәге һәм фәнни-тикшеренү эшендәге ачышлар өчен,
-мәдәният, әдәбият, сәнгатьтә иҗат уңышлары өчен,
Лыглан-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Салават Юлаев ордены
Статут
-җәмәгать тәртибен саклауга керткән хезмәт өчен,
-яшь буынга белем бирүдә, аны ватандар итеп тәрбияләүдә, һөнәри кадрлар үстерүдәге уңышлар өчен.
Мудуэкс
Мудуэкс — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акчаова (Кандыра)
Акчаова (Akçaova) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Кандыра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зубне
Зубне — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ашеффель
Ашеффель (Ascheffel) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Доньевиль
Доньевиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Конуксевер (Чермик)
Конуксевер (Konuksever) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Блу-Маунтин (Арканзас)
Блу-Маунтин  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борув (Свидницкий повяты)
Борув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Едвардув (Билгорайский повяты)
Едвардув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жуакин-Пирис
Жуакин-Пирис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Охманув
Охманув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьон (Франция)
Сьон — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
(6589) Jankovich
Тарихы
1985 елның 19 сентябрендә Черных Н. С., Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 SL3» саналган.
Аукруг
Аукруг (Aukrug) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кедири
Кедири (Kediri) — Индонезиянең Көнчыгыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Кедири Җава утравының көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Чукич (коммуна)
Чукич — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Околюш
Околюш — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Стинка (Сучава)
Стинка — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Околюш
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чәчкаб фельдшер-акушер пункты
Чәчкаб фельдшер-акушер пункты — Татарстан Республикасы Кайбыч районы Иске Чәчкаб авылында урнашкан фельдшер-акушер пункты.
Тарихы
Авылда яңа ФАП 2017 елның 4 декабрендә ачылган. Моңа кадәр фельдшер-акушер пункты авыл клубында урнашкан була. Яңа бинада авыруны кабул итү, фельдшер, процедура кабинетлары да, дару препаратларын саклау өчен шкаф, суыткычлар бар, санузел эшли. Әлеге пункт Кайбыч районында Азнакайдагы «Нефтемаш» заводында җитештерелгән сигезенче ФАП.
Эшчәнлеге
ФАП фельдшеры Люзия Сафина халыкны өйдә һәм амбулаториядә кабул итә, фельдшер һәм акушерка компетенциясе чикләрендә дәвалау билгели ала, 3 яшькә кадәрге балаларны патронажлый, консультацияләр бирә һәм табиб күрсәтмәләрен үти. Үз составында медицина хезмәткәрләре булмаган Иске Чәчкаб мәктәбенә, балалар бакчасына медицина хезмәте күрсәтә. ФАП табибка кадәрге этапта кичектергесез медицина ярдәме күрсәтә.
Исмаилли (Мазгирт)
Исмаилли (İsmailli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Чәчкаб фельдшер-акушер пункты
Эшчәнлеге
ФАП хезмәткәре ведомство карамагындагы территориядә санитар-эпидемияләргә каршы эш алып бара: йогышлы авырулар белән авыручыларны ачыклый һәм изоляцияли, авырулар булган биналарга агымдагы дезинфекция үткәрә, азык-төлек блокларында, балалар һәм дәвалау оешмаларында эштән читләштерә, авырулар белән элемтәгә кергән затларны профилактик прививкалар үткәрә.
HD131120
HD131120 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(13861) 1999 XE157
(13861) 1999 XE157 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пя-Сядэй-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мьедес-де-Атьенса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ил Бузко (Арецо)
Ил Бузко — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Бузко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Жуакин-Тавора
Жуакин-Тавора — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Акчаөрен (Һилван)
Акчаөрен (Akçaören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нельсон (Джорджия)
Нельсон  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нельсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борув (Стшелинский повяты)
Борув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заозерье (Киров өлкәсе)
Заозерье (Заозерье) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (7%), руслар (93%).
Монастырка (Каменск-Уральски шәһәр бүлгесе)
Монастырка (Монастырка) — Свердловск өлкәсенең Каменск-Уральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Велли (Вашингтон)
Велли  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вар (Югары Сона)
Вар (Vars) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,16 км².
Микицк
Микицк (Мікіцк ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Камениця-над-Цирохоу
Камениця-над-Цирохоу — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Марат Хәбибуллин
'' Марат Хәбибуллин - актер. 1964 елның 27 августында ТАССРның Әтнә районының Олы Әтнә авылында туган. В.И.Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетын тәмамлый. 1993 елдан Әтнә дәүләт драма театрында артист булып эшли. Татарстанның атказанган артисты.
Балалар патшасы
Балалар патшасы — 2009 елда Казанда барлыкка килгән Россия рок-төркеме. Үзен панк-рок һәм электрон музыка чигендә эшләүче психоделик проект буларак таныта.
Тарихы
«Балалар патша» төркеменә нигез салучылар-вокалчы Фидаил («Фидәй») Хөсәенов һәм лидер-гитарачы Илдар «Пого» Гыймадиев, Казанның «12 маршрут»андеграунд панк-төркеменең элеккеге катнашучылары. Яңа коллективның яңгыравы психоделик характерга ия була һәм эксперименталь рок ягына шактый катлаулана. Яңа коллектив яңгырады психоделик характеры һәм шактый катлаулана, ә композицияләрдә акустик (флейта, скрипка) һәм электрон инструментлар актив кулланыла башлый. Музыкантлар үзләренең яңа стиленә «Волна» исемен бирәләр. Концерт чыгышларында төркем, сюрреалистик костюмнар һәм якты музыкаль эффектлар кулланып, перфоманс элементларын актив куллана башлый.
2012 елда «Балалар патшасы» БДБ илләрендә Emergenza музыкаль марафонының финал өлешендә чыгыш ясый, ул 1 июльдә Мәскәүнең «Б2» клубында уза. Төркем шулай ук "Окна открой" (2014 һәм 2015) һәм «Доброфест» (2015) Россия рок-фестивальләрендә катнаша.
2014 елда Төркемнең «Волна» дип аталган дебют альбомы чыга. Альбом хәзерге Россия альтернатив музыкасына махсуслашкан «Капкан» Россия лейблында дөнья күрә. Альбомны тәкъдир итү 2014 елның 21 февралендә Казанның «China-Town Cafe»ында уза.
Төркем композицияләрен «Наше радио» һәм «Свое радио» радиостанцияләре эфирында ишетергә мөмкин. . Трекларның берсе «Бомба-Питер» компаниясе төзегән "Охота-45" җыентыгында тәкъдим ителгән.
Пекалоңан
Пекалоңан (Pekalongan) — Индонезиянең Үзәк Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Пекалоңан Җава утравының үзәк өлешендә урнашкан.
Pifagor teoreması
Pifagor teoreması - Evklid geometriäseneñ töp teoremalarınıñ berse, turıpoçmaqlı öçpoçmaqnıñ qırları arasındağı bäyläneşen bilgeli: Turıpoçmaqlı öçpoçmaqta gipotenuza ozınlığınıñ kvadratı (c²) katetlar ozınlığınıñ kvadratı summasına tigez (a² + b²).
İsbatlaw
Älegä teoremanıñ 367 isbatlawı bar.
Едвардув (Рицкий повяты)
Едвардув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пята-Яха (елга)
Пята-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Яха елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Борай районы
Тарихи белешмә
1864-66 елларда хәзерге район биләмәләрендә Борай, Каенлык, Кызылъяр, Кизгәнбаш волостьлары оештырыла. Алар 1919-1930 елларда Бөре кантонына керә. 1930 елның 20 августында Борай районы төзелә.
1773-75 еллардагы крестьяннар сугышы Борай җирен урап үтмәгән. 1774 елның 18 сентябрендә Тимошкино авылы янында Салават Юлаев үзенең 3000 кешелек гаскәре белән подполковник Рылеевның яхшы коралланган карательләр отрядына каршы алышка чыга ћәм Балтач районы ягына чигенергә мәҗбүр була. 1918 елның мартында Борай волостен крестьяннар кораллы восстаниесе чолгап ала. Аларны Дүртөйледән Сәхипзадә Мәкъсүтов ћәм Борайдан Шәрәфетдин Хәмитов сәүдәгәрләр җитәкли. Бу икәү Борай волосте халкын большевикларга каршы көрәшкә чакыра. Март урталарында баш күтәрүчеләр ил үзәгенә җибәрергә әзерләнгән ярты миллион пот икмәкне кулга төшерә. 27 мартка каршы төндә Уфадан килгән Кызыл Армия отряды Борайны чолгап ала ћәм Совет властен тергезә.
БҮБК Президумының 1930 ел, 20 август карары нигезендә, кантон-волостьлар системасы бетерелеп, районнар төзелде. Башкортостанда барлыкка килгән 48 район арасында Борай районы да оештырылды. 1963-66 елларда Балтач районы белән берләштерелгән.
География
Район җиреннән Тере Танып елгасы һәм аның кушылдыклары агып яталар. Мәйданның 17% урманнар алып тора.
Халык
Районда демографик хәлнең кискенләшүе зур борчылу тудыра. 2008 елда 278 бала туды, 504 кеше үлде. Табигый кимү 226 кеше тәшкил итә. 176 никах теркәлеп, 61е таркалган. Аерылышулар барлык никахларның 34 процентын тәшкил итә.
2002 елгы Рәсәй сан алуы буенча районда 28 320 кеше яши. Халыкның уртача тыгызлыгы 1км² 16 кеше. Узган вакыт эчендә халык саны 2300 кешегә кимеде.
Милли состав: Туган тел буенча халык (2010): татар теле — 84,7%, башкорт теле — 6,4%, ар теле — 4,2% рус теле — 2,5%, чирмеш теле — 1,7%.
Икътисад
Бүген районда 448 кече эшкуарлык субъекты бар, шулар арасында 313-шәхси эшкуарлар, 62-КФХ, 73 кече предприятие. Аларның 14 процент җитештерү һәм авыл хуҗалыгы эшчәнлеге, 9 процент көнкүреш һәм коммуналь хезмәтләр, 77 процент сәүдә һәм җәмәгать туклануы өлкәсендә эшли. Кече эшкуарлык субъектлары тарафыннан 418 млн. сумлык продукция җитештерелде һәм хезмәтләр күрсәтелде.
Авыл хуҗалыгы
Бүген авыл хуҗалыгы производствосында 11 авыл хуҗалыгы кооперативы, өч җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять, 20 крестьян (фермер) хуҗалыгы һәм шәхси хуҗалык эшли.2008 ел уңышы өчен 67 мең чәчүлек җирләрнең 38 меңнән артыгы чәчелде. Ашлыкның тулай җыемы 100 мең тоннадан артып китте.
Мәгариф
Тирән, ныклы белемнәргә ия булган гражданнарны тәрбияләү мәгариф өлкәсен камилләштерүдән башка мөмкин булмый. Бу өлкә 43 белем бирү учреждениесен берләштерә, аларда 3074 укучы белем ала, 683 бала мәктәпкәчә учреждениеләргә йөри. 600дән артык укучы өстәмә белем бирү учреждениеләрендә шөгыльләнә. Шабай балалар йортында ятим яки караучысыз калган балалар тәрбияләнә. Мәктәпләрдә 678 педагог эшли, 4 иң яхшы укытучы РФ Президентының 100 мең күләмендәге премиясен алды.«Мәгариф» милли проекты мәктәпләрдә белем һәм тәрбия бирүнең сыйфатын күтәрергә булышлык итте: «Мәктәп автобусы» программасы буенча ике яңа автобус кайтты, тугыз кабинетка җиһазлар, компьютер комлектлары һәм мультимедия техникасы алынды. Барлык мәктәпләрдә дә, республиканың дәүләт теле буларак, башкорт теле укытыла. 26 башкорт теле кабинеты оештырылды. Район халкы тоташы белән диярлек татарлар һәм татар телен белүче арлар, чирмешләр булуга карамастан, татар телен балаларның бары 30% чамасы өйрәнә (предмет буларак).
Педагоглар составы яңарыш таләп итә. Үткән ел педагогик уку йортларын тәмамлаган 56 яшь белгечнең районда бары 11ен генә эшкә урнаштыра алдык. Шул ук вакытта район мәктәпләрендә яшь буенча 36 пенсиядәге укытучы эшли.
Бүген Борай районыннан 530 егет һәм кыз югары уку йортында укый. Шуларның 134е – педагог, 90ы авыл хуҗалыгы һөнәрен, 40ы медицина белгечлеген, үзләштерә. Кызганычка каршы, үткән ел югары уку йортын тәмамлаган 97 студентны 18ләбе генә Борай районына кайтты.
Балигъ булмаганнар эшен карау һәм аларның хокукларын яклау комиссиясендә профилактик исәпкә төрле хокук бозулар өчен 32 үсмер куелды (2007 елда–28 үсмер). Моннан тыш, комиссиядә 26 уңышсыз гаиләдән 32 ата-ана да профилактик исәптә тора.Ныклы тенденция белән укучылар саны кыскару җитди борчылу тудыра. Шуңа бәйле рәвештә, үткән ел (2008) без 37 класс–комплектны һәм 110 штат берәмлеген кыскартырга мәҗбүр булдык. Быел кушманак, Яңа Җәлдәк, Иске Бикмәт, Йомакай, Алтаю һ.б. кайбер авыллардагы аз комплектлы мәктәпләрнең яшәү мәсьәләсен карарга туры киләчәк.
Матбугат
Борай район газетасы «Алга» татарча чыгарыла.
Досель
Досель — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Төшнең бүленүе
Үзеннән-үзе була торган (спонтан) бүленү һәм мәҗбүр бүленү (бүтән кисәкчекләр, күбесенчә нейтроннар белән тәэсирләшү нәтиҗәсендә хасил булган) бар.
Авыр төшләрнең бүленүе — экзотермик процесс, аның нәтиҗәсендә зур энергия чыгарыла, ул китекләрнең кинетик энергиясе һәм нурланыш төрендә таратыла.
Төшләрнең бүленүе төш реакторында һәм төш коралында энергия чыганагы була.
Тарих
1932 елда Джеймс Чедвик нейтронны ачканнан соң, нейтроннар төшләр белән тәэсирләшүе тикшерелә башлый. Шул ук елны АКШта Эрнест Лоуренс беренче циклотронны ясый, ә Англиядә Джон Кокрофт һәм Эрнест Уолтон төшләрне бүлерлек беренче протоннар тизләткечен төзиләр.
1934 елда Ирен Кюри һәм Фредерик Жолио ясалма радиоактивлыкны ача.
1934 елда Энрико Ферми хезмәткәрләр белән төрле элементларны нейтроннар белән нурландыралар, ләкин бүленү реакцияләрен аңлата алмыйлар.
Тик 5 елдан, 1939 елда Отто Һан һәм Фриц Штрассман төшләрнең бүленүе куренешен ачалар.
Бүленү күренеше
Төшнең башлангыч халәте потенциаль энергиясе китекләрнең массаларыннан зуррак булган очракта, бүленү процессы бара.
Авыр төшләрнең чагыштырма энергиясе аларның массалары артуы белән кимегәнгә күрә, бүленү шарты А > 90 масса саны белән барлык төшләр өчен үтәлә.
Төшләрнең бүленүен тасвирлау өчен берничә модель кулланыла - төшнең тамчы моделе, төшнең сүрүләре моделе һ.б., ләкин һичбере процессны тулысынча тасвирлый алмый.
Уран-235 термик (әкрен) нейтроннар ярдәмендә бүленгән китекләренең массаларга бүленеше 95 һәм 140 масса саннары белән ике максимумга ия (7% ихтималлыгы).
Зур массалы төш бүленгәндә зур энергия бүленеп чыгарга тиеш. Андый төш бүленгәндә берничә ирекле нейтрон да чыга, чөнки зур массалы төшләрдә нуклоннарның барлык нуклоннарга чагыштырмасы аз массалы төшләрнекенә караганда зуррак.
Шуңа күрә хасил булган китекләрдә артык нейтроннар була. Бу нейтроннарның күбесе шунда ук (10−14 с эчендә) атылып чыга, ә 0,75% нейтроннар 0,09-60 секундка соңрак чыга (соңаручы нейтроннар).
Уртача, һәр төш бүленгәндә, 2,5 нейтрон чыга, ләкин аннан соң китекләрдә артык нейтроннар кала. Шуңа күрә ул китекләр үзләре дә радиактив булалар һәм бета-таркалуга дучар булып, гамма-фотоннар нурландыралар.
Кайбер бүтән төшнең бүленүе мисаллары:
Бүленү энергиясе
Авыр төшнең бүленүе нәтиҗәсендә якынча 200 МэВ чыгарыла, аның 80% ын бүленү китекләренең кинетик энергия тәшкил итә, энергиясенең калган өлеше нейтроннар, гамма-квантлар, бета-кисәкчекләр һәм нейтрино арасында бүлешә.
Уран-235 1 граммы өчен бер бүленүдә җылылыкка киткән энергия (1 Мэв):
Китекләрнең, фотоннарның, нейтроннарның энергиясе бик тиз җылылыкка әйләнә. Бета-таркалыш энергиясе (7%) озак вакыт эчендә чыгарыла, ул калдык энергия чыгару дип атала һәм туктатылган реакторда чыгарыла, ләкин бер тәүлектән 75% ка кими.
Реакторның файдаланылган төш ягулыгы зур радиоактивлыкка һәм калдык энергия чыгаруга ия, һәм берничә ел эчендә махсус бассейнда суына.
Төшнең бүленүе энергиясенең бүленеше, МэВ:
Төшнең бүленү энергиясе төш реакторында һәм төш коралында кулланыла.
Конур (Мазыдагы)
Конур (Konur) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аумюле
Аумюле (Aumühle) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6590) Barolo
Тарихы
1985 елның 15 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TA2» саналган.
Ворыква
Ворыква — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вымь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 170 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Окопи (Мазовия воеводалыгы)
Окопи  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бодко (Арканзас)
Бодко  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жуакин-Фелисиу
Жуакин-Фелисиу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кунде-Сесь
Кунде-Сесь — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пюль-Кы елгасының сул ярыннан 97 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13862) 1999 XT160
(13862) 1999 XT160 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XT160» саналган.
Чуксинджорджу (коммуна)
Чуксинджорджу — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан коммуна.
Оходза (Кече Польша воеводалыгы)
Оходза — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чуксинджорджу (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Оходза (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кужолок (авыл)
Кужолок (Кужолык, Кужолок) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
Стинка (Тулча)
Стинка — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борув (Тшебницкий повяты)
Борув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исмаилли (Алаҗа)
Исмаилли (İsmailli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Алаҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Ил Буньо (Мантова)
Ил Буньо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Буньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Негредо (муниципалитет)
Негредо — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лыглын-Еган
Лыглын-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Варен-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD131141
HD131141 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тарсак (Жер)
Тарсак — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Акчаөрен (Тушба)
Акчаөрен (Akçaören) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Тушба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Николлс (Джорджия)
Николлс  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Николлс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елизувка (Люблинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чиребон
Чиребон (Cirebon) — Индонезиянең Көнбатыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Чиребон Җава утравының көнбатыш өлешендә урнашкан.
Аузаккер
Аузаккер (Ausacker) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жуан-Алфреду
Жуан-Алфреду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Микольскае
Микольскае (Мікольскае ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Идел буенда Исламның кабул ителүенең 1100 еллыгы
Идел буенда исламның кабул ителүенең 1100 еллыгы - Идел буе Болгары дәүләтенең Ислам динен рәсми кабул итүенең 1100 еллык юбилее белән бәйле Россиядә 2022 елда төрле бәйрәм чаралары. 1989 елда ислам динен кабул итүнең һиҗри календарь белән санап 1100 еллыгы бәйрәм ителгән иде, 2022 елда бу юбилей Милади календарь нигезендә бәйрәм ителә.
Болгар дәүләтенең ислам кабул итүенә зурлап билгеләп үтү турында 2021 елның ноябрендә Россия президенты Владимир Путин белән очрашу вакытында Россия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдин әйткән иде. Путин бу тәкъдим белән килеште һәм юбилейны "дәүләт дәрәҗәсендә" уздыруның хуплады һәм оештыру комитеты билгеләргә кирәк диде.
Юбилейның оештыру комитеты җитәкчесе – Россия хөкүмәте рәисе урынбасары Марат Хөснуллин. Республиканың оештыру комитетын Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов җитәкли.
Окренжниця (Мазовия воеводалыгы)
Окренжниця  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дуну
Дуну — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Борувек (Түбән Силезия воеводалыгы)
Борувек  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13863) 1999 XE166
(13863) 1999 XE166 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Варонь
Варонь (Varogne) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
(6591) Сабинин
(6591) Сабинин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 7 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RT5» саналган.
Конур (Гүлнар)
Конур (Konur) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Гүлнар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Акчаөрен (Каһраманказан)
Акчаөрен (Akçaören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Каһраманказан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сукояр йолдызлыгы
Дәлү йолдызлыгы (الدلو әд-дәлү — «чиләк» ; шулай ук Сукояр йолдызлыгы; Aquarius) — Җәди һәм Хут йолдызлыклары арасында урнашкан зур зодиак йолдызлыгы.
Гадәттә, Кояш 16 февральдән 11 мартка кадәр Дәлү йолдызлыгында була. Иң яхшы күренүчәнлек шартлары август–сентябрь айларында. Россиянең үзәк һәм көньяк өлкәләрендә күренә.
Йолдызлар
Дәлү α — Сәгыделмәлик яки Сәгыделмөлек (سعد الملك сә‘д әл-мәлик — «патшаның бәхетлелеге» яки сә‘д әл-мөлк — «илнең бәхетлелеге» ; Садальмелик), йолдызлыкның яктырыш буенча икенче йолдызы. Бу сирәк очра торган сары үтә зур йолдыз якынча 800 яктылык елы ераклыкта урнашкан һәм +2,95 йолдызча зурлык белән ялтырый. Аның өслегенең температурасы югары түгел һәм 5240 К тәшкил итә. Йолдызның яктыртучанлыгы Кояшныкыннан 3000 тапкыр артыграк, ә диаметры — 60 тапкыр диярлек зуррак. Аның күренмә «иптәше» бар — 112 почмакча секунд ераклыкта урнашкан +12,2 зурлыктагы йолдыз.
Дәлү β — Сәгыделсогуд (سعد السعود сә‘д әл-со‘уд — «бәхетлелегенең бәхетлелеге»; Садальсууд), йолдызлыкның яктырыш буенча беренче йолдызы. Бу сирәк очра торган сары үтә зур йолдыз якынча 600 яктылык елы ераклыкта урнашкан һәм +2,91 йолдызча зурлык белән ялтырый. Аның өслегенең температурасы югары түгел һәм 5460 К тәшкил итә. Йолдызның яктыртучанлыгы Кояшныкыннан 2200 тапкыр артыграк, ә диаметры — 50 тапкыр зуррак. Аның күренмә ике «иптәше» бар: Дәлү β B — 35,4 почмакча секунд ераклыкта урнашкан +11,0 зурлыктагы йолдыз; Дәлү β C — 57,2 почмакча секунд ераклыкта урнашкан +11,6 зурлыктагы йолдыз.
Өч якын урнашкан йолдыз: Әнеф (Пегас ε), Сәгыделмәлик һәм Сәгыделсогуд бик охшашлы. Алар бер йолдызлар берләшмәсендә (Орион Томанлыгы шикелле) барлыкка килгәннәр һәм аларны соңгы унларча миллион ел тора-бара бер берсеннән ераклаштырды. Бу өч йолдыз безнең Галактика яссылыгына караганда азмы-күпме турыпочмаклап хәрәкәт итәләр.
Дәлү δ — Сак (الساق әс-сак — «балтыр», әл-Бируни аны «уң балтырда икедән көньяктагы» дип атады ; Скат), йолдызлыкның яктырыш буенча өченче йолдызы. Бу +3,25…+3,29 йолдызча зурлыктагы куш йолдыз якынча 160 яктылык елы ераклыкта урнашкан. Сакның иптәше аның тирәсендә якынча 483 көн эчендә әйләнеп чыга.
Тарих
left|250px|thumb|Дәлү йолдызлыгының нөҗүм харитасы. 1825 ел Татарлар бу йолдызлыкны гарәп теленнән алып Дәлү (دلو — «чиләк») дип атыйлар. Советлар чорыннан башлап төрки-татар Сукояр йолдызлыгы исеме да куллана. Башка халыкларда бу йолдызлык Сукояр (Aquarius, Водолей) дип атыйлар. Борынгы Шумерда Сукояр йолдызлыгы — аларның хәл кертә торган су биргән дип уйланма илаһ Ануның чагылышы. Борынгы греклар карашлары буенча Сукояр төрле мифлар каһарманнарыны сурәтләнә, мәсәлән, Ганимедны — Олимпта көрәгәче булып калган троялы егетне, Девкалионны — Туфан каһарманыны һәм Кекропны — Аттиканың борынгы патшасыны. Клавдий Птолемей бу йолдызлыкны үзенең «Әлмагест» китабына керткән.
Стинка (Штефенешть, Ботошань)
Стинка — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Охойно
Охойно — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каменяни
Каменяни — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ольмеда-де-Кобета
Ольмеда-де-Кобета — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веллула (Вашингтон)
Веллула  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Веллула халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чукурова (коммуна)
Чукурова — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сукабуми
Сукабуми (Sukabumi) — Индонезиянең Көнбатыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Сукабуми Җава утравының көнбатыш өлешендә урнашкан.
Гөлзада Камартдинова
Гөлзада Камартдинова - актриса. 1988 елның 14 октябрендә ТАССРның Буа районы М.Вахитов авылында туган. 2008 елда Тәтеш педагогика училищесын тәмамлый һәм Буа дәүләт драма театрында артист булып эшли. 2018 елда Татарстанның атказанган артисты исеме бирелә.
Сабетта-Яха
Сабетта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 165 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Истилли (Дүзҗе)
Истилли (İstilli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Окронглик (Мазовия воеводалыгы)
Окронглик  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вохта
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жуан-Диас
Жуан-Диас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Аууфер
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ельжбета (Люблин воеводалыгы)
Ельжбета  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Америка Самоасы
Америка Самоасы (American Samoa) — Тын океанның көньяк өлешендә урнашкан АКШның оешмаган территориясе. Төп утрау (бер үк вакытта мәйданы һәм халык саны буенча) — Тутуила, ул Самоа архипелагы эченә керә. 2000 ел мәгълүматларына караганда, Америка Самоасы халык саны — 57 291 кеше тәшкил итә. Мәйданы — 200,22 км².
Территориянең беренче конституциясе 1960 елда кабул ителә. 1977 елда беренче губернатор сайлаулары уза.
Диңгез аша көнбатышта ил Самоа дәүләте белән, көньяк-көнбатышта Тонга, төньякта Токелау, көнчыгышта Кук утраулары һәм көньякта Ниуэ белән чиктәш.
Николсон (Джорджия)
Николсон  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Николсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боксайт (Арканзас)
Боксайт  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борувки (Түбән Силезия воеводалыгы)
Борувки  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.