cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Варенхольц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Матросовчылар
Матросовчылар (Дошманның ут ноктасын күкрәге белән томалаучылар) — сугышлар вакытында, үз гомерләрен кызганмыйча, фидакарьлек үрнәге күрсәтеп, һәлак булган каһарманнар. Советлар Берлеге Каһарманы Александр Матросов (Шакирҗан Мөхәммәтҗанов) үрнәгендә «матросовчылар» дип аталып йөртеләләр.
А. Матросовка кадәр
Ни өчен А. Матросовка кадәр батырлык күрсәткәннәргә баштан ук игътибар бирелмәгән соң? Моның буенча берничә фараз китерергә мөмкин. Беренчедән, Александр Матросовның биографиясе ятышлы. Ул ятим калып, балалар йортында коммунистик яңа тәрбия алган комсомол. Икенчедән, әлбәттә, командирларның роле. Өченчедән, 1943 елда сугышта кискен борылыш була, Кызыл Армия һөҗүмгә күчә. Бу вакытта сугышчылар рухына тәэсир итәрлек батырлык үрнәге кирәк була. Александр Матросов батырлыгы моңа килешеп тора. 1941-1942 еллар совет гаскәрләре өчен фаҗигале көннәр итеп исәпләнә. Шуңа күрәдер дә инде, 58 каһарманныңның батырлыгы тиешле дәрәҗәдә  билгеләп үтелми.
Җамбаз (Караҗабей)
Җамбаз (Cambaz) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Матросовчылар
Матросовчылар- якташларыбыз
Матросовчы - якташлардан 25 кешенең исеме билгеле. 4 рус (Алексей Исаев, Николай Липатов, Филипп Мазилин, ?), 1 чуаш (Арсений Карташов), 20 татар  (шул исәптән, 3 БАССРдан) Шулардан 5 - офицер.
Туган җирләре
Аксубай (Филипп Мазилин), Арча, Әлмәт, Әлки, Баулы, Буа (Арсений Карташов), Балык Бистәсе (Барый Шәвәлиев),  Биектау (Николай Липатов), Бөгелмә, Кукмара (Нух Идрисов, Әхмәтгали Мөхәммәдиев),  Лениногорск (Газинур Гафиятуллин), Мамадыш, Менделеевск,  Тәтеш (Сәлахетдин Вәлиуллов), Чүпрәле, Югары Ослан (Алексей Исаев) районнары, Казан  шәһәре (Хафиз Зарипов, Абдулла Сәлимов (1917-1943), БАССР  Дәүләкән, Учалы (Шакирҗан Мөхәммәтҗанов) , Чишмә (Сәйфулла Юсупов) районнары.
Сент-Йор
Сент-Йор — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Кендрик (Оклахома)
Кендрик  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
NGC 3970
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сарыяйла (Акчакоҗа)
Сарыяйла (Sarıyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Акчакоҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Кошлариу
Кошлариу — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3969
NGC 3969 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нух Идрисов
Нух Идрисов (Нух Идрис улы Идрисов) — лейтенант, Бөек Ватан сугышында 1944 елның 27 июлендә А. Матросов батырлыгын кабатлап, һәлак булган. КПСС әгъзасы (1943 ел, гыйнвар).
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
I дәрәҗә Ватан сугышы ордены (һәлак булганнан соң бирелә; 1969 елның 25 февралендә хатыны Наҗия Госам кызына тапшырыла).
Батырлыгы турында
Дивизия штабы башлыгы запастагы гвардия полковнигы Василий Иванович Крапивин үзенең «313-я Петрозаводская» китабында яза: «1944 елның 27 июлендә лейтенант Н.И. Идрисов батырлык кылды. 216,0 биеклегенең итәгенә җиткәч, рота урман авызында окоп казып урнашты. Алга бару мөмкин түгел иде. Берәрсе селкенү белән, дошман ут өермәсе ача. Лейтенант Идрисов беренче булып урман ешлыгын һәм ут диварын үтеп, шәхси үрнәге белән сугышчыларны җиңүгә рухландырырга булды. Идрисов алга шуыша башлады, мина яки фугас булырдай шикле урыннарны әйләнеп узды. Лейтенант артыннан сугышчы Багаев, аннан взводның башка сугышчылары да иярде. Урман чигенә җиткәч, Идрисов сугышчыларның килеп беткәнен көтеп алды һәм аягүрә басып кычкырды: - Һөҗүмгә, минем арттан! Ура! Идрисовның взводы алга ыргылды. Күрше взводлар да аларга иярде. Ләкин дошман утны көчәйтте. Моңарчы тынып торган ут нокталары уянды. Рота алдында тоташ ут дивары калыкты. Дзотка иң якын урында торучы лейтенант Идрисов әлеге ут ноктасының һөҗүм итүчеләргә иң куркынычы икәнен һәм кичегергә ярамаганны аңлады. Ул дзотка ташланды һәм аның амбразурасын үз гәүдәсе белән каплады. Җиргә елышып беткән рота шунда ук һөҗүмгә сикереп торды һәм дошман ныгытмаларын яулады. 216,0 биеклеге шулай алынды.»
Фаһреттин Паша (Тарсус)
Фаһреттин Паша (Fahrettin Paşa) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Голи (Техас)
Голи  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кулламәэ (Йыэләһтме)
Кулламәэ (Kullamäe) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Фавиньяна
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сезансе
Сезансе (Cesancey) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,12 км².
Искәрмәләр
Сезансе
Деннебрек
Деннебрек — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Җамбаздере (Һайраболу)
Җамбаздере (Cambazdere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сарыяйла (Решадие)
Сарыяйла (Sarıyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Решадие илчесенә караган бер авыл (köy).
Кенейдиан (Оклахома)
Кенейдиан  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елизаветино (Кырмыскалы районы)
Елизаветино — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453004, — 80235805002.
NGC 3971
NGC 3971 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Варпе
Варпе — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаво-Сент-Ан
Лаво-Сент-Ан — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Кулламәэ (Рәпина)
Кулламәэ (Kullamäe) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Голиад (Техас)
Тарихы
Голиад шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3972
NGC 3972 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Җамбазлар (Гүрсу)
Җамбазлар (Cambazlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Гүрсу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сезене
Сезене (Saizenay) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,88 км².
Күлләтүвә
Күлләтүвә (Küllätüvä) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Сарыяка (Дэлиҗе)
Сарыяка (Sarıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Дэлиҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Голинда (Техас)
Голинда  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голинда шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кенефик (Оклахома)
Кенефик  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошлариу-Ноу
Кошлариу-Ноу — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кушкүл (Кырмыскалы районы)
Почта индексы — 453004, — 80235805003.
Васбюттель
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фальконе (коммуна)
Фальконе  — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3973
NGC 3973 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Линьероль (Алье)
Линьероль — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Şirkät
Şirkät yäki kompaniä, firma, säwdä oyışması - tabış alsın öçen oyışqan yüridik zat, säwdä bulmağan oyışmasınnan ayırmalı bularaq şirkät töp maqsatı - kerem alu häm tabışnı şirkät qatnaşuçıları arasında öläşü.
Фаһрие (Маһмудие)
Фаһрие (Fahriye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Маһмудие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сарыякуп (Дерэли)
Сарыякуп (Sarıyakup) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Дерэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Дивион
Дивион — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Голлидей (Техас)
Голлидей  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голлидей шәһәре  елда нигезләнгән.
Сезья (Юра)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,60 км².
Фаһриоглу (Һайраболу)
Фаһриоглу (Fahrioğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сезья (Юра)
Искәрмәләр
Сезья (Юра)
Кулли (Элва)
Кулли (Kulli) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Фикарацци
Фикарацци — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Васторф
Васторф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Никитино (Кырмыскалы районы)
ᴨучтьı индексы — 453004, — 80235805004.
Кепрон (Оклахома)
Кепрон  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Җами (Фетһие)
Җами (Cami) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Фетһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кепрон (Оклахома)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кулли (Раасику)
Кулли (Kulli) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 3974
NGC 3974 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Ватлинген
Ватлинген — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Керриер (Оклахома)
Керриер  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фаһрүнниса (Мерам)
Сылтамалар
Fahrünnisa, Meram Fahrünnisa, Meram
Кошна
Кошна — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сарыякуп (Элазыг)
Сарыякуп (Sarıyakup) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Фикарра
Фикарра — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Доем
Доем — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Яңа Алексеевка (Кырмыскалы районы)
Яңа Алексеевка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453004, ОКАТО коды — 80235805005.
Голлсбург (Техас)
Тарихы
Голлсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Кулли (Тырва)
Кулли (Kulli) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Җами (Бигадич)
Җами (Cami) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кетчам (Оклахома)
Кетчам  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ведемарк
Ведемарк — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарыямач (Ардахан)
Сарыямач (Sarıyamaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Ардахан илчесенә караган бер авыл (köy).
Дрокур (Па-де-Кале)
Дрокур — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Голлсвилл (Техас)
Голлсвилл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голлсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кырым (газета)
Кызыклы факт
2005 елдан башлап, «Къырым» газетасы үз сәхифәләрендә айга 1 тапкыр азсанлы тугандаш халык Кырым караимнарының «Къырым къарайлар» газетасын чыгара. 2014 елның декабрендә әлеге газетаның 130- саны дөнья күргән.
Иске Алексеевка (Кырмыскалы районы)
Иске Алексеевка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 453004, — 80235805006.
Селинье (Юра)
Селинье (Séligney) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,15 км².
Искәрмәләр
Селинье (Юра)
Куллимаа (Пыһья-Пәрнумаа)
Куллимаа (Kullimaa) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Җами (Дариҗа)
Җами (Cami) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Дариҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Голсон (Техас)
Голсон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошня
Кошня — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3976
NGC 3976 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
NGC 3975
NGC 3975 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сельер
Сельер (Sellières) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,90 км².
Фарсак (Балья)
Фарсак (Farsak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Балья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сельер
Искәрмәләр
Сельер
Друвен-ле-Маре
Друвен-ле-Маре — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Флореста
Флореста — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сарыяпрак (Первари)
Сарыяпрак (Sarıyaprak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Первари илчесенә караган бер авыл (köy).
Везендорф (Түбән Саксония)
Везендорф  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куллимаа (Түри)
Куллимаа (Kullimaa) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Җами Атик (Малкара)
Җами Атик (Cami Atik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 3977
NGC 3977 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Голтом-СИти (Техас)
Голтом-СИти  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
NGC 3977
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Флоридия
Флоридия — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Голтом-СИти (Техас)
Тарихы
Голтом-СИти шәһәре  елда нигезләнгән.
Флоридия
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Голтом-СИти (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Килдер (Оклахома)
Килдер  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошоая
Кошоая — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кешин (Оклахома)
Кешин  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җами Кебир (Сур)
Җами Кебир (Cami Kebir) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Күлмааллика
Күлмааллика (Külmaallika) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Иске Янбәк
Иске Янбәк — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 453004, — 80235805007.
Брессоль (Алье)
Брессоль — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Велле (Түбән Саксония)
Велле  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гондо (Техас)
Гондо  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гондо шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сулы Куак
Сулы Куак — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453004, — 80235805008.
Фондакелли-Фантина
Фондакелли-Фантина — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фасыллар (Бейшеһир)
Фасыллар (Fasıllar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Форца-д'Агро
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кингстон (Оклахома)
Кингстон  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веллен (Беверштедт)
Веллен  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Кулна
Кулна (Kulna) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Веллен (Беверштедт)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дудовиль (Па-де-Кале)
Дудовиль — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
NGC 3979
NGC 3979 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
NGC 3978
NGC 3978 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сен-Барен
Сен-Барен (Saint-Baraing) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,28 км².
Барый Шәвәлиев
Барый Шәвәлиев (Барый Гани улы Шәвәлиев) — гвардия кече сержанты, 1944 елның 23 июнендә А. Матросов батырлыгын кабатлаган.
Тәрҗемәи хәле
1925 елда Татарстан АССР Балык Бистәсе районы Түбән Тегермәнлек авылында туган. Түбән Тегермәнлек мәктәбендә башлангыч белем алганнан соң, Югары Тегермәнлек (әнисе Миңҗиһанның туган авылы) җидееллык уку йортына йөри башлый. 7 еллык мәктәпне уңышлы тәмамлый (1939). Язуы матур булганга, мәктәпне тәмамлагач, аны Карл Маркс колхозына (Түбән Тегермәнлек авылы) хисапчы ярдәмчесе итеп алалар.
Фатикли (Алтынөзү)
Фатикли (Fatikli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Барый Шәвәлиев
Бөек Ватан сугышы
Әтисенең сугышка китеп һәлак булуы Барыйга да нык тәэсир иткән. 1943 елның 7 гыйнварендә Совет Армиясенә алына. 11- армиянең 16- корпусының 31- гвардия дивизиясенең 95- укчы полкының 5- ротаның 3- взводында хезмәт итә. Батырлык кылган вакытта кече сержант дәрәҗәсендә отделение белән җитәкчелек иткәне мәгълүм.
Җами Неби (Сур)
Җами Неби (Cami Nebi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кумма
Кумма (Kumma) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Фасыл (Бейпазары)
Фасыл (Fasıl) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Барый Шәвәлиев
Бөек Ватан сугышы
1944 елның 23 июнендә Совет гаскәрләре «Багратион» операциясен башлый. Беларуснең Витебск өлкәсен азат иткәндә, Осинторф авылы янында, кече лейтенант Иван Ильченко белән бергә Барый Шәвәлиев тиңдәшсез батырлык ясап һөҗүмне дәвам итәргә мөмкинлек бирәләр. Иван Ильченко күкрәге белән каплагач, тынып калган дошман уты яңадан ата башлый. Барый Шәвәлиев фашист дзотына таба шуышып, ядрәләр яңгырын үтеп, амбразурага ташлана һәм аны күкрәге белән каплый.
Таңсәет
Таңсәет — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453004, — 80235805009.
Барый Шәвәлиев
Батырлыгы турында
Барый Шәвәлиев Витебск өлкәсенең Орша районы Ольховка авылыннан 400 метр көнбатышта 59- номерлы туганнар каберлегендә күмелгән була, соңрак бу каберлек Осинторфка күчерелә.
Хәтер
«Татарымның батыр улы- Шәвәлиев Барый Ярты гасыр араларны үтеп Һәйкәленнән карый, Унтугыз ла яшьтә калган Шәвәлиев Барый, “Нинди икән яңа буын?” диеп, Яшьләр, сезне барлый. Карый, барлый...Бергә киткән Яшьтәшләр дип таный. “Безнең өчен дә сез яшәгез”, -ди Шәвәлиев Барый.» (Шәүкәт Галиев)
Кошотень
Кошотень — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гонсалес (Техас)
Гонсалес  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аршинья
Аршинья — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Коштею
Коштею — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3980
NGC 3980 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сарыяпрак (Еркөй)
Сарыяпрак (Sarıyaprak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Еркөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Франкофонте
Франкофонте — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Җами Шериф (Акдениз)
Җами Шериф (Cami Şerif) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Акдениз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фраццано
Фраццано — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кинта (Оклахома)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3981
NGC 3981 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вёльпингхаузен
Вёльпингхаузен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франкавилла-ди-Сицилия
Франкавилла-ди-Сицилия — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Горайзон-Сити (Техас)
Горайзон-Сити  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Горайзон-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Дидье (Юра)
Сен-Дидье (Saint-Didier) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,02 км².
Искәрмәләр
Сен-Дидье (Юра)
Кумна
Кумна (Kumna) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Сарыяпрак (Сулусарай)
Сарыяпрак (Sarıyaprak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Сулусарай илчесенә караган бер авыл (köy).
Фатиһ (Юнусемре)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дурж
Дурж — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Киота (Оклахома)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чишмә (Кырмыскалы районы)
Чишмә — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452988, — 80208807005.
Випле
Випле — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Кунда күла
Кунда күла (Kunda küla) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Вендебург
Вендебург — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Гордон (Техас)
Гордон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Вендебург
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гордон (Техас)
Тарихы
Гордон шәһәре  елда нигезләнгән.
Җамиатик (Аяш)
Җамиатик (Camiatik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Аяш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сарыяр (Елдызэли)
Сарыяр (Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Фурчи-Сикуло
Фурчи-Сикуло — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Коштиль
Коштиль — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамиатик (Элмалы)
Җамиатик (Camiatik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кис (Симаррон, Оклахома)
Кис  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жан-д'Этрё
Сен-Жан-д'Этрё (Saint-Jean-d'Étreux) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,28 км².
Искәрмәләр
Сен-Жан-д'Этрё
Гори (Техас)
Гори  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вендиш-Эверн
Вендиш-Эверн — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Фьюмединизи
Фьюмединизи — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дурьез
Дурьез — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
NGC 3983
NGC 3983 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
NGC 3982
NGC 3982 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Коштею-де-Сус
Коштею-де-Сус — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яковлевка (Кырмыскалы районы)
Яковлевка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453004, ОКАТО коды — 80235805011.
Сарыяр (Мудурну)
Сарыяр (Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
Кунги
Кунги (Kungi) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Фурнари
Фурнари — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Курсе
Курсе — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Гормен (Техас)
Гормен  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гормен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фатиһ (Мезитли)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фьюмефреддо-ди-Сицилия
Фьюмефреддо-ди-Сицилия — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ла-Шаплод
Ла-Шаплод — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Коштиуджень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамиатик (Кушадасы)
Җамиатик (Camiatik) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Венер (шәһәр)
Венер  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Души-лез-Аетт
Души-лез-Аетт — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
NGC 3984
NGC 3984 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кифер (Оклахома)
Кифер  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цафферана-Этнея
Цафферана-Этнея — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кунинга (Пыһья-Пәрнумаа)
Кунинга (Kuninga) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Сарыяр (Гүҗе)
Сарыяр (Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гүҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Фатиһ (Тарсус)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Клейтон (Оклахома)
Клейтон  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александровка (Камышлы авыл советы)
Александровка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл, Камышлы авыл советына карый.
Сен-Жермен-ан-Монтань
Сен-Жермен-ан-Монтань (Saint-Germain-en-Montagne) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,35 км².
Искәрмәләр
Сен-Жермен-ан-Монтань
Кунинга (Пыһья-Сакала)
Кунинга (Kuninga) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Җамиатик (Кепсут)
Җамиатик (Camiatik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кошула
Кошула — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дьеваль
Дьеваль — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Горсшу-Бей (Техас)
Горсшу-Бей  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Фатиһ (Арсин)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Арсин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чезаро
Чезаро — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кошулень
Кошулень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
NGC 3986
NGC 3986 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Сарыяр (Боябат)
Сарыяр (Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Гранбери (Техас)
Тарихы
Гранбери шәһәре  елда нигезләнгән.
Веннигзен (Дайстер)
Веннигзен  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Гранбери (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веннигзен (Дайстер)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чанчана
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кунингакүла
Кунингакүла (Kuningaküla) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Sanaq töymäsarı
Sanaq töymäsarı yäki sanaq klaviaturası (inglizçä Keyboard) — qullanuçıdan sanaqqa mäğlümat kertü töp caylanması. Bilgelängän tärtiptä urnaşqan töymälär cıyılması bulıp tora.
AT töymäsarında töymälär urnaşu tärtibe ğädättäge sxemada (ingliz älifbası nigezendä) yasala:
Töymälär törkemnäre
Modifikator töymäläre:, , ,
Funksiäle töymälär: F1 - F10
Kirilça tatar töymäsarı
Kirilça tatar töymäsarı urıs töymäsarı nigezendä yasalğan, tik qayber urıs xärefläre urınında tatar xärefläre quyılğan: ц - ө, щ - ә, ъ - ү, ж - ң, ь - җ, ё - һ, ц, ё, ц, щ, ъ, ж, ь xärefläre Alt töymäse yärdämendä bastırıla.
NGC 3985
NGC 3985 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Sanaq töymäsarı
Latinçä tatar töymäsarı
Räsmi latinçä tatar töymäsarı älegä yuq, läkin räsmi bulmağan latinçä tatar töymäsarı ingliz töymäsarı nigezendä yasalğan, anda qayber maxsus bilgelär urınında tatar xärefläre quyılğan:
NGC 3985
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Клио-Спрингс (Оклахома)
Клио-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чентурипе
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Дезире
Сен-Дезире — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Җамивасат (Эдремит)
Җамивасат (Camivasat) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бозаязбаш
Бозаязбаш — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл. Бозаяз авыл шурасына керә.
Почта индексы — 453003, — 80235815003.
Тарих
Авылны 1915-1919 елларда Бозаяз авылыннан чыккан кешеләр нигезли.
Авылның атамасы Бозаяз елгасының исеменнән. Бу җирдә Бозаяз елгасының башы, ягъни башланган җире.
Демография
Купчелеге татарлар яши.
Фатиһ (Бешикдүзү)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Бешикдүзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 3987
NGC 3987 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Клирвью (Оклахома)
Клирвью  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарыяр (Дураган)
Сарыяр (Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (köy).
Дюизан
Дюизан — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Кунингамәэ
Кунингамәэ (Kuningamäe) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Алмалык (Кырмыскалы районы)
Алмалык — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
пучᴛы индексы — 453003, — 80235815004.
Крайва (Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черами
Черами — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Грандвью (Техас)
Грандвью  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Черами
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Грандвью (Техас)
Тарихы
Грандвью шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мартиньен
Сен-Мартиньен — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Җамидүзү (Башискеле)
Җамидүзү (Camidüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Венцен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жермен-лез-Арле
Сен-Жермен-лез-Арле (Saint-Germain-lès-Arlay) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,20 км².
Искәрмәләр
Сен-Жермен-лез-Арле
Черда
Черда — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
NGC 3988
NGC 3988 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Крайва (Арад)
Крайва — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фатиһ (Һайрат)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Һайрат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дюри (Па-де-Кале)
Дюри — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Гранджено (Техас)
Гранджено  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гранджено шәһәре  елда нигезләнгән.
Кунксилла
Кунксилла (Kunksilla) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Фатиһ (Ортаһисар)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җамиҗедит (Сапанҗа)
Җамиҗедит (Camicedit) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сапанҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Пале (Алье)
Сен-Пале — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Чефала-Диана
Чефала-Диана — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ковингтон (Оклахома)
Ковингтон  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ефремкино (Кырмыскалы районы)
Почта индексы — 453023, — 80235820001.
Ковингтон (Оклахома)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамиҗедит (Сөгүтлү)
Җамиҗедит (Camicedit) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сөгүтлү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сарыяр (Амасья)
Сарыяр (Sarıyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 3989
NGC 3989 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Крайдоролц
Крайдоролц — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чиминна
Чиминна — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Койл (Оклахома)
Койл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Совье
Сен-Совье — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Венцендорф
Венцендорф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Сен-Жульен (Юра)
Сен-Жульен (Saint-Julien) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Венцендорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жульен (Юра)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,28 км².
Искәрмәләр
Сен-Жульен (Юра)
Сатансары (Ортакөй)
Сатансары (Satansarı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Ортакөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Гранд-Прери (Техас)
Гранд-Прери  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гранд-Прери шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Гранд-Прері (Техас)
Ебютерн
Ебютерн — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Фатиһ (Алачам)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чинизи
Чинизи — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3990
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кунсу
Кунсу (Kunsu) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Төймәсар
Төймәсар яки клавиатура — нинди дә булса җайланманы идарә итү өчен яки мәгълүматлар кертү өчен билгеләнгән тәртип буенча урнашылган төймәләр комплекты. Кагыйдә буларак, төймәләргә кул бармаклары белән басалар.
Төймәсар дип төймәле электромузыка коралын да атыйлар.
Төймәсарның ике төп төре була: музыка һәм әлифба-саннар төймәсарлары.
Музыка төймәсарлары
Музыка төймәсарлары музыка коралында уйнар өчен ясалганнар. Аларда төймәләр җыелмасы бар. Шул төймәләргә билгеле тавыш зурлыклары туры килә. Төрле диапазонны төймәсарларны очратырга була. Кул бармаклары өчен төймәсарлар ничек рояльдә, органда, клавесинда, челестада, синтезаторда, шулай ук баянда, аккордеонда һәм башка коралларда бар.
Төймәсарлы музыка кораллары төймәле музыка коралларына керәләр.
Әлифба-саннар төймәсарлары
Әлифба-саннар төймәсарлары техник һәм механик җайланмаларны (язу машинасын, санакны, калькуляторны, касса аппаратын, төймәле телефонны) идарә итү өчен кулланылалар. Һәр бер төймәгә бер яки берничә билгеләнгән символлар туры килә. Төймәләр тиңдәшлекләре белән төймәсардә эшли торган гамәлләр санын кубәйтеп була.
Электро җайланмага мәгълүматне төймәсар белән кертү — җыю дип атала. Механик яки электрон язу машинасында — бастыру дип атала.
Төймәсарга карамыйча сүзләрне җыю ысулы бар — «сукыр» җыю ысулы дип атала.
Саннар төймәсарлары
Сан төймәсарым — саннар җыю өчен ясалган бер берсенә якын урнашкан саннар төймәләре барлыгы. Шундый төймәсарларда ике төрле саннар урнашуы була.
Телефоннарда төймәләрдәге саннар зурлыгы сулдан уңга һәм өстән аска таба арта торган төймәсарлар кулланыла. Шулай ук, мондый төрле төймәсарлар ишек телефоннарында, һәм башка аудио элемтә чараларында (мәсәлән, Skype программасында), шулай ук дистанцион идарә итү пультларында (мәсәлән, телевизор белән идарә итү пультларында) кулланыла.
Калькуляторларда төймәләрдәге саннар зурлыгы сулдан уңга һәм астан өскә таба арта торган төймәсарлар кулланыла. Күп төрле санак төймәсарларында уң яктан, калькулятордагы төймәсар кебек сан бүлеге бар.
Санак төймәсары
Санак төймәсары — санакка мәгълүмат кертү өчен ясалган төймәсар (кертү җайланмасы). Киң тарату алдылар IBM PC/AT сериәле санаклар белән тәэмин ителгән төймәсарлар һәм аларның күчермәләре. Аларны «PC/AT төймәсарлары» дип яки «AT-төймәсарлары» дип атыйлар, һәм аларда 101 яки 102 төймәләр була.
IBM PC һәм IBM PC/XT сериәле санаклар белән тәэмин ителгән төймәсарларда 83 яки 84 төймәләр булган.
AT-төймәсарларында төймәләр урнашуы гомуми кабул итү схемасына буйсына. Ул инглиз әлифбасындагы хәрефләрне җинел итеп җыю өчен ясалган.
Верблек
Верблек — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гранд-Салин (Техас)
Гранд-Салин  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гранд-Салин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шакка
Шакка — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Җамиҗедит (Элмалы)
Җамиҗедит (Camicedit) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шакка
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сент-Элуа-д’Алье
Сент-Элуа-д’Алье — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Крайнимет
Крайнимет — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евен-Мальмезон
Евен-Мальмезон — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Фатиһ (Бафра)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Купу
Купу (Kupu) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Колберт (Оклахома)
Колберт  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антоновка (Кырмыскалы районы)
Антоновка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453023, — 80235820003.
NGC 3991
NGC 3991 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Җамиҗедит (Кепсут)
Җамиҗедит (Camicedit) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алайгыр
Алайгыр — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453023, — 80235820002.
Nyu-York Con Kennedi isemendäge xalıqara hawa alanı
Nyu-York Con Kennedi isemendäge xalıqara hawa alanı (inglizçä John F. Kennedy International Airport, IATA: JFK, ICAO: KJFK, FAA LID: JFK)) — AQŞnıñ iñ ere xalıqara hawa alanı, Nyu-York şähäre Kuins rayonında, Tübän Mahettennan 20 km yıraqlıqta urnaşqan.
90 hawa şirkäte hawa alanın faydalana. JetBlue Airways, American Airlines, Delta Air Lines hawa şirkätläre öçen hab bulıp tora.
1947 yıldan alıp eşli. Berençe iseme - Aydlwayd hawa alanı.
1963 yılda AQŞnıñ 35-nçe prezidentı xörmätenä Con Kennedi isemen ala.
9 terminal bar.
1963 yılda AQŞ prezidentı Con Kennedi atıp üterüennän ber ay ütkäç, hawa alanı bügenge atamasın ala.
Transport
Hawa alanına qädär metro belän, Air Train digän tizlekle timer yul yärdämendä, avtobuslar belän häm Manhettennan US Helicopter digän boralaq yärdämendä kilep citep bula.
Шәмши Калдаяков
Шәмши Калдаяков (Җәмшид Хәнәфия улы Калдаяков, ) — казакъ композиторы, Казакъстан ССР халык артисты (1991), Казакъстан ССРның Ленин комсомолы премиясе лауреаты (1963), Казакъстан дәүләт премиясе лауреаты (2010). «Менің Қазақстаным» (1956) җыры Казакъстанның дәүләт гимны статусы алды (2005).
Тәрҗемәи хәле
1930 елның 15 августында РСФСР Казакъстан АССР Шымкент өлкәсе (хәзерге Көньяк-Казакъстан өлкәсе Отырар районы ) Кызылком районы Темирлановка авылында туган. Әтисе тимерче, домрада әйбәт уйнаган, акын булып киткән, әнисе яхшы җырлаган. Шәмши кечкенәдән мандолинада уйнаган. Үсмер чагыннан җырлар яза башлаган. Сугыш елларында, үсмер чагында тракторда эшли. Сарыагачтагы Капланбәк зооветеринария техникумын тәмамлый (1950). Актүбә өлкәсенә зоотехник итеп эшкә җибәрелә. 1951-1954 елларда Сахалинда хәрби хезмәтне үтә. Армиядән катйкач, Ташкәнт музыка укуханәсенә укырга керә (1955). Укып бетермичә, Алматыга күчә, 1956-1962 елларда Курмангазы исемендәге дәүләт консерваториясендә (композиторлык классы, проф. В.В. Великанов) укый (өзеклек белән). Консерваториядән куылып, яңадан укуын дәвам иткән арада, Казакъ дәүләт университетында журналистика факультетының 2 курсын бетерергә өлгерә.