cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зәй районы
Тарихи белешмә
1999 елда Зәй районы администрациясе башлыгы итеп Ринат Фәрдиев билгеләнә. 2006 елда Россиядә муниципаль реформага бәйле рәвештә муниципаль берәмлекләр барлыкка килә. Шуннан соң Ринат Фәрдиевны Зәй муниципаль районы башлыгы итеп билгелиләр. Бу вазифаны ул 2008 елның ноябренә кадәр башкара.
2009 елда Татьяна Воропаева район башлыгы вазыйфасын били, ул 2014 елда республика парламенты депутаты вазифасына китә. 2015 елда районны Рәзиф Кәримов җитәкли, ул 2020 елда икенче срокка сайлана.
Халык саны
Шәһәр шартларында (Зәй шәһәре) район халкының 72,88% ы яши.
Дин
1870 елда Зәй төбәгендә 18 мәчет һәм 11 чиркәү булган. Хәзер дингә ышанучылар соравы буенча 25 мәчет, 8 чиркәү ачылган һәм эшләп килә.
Муниципально-территориальное устройство
Зәй муниципаль районында 1 шәһәр һәм 22 авыл җирлекләре һәм алар составындагы 86 торак пункт бар.
Сәнәгать
Районның сәнәгать җитештерүе электр энергетикасы тармагына тәкъдим ителгән: район территориясендә иң эре ГРЭС — Зәй төбәге урнашкан, ул «Татэнерго» филиалы булып тора. Башка тармакларга автомобиль төзелеше («Аккурайд Уилз Руссиа»), азык-төлек һәм эшкәртү сәнәгате («Зәй крекеры», «Зәй шикәре»), төзелеш индустриясе («Зәй кирпеч заводы», «Керамзит», Технониколь филиалы Техно заводы) керә. Шәһәр азык сәнәгате предприятиеләренең беренчесе — Зәй шикәр заводы. Завод файдалануга 1966 елның декабрендә тапшырылды ьәм төп продукция шикәр комы, патока һәм чөгендер түбе бирә башлады. Завод өчен чимал — шикәр чөгендере республиканың 80 хуҗалыгында үстерелә.
Зәй эксперименталь модульле металл конструкцияләр заводы — шәһәрнең иң яшь предприятиеләренең берсе. Заводның төп эшләп чыгарган продукциясе — җиләк-җимеш саклагычлар, автомашиналар өчен җылытылган корылмалар, печән саклагычлар, техник хезмәт күрсәтү станцияләре өчен модульле конструкцияләр һәм суыткыч камералар.
Зәй леспромхозы 1931 елда оешкан, ул республикада алдынгы урман хуҗалыкларының берсе. Районның 26 процентын урманнар били. Бүгенге леспромхоз — югары механикалаштырылган һәм заманча техника белән җиһазландырылган предприятие. Хезмәт коллективы җитештергән продукция Венгриягә, Финляндиягә һәм Швециягә чыгарыла.
1972 елдан бирле районда «КАМАЗ автотехника» авто тәгәрмәчләре заводы — КАМАЗның бүлендек предприятиесе эшли. Хәзерге вакытта бу завод ярдәмендә административ үзәктә Автозавод халкының күп катлы торак микрорайоны, гомуми белем бирү мәктәбе, балалар бакчалары һәм башка социаль объектлар төзелә. 2013 елда завод Mefro wheels алман компаниясе сатып ала, шуннан соң завод «Мефро уилз Руссиа Завод Зәй» дип үзгәртелә, 2018 елда предприятие ябыла, ә аның варисы булып «Аккорайд Уилз Руссиа» тора. . В 2013 году завод приобрела немецкая компания Mefro wheels, после чего завод переименовали в «Мефро уилз Руссиа завод Заинск», уже в 2018-м предприятие закрылось, а его правопреемником стал «Аккурайд Уилз Руссиа»
Зәй районы территориясендә «Заман» сәнәгать паркы төзекләндерелгән. Беренче резидент 2018 елда Идел буенда иң эре элеваторларның берсе булып эшли башлаган.
Соңгы 5 елда тулай территориаль продукт 65% ка — 31,4 млрд. сумнан 51,8 млрд. сумга кадәр арткан. Җитештерелгән һәм төяп җибәрелгән продукция күләме 2015 елга карата 38% үсеш белән 37 млрд. сумга җиткән. 2020 елның гыйнвар-сентябрь айларында предприятиеләр 25,4 млрд. сумлык товар төяп озаткан — бу 2013 елның еллык күрсәткече, ул чакта ел буена сумма 27 млрд. сум тәшкил иткән.
Авыл хуҗалыгы
2020 елга авыл хуҗалыгы һәм эшкәртү сәнәгате Зәй районы берләштерелгән бюджетының үз керемнәренең чиреген формалаштыра. Соңгы 5 елда район икътисадына инвестиция кертемнәрендә аграрчылар өлеше 40 % ка җиткән, ул 8 млрд сумнан артып киткән. 2020 елның беренче яртыеллыгында авыл хуҗалыгының тулай продукциясе 519 млн. сум тәшкил иткән (2013 елда исә бу күрсәткеч 1,8 млрд. сум тәшкил иткән).
Күп кенә хөкүмәт бүләкләре алган кешеләре арасында 1984 елда СССР дәүләт премиясенә лаек булган Аксар авылы механизаторы Ф.Н. Миңнебаев, Социалистик Хезмәт каһарманы М.Н. Хөснетдинева, Хезмәт Даны орденнарының тулы кавалеры, звено җитәкчесе М.Х. Гыйльфанов бар.
Инвестицион потенциалы
2010 елдан 2020 елга кадәр минималь куллану бюджетына айлык уртача хезмәт хакы 1,95 тән 2,5 тапкырга арткан. Шул ук вакытта 2010 елда уртача хезмәт хакы 14,5 мең сум тәшкил иткән, ә 2019 елга 33,4 меңгә кадәр арткан, ә 2010 елдан 2020 елга кадәр эшсезлек дәрәҗәсе 2,8% тан 1,09% ка кадәр кимегән. 2019 елда Зәй районы икътисадында кече һәм урта бизнес өлеше 11,4 % тәшкил иткән.
Татарстан Республикасының социаль-икътисади мониторинг комитеты бәяләве буенча, 2020 елның беренче яртысында район төп капиталына (хуҗалык итүче субъектларның тулы даирәсе) инвестицияләр 1,2 млрд. сум тәшкил иткән, ягъни Татарстанда инвестицияләрнең гомуми күләменнән 0,6%. Республика Дәүләт статистикасы федераль хезмәте мәгълүматлары буенча, 2019 елда Зәй районына 4 млрд. сум инвестиция җәлеп ителгән (бюджет акчаларыннан тыш), 2018 елда 3,2 млрд. сум булган.
Инвестицияләр юнәлеше буенча 2020 елда авыл хуҗалыгы, ау һәм балык тоту (175 млн.сум чамасы), файдалы казылмалар чыгару (100 млн. сум, район территориясендә әлегә кагылмаган табигый битум запаслары зур, район җир асты байлыклары шулай ук гравий, балчык белән тәкъдим ителгән), электр энергиясе (75 млн. га якын), эшкәртү сәнәгате (41 млн. га якын), төзелеш (34 млн. га якын) өстендек итә.
Транспорт
Зәйдән 30 км ераклыкта Бигеш аэропорты урнашкан. Төп район автоюллары: 16А-003 «Яр Чаллы — Зәй — Әлмәт», 16К — 0858 «Зәй — Ширәмәт», 16К — 0862 «Зәй — Сухарево», 16К — 0818 «Зәй — Сарман».
Куйбышев тимер юлының «Әгерҗе — Яр Чаллы — Акбаш» тимер юл линиясе район җирләрен төньяктан көньякка таба кисә. Районда станцияләр һәм тукталыш пунктлары: Бигеш, 144 км ТП, Зыча, 136 км ОП, Зәй, 119 км ОП, Якты Күл, 103 км ОП, Маврино. Элеккеге «Зәй — Кама Аланы (АЭС)» тимер юл тармагы 1990 елларда сүтелгән.
Экологиясе
Район территориясенең чирегеннән артыгы күбесенчә киң яфраклы урманнар белән капланган. Бигрәк тә көнбатышта һәм төньяк-көнчыгышта алар күп. Фаунаның ачык вәкилләре — сукыр тычкан, керпе, тиен, урман йоклачлары, ак куяннар, соры куяннар, төлкеләр; кошлардан — соры ябалаклар, чырайсыз ябалаклар, көртлекләр, озаннар, бытбылдык лачыннары, соры чебен чыпчыклары. Далада яшәүчеләргә дала көзәне, байбак, йомраннар, соры әрлән, ак куян, кыр тычканы керә; кошлардан күк карга, соры көртлек, бытбылдык, кыр тавыгы, солы чыпчыгы, имән чыпчыгы яши. Район территориясе буйлап Дала Зәе һәм Урман Зәе елгалары ага. Сулыкларда ондатрлар, елга һәм чумгалак үрдәкләренең төрле төрләре, ләкләкләр очрый. Җир-су хайваннарыннан районда кл һәм буа бакасы, гөберле бака, гади тритон яши.
Табигать һәйкәлләре
Бохарай наратлыгы өлешчә Зәй районында урнашкан. Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгының төньяк кырлары янындагы 448,9 га мәйданлы табигый урман утыртмалары кишәрлегеннән гыйбарәт, алар арасында 120 елдан артык экземплярлар бар. Территориядә сирәк саклана торган фауна төрләре, шул исәптән каберлек бөркете (Татарстан, Россия, Европа һәм дөнья Кызыл китапларына кертелгән), саз карчыгасы кошлары очрый, чыпычык карчыгасы, кара елан.
Зәй сусаклагычы 1963 елда, җирле ДРЭСны суыту өчен, Дала Зәе елгасын ябу нәтиҗәсендә барлыкка килә. Аның озынлыгы төньяктан көньякка 12 км, ә плотинаның киңлеге 2 км дан артып китә.
Социаль өлкә
Зәй районында «Зәй офыклары», «Новый Зай» дигән татар һәм рус телләрендә җирле газеталар басыла. 21 мәктәпкәчә белем бирү учреждениесе, 22 гомуми белем бирү (4 филиал) эшли — шуларның 11ендә мәктәпкәчә программа, мөмкинлекләре чикләнгән балалар өчен 9 нчы мәктәп, политехника көллияте, балалар иҗаты йорты, балалар сәнгать мәктәбе һәм мәктәп укучыларының кече фәннәр академиясе бар.
Медицина инфраструктурасы 2020 елга күп профильле Зәй үзәк хастаханәсе тарафыннан тәкъдим ителгән, аның стационары тәүлек буе эшли торган 192 койкага һәм көндезге стационарның 129 ятагына исәпләнгән. Хастаханәдә стоматология бүлеге, хатын-кызлар консультациясе, поликлиниканың педиатрия бүлеге, ашыгыч медицина ярдәме бүлеге, поликлиника, тәүлек буе стационар, көндезге стационар, клиник-диагностика лабораториясе бар. Моннан тыш, районда Бигеш, Сәвәләй һәм Югары Шепкә табиб амбулаторияләре һәм авыл халкына медицина хезмәте күрсәтү өчен 46 фельдшер-акушерлык пункты эшли.
Районда мәдәни эшчәнлекне туган якны өйрәнү музее, балалар музыка мәктәбе, «Энергетик» мәдәният сарае, киноучреждение, район һәм шәһәр мәдәният йорты, автоклублар, авыл клублары, мәдәният йортлары һәм китапханәләр башкара. Районда Бөек Ватан сугышы вакыйгаларын мәңгеләштерү белән бәйле 73 объект, 15 мемориаль такта, 23 мәдәни мирас объекты бар, шуларның икесе республика әһәмиятендәге булып санала.
Мэликли (Акдагмадени)
Мэликли (Melikli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Акдагмадени илчесенә караган бер авыл (köy).
Сливово (Болгария)
Сливово  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деребашы (Икизҗе)
Деребашы (Derebaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Икизҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
131 (сан)
131 (йөз утыз бер) - 130 белән 132 арасындагы натураль сан.
NGC 2101
NGC 2101 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Беттенфельд
Беттенфельд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хөсәения мәдрәсәсе
«Хөсәения» мәдрәсәсе — 1891-1919 елларда эшләп килгән данлы уку йорты. Мәдрәсене Ырынбурның беренче гилдия сәүдәгәрләре Хөсәеновлар: Әхмәт һәм Гани үз хисапларына оештыралар. Алар мәдрәснең уку-укыту комплексын һәм мәдрәсә каршындагы мәчетне төзиләр.
Оештыру тарихы
Ырынбур үзәгеннән читтәрәк, татар бистәсе белән ике арада, мәдрәсәнең үз утарын төзү өчен заманына күрә бик кыйммәткә җир сатып алына. Озакламыйча шунда «Хөсәения»нең өч катлы төп уку корпусы, таш мәчете, имам өе һәм мәдрәсәнең хезмәткәрләренә исәпләнгән ике этажлы кечерәк торак биналары өчен дип нигез салына. Бу корылмаларның барысын да нык таштан һәм кирпечтән салалар. Мәдрәсәнең төп бинасы 1905 елда төзелеп бетә һәм шәһәр буйлап таралышып яшәгән һәм укыган шәкертләр шушында тупланалар. Бу өч катлы иркен йортта заманча җиһазландырылган уку классларыннан тыш бай гына китапханә һәм ашау-эчү, йокы бүлмәләре дә була.
Уку-укыту процессы
Хөсәениядә уку дәвере ундүрт ел була: өч баскычлы башлангыч ибтидаи сыйныфлар, дүрт сыйныфлы урта белем бирүче рөшдия бүлеге, дүрт сыйныфлы тулы булмаган югары белем бирүче игъдадия бүлеге һәм өч еллык югары белем бирүче галия бүлеге. Теләгән шәкерт игъдадияне тәмамлагач та гомуми, ягъни, башлыча авыл җирләрендәге мәктәп һәм мәдрәсәләрдә укыту мөмкинлеге биргән таныклык алып чыгып китә алган. Рөшдия бүлегеннән соң да төрле һөнәр училищеларына күчеп укучылар ишле генә булган. Мәсәлән, Риза Фәхретдин, Закир һәм Шакир Рәмиевләрнең уллары шулай иткәннәр һәм, Ырынбур реаль училищесын төгәлләгәннән соң, Россия һәм чит ил институтларында укып, инженерлык дипломнары алганнар. «Хөсәения»нең танылган хәлфәсенең улы Шамил Усманов та рөшдиядән соң һөнәр училищесында белем ала.
Төгәл фәннәрдән мәдрәсә шәкертләре гадәти хисап (арифметика), әлҗәбер, геометрия һәм тригонометрия кануннарын өйрәнгәннәр. Аларга шулай ук физика, химия, астрономия, табигать белеме вә география фәннәреннән дә ныклы белем бирелгән. Укыту сәгатьләрен чагыштырып караудан күренгәнчә, «Хөсәения» мәдрәсәсендә мондый дөньяви һәм төгәл фәннәрне укытуга сарыф ителгән вакыт башка байтак кына мәдрәсәләр белән чагыштырганда бермә-бер артык була диярлек. Ә егерменче йөз башында исә бу җәһәттән «Хөсәения» белән Иж-Бубый мәдрәсәсе мәдрәсәләре генә бер-бер-сенә якын торганнар дип әйтергә була.
Танылган тәмамлаучылар
Хөсәения мәдрәсәсенең чагыштырмача кыска вакытта татар, башкортлардан тыш Казакъстан, Урта Азия һәм Кавказ халыклары арасында абруй казануының төп сәбәбе – заман таләпләренә җавап бирердәй рәвештә укыту булган. Башка мәдрәсәләрдән аермалы буларак, мулла-мөәзиннәр биредән бик аз чыгалар.
Мондый фактны иске караштагы зыялыларның бер ише, зур гөнаһка исәпләп, патша җәнабларына, Синод әһелләренә һәм Диния нәзарәтенә кат-кат язып, әләкләп торалар: имештер, «Хөсәения» мәдрәсәсе чынлыкта мөселман кануннарын алга сөрүче уку йорты түгел.
Бу гаепләүләрдә дөреслек тә бар: «Хөсәения» иң алдынгы карашлы һәм белемле шәхесләр тәрбияләүне өстен куйды. Мәсәлән, тарихчы Зәки Вәлиди, Сәгыйть Рәмиев, Ильясбәк Кудашев-Ашказарский, Мирхәйдәр Фәйзи, Афзал Таһиров, Шамил Усманов, Шәехзадә Бабич, Кәрим Хәкимов, Муса Җәлил һәм башка бик күп язучылар, җәмәгать эшлеклеләре, илчеләр — шушы мәдрәсә шәкертләре.
Октябрь Инкыйлабыннан соң
«Хөсәения» 1918-1919 уку елы тәмамланганчы яши. Аннары ул «Хөсәеновлар укытучылар институты» итеп үзгәртелә. Утыз ике ел яшәү дәверендә мәдрәсәдә җәмгысе йөз иллеләп мөгаллим һәм хәлфә дәрес бирәләр. Ә көндәлек тормыш белән идарәче байлар (попечительләр советы) тарафыннан сайлап куелган баш мөдәррис җитәкчелек итә. Андый урынга, билгеле инде укымышлы гына түгел, дини даирәләр тарафыннан да танылган имам хатиблар сайланган. «Хөсәения» җитәкчеләре арасында дин галиме, казый Габделгалим Дәүләтшин, Габдерәхим Дәминов, галим, язучы һәм әдәбият белгече, казый Ризаэтдин Фәхретдинов, Таһир Ильясов һәм мәдрәсәнең соңгы баш мөдәррисе галим Хәнәфи Бакиров булалар.
Дробинсько
Дробинсько — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конфокаль сканлаучы лазерлы томография
Гейдельбергның ретиналь томографы (ГРТ) сканлаган лазерлы офтальмоскоптан гыйбарәт, ул КНД һәм нерв җепселләренең перипапилляр профилендә аермаларны аңлата ала, бу санаклы өч үлчәмле топография картасын төзәргә мөмкинлек бирә. Төшерелгән кисемне регрессион анализ ысулы ярдәмендә алынган үрнәк профиле белән чагыштыралар.
Күрсәтмәләр
•     КНД-да глаукомалы зарарлануының дифференциаль диагностикасы.
•     Чирнең көчәюен күзәтү.
Эш экраны
•     Экранның өске өлешендә КНД һәм челтәркатлауның перипапилляр өлкәсенең рәсеме бирелгән (рәс. 2.29).
•     Топография картасының сул өске ягында экскавация касәсе кызыл белән аерылган, нейроретиналь билбау — яшел, ә сөзәклек —  зәңгәр төстә күрсәтелгән.
•     Уң өске почмакта чагылган рәсем 6 секторга бүленгән. Сектор эчендәге яшел билге мәгънәсе сәламәт чигендә, сары өндәү билгесе — куркыныч билгесе, кызыл хач — патологияне күрсәтә.
•     Өстә үзәктә һәм сул якта уртада ике асма кисем рәсеме асма һәм ятма  яссылыкларда экскавация тирәнлеген күрсәтә. Ике кара сызык КНД кырыен, ә кызыл сызык - ирекле үрнәк яссылыгын күрсәтә, ул гадәттә челтәркатлауның яссылыгыннан 50 мм түбән урнаша.
График (экранның уң ягы үзәгендә) яшел чик сызыгы буенча челтәркатлау өслегенең профилен күрсәтә. Астарак урнашкан кызыл референт сызык экскавация һәм нейроретиналь билбау арасындагы бүлүче өслекнең урнашуын күрсәтә. Бу яссылык перипапиляр өлкәдә челтәркатлауга параллель ята һәм аның өслегеннән 50 мкм түбәнрәк чик сызыгы һәм перипапиляр бәйләмендә урнаша. Шулай итеп, ул нерв җепселләре катламының аскы чиге биеклегендә урнашкан. Чик сызыгы буенча челтәркатлауның өслеге профиле чигә ягыннан 0° башлап чагыла. Профиль уң күз өчен сәгать угы буенча, сул якта сәгать угына каршы сызыла. График КНД кырые буенча нерв җепселләре катламы калынлыгы белән туры килә.
•     Экранның аскы уң почмагында 7 баганалы, һәр бүлек өчен берәү һәм гомуми график өчен бер булган гистограмма формасында Moorfield-ның регрессион анализы. Әгәр дә яшел баганаларның очлары фаразланган аралыкның 95% эчендә булса, КНД-ның тиешле бүлеге гадәти күрсәткечләр чигендә классификацияләнә; 95 дән 99,9% аралык куркынычлык өлкәсенә туры килә, 99,9%-тан түбәнрәк патология булып санала.
Аннополь (Груецкий повяты)
Аннополь  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хвалишев
Хвалишев — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гемптон-Фоллс (Нью-Гэмпшир)
Гемптон-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лонстрофф
Лонстрофф (Launstroff) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,81 км².
Искәрмәләр
Лонстрофф
Камповалано
Камповалано — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камповалано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Крочетта-Монтелло
Крочетта-Монтелло — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шатле (кратер)
Шатле — Венера планетасының -21.5°N, -165°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 18,5 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Шатле кратеры француз математигы Éмилие Шатле хөрмәтенә аталган.
(2126) Герасимович
(2126) Герасимович  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1970 елның 30 августында Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1970 QZ» саналган.
Гремячка (Казачья кушылдыгы)
Гремячка — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Казачья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рембашзель
Рембашзель (Rimbachzell) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Гебвиллер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,79 км².
132 (сан)
132 (йөз утыз ике) - 131 белән 133 арасындагы натураль сан.
Вискениця-Гурна
Вискениця-Гурна — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ден-сюр-Грандри
Ден-сюр-Грандри — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Ершник
Ершник — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тайвань
Тайва́нь (臺灣; тарихи исеме — Формо́за, ilha Formosa — «Гүзәл утрау») — Тын океанда, континенталь Кытайның көнчыгыш кыйтга өлешеннән 150 км ераклыкта урнашкан утрау. Иң зур шәһәре — башкала Тайпей. Тайбэй Тайваньның төньягында урнаша, анда 2 миллион 600 мең кеше көн итә.
Урнашуы
Утрау көньяктан төньякка 394 километрга, ә көнчыгыштан көнбатышка исә 140 километрга сузылган. Мәйданы 34 507 км². Күпчелек өлеше таулыклардан тора һәм шуңа күрә халык (23 миллион) утрауның өчтән бер өлешенә сыеп бетәргә тырышып яши.
Кытай белән мөнәсәбәт
Кытай Халык Республикасы Тайваньнең бәйсезлеген танымый, үзенең асыл территориясе саный.
Дин
Тайваньда дин тоту иреге Конституция нигезендә гарантияләнгән, һәм илдә төрле диннәр бар — барлыгы 26 дин рәсми рәвештә танылган, кешеләр теләсәләр, башка диннәргә ирекле рәвештә табына ала. Хөкүмәт статистикасы күрсәткәнчә, буддачылык тайваньлыларның якынча 35,1 % ы куллана торган иң популяр дин санала, ә аннан соң даосизм (33,0 %) килә. Христианлык (3,9 %) һәм Игуандао (3,5 %) өченче һәм дүртенче урында, азчылык ислам тарафдарлары бар. Якынча 18,7 % тайваньлы бер дингә дә ышанмый.
Taiwan ཐའེ་ཝན། তাইৱান crh:Çin Cumhuriyeti ཏའི་ཝཱན་ Taiwan An Téaváin ચીની ગણતંત્ર Taywan తైవాన్ تەيۋەن Taaywaan טייוואן zea:Taiwan
Дробочник
Дробочник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виктор Ионов
Ионов Виктор Петрович (туган 26 июнь 1934, Ижевск, УАССР, РСФСР, ССРБ) — совет һәм Россия корал эшләүчесе. 1976 елдан 1986 елга кадәр "Ижмаш" заводының механик җитештерү директоры, хәзерге вакытта "Ижмаш" тарих музее директоры. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1982). Удмуртиянең Республикасының мактаулы гражданины (2006)
Биографиясе
Виктор Петрович Ионов 1934 елның 26 июнендә Ижевск эшчеләр гаиләсендә туган. 1952 елда 30нчы Ижевск урта мәктәбен, 1957 елда Ижевск механика институтын (хәзерге вакытта - М. К. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университетын) тәмамлаган. Югары уку йортын тәмамлагач, яшь белгеч Ульяновскига самолетлар төзелешенә барырга планлаштыра, әмма аны туган шәһәрендә калырга күндерәләр, Ижевск машина төзелеш заводының корал җитештерүендә инженер-технолог вазифасын тәкъдим итәләр. Предприятиелә Виктор Петрович һөнәри үсешнең барлык баскычларын — мастердан алып механик җитештерү директорына кадәр үтә.
Виктор Петрович җитәкчелегендә иң катлаулы һәм җаваплы булган 102нче номерлы корал көпшәсе цехы эшли башлый. 1971 елда предприятиегә модернизацияләнгән Калашников автоматының 7,62-мм автоматын җитештерүне үзләштергәндә, импорт буенча сатып алынган SHK-10 машиналарын редуцияләү ысулы белән көпшә өчен билгеләнгән Австриядан белгечләр китерелә. Австрия белгечләре яшерен җитештерү цехы булганга, заводка кертелми. Шуңа күрә урындагы хезмәткәрләргә яңа ысулны үзаллы өйрәнергә туры килә. Куелган бурычны алар җаваплы үтәде, шул ук вакытта технологик процессның төп инструментын камилләштерделәр. Автомат көпшәсен чүкеп эшләү ысулын керткән өчен Ионов Виктор Петровичка Ленин ордены бирелә.
Луна-Пиер (Мичиган)
Луна-Пиер  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Виктор Ионов
Биографиясе
Ионов җитәкчелегендә җитештерү коллективы элек үзләштерелгән продукцияне чыгару масштабларын киметмичә, алты яңа ату коралы эшләп чыгаруны үзләштерде. Кыска вакыт эчендә яңа цех төзелде һәм оптик прицеллар эшләү үзләштерелде, яңа корпуста 100 мең квадрат метр яңа мәйдан файдалануга тапшырылды, җитештерү процессларын тулысынча механикалаштырып, 8 километр конвейр гамәлгә кертелде, 600 берәмлектән артык яңа югары җитештерүчәнлекле корамаллар төзелде. Технологик процессларны камилләштерү 10нчы биш еллыкта яңа эшләнмәләр, шул исәптән АК-74 һәм АК-У автоматларын үзләштерү һәм җитештерү буенча дәүләт планын уңышлы үтәргә мөмкинлек бирде. Җитештерү күләме 1,5 тапкыр, ә хезмәт җитештерүчәнлеге 63 %-ка артты, шул ук вакытта бер миллион сумга якын экономия алынды.
Михаил Скидский
Аскинский Михаил Николаевич (1913—1989) — Совет партия эшлеклече, Омск өлкәсе КПСС Рус Поляна районы комитетының беренче секретаре. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1957).
Виктор Ионов
Биографиясе
1982 елның 30 августында ирешелгән уңышлары һәм халык хуҗалыгы планнарын үтәүгә зур шәхси өлеше өчен ССРБ Югары Советы Президиумы Указы белән Виктор Петрович Ионова Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» медале белән бүләкләнә һәм Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә..
Михаил Скидский
Биографиясе
Мариуполь заводында слесарь һөнәре буенча хезмәт эшмәкәрлеген башлый. Авыл хужалыгын механикалаштыру буенча Азов-Кара диңгез институтында укыганнан соң, агроном һәм бүлек җитәкчесе вазифаларында эшли башлый, соңрак Омск өлкәсе Таврический районының «Новоуральски» совхозы агрономы итеп куялар һәм Омск өлкәсенең Черлак районы «Коммунист» совхозы директоры итеп сайлыйлар.
1953 елдан 1954 елга кадәр халык депутатларының Рус Поляны район башкарма комитеты рәисе сыйфатында эшли. 1954 елдан фиркә эшендә, Омск өлкәсе КПСС район комитетының беренче секретаре итеп сайлана. М. Н. Аскинский, Рус Полянасы районын җитәкләгәндә һәм турыдан-тура аның катнашлыгында, чирәм җирләр үзләштерелә, Рус Полянасы авылы касабага әйләнә.
Луна-Пиер (Мичиган)
Тарихы
Луна-Пиер шәһәре  елда нигезләнгән.
Михаил Скидский
Биографиясе
1957 елның 11 гыйнварында ССРБ Югары Советы Президиумы Указына ярашлы "Чирәм һәм ятмаларны үзләштерүдәге шәхсән казанышлары, 1956 елда урак һәм икмәк әзерләүне уңышлы үткәргәне өчен" Михаил Николаевич Аскинский Ленин ордены һәм«Урак һәм Чүкеч» медале белән бүлкләнә һәм аңа Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә.
Киләсе вазифалары: КПСС-ның Омск өлкә комитеты авыл хуҗалыгы бүлеге мөдире, Омск өлкәсендә авыл хуҗалыгы идарәсе башлыгы урынбасары һәм Омск өлкәсе икмәк сәнәгате сыйфат буенча баш инспектор сыйфатында эшли. Хезмәт казанышлары өчен «Хезмәт батырлыгы өчен» медале һәм Хезмәт Кызыл Байрак ордены белән бүләкләнә.
Аскинский Михаил Николаевич 1989 елның 19 февралендә вафат була, шәһәрнең Иске-төньяк зыяратында җирләнгән.
Луна-Пиер (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виктор Ионов
Биографиясе
Соңрак Виктор Петрович "Ижмаш" заводының сыйфат буенча баш инженер урынбасары һәм генераль директор урынбасары булып эшли, ә 1998 елдан пенсиягә чыккач, "Ижмаш" заводы музее директоры булып эшли, анда предприятиенең тарихи мирасын актив пропагандалый. Аның башлангычында музейда даими эшче "Алар Ватан өчен фронтта һәм тылда сугышты" рубрикасы ачыла.
Удмуртия Президентының 2006 елның 25 октябрендәге 165 номерлы Указы белән Удмуртия Республикасының социаль-икътисади үсешенә зур өлеш индергәне өчен Виктор Петрович Ионова «Удмуртиянең Республикасының мактаулы гражданы» дигән мактаулы исем бирелде. .
Мэликли (Гиресун)
Мэликли (Melikli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гиресун илчесенә караган бер авыл (köy).
Аннополь (Пшасниский повяты)
Аннополь  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шуймар-Ивановская
Шуймар-Ивановская (Шуймар-Ивановская) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Беттинген (Айфель)
Беттинген  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Софулар (Ивринди)
Софулар (Sofular) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ивринди илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Деребашы (Месудие)
Деребашы (Derebaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Месудие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Спрингдейл (Монтана)
Спрингдейл  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Спрингдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хвалки (Великопольское воеводалыгы)
Хвалки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Куарто-д'Альтино
Куарто-д'Альтино — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хвалки (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
133 (сан)
133 (йөз утыз өч) - 132 белән 134 арасындагы натураль сан.
Абай (Алтай республикасы)
Абай (Абай) — Алтай Республикасының Усть-Кокса районында урнашкан авыл.
Шайтанка (Межевая Утка кушылдыгы)
Шайтанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Межевая Утка елгасының сул ярыннан 67 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Абай (Алтай республикасы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Шайтанка (Межевая Утка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусоваяелгасы, Ревда каласыннан Кын авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Абай (Алтай республикасы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Шайтанка (Межевая Утка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дюрант (кратер)
Дюрант — Венера планетасының 62.3°N, -227.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 21,1 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Дюрант кратеры Америка язучысы Ариэль Дюран хөрмәтенә аталган.
Лор (Мозель)
Лор (Lhor) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,40 км².
Камповекио (Болонья)
Камповекио — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Смолник
Смолник — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2102
NGC 2102 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Дробтинци
Дробтинци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Матку-Яха
Матку-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Сальчан-Тайда-Яга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
NGC 2102
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дробтинци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Матку-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Япония географиясе
Япония — Азиянең Тын океан ярында урнашкан утрау-дәүләт. Географик координатларга күрә Япония экватордан 36°ка төньякта һәм Гринвич меридианыннан 138°ка көнчыгышта урнаша.
Архипелангның иң зур утраулары: Хоккайдо, Хонсю, Сикоку һәм Кюсю. Шулай ук ил составына 6 848 кечкенә утрау керә.
Япония мәйданы — 377 915 км², коры җир 374 744 км²-ны, ә су исә 3 091 км²-ны — тәшкил итә. Япония мәйданы буенча Алмания, Малайзия, Яңа Зеландия һәм Бөекбритания кебек дәүләтләрдән зуррак.
Аннув (Мазовия воеводалыгы)
Аннув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(122) Герда
(122) Герда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1872 елның 31 июлендә К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Тлунг-Ягун (Котлунг-Ягун кушылдыгы)
Тлунг-Ягун  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Котлунг-Ягун елгасының сул ярына тамагыннан 5 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вискениця-Дольна
Вискениця-Дольна — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
KGB төркеме
«KGB törkeme» яки «Kazan Gruppası Bedretdin» — 1992 елда фин татары Дениз Бәтретдин тарафыннан нигезләнгән татар альтернатив этно рок/джаз-оркестры.
Тарих
1992 елга кадәр «The Sounds of Tsingishan (Чынгызхан тавышлары)», «Башкарма» төркемнәрендә чыгыш ясаган Дениз Бәдретдин 1992 елның августында Казанга Беренче бөтендөнья татар конгрессына чакырыла. Ул анда Гала-концертта катнаша.
Бу елны бөтендөнья татарлары тарихта беренче тапкыр җыелалар һәм Бәдретдин бердәнбер Россия һәм БДБ илләреннән булмаган кеше була.
Генникер (Нью-Гэмпшир)
Генникер  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
KGB төркеме
Тарих
Бу вакыт куелган концерт, шулай ук, KGB төркеменең оешу вакыты булып та тора, чөнки монда Дениз Бәдретдин белән Глеб Антонов (саксофон), Язнур Гарипов (гитара), Константин Кузнецов та катнашалар. Төркем «Spekulantlarga sälamnär» җырын башкара.
Генникер (Нью-Гэмпшир)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
KGB төркеме
Тарих
1993 елдан төркем рок прогрессив йогынтылы татар халык музыкасын оештыра. Шул ук вакытта, Бәдретдин үзенең татар телендәге җырларын булдыра башлый.
Төркемнең Казанда, Петербургта, Һелсинкидә, Ярвенпяяда, Каустиненда, Нефтекамада чыгышлары була. Мәскәүдәге беренче чыгыш 2003 елның апрелендә була.
Генникер (Нью-Гэмпшир)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
KGB төркеме
Беренче альбом
200px|thumb|right|«ТАТАРСТАН POYEZI» альбомы. KGB төркеме үзенең беренче «ТАТАРСТАН POYEZI» альбомын «Akbazar Oy»дә 2003 елда чыгара.
Бу CDны Каллус, Мәскәү, Һелсинки калаларындагы 2003 елның апрелендә узган үзләренең «Bez Tawiş işetäbez (Без тавыш ишетәбез)» исемле турларыннан соң чыгаралар.
Альбомда ике халыкара музыкант та кунак буларак бар:
Сульс-О-Рен
Сульс-О-Рен (Soultz-Haut-Rhin) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Гебвиллер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29,56 км².
Магеллан бугазы
thumb|right| thumb|right|Магеллан бугазының иярченнән күренеш Магеллан бугазы — континенталь Көньяк Американы һәм Утлы Җир архипелагын аерып торучы бугаз. Бугаз бик тар (минималь киңлеге 2,2 км тәшкил итә) һәм кайбер урыннар кораблар өчен аеруча хәтәр. Бугазның озынлыгы - 575 км, фарватерда иң аз тирәнлек - 20 м.
Беренче тапкыр Фернан Магеллан тарафыннан 1520 елда аның дөнья тирәли сәяхәте вакытында үтелә. Утлы Җир озак вакыт дәвамында Билгесез Көньяк җирнең төньяк өлеше буларак саналган була.
Сканерлаучы лазерлы поляриметрия
Физик мәсләкләр.
GDxVCC анализаторы (Glaucoma Diagnosis Variable Corneal Compensation) нерв җепселләре катламының поляризациясе үзгәрүен терки, бу челтәркатлауның ганглиоз күзәнәкләрнең аксоннарында икеләтә нурсындыру булуы белән килеп чыга. Җайланма КНД-ның 1,75 диаметр мәйданында поляризация дәрәҗәсен үзәктә һәм үзәктән бәяли һәм нерв җепселләре катламы тыгызлыгы графигын төзи. Нерв җепселләре катламы калынрак булса, поляризация шулкадәр югары.
Күрсәтмәләр
•    Глаукоманы ачыклау.
•    Чирнең көчәюен күзәтү.
Эш экраны.
Җайланма КНД-ның төсле рәсемнәрен һәм дүрт квадрантта нерв җепселләре катламы карталарын күрсәтә (рәс. 2.31).
•     Экранның өске өлешендәге уң һәм сул күзнең КНД фотосы алынган рәсемнең сыйфатын бәяләү өчен файдалы.
•     Нерв җепселләре катламының калынлыгы картасы төсле колач коды рәвешендә тәкъдим ителгән. Колачның кызыл-сары өлеше нерв җепсел катламының зур калынлыгына туры килә, ә зәңгәр һәм яшел өлешләре аның юкаруын күрсәтә. Карта өске һәм аскы квадрантларда нерв җепселләре катламының күбрәк калынлыгы өчен ком сәгатенә охшаган.
•     Кечкенә төсле квадратлар (пиксель) формасындагы тайпылыш карталарында нерв җепселләре катламының кимчелекләре урнашуы һәм күләме күрсәтелгән.
•     TSNIT графигы (temporal-superior-nasal-inferior- temporal) экран астында урнашкан. График әлеге күз өчен чын күрсәткечләрне, ә шрихланган өлкә - бу яшь өчен хас булган мәгънәләр аралыгын (95%) күрсәтә. Сәламәт күзнең кәкресе штрихланган өлкәгә төшәргә һәм нерв җепселләре катламы КНД астында һәм өстендә калынрак булганга ике күтәрелешле булырга тиеш. Үзәк графикта ике күзнең дә кәкрелеге күрсәтелә.
Санлы күрсәткечләр экранның өстендә җәдвәлдә күрсәтелгән. Җәдвәлнең астында нерв җепселләре индикаторы (NFI) нерв җепселләре катламының гомуми күләмен күрсәтә һәм глаукомалы зарарлануның дифференциаль диагностикасы өчен оптималь күрсәткече санала. Күрсәткечнең сәламәт күрсәткечләре 1 дән 30-га кадәр, чик 31-дән 50-гә кадәр, патологик 50-дән 100-гә кадәр
Сфагнум сазлыклары
Сфагнум сазлыклары — гадәттә астан түгел, ә яңгырлардан, кар суларыннан туена торган сазлыклар төре, уртача климат киңлегендәге урманлы һәм урманлы тундра зонасында өстенлек итә.
Тасвирлау
Дымлы уйсу сазлыкларда Сфагнум (Sphagnum), ягъни торф барлыкка китерә торган мүк калын катлам булып каплап үсешә. Мүк катламы астында кислородсыз ачы су ята.
Сфагнумлы сазлыкларда су ачы, кислород һәм туклыклы матдәләр йөкмәткесе ярлы, мондагы шартларның күбесе нормаль яшәү шартлары белән сыешмый, тереклек, шул исәптән бактерияләр таркала. Әлеге шарт егылган агачларның, чәчкәләренең серкәсе һәм башка органик матдәләрнең таркалуына комачаулый, алар мең еллар дәвамында сазлык өстендә кала ала.
Еш кына сфагнум сазлыклары кабарынкы формада, чөнки сфагнум сазлыкларның үзәгендә яхшы үсә — анда су кимрәк минераллашкан була.
Сазлыкларга югалу куркынычы яный: җирләрне үзләштерү, су алмашуындагы үзгәрешләр һәм түккән шакшы су моңа сәбәпче булып тора
Россия субъектларында сфагнумлы сазлыкларны дәүләт яклавына ала башлау күзәтелә, мәсәлән, Төньяк-Осетия Аланиядә табигать һәйкәлләрен саклау турында махсус карар кабул ителгән. Һәйкәлләр арасында сфагнум сазлыклары да телгә алына.
Флора
Сфагнум сазлыкларында үлән үсемлекләр һәм тәбәнәк куаклар үсә, бигрәк тә арчан сымактар гаиләсе еш очрый: мүк җиләге, ябай хамедафне, сазанак, зәңгәр көртмәле, шулай ук пурпур саррацения, бүлбеле аретуза (Arethusa bulbosa), росянка (Drosera), Carex oligosperma, мамыкбаш һәм башкалар.
Фауна
Сфагнум сазлыкларында фауна югарыда әйтелгән шарт аркасында бик ярлы, анда яшәгән төрләр арасында Pseudophryne corroboree һәм Pseudophryne pengilleyi (австралия ялган бакасы) очрый. Аурупада алар юк.
Софулу (Газах)
Софулу  (Sofulu ) — Әзербайҗанның Газах районына караган авыл.
134 (сан)
134 (йөз утыз дүрт) - 133 белән 135 арасындагы натураль сан.
Ле-Грес
Ле-Грес — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Майлен (Мичиган)
Тарихы
Майлен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Есекиой
Есекиой — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мэликшах (Догубаязыт)
Мэликшах (Melikşah) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Догубаязыт илчесенә караган бер авыл (köy).
Дрожане
Дрожане — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Десиз
Десиз — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Эджворт (кратер)
Эджворт — Венера планетасының -32.2°N, -22.8°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 29 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Эджворт кратеры ирланд язучысы Мария Эджуорт хөрмәтенә аталган.
Куинто-Вичентино
Куинто-Вичентино — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
135 (сан)
135 (йөз утыз биш) - 134 белән 136 арасындагы натураль сан.
Бехельн
Бехельн — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лоркен
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,77 км².
Искәрмәләр
Лоркен
Хвалковице (Великопольское воеводалыгы)
Хвалковице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Софулар (Келес)
Софулар (Sofular) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Келес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Югары Челы
Югары Челы — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яя елгасының сул ярыннан 228 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вискоки
Вискоки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Снежа (авыл)
Снежа  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антоне (Мазовия воеводалыгы)
Антоне  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камповекио (Реҗо Эмилия)
Камповекио — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камповекио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Окша (Кишня кушылдыгы)
Окша — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кишня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дрсковче
Дрсковче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старр-Скул (Монтана)
Старр-Скул  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Старр-Скул халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2103
NGC 2103 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Еску (Румыния)
Еску — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вар (Югары Альплар)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 92,2 км².
Макбейн (Мичиган)
Макбейн  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Макбейн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4102) Гергана
(4102) Гергана  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 15 октябрендә В. Иванова тарафыннан Рожен обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 TE3» саналган.
Шуймар-Сарафанниково
Шуймар-Сарафанниково (Шуймар-Сарафанниково) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (58%).
Куинто-ди-Тревизо
Куинто-ди-Тревизо — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Эдингер (кратер)
Эдингер — Венера планетасының 68.8°N, -208.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 33,3 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Эдингер кратеры Америка геологы Тилли Эдингер хөрмәтенә аталган.
Ак-Коба
Ак-Коба (Ак-Коба) — Алтай Республикасының Усть-Кокса районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (90%), руслар (9%).
Мемеҗелер (Гөйнүк)
Мемеҗелер (Memeceler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гөйнүк илчесенә караган бер авыл (köy).
136 (сан)
136 (йөз утыз алты) - 135 белән 137 арасындагы натураль сан.
Дироль
Дироль — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Хвалково (Гостинский повяты)
Хвалково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Антонев (гмина Нова-Суха)
Антонев  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лорри-ле-Мец
Лорри-ле-Мец (Lorry-lès-Metz) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,09 км².
Гиброн (Нью-Гэмпшир)
Гиброн  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Кабаньяль
Ле-Кабаньяль — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Снягово (Бургас өлкәсе)
Снягово  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрстеля
Дрстеля — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үркмәзли
Үркмәзли (Ürkməzli ) — Әзербайҗанның Газах районына караган авыл.
Виснёва-Гура
Виснёва-Гура — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3346) Герла
(3346) Герла  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1951 елның 27 сентябрендә Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1951 SD» саналган.
Софулар (Алтынөзү)
Софулар (Sofular) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дртия
Дртия — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деребашы (Назилли)
Деребашы (Derebaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Макино-Айленд (Мичиган)
Макино-Айленд  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.