cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Квебек
Тарих
Квебек тарихы Жак Картье сәяхәте белән башлана. 1763 елда Квебек Бөекбритания контроле астына күчә, соңрак Канада конфедерациясенә керә. Квебекта яшәүче француз телле кешеләр вакыт-вакыт Квебек бәйсезлеге өчен көрәшәләр, ләкин 1980 һәм 1995 елда үткәрелгән референдумнар нәтиҗәләре төбәкнең Канададан аерылуына китермәде.
Квебек халык гимны
Le ruisseau des jours aujourd’hui s’arrête Et forme un étang ou chacun peut voir Comme en un miroir l’amour qu’il reflète. Pour ces coeurs à qui je souhaite Le temps de vivre nos espoirs. CHORUS.
Әй, ватандаш! (әдәби тәрҗемә) “Яратам!” – диеп, назла күңелемне, Үтә дә китә бит безнең тормыш. Үтәлгән вәгъдә, үстергән гөлләр Китерер лаеклы уңыш – Гадел хөкемдар бу язмыш. КУШЫМТА: Әй, ватандаш, күңел назлап, “Яратам!” – дип, әйтче кабат. Әй, ватандаш, күңел назлап, “Яратам!” – дип, әйтче кабат.
Яратыр көннәр, ялкынлы хисләр, Язгы кар сыман, югала эреп; Тәүге сагышның, назлы карашның Яшик, дуслар, кадерен белеп – Унсигез яшьтәге кебек. КУШЫМТА.
Гомер кизләве, юлын эзләр ул, Туктап калыр да, җәелеп, күл булыр. Күреп кал берүк: көзгедәге күк, Саф мәхәббәтең чагылыр – Кадер-хөрмәтең шул булыр. КУШЫМТА.
Үзенчәлекләр
Башка Канададан аермалы буларак Квебекның хокук системасы катнаш чыгышка ия: хосусый хокук - роман-герман хокукына хас, иҗтимагый хокук - англо-сакс хокук тәртибенә хас була.
Икътисад
Икътисадның төп тармаклары - аэрогаләми тармак, биотехнологияләр, фармацевтик сәнәгать, мәгълүмат технологияләре.
Сулкув (Кече Польша воеводалыгы)
Сулкув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бор шәһәре шәһәр округы
Бор шәһәре шәһәр округы (Городской округ город Бор) — Түбән Новгород өлкәсе составына керүче муниципаль берәмлек.
Административ үзәк — Бор шәһәре.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (96,7%).
Административ бүленеш
Бор шәһәре шәһәр округы составына 8 авыл җирлеге керә.
HD138406
HD138406 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пальма мае
Пальма мае — зәйтүнчә пальма (Elaeis guineensis) җимешләренең итләч өлешеннән чыгарыла торган үсемлек мае. Әлеге пальманың орлыкларыннан ясалган май - пальма-төш мае дип йөртелә.
Тасвир
Пальма мае триалглицеридлар (гөлсирин һәм майлы әчелекләр) кушылмасы булып тора.
Олеин - пальма маеның сыек фракциясе, эрү температурасы 19—24 °C.
Стеарин — пальма маеның каты фракциясе, эрү температурасы  47—54 °C.
Төзелеш
Пальма маенда күп күләмдә Е һәм А витаминнары һәм холестеринны киметүче файдалы туендырылмаган майлар (олеин, линолин әчелекләре) бар. Шулай ук пальма маенда атланмайдагы кебек үк туендырылган майлар барлыгы билгеле, әлеге туендырылган майлы әчелекләр (кислоталар)  йөрәк һәм кан юллары чирләренә китерә ала.
Кайбер чыганаклар буенча пальма мае кальций үзләштерүен киметә (57,4% тан 37,5% ка кадәр).
Кулланылыш
Пальма мае ашамлык җитештерү сәнәгатендә киң кулланыла, аннан эрүчән сырлар, маргарин, прәннекләр, кәнфитләр, какао мае эквиваленты, сөт мае алмаштыргычы һ.б. ясала.
Пальма маен иң эре җитештерүчеләр - Малайзия (17 млн тонн), Индонезия (20 млн тонн).
Хельмсторф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гродзище (Зомбковицкий повяты)
Гродзище  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(7032) Хичкок
(7032) Хичкок — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 3 ноябрендә Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VC2» саналган.
Садакбай
Садакбай — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Жумалы елгасының сул ярына тамагыннан 13 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Пьеркур (Югары Сона)
Пьеркур (Pierrecourt) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,60 км².
Йелси
Йелси — Италиянең Молизе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Йелси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яңа Паньшино (Горноуральски шәһәр бүлгесе)
Яңа Паньшино (Новопаньшино) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Зиглер (Иллинойс)
Зиглер  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Зиглер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Теетура
Теетура — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14304) 3417 T-3
(14304) 3417 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3417 T-3» саналган.
Муяк (Жиронда)
Муяк — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Калдас-Брандан
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Югунур
Югунур (Югунур) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Брединки
Брединки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алибей (Сусурлук)
Алибей (Alibey) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пнево (Пултуский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Климовиця (Люблин воеводалыгы)
Климовиця  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алексешть
Алексешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пой-Маты-Кикя
Пой-Маты-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Токья-Кы елгасының уң ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сакалова (Бярозавский районы)
Сакалова  (Сакалова ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Финли (Вашингтон)
Финли  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Финли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осиново (Киров өлкәсе)
Осиново (Осиново) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Көсели (Кавак)
Көсели (Köseli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хельзе
Хельзе (Helse) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сулошова
Сулошова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юкарычифтликкөй (Аралык)
Юкарычифтликкөй (Yukarıçiftlikköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Аралык илчесенә караган бер авыл (köy).
(7033) 1994 WN2
(7033) 1994 WN2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 28 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 WN2» саналган.
Нянда
Нянда — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Югары Лупья елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Неголток
Кече Неголток — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чижапка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Йенкарела (Катанцаро)
Йенкарела — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Кече Неголток
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Калдас-Новас
Калдас-Новас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кече Неголток
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гродзище (Польковицкий повяты)
Гродзище  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тьефосс
Тьефосс — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Коннер (Вашингтон)
Ла-Коннер  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Пюзе
Пюзе (Pusey) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Ла-Коннер (Вашингтон)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пюзе
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,18 км².
Брейдини
Брейдини — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гильс-де-Серданья
Гильс-де-Серданья — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14305) 3437 T-3
(14305) 3437 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3437 T-3» саналган.
Непаллылар
Непалилар ({{Непал телендәː नेपाली) Непал законы буенча Непал халкының гражданнары. Ил төрле милли һәм этник килеп чыгышлы кешеләр өчен өй булып тора. Гәрчә гражданнар Непали күпчелеген тәшкил итсә дә, граждан булмаган яшәүчеләр, ике гражданлыклылар һәм экспатриатлар шулай ук Непали идентиклыгын күрсәткәннәр. Непаллылар Һиндстаннан, Тибеттан, Пакистаннан, Әфганстаннан һәм Бирма һәм Юннаньнан өлешләр һәм тагын да ары абориген кешеләр белән Ираннан һәм Үзәк Азиядән. Непал күп-мәдәниятле һәм күп-этник ил. 2011 ел Непал халык санын алу буенча Непаллылар 123 телдә сөйләшәләр. Урта калкулыклы төбәк Катманду Үзәне, әз өлеш алып тора, әмма монда иң тыгыз халык урнашкан, монда халыкның 5 проценты диярлек яши.
Этимологиясе
Илнең исеме чыгышы буенча Невар халкына карый. "Непал", "Невар", "Невал" һәм "Непар" төшенчәләре шул ук сүзнең фонетик төрле формалары һәм төрле формаларда тарихның төрле вакытларында очрыйлар. Непал өйрәнелә торган Санскрит формасы һәм Невар сөйләм Пракрит формасы. Безнең эраның 512-енче ел белән даталанган Катмандудан көнбатышта урнашкан үзәндә Тистунгта табылган язмада "Непалга сәламнәр" дигән фраза очрый, бу "Непал" сүзенең илгә дә, халыкка да карый торган булганны аңлата.
Непали милләте
Хәзерге Непалны нигезләүче, Бадамахарадхираджа (мәгънәсе: бөек суверен патшаларның бөеге) Притхви Нараян Шаһ Непали Милли Берлегенең берләштерүче фигурасы һәм символы булып тора. Ул күренекле җитәкче булып таныла һәм аның туган көне Милли Берлек Көне дип санала, бу елларга сузылган Маоист гегемониясеннән соң һәм "Крамбаханга" дип аталган аянычлы монархияне бетерүдән соң.
Непали касталар һәм этник төркемнәр
2011 Непал халык санын алу буенча 125 Непал кастасы һәм этник төркеме түбәндәгечә.
HD138413
HD138413 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Йорквилл (Иллинойс)
Йорквилл  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Йорквилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жаң-Мари Лен
Жаң-Мари Лен (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1987).
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Виталий Самарцев
Самарцев Виталий Владимирович (29 октябрь 1939, Казан — 18 июль 2021, Казан) — Россия галиме, лазер спектроскопиясе, когерент, линия булмаган һәм квант оптикасы өлкәсендә белгеч, физика-математика фәннәре докторы, профессор, РФ атказанган фән эшлеклесе.
Биографиясе
Виталий Владимирович Самарцев 1939 елның 29 октябрендә Казанда туган.
«Физика» белгечлеге буенча Казан дәүләт университетын (1966, отличие белән) һәм Казан СССР Фәннәр академиясенең Казан физика-техник институтында (КФТИ) аспирантура тәмамлый (1969). 1970 елда «Вопросы теории световых и фононных индукций и эхо» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
1970—1986 елларда  СССР Фәннәр академиясенең Казан физика-техник институтында квант акустикасы бүлегендә эшли: кече фәнни хезмәткәр, 1973 елдан өлкән фәнни хезмәткәр һәм төркем җитәкчесе.
1981 елда докторлык диссертациясен яклый:
1986—1997 елларда — СССР Фәннәр академиясенең Казан фәнни үзәгенең Е.К. Завойский исемендәге Казан физика-техник институтының баш фәнни хезмәткәре, 1989—1993 елларда һәм 1997 елдан — линия булмаган оптика лабораториясе мөдире.
Вузларда укыта һәм фәнни эшчәнлек алып бара: 1986—1990 елларда — Казан химия-технология институтында, 1990 елдан Казан дәүләт университетында когерент оптика, мәгълүматны оптик эшкәртү, фемтосекунд импульслары оптикасы һәм лазер спектроскопияләре проблемалары буенча лекцияләрнең махсус курсларын укый.
1990 елдан — "Laser Physics" халыкара фәнни журналының редколлегия әгъзасы.
Татарстан Республикасының (1995) һәм Россия Федерациясенең (19.02.2001) атказанган фән эшлеклесе (1995).
«Когерентные и коллективные явления в нелинейной и квантовой оптике» эшләр циклы өчен фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты (2009).
2021 елның 18 июлендә Казанда вафат була. Арча зиратында җирләнә.
Неак
Неак — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Климусин
Климусин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хемдинген
Хемдинген (Hemdingen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калдейран-Гранди
Калдейран-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сакалова (Жабинкавский районы)
Сакалова  (Сакалова ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Фобс-Гилл (Вашингтон)
Фобс-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Сакалова (Жабинкавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Фобс-Гилл (Вашингтон)
Географиясе
Фобс-Гилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тейш (Димбовица)
Тейш — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ятанцы
Ятанцы (Ятанцы) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
Тейш (Димбовица)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ятанцы
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Пнево-Велике
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ятанцы
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Алекуш
Алекуш — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сайдыс
Сайдыс — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Майма елгасының уң ярына тамагыннан 27 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Йентиле
Йентиле — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Йентиле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кече Түнтәр
Кече Түнтәр (Тӱнтер, Малый Тюнтерь) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
"Йолдыз" колхозы
Авылда авырлык белән булса да "Йолдыз" исемле колхоз барлыкка килгән.
Бөек Ватан сугышы башлангач, 50гә якын ир-егет фронтка киткән. Шулардан 20дән артыгы корбан булган. 23 фронтовик авылга исән кайткан. Алар арасында кулсыз, аяксыз, күзсез кайтканнары да булган.
Авыл халкы 1938 елда Зур Түнтәрдә Сталин репрессиясе корбаны булган Галиев Нәҗип гаиләсен, "Идел-Урал" легионына язылган Мостафин Нургалинең гаиләсен сыендырган. Нургали 1949 елда 15 елга төрмәгә озатылган, гаиләсе Татарстандагы Тнтәр авылыннан куылган булган.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021
Сулув (Кече Польша воеводалыгы)
Сулув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гомбрен
Гомбрен — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7034) 1994 YT2
(7034) 1994 YT2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 25 декабрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 YT2» саналган.
HD138426
HD138426 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бринск
Бринск — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Покаль-Кы
Покаль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Худосей елгасының уң ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 113 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Көсели (Козан)
Көсели (Köseli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Кросс (Вашингтон)
Ла-Кросс  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гродзище (Свидницкий повяты)
Гродзище  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(14306) 4327 T-3
(14306) 4327 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4327 T-3» саналган.
Яңа Пышма
Яңа Пышма (Новопышминское) — Свердловск өлкәсенең Сухой Лог шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), арлар (7%).
Тюйер
Тюйер — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Клин (Пулавский повяты)
Клин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пюзи-э-Эпну
Пюзи-э-Эпну (Pusy-et-Épenoux) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,07 км².
Кече Нюролька
Кече Нюролька — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нюролька елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Няр-Шор
Няр-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Пурга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Кече Нюролька
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Няр-Шор
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пнево-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сакаловичы
Сакаловичы (Сакаловічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ист-Дюбук (Иллинойс)
Ист-Дюбук  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ист-Дюбук шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осиновый Гай
Осиновый Гай — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423301.
Нерижан
Нерижан — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Калдейран-Гранди-ду-Пиауи
Калдейран-Гранди-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD138497
HD138497 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Йенца (Реҗо Эмилия)
Йенца — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Суткув
Суткув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хемме
Хемме (Hemme) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фокс-Айленд (Вашингтон)
Фокс-Айленд  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хисмәт Колмөхәммәтов
Хисмәт Колмөхәммәтов (Хисмәт Хәйрулла улы Колмөхәммәтов,, — , ) — журналист, «Ҡыҙыл Башҡортостан» гәҗитенең баш мөхәррире (1945-1950).
Поколька
Поколька — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының сул ярыннан 913 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 260 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клинкерня
Клинкерня — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тейш (Олт)
Тейш — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гуальта
Гуальта — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чарлз Педерсен
Чарлз Педерсен (, —, ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1987).
Белем
дигән уку йортында белем алган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Сайлюгем (Кызыл-Шин кушылдыгы)
Сайлюгем  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Кызыл-Шин (Бугузун) елгасының сул ярына тамагыннан 43 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(7035) Гоми
(7035) Гоми — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лаймен (Вашингтон)
Лаймен  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(7035) Гоми
Тарихы
1995 елның 28 гыйнварында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BD3» саналган.
Лаймен (Вашингтон)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юкарычиянлы (Кадирли)
Юкарычиянлы (Yukarıçiyanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (köy).
Буби
Буби — псевдоним.
(14307) 4336 T-3
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4336 T-3» саналган.
Сакаловка (Пинский районы)
Сакаловка  (Сакалоўка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Алибей (Бисмил)
Алибей (Alibey) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алемор
Алемор — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кече Янгурцы
Кече Янгурцы (Малые Янгурцы, Малые Янгурцы) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (100%).
Көсели (Бала)
Көсели (Köseli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бала илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Уевиль (Вогез)
Уевиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Александр Корчёнов
Александр Иванович Корчёнов (1949 елның 4 августы, Казан — 1979 елның 11 августы, Днепродзержинск) — совет футболчысы, ярымсакчы. ССРБ спорт мастеры.
Тормыш юлы
Александр Корчёнов 1949 елның 4 августында Казанда туа. «Хезмәт резервлары» (Казан) футбол мәктәбендә тәрбияләнүче, тренер — А. Дятлов. Аннары Нальчикта Н. Сентябрев һәм В. Киршта шөгыльләнә. 1969 елда Яшел Үзән шәһәренең «Б» классы командасы составында була. 1970 елда «А» (D2) классының беренче төркемендә Казанның «Рубин»ы өчен өч уен үткәрә. Шул ук елны Чебоксарның «Б» (D4) классы командасы «Энергия»гә күчә, аннан киләсе елда икенче лигада уйнаучы Нальчикның «Автомобилист»ына күчә.
1972 ел ахырында Вячеслав Соловёв аны Ташкәнтның «Пахтакәр» клубына чакыра. Биредә үл тизлекле уен, чыдамлык, тупны сайлап алуда төгәллек кебек сыйфатларын үстерә; уенны үз өстенә ала, һөҗүмгә тоташа ала. 1977 елда капитан итеп сайлана. Югары лигада (1973—1975, 1978—1979) 126 матч уздыра, өч гол кертә, беренче лигада (1976—1977) — 70 матч, 9 гол.
1979 елгы ССРБ халыклары Спартакиадасында Үзбәк ССР җыелма командасы составында катнаша.
Хатыны Людмила. Уллары Сергей (1970 елда туган) һәм Александр (1972 елда туган).
Калифорния (Парана)
Калифорния  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Борисовцы
Борисовцы (Борисовцы) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Якутенков Александр
Якутенков Александр Аркадий улы — галәм радионавигациясе, каты җисем лазерлары, микропроцессорлар, микроэлектрониканың физик-химик нигезләрен өйрәнүче галим. Техник фәннәр кандидаты. Фәнни дәрәҗәсе — доцент. А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университетында, радиоэлектроника һәм телекоммуникацияләр институтында электрон аппаратура җитештерү технологиясе һәм конструирлау кафедрасында лектор булып тора. Галәм радионавигациясе курсында төрле ясалма радионавигацион иярчен йолдызлыкларын чагыштыра. Координаталар табуның граждан һәм хәрби төгәллек аермасын ассызыклый.
Әдәбият
УДК 621.382.049.77(07), 621.396.6.001.6(07), 621.396.6.002, 6(06)
Бровина (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Бровина  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пнево-Черухи
Пнево-Черухи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Артур Корбангалиев
Артур Корбангалиев (Артур Ришат улы Корбангалиев,, — , ) — РФ Каһарманы (1999).
Дарниус
Дарниус — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Йера (Маса-Карара)
Йера — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Дарниус
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йера (Маса-Карара)
Географиясе
Йера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Клода (Люблин воеводалыгы)
Клода  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пюржеро
Пюржеро (Purgerot) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,11 км².
Гродниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Гродниця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ист-Молин (Иллинойс)
Ист-Молин  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ист-Молин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фолл-Сити (Вашингтон)
Фолл-Сити  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фолл-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Суфчин (Кече Польша воеводалыгы)
Суфчин — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бутурлино районы
Бутурлино районы (Бутурлинский район) — Түбән Новгород өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Бутурлино шәһәр тибындагы бистәсе.
Тарих
Район 1929 елда Түбән Новгород (Горький) краеныңАрзамас округы составында барлыкка килгән. 1936 елдан — Горький өлкәсе составында.
1954—1957 елларда Арзамас өлкәсе составында булган.
Административ бүленеш
Бутурлино районы составына 1 шәһәр 5 авыл җирлеге керә.
Хеммингштедт
Хеммингштедт (Hemmingstedt) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14308) 5193 T-3
(14308) 5193 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Неффон
Неффон — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
(14308) 5193 T-3
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5193 T-3» саналган.
Саки (Жабинкавский районы)
Саки  (Сакі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Галина Халдеева
Халдеева Галина Викторовна (7 октябрь, 1947 ел, Хотиново, Любань районы, Белорус ССР ы) — совет һәм Рәсәй опера җырчысы (меццо-сопрано). Башкортстан Республикасының халык артисты (1992). Башкорт АССРның атказанган артисты (1980).
Биографиясе
Халдеева Галина Викторовна 1947 елның 7 октябрендә Белорус ССРы Любань районы Хотиново авылында туа.
Обдыр
Обдыр — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ёлва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 58 км.
Галина Халдеева
Биографиясе
1974 елда Башкорт дәүләт опера һәм балет театрына эшкә чакырыла. Бу чор театрның ачылу чоры була, көчле тавышлы, киң диапазонлы яшь солист Уфа тамашачысының күңелен яулый. Җырчының башкару манерасына хас артистизм, сәхнәдә үз үзен тотышы белән халыкка хуш килә.
Обдыр
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галина Халдеева
Гаиләсе
Ире — пианист, Уфа сәнгать институты укытучысы Рөстәм Гобәйдуллин. Улы — Марат Гобәйдуллин — композитор һәм пианист, Халыкара конкурслар һәм Сүриянең «Академик сәнгатьне үстерүгә керткән өлеше өчен» дәүләт премиясенең лауреаты. Уфа сәнгать училищесы һәм Уфа сәнгать институты укытучысы, Рәсәй шәһәрләрендә һәм чит илләрдә ялгыз концертлар белән чыгыш ясый.
Полугорелая
Полугорелая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лимп-Питыль-Кы елгасының сул ярыннан 94 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Окуневка
Кече Окуневка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Окуневка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Наил Котышев
Наил Котышев (Наил Муллаҗан улы Котышев,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, икътисадчы, югары мәктәп укытучысы, БАССРның атказанган хезмәтләндерү тармагы хезмәткәре (1996), СБКФнең Туймазы район, шәһәр комитетларының 1 нче сәркатибе (1961-1966), БАССР көнкүреш хезмәт күрсәтү министры (1970-1987), БАССР МШ рәисе урынбасары (1956-1960, 1966-1970).
Ламонт (Вашингтон)
Ламонт  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7036) Кэнтарохирата
Тарихы
1995 елның 29 гыйнварында Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BH3» саналган.
Бродово (Дзялдовский повяты)
Бродово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сакалсу
Сакалсу — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Быстрая елгасының сул ярына тамагыннан 1 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юкарычобанөзү (Арач)
Юкарычобанөзү (Yukarıçobanözü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (köy).
Роман Куц
Роман Кутс (Роман Вәчеслав улы Кутс,, — , ) — спортчы (рапирада кылычбазлык итүче), яшьләр арасында Европа чемпионатының алтын мидәле иясе (2014, команда исәбендә).
Калмон
Калмон — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Дональд Җеймс Крәм
Дональд Җеймс Крәм (, —, ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1987).
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Гобәйдулла Буби
Гобәйдулла Буби, Гобәйдулла Габделгалләм улы Нигъмәтуллин-Буби (1866, Иж-Бубый — 1938, Ленинград) — педагог, җәмәгать һәм мәгърифәт эшлеклесе, сәүдәгәр, Иж-Бубый мәдрәсәсе җитәкчеләренең һәм мөгаллимнәренең берсе, дәреслекләр төзүче.