cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antonio Vivaldi
Vivaldi XVIII ğasırnıñ İtaliä skripka sänğäteneñ iñ mäşhür wäkile bulıp sanala.
Ansambl-orkestr kontsertı - konçerto grosso ostası bulıp sanala.
90 opera avtorı. Vivaldineñ iñ tanılğan eşe - dürt kontsert seriäse - "Fasıllar".
Tärcemäi xäle
Antonio Vivaldi 1678 yılda Venetsiä şähärendä tuğan.
Un yäştän skripkada uynıy başlıy, qayçaqta İzge Mark Çirkäwendä çığış yasıy.
1713-1718 yıllarda bik küp muzıkal' äsärlär icat itä.
1719-1722 yılda Mantuya (Almaniä) şähärendä yäşi. Anda ul markgraf sarayında xezmät itä.
1723-1724 yılda İtaliägä, Rim şähärenä qayta. Biredä ul iñ mäşhür äsären "Fasıllar" icat itä.
Onıtılğan Dahi
Vivaldi suğış waqıtında Venadan Drezden şähärenä yaña eş häm aqça ezlär öçen kitärgä mäcbür bulğan. Anda ul awırta başlıy.
Barısı belän onıtılğan, awıru, aqçasız Vivaldi Vena şähärenä qayta.
Mäxkämä pristavı bar qalğan Vivaldi milegen burıçların tüläp beterü öçen yazıp alğan.
Vivaldi häm anıñ mäşhür äsärläre turında tik anıñ ülemennän soñ iskä alına.
İcat
500 kontsert häm 100 sonata yazğan.
Muzıkal' özeklär
Fasıllar
Дутово (Коми)
Дутово (Дутово) — Коми Республикасының Вуктыл районында урнашкан авыл.
Климат
Дутово климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (32%), руслар (56%), украиннар (6%).
Шиһабетдин Мәрҗани музее (Комыргуҗа)
Шиһабетдин Мәрҗани музее (Музей Шигабутдина Марджани) — Татарстанның Әтнә районы Комыргуҗа авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Әтнә туган якны өйрәнү музее филиалы. Күренекле татар мәгърифәтчесе, дин галиме Шиһабетдин Мәрҗанинең  (Шиһабетдин Баһаветдин улы  Мәрҗани, 1818-1889) тормыш юлы һәм эшчәнлеге белән таныштыра.
Тарих
Музей 1992 елда оештырыла башлый. Комыргуҗа гомуми белем бирү мәктәбе бинасында 2000 елның 2 октябрендә рәсми төстә ачыла. ТР Әтнә районы башкарма комитеты җитәкчесенең 2009 елның 2 октябрендәге карары белән 2010 елның апреленнән — Әтнә туган якны өйрәнү музее филиалы.
Экспонатлар
Гомуми мәйданы — 101,2 кв. м. (ике бүлмә). Музей фондында 353 экспонат (төп фондта - 259, ярдәмче фондта - 94). Монда Шиһабетдин Мәрҗанигә кагылышлы этнографик, археологик табылдыклар, документлар, сирәк очрый торган китаплар, Коръән һәм картиналар саклана.
Ш. Мәрҗани исемендәге Комыргуҗа мәктәбендә 1998 елдан башлап ике елга бер Ш. Мәрҗани исемендәге фәнни-гамәли конференция уздырыла.
Яңаталап (Бурабай районы)
Яңаталап (Жаңаталап) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Кызыл Болгар
Кызыл Болгар:
Старожиньце
Старожиньце — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Альбан-Лес
Сент-Альбан-Лес (Saint-Alban-Leysse) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сент-Альбан-Лес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,99 км².
Пикакүла
Пикакүла (Pikaküla) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Кече Тукташ
Кече Тукташ (Кӗҫӗн Тукташ, Малые Токташи) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
NGC 7091
NGC 7091 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нова Вас-при-Мокрицях
Нова Вас-при-Мокрицях — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Манчонес
Манчонес — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пабядзиншчына (Вицебский районы)
Пабядзиншчына (Пабядзіншчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Куданга
Куданга (Курденьга, ЛаТынга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Көньяк елгасының сул ярыннан 401 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Соудертон (Пенсильвания)
Соудертон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пайнзела
Пайнзела — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Карабитавка
Карабитавка (Карабітаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Виньола (Модена)
Виньола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виньола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
ZBTB16
ZBTB16 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бүләкәй (Федоровка районы)
Бүләкәй — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453292, — 80254815002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 62 кешенең яшәве мәгълүм.
Пикареину
Пикареину (Pikareinu) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Сонора (Техас)
Сонора  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Светлана Житомирская
Биография
Житомирская башта әдәбиятны өйрәнергә тели, әмма барыбер математиканы сайлый. Мәскәү дәүләт университетына укырга керә.
Сонора (Техас)
Тарихы
Сонора шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Светлана Житомирская
Биография
1991 елда Я. Синай җитәкчелегендә ул «Спектральные и статистические свойства решетки Гамильтонa» темасына кандидатлык диссертациясен яклый.
1991 елда алар гаиләсе АКШка күченә. 1992 елда ул Калифорния дәүләт университетында ассистент булып эшли башлый. 1994 елда доцент гыйльми дәрәҗәсен, ә 2000 елдан профессор гыйльми исемен ала. Бер үк вакытта Житомирская Калифорния технология институтында, MSRIдә һәм Марсельдәге Теоретик физика үзәгендә профессор булып эшли.
Фәнни эшчәнлеге
Житомирская нигездә Шрөдингер тигезләмәләре спектрын тикшерү  өстендә эшли.
1994 елда ул чакыру буенча математик физика буенча Парижда Халыкара конгресста чыгыш ясый.
2006-нчы елда  икенче тапкыр чыгыш ясый.
2002-нче елда Житомирская Пекиндагы Халыкара математик конгресста чыгыш ясарга чакырыла («Nonperturbative localization»).
Житомирская шулай ук Бэрри Саймон белән эшли.
Френ-ле-Монтобан
Френ-ле-Монтобан — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Доганалан (Чемишгезек)
Доганалан (Doğanalan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Чемишгезек илчесенә караган бер авыл (köy).
Колчиглови
Колчиглови — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильгельмув
Вильгельмув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова Вас-при-Шмарю
Нова Вас-при-Шмарю — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1371) Реси
(1371) Реси  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Санта-Крус-де-ла-Сьерра
Санта-Крус-де-ла-Сьерра (Santa Cruz de la Sierra) — Боливиянең Санта-Круз департаментында урнашкан шәһәр.
(1371) Реси
Тарихы
1935 елның 31 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 QJ» саналган.
Санта-Крус-де-ла-Сьерра
Тарих
1561 елда нигезләнгән.
Стацевичи
Стацевичи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пикаристи
Пикаристи (Pikaristi) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Марион (Юта)
Марион  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Марион халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жероне
Жероне — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пабядзиншчына (Докшыцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сен-Сильвестр (Ардеш)
Сен-Сильвестр — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
ZBTB17
ZBTB17 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мара (Сарагоса)
Мара — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Идрисьяйла (Сеетгази)
Идрисьяйла (İdrisyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сеетгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Карабки
Карабки (Карабкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Палме
Палме — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Панач
Панач — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңаталап (Боланды районы)
Яңаталап (Жаңаталап) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
NGC 7092
NGC 7092 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сент-Андре (Савойя)
Сент-Андре (Saint-André) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Модан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,70 км².
Искәрмәләр
Сент-Андре (Савойя)
Әлнәш
Әлнәш — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Пермь краеның Көязе районы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Уса елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Вильканово (Мазовия воеводалыгы)
Вильканово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Әлнәш
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вильканово (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колчиглувки
Колчиглувки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стельмахово (Подлясье воеводалыгы)
Стельмахово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3356) Резник
(3356) Резник  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 6 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 EU» саналган.
Френикур-ле-Дольман
Френикур-ле-Дольман — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Яңаталап (Яңабазар авыл округы)
Яңаталап (Жаңаталап) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Спартансбург (Пенсильвания)
Спартансбург  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Нова Гора
Нова Гора — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Спартансбург (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сажела
Сажела — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Пикасилла (Тырва)
Пикасилла (Pikasilla) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Жеронице (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виньола (Форли-Чезена)
Виньола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виньола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Михаил Браун
Михаил Петрович Браун (26 февраль 1903 ел — 27 август 1977 ел) — украин совет галиме, техник фәннәр докторы (1953), профессор (1954).
Биографиясе
Михаил Петрович Браун 1903 елның 13 февралендә(яңа стиль буенча 26 февраль) Ставрополдә туган
Белеме
1929 елда Дон политехник институтын (хәзерге Көньяк Россия дәүләт политехник университеты) тәмамлый.
1946 елда «Цементирующим стали» дигән темага кандидатлыҡ диссертациясен яклый, ул 1948 елда шул ук исем белән басылып чыккан китапның нигезендә ята. 1952 елда ССРБда тәүге тапкыр ул «Природа излома перегретой стали» темасын ачып, докторлык диссертациясен яклый. 1954 елда диссертация материаллары шул уҡ исемле монографиядә басылып чыга
Эшчәнлеге
Институтны тәмамлаганнан соң Новочеркасск машиналар эшләү заводында инженер (1929—1931), «Кызыл Октябрь» заводында инженер-тикшеренүче (Сталинград; 1931—1935), Сталинград тракторлар заводында лаборатория мөдире (1935—1942), «Уралмаш» заводының үзәк лабораториясендә җитәкче (Свердловск; 1942—1951) булып эшли. 1930—1931 елларда бер үк вакытта Төньяк Кавказ тау-металлургия һәм Новочеркасск авиация институтларында, шулай ук 1934—1940 елларда Сталинград инженер-техник хезмәткәрләрнең (ИТХ) квалификациясен күтәрү институтында укыта. 1944 елдан КПСС әгъзасы.
Михаил Петрович 1951 елдан алып Киевта яши һәм эшли. 1951—1955 елларда ССРБ Фәннәр академиясе Кара металлургия институты директоры урынбасары; в 1955—1971 елларда — ССРБ Фәннәр академиясе Кою институтының директор урынбасары, 1971—1977 елларда — шунда ук легирлау һәм эретмәләрнең структуралы әверелүе бүлегенең мөдире була. Бер үк вакытта Украина авыл хужалыгы академиясенең металлар технологиясе кафедрасы белән җитәкчелек итә (1955—1971 елларда, хәзер Биоресурслар һәм табигатьне куллану милли университеты). Металларны термик эшкәртү һәм металларны өйрәнүче фән буенча Киев фәнни мәктәбенә нигез сала
1977 елның 27 августында Киевта вафат була. Шәһәрнең Байков зыяратында жирләнә (участка № 33). Улы — Олег Михайлович Браун шулай ук галим-физик, Украинаның Милли фәннәр академиясе әгъзасы, Украина Дәүләт премиясе лауреаты.
Карабы (Ашмянский районы)
Карабы  (Карабы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
ZBTB2
ZBTB2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Спер (Техас)
Спер  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Спер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гасыйм Мансуров
Гасыйм Мансуров, Гасыйм Гата улы Мансуров (русча документларда: Гасым Гатаевич (вариант: Гатич) Мансуров, 1894 ел―1955 ел) — дәүләт эшлеклесе, мөхәррир, мөгаллим. ТАССР ХКШ рәисе урынбасары (1924). РСДРП (б) әгъзасы (1917 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1894 елда Вятка губернасы Алабуга өязе (хәзерге Татарстанның Әгерҗе районы) Тирсә авылында туган. Иж-Бубый мәдрәсәсенең 5 сыйныфын, Ижау шәһәренең дүртьеллык укуханәсен (1914) тәмамлый. Башлангыч мәктәптә рус теле укытучысы һөнәре ала.
Октябрь инкыйлабы
Вятка губернасы Алабуга өязе шурасын оештыруда катнаша. Бондюг һәм Кокшан заводлары эшчеләреннән өяз башкарма комитетына әгъза итеп сайлана. РКП (б) өяз комитеты рәисе урынбасары, «Красный путь» газетасы мөхәррире була. Соңрак РКП (б) Вятка губерна комитеты органы булган татар телендәге «Коммунист» газетасы хезмәткәре.
Солтангалиев эше
1924 елның 6 маенда Мәскәүгә күчерелә, Үзәк нәшриятка эшкә билгеләнә. Г. Мансуровны, шулай ук К. Мохтаров, А. Енбаев, Р. Сабиров һ. б. җитәкчеләрне эштән читләтүгә аларның РКП (б) үзәк комитетына Сталин исеменә М.Х. Солтангалиевне ябылудан азат итүне һәм аны порукага алырга рөхсәт итүне сорап язган хатлары сәбәпче була.
Мәскәүдә
Көнчыгыш халыклары институтында һәм Мәскәү дәүләт университетында доцент вазифасын башкара. РСФСР мәгариф халык комиссариатының милли мәктәпләр бүлеге мөдире булып ала. 1928-1929 елларда Көнчыгышның этник мәдәниятлар институты проректоры булып эшли. Фәнни-педагогик эш белән шөгыльләнә. Фәнни тикшеренүләренең төп мәсьәләсе – төрки халыкларның, аерым алаганда татар халкының, тарихы һәм милли колониаль мәсьәләнең тарихы.
Сәяси золым
1929 елның июлендә ВКП (б) үзәк контроль комиссиясе Г.Г. Мансуровны һәм башка җитәкчеләрне «фиркагә каршы төркемдә катнашуда, пантөркичелек хәрәкәте белән бәйләнеш тотуда, фиркадән чыгарылган Солтангалиев белән бәйләнешкә керүдә, Кырымның «Милли Фирка» дигән инкыйлабка каршы оешмасы белән бәйләнеш тоту»да һ. б. гаепли. 1929 елның 23 августында җавапка тартылучы Г. Мансуров һ. б. фиркадән чыгарыла. 1929 елның декабрендә кулга алына. 1931 елның 13 гыйнварында иң югары җәзага хөкем ителә. Аннары бу җәза 10 ел сөрген белән алмаштырыла. Җәза мөддәтен Соловки лагеренда, Мәскәү-Идел каналы төзелешендә тутыра. Илнең үзәк шәһәрләрендә яшәү хокукыннан мәхрүм ителеп, Мөрәм шәһәрендә яши. Үзен реабилитацияләүне үтенеп язган хатларына җавап ала алмый, 1955 елда үлеп китә. 1991 елда аклана.
Кузель (Поруба кушылдыгы)
Кузель — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Поруб елгасының уң ярыннан 93 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стипулки-Борки
Стипулки-Борки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мария-де-Уэрва
Мария-де-Уэрва — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңаталап (Җуалы районы)
Яңаталап (Жаңаталап) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
(2303) Рецина
(2303) Рецина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тула губернасы
Тула губернасы (Тульская губерния) — Россия империясенең, РСФСРның һәм ССРБның административ берәмлеге.
Тарих
Тула губернасы 1796 елда барлыкка килеп, 1929 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: рус теле — 99,54%, яһүд теле — 0,19%.
Дини состав, 1897: православлар — 99,50%, яһүдиләр — 0,20%, искейолачылар — 0,13%.
Эчке бүленеш
1897 елда Тула губернасы 12 өязгә бүленгән булган.
Паварки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Пикати
Пикати (Pikati) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Доганбаба (Ешилова)
Доганбаба (Doğanbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Ешилова илчесенә караган бер авыл (köy).
Эл-Альто
Эл-Альто (El Alto) — Боливиянең Ла-Пас департаментында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр илнең көнбатыш өлешендә, диңгез өстеннән 4100 метр биеклектә, салкын биек тау субтропик климат зонасында урнашкан. Көнбатышта Ла-Пас шәһәре белән чиктәш.
Тарих
1903 елда нигезләнгән. 1985 елга кадәр Ла-Пас шәһәренең бер өлеше була.
Вилькенси (Плоцкий повяты)
Вилькенси  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Алаштан
Түбән Алаштан — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453292, — 80254815003.
Демография
Халык саны динамикасы:
Кольбуди
Кольбуди — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Түбән Алаштан
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 88 кешенең яшәве мәгълүм.
Кольбуди
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Сир (Ардеш)
Сен-Сир — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Иҗадие (Һавза)
Иҗадие (İcadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нова Гориця
Нова Гориця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маунтин-Грин (Юта)
Маунтин-Грин  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маунтин-Грин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пандуру
Пандуру — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Френуа (Па-де-Кале)
Френуа — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Саланьяк
Саланьяк — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
ZBTB20
ZBTB20 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Дутовский
Дутовский (Дутовский) — Коми Республикасының Вуктыл районында урнашкан авыл.
Климат
Дутовский климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Кивкасы
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Дутовский
Халык
Халык саны динамикасы:
Кивкасы
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 115 кешенең яшәве мәгълүм.
Дутовский
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Кивкасы
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Мантурово
Мантурово (Мантурово) — Русиядә кече шәһәр, Кострома өлкәсенең Мантурово районы административ үзәге (район эченә керми).
Палмейра (Брага)
Палмейра  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Мантурово
Халык саны — 17 479 кеше (2010).
Палмейра (Брага)
Географиясе
Мәйданы —.
Кышкы Олимпия уеннары 1968
Кышкы олимпия уеннары 1968 (1968 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 1968) — 1968 елның 6 февраленнән 18 февраленә кадәр Францияның Гренобль шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
Мантурово
Тарих
Шарья 1906 елда бер үк исемдәге тимер юл станциясе янындагы бистә буларак барлыкка килгән. Исеме — якында урнашкан Мантурово авылы исеме буенча.
1928 елда шәһәр тибындагы бистә, ә 1958 елда — шәһәр статусы берелә.
Халык
Милли состав (2010): руслар — 98,1%.
Слатенка
Слатенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тудовка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Мантурово
Икътисад
"Фанерный комбинат", "Мантуроволес" АҖлары, медицина препаратлары заводы. Җитен заводы, азык-төлек сәнәгатенең предприятиеләре.
Слатенка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 7093
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Стипулки-Гемзино
Стипулки-Гемзино — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Жехта (Лодзь воеводалыгы)
Жехта  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Евгений Онегин
«Евге́ний Оне́гин» (беренче басмада «Евгеній Онѣгинъ») — рус әдәбиятының күренекле әсәре, А.С. Пушкинның 1823-1831 елларда  шигырь белән язылган романы. рус хәятен һәр яклап сурәтләп, шагыйрь рус асыл затларының фаҗигале язмышын ачып бирә.
Евгений образында сурәтләнгән «артык кеше» тибы рус әдәбиятына зур йогынты ясый.
Язылу тарихы
1823 елда Кишенәүдә сөргендә булганда яза башлый. Беренче бүлекләрдә романтизм тәэсире нык сизелә, соңгыларында реализм өскә чыга. Автор әсәрне 9 бүлектән язарга уйлый. Соңыннан 8 бүлек кенә калдыра, язылган берничә бүлекне, кулга алынудан шикләнеп, юкка чыгарырга мәҗбүр була.
Әсәрдәге вакыйгалар 1819-1825 елларда, Александр I  заманында бара.
Әсәрнең эчтәлеге гади генә, ул мәхәббәт вакыйгасына нигезләнгән. Романның һәр бүлеге мөстәкыйль санала. Әсәрне укып, XIX гасырның беренче чирегендә рус җәмгыяте  турында күп нәрсә  белергә була:  кешеләр ничек киенгәннәр, нәрсә белән кызыксынганнар, нәрсәне югары бәяләгәннәр. Крепостной хокук заманындагы авылның, алпавытлар Мәскәвенең, башкала Санкт-Петербургның хәятын төгәллек белән сурәтли. Тәнкыйтьче В.Г. Белинский романга югары бәя биреп, аны «халыкчан әсәр, рус хәятының энциклопедиясе» дип атый.
Нәшер итү
Әсәр баштарак китап булып чыкмый, аерым бүлекләп басыла, кайбер  журналлар һәм әлманахлар  аннан өзекләр бастыра. 1825 елда I бүлек басыла. 1833 елда гына әсәр 1 томлык китап итеп нәшер ителә.
1837 елда И. Глазунов басмаханәсендә Пушкин үз кулы белән төзәтмәләр керткән соңгы, икенче тулы басмасы дөнья күрә. Шагыйрьнең вафатыннан соң чыккан басмаларда, әсәрнең текстына күп төрле өстәмәләр, төзәтүләр кертелә.
Эчтәлеге
Әсәр яшь рус асыл заты Евгений Онегинның зар-моңы белән башлана. Ул авырып ятучы әтисенең абыйсы белән бәхилләшү өчен башкаладан авылга китәргә мәҗбүр. Беренче бүлек әлеге байгураның нәсел-нәсәбен, гаиләсен, көнкүрешен сурәтләүгә багышлана. Вакыйгаларны автор каһарманның якын дусты дип тәкъдим ителгән зат исеменнән сөйләтә.
Күрше утарда яшәүче, Алманиядә укып кайткан 18 яшьлек Владимир Ленский белән аралары якыная. Ленский Ольга Ларинага гашыйк. Ольга чибәр, алчак, үзеннән 1 яшькә өлкәнрәк булган кыз кардәше, тыйнак Татьянадан кискен аерыла. Ленскйига ияреп, Лариннарның йортына кунакка килгән Онегинга Татьяна гашыйк була. Кыз үзе башлап мәхәббәтен аңлата – Онегинга хат яза. Ләкин Онегин аның чиста мәхәббәтен кире кага, чөнки ул үзен гаилә башлыгы итеп хис итә алмый.
Татьянаның исем туена чакыру алгач, Онегинның барасы килми. Күршеләрдән берәү дә булмый, дип хәйләләп, Ленский аны ризалата. Ләкин барып кергәч, зал тулы кунакларны күреп, Онегинның кәефе китә. Ленскийның ачуын чыгару өчен, юри Ольганы биергә дәшә. Көнче Ленский Онегинны дуэльгә чакыра. Дуэльдә Онегин Ленскийны атып үтерә һәм авылдан китәргә мәҗбүр була.
Татьяна Онегинның йортына бара һәм, кабинетындагы китапларны карап, Онегинның үзе укыган китаплардагы каһарманнарга охшамавына инана.
Татьяна Мәскәүгә «киленнәр ярминкәсе»нә барырга риза була һәм анда, озак уйлап тормыйча, кулын сораган генералга кияүгә чыга.
Әсәрдә төп каһарманнар
Евгений Онегин – җыелма образ, әлеге образда П. Чаадаев, А. Раевский, Чайлд Һарольд, Дон Җуан чалымнарын табарга була. Беренче бүлектә аңа 24 яшь.
Татьяна Ларина – шулай ук җыелма образ.
Ольга Ларина – Татьянаның сеңлесе, популяр романнарда очрый торган чибәр, ләкин җиңел холыклы хатын-кызның гомумиләштерелгән образы.
Татьянаның нянясы – Пушкинның үз нянясы Арина Родионовнадан алып язылган.
Автор – Пушкин үзе. Лирик чигенешләрдә уй-фикерләре белән уртаклаша, укучы белән әңгәмә кора, вакыйгаларга бәя куя, үзен «Онегинның якын дусты» дип атый.
Шигырь төзелеше
Роман махсус «онегин строфасы» белән язылган. Һәр шундый строфа ямб белән язылган 14 юлдан тора.
Тәнкыйть
Пушкинның замандашларыннан Кондратий Рылеев, Николай Полевой, Дмитрий Веневитинов, Николай Надеждин, Фаддей Булгарин әсәргә бәя куйганнар.
В.Г. Белинский романны ныклап өйрәнеп, аңа югары бәя куя.
Совет чорында Ю. Лотман тикшеренүләре абруйлы санала.
Тәрҗемәләре
«Евгений Онегин» әсәре күп телләргә тәрҗемә ителгән:
Инглиз теленә – Уолтер Арндт, Владимир Набоков һ.б. тарафыннан ;
Француз теленә – И.С. Тургенев, Л. Виардо, Җан-Луи Бакес, Җан Ширак һ.б.
Кытай теленә – Су Фу, Люй Ин, Ван Шисие, Дҗин Лу, Гу Юньпу 	һ.б.
Әрмән теленә – Гурген Севак һ.б.
Белорус теленә – Аркадий Кулешов;
Украин теленә – М.Рыльский;
Ивритка – Авраам Шлёнский;
Төрек теленә – К. Мизиев һәм Әхмәт Нәҗәт;
Осетин теленә – Нәфи Дҗусойты;
Поляк теленә – Адам Важик, Анджей Сыч һ.б.;
Чех теленә – Милан Дворжак;
Эстон теленә – Бетти Альвер;
Казакъ теленә – Куандык Шангытбаев;
Испан теленә – Альберто Мусо.
Әдәбият
Гринбаум О. Н. Роман А. С. Пушкина «Евгений Онегин»: комментарий. СПб.: СПбГУ, ISBN 978-5-288-0530-6
Виньола-Монти (Фрозиноне)
Виньола-Монти — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виньола-Монти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пикавере
Пикавере (Pikavere) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Марракос
Марракос — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(528) Реция
(528) Реция  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1904 елның 20 мартында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 NS» саналган.
Яңаталап (Эле районы)
Яңаталап (Жаңаталап) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Караваи
Караваи (Караваі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Яңаталап (Эле районы)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Караваи
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сен-Тибо-де-Ку
Сен-Тибо-де-Ку (Saint-Thibaud-de-Couz) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Ле-Пон-де-Бовуазен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12.35 км².
Искәрмәләр
Сен-Тибо-де-Ку
Андрей Апакидзе
Андрей Мелитонович Апакидзе (ანდრეი მელიტონოვიჩ აფაქიძე; 1914-2005) - археология һәм тарих өлкәсендә совет һәм грузин галиме, тарихи фәннәр докторы (1959), профессор (1959), Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе академигы (1983). Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең социаль фәннәр бүлеге җитәкчесе һәм вице-президенты (1980-1986).
Спирс (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андрей Апакидзе
Биография
1925-1932 елларда Сенаки педагогик көллиятендә укыган. 1932 - 1937 елларда Тифлис дәүләт университетының тарих факультетында белем алган. 1937-1940 елларда әлеге университетның археология кафедрасында аспирантура бүлегендә белемен күтәрә, профессор Г.К. Ниорадзеның укучысы була.
1937 елдан башлап Археология институтында һәм Археология кафедрасының кече фәнни һәм өлкән фәнни хезмәткәре булып, Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең Тарих, археология һәм этнография институтында тикшеренү эше белән шөгыльләнә. 1941 - 1942 елларда Бөек Ватан сугышында катнаша. 1943 елдан - Грузия дәүләт музее директоры вазифасын били.
А.М. Апакидзе, төп эшчәнлеге белән беррәттән, Мцхета археологик экспедиция әгъзасы була, 1943 елда академик С.Н. Джанашиа җитәкчелегендә Самтавр һәм Армазисхево зиратларында казуларда катнашкан. 1950 елдан ул академик Н.А. Бердзенишвилиның гомуми җитәкчелеге астында Абхазияне өйрәнү экспедициясенең археологик өлеше башлыгы булып эшли.
1970 елдан ул Г.Ниорадзе исемендәге Мцхета археология институтының оештыручысы һәм беренче директоры була. 1980 елдан 1986 елга кадәр - Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең социаль фәннәр бүлеге җитәкчесе һәм вице-президенты вазифасын били.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
А.М. Апакидзеның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге археология өлкәсендәге проблемалар белән бәйле. Ул Кавказның борынгы тарихы һәм Грузиянең борынгы һәйкәлләрен өйрәнү белән шөгыльләнгән.
1941 елда ул "Кахетидагы бронза чоры һәйкәлләре" темасына кандидатлык диссертациясен яклады, 1959 елда "Борынгы Грузиянең шәһәрләре һәм шәһәр тормышы" монографиясе өчен тарих фәннәре докторы дәрәҗәсенә лаек булды. 1959-нчы елда СССРның Югары Аттестация Комиссиясе тарафыннан профессор дәрәҗәсенә лаек булды. 1967 елда ул корреспондент әгъза, 1983 елда - Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. A.М. Апакидзе ике йөздән артык фәнни хезмәт, шул исәптән күпсанлы монографияләр авторы.
Павиншчына
Павиншчына (Павіншчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Френуа-ан-Гоель
Френуа-ан-Гоель — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Вилькова-Весь
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кольник
Кольник — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Палмейра-де-Фару
Палмейра-де-Фару — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Нова Липа
Нова Липа — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пикевере
Пикевере (Pikevere) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Стипулки-Сьвенхи
Стипулки-Сьвенхи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Спирмен (Техас)
Спирмен  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Стипулки-Сьвенхи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Спирмен (Техас)
Тарихы
Спирмен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жехта-Дружбинска
Жехта-Дружбинска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кузюг (Ентала кушылдыгы)
Кузюг — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ентала елгасының сул ярыннан 56 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңаталап (Кеген районы)
Яңаталап (Жаңаталап) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Йорт сливасы
Яфраклары эллипссыман, каяулы читле, аскы өслеге төксел. Чәчәкләре гадәттә икешәрләп урнаша. Җимешләре асылма, озынча, шәмәхә төстә һәм күгелҗем куныклы. Башка төстәге җимеш сортлары да бар. Җимеш төше ике ян яктан кысылган, үткен кабыргалы, җимеш йомшагыннан җиңел аерыла. Йорт караҗимеше — күгән (P.spinosa) белән әлүчәнең (P.divaricata) табигый һибриды. Кыргый рәвештә очрамый, культурада безнең эрага кадәр IV гасырдан ук билгеле. Сортлар саны 2000 гә якын. Аурупага караҗимеш Иран, Кече Азия һәм Кавказ артыннан таралган.
Мейзер (Юта)
Географиясе
Мейзер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иҗадие (Томарза)
Иҗадие (İcadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Томарза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Сирг-ан-Монтань
Сен-Сирг-ан-Монтань — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
(577) Рея
Тарихы
1905 елның 20 октябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 RH» саналган.
Маэлья
Маэлья — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салиньяк-Евиг
Салиньяк-Евиг — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Нова Оселиця
Нова Оселиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиккьярве
Пиккьярве (Pikkjärve) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 7094
NGC 7094 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Паник
Паник — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильковия (Мазовия воеводалыгы)
Вильковия  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Язикәү (Сарман районы)
Язикәү (Языково) — Татарстан Республикасының Сарман районындагы торак пункт, авыл.
Почта индексы — 423364. Авыл үзенең ярымҗимерек чиркәве белән данлы. Михаил-Архангел чиркәвен 1881 елда Алабуга сәүдәгәре Иван Григорий улы Стахеев төзеткән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Карали (Мастовский районы)
Карали  (Каралі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Виньоле (Валле д'Аоста)
Виньоле — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виньоле Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Югары Явыш
Югары Явыш — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453280, ОКАТО коды — 80254816001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 448 кешенең яшәве мәгълүм.
Павулле (Ушацкий районы)
Павулле (Павулле ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Стипулки-Шимани
Стипулки-Шимани — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Комилово
Комилово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ZBTB22
ZBTB22 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Кивой
Кивой (Кивуй, Кивой) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 121 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Фрессен (Па-де-Кале)
Фрессен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Әлнәшке
Әлнәшке — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Бүә елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Яңаталап (Караганды өлкәсе)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Спринг-Гроув (Пенсильвания)
Спринг-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жечиця (гмина Жечиця)
Жечиця  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Мари-де-Кюин
Сент-Мари-де-Кюин (Sainte-Marie-de-Cuines) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23,90 км².
Искәрмәләр
Сент-Мари-де-Кюин
Пиккьярве (Валга)
Пиккьярве (Pikkjärve) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Нова Села
Нова Села — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Доганбей (Япраклы)
Доганбей (Doğanbey) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Япраклы илчесенә караган бер авыл (köy).