cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аркадий Осташев
Биографиясе
А. И. Осташев 1942 елда Мәскәү өлкәсенең Ногинск районы Электругли шәһәрендә 32-се урта мәктәпнең 9 классын тәмамлагач, С. Орджоникидзе исемендәге Мәскәү авиация институты янындагы әзерлек курсларында 2,5 ай укый һәм 10 сыйныф программасы буенча имтиханнар тапшырып, шуның сөземтәләре буенча С. Орджоникидзе исемендәге Мәскәү авиация институтына укырга керә. Институтның дүртенче курсында укыганда А. И. Осташевка ракета техникасы буенча немец документлары белән таныша. Аны ил җитәкчелеге җибәргән белгечләр группасы Бөек Ватан сугышыннан соң Германиядан алып чыга. Немец белгечләре ракета эшләү өлкәсендә өләшкәннәрен җентекле тикшергәннән соң, А. И Осташев диплом проекты темасын тулысынча билгели: «Составная ракета с крылатый последней ступенью, со спецчастью — устойчивость движения крылатый ступени». Әммә диплом проектының темасы киңәшче сайлау белән кыенлык тудыра. Темасы яңа булганлыктан консультациядан баш тарталар:
Декан ярдәмчесе Гапоненко Михаил Прокопьевич аңа Сергей Павлович Королёвка мөрәҗәгать итәргә тәкъдим итә. Шулай итеп, 1947 елда А. И. Осташев С. П. Королёв белән таныша. Һәм 1947 елдан алып 1948 елда МАИ-ны тәмамлаганга кадәр, А. И. Осташев оборона сәнәгате министрлыгының фәнни-тикшеренү институты-88нең студентлар конструкторлык бюросы-3тә өлкән техник булып эшли, Сергей Павлович Королёв җитәкчелеге астында диплом яклауга әзерләнә.
1948 -1951 елларда гыйльми-тикшеренү институты-88-дә оборона конструкторлары бюросында (ОКБ-1) инженер һәм өлкән инженер, 1951 — 1953 елларда НИИ-88 КБ-1 5-се бүлек группасы начальнигы булып эшли. 1952 елда Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университеты янындагы Югары инженерлар курсында белем ала. Шулай ук елда Марксизм-Ленинизм университетын (ВУМЛ) тәмамлый. 1953 -1959 елларда — ОКБ-1 19нчы бүлек начальнигы урынбасары. 1956 елда КПСС сафына керә.
1959 — 1969 елларда — ОКБ-1 721-се бүлек начальнигы. 1969 — 1973 елларда — ЦКБЭМ МОМ сынау буенча баш конструкторның гыйльми консультанты. 1973-1980 елларда— ЦКБЭМ МОМ 7нче комплекс (ракеталар сынау һәм КА) урынбасары һәм җитәкчесе (1974 елдан НПО «Энергия» МОМ 10нчы комплексы). 1975 елда А. И. Осташев Байконур космодромы техник комплексында Россия-Америка «ЭПАС» программасы буенча техник җитәкче урынбасары сыйфатында сынау җитәкчесе була.
1980 -1986 елларда — 102нче бүлекнең сынау буенча гыйльми консультанты һәм НПО «Энергия» МОМ баш конструкторы. 1986 елдан 382нче бүлекнең сынау буенча гыйльми консультанты һәм НПО «Энергия» МОМ баш конструкторы (1994 елдан — П. С. Королёв исемендәге РКК «Энергия»). 1947 елдан алып А. И. Мостаевның бөтен гыйльми-инженерлык эшмәкәрлеге ракетларны һәм ракета-галәм комплексын сынау системасын эшләү һәм әйләнешкә кертү белән бәйле. А. И. Осташево җитәкчелегендә тулысынча ракеталарны сынауга багышланган 14нче том төзелгән. Аркадий Ильич 200дән артык тикшеренү, мәкаләләр һәм уйлап табулар авторы һәм автордашы. А. И. Осташево инженерлык һәм гыйльми эштән тыш укыту эшмәкәрлеге дә алып бара.
1964 елдан С. Орджоникидзе исемендәге МАИ («Комплексные системы измерений летательных аппаратов» кафедрасы) доценты, 308нче кафедрада лекцияләр укый.
Предприятие хезмәткәрләре өчен «ракета-галәм техникасын сынау» курсы буенча лекцияләр укый. Предприятиенең һәм галәм тармагының үсеш тарихын язуда катнаша. Королёв һәм Гагарин фәнни укуларында актив катнаша.
А. И. Осташев 1998 елның 12 июлендә Мәскәү шәһәрендә вафат була. Аркадий Ильич Осташевның шәхси васыяты буенча олы агае Аркадий Ильич Осташевның каберендә җирләү өчен кремацияләнә. 1998 елның декабрендә, Казакъстан җитәкчелегеннән тиешле рөхсәт һәм ризалык алганнан соң, А. И. Осташевның көлен катыны һәм улы Байконур шәһәренә алып баралар һәм биредә 1960 елның 24 октябрендә Байконур космодромының 41нче майданчыгында кыйтга-арa Р-16нчы ракетасын очоруга әзерлек барган чакта һәлак булган аның олы агасы Осташев Евгений Ильич каберендә җирлиләр.
Гаиләсе
Хатыны — Осташева (кияүгә чыкканга кадәр Васильева) Людмила Васильевна (1924-2003 й.й.).
Кызы — Ольга Аркадьевна Осташева (1951 елда туган).
Улы — Михаил Аркадьевич Осташев (1956 елда туган).
Оныгы — Осташев Никита Олегович (1977 елда туган).
Ейәнсәре — Осташева Юлия Михайловна (1979 елда туган).
Ейәнсәре — Осташева Анна Михайловна (1982 елда туган).
Оныгы — Осташев Илья Олегович (1984 елда туган).
Бүләсәре — Алена (2007 елда туган).
Бүләсәре — Александра (2009 елда туган).
Бүләсе — Никита (2014 елда туган).
Бүләсе — Александер Лиам (2018 ел туган).
Бүләсәре — Миа Джулиана (2020 елда туган).
Наградалары
Профессиональ эшмәкәрлегендә өлгәшкән сөземтәләре өчен А. И. Осташевка түбәндәге бүләкләр бирелә:
1959 елда А. И. Осташевка техник фәннәр кандидаты гыйльми исеме бирелә. Профессиональ эшмәкәрлегендә өлгәшкән сөземтәләре өчен А. И. Осташевка Республика әһәмиәятендәге шәхси пенсия тәгаенләнә (шәхси пенсия кую өчен характеристика ).
Үлчәү йолдызлыгындагы йолдыз А. И. Осташев исеме белән, Аркадий дип, атала.
Сылтамалар
''Саниева Е. '' «Причин не раскрывать, а если спросят — взорвался бензовоз...» // Газета «Московский комсомолец», 30 октября 2015. — № 26951.
Моринген
Моринген — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4310
NGC 4310 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Яңа Мошты
Яңа Мошты — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452943, ОКАТО коды — 80237865003.
Кушма (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мормерланд
Мормерланд — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кушмед
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бель-Вернон (Пенсильвания)
Бель-Вернон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыармаган (Бейшеһир)
Хаҗыармаган (Hacıarmağan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Бюисьер
Ла-Бюисьер (La Buissière) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, О-Грезиводан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,00 км².
NGC 4311
NGC 4311 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Яңа Актанышбаш
Яңа Актанышбаш — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452943, ОКАТО коды — 80237865004.
Мульзум
Мульзум — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Магомаев
Магомаев — фамилия.
Мульзум
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валериан Васильев
Тәрҗемәи хәл
Тумышы белән ул Яңавыл районының Сусады-Ябалак авылыннан. Валериан (тәүге исеме — Демьян) Михайлович 1883 елның гыйнварында туа. Туган авылы Сусады-Ябалакта башлангыч белем ала. Дүрт сыйныф укыганнан соң, укытучылар, малайның белемгә омтылышын һәм сәләтен күреп, аның әтисенә улын арытаба да укытырга тәкъдим итәләр. Әмма ата кеше улын хуҗалыкта, үзе янында күрергә тели. Шулай да якын туганнарының берсе Демь­янны үз улы белән бергә Уфага ике класслы училищега укырга илтә. Укуын тәмамлап, Демьян авылына кайта, арытаба уку турында планнар кора. Әмма әтисе аны Бөре өязе Чыравыл авылына писарь итеп эшкә урнаштыра. Малайның укуга теләге шултиклем көчле булып чыга ки, 1898 елда ул әтисенең рөхсә­теннән тыш Бөре шәһәренә китә һәм укытучылыкка укырга керә. Әмма анда чукынмаганнарны укырга алмыйлар, шуңа күрә Демьянга чукыну обряды үтәргә туры килә, шулай итеп ул Валерианга әйләнә. 1902 елда кулына таныклык алып, Валериан Васильев Бөре өязенең Мүзәк авылында эшли башлый. Биредә ул бер ел эшли һәм 1903 елда Казан дини семинариясенә укырга керә. Аннан соң Казан музыка училищесын тәмамлый.
1907 елда Валериан Михайлович Казан хатын-кызлар мәктәбендә мари теле укыта башлый. Шул ук вакытта мари мәктәпләре өчен уку әсбаплары әзерләү комиссиясендә тәрҗемәче булып эшли, мари телендә календарьлар чыгаруда зур тырышлык сала. 1907-1910, 1913, 1914, 1920 елларда чыккан календарьларны төзүчеләрнең берсе була. Үзе фольклорга битараф була, ул төзегән календарьларда мари җырлары, мәкаль­ләре, әкиятләре, табышмаклары күп урын ала. Яшь педагог мәгариф эш­лә­ренә ныклап тотына һәм мари телендә беренче уку әсбапларын чыгаруга ирешә, үзенә “Упымарий” (Уфа марие) дигән псевдоним ала. Мари мәктәпләре өчен әлифбалар, туган тел китаплары төзү өстендә эшли. Шул ук вакытта тынгысыз шәхес археологлар белән хезмәт­тәшлек итә башлый. Казан университеты каршындагы археология, тарих һәм этнография җәмгыяте яшь галимнең хезмәтен югары бәяли һәм 1908 елда үз сафларына ала.
Үзе зур хезмәтләр авторы булып торса да, югары белем алу теләге ташламый Валериан Васильевны. 1913 елда, утыз яшьтә булуына карамастан, ул Казан университетының тарих-филология факультетына укырга керә, биредә ул бик күп мари җырларын яздыра һәм аларны өйрәнүгә күп тырышлык сала.
1917 елда ул Казан педагогия институтында мари теле укыта башлый, шул ук вакытта Казан укытучылар семи­на­риясендә дә эшли. 1917-1918 елларда чык­кан беренче мари гәзитенең (“Ӱжара”) мөхәррире була, биредә ул үзенең мари язмасының транскрипциясе буенча фәнни эшен бастыра.
1918 елда Казан педагогия институты коллегиясе тарафыннан кабул ителгән карар нигезендә Валериан Васильев мари кафедрасын җитәкли башлый. Тынгысыз шәхес туган халкына хезмәт итүен дәвам итә. Аның мари лексикографиясе, сүзлекләре дөнья күрә. Барлык зыялы шәхесләр кебек үк, утызынчы елларда Валериан буржуаз милләтчелектә гаепләнә, күп сорау алулар аша үтә, шунлыктан хәтта яшәү урынын да алыштырырга туры килә.
1937 елдан алып аның тормышы Мари фәнни-тикшеренү институты белән бәйле. Ул үзен кайда гына сынамый: тел өйрәнү, фольклористика, этнография, музыка, әдәбият, тәрҗемә... Аның тик­шеренү эшләре фин һәм венгр халыкларында киң таралу алган. Ул Финляндия фәнни академиясе каршындагы фин-угыр халыклары җәмгыятенең мактаулы әгъзасы исемен йөртә. Мари халкына күрсәткән хезмәте югары бәяләнеп, 1957 елда Валериан Васильевка филология фәннәре докторы дигән исем бирелә. 1906 елдан алып В. Васильев тарафыннан 250дән артык фәнни мәкалә бастырыла, мари лингвистикасы буенча 30га якын фәнни эше дөнья күрә. Моннан тыш, 1919-23 елларда ул мари җырларын туплап, ноталары белән бергә бастырып чыгара.
Мари халкының бөек улы 1961 елда вафат була, ул Йошкар-Олада җирләнгән.
Истәлеге
Мари фәнни-тикшеренү институты В. Васильев исемен йөртә.
1997 елда туган авылында аның йорт-музее ачылу — бөек шәхеснең хезмә­тенә югары бәя булып тора. Музей ачу турындагы карар 1992 елда Йошкар-Олада мари­ларның өченче съездыннан соң кабул ителә. Шул чорда бөек шәхесне бүләк иткән кечкенә мари авылына Финляндия, Венгриядән, шулай ук Йошкар-Оладан зур-зур делегацияләр килә башлый. Алар Валериан Михайловичның тормыш юлы белән кызыксына.
Чыганаклар
Туган якта аны онытмыйлар Кызыл таң, 14.07.2015
Поляклар
Ләхләр яки поляклар (ләхчә. Polacy, Polak, Polka) - көнбатыш славяннар иң эре халкы, Полония Җөмһүриятенең төп халкы (94%).
Туган теле - ләх теле һинд-аурупа гаиләсенең славян төркеме лехит астөркеменә карый.
Поляклар иң зур күпчелеге Рум католиклыгы динен тота, шулай ук праваслау һәм лютераннар бар.
1897 елгы халык исәбен алу буенча поляклар (8 млн.) - Россия империясенең өченче халкы булган, хәзер Россиядә 47 мең поляк генә тора.
NGC 4312
NGC 4312 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Куштелник
Куштелник — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мунстер (Эрце)
Мунстер  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Валетт
Ла-Валетт (La Valette) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Матезин-Триев кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,87 км².
Сабанчы (Кызыл Кама районы)
Сабанчы — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452943, — 80237865005.
Мөслим Магомаев
Мөслим Мөхәммәт оглы Магомаев (Müslüm Məhəmməd oğlu Maqomayev; 1942 елның 17 августы, Бакы — 2008 елның 25 октябре, Мәскәү) — совет, Азәрбайҗан, Россия эстрада һәм опера җырчысы (баритон), актёр, композитор. ССРБ-ның халык артисты (1973).
Биографиясе
Мөслим Магомаев 1942 елның 17 августында Бакы шәһәрендә туган. Аның атасы — Магомаев Мөхәммәт, театр рәссамы, Җиңүгә кадәр 15 көн калгач, фронтта һәлак була әнисе — Айшет Магомаева (сәхнә псевдонимы — Кинжалова), драматик актриса, Сталин стипендиаткасы.
Әтисе ягынан бабасы — Абдулмөслим Магомаев, азәрбайҗан композиторы, Азәрбайҗан дәүләт филармониясе аның исемен йөртә, азәрбайҗан классик музыкасына нигез салучыларның берсе булып тора. Әнисе Айшет Әхмәд кызының чыгышы турында Мөслим Магомаев болай дип язган: ул Майкоп шәһәрендә туган, аның әтисе милләте буенча төрек, ә әнисе яртылаш адыгей, яртылаш рус. Әтисенең килеп чыгышы турында сөйләгәндә, әбисе (әтисенең әнисе) татар булганын әйткән (әбисе Бәдигөлҗәмал — Али һәм Хәнәфи Терегуловларның бертуган сеңлесе). Документларда әтисе Магомаев Мөхәммәт — милләте буенча азәрбайҗан. Мөслим Магомаев үзен һәр чак азәрбайҗан, ә гражданлыгы турында: «Азәрбайҗан — минем атам, Россия — минем анам». дигән.
Куюджук
Куюджук — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мөслим Магомаев
Биографиясе
Тол калган әнисе театр карьерасын сайлый, Вышний Волочёк, аннары Мурманскига күчеп киткән, Мурманск өлкә драмтеатрында эшли, яңадан кияүгә чыга. Мөслимнең әнисе буенча энесе Юрий һәм сеңлесе Татьяна бар.
Куюджук
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мөслим Магомаев
Биографиясе
Сугыштан соң Мөслим бабасы Магомаев Җамалетдин Мөслим оглы гаиләсендә тәрбияләнә.
Мөслим Бакы консерваториясе каршындагы музыкаль мәктәптә (хәзер Бөлбөл оглы исемендәге урта махсус музыкаль мәктәп) фортепиано һәм композиция классы буенча укый. Мәктәптә вокаль бүлек булмаганлыктан, Мөслим 1956 елда Асаф Зейналлы исемендәге Бакы музыкаль училищесына укырга керә. (1959 елда) укуын тәмамлый.
Иҗади эшчәнлеге
1963 елдан М. Ф. Ахундов исемендәге Азәрбайҗан опера һәм балет театры солисты. 1964-65 елларда Милан театрында стажировка үтә.
1969 елда Сопот халыкара җыр фестивалендә Магомаев I бүләк ала, ә Канныда 1969 һәм 1970 елларда Грамязмалар һәм музыкаль басмалар фестивалендә (MIDEM) күп миллионлы грампластинкалар өчен — «Алтын тәлинкә» белән бүләкләнә.
1973 елда, 31 яшендә, Магомаев ССРБ халык артисты, аннан алда, 1971 елның 29 апрелендә, Азәрбайҗан халык артисты исемен ала.
1974 елда Магомаев Япониядә абруйлы Tokio музыкаль фестивалендә (Tokyo musik festival) ССРБ-дан вәкил була.
1975 елдан 1989 елга чаклы Магомаев үзе булдырган һәм ССРБ буйлап күп гастрольләр оештырган Азәрбайҗан дәүләт эстрада-симфоник оркестрының сәнгать җитәкчесе була.
1960 һәм 1970-елларда Магомаев ССРБ-да чиксез популярлыкка ирешә: күп меңлек стадионнар, бөтен Советлар Берлеге буйлап бетмәс гастрольләр, телевидениедә еш чыгышлар ясый. Аның җырлары язылган пластинкалар күп тираж белән чыгарыла. Хәзерге көнгә кадәр ул постсовет биләмәләрендә яшәгән төрле буын кешеләренең табынган җырчысы булып кала.
Хаҗыарслан (Шаһинбей)
Хаҗыарслан (Hacıarslan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бельвю (Пенсильвания)
Бельвю  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мюден (Аллер)
Мюден  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыарсланлар (Эдремит)
Хаҗыарсланлар (Hacıarslanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мюнден
Мюнден — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
NGC 4313
NGC 4313 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мюнден
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаваль (Изер)
Лаваль (Laval) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Муаян-Грезиводан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,33 км².
NGC 4314
NGC 4314 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Куяш
Куяш — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нарендорф
Нарендорф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чабаевка
Чабаевка — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452943, — 80237865006.
Хаҗыбаба (Шеһиткамил)
Хаҗыбаба (Hacıbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 4315
NGC 4315 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бельфонт (Пенсильвания)
Бельфонт  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фарсылар
Фарсылар (фарсыча فارس, [fɒːrs]) — Иранның төп халкы (36-61%), фарсы телле халык Иран илләрендә тора.
Иран милләтенең иң зур өлеше, утрак игенчелек һәм шәһәрләр мәдәнияте белән берләшкән халык.
Соңгы тикшеренүләр буенча татарларның Y-ДНК һаплотөркемнәре бүленеше фарсы (көнбатыш иранлы) һаплотөркемнәре бүленешенә бик охшаган, шуңа күрә татарларның борынгы бабалары фарсылар булган дип фаразы бар.
Бүгенге татар телендә фарсы теленнән чыккан сүзләр 15% тәшкил итә. Татар телендә фарсы алынмалары: бина, базар, ходай, гөл, әлбәттә, песи, хайван, дан, һәр, әгәр, азат, аваз, бәлки, дәрья, һәммә, әмма, арзан, зәңгәр, шәһәр, зур, вөҗдан, шат, дөрес, зыян, кыяр, дару, дошман, дус, зинһар, хәтта,  өмет, пәрдә, тәрәзә, -ханә, Пәйгамбәр, җан, мәйдан, бәхет, офык, сәүдәгәр, хуш, һәм, һич, һава, чөнки, энҗе, -стан, Рөстәм, Зөлфия, Гөлназ, Данис, Фирүзә, дүшәнбе, сишәнбе, чәршәнбе, пәнҗешәмбе, якшәмбе һ.б.
Атама
Фарсы этнонимы пәһлеван (фарсыча پهلوان‎ [pæhlævɒːn] ) сүзеннән чыккан дип санала.
1935 елга кадәр Көнбатышта Иран Персия - Фарсы иле дип йөртелә, ләкин Фарс - илнең бер төбәге генә була (Бөекбританиядә Англия белән охшаш хәл).
Тарих
Фарсы атамасы беренче тапкыр 836 б.э.к. елда телгә алына: Әссүрия патшасы Салманасар III Парсуа (Parsuaš) өлкәсенә каршы сугыша.
VII б.э.к. гасырда ариләр Үзәк Азиядән Иран тигезлегенә күчеп килгән һәм Фарс останына (Фарсыстан) нигез салган. Фарс останы (Парса, Персида) фарсы теленең һәм фарсы дәүләтчелегенең бишеге булып санала.
VI б.э.к. гасырда Ахәменид дәүләтендә фарсылар дан казана. Соңрак фарсылар Парфия дәүләтенә кергән.
Сасанидлар идарә иткән чорда (III б.э.к.) фарсы теле - Иран империясенең  һәм дәүләт дине Зәрдөштлекнең рәсми теле булды.
Тасвир
Иранда 35 млн. фарсы (51%) тора.
Күпчелек фарсылар шигыйләр-мөселманнар.
Мәдәният
Әдәбият борынгы Иранда барлыкка килгән, Зәрдөштлекнең баш китабы Авеста һ.б.
Милли шигърият - робагый, газәл, бәет зур үсеш алган.
Бөтендөньяга мәшһүр фарсы шагыйрьләре: Рудаки, Фирдәүси, Хафиз, Гомәр Хәям, Саади, Низами, Руми, Җами, Аттар, Санаи һ.б.
Фарсы риваятьләренең төп каһарманы - Рөстәм батыры, нәкъ шушы фарсы әкиятләреннән Рөстәм исеме татар теленә килгән.
Натендорф
Натендорф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лавальдан
Лавальдан (Lavaldens) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Матезин-Триев кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 41,40 км².
Лабашинц
Лабашинц — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Негенборн
Негенборн — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4316
NGC 4316 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лаз (Арад)
Лаз — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нендорф (Көнчыгыш Фризия)
Нендорф  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лада (Румыния)
Лада — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лавар (Изер)
Лавар (Lavars) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Матезин-Триев кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,80 км².
Бен-Эйвон-Гайтс (Пенсильвания)
Бен-Эйвон-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Нёртен-Харденберг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бен-Эйвон-Гайтс (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бен-Эйвон (Пенсильвания)
Бен-Эйвон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Яңавыл (Кызыл Кама районы)
Яңавыл — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452943, ОКАТО коды — 80237870006.
NGC 4318
NGC 4318 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
NGC 4317
NGC 4317 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Красные Ворота (метро станциясе)
Архитекторалар - И. А. Фомин, соавтор Н. Н. Андриканис.
Станция 1935 елның 15 май көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Басманный, Красносельский районнарында урнашкан.
Хаҗыбайрам (Алтындаг)
Хаҗыбайрам (Hacıbayram) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Алтындаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нетце
Нетце — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бендерсвилл (Пенсильвания)
Бендерсвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чистые пруды (метро станциясе)
«Чистые пруды» метро станциясе (станция метро «Чистые пруды») — Мәскәү метрополитенының Сокольники сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Н. Д. Колли, С. Г. Андриевский, Л. П. Шухарева.
Мәскәү шәһәренең Басманный, Красносельский районнарында урнашкан.
Лаз (Винцу-де-Жос, Алба)
Лаз — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хаҗыбайрам (Караязы)
Хаҗыбайрам (Hacıbayram) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Караязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 4320
NGC 4320 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нидернвёрен
Нидернвёрен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Лаз (Сесчори, Алба)
Лаз — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Нидернвёрен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаз (Сесчори, Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Верпийер
Ла-Верпийер (La Verpillière) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Ла-Верпийер кантонына карый.
Нидерланген
Нидерланген — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Алимгол (Күгәрчен районы)
Алимгол (Әлимғол)  — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
пучᴛы индексы — 453335, — 80238805002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 103 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 4319
NGC 4319 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бентливилл (Пенсильвания)
Бентливилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Охотный Ряд (метро станциясе)
«Охотный Ряд» метро станциясе (станция метро «Охотный Ряд») — Мәскәү метрополитенының Сокольники сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Ю. А. Ревковский.
Станция 1935 елның 15 май көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Тверской районнарында урнашкан.
Хаҗыбайрамвели (Оникишубат)
Хаҗыбайрамвели (Hacıbayramveli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лубянка (метро станциясе)
«Лубянка» метро станциясе (станция метро «Лубянка») — Мәскәү метрополитенының Сокольники сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Н. А. Ладовский.
Станция 1935 елның 15 май көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Тверской, Мещанский, Басманный, Красносельский районнарында урнашкан.
Кадыйр (Күгәрчен районы)
Кадыйр — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453335, — 80238805003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 127 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 4321
NGC 4321 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ниметаль
Ниметаль — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаза (Румыния)
Лаза — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Гард (Изер)
Ла-Гард (La Garde) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Уазан-Романш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,09 км².
Бентон (боро, Колумбия, Пенсильвания)
Бентон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Хаҗыбайрамлар (Ятаган)
Хаҗыбайрамлар (Hacıbayramlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бентон (боро, Колумбия, Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыбаһаттин (Айдынҗык)
Хаҗыбаһаттин (Hacıbahattin) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Айдынҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ниязбай Сәлимов
Ниязбай Сәлимов (Ниязбай Булатбай улы Сәлимов, Ниязбай Булатбай улы Сәлимов) — журналист, филология фәннәре кандидаты, БР атказанган мәдәният хезмәткәре. Җәлил Киекбаев исемендәге премия лауреаты (1992). РФ һәм БР язучылар һәм журналистлар берлекләре әгъзасы. «Башҡортостан» газетасы баш мөхәррире (2011-2015). БР милли архивының директор урынбасары (2015 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1958 елның 27 ноябрендә БАССР Гафури районы Яугилде авылында туган. «Рус теле һәм әдәбияты, башкорт теле һәм әдәбияты укытучысы» белгечлеге буенча Стәрлетамак дәүләт педагогия институтын (1981) тәмамлаган. Филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган.
Бер-Крик-Вилледж (Пенсильвания)
Бер-Крик-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нинхаген (Келле)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4322
NGC 4322 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Библиотека имени Ленина (метро станциясе)
«Библиотека имени Ленина» метро станциясе (станция метро «Библиотека имени Ленина») — Мәскәү метрополитенының Сокольники сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - А. И. Гонцкевич, С. Сулин.
Станция 1935 елның 15 май көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Тверской, Арбат районнарында урнашкан.
Лазарет (авыл)
Лазарет — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нинбург (Везер)
Нинбург  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калдар
Калдар — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 322 кешенең яшәве мәгълүм.
Ла-Комб-де-Лансе
Ла-Комб-де-Лансе (La Combe-de-Lancey) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Муаян-Грезиводан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,55 км².
NGC 4323
NGC 4323 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лазу (Васлуй)
Лазу — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыбаттал (Һавза)
Хаҗыбаттал (Hacıbattal) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 4324
NGC 4324 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кропоткинская (метро станциясе)
«Кропоткинская» метро станциясе (станция метро «Кропоткинская») — Мәскәү метрополитенының Сокольники сызыгының метро станциясе.
NGC 4324
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кропоткинская (метро станциясе)
Архитекторалар - А. Н. Душкин, Я. Г. Лихтенберг.
Станция 1935 елның 15 май көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Хамовники районнарында урнашкан.
Бер-Лейк (Пенсильвания)
Бер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нинштедт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лазу (Долж)
Лазу — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нойбёргер
Нойбёргер — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Түләбай (Волостновка авыл советы)
Түләбай — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 453335, — 80238805006.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 176 кешенең яшәве мәгълүм.
Ной-Вульмсторф
Ной-Вульмсторф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрунзенская (метро станциясе)
«Фрунзенская» метро станциясе (станция метро «Фрунзенская») — Мәскәү метрополитенының Сокольники сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Ю. П. Зенкевич, Р. И. Погребной.
Станция 1957 елның 1 май көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Хамовники районнарында урнашкан.
Лазу (Констанца)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ной-Дархау
Ной-Дархау — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нойенкирхен (Альтес-Ланд)
Нойенкирхен  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4326
NGC 4326 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лалле
Лалле (Lalley) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Матезин-Триев кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23,65 км².
NGC 4325
NGC 4325 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мария Биешу
Биешу Мария Лукьянова (молд.  Maria Bieşu ; 3 август 1935 ел — 16 май 2012 ел) — ССРБ һәм Молдованың опера җырчысы (сопрано), педагог. ССРБ-ның халык артисты (1970). Социалистик Хезмәт Герое (1990). Ленин премиясе (1982) һәм ССРБ-ның Дәүләт премиясе лауреаты (1974).
Биографиясе
Мария Лукьянова Биешу 1935 елның 3 августында (башка чыганакларда — 5 май 1934 ел ) Волинтирь авылында (хәзерге Молдавиянең Штефан-Водск районы) туган.
Үз авылында мәктәпне тәмамлаганнан соң 1951 елда авыл хуҗалыгы техникумының агрономия факультетына укырга керә. Үзешчәнлектә җырлый. 1955 елда Кишинев дәүләт консерваториясенә (хәзерге Музыка, театр һәм сынлы сәнгать академиясе) педагог С. Л. Зарифьян классына имтихансыз кабул ителә һәм анда дүрт ел белем ала.
Опера сәхнәсендә дебют 1962 елның язында, Дж. Пуччининың шул ук исемдәге операсында Тоска операсында була. 1965—1967 елларда «Ла Скала» (Милан, Италия) театрында стажировка үтә, анда педагог Э. Пьяцца җитәкчелегендә Дж. Пуччини һәм Дж. Верди операларыннан итальян телендә Тоска, Аиды, Чио-Чио-сан һәм Леонора партияләрен әзерли. Шул чорда халыкара конкурсларда уңышлы чыгыш ясый: П. И. Чайковский исемендәге III халыкара конкурсы чикләрендә вокалистларның беренче бәйгесендә лауреат була (өченче бүләк, 1966) һәм Японияда Миура Тамаки истәлегенә оештырылган 1 нче халыкара конкурста җиңеп, беренче премиягә, "Алтын кубок"ка һәм «Дөньяның иң яхшы Чио-Чио-саны» титулына лаек була.
Барлыгы җырчының репертуарында дөнья опера классикасы һәм заман композиторлары операларыннан өч дистә чамасы сопрано партиясе була. Җырчының камера репертуары да киң була, үзенә 20 дән ашу концерт программасын ала һәм опералардан билгеле арияларны, борынгы, классик, рухияткә бәйле һәм заманча музыканы берләштерә.
1987 елдан — Молдавия музыка эшмәкәрләре берлеге җитәкчесе. 1992 елдан — вице-президенты, халыкара музыка эшмәкәрләре берлегенең вице-президенты (Мәскәү).
1979 елдан КПСС әгъзасы. ССРБ-ның 7-11-се чакырылыш (1966-1989) Югары Советының Милләтләр советында Молдовия ССР-нан депутат.
Мария Биешу 2012 елның 16 маенда Молдова Республикасы Дәүләт канцеляриясенең Кишиневтагы дәваханасында вафат була. Озак еллар ул лейкемиянең сирәк төре белән яфалана. Кишиневның Үзәк Әрмән зыяратында җирләнә.
Парк культуры (Сокольники юлы метро станциясе)
«Парк культуры» метро станциясе (станция метро «Парк культуры») — Мәскәү метрополитенының Сокольники сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Г. Т. Крутиков, В. С. Попов.
Бервик (Пенсильвания)
Бервик  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Парк культуры (Сокольники юлы метро станциясе)
Мәскәү шәһәренең Хамовники районнарында урнашкан.
Бервик (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Кот-Сент-Андре
Ла-Кот-Сент-Андре (La Côte-Saint-André) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Бьевр кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 27,93 км².
Хаҗыбебек (Түркоглу)
Хаҗыбебек (Hacıbebek) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хаҗыбей (Наллыһан)
Хаҗыбей (Hacıbey) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нойенкирхен (Бассум)
Нойенкирхен  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ядегәр (Күгәрчен районы)
Ядегәр — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453331, ОКАТО коды — 80238805007.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 3 кешенең яшәве мәгълүм.
Берджеттстаун (Пенсильвания)
Берджеттстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Лазу-Бачулуй
Лазу-Бачулуй — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хаҗыбаштанлар (Гөлмармара)
Хаҗыбаштанлар (Hacıbaştanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Гөлмармара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лазу-Бачулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Морт
Ла-Морт (La Morte) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Уазан-Романш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,45 км².
Берджеттстаун (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берлин (Пенсильвания)
Берлин  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4328
NGC 4328 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нойенкирхен (Ланд-Хадельн)
Нойенкирхен  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыбей (Алашеһир)
Хаҗыбей (Hacıbey) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Венер Сәлимов
Венер Сәлимов (Венер Асылгәрәй улы Сәлимов) — ТР дәүләт куркынычсызлык комитеты рәисе (1999), ТР Куркынычсызлык шурасы сәркатибе (1999-2014), ТР атказанган юристы.
Лазу (Мехединць)
Лазу — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бердсборо (Пенсильвания)
Бердсборо  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Лазу (Мехединць)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бердсборо (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәлимов
Сәлимов — татар һәм башкорт фамилиясе. Гарәп теленнән кергән «Сәлим» («сәламәт», «саф») исеменнән ясалган. Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
NGC 4327
NGC 4327 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
NGC 4329
NGC 4329 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Шамил Сәлимов
Шамил Сәлимов (Шамил Гомәр улы Сәлимов) — табиб, РФ атказанган табибы, медицина хезмәте полковнигы (отставкадагы), Волгоград өлкә клиник хосписын оештыручы һәм баш табибы. «РФ Коммунистлар фиркасе» сәяси фиркасе әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1946 елның 11 гыйнварында туган. Сарытау хәрби-медицина институтын (академия) тәмамлаган.
Хезмәт юлы
Тында шәһәре госпиталендә хезмәт юлын башлап җибәргән. Дүрт хәрби компаниядә - Вьетнам, Камбоджа, Эфиопия, Чечняда хәрби табиб буларак катнаша, медицина хезмәтенең полковнигы званиенә күтәрелә (хәзер отставкадагы полковник).
Хоспис оештыру
Волгоград шәһәрендә хоспис оештыру (2005) фикеренә Сисилия Андерс үрнәге һәм гаилә фаҗигасе (Шамил Гомәр улының үз әнисе рактан вафат була ) этәрә.
Нойенкирхен (Люнебургская пустошь)
Нойенкирхен  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лазури (Арад)
Лазури — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воскресенское (Күгәрчен районы)
Воскресенское — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453322, — 80238810001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 629 кешенең яшәве мәгълүм.
Иван Тиме
Иван Августович Тиме (11 ( 23 ) июль 1838, Златуст - 5 ноябрь 1920, Петроград ) - Россия галиме- механик, тау инженеры
Чыгышы
Табиб Август Иванович Тим (1794-1869), Урал тау округындагы больницалар инспекторы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1863 елдан) гаиләсендә туа.
Карл Август Тим Лейпциг университетының медицина факультетын тәмамлый 1824 елда ул Россиягә килә. Медицина-хирургия академиясендә табиб исеме өчен имтихан тапшырып, 1826 елда ул хәрби медицина хезмәтенә керә - 2 нче курсант корпусының кече табибы була 1827 елда ул Россия гражданлыгын кабул итә һәм Златуст дәүләт заводлары башлыгы А.Агте кызына, Санкт-Петербургтагы Екатерина институтын тәмамлаган Александра Адольфовнага (1803-1852)  өйләнә. 1828 елның апрелендә аларның кызы Анна туа, һәм киләсе ел башында алар Уралга китә - Тим Пермь казу идарәсенең Расторгуев заводларына билгеләнә. 1829 елның декабрендә аны Златоуст корал заводына күчерәләр. Алар Златоустта 1839 елга кадәр яшиләр, Тим Новгород медицина советы инспекторы итеп билгеләнгәннән соң, Казан университетында докторлык диссертациясен яклый. Златоустта җиде бала туган: Владимир (1830-1833); Джордж (1831-1910); Элизабет (1832—?); Николай (1833-1834?); Герман (1835-1915 ); Александра (1836—?) Һәм Иван. София кызы 1840 елның 2 гыйнварында гаилә Новгородка күченгәч туган. 1840-нчы елда Карл Августович Тиме дворянлык дәрәҗәсенә күтәрелә һәм, хатыны һәм балалары белән, Ырынбур губернасының дворян нәселенең өченче өлешенә кертелә.
Биографиясе
1858 елда Иван Августович Тиме Санкт-Петербург тау инженерлары корпусын тәмамлый.
1859-1866 елларда Уралдагы заводларда, 1866-70 елларда Донбасс заводларында эшли (кара. Луганск фабрикасы ).
1870-1915 елларда (өзекләр белән) Питырбур дәүләт тау университеты профессоры.
1873-1917 елларда ул Тау фәнни комитеты әгъзасы һәм Санкт-Петербург запасы консультанты.
Фән буларак тау механикасына нигез салучы, пар чүкечләр, тимер әйләндергеч машиналар, су турбиналары һәм тау сәнәгатенең башка машиналарын исәпләү һәм төзү кагыйдәләрен эшли, аларның эшләве өчен төп тәкъдимнәр бирә. Гидротехника, пар двигательләре һәм казаннар буенча классик курслар эшләнә. Тау тармагында су энергиясен куллану буенча тәкъдимнәр эшли.
Ул 1920 елның 5 ноябрендә Петроградта үлә һәм Смоленск зиратына күмелә.
Фәнни әсәрләре
Ул 600 дән артык фәнни хезмәт бастырып чыгара.
Кайбер әсәрләре: «Сопротивление металлов и дерева резанью» (1870), «Мемуар о строгании металлов» (1877) һәм «Образование стружек при пластичных материалах» (1884) металл һәм агач кисү теориясен булдыруда мөһим роль уйнаган. «Практический курс паровых машин» (т.1-2, 1886-87), «Курс гидравлики» (т. 1-2, 1891-94) һәм «Основы машиностроения» (т. 1-2, 1883-85) хезмәтләре машина төзелешен үстерү өчен зур әһәмияткә ия булды.
«Горнозаводская механика. Справочная книга для горных инженеров и техников по горной части» (1879) хезмәте озак еллар Россия казу инженерларының белешмә китабы иде.
Гаиләсе
Хатыны: Варвара Валериановна, кызлыкта Фенина (1852-1928). Аларның балалары:
Варвара Ивановна, кияүдә Абаринова (1874-1944) Александр Иванович Тиме (1875-1937) - тау инженеры Дмитрий Александрович (1906-1986) - инженер, беренче хатыны - Тиме, Марина Георгиевна (1913-1999) - Россия Совет рәссамы, график рәссам һәм укытучы. Анна Ивановна, Гурдова-кияүдә(1877-1972) - актриса, рәссам Элизавета Ивановна Тиме (1884-1968) - Александринский театрының драматик актрисасы, режиссер, театр укытучысы, РСФСР халык рәссамы (1957)
Хаҗыбейли (Козан)
Хаҗыбейли (Hacıbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нойенкирхен (Оснабрюк)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лазури (Бихор)
Лазури — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
NGC 4330
NGC 4330 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Лазури (Бихор)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Мот-д’Авейан
Ла-Мот-д’Авейан (La Motte-d’Aveillans) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Матезин-Триев кантонына карый.