cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шан (Об)
Шан (Channes) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
Дегыйрмендере (Кушадасы)
Дегыйрмендере (Değirmendere) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Розтоки (Любуш воеводалыгы)
Розтоки  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александр Ломан
Александр Карлович Ломан — архитектор, 1810 елда Финляндиянең Або (хәзерге Турку) каласында туа. Лютеран динен тота.
Белеме
1838 елда Сәнгать Академиясен тәмамлый.
Хезмәте
Баштарак Санкт-Петербургда Мариинский сараен төзүдә катнаша.
1843-1851 елларда Казан губернасының төзелеш комиссиясе архитекторы. Казанда 8ел эчендә бик күп корылмалар коруда катнаша һәм реконструкцияли. Бүгенге көндә бу биналарның унлабы әле дә бар.
Соңыннан Санкт-Петербургга кайтып төрле төзелеш оешмаларында эшли һәм 1883 елның 25 декабрендә шушы ук калада үлә.
Сент-Клер (Миссури)
Сент-Клер  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Клер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20758) 2000 CS94
(20758) 2000 CS94 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 8 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 CS94» саналган.
Борки-Пихельски
Борки-Пихельски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дуду (Илфов)
Дуду — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1798
NGC 1798 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Либерти (Миссисипи)
Либерти  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тешендорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гольманты
Гольманты (Гольманты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Латронико
Латронико — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Гореня Жага
Гореня Жага — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Латронико
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гореня Жага
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Отаглы (Кәлбәҗәр)
Отаглы  (Otaqlı ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Старенжинек
Старенжинек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оук-Гилл (Мичиган)
Оук-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Оук-Гилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Рим папасы
Рим папасы (Pontifex Romanus – рим понтифигы; яки Pontifex Maximus – югары суверен понтифик) – Католик чиркәвенең башлыгы, католиклыкта аерым дини-сәяси институт. Католиклар өчен Рим папасы Изге Тәхетнең һәм аның суверен биләмәсе булган Ватиканның төп идарәчесе итеп санала.
Титул
Рим папасы халыкара хокукта аерым сыйфатка ия суверен шәхес (persona sui generis), чөнки ул бер юлы өч төрле хакимият функцияләрен үти:
Рим папасының Изге Тәхет башлыгы буларак тулы суверенитеты биләмәләр булу-булмауга карамастан саклана.
Ватиканның (Изге Тәхет урнашкан җирлекнең) 1929 елгы Латеран килешүләре белән расланган суверенитеты Изге Тәхет суверенитетыннан чыга.
Католик өйрәтмәләре буенча, папа Изге Петрның варисы булып санала, шуңа күрә Чиркәүдә югары хакимияткә ия.
2013 елның 13 мартында Рим папасы итеп Аргентинадан килгән Хорхе Марио Бергольо сайланды. Ул Франциск исемен алды.
Рәсми титул
Элек кулланылышта булган «Көнбатыш Патриархы» титулы 2006 елда бетерелә.
Кампана (Л'Аквила)
Географиясе
Кампана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рим папасы
Титул
Христианлыкның беренче гасырларда папа атамасы барлык епископларга карата кулланыла, ә аңа кадәр – фатихалау хокукы булган барлык руханилар карата әйтелә. VI гасырда да кайбер епископларның папа дип аталуы хакында мәгълүматлар бар. Ләкин VII гасырдан бүгенге чорга кадәр папа дәрәҗәсе бары тик Рим һәм Александрия епископларына гына бирелә, шул ук вакытта Константинополь праваслау чиркәвендә «протопапа» - Изге София җәмигында яки Зур сарайда баш рухани дәрәҗәсе – сакланган.
Папалык тарихының төп дәверләре
Папалык институты тариxында тарихчы галимнәр түбәндәге чорларны аерып карыйлар:
Папаның үлеме
Камерленго – сарайның төп хезмәткәре – папаның үлемен тулысынча раслагач, вакантлы, буш тәхет чоры башлана. Ул яңа понтифик сайланганга чаклы дәвам итә.
Камерленго үлгән дип саналучы понтификка кечкенә көмеш чүкеч белән маңгаена өч тапкыр суга, чукындырылганда бирелгән исеме белән эндәшә, җавап бирүен сорый. Папа җавап бирмәсә, камерленго бу җөмләне әйтә: Vere Papa mortuus est («Папа чыннан да вафат»). Шул мизгелдән алып папа тәхете өчен Sede Vacante периоды башлана.
Сайлаулар
Рим папасы гомерлек мөддәткә кардинал җыенында – конклавта – алдагы папаның үлеменнән яки аның тәхеттән баш тартуыннанң соң сайланыла. Яңа сайланучы тәхетне кабул итүе турында игълан иткәч (ә бу сайлаудан соң шунда ук эшләнелә), понтификат – идарә чоры – башланган дип санала. Кануни яктан, папа итеп теләсә кайсы өйләнмәгән католик ир-аты сайланыла ала, конклавтан соң ул руханилыкка яки епископлыкка багышланырга тиеш. Ләкин соңгы берничә гасырда папа вазифасын бары рухани-кардиналлар гына алды. Кардинал булмаган соңгы папа Урбан VI 1387 елда, ә сайлау алдыннан рухани булмаган соңгы понтифик – Лев X - 1513 елда сайлана. Сайлау алдыннан епископ булмаган соңгы папа – Григорий XVI – 1831 елда идарә итә башлый.
Папаның исеме
Конклавта сайлангач та, яңа папа үзенә идарә иткән чорда кирәкле исем һәм тиешле тәртип санын сайлый. 1555 елдан соң барлык Рим папалары тәхеткә утырганда исемнәрен алыштырганнар, ләкин кануни яктан бу мәҗбүри түгел.
Ваз кичү
Кануни хокук кодексы папаның тәхеттән баш тарту мөмкинлеген исәпкә ала. Аның буенча ваз кичүне кемнең дә булса раславы кирәк түгел: ваз кичүнең дөреслеге өчен бердәнбер шарт – папаның үз теләге белән китәргә тиеш. Бенедикт XVI 2013 елның 28 февралендә тәхеттән ваз кичте — аңа кадәр бу хокукын кулланган соңгы папа Григорий XII иде (1415 елда понтификаты тәмамлана). Кайбер мәгълүматлар буенча, 2000-еллар башында Иоанн Павел II дә сәламәтлек начараю сәбәпле вазифасын калдыру хакында уйланган.
Папаның Чиркәү кысаларында хакимияте
Папаның Чиркәүдәге хакимияте – бөтен Католик чиркәве өстеннән булган, дөньяви хакимияттән бәйсез һәм әхлак һәм дин мәсьәләләренә генә түгел, ә Чиркәү идарәсенә үк тарала торган югары һәм юридик яктан тулы хакимият.
Папа Чиркәүдә югары канун чыгару хакимиятен гамәлгә ашыра: папа (һәм Дөнья җыены) бөтен Чиркәү яки аның аерым өлеше өчен мәҗбүри булган кануннар чыгару, аларны аңлату-шәрехләү, үзгәртү һәм туктату хокукына ия.
Папа каноник яктан югары, апостоллар хакимиятенә ия. Иман һәм әхлак мәсьәләләрендә папа дин өйрәтмәсенең сафлыгын күзәтә, ягъни ялган тәгълиматларны кире кага, дин дәгъваты (миссионерлык хәрәкәте) белән идарә итә, Католик чиркәвенең Дөнья җыеннарын чакыра, аларның утырышларын алып бара (шәхсән үзе яки рөхсәтле кешеләре белән), карарларын раслый, җыеннарны күчерә яки тарата. Папа дин мәсьәләләрендә хатасызлыкка ия (ягъни хаталар эшләргә сәләтле дә түгел).
Папа Чиркәүнең югары хөкем хакимиятенә дә ия. Теләсә кайсы мәхкәмә эше аңа беренче инстанциягә җибәрелгән кебек тапшырыла ала. Җинаятьләрдә гаепләнүче кардиналлар, нунцийләр һәм епископларны бары тик папа гына хөкем итә ала. Чиркәү процессларында апелляцияләр буенча папа 3 нче инстанциядә эшләрне хәл итә. Папа чыгарган карар буенча дөньяви мәхкәмәгә шикаять белән мөрәҗәгать итү тыела.
Папа – Католик чиркәвенең гомумилеге (универсальлеге) һәм бердәмлегенең гаранты. Шуңа күрә папа хакимияте суверен. Папа аша Чиркәүнең аерым өлешләре дә тулы көч белән эшлиләр. Папаның бердәнбер хакимият булуы Чиркәү эчендә канунилык һәм тәртипне саклау өчен кирәк. Рим чиркәве бер хакимиятле һәм ул демократияне дә, аристократияне дә кабул итми. Пападан башка дөнья җыены да юк. Җыен вакытында папа үлсә, утырышлар Римның яңа епискобын сайлаганчы туктатыла.
Папаның дөньяви хакимияте
Папа – Ватикан дәүләтенең башлыгы. 1870 елга кадәр папалар хәзерге Италиянең шактый җирләренең һәм 1791 елга кадәр Франциянең кайбер биләмәләренең – «папа өлкәсенең» – дөньяви хуҗалары булалар.
Папа хакимиятенең куәт-кодрәтенең иң югары ноктасы – 1075 елда кабул ителгән «Папаның диктаты» (Dictatus papae) дигән документ.
Селчук (Изник)
Селчук (Selçuk) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Изник илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пасу-ду-Лумиар
Пасу-ду-Лумиар — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Коларово (Благоевград өлкәсе)
Коларово  — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Пасу-ду-Лумиар
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Коларово (Благоевград өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алябьевский
Алябьевский (Алябьевский) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Советский районына керүче торак пункт, федераль классификатор буенча муниципаль статусы — посёлок.
Почта индексы — 628248, ОКАТО коды — 71 124 902 001.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (84%), коми-пермяклар (7%), татарлар (4%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Борки-Прусиновски
Борки-Прусиновски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Нурулла мәчете
250 px|thumb|right|Нурулла мәчете 250 px|thumb|right|Эчке күренеш Нурулла мәчете (элек Җиденче җәмигъ мәчете, Печән базары мәчете, Юныс мәчете) — 1845–1849 елларда архитектор Александр Карлович Ломан проекты буенча коммерция советниклары бертуган Ибраһим (1806–1886) вә Исхак (1810–1884) Юнысовларның аталары, беренче гильдияле сәүдәгәре Гобәйдулла Мөхәммәтрәхим улы Юнысов (1776–1849) улларына васыять итеп калдырган акчаларына төзелгән.
(20759) 2000 CX96
(20759) 2000 CX96 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 6 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 CX96» саналган.
Нурулла мәчете
Тарих
1929 елның 16 ноябрендә Татарстан республикасының Үзәк башкарма комитеты карары белән мәчет ябыла, манарасы җимерелә. 1990 елда мәхәллә кешеләренә кире кайтарыла һәм хәзерге атамасын ала.
Татарстан Диния нәзарәтеннән чыгу
2011 ел башында Нурулла мәчете мәхәлләсе үзенең Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтеннән чыгуын әйтә.
Чыгу сәбәбе
Татарстан мөфтие урынына пленум намзәтләре мәчетнең имам-хатыйбы Габдулла хәзрәт Галиуллин Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтеннән чыгуы турындагы рәсми белдерүендә: «Россия Конституциясе, „вөҗдан иреге һәм дини берләшмәләр турындагы“ федераль кануны һәм 1998 елның 14 февралендәге Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте низамнамәсе бозылу сәбәпле, Казанның Нурулла мәчете мәхәлләсе Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтеннән чыга һәм корылтай эшендә катнашмый», диелә.
Проекты
Нурулла мәчетенең композициясе нигезенә 1844 елдагы үрнәк проекты салынган. Заллы, гөмбәзле мәчетнең төньягында җир өсте манарасы куелган. Ике катлы, озынча, сигез кырлы бина каскадлы-яруслы төзелешеннән гыйбарәт.
Мәхәллә почмагы
Мәхәллә почмагы периметры буенча элеккеге Печән базарының беркатлы сәүдә биналары, кечкенә кибетләре төзелгән булган. Хәзерге вакытта бу корылмалар Нурулла мәчетенең ярдәмче биналары вазифасын үти.
Беренче кат
Беренче катта төрле ярдәмче бүлмәләр урнашкан. Төп этажның озынча түгәрәк (овал) бинасы эчтән аркалар ярдәмендә гыйбадәт залларына бүленгән.
Беренче катта шулай ук тәһарәт бүлмәсе урнашкан. Ул мәрмәр белән тышланган вә сырлы кәсәле декоратив фонтан белән бизәлгән.
Тышкы як
Тышкы яктан бинаның симметрик объемы өстендә суган башы рәвешле гөмбәзчеге булган киль рәвешле гөмбәз белән капланган. Үзәк залның интерьерында зур түгел цилиндр сыман нигездәге гөмбәз ярымсфера белән ачыла.
Көньяк фасадында михраб чыгынтысы күренми.
Манара
Мәчетнең романтик образы нигездә болгар манараларын хәтерләтә торган манара формасы аркасында туган. Татарларның монументаль ислам архитектурасында ничәмә гасырдан соң беренче тапкыр чорлар вә традицияләрнең өзелгән бәйләнешен ялгап, торгызып карала.
Кәүсә
Конус сыман капланмады алты кырлы тамбурга өскә таба нечкәрә торган манараның цилиндр рәвешле кәүсәсе куела. Кәүсәсен тәмамлый торган биек түгел яруста урта гасыр башня чыгынтыларын хәтерләтә торган зур түгел турыпочмаклы уемнар ясала. Тоташ диярлек кәүсәсенең бормалы баскычы белән азанчының түгәрәк балконына менәргә була.
Сен-Сардос (Терн һәм Гаронна)
Сен-Сардос — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Нурулла мәчете
Архитектурасы
1990–1995 елларда мәчет архитектор Рафыйк Билялов проекты буенча реставрацияләнә һәм реконструкцияләнә.
Рокитниця (Любуш воеводалыгы)
Рокитниця  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нурулла мәчете
Архитектурасы
Татар ислам ның ошбу гүзәл истәлеге милли төзү сәнгатенең яңа чоры башлануын тасвирлап яңа төр мәчетләр — бина торецында җир өсте манарасы булган гыйбадәтханәләр таралуына өтеш бирә.
Рокитниця (Любуш воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Антоним
Мәгънәләренә карап
1 Әйбер, күренешләрне сыйфатын белдерә торган антонимнар: кыю-куркак, ярлы-бай;
2 Вакыт төшенчәсен белдерә торган антонимнар: иртә-кич, быел-былтыр;
3 Процессларны каршы куя торган антонимнар: яту-тору; менү-төшү;
Кырлангыч (Балышейх)
Кырлангыч (Kırlangıç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Балышейх илчесенә караган бер авыл (köy).
Ай-Ягун
Ай-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тром-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 520 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 58 км.
Антоним
Мәгънәләренә карап
4 Әйбер, күренешләрнең күләмен белдерә торган антонимнар: озын-кыска; киң-тар һ.б.
Ай-Ягун
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Дегыйрмендере (Балья)
Дегыйрмендере (Değirmendere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Балья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ай-Ягун
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Антоним
Чыганак
Татар теле лексикология
(344) Дезидерата
(344) Дезидерата  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1892 елның 15 ноябрендә Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1892 M» саналган.
Гольманцишки
Гольманцишки (Гольманцішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Тиссов
Тиссов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стари Гронди (Великопольское воеводалыгы)
Стари Гронди  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лауренцана
Лауренцана — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сесег (кратер)
Исеме
Сесег кратеры бурят хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
HD30598
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шан-сюр-Барс
Шан-сюр-Барс (Champ-sur-Barse) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Вандёвр-сюр-Барс кантонына карый.
Гореня Жетина
Гореня Жетина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Мартинс (Миссури)
Сент-Мартинс  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Мартинс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20760) Chanmatchun
(20760) Chanmatchun — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 27 февралендә Уильям Ён тарафыннан Rock Finder обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 DR8» саналган.
Кампана (Виченца)
Кампана — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампана Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Северуха (Шушпанка кушылдыгы)
Северуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шушпанка елгасының сул ярыннан 8,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гарәфи Хәсәнов
Гарәфи Хәсәнов — татар язучысы һәм тәрҗемәчесе.
Биография
Г. Хәсәнов әдәбиятка бик яшьли килгән авторларның берсе. Ул ун яше тулар-тулмас ук яза башлый һәм 1932 елда «Яшь ленинчы» газетасында «Әй күңелле лагерьда» исемле беренче очерк-хикәясен бастыра. Мәктәптә укыганда әдәбият түгәрәге эшендә актив катнаша, ун яшендә үк үзенең нәни хикәяләрен матбугатта бастырган. Унөч яшендә чакта, өметле яшь язучы буларак, ул Татарстан язучыларының беренче съездында (1934) катнаша, трибунага менеп, балалар әдәбияты хакында сөйли. Соңыннан аның бу чыгышын М. Горький «Известия» газетасында чыккан бер мәкаләсендә уңай яктан телгә алып китә. 1938—1941 еллар арасында яшь каләм бик актив эшли, күмәк җыентыкларда һәм журналларда берничә хикәясен бастыра. Әдипнең хәзерге көндә басма китапларында урын алган «Яр башында болан», «Чуар таракан фаҗигасе», «Печән өсте яки зәңгәр чыпчык», «Куркак куян һәм усал селәүсән», «Тәүфикъле яшь бүреләр» исемле хикәяләре дә (беренче вариантлары) шул чорда иҗат ителгән.
1940 елда Яңа бистәдәге 13 номерлы татар урта мәктәбен тәмамлагач, Татарстанның Октябрь районы Бикүле авылы мәктәбендә берникадәр вакыт балалар укыта, аннары, Казанга кире кайтып, 1942 елның ахырларына кадәр производствода станоклар көйләүче булып эшли.
1942 елның 27 маенда, «милләтчел оешма әгъзасы» буларак, НКВД махсус киңәшмәсе тарафыннан 58-2, 58-10 ч.2, 58-11 статьлары буенча 8 ел төзәтү аланнарына озатыла. Краснояр краенда тоткынлыкта булганда, 1948 елда яңадан сөргенгә хөкем ителә. Краснояр краеның Зур Улуй районы Симоново авылындагы балалар йортында һәм интернат-мәктәптә эшче, тәрбияче хезмәтендә була. 1955 елда җәза срогы 5 елга калдырыла. Гарәфетдин Хәсәнов амнистия буенча иреккә чыга. 1990 елда тулысынча аклана.
1965 елда гаиләсе белән Казанга күчеп кайта һәм хезмәт эшчәнлеген дәвам иттерә. 1981 елда пенсиягә чыгып, шуннан бирле әдәби иҗат эше белән генә шөгыльләнә.
Борки-Сокольски
Борки-Сокольски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гарәфи Хәсәнов
Биография
Илленче-алтмышынчы еллардай башлап Г. Хәсәнов яңадан иҗат эшен активлаштырып җибәрә. 1968 елда әдипнең табигатькә багышланган беренче мөстәкыйль китабы — «Унике матур» исемле хикәяләр җыентыгы басылып чыга. Туган як табигатенең ел тәүлегендәге һәр фасылына хас үзенчәлекләрен, анда яшәүче тереклек ияләренең — кош-корт, җанвар-җәнлекләрнең табигать үзгәрешләренә җайлаша-җайлаша ничек гомер кичерүләрен укучы күңеленә тәэсир итәрлек җиңел һәм образлы тел белән сөйләгән бу китап татар балалар әдәбиятында бер яңалык буларак кабул ителә. Шуннан соң язылган күләмле «Җирем-суым» повестенда да автор, үз темасына турылыклы калып, табигать турындагы әңгәмәсен дәвам итә, укучыларны җәнлек, кош-корт, үсемлекләр дөньясының кызыклы һәм гыйбрәтле хәлләре, могҗизалы серләре белән таныштыра.
Укучылар аның туган як табигате турындагы “Унике матур”, “Җирем-суым”, “Чү! Сайрар кошым оя тибә”, “Җир ул уртак йортыбыз” дигән китапларын яратып укыйлар.
Әдип әдәби тәрҗемә өлкәсендә дә эшләде. Сугышка кадәр үк инде С.Михалковның “Өч дуңгыз баласы” әкиятен, Кононенконың “Бәләкәй испаннар” дигән хикәяләр җыентыгын тәрҗемә иткән була. Ә 1967 елда Дж. Родариның атаклы “Чипполино маҗаралары” аның тәрҗемәсендә басылып чыкты.
Язучы 1992 елда вафат булды.
Антитеза
Антитеза- (грекча аntithesis - капма-каршы кую) - күренеш, төшенчәләрне, фикерләрне, характер үзенчәлекләрен бер-берсенә капма-каршы куеп сурәтләүдән гыйбарәт стилистик фигура.
Антитеза контекстуаль яисә окказиональ антонимнарның бер төре итеп карала.
Бүгенге поэзиядә
Антитеза халык авыз иҗатында киң таралыш табып, бүгенге поэзиядә дә актив кулланыла:
Чыганак
Татар теле лексикология
Монбра
Монбра — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
NGC 1799
NGC 1799 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Баже
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чулочно-носочной фабрики
Чулочно-носочной фабрики (Чулочно-носочной фабрики) — Сембер өлкәсенең Карсун районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90,4%), татарлар (2,8%), чуашлар (2,8%).
Дуду (Телеорман)
Дуду — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колибите
Колибите — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гольни
Гольни (Гольні ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Тоддин
Тоддин — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Палмер (Мичиган)
Палмер  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Палмер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дегыйрмендере (Эргани)
Дегыйрмендере (Değirmendere) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лина (Миссисипи)
Лина  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
HD30612
HD30612 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сен-Сирис
Сен-Сирис — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кабан күле яры буе
Кабан күле яры - Казан шәһәре үзәгендәге (Түбән) Кабан күленең җәяүлеләр яры. Хәзерге вакытта 3,5 чакрымнан артык озынлыкка ия һәм Марсель Сәлимҗанов (сул) һәм Мәрҗани (уң) урамнары буйлап уза торган һәм Камал театры каршындагы сәүдә эспланадасы белән тоташучы ике өлештән тора. Бу ярны бөтен Якындагы Кабан тирәсендә тулысынча ябу күздә тотыла, шуннан соң озынлыгы 5 километрга якын булачак. Казанның истәлекле урыннарының берсе һәм шәһәрнең иң популяр урыннарының.
Рокитно (Мендзижецкий повяты)
Рокитно  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Отгышлаг
Отгышлаг (Otqışlaq ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Кабан күле яры буе
Тарихы һәм объектлары
Якындагы (Түбән) Кабан күле ярлары шәһәрлеләр тарафыннан элек-электән ял итү һәм хуҗалык-көнкүреш эшчәнлеге (көймә причаллары, Балык тоту, мунчалар, юу, коену һ.б.) урыннары буларак файдаланылган.
Рокитно (Мендзижецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кабан күле яры буе
Тарихы һәм объектлары
Совет чоры азагына Уң Кабан (хәзерге Марсель Сәлимжанов) һәм Комсомол (хәзерге Мәрҗани) урамнары, суга яшел таулар һәм Камал театрының яңа төзекләндерелгән мәйданыннан аз төзекләндерелгән җәяүлеләр юллары ясалган
2005 елда Казанның меңьеллыгы белән Мәрҗани урамы буендагы ярның уң ягы, Камал театр мәйданы белән берлектә, җитди төзекләндерелә һәм шәһәр кешеләре өчен популяр ял итү урыны була. Анда Камал театры каршындагы яңа төзекләндерелгән эспланадада һәм шул ук исемдәге мәйданда декоратив плитка җәелгән, фонарь яктырту баганалары һәм агачларны кичке яктырту урнаштырылган. Яр буенда һәм эспланада почмагында күп баскычлы ачык амфитеатр төзелгән.
2015 елның җәендә Казан мэриясе яр буен радикаль реконструкцияләү һәм үстерү буенча иң яхшы концепциягә Халыкара конкурс игълан итте. «Эластик тасма» проекты белән Turenscape+MAP Россия-Кытай консорциумы җиңүче булды. "Эластик тасма" түгәрәк су тирәсендә өзлексез пейзаж булдырырга һәм яшел территорияне берләштерергә тиеш иде, һәм аның белән бәйләнгән сызыклы "мәдәни тасма" Камал театрын, Мәрҗани ярындагы Иске Татар бистәсенең тарихи бинасын, Казан зооботаник бакчасын, ишкәкле спорт төрләре үзәген һәм яр буе һәм тирә-юньнең башка объектларын бердәм җәяүле-йөрү маршрутка тоташтырырга тиеш иде.
2016 йылда  оҙонлоғо ярым километрында реконструкция башланды - Камал театры каршындагы эспланада һәм Марсель Сәлимҗанов урамы буйлап ярның сул ягы Пушкин һәм Марсель Сәлимжанов урамнары киселешеннән соңгы урамдагы  «Планета Фитнес» спорт һәм ял итү үзәгенә кадәр. Яр буендагы бу өлеш инде таныш була, ләкин аз популяр һәм шәһәр кешеләре өчен уңайсыз ял итү урыны иде. Камал театры алдындагы эспланада киңәйтелә һәм суга якынрак су өстендә басма  рәвешендә ясала. Ике су киңлеге барлыкка килде — берсендә йөзә торган сәхнә, икенчесендә баскычка якынрак, балык үрчетелгән. Камал театр мәйданы һәм Марсель Сәлимжанов урамы янындагы сусаклагыч почмагында гадәти булмаган куаклар һәм чәчәкләр утыртыла, балалар өчен танып-белү мәйданчыгы булдырыла. Беренче этапның уртасында һәм ахырында гадәти булмаган су үсемлекләренән торган яр буйларын утырту, сукмаклар, йөрү юллары һәм су өстендә асылган почмак платформасы урнаштырыла. 2018 елның җәендә шәһәрдә уздырыла торган футбол буенча дөнья чемпионаты матчларына беренче чиратны реконструкцияләү төгәлләнә.
2020 елның җәе ахырында ТАССРның 100 еллыгы уңаеннан ике чакрымнан артык озынлыкта икенче чиратны — Иске Татар бистәсендә Мәрҗани урамының уң ягында һәм Мәрҗани һәм Һади Такташ урамнары арасындагы эспланаданың Вахитов мәйданыннан Нурсолтан Назарбаев урамына кадәр якын һәм Урта Кабан күлләре арасындагы Ботаника ермагы күперне реконструкцияләү тәмамланды. Яр буеның бу өлешендә күренекле татар дин белгече, галим, мәгърифәтче һәм җәмәгать эшлеклесе Шиһабетдин Мәрҗанигә ак ташлы һәйкәл куелган, утыру өчен озын эскәмияләр, велосипедчылар һәм җәяүлеләр өчен яңа светодиод фонарьлар һәм юллар, велопарковкалар, спорт мәйданчыгы, зур булмаган футбол кыры, һәвәскәрләр ишкәкле спорт төрләре мәктәбе, фитоочистарту каскадлары, яшелләндерелгән территория, пикниклар зонасы, ябык ресторан (ачык амфитеатрдан төзелгән), кафе, ябык җәмәгать бәдрәфе, мәгълүмат баганалары һәм башка  һәм башкалар. Ерак очлы эспланада 200 метр озынлыктагы су өстендә кәкре җәяүлеләр күпере рәвешендә урнаштырылган. Җәяүлеләр көймәләрен прокатка бирү елның җылы вакытында эшләүче пирсы шактый киңәйтелде һәм Камал театры каршындагы торц эспланададан яр буеның уң ягында күчерелә.
2022 елга кадәр, өченче этапны реконструкцияләү күздә тотыла - ярның сул ягының Марсель Сәлимжанов урамы буйлап һәм Хади Такташ һәм Нурсолтан Назарбаев урамнары киселешенә кадәр, нәтиҗәдә яр бөтен Урта Кабан белән тулысынча чикләнәчәк һәм озынлыгы якынча 5 километр булачак. Шулай ук консорциумның күлнең уртасында һәм аркылы җәяүлеләр күпере яр буеның ике өлеше арасында төзү тәкъдиме дә карала, Консорциумның беренче тәкъдиме шулай ук ярның ике өлеше арасында урта һәм күл аша җәяүлеләр күпере төзү өчен карала, әмма ул көймәләрне һәм узышларны прокатка алу һәм F1H2O суындагы «Формула-1» дөнья чемпионатының һәм «аквабайк» классындагы су-мотор спорты буенча Россия чемпионатының алга таба да үткәрелергә мөмкин булган күрсәтмә чыгышларын чикләргә мөмкин.
Әһәмиәте
Кабан күленең яр буе — шәһәрнең мөһим истәлекле урыны — төзелеш һәм инновацияләр масштабы һәм ачыла торган төрләре буенча Россиянең эчке шәһәр сулыкларының иң яхшы яр буйларының берсе һәм шәһәрдә шундый ике ярның берсе (Кремль яры белән беррәттән). Шәһәрлеләрнең һәм туристларның ял итү урыны булып тора. Анда еш кына халык концертлары, фестивальләр, перфоманслар, экспозицияләр, йөгерү, йога белән шөгыльләнү һәм башка спорт чаралары, корпоратив һәм шәхси фейерверклар үткәрелә, лекторий эшли. Театр һәм Камал мәйданы каршындагы торц эспланадасында елның җылы вакытында кичен open air форматындагы кинофильмнар күрсәтелә. Мәрҗани урамы буендагы ярның уң ягында кыш көне раштуа-яңа ел ярминкәсе, җәен гастрономия фестивале оештырыла. Анда Камал театры мәйданында республика һәм Шәһәр көнен бәйрәм итү һәм 30 августта башка вакыйгалар вакытында массакүләм күңел ачу чаралары уза. Мәрҗәни урамы буйлап ярның уң ягы башында аккош йорты бар. Күпсанлы үрдәкләр ярның сул һәм уң ягында һәм ерак очында төрле урыннарда йөзәләр һәм оя коралар, һәм ондатралар да очрый. Эспланадаларның ике ягында да, яр буеның барлык өлешләрендә үзенчәлекле кичке ут урнаштырылган; Камал театры каршындагы эспланаданың бетон кырларында җәй ахырында кич белән лазерлы-утлы шоу-инсталляция оештырыла
Яр буеннан эффектлы панорамалы төрләр ачыла: кич белән яктыртылган киң фонтанлы Якындагы Кабан күле һәм Камал театры; Меңьеллык паркы, Баскет-Холл (Казан), Гранд Отель Казан, Биляр Палас Отель, «Кловер-плаза» биек катлы торак комплексына, "Сувар" сәүдә һәм офис үзәге,  Марсель Сәлимҗанов урамы буйлап ярның сул ягында Кабан арты мәчетенә; Мәрҗани мәчетенә һәм Мәрҗани урамы буйлап ярның уң ягында Иске-Татар бистәсенә.
Гореня Каномля
Гореня Каномля — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оаклей (кратер)
Оаклей — Венера планетасының 29.3°N, -310.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры озынлыгы якынча 18.4 километр булган, кратеры.
Исеме
Оаклей кратеры шундый ук атлы хатын-кыз исем-фамилиясеннән чыгып аталган.
(20761) 2000 EA8
(20761) 2000 EA8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кече Гөмбәт
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
(20761) 2000 EA8
Тарихы
2000 елның 5 мартында D. K. Chesney тарафыннан High Point обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EA8» саналган.
Кече Гөмбәт
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лаурия
Лаурия — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гваратингета
Тарих
1630 елда нигезләнгән.
Шанфлёри (Об)
Шанфлёри (Champfleury) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Крене-пре-Труа кантонына карый.
Старигруд
Старигруд — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1538) Детре
(1538) Детре  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1940 елның 8 сентябрендә Д. Кулин тарафыннан Будапешт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 RF» саналган.
Борковице (Лодзь воеводалыгы)
Борковице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кырлар (Акдагмадени)
Кырлар (Kırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Акдагмадени илчесенә караган бер авыл (köy).
Шутово (Киров өлкәсе)
Шутово (Шутово) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Гольнишки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Торгелов
Торгелов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20762) 2000 EE36
(20762) 2000 EE36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 4 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 EE36» саналган.
Конарско
Конарско — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Омоним
Омоним (грекча homos – бертөрле, onyma – исем) – бертөрле язылыш, әйтелеш һәм грамматик формага ия булган, әмма мәгънәләре ягыннан аерыла торган сүзләр.
Бу төр сүзләр арасында мәгънә-төшенчә уртаклыгы булмый (сулау – су сибү, - сулыш алу.)
Чыганак
Татар теле лексикология
NGC 1800
NGC 1800 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кампана (Бергамо)
Кампана — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бөек Константин
306 елда Константинның әтисе үлгәннән соң гаскәр Константинны август булып игълан иткән.
312 елда Максенц өстендә Мульвин күпере янындагы сугышта җиңгәннән соң һәм 323 елда Лициний өстендә җиңгәннән соң, Константин – бердәнбер Рим хакиме булып чыккан.
Константин Христианлыкны дәүләтнең өстенлек алган дине итеп ясаган, ә 330 елда Рим империясе башкаласын Византий (Константинополь) шәһәренә күчергән.
Константин яңа Рим дәүләтенең төзелешен оештырган.
Кайбер христиан чикәүләре Константинны әүлия (апостолга тигез) булып хөрмәт иткән. Ләкин Рим-Католик чиркәве Константинны әүлияләр исемлегенә кертмәгән.
Рим империясе таркалганнан соң, Көнчыгыш Рим империясенең башкаласы ягъни Константинополь (Византий) булган, шуңа күрә империя исеме – Византия булган. Руслар Константинольны – Царьград (Патша шәһәре) дип атаганнар, төрекләр Стамбул (Истанбул – Өстән бул) дип исемлиләр.
Селчукгази (Османгази)
Селчукгази (Selçukgazi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рокитно (Стшелецко-Дрезденецкий повяты)
Рокитно  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(337) Девоса
(337) Девоса  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1892 елның 22 сентябрендә Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1892 E» саналган.
Сент-Мери (Миссури)
Сент-Мери  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Мери шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иван Касаткин
Иван Михайлович Касаткин (, Барановица авылы, Кологривский оязе, Кострома губернасы - 19 апрель  яки 21 апрель  1938, Мәскәү ) - рус совет язучысы, Чека хезмәткәре.
Биография
Иван Михайлович Касаткин Кострома өлкәсенең (хәзерге Кологривский өлкәсе, Кострома өлкәсе ) Барановица авылында, крестьян гаиләсендә туа. 9 яшендә ул акча эшли башлый, 13 яшендә укырга өйрәнә. 14 яшеннән ул Генрих Ягода белән таныша.
1899 елда ул Санкт-Петербургка күченә, слесарь, шофер ярдәмчесе булып эшли, җир асты түгәрәкләренә йөри. 1902 елда ул К.К.Случевскийдан шигырь язырга өйрәнә. Шул ук елны ул Россия социал-демократик эшчеләр фиркасенә кушыла, революцион эшчәнлеге өчен берничә тапкыр  төрмәдә һәм сөргендә  була.
1904-нче елда, Түбән Новгород шәһәрендә җир асты полиграфия оешмасын оештыра ( Г. Ягода әтисенең фатиры булган йортта; яшь Генрих аның эшендә катнаша. 1907 елда ул үзенең беренче хикәясен бастыра. 1907-1908 елларда Касаткин "Судоходец", "Нижегородский листок" газеталарында 30 кыска хикәя, очерк һәм шигырь бастыра.
1908 елдан ул Максим Горький белән хат языша. Горький Касаткинның әдәби язмышында җанлы катнаша. Ул аңа матди ярдәм күрсәтә, уку түгәрәген тәкъдим итә, хикәяләр өчен темалар бирә, уларны үзгәртә. Горький тәкъдиме белән Касаткинның хикәяләре "Знание" ширкәтенең  "Заветы", "Просвещение"  җыентыкларында  басылып чыга. Касаткин белән Горький арасындагы хатлашу 100гә якын хатны үз эченә ала. Шәхси танышу 1914 елда Мәскәүдә була.
1914 елда Касаткин Санкт-Петербургка күченә. 1916 елда, Е.П.Пешкова тәкъдиме буенча Көнбатыш фронтта ятимнәр һәм качакларның балаларын җыю отрядын җитәкли һәм аларны Мәскәүгә китерә. Аның катнашуы белән 18 приют һәм 43 ашханә оештырыла. Революциядән соң ул Совет институтларында төрле постларда эшли.
Бөтенрусия Үзәк Башкарма комитеты нәшриятына җитәкчелек итә. 1919 елда В. Воровский белән бергә Дәүләт нәшриятына нигез сала, аның беренче редколлегиясе әгъзасы, аннары әдәби-сәнгать бүлеге мөдире була. РСФСР Халык комиссариаты әдәби бүлегенең әдәби-сәнгать коллегиясе рәисе; өч ай дәвамында Балтыйк буе илләре һәм Украина аша Ленин пропаганда поезды белән сәяхәт итә.
Чекада хезмәте
1921-1922 елларда ВЧК-ДПУ үзәк аппаратында Мәскәү академия театрларының репертуарын тикшерә, дәүләт нәшриятында редактор булып эшли. 1920-1930 елларда Бөтенроссия крестьян язучылары берләшмәсендә оештыру эшләре белән шөгыльләнә. 1925-1935 елларда ул «Красная нива», «Колхозник», «Земля советская» журналларының мөхәррире. Совет чорында ул берничә хикәя генә яза. Роман идеясе тормышка ашмый. 1938 елның 31 гыйнварында кулга алына, апрельдә атып үтерелә. Касаткин, нигездә, крестьян тормышыннан хикәяләр язган; аның проза теле гаҗәеп тәэсирле. Ул үзенең крестьян тормышы белән эчке бәйләнешен һәм крестьян тормышын чын мәгънәсендә белүен күрсәтә алды. Аның хикәяләре яхшы эшләнгән һәм гади композицияләрга төзелгән. Гамәл акрын үсә, үз эченә бик күп конкрет детальләр кертә. Шулай ук эпитетларга бай фраза да акрын борыла. Диалогларда халык теле чагыла, алар крестьян фикеренә туры китереп төзелә, сәнгать хисе тудырмый. -Вольфганг Казак
Чыганаклар
[https://books.google.ru/books?id=loOvBTLmzlsC&lpg=PA164&ots=z0GiCQg2uj&dq=%22%D0%BA%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%BD%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%20%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%22&pg=PA165#v=onepage&q=%22%D0%BA%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8%D0%BD%20%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%20%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%22&f=false Русская литература XX века. Прозаики, поэты, драматурги. Словарь / Под редакцией Н. Н. Скатова. Т. 2. ОЛМА-ПРЕСС Инвест, 2006, с. 164—166]
Сирушо
Арутюнян Сирануш Грачьевна ((әр: Հրաչի Հարությունյան Սիրանուշ, 7 гыйнвар 1987 ел) — Сирушо буларак билгеле әрмән җырчысы. Бик күп җырлар авторы һәм композиторы. Әрмәнстан Республикасының атказанган артисты (15.09.2017).
Биографиясе
Сирушо — Сирануш Грачьевна Арутюнян 1987 елның 7 гыйнварында Ереван шәһәрендә иҗади әрмән гаиләсендә туа. Атасы Грачья Арутюнян — Әрмән драма театры актеры һәм режиссеры, Әрмәнстанның халык артисты. Әнисе Сюзан Маргарян — атаклы җырчы, Әрмәнстан ССРның атказанган артисты. Сирушо карьерасын 7 яшендә Әрмәнстан һәм Канада сәхнәләрендә чыгыш ясап башлый. 9 яшендә «Лусабац» җыры өчен Милли Музыкаль премия ала. Үз ижатында әрмән милли музыкасын һәм заман поп-музыкасын берләштерә.
Сирушо музыкаль карьерасыннан тыш бизәвечләр дизайны белән шөгыльләнә. 2012 елда үзенең «PreGomesh» аксессуарлар линиясен чыгара. Линия яңа трендларның борынгы әрмән традицияләре белән бәйләнешен берләштерә.
2000 елда аның беренче «Sirusho», аннары 2005 елда «Sheram» альбомы чыга.
Сирушо экспериментлар ярата, аның җырларында соул, R&B, фолк музыка жанрлары дудук, зурна, дхол әрмән музыка коралларында башкарыла. Җырчы 2005 елда дөньяның 30 дан артык илендә: Канада, Швеция, Кипр, Италия, Белоруссия, Бөекбритания, Израиль, Украина, Мальта, АКШ, Франция, Бельгия, Греция, Сербия, Алмания, Ливан, Мисыр, Грузия, Русия, Иордания, Төркия, Сүрия, Иран, Польша һәм башка илләрдә концертлар белән чыгыш ясый.
2007 елда «Hima» дип аталган өченче альбомын чыгара. Шундагы «Mez vochinch chi bazhani» (Ничто нас не разлучит) җыры фаҗигале һәлак булган җырчы Вардуя Варданянга багышлана.
2008 елда Әрмәнстан исеменнән Әрмәнстанда һәм Аурупада яшьләр арасында популяр булып киткән «Qele Qele» җыры белән Белградта (Сербия) узган Евровидениедә чыгыш ясый һәм 199 очко җыеп 4-нче урын ала. 2009 елда грек телендә «Erotas» (Έρωτας, Любовь) җырын яздыра. Бу җыр озак вакытлар Әрмәнстанның хит-парадында беренче урыннардан төшми. Шул ук елда ул Мауд Боаз һәм Елена Томашевич белән бергә «Time to Pray» (Время молиться) җырын тәкъдим итә. Сирушо күп тапкырлар Әрмәнстанның «Иң яхшы ел җырчысы» премиясе белән бүләкләнә.
Сюксега
Сюксега — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тарня елгасының сул ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ай-Яорты
Ай-Яорты — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лагрн-Еган елгасының сул ярына тамагыннан 26 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 32 км.