cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD222903
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Левочево
Левочево — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лунов-Штольценхаген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18848) 1999 RH41
(18848) 1999 RH41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RH41» саналган.
Территаун (Луизиана)
Территаун  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Территаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ойжаново
Ойжаново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 603
NGC 603 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лобзовець
Лобзовець — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дембувка (Подлясье воеводалыгы)
Дембувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әр-Рәхим мәчете
Әр-Рәхим мәчете (Әр-Рәхим мәсете) яки Рәхимия (Рәхимиә) — Башкортстанның башкаласы Уфада Салават Юлаев проспекты һәм Коммунистик урам киселешендә төзелүче җәмигъ мәчете. Мәчеткә нигез Башкортстанның Россия составына керүенә 450 ел тулу хөрмәтенә салынган. Төзелеш тәмамланган соң, Россиянең һәм, хәбәр ителгәнчә, Аурупаның иң зур мәчете булыр дип көтелә, әмма барлык күрсәткечләр буенча да түгел.
Төзелеш тарихы
Берничә ел дәвамында Башкортстанның мөселман әһелләре республика хөкүмәтенә Уфада тагын бер мәчет төзүдә ярдәм сорап мөрәҗәгать иткән, чөнки төбәкнең ике төп мәчете — Беренче җәмигъ һәм Лалә-Тюльпан зур мөселман бәйрәмнәре көннәрендә күмәк намазда катнашырга теләүчеләрне сыйдырмый һәм мөселманнарга урамда намаз укырга туры килә. Мөселманнарның Диния нәзарәтенә башкала үзәгендә җир участогы бүлеп бирелгән, генераль подрядчы билгеләнгән. Төзелеш фирмасы, турыдан-туры бурычларыннан тыш, мәчет төзүгә иганәләр дә җыйган. Яңа ислам гыйбадәтханәсе нигезенә беренче таш 2007 елның көзендә салынган. Дини корылма проектын «Башкиргражданпроект» проект институты УДНТУ белән берлектә ясаган, төзүче оешма — «Алтын-Курай».
Генераль подрядчы белдерүенчә, объектны төзүгә бюджет акчалары тотылмаячак — барлык эшләр физик һәм юридик затлар иганәләре хисабына финанслана. Мәчет төзү белән башка юбилей объектларын — Конгресс-холлны, «Уфа-Арена» боз сараен һәм «Акбүзат» ипподромын төзүдә катнашкан җирле Уфа предприятиеләре шөгыльләнә.
2009 елда төзелеш, акчалар урлану сәбәпле, тукталып калган.
2012 елның июлендә мәчет төзелеше проблемалары буенча утырышта төзелешне контрольдә тотучы махсус фонд булдырыла.
2013 елның апрелендә, берничә ел тәнәфестән соң, төзелеш эшләрен тәмамлау өчен җаваплылыкны «Урал» хәйрия фонды үз өстенә ала. Элегрәк «Урал» фонды мәчет төзелешен финанслауны үз өстенә алырга тырышкан, әмма Мортаза Рәхимов сүзләренә караганда, тәкъдимне санга сукмаганнар:
Без Җәмигъ мәчете төзелешен финанслауны үз өстебезгә алырга тәкъдим иттек, шунда бер генә теләк әйттек: арадашчылар булмый, акчаларны турыдан-туры төзелешкә бирәбез һәм аларны тотуны катгый контрольдә тотабыз. Безнең тәкъдимне санга сукмадылар, төзелеш шулай тора.
Төзелеш эшләренең тулы смета бәясе якынча 3 млрд сум, территорияне төзекләндерүне исәпкә алып, 5 миллиард сум тәшкил итә. 2013 елда — 200 миллион, 2014 елда — 800 миллион, 2015 елда - 1,2 миллиард сум акча бүлеп бирелгән. Төзелешкә бюджет акчалары тотылмаган. Әлеге объект шәһәр яки республика бюджетына кертелми — мәчет төзелеше яңа кварталда урнашкан коммерция объектлары хисабына барачак.
Булачак мәчет өчен Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәтендә сакланучы реликвия ― Мөхәммәд пәйгамбәр сакалыннан бер төк әзерләнгән булган.
2014 елның июлендә, Рамазан аенда, төп гөмбәз өстенә ярымай урнаштырылган, ноябрь аенда аны бизәү эшләре тәмамланган.
Яңа Мәстәк
Яңа Мәстәк (Новый Мостяк) — Сембер өлкәсенең Иске Кулаткы районында урнашкан татар авылы. Авыл исеме Мәстәк елгасыннан алынган.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Сарытау губернасының Хвалын өязенә караган.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
Әр-Рәхим мәчете
Төзелеш тарихы
2016 елның апрелендә төбәк мөселманнары Диния нәзарәте пленумында Салават Юлаев проспектындагы Җәмигъ мәчетне Аллаһның өченче исеме ― «Әр-Рахман» белән атау турында карар кабул ителә. Бу исем «мәрхәмәтле» дигәнне аңлата.
Дини комплексны ачу датасы, финанслау җитмәү һәм подрядчылар белән проблемалар чыгу сәбәпле, берничә тапкыр күчерелә. Даталарның берсе итеп 2015 ел ― ШОС-БРИКС саммитларын елы күрсәтелгән, аннары 2017 ел — БР Мөселманнарының Диния нәзарәте оешуга 100 ел тулу елы билгеләнгән булган. Киләсе дата итеп 2019 ел ― Башкортстан оештырылуга 100 ел тулу елы билгеләнгән, әмма 2020 елда яңа дата итеп 2024 ел билгеләнүе турында мәгълүм булган.
Радий Хәбиров 2022 елның 22 декабрендә узган зур интервьюсында җәмигъ мәчете төзелешенең тәмамланачагын белдергән:
Буш сүз булмасын өчен аңлатып үтәм: бу объектта эшләрне бетерү өчен 2-4 миллиард сум кирәк. Бу бюджеттан тыш акча булырга тиеш. Мин хәлгә аек акыл белән карыйм, шуңа киләсе өч елда төзелешкә акча бүлмибез дип әйтә алам. Хәзер без хәрбиләргә һәм аларның гаиләләренә, икътисадка булышу турында уйлыйбыз. Киләчәктә эшләвемне дәвам итсәм, төзелеш өчен акча табарбыз
2023 елның 13 мартында көчле җил төзелә торган мәчетнең иске гөмбәзен куптарган булган ― ул инженерлык хатасы нәтиҗәсендә җимерелгән. 18 августта төзелүче мәчетнең бер манарасына кран ярдәмендә яңа гөмбәз урнаштырылган.
University Ranking by Academic Performance
University Ranking by Academic Performance (URAP) ― Якын Көнчыгыш техник университетның Информатика институты тарафыннан эшләнгән глобаль рейтинг, ул 2010 елдан башлап ел саен дөньядагы 2 000 иң яхшы уку йорты кергән милли һәм глобаль көллиятләр һәм университетлар рейтингын бастырып чыгара. URAP рейтингының үлчәү фәнметриясе Фәнни мәгълүмат институтында Web of Science һәм inCites ярдәмендә алынган мәгълүматларга нигезләнә. URAP глобаль рейтингын төзү өчен тикшеренүләр нәтиҗәлелеге, шул исәптән мәкаләләр саны, аларны цитаталау, фәнни документларның гомуми саны, мәкаләләрнең импакт саны, цитаталауның гомуми импакты һәм халыкара хезмәттәшлек үсеш дәрәҗәсе кебек күрсәткечләр кулланыла. Глобаль рейтингларга өстәмә буларак, URAP шулай ук Төркия универитетларының студентлар һәм укытучылар саны кебек өстәмә күрсәткечләрне кулланган региональ рейтингларны бастыра. Әлеге мәгълүматларны алар ÖSYM сайлап алу һәм эшкә урнаштыру үлчәү үзәгеннән алалар.
2020 елга рейтингта Россия югары уку йортлары арасында иң югары урынны Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты алып тора (209 урын).
Күрсәткечләр
URAP академик өлгерешне үлчәү өчен алты төп күрсәткечне куллана. Алар арасында ― мәкаләләр саны (21% ка кадәр), аларны цитаталаштыру (21% ка кадәр), фәнни документларның гомуми саны (10 %), мәкаләләрнең гомуми импакты (18 %), циталаштыруның гомуми импакты (15 %) һәм халыкара хезмәттәшлекнең үсеш дәрәҗәсе (15%). URAP төп күрсәткечләре нигезендә яткан алты эшкәртелмәгән библиометрик мәгълүматлар нык тигезсез бүленгән була. Бу мәсьәләне хәл итү өчен күрсәткечләр медианасы кулланыла. Delphi системасы индикаторларга үлчәү балларын өстәү өчен экспертлар төркеме тарафыннан эшләнә. Индикаторлар буенча барлыгы 600 балл бүленә. URAP Төркия университетларын төркемләү өчен өстәмә күрсәткечләр, ягъни студентлар һәм укытучылар саны кебек күрсәткечне куллана.
Фикерләр
URAP рейтингы башка төп рейтинг системалары белән чагыштырганда, күбрәк учреждениеләре үз эченә ала. European Journal of Education та бастырылган мәкаләләрнең берсендә «SRG, ARWU, THE һәм QS белән чагыштырганда рейтинг азрак билгеле булса да, ул 2000 университеттан торган исемлек бастырылу белән кызыклы, ә югарыда аталган рейтинглар 700дән артыграк университет керми» дип искәртелә. Бу хакта шулай ук Европа университетлары ассоциациясенең 2013 елдагы хисабында әйтелә. Алар фикеренчә, URAP SCImago бүленеш системасы белән бергә «рейтинглар базарында бушлыкны тутыралар, чөнки аларның индикаторлары күбрәк университетларның нәтиҗәлелеген үлчи: URAP 2000 кадәр һәм SCImago, үз очрагында, 3000 артык, алар белән чагыштырганда THE ― 400, SRC ARWU, NTU һәм CWTS рейтингында 500 һәм QSS якынча 700».
URAP куллана торган индикаторлар чагыштырмача әһәмияткә түгел, ә абсолют әһәмияткә ия, бу зур институцияләргә өстенлек бирә. Европа университетлары ассоциациясенең 2013 елдагы хисабы буенча, URAP китапларга игътибар итми, сәнгать һәм гуманитар фәннәр өлкәсендәге тикшеренүләрне төшереп калдыра һәм җитәрлек дәрәҗәдә социаль фәннәрне тәкъдим итми. Моннан тыш, URAP библиометрик күрсәткечләр нәтиҗәләре нормальләштерү булмау сәбәпле, басмалар культурасындагы аермаларны компенсацияләми. Хисапта шулай ук «аерым алганда, цитаталар саны күрсәткече һәм мәкаләләр саны күрсәткече нәтиҗәләре табигый фәннәр һәм бигрәк тә медицина файдасына урнаштырыла» дип әйтелә. Анда шулай ук укыту индикаторлары исәпләнмәү сәбәпле, URAP басымны фәнни-тикшеренү учреждениеләренә ясый, дип хәбәр ителә.
Домпьер-сюр-Мер
Домпьер-сюр-Мер — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Капелла (ай кратеры)
Капелла - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 48,13 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Марциан Капелла (V век) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Петной-ам-Арльберг
Петной-ам-Арльберг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казтровалва (Л'Аквила)
Казтровалва — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтровалва Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Моше (Медводе)
Моше  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Генетя
Генетя — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шервиль
Шервиль — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Леска (Смолян өлкәсе)
Леска  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гасымагалы
Гасымагалы (Qasımağalı ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Локтинка
Локтинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мергень күле урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ишем елгасы, РФ белән Казакъстан чигеннән тамагына чаклы, Зур Ухватны кертмичә. Кече елга бассейны — Ишем (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Куяш
Кече Куяш (Малый Куяш) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Пашадаг (Башискеле)
Пашадаг (Paşadağ) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кече Куяш
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%), башкортлар (5%).
Петронелль-Карнунтум
Петронелль-Карнунтум — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Талеи
Талеи (Талеі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гөкбаһче (Сеетгази)
Гөкбаһче (Gökbahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сеетгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Новоселовка
Новоселовка – топоним.
Чёрный (Кисема кушылдыгы)
Чёрный — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кисема елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18849) 1999 RK55
(18849) 1999 RK55 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RK55» саналган.
Люббен
Люббен — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куҗак (Патнос)
Куҗак (Kucak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (köy).
Эрувиллет
Эрувиллет — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Нократ (тәңкә)
Нократ (نقرات) — Идел буе Болгар дәүләте дәверендә сугылган вак көмеш акча. Эретелгән көмеш яки чокырны аңлата торган Нокрә(نقره) сүзенә бәйле булырга мөмкин.
Алтын Урда барлыкка килер алдыннан Итил шәһәрендә башланган Куфи акчаларына охшатып акча сугулар Болгар һәм Сувар шәһәрендә дәвам иткән X гасырда кинәт кенә туктый. XI гасырсың 2/4 өлешендә Шәрек дирхемнәре дә күренми башлыйлар. Нумизматика фәнендә ошбу хәл иске көмеш казылмалар беткән яңалары барлыкка килмәгәнне атыйлар. Ошбу хәл XII гасырның ахырына кадәр дәвам итә. XII гасырның ахырында - XIII гасырның башында хәлиф Насыр әд-дин бакыр һәм көмеш акчалары барлыкка килә.
Спрингфилд (Луизиана)
Спрингфилд  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каптейн (ай кратеры)
Каптейн - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 48,65 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Якобус Каптейн (1851—1922) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Ловенцин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4841) Мандзиро
(4841) Мандзиро — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 28 октябрендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UO3» саналган.
Окалевко
Окалевко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мошеник (Загоре-об-Сави)
Мошеник  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтрокуко (Потенца)
Казтрокуко — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дениски (Польша)
Дениски  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 604
NGC 604 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рөстәм Галиуллин
Рөстәм Галиуллин, Рөстәм Госман улы Галиуллин (1987 елның 26 ноябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Арча районы, Наласа) — язучы, филология фәннәре кандидаты (2012). 2018 елдан «Казан утлары» һәм «Мәйдан» журналларының баш мөхәррире. «Идел» журналы баш мөхәррире (2011—2014), ТР ФА Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының өлкән фәнни хезмәткәре, гыйльми сәркатибе (2015—2018). Муса Җәлил премиясе лауреаты (2015). ТР журналистлар (2009 елдан) һәм язучылар (2009 елның 22 сентябреннән) берлекләре әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1987 елның 26 ноябрендә Татарстан АССР Арча районы Наласа авылында укытучылар гаиләсендә туган. Наласа урта мәктәбен, Казан дәүләт университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетын кызыл дипломга (2009), КДУ аспирантурасын тәмамлаган. «Тәүфикъ Әйди иҗаты: жанр типологиясе һәм образлар корылышы» (Творчество Тауфика Айди : жанровая типология и система образов) темасына филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (2012, фәнни җитәкчесе проф. Т. Н. Галиуллин).
Хезмәт юлы
КДУда укыган вакытта ук «Чаян» журналында, «Шәһри Казан» газетасында эшли.
Иҗаты
Казан дәүләт университетында укыган елларда «Әллүки» әдәби-иҗат берләшмәсенә йөри һәм иҗат дөньясына тартыла. 2005 елдан юморескалары, хикәяләре «Сабантуй» газетасында, «Чаян» журналында, соңрак «Казан утлары», «Идел», «Мәйдан» журналларында, «Шәһри Казан», «Ватаным Татарстан», «Мәдәни җомга», «Татар дөньясы» (Мәскәү) газеталарында басыла.
2008 елда беренче китабы — «Гипнозчы малай» (Казан: ТКН) дөнья күрә.
Хикәяләре рус телендә «Литературная газета», "Аврора", «Татарский мир», «Наш современник» һ. б. басмаларда басыла.
Татарстан китап нәшриятында басылган Тәүфикъ Әйдинең дүрттомлык «Сайланма әсәрләре»н (2015), «Шәхесләребез» сериясендә дөнья күргән «Таҗетдин Ялчыгол: тарихи-документаль җыентыгы»н (2019) һ. б. фәнни һәм фәнни-популяр китаплар, җыентыкларны төзүчеләрнең берсе. Аның тәрҗемәсендә В. Аксеновның «Ленд-лиз балалары» (2016, Татарстан китап нәшрияты) һәм А. Егинның «Үзбәк хан» романнары (2016) аерым китап булып чыкты. Айдар Сәхибзадәнең «Апологет» (2008), Рауль Мир-Хәйдәровның «Мартук» (2009), «Җәяүле сәйран» (2010), «Җәяүле татар» (2011), «Диңгез аша ялгыз» (2013), Салават Юзеевның «Үлгәннәрне бүлдермә» (2012), Рөстәм Вәлиевнең «Дөнья гаме» (2016) һ. б. авторларның роман-повестьлары аның тәрҗемәсендә төрле журнал-газеталарда басылды. Рөстәм Галиуллин әсәрләре инглиз, төрек, казакъ, кыргыз, азәрбәйҗан, рус, саха, башкорт һ. б. телләргә тәрҗемә ителеп, дөнья күргән.
2016 елда «Ата hәм ул» әсәре «Россия халыкларының бүгенге прозасы» антологиясенә тәкъдим ителгән.
Татарстан китап нәшриятында басылып чыккан «Гипнозчы малай» (2008), «Юлларда җил ак иде...» (2012) һәм «Васыять» (2017), Мәскәүдә рус телендә дөнья күргән «Одиночество» (2013) проза китаплары, «Тәүфикъ Әйди иҗаты: образлар системасы һәм жанр типологиясе» монографиясе (2016) авторы.
Гаиләсе
Хатыны Эльвира, улы Ирхан, кызы Камилә.
Забайдуг
Забайдуг (Забайдуг) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Генешть (Алба)
Генешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мэнтор (Миннесота)
Мэнтор  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мэнтор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пёттельсдорф
Пёттельсдорф — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Новоселовка (Зәй районы)
Новоселовка (Новоселовка) — Татарстан АССР Зәй районы Өнбия (1930 елдан; 1963 елдан Сәрәпәле; 1986 елдан Чыбыклы) авыл советларына караган, 1989 елда юкка чыккан торак пункт (авыл).
География
Авыл Шумыш елгасының сулъяк кушылдыгы булган Өнбия елгасы буенда, Әлмәт ― Зәй автомобиль юлыннан 8 км эчтәрәк, Зәй тимер юл станциясеннән 17 км ераклыкта урнашкан. Координаталары: киңлек 55.144817 (55°8'41''), озынлык 51.891605 (51°53'30'').
Демография
Төп халык ― руслар.
Тарих
Яңа торак пунктының нигезләнү елы төгәл билгеле түгел. XIX гасырның I яртысында, Өнбия авылыннан һәм Мордва Акташы (Югары Акташ) авылыннан күченгән крестьяннар нигезләгән. Авыл Өнбия авыл җәмгыятенә теркәлгән булган. Беренче күчеп урнашкан гаиләләр билгеле: Александровлар, Ивановлар.
1858 елда узган X ревизиядә авыл халкы дәүләт крестьяннары буларак теркәлгән. Ул вакытта авылда 11 хуҗалыкта ике җенестән 62 кеше яшәгән. Төп халык ― руслар, мордвалар. Әүвәлге документларда яңа торак пункт Стражниково дип теркәлгән, соңрак Новоселовка исеме бирелгән.
1884 елда узган хуҗалыклар буенча исәп алу мәгълүматы буенча, авылда халык саны икеләтә арткан, бер гаиләгә 17 дисәтинә җир туры килгән.
1912—1913 еллардагы хуҗалык буенча исәп мәгълүматы буенча, 31 хуҗалыкта 199 кеше яшәгән. 62 баш ат, 65 баш мөгезле эре терлек исәпкә алынган. 31 хуҗалыкның 5 есе атсыз хуҗалык булган, 24 хуҗалык 1—2 ат җиккән, 2 хуҗалыкта 3 һәм аннан да күбрәк ат тотканнар.
Күмәк хуҗалыклар төзелә башлагач, авылда 1929―1930 елларда «Победа» (Җиңү) авыл хуҗалыгы артеле (колхоз) оештырыла. Колхозның беренче рәисе итеп И. Филимонов, соңрак озак срокка Н. Александров сайлана. Н. Александров җитәкчелегендә күмәк хуҗалык алдынгылар рәтенә баса, рәис үзе 1933 елның 15-19 февралендә Мәскәүдә узган Алдынгы колхозларның колхозчы-ударникларының I Бөтенсоюз съездына (Первый Всесоюзный съезд колхозников-ударников передовых колхозов) делегат итеп сайлана. Әлеге съездда Авыл хуҗалыгы артеленең уставы кабул ителә. Сугыш елларында Өнбия авыл советы рәисе булып эшли, сугыштан соң яңадан колхоз рәисе була.
Бөек Ватан сугышы фронтларына (1941―1945 еллар) авылдан киткән 19 кеше әйләнеп кайтмаган (һәлак булган яки хәбәрсез югалган).
1930 елдан авыл Акташ, 1935 елдан Зәй, 1963 елдан Әлмәт, 1972 елдан яңадан Зәй районнарына караган.
1950 елның июнендә башланган колхозларны эреләндерүнең беренче дулкынында, Новоселовка («Победа») Өнбия («Свобода»), Шумыш («Прогресс»), Смычка («Смычка»), Красная Звезда («Память Крупской») авыллары белән «Свобода» (Ирек) колхозына (үзәге Өнбия) берләшә. Ул вакытта Новоселовка авылында 35 крестьян хуҗалыгы булган.
1960 елның башында «Свобода» колхозын (барлыгы 12 хуҗалык белән бергә) эреләндерелгән «Родина» колхозы (үзәге Чыбыклы) белән кушалар. Эреләндерелгән хуҗалыкның беренче рәисе итеп А. Я. Будринов сайланган. Мөстәкыйль хуҗалык итү мөмкинлеге калмагач, Новоселовка авылы тарала башлый. Авыл кешеләренең күпчелеге Зәй шәһәренә күчеп төпләнә.
1989 елда авыл яшәүдән туктый.
Домпьер-сюр-Шарант
Домпьер-сюр-Шарант — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Лештак
Лештак — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимберлейн (Луизиана)
Тимберлейн  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тимберлейн халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торсагали
Торсагали — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 175 кешенең яшәве мәгълүм.
Талминава
Талминава (Талмінава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шиньи-ле-Роз
Шиньи-ле-Роз — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Чина (Дубровка кушылдыгы)
Чина — Россия территориясеннән ага торган елга. , Ырынбур өлкәсенең Сарыкташ районы биләмәләрендә ага. Елга  Дубровка елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Трестовка
Трестовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кирга елгасының сул ярына тамагыннан 45 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мошеник (Моравче)
Мошеник  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Капуан (ай кратеры)
Капуан - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 59,69 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Франческо Капуано ди Манфредония (XV век) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Детинне
Детинне — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казтромедияно (Лече)
Казтромедияно — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтромедияно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гөкбез (Позанти)
Гөкбез (Gökbez) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Позанти илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пашакадын (Сивриһисар)
Пашакадын (Paşakadın) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Люббенау (Шпревальд)
Люббенау  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Петтенбах (Югары Австрия)
Петтенбах  — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(18851) Winmesser
(18851) Winmesser — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RP84» саналган.
Генешть (Арджеш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куз (Османҗык)
Куз (Kuz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Османҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Окалево
Окалево — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 605
NGC 605 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ловенцице (Великопольское воеводалыгы)
Ловенцице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эрувиль-Сен-Клер
Эрувиль-Сен-Клер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Суфия Җантурина
Җантурина (Тәфкилева) Суфия Сәетгәрәй кызы  (1874 - 28 декабря 1911) – морза, эре алпавыт, хәйрияче, җәмәгать эшлеклесе, мәгърифәтче, Килем авылында ир һәм кыз балалар өчен мәктәпләр, туку остаханәсе ачучы.
Биография
1874 елда танылган морзалар Тәфкилевләр гаиләсендә дөньяга килә. Әнисе морза Морадов Арслангали кызы Хәдичә бикә. Әтисе мөфти Сәлимгәрәйнең агасы Сәетгәрәй Тәфкилев. Яшь чагында әнисеннән милли тәрбия һәм төпле белем ала. Танылган сәясәтче һәм эре алпавыт Сәлимгәрәй Җантуринга кияүгә чыга. Бер-бер артлы балалары: Җиһангир, Сара һәм Заирә дөньяга килә. Ул балаларына үзе әнисеннән алган тәрбияне бирергә тырыша. Мөкаммәл дәрәҗәдә русча сөйләшә белсә дә, үз гаиләсендә татар телендә генә сөйләшә. Кыз балаларын рус мәктәпләренә бирми, чөнки рус мәктәпләрендә татар кызларына җитәрлек тәрбияне тапмый.
Шул еллардан ул татар милләтен һәм татар мәгарифен үстерү юлында үзенең хәйриячелек эшчәнлеген башлап җибәрә. Бәләбәй өязе (хәзерге Башкортстанның Бүздәк районына керә) Килем авылында ике катлы таш мәчет төзетә, ир һәм кыз балалар өчен мәктәпләр салдырып, аларга 5000 сум акча һәм 200 дисәтинә җирен вакыф итеп калдыра.
Авыл балаларына тормыш итәргә яраклы һөнәр өйрәтү теләге белән, авылларында сугуханә (туку остаханәсе) ача. Остаханәне ачар алдыннан, башта үзе Петербургка барып, 3 ай туку станогында эшләргә өйрәнү курсларында укый һәм 24 станок сатып алып кайтып, авылдагы кызларны өйрәтә башлый. Суфия бикәнең татар мәгарифе үсешенә керткән иң зур хезмәтләренең берсе – ул танылган “Мәдрәсәи Галия”гә иганәдер, мөгаен. Ул әлеге мәдрәсәгә бина төзетү өчен 18 000 сум акчасын иганә кыла. Моннан тыш, мәдрәсә шәкертләренә стипендия өчен 10 000 сум, аның китапханәсенә 500 сум васыять итеп калдыра. Мөселман хатыннарының беренче хәйрия җәмгыяте - “Уфа мөселман ханымнар җәмгыяте”н оештыручыларның берсе.
Чыганаклар
Нукайский. Мәрхүмә Суфия бикә // Вакыт, 1912, 6 гыйнвар.
Ш.Ә. Мәшһүр хатыннардан Суфия бикә һәм анасы // Сөембикә, 1916, №23, б.377-381.
Әдәбият
Биктимирова Т.А. Ил язмышын салып иңнәренә. – Казан: Алма-Лит, 2006.
Ливаде
Ливаде — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3186) Мануилова
(3186) Мануилова — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 22 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SD3» саналган.
Липовцы (Диңгез буе крае)
Липовцы (Липовцы) — Диңгез буе краеның Октябрь районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (9%).
Гурий Тавлин
Гурий Тавлин, Гурий Иван улы Тавлин (Тавлинов, 1925 елның 25 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Зәй волосте, Урта Баграж – 1998 елның 17 феврале, РФ, ТР, Казан) ― Бөек Ватан сугышында катнашкан язучы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1996), 1950―1954 елларда сәяси репрессия корбаны. 1992 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
Армиядән кайткач, Казан дәүләт педагогика институтына, татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә. 1950 елның 23 гыйнварында кулга алына, «совет строена каршы коткы тарату»да гаепләнеп, 10 елга ирегеннән мәхрүм ителә, Себергә озатыла. 1954 елның 10 апрелендә СССР Югары суды Татарстан АССР Югары судының хөкем карарын юкка чыгара. 1954 елның 22 сентябрендә тоткынлыктан азат ителә.
1955 елда Казан дәүләт педагогика институтын тәмамлый. Мәктәпкә эшкә алмагач, Казанны су басудан саклау инженерлык корылмалары төзелешендә, Казансу елгасы аша дамба-күперләр салуда эшли. Район газеталарында, «Кызыл Татарстан» газетасында әдәби хезмәткәр, сәркәтип, Татарстан китап нәшриятында, Казан кинохроника студиясендә мөхәррир вазифасында була. Биектау районында радиотапшырулар оештыра. 1972 елдан Казан, Яшел Үзән мәктәпләрендә укытучы булып эшли.
Иҗаты
Мәктәптә укыган елларында «Яшь ленинчы» газетасында беренче мәкаләсе («Галстуклар юк») һәм шигырьләре, студент елларында «Кызыл Татарстан», «Яшь сталинчы» газеталарында шигырьләре, Габдрахман Әпсәләмовның «Алтын йолдыз», В. Ажаевның «Мәскәүдән еракта», Б. Бхаттачарианың «Ачлык» романнарына рецензияләре басылып чыга.
Гаиләсе
Улы Раиф.
Мрзлий Врх (Жири)
Мрзлий Врх  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гасымлы (Гәдәбәй)
Гасымлы  (Qasımlı ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Пёттинг
Пёттинг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Карвер (ай кратеры)
Карвер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 62,45 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джордж Вашингтон Карвер (прибл. 1865—1943) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тимер (Тюртека кушылдыгы)
Тимер — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тюртек елгасының сул ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стерлингтон (Луизиана)
Стерлингтон  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD222925
HD222925 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Талмуцишки
Талмуцишки (Талмуцішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ryanair
«Ryanair» ПАҖ (nasdaq: RYAAY) — Аурупадагы  һава ширкате. Штаб-квартирасы — Дублинда урнашкан.
Шише (Марна)
Шише — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ryanair
Ширкәтнең төп аэрапорты — Дублин аэропорты.
Меплвуд (Миннесота)
Меплвуд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Меплвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алангасарлар
Алангасарлар, Зэрпаллар — удмурт мифологиясендә борынгы алыплар. Әкият персонажлары, еш бер катлырак итеп күрсәтеләләр. Риваять буенча кайчандыр удмурт җирләренә елга буенча алып кешеләр менгән, ә аннан соң кире илләренә кайткан, алардан соң бары тик таулар һәм калкулыклар калган (Удмуртия көньягында Алангасар гурезь «Алангасар тавы» топонимнары гына калган). Охшаш риваятьләр Сходные предания связывают городища Чепец мәдәниятенең шәһәрләрен батырлар, юлбасарлар һәм хәттә Е. Пугачёв фетнәчеләре белән бәйлиләр. Алангасарлар, мифик алыплар турында риваятьләр шулай ук татарларда, башкортларда, чирмешләрдә, ногайларда, караимнарда бар. . Алангасарларның образы һәм исеме («ялкау, ахмак») удмуртлар тарафыннан татарлардан алынган. Шуның белән бер вакытта исем удмурт мифологиясендә бик сирәк очрый һәм гомум-удмурт булып тормый. . В. Е. Владыкин Зэрпалларны (Удмурт телендә: Зэр ягыннан [кеше]) төньяк Пермь халыкларның берсе белән бәйли (зэр — зыряннар), соңрак, ул мөгаен башка этносларда эрегән. “Алыплар-кәрләләр” мифологик оппозициясе күп халыкларга мәгълүм һәм ул иң борынгыларга карый дип саныйлар: «алыплар — иң борынгы мәхлукатлар … алар ярым-кеше, ярым-таулар».
Жазен
Жазен — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Казтроне (Беневенто)
Казтроне — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Андреевски (Бреды районы)
Андреевский (Андреевский) — Чиләбе өлкәсенең Бреды районы составына керүче авыл.
Казтроне (Беневенто)
Географиясе
Казтроне Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Андреевски (Бреды районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Казтроне (Беневенто)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Андреевски (Бреды районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Траямф (Луизиана)
Траямф  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Траямф халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лилеково (Болгария)
Лилеково  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кардан (ай кратеры)
Кардан - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 49,57 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Дзедзюле (Подлясье воеводалыгы)
Дзедзюле  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(18852) 1999 RP91
(18852) 1999 RP91 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дзедзюле (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18852) 1999 RP91
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RP91» саналган.
Мрзлий Врх (Идрия)
Мрзлий Врх  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горакша-шатака
Горакша-шатака (дев. गोरक्षशतक, – "Горакшаның йөз строфасы")да Санскрит текстларында булган Хатха-йога тәгълиматы турында иң иртә искә алуларның берсе бар. . Бу кундалинины күтәрү техникасы, эзотерик сарасватичалана (Сарасвати стимуляциясе) белән пранаяма ысулларын тасвирлаучы беренче текст.
Ловинь (Польша)
Ловинь  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петтнау
Петтнау — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Людвигсфельде
Людвигсфельде — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Олы Кандал
Олы Кандал (Большая Кандала) — Сембер өлкәсенең Иске Майна районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93,9%), татарлар (3,1%).
Пашакент (Бандырма)
Пашакент (Paşakent) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бандырма илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Олуг-Мөхәммәт
Олуг-Мөхәммәт хан яки Олыг Мөхәммәт (tat. lat. Oluğ-Möxämmät, اولوغ محمد, Oluğ Mөxәmmәt; 1405—1445) — Урта гасырларның билгеле дәүләт эшлеклесе, Алтын Урда (1436 елгача), Кырым (1437) һәм Казан (1438—1445) ханы. Ичкиле Хәсәннең улы. Башка Мөхәммәттән аермалы буларак Олуг кушаматы ала. Казан ханлыгының нигез салучысы (1438), Касыйм ханлыгына да нигез салуга өлеш кертә.
Тарих
1419—1420, 1421—1423, 1426—1437 ел]]ларда Алтын Урданың ханы була. 1419—1423 елларда, Җучи Олысы өчен, тукайтимуридлар династиясенең кече тармагы белән көрәш алып бара. Җиңелгәч, 1423 елда Идел Болгарстанына кача. 1426 елда Литва кенәзе Витовт ярдәме белән Алтын Урда тәхетен кайтара.
Алтын Урда тәхетендә
Үзенең хакимиятен Кырымга җиткереп, төрек солтаны Мурад II белән дуслык мөнәсәбәтләре урнаштыра. 1428—1429 елларда Мисырга илчелек җибәрә. 1431 елда Олуг-Мөхәммәт мәхкәмәсенә бөек кенәзлек тәхетенә хокуклары булган Дмитрий Донскойның улы һәм оныгы килә. Хан эшне мәсьәләне Василий II файдасына чишә.
Мәскәү белән сугышлар
1436 елда Тимер Котлыгның бер туганының улы, Гыяседдин, тарафыннан тәхеттән төшерелә һәм Кырымга китергә мәҗбүр була. Ләкин тиздән, ярдәмгә Сәет-Әхмәт ханны чакырган, биредәге Хәйдәр әмир белән мөнәсәбәтләре бозыла.
Биләү янындагы сугыш (1437)
300px|мини|уңда|Олуг Мөхәммәт Биләү сугышында [[1437 ел, Петров рәсеме]] Каршы тора алмаячагын аңлап, өчмеңлек гаскәре белән Кырымнан китә һәм Рус Олысы ягына юнәлеп, Белев шәһәренә урнаша. Ләкин Василий шәһәрне ташлап китүен таләп итеп, аңа каршы 30-меңлек гаскәрен җибәрә. Сугыш нәтиҗесендә 3 меңлек татар гаскәре 30-меңлек рус гаскәрен тар-мар иткән.
Олуг-Мөхәммәт Рус Олысында озаклап тормый, ә Алтын Урданың Болгар Олысы җирләренә, Казанга, юнәлә. Казан елъязмачысы язуынча, болгарлар һәм черемислар, русларның һәҗүмнәреннән яклый алырлык көчле территориаль хакимиятнең урнашуына шатланганнар. Урта Идел буенда урнашкач, хан Рус Олысы өстеннән хакимиятен торгызырга уйлый. Һөҗүмнәрен 1439 елда башлый. Шул елның язында хан Нижгарны ала, Мәскәүгә хәтле җитә.
Сүздәл янындагы сугыш (1445)
1444—1445 елларда хан Мәскәүгә каршы тагын бер һөҗүм оештыра. 1444 елда морзалар көнчыгыш рус өлкәләрен алалар. Рязань кенәзлегенә каршы һөҗүмдә ханның улы Мостафа үлә. 1445 елда Олуг-Мөхәммәт Нижгарны ала һәм аннан Мөрәмга юнәлә. Василий II кенәзләрнең берләштерелгән гаскәре белән аңа каршы юнәлә, һәм хан Нижгарга кайта. Сүздәл тирәләрендәге 1445 елның 7 июлендәге хәлиткеч сугышта Мәхмүд һәм Якуб җитәкчелегендәге казан гаскәре русларны тар-мар итә. Василий кенәз һәм аның икетуганы Михаил Верейский әсирлеккә алыналар.
Сугыш нәтиҗәләре: Казан ханлыгы тарафыннан Мәскәү гаскәрләрен тар мар итү, Мәскәү бөек кенәзе Василий 2 Кара әсирлеккә алу (бердәнбер тапкыр тарихта), зур салым салу, Касыйм ханлыгы Мәскәү янында барлыкка килү.
Василий Нижгарга китерелә, ә соңрак Курмышка. Ул октябрьдә иреккә чыгарыла, ә Олуг-Мөхәммәт Казанга кайта. Василийның иреккә җибәрелүенең төгәл шартлары билгеле түгел, ләкин ул зур контрибуция була, аны җыю өчен Мәскәүгә 500 казанлы килә. Рәсәй җирләрендә Касыйм ханлыгы барлыкка килүен Олуг Мөхәммәтнең бу җиңүе белән бәйләргә кирәк. Касыйм ханлыгының беренче ханы Олуг-Мөхәммәтнең улы Касыйм була.