cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Паляки (Мёрский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Френдсвуд (Техас)
Френдсвуд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Френдсвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Фрон-д'Алем
Сен-Фрон-д'Алем — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Затае
Затае — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пестике
Пестике — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фор-Клифф (Пенсильвания)
Фор-Клифф  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Педру-де-Валбон
Сан-Педру-де-Валбон — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кедири Патшалыгы
Кедири яки Кадири (шулай ук Панджалу буларак мәгълүм) ул 1042 елдан якынча 1222 елга кадәр Ява Һинду патшалыгы. Археологик калдыклар җитмәсә дә, Кедири чоры классик әдәбиятта күп үсеш күргән. Бу чорда Мпу Седаһның Какавин Бһаратаюддһа һәм Мпу Панулуһның Гатоткачасрайясы һәм Мпу Дһармаджаның Смарадһанасы чәчәк аткан. Патшалыкның башкаласы Брантас Елгасы үзәненең көнбатыш өлешендә кайдадыр хәзерге Кедири шәһәре һәм әйләнә-тирәдәге Кедири Регентлыгы янында  нигезләнгән булган дип ышаныла.
Этимология һәм исемнәре
"Кедири" яки "Кадири" Санскрит сүзе Хадридан алынган, аның мәгънәсе Һинд тут агачы (Morinda citrifolia), биредә ул pacé яки mengkudu агачы буларак мәгълүм. Моринданың кайрысыбатик ясау өчен көрән-шәмәхә корым эшләп чыгара, ә җимешенең медицина кыйммәте бар. Шулай ук охшаш аталган шәһәр Кадири Андһра Прадеш, Һиндстанда бар. Патшалык Дженггала белән игезәк патшалык булып шулай ук Панджалу буларак мәгълүм. Кыска яшәүче Кадириның икенче династиясен яңарткан Джаякатванг хөкеме вакытында патшалык шулай ук Геланг-геланг яки Гегеланг буларак мәгълүм булган. Кадиридан башкача, патшалыкны еш башкаласы исеме буенча Даһа яки Даһана дип атаганнар. "Даһа" атамасы соңрак Маҗапаһит чорында кулланылган булган.
Кедирины нигезләү
Кедири Патшалыгы Аирлангганың Каһурипан патшалыгының варисы булып тора һәм Явада Исьяна Династиясенең дәвамы буларак карала. In 1045 елда, Аирлангга патшалыгы Каһурипанны икегә Джанггала һәм Панджалу (Кедирига) бүлгән һәм аскет буларак яшәү өчен угылларына урын бирер өчен тәхеттән ваз кичкән. Дүрт елдан соң ул үлгән.
Кедири патшаларының хөкеме
Кедириның тарихи язмалар калдырган беренче патшасы Чри Джаяварша Дигджайя Частапрабху булган (1104–1115 елларда хөкем иткән). 1104 датасы белән язмасында, Аирлангга кебек ул үзен Вишнуның инкарнациясе яки аватары дип игълан иткән. Икенче патша Камешвара булган. Аның рәсми стильләштерелгән исеме Шри Маһараджа Раке Сирикан шри Камешвара Сакалабһуванатустикарана Сарваниварйявирйя Паракрама Дигджайоттунггадэва булган. Патша хөкеменең ланчанасы (патша мөһере) баш сөяге һәм Шиваның символы “чандракапала” дип аталган ярымай булган. Хөкеме вакытында Мпу Дһармаджа Смарадһананы язган, анда патша Камадэва инкарнациясе буларак яратылган булган һәм аның башкала шәһәре Даһана белән бөтен мәгълүм дөньяда сокланганнар. Камешвараның хатыны Шри Кирана мәхәббәт һәм дәрт Алиһәсе Рати инкарнациясе буларак тәбрик ителгән булган. Панджи циклы буларак мәгълүм бу хикәяләр Көньяк-Көнчыгыш Азиядә Сиамга кадәр таралганнар. Камешвараның варисы Джаябһайя (1130–1160 елларда хөкем иткән) булган. Аның рәсми стильләшкән исеме Шри Маһараджа шри Дһарммешвара Мадһусуданаватараниндита Суһртсингһа Паракрама Дигджайоттунггадэва булган. Хөкеменең ланчанасы (патша мөһере) Нарасингһа булган. Джаябһайя исеме 1157 елда Маһабһаратамның Ява юрамасы Седаһның Какавин Бһратаюддһасында үлемсезләндерелгән булган. Бу Какавинны аның туганы Мпу Панулуһ камилләштергән. Мпу Панулуһ Һаривангсаны һәм Гатоткачасрайяны язган. Джаябһайяның хөкеме Борынгы Ява әдәбиятының алтын гасыры дип танылган булган. Джаябһайя язылган дип әйтелгән күрәзә китабы Преламбанг Джойбойо Явалылар арасында киң мәгълүм. Джаябһайя күрәзәчелегендә Рату Адил, Гадел Принц искә алына, бу Ява фольклорында очрый торган популяр фигура. Аның хөкеме вакытында Тернате Кедириның вассал дәүләте булган. Джайябһайяның варисы Сарввешвара (1160-1170 елларда хөкем иткән) булган, аның варисы Арййешвара (1170-1180 елларда хөкем иткән), ул патша “Ланчанасы” буларак Ганешаны кулланган. Киләсе монарх Гандра булган, аның рәсми стильләштерелгән исеме “Шри Махараджа Шри Кроначаррьядипа Хандабһуванапалака Паракраманиндита Дигджайоттунггаде шри Гандра” булган. Аның хөкеменнән (1181 ел белән даталанган) язма мәшһүр рәсмиләр өчен хайван исемнәрен кабул итүне документлый, мәсәлән, “Кбо Салаваһ”, “Менджанган Пугуһ”, “Лембу Агра”, “Гаджаһ Кунинг” һәм “Мачан Путиһ”. Бу язмада искә алынган югары дәрәҗәле рәсмиләр арасында “Сенапати Сарвваджала” яки “лакшмана” титулы бар, бу диңгез флоты генераллары өчен резервланган титул, ягъни шул вакытта Кедириның диңгез флоты булган. 1190 елдан 1200 елга кадәр Патша Шрнгга Кедири белән хөкем иткән, аның рәсми исеме “Шри Махараджа шри Сарввешвара Тривикрамаватараниндита Шрнгга ланчана Дигвиджаяоттунггадэева” булган. Ул патша мөһере буларак ярым айда чангкһа (канатлы кабырчык)ны кулланган. Кедириның соңгы патшасы Кертаджайя (1200-1222) булган. Аның патша мөһере Аирлангганыкы кебек үк Гарудамукһа булган. 1222 елда ул тәхетне Кен Арокка бирергә мәҗбүр булган һәм патшалык өстеннән суверинитетны яңа патшалык Сингһасарига югалткан. Бу Гантер Сугышында җиңелү нәтиҗәсе булган. Бу вакыйга Кедири эрасының ахырын һәм Сингһасари эрасының ахырын билгеләгән.
Маҗапаһит периоды вакытында Кедири
Җию һәм Петак язмалары буенча Маҗапаһит эрасы ахырында, 15-енче гасырда Даһа (Кедириның) сәяси көч үзәге буларак кыска яңарышы булган, аның җитәкчесе булып Кетарбһумины тар-мар итүдән соң 1478 елда Гириндравардһана булган. Әмма ул кыска булган, чөнки Демак Солтанлыгы хөкемдары булган Кертабһуминың варисы Даһаны 1527 елда тар-мар ителә.
Мәдәният
Чәчәк атучы әдәбият эрасы буларак тәбрик ителеп, Кедири Ява классик әдәбиятында әһәмиятле кертем ясаган. Искә алынган әдәби эшләр Мпу Танакунгның Лубдһака һәм Вртасанчая белән Мпу Тригунаның Кришнаянасы һәм Мпу Монагунаның Суманасантакасы шулай ук мәшһүр булып тора. 1178 елда Кытай авторы инша иткән “Линг-вай-тай-та” китабында башка материалларда булмаган Кедирида көн саен тормыш, Кедири хөкүмәте һәм халкы турында сөйләнә. Чоу К'у-фей буенча кешеләр аякларына кадәр каплый торган киемнәр кигәннәр һәм чәч стиле ирекле булган. Аларның йортлары чиста һәм яхшы планлаштырылган булган, идәннәр яшел яки сары киселгән ташлардан ясалган булган. Авыл хуҗалыгы, хайван асрау һәм сәүдә чәчәк аткан һәм хөкүмәттән тулы игътибарны алган. Ул шул вакытта Явалылар ефәк җитештерү өчен Ефәк корты фермаларын һәм мамык киемнәрен кабул итүе турында игълан итә. Елның 5-енче аенда су фестивале бәйрәм ителгән булган, кешеләр елга буйлап бәйрәм итәр өчен көймәләрдә йөргәннәр. 10-ынчы айда тауларда башка фестиваль уздырылган булган. Кешеләр флейта, барабан һәм агач ксилофон (гамеланның борынгы формасы) кебек музыка коралларында уйнау һәм күңел ачу өчен җыелганнар.
Патша ефәк киемнәр һәм алтын бизәкләр кигән булган. Аның башында чәч тараш рәвеше югары күтәрелгән булган. Көн саен ул шакмак тәхеттә дәүләт рәсмиләре, патшалык идарәчеләре белән очрашкан. Очрашудан соң дәүләт рәсмие патшага өч мәртәбә баш игән. Патша сараеннан тыш сәяхәт кылса, ул филгә атланган һәм аның белән буйсынучылары буларак 500–700 солдат барган, Кедири кешеләре патша узганда җиргә сузылганнар.
Икътисад
Кытай чыганаклары буенча Кедири халкының төп шөгыльләре авыл хуҗалыгы (дөге үстерү), хайван асрау (мөгезле терлек, дуңгыз, кошлар) һәм тәмләткечләр сәүдәсе булган. Кедириның башкала шәһәре Даһа (хәзерге Кедири белән бер үк урында урнашкан) кыйтга эчендәрәк мул Брантас елгасы үзәне янында урнашкан. Кедириның икътисадында өлешчә акча кулланылган булган, көмеш тиеннәр патша сарае тарафыннан чыгарылган булган. Соңрак периодларда Кедири икътисады сәүдәгә, бигрәк тә тәмләткеч сәүдәсенә күбрәк бәйле була башлаган. Нәтиҗәдә Кедири диңгез флоты булдырган, ул көнчыгыш утрауларга тәмләткеч сәүдәсен контрольдә тоткан. Кедири көньяк Калимантанда һәм Малуку Утрауларында кертем ясаучыларыннан тәмләткечләр алган. Шуннан соң Һиндстанлылар һәм Көньяк-Көнчыгыш Азиялеләр тәмләткечләрне Тәмләткечләр Маршруты буенча Һинд Океаныннан көньяк Кытайга портлар чылбыры аша Урта Диңгез һәм Кытай базарына чыгарган.
Зеф Юбани
Зеф Юбани ( Zef Jubani  Зеф Джубани ;  ,   , Османлы империясе -   ,   , Османлы империясе ) - Албан шагыйре, тарихчы, фольклорчы, тәрҗемәче, педагог, киң белемле язучы һәм публицист. Албан милли яңарышы эшлеклесе.
Биография
Католик сәүдәгәр гаиләсендә туган. Мальта да коммерция мәктәбендә укыган. Ул Шкодерда Британия һәм Франция дипломатик вәкилләренең секретаре булып эшләгән. 1853 елда Бөекбритания вице-консулы ярдәмчесе. Ул гомеренең мөһим өлешен Триестта, Венециядә һәм хәзерге Черногория җирләрендә үткәрә.
1857 елда ул өйрәнчекләр өчен беренче "Ярдәм җәмгыяте" ("Shoqëri ndimëtare") эшчеләр оешмасын булдыра.
Юбани Төньяк Албан фольклорын, халык җырларын җыю белән шөгыльләнә, албан телен төзәтү һәм Албан әдәбиятын популярлаштыру буенча әдәби комиссия төзүдә катнаша. Албан уникаль тел булганлыктан, аның аерым әлифбасы булырга тиеш дип албан теле өчен уникаль әлифба булдыруны яклый, бәхәсләшә һәм албан теленең дәреслек-грамматикасын яза.
Итальян һәм төрек телләреннән тәрҗемә иткән.
1871 елда ул "Албан халык җырлары һәм шигырьләре җыентыгы"н бастырып чыгара ("Përmbledhje këngësh popullore dhe rapsodi poamash shqiptare"), XVIII гасыр ахыры - XIX гасыр башы Төньяк Албаниянең тарихи һәм каһарманнар турында эпосын күрсәтә.
1878 елда ул Венеция һәм Албан җирләре арасындагы сәүдә мөнәсәбәтләре, Османлы империясендә сәүдә практикасы турында китап бастыра.
«Гьёрг Кастриот тарихлары» авторы, әсәр Скандербег тормышына һәм иҗатына багышланган (бастырылмаган), икътисади һәм политик темаларга мәкаләләр, патриотик шигырьләр кергән.
Ул үз мәкаләләрендә католик һәм мөселман руханиларын дини сегрегациягә һәм аермаларга этәрүдә һәм дәртләндерүдә гаепл. Яшьләрне тик итальян телендә генә укыту өчен Италия миссионерларын тәнкыйтьли. Шкодерның иезуит миссионерлары, ахыр чиктә,дингә каршы пропагандистлыкта гаепләп, Зефны хөкем итәләр.
ZIM2
ZIM2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бейрдфорд (Пенсильвания)
Бейрдфорд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бейрдфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бимә (Кырыкмас кушылдыгы)
Бимә — Кырыкмас елгасы (Ижевка бас.) кушылдыгы. Удмуртиянең Каракүл һәм Сарапул районнары, Татарстанның Әгерҗе районы биләмәләрендә ага.Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Догруҗа (Ширван)
Догруҗа (Doğruca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Васильевка (Чакмагыш районы)
Почта индексы — 452211, — 80256825002.
NGC 7196
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Уракчы (Балык Бистәсе районы)
Уракчы (башка әйтелештә — Урахча) — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы торак пункт. Район үзәгеннән 21 км көнчыгыштарак Чошы елгасының уң кушылдыгы Күлгә суы буенда урнашкан. Халыкның төп шөгыле — игенчелек, терлекчелек. Урта мәктәп. Мәдәният йорты. Владимир чиркәве — 18 йөзнең 1 нче чиреге архитектурасы истәлеге.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3.
Тарих
Казан ханлыгы дәвереннән мәгълүм.
Демография
Халык саны — 1989 елда 375 кеше (урыслар — 52 %, татарлар — 46 %), 2000 елда 423 кеше иде.
Сен-Фрон-де-Праду
Сен-Фрон-де-Праду — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Рая (Мулги)
Рая (Raja) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Липуска-Гута
Липуска-Гута — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Витори (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тибори-Ушински
Тибори-Ушински — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Захаж
Захаж — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петане
Петане — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фуэндетодос
Фуэндетодос — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Икипынар (Бейлыкова)
Икипынар (İkipınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Бейлыкова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бушай
Бушай (tat.lat. Buşay) - татар дәверлегендә ун икенче ай.
Март аена туры килә диярлек.
Бушай (21.2-21.3) – Идел-Урал-Себер аланында йорт мал-туарының артым китерә торган чоры. Кешеләрнең язгы кыр эшләре алдыннан бушап торган вакыты. Гарәптә исә Рәҗәб изге айлардан булып, аларда да бу айда һәртөрле эшләрдән һәм һәртөрле күченеп йөрүләрдән тыелып тора торган ай.
Сылтамалар
[http://www.azatliq.org/content/feature/24454699.html Татар дәверлеге кайчан югалды? ]
Садриев
Садриев— татарча фамилия. Гарәп теленнән кергән «Садри» / «Садретдин» («түр», «хөрмәтле урын») исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге сүзне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Шоркас (Кырымзарай авыл җирлеге)
Шоркас (Шуркасси, Шоркасы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 57 кешенең яшәве мәгълүм.
Изваиль
Изваиль (Изваиль) — Коми Республикасының Ухта шәһәр округында урнашкан авыл.
Шоркас (Кырымзарай авыл җирлеге)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Изваиль
Климат
Изваиль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
ZIM3
ZIM3 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Пейкань
Пейкань — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жу (Рона)
Жу — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Арбиньи
Арбиньи (Arbigny) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Реплонж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,47 км².
Клевки
Клевки (Клеўкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сан-Педру-де-Мерелин
Сан-Педру-де-Мерелин — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(2578) Сент-Экзюпери
(2578) Сент-Экзюпери  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Палялейки
Палялейки (Палялейкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вичулки (Седлецкий повяты)
Вичулки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Захожув
Захожув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Зөлфирә Корнилова
Корнилова Зөлфирә Хөсәен кызы (23 февраль 1939, Ленинград — 15 май 2015, Мәскәү) — Россия табиб-пульмонологы, фтизиатр. Медицина фәннәре докторы, профессор, РФ атказанган табибы, Россия Медицина фәннәре академиясе Үзәк туберкулез фәнни-тикшеренү институтының яңа мәгълүмат технологияләре бүлеге мөдире, Россия Табигый фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты, галимнәр һәм диссертация советы әгъзасы, РФ Президенты эшләре идаралыгының медицина үзәге консультанты, «Вестник» электрон журналының редколлегия әгъзасы,
Биографиясе
Зөлфирә Хөсәен кызы Корнилова 1939 елның 23 февралендә Ленинградта туган. Әтисе Хөсәен Әхмәтов (1914-1993) — композитор, Бөек Ватан сугышы катнашучысы, әнисе Рауза Мөхәмәдиева (1918-2006) — табиб-инфекционист.
1970 елда Зөлфирә Хөсәен кызы кандидатлык диссертациясе, ә 1993 елда "Восстановительные процессы в легких и их регуляция природными эндогенными соединениями" темасына докторлык диссертациясе яклый. 1994-1997 елларда 7-нче Мәскәү туберкулез клиник дәваханәсендә дәвалау эшләре буенча баш табиб урынбасары вазифасын башкара. 1997 елдан — Үзәк туберкулез фәнни-тикшеренү институтының фәнни-дәвалау эше буенча директорның урынбасары сыйфатында (РМФА ЦНИИТ), 2004 елдан — гомуми клиника бүлеге мөдире, 2007 елдан — үз эченә телемедицина һәм институтның уку үзәген алган яңа мәгълүмат технологияләре бүлеге мөдире.
Төньяк Кавказ төбәгендә «Яклау» Бөтенрусия һәлакәтләр медицинасы үзәгенең кыр госпитальләр эшен тәэмин итү өчен институт белгечләре төркемен җитәкли, Ингушетия Республикасы һәм Чечен Республикасында кураторлык эшләрен дәвам итә, анда 500-дән артык фтизиатрия һәм дәвалау-профилактика хезмәте табипларның һәм шәфкать туташларының туберкулезның көнүзәк проблемалары буенча уку оештыра; Ингушетия Республикасының атказанган табибы була. Халыкара «Врачи без границ» оешмасы белән бергә эшли.
150-нән артык фәнни эшләр авторы, 19 фән кандидаты һәм 6 фән докторы әзерләгән; сәламәтлек саклау өлкәсендә Мәскәү шәһәре мэры премиясе лауреаты (2005), «Сәламәтлек саклау отличнигы» билгесе белән бүләкләнә (2002) һәм «Россия Федерациясенең атказанган табибы», шулай ук Россия Федерациясе Сәламәтлек саклау министрлыгының Почет грамотасы белән бүләкләнә.
2015 елның 14 маенда 77нче яшендә Мәскәүдә вафат була.
Төп эшләре
ж. «Проблемы туберкулеза и болезни легких». М. — 2006, № 9-С.5-15.
«Казеозные процессы у больных туберкулезом, сочетанного с ВИЧ-инфекцией». ж. «Проблемы туберкулеза». М. — 2008, № 10
«Клинико-морфологические особенности течения туберкулеза при ВИЧ-инфекции». ж. «Проблемы туберкулеза и болезней легких». М. — 2008, № 10, С. 13-20.
Тегермән Пүчинкәсе
Мельничный Пүчинкәсе — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.
Почта индексы — 422661.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Фриона (Техас)
Фриона  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фриона шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ночная (Куданга кушылдыгы)
Ночная — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Куданга елгасының сул ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Енгван Ким
Енгван Ким (1911 елның 12 ноябре, Усть-Сидими авылы, Уссури өлкәсе, Диңгез  буе өлкәсе, Россия Империясе - 1994 елның 14 декабре, Алматы, Казахстан ) - Совет һәм Казакъстан галиме, физика-математика докторы (1959), профессор (1950), Казакъ ССР Фәннәр Академиясенең корреспондент әгъзасы (1962), Казакъ ССРның атказанган галиме (1981).
Биография
Енгван Инсугович Ким 1911 елның 12 ноябрендә  Россия Империясенең Диңгез буе  өлкәсе (хәзерге Хасан районы ) Усть-Сидими авылында туган.
1932 елда Никольск-Уссури педагогик көллиятен, 1937 елда Мәскәү дәүләт университетын тәмамлый.
Фәнни эшчәнлеге
Төп фәнни әсәрләре "Теории с частными производными" темасына багышланган. Э).
Искәрмәләр
При написании этой статьи использовался материал из издания «Казахстан. Национальная энциклопедия» (1998—2007), предоставленного редакцией «Қазақ энциклопедиясы» по лицензии Creative Commons BY-SA 3.0 Unported.
Тотыш
Тотыш — билгеле бер холыклы, кыланышлы булу, үз-үзен тоту характеры. Күп күзәнәкле организмнарда тотыш өчен нерв системасы җавап бирә.
Рая (Муствеэ)
Рая (Raja) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Форд-Сити (Пенсильвания)
Форд-Сити  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Клешняки
Клешняки (Клешнякі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Форд-Сити (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Клешняки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Форд-Сити (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Фрон-ла-Ривьер
Сен-Фрон-ла-Ривьер — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Фуэндехалон
Фуэндехалон — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZKSCAN1
ZKSCAN1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Липуш
Липуш — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тибори-Эзерня
Тибори-Эзерня — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кип (Иртыш кушылдыгы)
Кип — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 7197
NGC 7197 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Петаньци
Петаньци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вичулки (Сохачевский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виторио Венето (Виченца)
Виторио Венето — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виторио Венето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Педру-де-Оливейра
Сан-Педру-де-Оливейра — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пеинджень
Пеинджень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Захожув-Колёния
Захожув-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ленино (Чакмагыш районы)
Ленино — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452211, — 80256825004.
Бөгелмә туган якны өйрәнү музее
Бөгелмә туган якны өйрәнү музее (Бугульминский краеведческий музей) — Татарстанның Бөгелмә шәһәрендә урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Музей 1736 елдан башлап хәзерге заманга кадәр Бөгелмә шәһәре һәм районы тарихы белән таныштыра.
Тарих
1929 елның 1 октябрендә ачыла. Бөгелмә туган якны өйрәнү музее — Татарстанның иң борынгы музейларының берсе. 2011, 2014 елларда ТР хөкүмәте грантына ия була.
Бина
Музей XIX гасырда төзелгән, үзара тоташкан ике бинада урнашкан. Берсе — асылзат А. Ф. Елачич, икенчесе — сәүдәгәр Ф. Д. Климов йорты.
Экспонатлар
Музейда 7 экспозиция һәм күргәзмә залы бар. Мәйданы — 796 кв. м. Музей фондында ~20 000 экспонат саклана. Экспозициядә Е. Пугачев күтәрелеше, XIX гасыр Бөгелмә ярминкәләре турында материаллар, XVIII—XX гасырларда шәһәр тарихы белән бәйле документлар, татар, рус, чуаш, мордва халкының йорт кирәк-яраклары, раритетлар күрсәтелә. Емельян Пугачёв баш күтәрүе (1773—1775 еллар) белән бәйле экспонатлар: туп, кораллар, Бөгелмә янындагы сугышны тасвирлаган китап, Е. Пугачёв манифесты.
«Бөгелмә XIX—XX гасыр башында» бүлегендә татар, рус, чуаш, мордва халкының йорт кирәк-яраклары урын алган. Татар халкының зәркән әйберләре, челтәрләү алымы белән эшләнгән чулпы, яка чылбыры, чигелгән калфак, бил каешы күрсәтелә.
Экспозициядә Бөгелмә төбәгендә кулак малын тарату белән бәйле КГБ архивы материаллары, Сталин исеменнән Бөгелмә районы колхозчыларына юлланган телеграмма, газеталар, сугыш листовкалары, 1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы чорында язылган хатлар куелган. Музей фондының язма чыганаклары: Бөгелмә өязе идарәсе утырышлары журналлары, мөселман этикасы, 1894 елгы шәһәр планы, Бөгелмә шәһәре соборының чиркәүгә килүчеләр елъязмасы.
Икису (Мазыдагы)
Икису (İkisu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Раякүла (Алутагусе)
Раякүла (Rajaküla) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Илдар Юзеев
Илдар Гафур улы Юзеев — күренекле татар шагыйре.
Тәрҗемәи хәл
Шагыйрь 2004 елның 21 декабрендә Казанда вафат була һәм Яңа бистә зиратында җирләнә.
Иҗаты
И.Юзеев әдәби иҗат белән бик иртә шөгыльләнә башлый. 1943 елда аның «Дошман җиңелә» исемле шигыре район газетасында басылып чыга. Ул шулай ук пьесалар язуда да көчен сынап карый, хәтта шулардан берсе — «Алсу гөлләр» дигәне — мәктәп сәхнәсендә дә уйнала. Ә унынчы сыйныфта укыганда яшь авторның шигырьләре инде Уфада «Әдәби Башкортстан» журналы, «Кызыл таң» газетасы кебек республика матбугатында күренә башлый.
Һ.Такташ шигырьләре тәэсирендә яза башлаган И.Юзеев үзенчәлекле шагыйрь буларак узган гасырның илленче-алтмышынчы елларында формалаша. Аның шигъри таланты аеруча поэма жанрында ачыла. 1955 елда «Совет әдәбияты» (хәзерге «Казан утлары») журналында басылган «Таныш моңнар» поэмасы белән ул киң катлау укучылар арасында таныла. Беренче поэмаларында ук иҗатының төп билгеләре — хис һәм фикер гармониясе, табигыйлек, лирик моң, ихласлык сыйфатлары ачык төсмерләнә. Шагыйрьнең шуннан соңгы шигырь һәм поэмалары, романтик-лирик хасиятләрен, моң һәм хис муллыгын саклаган хәлдә, гражданлык мотивлары, үзгәрүле заман таләпләренә һәм ихтыяҗына бәйле олы идеяләр, социаль эчтәлек белән сугарыла бара. «Әнкәй» (1959), «Фәрит-Фәридә» (1959), «Миләүшә» (1954-1965), «Язылмаган поэма» (1964), «Өчәү чыктык ерак юлга...» (1965), «Тынлык белән сөйләшү» (1966), «Карурман» (1971), «Таш диварлар авазы» (1973), «Өзелмәсме кыллар?» (1977), «Таш кала фаҗигасе» (1988), «Өзелгән тәсбих» (1989) кебек лирик, драматик поэмаларында һәм башка бик күп шигырь, балладаларында әдип, заман темаларына һәм тарихи үткәнгә мөрәҗәгать итеп, кеше рухының бөеклегенә, хөрлегенә дан жырлый, һәртөрле явызлыкка, изүгә, шәфкатьсезлеккә, коллыкка, ялганга каршы нәфрәт хисләрен ачык гәүдәләндерә.
«Миләүшә» исемле китабына (1968) тупланган поэмалары һәм балладалары өчен И.Юзеев, шагыйрьләрдән беренче буларак, 1968 елда Татарстанның М.Җәлил исемендәге Республика премиясенә, ә «Таш диварлар авазы» һәм «Өзелмәсме кыллар?» исемле поэмалары өчен 1980 елда Татарстан Республикасының Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә лаек була.
И.Юзеев шигъриятендәге төп сыйфатлар — тирән моң, лиризм, фикер-хис ачыклыгы, форма төгәллеге — композиторларны да илһамландырып тора. Шагыйрьнең дистәләрчә шигъри әсәрләренә көй языла. Халык арасында киң таралган «Яшь наратлар» (Җ.Фәйзи музыкасы), «Төнбоек» (Л.Айтуганов музыкасы), «Шофер», «Резидәкәй» (Ш.Мәҗитов музыкасы), «Кайтам инде», «Бөркет турында баллада», «Чит илләргә чыксаң» (С.Садыйкова музыкасы), «Яшьлек дустыма», «Фәүзия җыры», «Таң кызы җыры», «Серле чәчәк» (М.Яруллин музыкасы), «Кыр казлары артыннан», «Туган ягым каеннары», «Гашыйклар тавы» (М.Имашев музыкасы), «Хуш инде» (Ф.Мортазин музыкасы), «Мәтрүшкәләр» (А.Гыйләҗев музыкасы), «Сине уйлап янам» (С.Ибраһимов музыкасы) һ.б. бик күп җырлар шагыйрь иҗатының үзенчәлекле бер тармагын тәшкил итә.
И.Юзеев — танылган драматургларның берсе, дистәдән артык комедия, драма, трагедияләр авторы. Әдипнең пьесалары оригиналь сюжетка корылуы, шигърилеге, романтик пафосы, оптимистик рухы белән җәлеп итә. Поэзиясендәге кебек, пьесаларында да автор кеше күңеленең якты, гуманистик омтылышларын романтик буяулар белән сурәтләргә омтыла, матурлыкның кадерен белү, халыкның рухи һәм мәдәни казанышларын, гореф-гадәтләрен саклау, аларны дәвам иттерү, үстерү турындагы уй-хыяллары белән уртаклаша.
thumb|left|Илдар Юзеев яшь чагында
Драматургның иң күп куелган пьесасы — «Сандугачлар килгән безгә» дигән моңсу комедиясе. Ул — 1974 елдан бүгенге көнгә кадәр К.Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры һәм Казан дәүләт Яшьләр театры репертуарында, шулай ук Башкорт дәүләт академия театры, Мари музыкаль драма театры, Тува рус драма театры, Каракалпак Яшь тамашачылар театры сәхнәләрендә куела, Ленинград, Казан, Уфа, Кемерово телевидениеләре аша күрсәтелә. СССР халыклары театр сәнгате һәм милли драматургиясенең Ленинградта уздырылган Бөтенроссия фестивалендә (1978) әлеге пьеса буенча куелган спектакль өчен Тува рус драма театры коллективы һәм пьеса авторы I дәрәҗә диплом белән бүләкләнә һәм фестиваль лауреаты дигән исемгә лаек була.
Шагыйрь-драматургның «Янар чәчәк», «Бөркетләр кыяга оялый» («Улыбыз өйләнә, без аерылышабыз»), «Кыр казлары артыннан», «Кайтмый калсам, көтәрсеңме?», «Бәхетемнән узып барышлый», «Безнең әти мировой», «Онытылмас бәет», «Мәкәрҗәгә барган идек», «Сөйгәнемнең туган көне», «Гашыйклар тавы», туксанынчы елларда иҗат ителгән «Ак калфакны төшердем кулдан», «Хуш, Хәйбуш!», «Моңлы бала түгел идем...», «Эзләдем, таптым, югалттым» кебек драма һәм комедияләре дә профессиональ театрлар репертуарында ныклы урын алалар.
Заман һәм кеше мөнәсәбәтләренең калкурак чагылышына ирешү, чынбарлыкны гомумиләштеребрәк, аның фәлсәфи асылын бер фокуска туплабрак бирү өчен, шагыйрь еш кына шартлы алымнарга мөрәҗәгать итә, тәэсир көченә ия булган символик образларны кертә. Эчтәлек һәм форма өлкәсендәге эзләнүләр «Мәхәббәт китабы» исемле поэмалар циклында (1978), «Таймас» (1961), «Соңгы төн» (1972), «Очты дөнья читлегеннән» (1980), «Мәңгелек белән очрашу» (1982) исемле шигъри трагедияләрендә, Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрында куелган «Ерактагы кәккүк авазы» спектакленең (Рәшит Кәлимуллин операсы) либреттосында үзенчәлекле гәүдәләнеш таба.
И.Юзеев иҗат эшчәнлегенең башыннан ук татар балалар әдәбияты белән даими багланышта һәм хезмәттәшлектә яши. «Ялкын» журналының унике ел дәвамында әдәби хезмәткәре һом редколлегия әгъзасы буларак, шулай ук Язучылар берлегенең яшь авторлар белән эшләү бүлеге мөдире сыйфатында ул татар балалар әдәбиятын үстерүгә, яшь әдәби алмаш тәрбияләүгә үзеннән зур өлеш кертә. Аның балаларга адресланган үз әсәрләре дә байтак. Алар шагыйрьнең аерым җыентыкларында («Пони малае нәни Җирәнкәй», 1967; «Аю сатам, кем ала?», 1999; «Бәби Ай», 2003 һ.б.) һәм 2002 елда нәшер ителгән биш томлык «Сайланма әсәрләр»енең икенче томында урын ала.
И.Юзеевның туксанынчы еллардагы иҗаты, заманның кискен үзгәрешләренә һәм үзенең тормыш тәҗрибәсенә бәйле рәвештә, хис-фикер, тел-стиль образлылыгы, кичерешләре ягыннан тагы да тирәнәя төшә, кеше шәхесе, яшәеш, халык-милләт турындагы шигьри-фәлсәфи уйланулары яңа поэтик сыйфатлар, төсмерләр белән баеп-ялтырап китә («Уйлый күңелем төрлесен» шигырьләр җыентыгы, «Татар моңы» поэмасы, «Таш диварлар авазы» поэмасының яңа редакциясе һ.б.).
Гомумән, 1956-2003 еллар арасында И.Юзеевның тезмә һәм чәчмә әсәрләре тупланган кырыклап китабы дөнья күрә. И.Юзеев 1963-1994 елларда Татарстан Язучылар берлеге идарәсендә, 1979-1984 елларда РСФСР Язучылар берлеге идарәсендә, шулай ук төрле елларда Азия-Африка илләре язучылары белән багланыш буенча Совет комитетында, «Казан утлары», «Сөембикә», «Идел» журналларының редколлегияләрендә әгъза булып тора, РСФСР язучыларының IV (1975), V (1979), СССР язучыларының VI (1981), VIII (1986) съездларында делегат булып катнаша. Төрле елларда Татарстан Язучылар берлегенең шагыйрьләр секциясен, остаханәсен җитәкли.
Белмонт (Пенсильвания)
Белмонт  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Белмонт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паляне (Докшыцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Клидзеняты
Клидзеняты (Клідзеняты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Жулье
Жулье — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Магнит агымы
Магнит агымы - магнит индукциясе \vec B, мәйдан S, \vec B һәм нормаль \mathbf{n} арасындагы
α
почмактан косинус тапкырчыгышына тигез физик зурлык.
Аржи (Эн)
Аржи (Argis) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Амберьё-ан-Бюже кантонына карый.
Магнит агымы
Мәйданның вектор элементы
dS
биредә \mathbf{n} — өслеккә перпендикуляр берәмлек векторы
(1979) Сахаров
(1979) Сахаров  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Магнит агымы
B
(1979) Сахаров
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2006 P-L» саналган.
Магнит агымы
ΔS
скаляр тапкырчыгышына тигез:
— \vec B һәм нормаль \mathbf{n} арасындагы почмак.
Шулай ук
Φ
магнит агымы
L
контуры буенча
вектор потенциалының циркуляциясенә тигез:
Үлчәнү
Магнит агымы СИ системасында Вебер белән үлчәнә: Вб = В·с = кг·м²·с-2·А-1, СГС системасында — максвелл (Мкс, 1 Вб = 108 Мкс) белән үлчәнә.
Магнит агымы максус әсбап белән үлчәнә, ул флуксметр яки веберметр дип атала.
Гаусс теоремасы
Магнит индукциясе (
Sänğät
Sänğät - kiñ mäğnäle töşençä, nindider tarmaqta ostalıq bularaq kürsätelä ala. Keşelekneñ näfislekkä ixtıyacın qänäğätländergän mädäni eşmäkärlek. İctimaği estetik normalar üzgäreşendä estetik tä'sirle küreneşlär icat itü sänğät dip yörtergä xoquq aldı.
Магнит агымы
Гаусс теоремасы
B
Sänğät
Böten cämğiät qısalarında sänğät - çınbarlıqnı añlawnıñ maxsus ısulı häm küsätü alımı.
Магнит агымы
Гаусс теоремасы
) өчен Гаусс теоремасы буенча йомык өслек
S
Sänğät
Sänğät üseşen dinnän ayırıp bulmıy. Nıqlı urın alğan din sänğättäge törle simvollar yärdämendä yuğarı xaqiqätne xalıqqa añlatırğa tırışa.
Магнит агымы
Гаусс теоремасы
аша магнит агымы нульга тигез:
Sänğät
Tatar şämailläre dä sänğät üzençelekle töre bulıp qarala.
Wazifalar
Sänğät şulay uq:
Магнит агымы
Гаусс теоремасы
Шуннан магнит коргысы - магнит монополе булмавы чыга.
Магнит агымын квантлау
Үтә үткәргеч боҗрасы аша магнит агымы тик дискрет һәм агым квантына кабатлы:
1961 елда магнит агымын квантлау тәҗрибәдә табылган.
ZKSCAN2
ZKSCAN2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Фуэнтес-де-Хилока
Фуэнтес-де-Хилока — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зәйнәп Садриева
Зәйнәп Садриева, Зәйнәп Садретдин кызы Садриева, Zaynab Sadriyeva (1914-1991) – үзбәк драма театрына нигез салучыларның берсе, Хәмзә исемендәге Үзбәк драма театрында эшләгән (1932-1987). Үзбәкстан ССР халык артисты (1952), Үзбәкстан ССРның Хәмзә исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1979).
Тәрҗемәи хәле
1914 елның 25 октябрендә Әстерханда татар гаиләсендә туган. 1920 елда әтисе Садретдин эшләгән он заводын Ташкәнт янындагы Кавынчы кышлагына күчергәч, гаилә дә шунда күченә (хәзер Янгиюл (Yangiyoʻl) шәһәре). Ташкәнтта үзбәк кызлары өчен ачылган укуханәдә (техникум) булачак үзбәк шагыйрәсе Зөлфия белән бергә укый. 17 яшендә сәнгать юлына аяк баса.
Иҗаты
Төрле спектакльләрдә – рус һәм милли классикада, үзбәк театры тарихына кереп калган һәм бер көнлек тамашаларда да - бердәй уңыш белән уйный. Көчле рухлы, каты куллы хатын-кыз каһарманнар галереясен тудыра. Үзбәк театры тамашачысы хәтерендә олы яшьтәге, каты куллы, акыллы үзбәк әбисе рольләре белән истә калган.
Ташкәнт татар театры
Инкыйлаб алдыннан һәм, бигрәк тә, 1920 елларда татар театры дөньясында Ташкәнт шәһәре аерым урын алып тора. Беренче булып, Урта Азиягә 1911 елда Ильяс Кудашев-Ашказарский төркеме килә. 1912-1913 елларда Габдулла Кариевның «Сәйяр» төркеме Г. Камал пьесаларын («Банкрот» һ. б.) күрсәтә. 1912 елда Төркистанның күп кенә шәһәрләрендә Касыйм Шамил җитәкләгән «Нур» төркеме чыгышлары зур уңыш белән бара. Нәкъ шушы чорда һөнәри Ташкәнт (дәүләт) татар театры барлыкка килә. Анда күп кенә татар артистлары (мәсәлән, 1921-1923 елларда Галия Кайбицкая (1906-1984)) иҗади чыныгу уза. Татар телендә барган тамашаларга үзбәк интеллигенциясе дә бик теләп йөри. Татар иҗат төркемнәре белән бер үк вакытта, Ташкәнтка азәрбайҗан труппалары да еш килә. Телләрнең якынлыгы үзбәк театрына татар һәм азәрбайҗан театрлары кабул иткән аурупача театр уйнау алымнарын үзләштерергә ярдәм итә. Ләкин 1920 елларда үзбәк театры сәхнәсенә чыгып, хатын-кыз ролендә уйнаучы кыю үзбәк кызлары табылмый әле. Шуңа күрә үзбәк театрында беренче хатын-кыз рольләрен башкарырга татар хатын-кыз артистлары алына. Инкыйлабка кадәр үк татар һәм үзбәк сәнгать түгәрәкләрендә катнашкан татар кызлары Мәгъсүмә Карыева (1903-1946) һәм Зәйнәп Садриева, рус кызы Мария Кузнецова (1899-1956) үзбәк театрының беренче карлыгачлары була.
Беренче адымнар
1929 елда Эшче-яшьләр күчмә театрына эшкә алына. Шәһәрләр һәм кышлаклар мәйданнарында, клубларда, ялан кырда чыгыш ясаучы әлеге театр бер сезонга 25-30 яңа тамаша (премьера) әзерли. Басмачылыкка каршы, күмәк хуҗалыкка керергә өндәүче тамашалар белән беррәттән, театр чыгышларында һәрдаим «хуҗум» (хатын-кыз иреге, пәрәнҗәдән баш тарту) темасы да күтәрелә. Беренче уйнаган пьесасы — Казаннан килгән режиссерлар Гомәр Дәвишев һәм Исхак Илялов куйган «Мамыкка зыян салучылар» пьесасы.
Хәмзә театрында
1932 елда Хәмзә исемендәге Үзбәк драма театрына кабул ителә. Анда Мәскәү театр студиясен тәмамлап кайткан беренче буын үзбәк актрисалары Турсуной Саидазимова (тиздән ире тарафыннан үтерелә) һәм Сара Ишантураева алгы планга чыга, татар актрисаларының кирәге бетә: Мәгъсүмә Карыева характерлы рольләр уйнауга күчә. Үзбәк телен яхшы белгән, җөмһүрияттә исеме билгеле Зәйнәп Садриева Хәмзә театрында үзенә урын таба.
Хәмзә театрында гомер буе диярлек уйный. Соңгы 3 ел (1987-1991) Ташкәнтның Әбрар Һидаятов исемендәге театрында эшли.
Уйнаган рольләре
1936 елда Фридрих Шиллерның «Мәкер һәм мәхәббәт» пьесасында (режиссер Исхак Илялов) ике рольдә уйный: фрау Миллер һәм леди Мильфорд. 1939 елда М. Горькийның «Егор Булычев һ.б.» пьесасында (режиссер Исхак Илялов) Ксения ролендә чыгыш ясый. Режиссерлар Соломон Михоэлс (1943, «Муканна» спектаклендә), Шәриф Каюмов, Александр Гинзбург кул астында эшли.
1976 елда Сәед Әхмәт пьесасы буенча куелган «Киленнәр фетнәсе» спектаклендә (режиссер Баһадир Юлдашев) Фәрман-биби роле белән – 7 улының хатыннарын һәм 20 оныгын каты кулларда тотучы намуслы, акыллы, кадерләүче ана һәм туры сүзле кайнана буларак - истә кала.
Аввакум Петров
Аввакум Петров (, —, ) — праваслау дин әһеле. 1640-еларның азагыннан 1650-елларның башына кадәр — Юрьев-Повольски шәһәрендә протопоп, Тәкъвалык өчен көрәшүчеләр (Кружок ревнителей благочестия) түгәрәге катнашучысы, түгәрәк әгъзасы булган булачак Мәскәү патриархы Никонның дусты һәм көрәштәше; соңыннан Никон һәм патша Алексей башлап җибәргән чиркәү реформасының килешмәс дошманы, искейолалыкның идеологы һәм иң күренекле эшлеклеләреннән берсе. Патша әмере буенча үтерелгән.
Сен-Фрон-сюр-Низонн
Сен-Фрон-сюр-Низонн — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Изъюр
Изъюр (Изъюр) — Коми Республикасының Ухта шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Изъюр климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Агыйдел (журнал)
«Агыйде́л» (Ағиҙел) — Уфада нәшер ителүче айлык әдәби-нәфис һәм иҗтимагый-сәяси журнал. Республиканың төп әдәби басмасы санала. Башкорт телендә чыгучы «калын» журнал язучыларның яңа әдәби әсәрләрен һәм әдәбият белеме буенча хезмәтләрен бастырып бару белән беррәттән, җөмһүрият һәм илдәге сәясәт, икътисад, фән, мәдәният, мәгариф яңалыкларын да даими урнаштыра.
Оештыручылары: Республика хөкүмәте, Язучылар берлеге һәм басма мөхәрририяте.
Тарих
Мәҗит Гафуриның «Шагыйрьнең алтын приискасында», Афзал Таһировның «Солдатлар», Һәдия Дәүләтшинаның «Ыргыз», Имай Насыйриның «Сибай», Мостай Кәримнең «Кара сулар», Зәйнәп Биишеваның «Кимсетелгәннәр», Рәми Гариповның «Табыну» әсәрләре беренче тапкыр әлеге басмада дөнья күрә.
Баш мөхәррирләр
Имай Насыйри (1925, 1926); Давыт Юлтый (1930-1931, 1933); Булат Ишемгул (1932, 1934, 1935-1936); Төхфәт Янәби (1932, 1936-1937); Габдулла Амантай (1934-1935); Хәниф Кәрим (1937 елдан); Низам Карипов (1939-1941); Гали Зөлкәрнәев (1946-1948); Сәгыйть Агиш (1949 елдан); Наҗар Нәҗми (1952); Әкрам Вәли (1952-1955); Хәким Гыйләҗев (1955); Әсгать Мирзаһитов (1968); Рәис Низамов (1973); Ә.С. Гәрәев (1978-1988); Булат Рәфыйков (1988); Сафуан Әлибай (1998); Әмир Әминов (2002 елдан) ; Рәлиф Кинҗәбаев; Мөнир Кунафин (2020 елдан).
Журнал эчендә журнал
1980 еллар азагыннан «Оран», «Бәпембә», «Шоңҡар» кушымталары белән чыга.
«Ағиҙел» журналының баш мөхәррире Булат Рәфыйков үз кул астындагы басмада иҗади яшьләр өчен «Журнал эчендә журнал»  чыгарырга  тәвәккәлли. 1993 елның азагында Башкортстан китап нәшрияты, әлманах рәвешендә, яшьләр журналының тәүге санын нәшер итә. Ә инде 1994 елның гыйнварында рәсми теркәлү үткәннән соң, «Шоңҡар» журналы, мөстәкыйль басма буларак, үзенең дөньяга тууы хакында хәбәр итә.
Нәниләр өчен тәгаенләнгән «Бәпембә» журналы ата-аналарның да, балаларның да яраткан «Акбүзат» («Аҡбуҙат») журналы булып китә.
Сан-Педру-де-Эште
Сан-Педру-де-Эште — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Агыйдел (журнал)
Кызыклы факт
«Агыйдел» журналының 100 еллыгы хөрмәтенә «Казан утлары» журналы үзенең 2023 елгы март ае санында «Казан утларында ― Агыйдел» рубрикасы урнаштыра. Биредә «Агыйдел» журналының баш мөхәррире Мөнир Кунафинның «Әдипләр иңендә халык сүзе һәм какшамас намус ята» мәкаләсе (122нче биттә), «Агыйдел» авторларыннан Хәсән Назар, Гүзәл Ситдыйкова, Кадим Аралбай, Гөлфия Юнысова, Әхмәр Үтәбай, Гөлнур Якупова, Салават Әбүзәр, Йомабикә Ильясова, Таңсылу Карамышева, Лилия Сакмар, Хисмәтулла Юлдашев, Тамара Искәндәрия, Айсылу Гарифуллина, Зөлфия Ханнанова, Галия Кәлимуллина, Гөлназ Котыева, Лариса Абдуллина шигырьләре (125-131нче биттә), Рәшит Солтангәрәевның «Татар белән башкорт» хикәясе (132-159нчы биттә) урын алган.
Петелинек
Петелинек — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
NGC 7198
NGC 7198 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тильвиця
Тильвиця — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зацивильки
Зацивильки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липя-Гура (Диңгез буе воеводалыгы)
Липя-Гура  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.