cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үчәлле (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2084) Окаяма
(2084) Окаяма  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1935 елның 7 февралендә Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 CK» саналган.
Ансост
Ансост — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Межев
Межев (Megève) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Салланш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 44,11 км².
Иске Шаһ
Иске Шаһ яки Иске Шах  (Иҫке Шах, Старошахово) — Башкортстанның Ярмәкәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Добринци
Добринци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нансель-ла-Кур
Нансель-ла-Кур (Nampcelles-la-Cour) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Ев-Юган (Назым кушылдыгы)
Ев-Юган  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Назым елгасының сул ярына тамагыннан 211 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Донназак
Донназак (Donnazac) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,74 км².
Габбард (Орегон)
Габбард  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Габбард шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пэлитөзү (Мудурну)
Пэлитөзү (Pelitözü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 3140
NGC 3140 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тюри-ан-Валуа
Тюри-ан-Валуа — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Роза Солтанова
Роза Солтанова - данлыклы Әлмәт төбәгендә яшәүче танылган мөгаллимә, шагыйрә, Татарстан Язучылар берлегенең Әлмәт бүлегендә булдырылган күренекле фронтовик-әдип премия лауреаты, Россия Язучылар берлегенең төбәкара (региональ) бүлеге әгъзасы.
Ени Бүюклү (Теккекөй)
Ени Бүюклү (Yeni Büyüklü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Теккекөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тораман (Һыныс)
Тораман (Toraman) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монтальдо-Скарампи
Монтальдо-Скарампи — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Монтальдо-Роеро
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Озера (Колпенка кушылдыгы)
Озёра — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Колпенка елгасының сул ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ратскирхен
Ратскирхен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ист-Пекос (Нью-Мексико)
Ист-Пекос  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Пекос халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кийнений-Мич
Кийнений-Мич — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добромирци
Добромирци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Нантёй-су-Мюре
Нантёй-су-Мюре (Nampteuil-sous-Muret) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Валь-де-Пре
Валь-де-Пре (Val-des-Prés) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Северный Бриансон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 44,77 км².
Ени Деренеҗи (Кызылҗаһамам)
Ени Деренеҗи (Yeni Dereneci) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тюри-су-Клермон
Тюри-су-Клермон — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Тритикале
Тритикале – бодай белән арыш гибриды. Исеме дә шуннан килеп чыга: бодайның латинча исеменнән (тритикум) беренче өлешен һәм арышның (секале) икенче өлешен алып кушканнар. Бодай белән арыштагы уңай сыйфатларны бер үсемлектә берләштерү уе галимнәрне, биологларны күптәннән кызыктырган. Белгәнебезчә, бодайда яхшы сортлы икмәк пешерү өчен кирәкле компонетлар күбрәк, ә арыш суыкка бирешми.
Әлеге ике культураны кушу тәҗрибәсен тәүге тапкыр 19 нчы гасыр азакларында ясап карасалар да, чын гибридларны узган гасыр урталарында гына барлыкка китергәннәр.
Тритикале нигездә терлек азыгы буларак кулланыла, әмма аңардан шактый күләмдә икмәк тә пешерәләр һәм кондитер әйберләре дә җитештерәләр.
Татарстанда тритикаленың «Тальва-100», «Немчиновский-56», «Аграф», «Союз», «Юбилейная» сортлары игелә.
Монтальдо-Торинезе
Монтальдо-Торинезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Торба (Бодрум)
Торба (Torba) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аксаково (Ярмәкәй районы)
Аксаково — Башкортстанның Ярмәкәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452195, — 80225840002.
(4042) Охотск
Тарихы
1989 елның 15 гыйнварында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 AT1» саналган.
Еман-Галь-Юган
Еман-Галь-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кече Сынь-Ега елгасының уң ярына тамагыннан 90 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нантёй-ла-Фос
Нантёй-ла-Фос (Nanteuil-la-Fosse) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Ратцерт
Ратцерт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юмрат
Юмрат — Олы Чирмешән елгасы кушлдыгы. Сембер өлкәсенең Кошки районы биләмәләрендә ага. Татарстанның Норлат районы чиге янында Чирмешәнгә коя. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
NGC 3141
NGC 3141 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тье (Уаза)
Тье — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Гайнс (Орегон)
Гайнс  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гайнс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтальто-Дора
Монтальто-Дора — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Монженевр
Географиясе
Коммуна мәйданы — 40,07 км².
(3149) Окуджава
(3149) Окуджава  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 22 сентябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SH» саналган.
Кийнень-Бей
Кийнень-Бей — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кабалло (Нью-Мексико)
Географиясе
Кабалло халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кийнень-Бей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Льюис (Льюис, Нью-Йорк)
Льюис  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кабалло (Нью-Мексико)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Льюис (Льюис, Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дойранци (Кырҗали өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтанаро
Монтанаро — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Акъяр, Чертуш, Чаллы Башы һәм Шахмай авылларыннан Сталинград сугышында катнашучылары (бүлүгә)
Хәсәншин Мирза Хәсәнша улы 1917 елда Чистай районы Акъяр авылында туа, 1939 елда 22 яшендә совет-фин  сугышына алына. Икенче бөтендөнья сугышы башланган көнне ул : «Ял көне казармада ята идек (Черновец шәһәре), кинәт тревога яңгырады, немец самолетлары бомбага тота башлады...”дип искә ала. Танкист механик-водитель өчен сугыш әнә шулай башланып китә.1942 нче елның 19 нчы ноябрь көнне Сталинградны азат итү өчен “Уран” операциясендә Н.Ф.Ватутин командалыгындагы  Көньяк-Көнбатыш фронт составында катнаша, “За оборону Сталинграда” медале белән бүләкләнә. Мирза абый Сталинград сугышын “...Без трактор заводында идек. Заводка каршы урнашкан Мамай Курганы өчен дәһшәтле танк сугышлары башланды. Бик зур авырлык һәм югалтулар белән җиңүгә ирештек ...”дип искә ала. 1943 нче елда Курск дугасында катнаша һәм “Кызыл Йолдыз” ордены белән бүләкләнә. Германиягә хәтле барып җитеп, 1947 нче елда гына авылга әйләнеп кайта. Озак еллар буена ферма мөдире булып эшли. Бу истәлек 1974 нче елда 10 нчы Б сыйныфы укучысы Галимов Газинур тарафыннан язып алынган. Хәсәншин Мирза бабай 1987 нче елда вафат булган.
Ени Доган (Кепез)
Ени Доган (Yeni Doğan) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кепез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Акъяр, Чертуш, Чаллы Башы һәм Шахмай авылларыннан Сталинград сугышында катнашучылары (бүлүгә)
Хәлилов Һәдиулла 1916 нчы елда Чистай районы Акъяр авылында туа, 1941 нче елда сугышка алына, Мәскәү, Воронеж өчен сугышларда катнаша. 1942 нче елда Сталинград янына күчерелә. Сталинград өчен сугышларларны ул түбәндәгечә искә ала: “...Сугыша торгач, исемсез биеклеккә (Мамай курганы) килеп чыктык, ләкин пехота үтә алмый. Ике пушканы туры наводкага ата торган итеп көйләдек, туры наводкага көйләү бик куркыныч иде. Немецларның миномет точкаларын юк иттек һәм пехота биеклекне алды.” Һәдиулла абый контузия ала, “За оборону Сталинграда”, “За отвагу”медальләре белән бүләкләнә. Аннан соң ул Брянск фронтына артиллерия разведчигы булып китә. Монда көчле сугышлар вакытында ике аягын да снаряд кыйпылчыгы яралап, 6 ай госпитальдә ята, күрсәткән батырлыклары өчен ул “Кызыл Йолдыз” ордены белән бүләкләнә. Хәлилов Һәдиулла абый генерал Рыбалко җитәкчелегендәге  танковый полкта разведчик булып Германиягә хәтле барып җитә, яраланып 3 ай тагы госпитальдә була. “За взятие Берлина”, “За освобождение Праги”, “За победу над Германией” медальләре һәм  “Отечественная война” ордены белән бүләкләнеп, туган авылына кайта. Бу истәлек 10 нчы А сыйныфы укучысы Хәлилова Кадрия тарафыннан 1974 нче елда язып алынган. Сугыштан кайткач, тракторчылар бригадиры булып эшли. Хәлилов Һәдиулла бабай 2001 нче елда вафат була.
Раубах
Раубах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акъяр, Чертуш, Чаллы Башы һәм Шахмай авылларыннан Сталинград сугышында катнашучылары (бүлүгә)
Шул ук альбомда 1900 нче елгы Чертуш авылы кешесе Гелметдинов Кыям Гелметдин улы турында кыскача истәлекләр бар. Гелметдинов Кыям 1919 елда Урта Азиядә басмачыларга каршы сугыша. 1922 нче елда Гражданнар сугышыннан әйләнеп кайта, колхоз төзелешендә катнаша. 1941 нче елда сугышка китә, артиллерист була. Сталинград сугышында катнаша, 1945 нче елда Чехословакиядә җиңүне каршылый, “За оборону Сталинграда”, “За взятие Будапешта”, “За отвагу” һәм башка медальләр белән бүләкләнә.
Шул ук альбомда Чаллы Башы кешесе Насибуллин Габделхак турындагы истәлекләр дә игътибарга лаек: “Мин 1907 нче елның 21 нче июлендә Чаллы Башы авылында тудым. Сугышка кадәр Кастрома шәһәрендә гади эшче булып эшләдем. 1941 нче елның 22 июлендә сугышка киттем. Прожектор батальонында өлкән прожекторчы идем. Аннан пехотага күчерелдем, 74 нче укчы полкның 26170 “п” частендә пулеметчы булдым. Ленинград блокадасын өзүдә, Сталинград өчен сугышларда, Великие Луки, Орша, Смоленск, Волокаламск шәһәрләрен алуда катнаштым. Җиңүне Берлинда каршыладым. Хәзер колхозда умартачы булып эшлим...” Бу истәлек 1966 нчы елда Исмәгыйлев Сәгыйдулла тарафыннан язып алына.
Ольшанец (олом кушылдыгы)
Ольшанец (Альшанец) — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы олом елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Антист
Антист — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Долиште (Кырҗали өлкәсе)
Долиште  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тьелуа-Сент-Антуан
Тьелуа-Сент-Антуан — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге
Татарстан Республикасының фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге. Татарстанда ел саен фән һәм техника өлкәсендә ачышларга, казанышларга ирешкән иҗади коллективлар бүләкләнә. 1994 елда тапшырыла башлый.
Пэлитөрен (Сафранболу)
Пэлитөрен (Pelitören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Сафранболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Дюрфор (Тарн)
Дюрфор (Durfort) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Монтанера
Монтанера — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Дюрфор (Тарн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,50 км².
Монтанера
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Льюисборо (Нью-Йорк)
Льюисборо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долна-Крепост
Долна-Крепост — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кандийо (Нью-Мексико)
Кандийо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кандийо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Абзан (Зиянчура районы)
Абзан — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453391, — 80226804001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 882 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 3142
NGC 3142 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Торос (Силифке)
Торос (Toros) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Силифке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Неваш
Неваш (Névache) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Северный Бриансон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 191,93 км².
Шуган (Ык кушылдыгы)
Шуган — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Ык елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гантингтон (Орегон)
Гантингтон  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гантингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тьер-сюр-Тев
Тьер-сюр-Тев — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Нантёй-Нотр-Дам
Нантёй-Нотр-Дам (Nanteuil-Notre-Dame) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Пэлитөрен (Арач)
Пэлитөрен (Pelitören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (köy).
Кикинецу
Кикинецу — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Монтафия
Монтафия — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Оревка
Оревка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лазавка елгасының сул ярыннан 5,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Льюистон (шәһәр, Нью-Йорк)
Льюистон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Раумбах
Раумбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Енорд
Енорд — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Юган елгасының уң ярына тамагыннан 84 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Долна-Кула
Долна-Кула — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бост (коммуна)
Бост — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Жижунет
Жижунет (Gijounet) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,13 км².
(1002) Ольберсия
(1002) Ольберсия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1923 елның 15 августында Альбицкий В. А. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 OB» саналган.
Канова (Нью-Мексико)
Канова  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтегроссо-д'Асти
Монтегроссо-д'Асти — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ени Җамии (Инҗесу)
Ени Җамии (Yeni Camii) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Инҗесу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Антишан
Антишан — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Мадрид (Нью-Йорк)
Мадрид  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Раунен
Раунен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Долни-Юруци
Долни-Юруци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Раунен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долни-Юруци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торос (Эрегъли)
Торос (Toros) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Әлебай (Зиянчура районы)
Әлебай — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453391, ОКАТО коды — 80226804002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 140 кешенең яшәве мәгълүм.
Переволочная (Кшена кушылдыгы)
Переволочная — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кшень елгасының сул ярыннан 107 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2897) Оле Рёмер
(2897) Оле Рёмер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1932 елның 5 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 CK» саналган.
Юнча-Котута-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ентль-Игль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гарибальди (Орегон)
Гарибальди  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарибальди шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тьескур
Тьескур — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Монтеджоко
Монтеджоко — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3143
NGC 3143 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Жируссанс
Жируссанс (Giroussens) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 41,67 км².
Канхилон (Нью-Мексико)
Канхилон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Канхилон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кикиш
Кикиш — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норуа
Норуа (Nauroy) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Торос (Чукурова)
Торос (Toros) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Чукурова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пэлитчик (Каргы)
Пэлитчик (Pelitçik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Каргы илчесенә караган бер авыл (köy).
Уданкур
Уданкур — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Ени Җумһуриет (Огузэли)
Ени Җумһуриет (Yeni Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кремний
Кремний (, Si) — Менделеевның периодик таблицасының 3 период, 14 төркем элементы. Тәртип номеры - 14.
Символы
Кремний элементының символы - Si (Силициум дип укыла).
Тарих
Кремний 1824 елда галим Берцелиус тарафыннан ачыла.
Араньюэт
Араньюэт — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Долно-Кыпиново
Долно-Кыпиново — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Раферсбойрен
Раферсбойрен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтекастелло
Монтекастелло — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Неон
Неон (, Ne) — Менделеевның периодик таблицасының 2 период, 18 төркем элементы. Тәртип номеры - 10. Асыл газ.
Символы
Неон элементының символы — Ne (Неон тип укыла).
Тарихы
Таралуы буенча Галәмдә водород, гелий, кислород һәм углеродтан кала бишенче элемент булып тора. Инерт, бер атомлы төсе һәм исе булмаган асыл газ. 1898 елда һавадан сыек водород, кислород, аргон һәм углекислый газ чыгарган вакытта ачыкланган.
Неон 1898 елның июнендә инглиз химиклары Уильям Рамзай һәм Морис Траверс тарафынан табылган. Алар кислород, азот, аргон һәм һаваның авыр компонентларын сыегайтканнан соң инерт газ торып калуы ачыклый. 1910 елның декабрендә француз уйлап табучысы Жорж Клод неон тутырып газлы лампа булдыра.
Этимологиясе
Атамасы грекча neon — яңа дип тәржемә ителә.
Җиһанда
Дөнья материясында неон тигез бүленмәгән, әмма Галәмдә таралуы буенча ул бөтен элементлар арасында бишенче урында тора — массасы буенча 0,13 %-ка якын. Кояшта һәм башка кызу йолдызларда, газ томаннарында, кояш системасында булган гигант планеталар: Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун атмосфераларында зур концентрация күзәтелә. Күп кенә йолдызлар атмосферасында неон водород һәм гелийдан соң өченче урынны били
Крёзье-ле-Нёф
Крёзье-ле-Нёф — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Неон
Җир кабыгында
Икенче чор бөтен тотрыклы элементлардан неон — Җирдә иң әз таралганы. 18-енче төркем чикләрендә Җир кабыгы тәшкилатында аргон һәм гелийдан кала өченче урынны били. Кайсыбер газ томанлыкларында һәм йолдызларда неон җирдәгедән күп тапкырга артыгырак.
Неон лампалар маякларда һәм аэродромнарда сигналлар өчен кулланыла, чөнки аларның кызыл төсен томан һәм караңгылык бик каплый алмый.
Куллану
Сыек неонны криоген корылмаларда суытучы сыйфатында файдаланалар. Элегрәк неон сәнәгатьтә инерт мохит буларак кулланылган, ләкин хәзер арзанрак аргон белән алыштырылган. Неонны газ лампаларында, радио җиһазларындагы сигнал лампаларында, фотоэлементларда һәм турайткычларда кулланыла. Неон һәм гелий катнашмасы газ лазерларында (гелий-неон лазеры) эшче мохит буларак кулланыла.
Майлен (Нью-Йорк)
Майлен  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плотавка (Любовша кушылдыгы)
Плотавка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Любовша елгасының уң ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Торос (Коньяалты)
Торос (Toros) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коньяалты илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Долно-Прахово
Долно-Прахово — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жонкьер (Тарн)
Жонкьер (Jonquières) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,20 км².
Удей
Удей — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Башкорт Чамалысы
Почта индексы — 453391, — 80226804003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 404 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 3144
NGC 3144 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Гаррисбург (Орегон)
Гаррисбург  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гаррисбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтекрестезе
Монтекрестезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Каньйон (Нью-Мексико)
Каньйон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Каньйон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Фосфор
Фосфор (, P) — Менделеевның периодик таблицасының 3 период, 15 төркем элементы. Тәртип номеры - 15.
Тарих
Фосфор 1669 елда Бранд тарафыннан ачыла.
Ени Каракөй (Пурсаклар)
Ени Каракөй (Yeni Karaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Пурсаклар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кюссе
Кюссе — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Ентль-Курус-Ях
Ентль-Курус-Ях — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Юган елгасының уң ярына тамагыннан 385 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 130 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нель-ла-Монтань
Нель-ла-Монтань (Nesles-la-Montagne) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Кикиша
Кикиша — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вьюк (Има кушылдыгы)
Вьюк — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Има елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Арбеост
Арбеост — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Монтекьяро-д'Акви
Монтекьяро-д'Акви — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Макдоно (Нью-Йорк)
Макдоно  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жукевьель
Жукевьель (Jouqueviel) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,15 км².
Торослар (Акдениз)
Торослар (Toroslar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Акдениз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Урсель-Мезон
Урсель-Мезон — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Рашайд
Рашайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шахмайның танылган шәхесләре (бүлүгә)
Җәйнең матурлыгы-яшеллектә, Ак каенда, бөдрә талларда. Офыкларга баткан кояшында, Кош сайраган чыклы таңнарда. (“Җәй”) Тизрәк кайт, дип әйтә сыман миңа Читкә китсәм бөдрә каеннар. Мин сагынган кебек аларның да Сагынырга гүя җаны бар. (“Каен шавы”)
Кыш та түгел, җылы җәй дә түгел, Җир өстенә килде алтын көз. Бар агачлар яфракларын койды, Җир өсләре гуя алтын төс. (“Көз”)
Табигатьнең гүзәллеге аны илһамландыра, табигатькә булган хәзерге караш әрнергә мәҗбүр итә. Сагынып кайттым авылым инешләрен, Таныр микән мине үзәннәр. Чишмәләрем каршы алмый мине – Йөргән сукмакларым үзгәргән. Болыннарда таныш чәчәкләр юк, Суда йөзми казлар, үрдәкләр. Камыш, таллар үсми яр буенда – Табигатьме әллә үзгәргән?! Яр буенда таллар, камыш үсми, Тау битендә әрем, кылганнар. Табигатьнең безне сынавымы, Әллә табигатьме сынала? (“Табигатьме әллә үзгәргән?!”) Кеше китә, җыры кала диләр, Шигырьләрем калсын минем дә. Изгелеккә генә өндәп тора Фәрештәләр ике иңемдә. Хәрефләрне сайлап, сүзләр язам, Сүзләремнән төзим җөмләләр. Күңелдәге изге хисләремне, Шигырь итеп, сезгә җибәрәм. Бу юллар инде бакый дөньяга күчкән, шулай булса да һаман да укучы күңелендә яшәгән Зәйнәп апа Хәбибуллинаның икенче – “Гөлләр сибеп киттең...”дигән китабына эпиграф булып тора. Чыннан да, шигърияткә гашыйк тынгысыз шагыйрәбез тормышта үзеннән якты эз, изге мирас калдырды.
г) Резидә Халәф кызы Абдуллина - шулай ук Шахмай кызы. 1970 елның 22 апрелендә гади колхозчы гаиләсендә дөньяга килә. Шахмайда урта мәктәпне тәмамлагач, Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясында белем ала, китапханәче булып эшли башлый. Шигырьләр һәм хикәяләр яза. 2006 нчы елда “Зәңгәр кыңгыраулар” исемле шигырьләр һәм хикәяләр җыентыгы басылды. Шахмаем, сиңа киләмен, Үз балаң мин дә. Нык басып йөрим җиреңә, Мин туган синдә! Тыкрыкларың, урамнарың Бала чактан беләм. Капка төпләреңдә синең Хәтфәдәй яшел келәм. Кабат, кабат сиңа киләм, Синдә бит туган оям. Бары Шахмаемда гына Үземне бәхетле тоям.                           («Шахмаем») Әниемнең «Зәңгәр кыңгыраулар» шигырендә бабасына мәдхия җырлана: Җилләрдә тибрәлә Зәңгәр кыңгыраулар. Урман чәчәкләре җыям, Күңелдә сораулар, сораулар... Кыңгыраулар хәтерләтә, Канәфия бабамны. Зәңгәр чәчәкләр үскән Урмандагы аланны. Печән өсләрендә кыңгыраулар, Пешкән җиләкләре кесәмдә. Бабам әйткән сүзләр онытылмый, Дулкынланам искә төшкәндә. “Мин булмамын, кызым, Катлаулы бу тормыш. Ничек тә бәхетле Булырга син тырыш”. ..
Кулланылган әдәбият. 1.	Зәкия Гарифуллина.Узганнарның ерак кайтавазы.Казан,”Школа”,2007 ел.-210 бит. 2.	Зәкия Гарифуллина.Якын күргәннәргә ядкәрем.Казан.”Школа”,2010 ел.-383 бит. 3.	Коллектив җыентык.Яңа Чишмәм тамчылары.Түбән Кама.”Гүзәл”нәшрияты,2002 ел, -281 бит. 4.	Кулъязма альбомнар, китаплар. 5.	Нәкыйп Галимов. Язмышыма ышанам. Казан,1998 ел.-159 бит. 6.	Нәкыйп Галимов.Җырчы чишмәләр.Казан,”Матбугат йорты”нәшрияты,2004 ел,-191 бит. 7.	Наилә Ситдыйкова.Моңнар белән киләм.Казан,2007 ел,-52 бит. 8.	Резидә Абдуллина.Зәңгәр кыңгыраулар.Казан.Школа.2006 ел,-100 бит. 9.“Яңа Чишмә хәбәрләре” газетасы. 23 гыйнвар 2002 ел. 10. “Яңа Чишмә хәбәрләре” газетасы.15 март 2006 ел. №23 (5658) – 2 бит. Моң чишмәсе түгелгәндә. 10.	 Зәйнәп апаның шәхси архивы.
Пэлитчик (Османҗык)
Пэлитчик (Pelitçik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Османҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Пэлитчик (Оваҗык)
Пэлитчик (Pelitçik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Плотская
Плотская — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тим елгасының уң ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Домиште
Домиште — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ени Өмерли (Тарсус)
Ени Өмерли (Yeni Ömerli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монтекьяро-д'Акви
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Боровская (Коми)
Климат
Боровская климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Плотская
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Боровская (Коми)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (100%).
Каньйонес (Нью-Мексико)
Географиясе
Каньйонес халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аргон
Аргон (, Ar) — Менделеевның периодик таблицасының 3 период, 18 төркем элементы. Тәртип номеры - 18.
Символы
Аргон элементының символы - Ar (Аргон дип укыла).
Тарих
Аргон 1894 елда сэр Вильям Рамзай һәм лорд Рэлей тарафыннан ачыла.
NGC 3145
NGC 3145 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ребах (Зобернхайм)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Драганово (Кырҗали өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волькс
Волькс (Volx) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Северный Маноск кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,52 км².
Гастон (Орегон)
Гастон  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гастон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Македон (Нью-Йорк)
Македон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Эткол (Зиянчура районы)
Эткол — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453391, ОКАТО коды — 80226804004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 383 кешенең яшәве мәгълүм.
Торослар (Анамур)
Торослар (Toroslar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фе-лез-Етан
Фе-лез-Етан — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Епель-Петь-Ях
Епель-Петь-Ях — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Юган елгасының сул ярына тамагыннан 521 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 114 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Ени Эмек (Кепез)
Ени Эмек (Yeni Emek) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кепез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Итзак
Итзак (Itzac) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,24 км².
Нёфшатель-сюр-Эн
Нёфшатель-сюр-Эн (Neufchâtel-sur-Aisne) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Килень
Килень — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтелупо-Альбезе
Монтелупо-Альбезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Свишня
Свишня — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сосна елгасының уң ярыннан 68 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гүзәлия Галләмова
Галләмова Гүзәлия Хәмидулла кызы - шагыйрә. Рафаил Төхвәтуллин исемендәге премия лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 25 октябрендә Әлмәт районы Сөләй авылында туа. Илтән-Бута, Тайсуган авылы мәктәпләрендә математика фәнен укыта. Хәзерге вакытта Габдрахман авылы "Ландыш" балалар бакчасында нәниләргә тәрбия һәм белем бирә. Шигырьләре "Хәзинә", "Әлмәт таңнары" һәм республиканың төрле газета-журналларында басылып тора. "Матур булып үсегез", "Җиләкле җәй" һәм "Яфраклар биюе" дигән китаплар авторы. Әлмәт язучылар оешмасы каршында эшләр килүче "Кызыл каурыйлар" әдәби берләшмәсенең актив әгъзасы.
Пелтекөй (Элазыг)
Пелтекөй (Pelteköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Монтекьяро-д'Асти
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Юринский банк
Юринский банк — Россия территориясеннән ага торган елга. Әстерхан өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 2,8 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аржелес-Баньер
Аржелес-Баньер — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Реборн (коммуна)
Реборн  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрангово (Кырҗали өлкәсе)
Дрангово  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татарстанның Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәге
Татарстанның Республика медицина китапханә-мәгълүмат үзәге (Республиканский медицинский библиотечно-информационный центр, РМБИЦ; Republican Medical Library and Informational Center, RMLIC) — Казан шәһәрендә урнашкан, үз нәшрият-полиграфия комплексы булган Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгының тармак китапханәсе. Татарстанның үзәкләштерелгән медицина китапханәләре челтәренең фәнни-методик үзәге булып тора. Биология, медицина, фармация, бихевиораль фәннәр буенча рус, татар һәм чит телләрдәге әдәбиятны саклау, эзләү, сайлау, тапшыру һәм аз тиражлы басмада махсуслаша. Сәламәтлек саклауның фәнни һәм практик хезмәткәрләренә, биомедицина лабораторияләренең хезмәткәрләренә, медицина уку йортларының студентларына хезмәт күрсәтүне гамәлгә ашыра.
Тарих
Архив документлары мәгълүматлары буенча, 1920 елда Татарстанның Халык сәламәтлек саклау комиссариаты каршында әлеге комиссариат хезмәткәрләренә хезмәт күрсәткән китапханә төзелә. 1921 елда сәламәтлек саклау халык комиссариаты һәм Казан клиник институты коллегиясе утырышында «...рус һәм чит ил медицина әдәбияты белән тәэмин итү өчен» Үзәк медицина китапханәсен оештыру турында карар кабул ителә. Башта китапханә Сәламәтлек саклау Халык комитеты тарафыннан бүлеп бирелгән бүлмәдә җиһазсыз, яктырту һәм җылытусыз урнаша. Ул вакытта штатта бер мөдир булган.
Медицина китапханәсе фондына травматология институты һәм профессор Роман Альберт улы Лурия (Лурье) бүләк иткән 450 китап нигез салган. Китапханәнең 1930—1940 еллардагы эшчәнлеге турында аз билгеле. Төп функция — әдәбият бирүдән тыш, китапханә хезмәткәрләре тәкъдим итү исемлекләрен һәм медицина әдәбиятын төзү, китап күргәзмәләрен, күчмә китапханәләрне оештыру белән дә актив шөгыльләнәләр, китаплар төзү белән дә шөгыльләнәләр.
Бөек Ватан сугышы елларында китапханәнең эшчәнлеге туктатылмый. 1945 елда учреждение Республика фәнни медицина китапханәсе (РФМК) итеп үзгәртелә. РФМКнең китапханәчеләре дәвалау оешмалары каршындагы китапханәләрне оештыруда медикларга ярдәм күрсәтү өчен Татарстан АССРның авыл районнарына баралар. Фәнни әдәбият сатып алу өчен акчаны Сәламәтлек саклау халык комиссариаты бүлеп биргән.
1960 еллар уртасында РФМК фондларының күләме 23 мең саклау берәмлек тәшкил итә, штат дүрт кешедән тора. Зурайган фонд өчен урын җитмәү, картотекалар һәм китап укучылар саны арту сәбәпле, 1964 елда РФМК Казан Кремле биналарының берсенә күчерелә.
1980 ел башына РФМК фонды күләме 40 меңнән артык саклау берәмлегенә җиткән. Китапханә янәдән мәйдан җитмәү проблемасы белән очраша. Китапларның бер өлеше идәндә стопкаларда ята. 1986 елда китапханәгә Казан үзәгендәге Кремль урамы (ул вакытта Ленин урамы) буенча урнашкан 13 нче номерлы йорт бүлеп бирелә. Бу чорда РФМКнең хезмәткәрләре ТАССР Сәламәтлек саклау министрлыгының әйдәүче белгечләренә индивидуаль рәвештә мәгълүмат бирә башлыйлар.
1983 елдан РФМК белән педагогия фәннәре докторы Юлия Николаевна Дрешер идарә итә. 1989 елда хезмәткәрләр штаты 11 кеше тәшкил итә. 1980 еллар азагы — 1990 еллар башында хастаханәләрдә РФМК филиаллары ачыла башлый, ә китапханәнең уңайлы урнашу сәбәпле китап укучылар саны кискен арта.
1990 елның августында бер хәл була: РФМК бинасының дивары җимерелә. Китапларның бер өлешен тиз арада эвакуацияләргә туры килә. 4 айдан соң РФМК янәдән күченә: 1937 елда Такташ урамы, 125 адресы буенча төзелгән элеккеге бала йортының иске бинасына.