cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Моаи
Үлчәме һәм авырлыгы
Бик күп басмаларда моаиларның авырлыгы бик зур булып күрсәтелә. Моның сәбәбе исәпләү өчен базальт алынганы (күләм массамы якынча 3—3,2 г/см³), ә өстәрәк күрсәтелгән җиңел базальт токымнар түгел ( 1,4 г/см³, сирәк очракларда 1,7 г/см³). Кечкенә трахит, базальт һәм муджиерит сыннар чынлап та каты һәм авыр материалдан ясалганнар.
Моаиның гадәти үлчәме — 3—5 м. Нигезнең уртача киңлеге — 1,6 м. Шундый сыннарның уртача авырлыгы — 5 тоннадан әзрәк (гәрчә масса 12,5—13,8 т дип күрсәтелсә дә). Сирәгрәк сыннарның биеклеге — 10—12 м. Сыннарның 30—40-тан артык түгеленең авырлыгы 10 тоннадан артып китә.
Яңадан куелганнарның иң биеге — ул Те-Пито-Те-Кура ахусында Паро (Paro) моаисы, аның биеклеге - 9,8 м. Шул төркемнең иң авыры - Тонгарики ахусында моаи. Аларның авырлыгын еш бик арттырып күрсәтәләр (тәңгәл килгән рәвештә - 82 һәм 86 тонна). Гәрчә моңа охшаш сыннарны хәзер 15-тонналы кран җиңел куя алса да.
Иң биек сыннар Рано Рараку янартавының тышкы авышлыгында урнашкан. Шуларның иң биеге — Пиропиро, 11,4 м.
Ә гомумән алганда иң биек сын — El Gigante, аның зурлыгы якынча 21 м (төрле мәгълүматлар буенча — 20,9 м, 21,6 м, 21,8 м, 69 фут). Якынча аырлыкны күрсәтәләр — 145—165 т да, 270 т да. Ул таш вату урынында урнашкан һәм нигезеннән аерылмаган.
Таш цилиндрларның авырлыгы 500-800 кг нан артык түгел, сирәгрәк 1,5—2 т. Гәрчә 2,4 м биеклектәге Паро моаи цилиндрның авырлыгын арттырып 11,5 тонна итеп күрсәтләр.
Урнашуы
Элеккерәк моаилар утрау периметры буйлап соңгы юлга озату платформаларында ахуларда яки бары тик ачык урыннарда куелган. Мөгаен кайбер сыннарның транспортировкасы бетерелмәгән булган. Хәзер 255 данә аху бар. Берничә метрдан 160 м га кадәр озынлыкта булып, алар бер кечкенә сыннан зур рәт гигантларны үзе эченә ала алганнар. Шуларның иң зурысында Тонгарики ахусында 15 моаи куелган. Ахуда барлык сыннарның биштән бер өлешеннән кимрәге куелган булган. Карашлары тау авышлыгы буенча аска төбәлгән Рано Рараку сыннарыннан аермалы буларак, ахудагы моаилар утрау эченә карыйлар, ә төгәлрәк әйткәндә - кайчандыр алар алдында торган авылга. Ахуда куелган барлык моаиларга да кызыл (башта кара) пукао цилиндрлары куелган. Аларны бары тик якындагы янартауларда пемза чыганаклары булган урыннарда куйганнар.
Барлык моаиларның яртысы яки 45%-ы диярлек (394 яки 397-се) шулай Рано Раракуда калганнар. Аларның бер өлешен тулысынча кисеп алмаганнар, яки алар шул килеш торырга тиеш булганнар, ә башкалар кратерның тышкы һәм эчке авышлыкларында таш куелган мәйданчыкларны куйганнар. Шул ук вакытта 117-се эчке авышлыкларда торалар. Элек бу моаилар тәмамланмаган дип саналган яки аларны башка урыннарга җибәрергә өлгермәгәннәр дип санаганнар. Хәзер алар нәкъ шул урын өчен булган дип саныйлар. Шулай ук аларга күзләр ясарга ниятләнмәгәннәр. Соңрак бу сыннар янартау авышлыгыннан делювий белән күмелгән булганнар.
Гавоти (Кунео)
Гавоти — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Моаи
Урнашуы
XIX гасыр уртасында Рано Раракудан тыш һәм таш вату урыннарында барлык моаилар ауганнар яки табигый сәбәпләр аркасында төшкән булганнар (җир тетрәүләр, цунами бәрүләре). Хәзер церемониаль мәйданчыкларда яки башка урыннарда музейларда якынча 50 сын торгызылган булган. Моннан тыш, хәзер бер сынның күзләре бар, чөнки тирән күз чокырларында ак мәрҗән һәм кара обсидианнан куелмалар булган дип ачыкланган, соңыннан ул кара һәм соңыннан кызыл булып киткән пемза белән алыштырылырга мөмкин булган.
Гавоти (Кунео)
Географиясе
Гавоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Стража-при-Оплотници
Стража-при-Оплотници — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Гавоти (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стража-при-Оплотници
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моаи
Сәнгать стиле
Олы Көн утравы тарихының урта чорының гомуми танылган стиле шунда ук барлыкка килмәгән. Аңа кадәр Иртә чор монументлары стиле килгән, аларны дүрт типка бүләләр.
Урта чор сыннары элек килгән чорның кечерәк сыннарның камилләштерелгән юрамасы булган. Киң таралган карашка карамастан, аларда ясалган йөзләр, Европаныкы түгәл, ә саф Полинезияле. Артык озынлайтылган башлар күбрәк биеклеккә омтылу өчен соң монументларның пропорциональ булмаган озайтылу сәбәпле булганнар. Шуңа күрә озынлыкның борын киңлегенә (аста) "Азиянеке" булып калган. Хоа-Хака-Нана-Иадан башлап, Урта чорның кайбер сыннары кисеп бизәү белән капланган булганнар. Аңа "маро" - аркада түгәрәк һәм м-формалы фигура белән бот киеменә охшаш сурәт кергән. Олы Көн яшәүчеләрне моны "кояш, салават күпере һәм яңгыр" дип аңлаталар. Бу сын өчен стандарт элементлар. Башка рәсемнәр үзенчәлеклерәк булганнар. Алдагы якта якага охшашрак әйбер булган, гәрчә фигуралар шәрә булса да. Хоа-Хака-Нана-Ианың артында "ао" ишкәкләре, вульвалар, кошлар һәм ике кош-кешеләр сурәтләре бар. Кош-кеше культына караган сурәтләр Урта чорда барлыкка килгән дип санала. Рано Рараку авышлыгыннан бер сынның аркасында һәм күкрәгендә өч мачталы камыш кораб сурәте бар, яки башка юрама буенча Европа корабы сурәте. Шулай да күп сыннар йомшак ташның каты эрозиясе сәбәпле сурәтләрен саклап кала алмаганнар. Кайбер пукао цилиндрларында шулай ук сурәтләр булган. Моннан тыш, Хоа-Хака-Нана-Ианың кара-кызыл яки ак буяулы бизәк булган, ул сынны музейга күчерү вакытында су агызылып ялгыш бетерелгән булган.
Барлыкка китерү вакыты
Билгеле, моаины ясау һәм кую күп чыгымнар һәм хезмәт таләп иткән һәм Европалылар еш кем сыннарны ясаган һәм алар ничек күчерелгән икәнен аңлый алмаганнар.
Утрау риваятьләре Хоту Мату’а кланы җитәкчесе турында сөйлиләр, ул өйне яңаны эзләп киткән һәм Олы Көн утравын тапкан. Ул үлгәч, утрау аның алты уллары арасында бүленгән, ә соңыннан аның оныклары һәм оныклары уллары арасында бүленгән булган. Утрау яшәүчеләре ышануы буенча бу сыннарда бу кланның нәсел бабаларының табигатьтән өстен көче - мана бар дип ышаналар. Мана концентрациясе югары уңышларга, яңгырга һәм чәчәк атуга китерә. Бу риваятьләр даими рәвештә үзгәрәләр һәм фрагментлар белән тапшырылалар, шуңа күрә төгәл тарихны торгызырга авыр.
Эзләнүчеләр арасында Моаины Полинезия утрауларыннан чыккан кешеләр XI гасыр ахырында корган дигән караш таралган. Моаи үлгән нәсел бабаларын чагылдырган һәм яшәүче җитәкчеләргә көч бирә алганнар һәм клан символлары була алганнар.
1955-1956 елда мәшһүр Норвегия сәяхәтчесе Тур Хейердал Олы Көн утравына Норвегия археология экспедициясен оештырган. Проектта төп нәрсә булып моаи сыннарын кисеп ясау, илтү һәм кую булган. Нәтиҗәдә сыннарның ясау, күчерү һәм кую серләре ачылган булган. "Моаиларны ясаучылар булып үлеп баручы "озын колаклылар" кабиләсе булган, алар үз атамасын авыр бизәкләр белән колакларын озынайту гадәте булганга күрә алганнар, алар гасырлар буена сыннарны ясау серен утрауның төп кабиләсе - "кыска колаклылар"дан саклаганнар. Бу серләр нәтиҗәсендә кыска колаклылар сыннарны мистик ышанулар белән уратканнар. Тур Хейердал сыннар стиленда һәм утраулыларның кайбер башка әсәрләрендә көньяк Америка мотивлары белән охшашлык күргән. Ул аны Перу индеецлары йогынтысы белән яки "озын колаклыларның" Перуанлылардан килеп чыгуы белән аңлаткан. Тур Хейердал соравы буенча утрауда "озын колаклылар"ның соңгыларынең берсе клан җитәкчесе Педро Атана җитәкчелеге астында таш вату урыннарында сыннарның ясау этапларын янә торгызган (таш чүкечләр белән сугып ясаганнар), 12 - тонналы сынны кую урынына алып барганнар (яткан килеш, күп ярдәмчеләр кулланып, өстерәп алып барганнар) һәм аны аякларга нигез астына куелган ташлар, рычаглар буларак кулланган өч бүрәнәләрдән торган зирәк ясалган җайланма ярдәмендә куйганнар. Моның турында Европа эзләнүчеләренә элек нишләп әйтмәгәннәр дигән сорауга җитәкче "элек миннән моның турында беркем дә сорамаган" дип әйткән. . Тәҗрибә катнашучылар - җирле кешеләр әйткәнчә берничә буын инде беркем дә сыннар ясамаган һәм куймаган, әмма бала чагыннан ук аларны олылар ничек ясарга икәнен сөйлгәннәр һәм балалар дөрес аңлаган икәнендә ышаныр өчен кабатларга кушканнар. Төп сорауларның берсе булып корал булган. Сыннарны ясау белән бер үк вакытта таш чүкечләр запасы ясавы бара икәне ачыкланды. Сын алар тарафыннан еш сугулар белән уеп алына, бу вакытта таш чүкечләр таш токымы белән бергә ватыла һәм яңаларга алышынып тора. "Кыска колаклылар" үз риваятьләрендә сыннар кую урыннарына вертикаль халәттә нишләп килгән икән сөйләгәнен сер булып калган. Чех эзләнүчесе Павел Павел моаи кантланып "йөргән" дип фараз иткән һәм 1896 елда Тур Хейердал белән өстәмә тәҗрибә ясаган, баулар белән 17 кеше шактый тиз 10-тонналы сынны вертикаль рәвештә күчергәннәр. . Антропологлар тәҗрибәне 2012 елда кабатлап аны видеога төшергәннәр.
Җирле телдә утрау ташларының төрләренең исемнәре
Токымнар ныклык кимү тәртибендә рәткә тезелгән.
Гурна-Весь (Мазовия воеводалыгы)
Гурна-Весь  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ичеренкөй (Аташеһир)
Ичеренкөй (İçerenköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Аташеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тшебехово (Диңгез буе воеводалыгы)
Тшебехово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейк-Вейлс
Лейк-Вейлс — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Гопкинтон (Айова)
Гопкинтон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Лейк-Вейлс
Тарихы
Лейк-Вейлс шәһәре елда нигезләнгән.
Гопкинтон (Айова)
Тарихы
Гопкинтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Лейк-Вейлс
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гопкинтон (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шазе-Бон
Шазе-Бон (Chazey-Bons) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Белле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,59 км².
Войтинюв
Войтинюв — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эстели
Эстели (Estelí) — Никарагуаның Эстели департаментында урнашкан шәһәр.
Самсоны (Сенненский районы)
Самсоны (Самсоны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Подгория (Бузеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самсоны (Сенненский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Эстели
Тарих
1829 елда нигезләнгән.
Асмолавичы (Мсциславский районы)
Асмолавичы  (Асмолавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гадана (Пезаро һәм Урбино)
Гадана — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гадана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нешперейра (Синфайнш)
Нешперейра  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Иж-Бәйки
Иж-Бәйки — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Халык саны — 195 тирәсендә. Почта индексы — 422202.
Тарих
1640 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Луца-Яга
Луца-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Паханческая борыны урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Иж-Бәйки
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Луца-Яга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пиль-Егор
Пиль-Егор (Пиль-Егор) — Коми Республикасының Ижма районында урнашкан авыл.
Климат
Пиль-Егор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Витсетт (Төньяк Каролина)
Витсетт  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Висим (Өзен, Хант-Манси АО)
Висим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының уң ярыннан 552 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 214 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫᴦеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стража-при-Раки
Стража-при-Раки — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7772
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Раскера
Раскера — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йоту
Йоткылыкта сулыш алу һәм ашкайнату юллары кисешүгә карамастан, йоту хәрәкәтендә әлеге юлларны бүлүче махсус ысуллар бар.
·       Аңкау пәрдәсен күтәрүче һәм киерүче мускулларының кыскаруы йомшак аңкауны күтәрә һәм йоткылыкның арткы тышчасына кыса (анда шулай ук аңкау-йоткылык мускулы катнаша). Шулай итеп, йоткылыкның борын өлеше авыз өлешеннән аерыла.
·       Шул вакытта тел асты өсте муен мускуллары йоткылыкны өскә тарта, ә тел асты-тел мускулы тел тамырын аска тартып, бугаз өслегенә басым ясый, ә ул төшә һәм шулай итеп бугазга керү юлын яба.
·       Аннан соң бер-бер артлы констрикторлар кыскарып, азык төерен үңәчкә таба «сыгып» чыгара. Буйлы мускуллар йоткылыкны азык төере каршысына таба тарта.
Кейт Уолш
Кейт Уолш, Кэтлин Эрин «Кейт» Уолш (Kathleen Erin Walsh, 1967 елның 13 октябре, АКШ, Калифорния штаты, Сан-Хосе) — АКШ кино актрисасы һәм бизнесвумен. Продюсер Шонда Раймсның «Дәрт анатомиясе» һәм «Шәхси практика» сериалларында уйнаган табибә Эддисон Монтгомери роле белән танылган. АКШ киноактерлар гильдиясе премиясе лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1967 елның 13 октябрендә АКШның Калифорния штаты Сан-Хосе шәһәрендә туган, Аризона штатының Тусон шәһәрендә үскән. Әнисе Анжела ягыннан әбисе — италияле. Мәктәптә һәм Аризона университетында укыган елларында ук җирле театрларда уйный. 1980 елларда Япониядә модель булып эшли, бер үк вакытта япон студентларына инглиз теле дә укыта. Япониядән кайткач, Чикагода «Пивенның актерлык остаханәсендә» эшли.
Выисику
Выисику (Võisiku) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Аннувиль-Вильмений
Аннувиль-Вильмений — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кейт Уолш
Тәрҗемәи хәле
1996 елда Барри Левинсонның «Homicide: Life on the Street» (Үтерүләрне тикшерүче бүлек) криминал телесериалында уйнаган Cathy Buxton роле белән телевидениедә актерлык карьерасын башлап җибәрә.
2005 елда продюсер Шонда Раймсның «Grey's Anatomy» (Дәрт анатомиясе) сериалына табибә Эддисон Монтгомери ролендә уйнарга чакыралар. Алты сезон барган сериалның исеме соңрак «Private Practice» (Шәхси практика) итеп үзгәртелә.
Гаиләсе
Ире (2007 — 2010 елларда) — продюсер Алекс Янг (29.08.1971).
Слован (Пенсильвания)
Географиясе
Слован халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пульяк
Пульяк — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Лиски (Лодзь воеводалыгы)
Лиски  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2360) Волго-Дон
Тарихы
1975 елның 2 ноябрендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 VD3» саналган.
Ленинский (Пермь крае)
Ленинский — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Калиновка авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Гурна-Воля (Мазовия воеводалыгы)
Гурна-Воля  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшебунь (Диңгез буе воеводалыгы)
Тшебунь — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Медиаш
Медиаш (Mediaș, Medgyes, Mediasch) — Румыниянең Сибиу өязендә урнашкан шәһәр.
Ше (Ду)
Ше — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Медиаш
Халык саны — 47204 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Медиаш Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1359 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — 82,4%, маҗарлар — 12,1%, чегәннәр — 3,2%, алманнар — 2,1%.
Rocer Federer
Rocer Federer (almança Roger Federer; 1981, Bazel, İswiçrä) - İswiçrä tennisçısı, dönya elekke berençe raketkası (yalğız tör). Zur Başlıq barlıq yarışlarında 50 artıq cinü yawlağan dönya tarixında berdänber tennisçı.
Federer alman-şveytsar-afrikaner ğailäsendä tuğan, inlizçä, almança, frantsuzça söyläşä.
Buyı 185 sm, awırlığı 85 kg.
Гранада (Никарагуа)
Тарих
1524 елда нигезләнгән.
Илиней
Илиней — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вагай елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 64 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Биволари (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Войцеховице (Опатовский повяты)
Войцеховице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Стражгоньца
Стражгоньца — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ансомвиль
Ансомвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Асмолавка (Бялыницкий районы)
Асмолавка  (Асмолаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Овадаш
Овадаш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
NGC 7773
NGC 7773 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Элмаҗык (Чанаккале)
Элмаҗык (Elmacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чанаккале илчесенә караган бер авыл (köy).
Лейк-Ворт-Бич (Флорида)
Лейк-Ворт-Бич  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Вокертаун (Төньяк Каролина)
Вокертаун  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Выиваку
Выиваку (Võivaku) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Лейк-Ворт-Бич (Флорида)
Тарихы
Лейк-Ворт-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Вокертаун (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ичерибүкү (Чайбашы)
Ичерибүкү (İçeribükü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чайбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Горник (Айова)
Горник  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Горник шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лискорня
Лискорня — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шазе-сюр-Эн
Шазе-сюр-Эн (Chazey-sur-Ain) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,95 км².
Ренау (муниципалитет)
Ренау — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смок (Пенсильвания)
Смок  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Смок халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йоткылык
Йоткылык, бугаз, тамак (pharynx) – ул борын куышлыгы, авыз куышлыгы һәм бугаз арасында урнашкан киң мускуллы көпшә. Йоткылыкның өч өлеше бар –  борын, авыз һәм бугаз өлеше.
·      Йоткылык астан 6-7 муен умырткасы янында үңәчкә тоташа.
·      Арттан йоткылык умыртка алды фасциясе белән чикләшә (кара муен фасцияләре).
·      Алгы тышчасы юк диярлек, чөнки аннан йоткылык борын куышлыгы, авыз куышлыгы һәм бугаз белән тоташа.
·      Кырыйдан йоткылык чөйсыман сөякнең канатсыман үсентесенең медиаль пластинкасына тоташа.
·      Йоткылык яны аралыгы (spatium peripharyngeum) йоткылык артында һәм кырыенда урнашкан. Аны бүләләр:
o   Йоткылык арты аралыгы (spatium retropharyngeum);
o   Йоткылык яны кырый аралыгы (sparium lateropharyngeum).
Йоткылыкның борын өлеше (pars nasalis pharyngis)
·      Йоткылыкның өске өлеше, борын куышлыгы артында, аңкау пәрдәсенең аскы кырыеннан өстәрәк урнашкан.
·      Борын өлеше тышчасы йоткылык-базиләр фасциясе белән ясалган (кара «йоткылык тышчасы») һәм салынмый.
·      Борын өлешенең һәрбер кырый ягында ишетү көпшәсенең йоткылык тишеге (ostium pharyngeum tubae auditivae) бар, ул йоткылыкны урта колак куышлыгы белән тоташтыра. Өстән һәм арттан ул тишек чыгып торган ишетү көпшәсе кимерчәге кырые белән ясалган көпшә валикы (torus tubarius) белән чикләнә.
·      Көпшә бадәмы (tonsilla tubaria) ишетү көпшәсе тишеге һәм йомшак аңкау арасында урнашкан.
·      Йоткылык бадәмы (tonsilla pharyngealis) йоткылыкның өске тышчасы арткысына күчкән урында урнашкан.
Йоткылыкның авыз өлеше (pars oralis pharyngis)
·       Йоткылыкның урта өлеше, ул авыз куышлыгы белән тамак муены аша тоташа.
Гусин (Мазовия воеводалыгы)
Гусин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Йоткылык
·       Бу өлештә сулыш алу һәм ашкайнату юлы кисешә.
Гусин (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йоткылык
Йоткылыкның бугаз өлеше (pars laryngea pharynges)
Подгория (Прахова)
Подгория — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Йоткылык
·       Бугаз, йоткылыкның алгы тышчасына ятып, аны йоткылык куышлыгына киертә. Ул киертүнең кырыенда грушасыман кесә (recessus piriformis) ясала.
Подгория (Прахова)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Асновны
Асновны (Асноўны ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Йоткылык
Йоткылык тышчасы
Йоткылык тышчасы түбәндәге катламлардан тора (эчтән тышка):
·       Лайлалы катлау (tunica mucosa). Борын өлешенең лайласы керфекле эпителий, аскы өлеше – күпкатламлы мөгезләнмәүче эпителий белән капланган. Лайлада бугаз бизләре (glandulae pharyngeales) бар.
·       Лайла асты нигезе (tela submucosa).
·       Йоткылык-базиләр фасциясы (fascia pharyngobasilaris). Ул фиброз пластинка, өске өлешендә юанрак.
·       Йоткылык мускуллары (musculi pharynges). Йоткылыкта ике төр мускуллар бар (рәс. 1.9) – буйлы (киңәйткечләр) и әйләнмә (констрикторлар).
o  Әйләнмә мускуллар катламы буйлыдан яхшырак үскән һәм өч  констриктордан тора - өске, урта һәм аскы (m. constrictor pharynges superior, medius, inferior). Өске констриктор чөйсыман сөякнең канатсыман үсентенең медиаль пластинкасыннан һәм тел тамырыннан башлана, урта – тел асты сөягенең мөгезләреннән башлана, аскы – бугазның йөзексыман һәм калкансыман кимерчәгеннән башлана. Аннан соң констрикторларның җепселләре артка таба бара һәм сул һәм уң як мускуллары артта урта сызыкта тоташып, йоткылык җөен (raphe pharyngis) ясый.
o  Буйлы мускуллар:
§  Без-йоткылык мускулы (m. stylopharyngeus) безсыман үсентедән башланып, йоткылык тышчасына таба бара. Йоткылыкны өскә һәм артка тарта.
§  Аңкау-йоткылык мускулы (кара «йомшак аңкау») һәм аның бәйләме – көпшә-йоткылык мускулы, ул ишетү көпшәсенең кимерчәк өлешеннән башлана, йоткылыкны өскә тарта.
Самуйлы
Самуйлы (Самуйлы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Йоткылык
·      Яңак-йоткылык фасциясы йоткылык констрикторларның тышкы өслеген каплый (кара «баш фасцияләре»).
Йоткылыкның лимфоид Вальдейер-Пирогов боҗрасы.
·       Боҗра йоткылык һәм тамак муены бадәмнары белән ясалган:
Самуйлы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Йоткылык
o  Уң һәм сул аңкау бадәмнары;
o  Уң һәм сул көпшә бадәмнары;
o  Йоткылык бадәмы;
o  Тел бадәмы.
Тшебяткова
Тшебяткова — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Войцеховице (Островецкий повяты)
Войцеховице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3703) Волконская
(3703) Волконская  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 9 августында Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 PU3» саналган.
Плёсо
Плёсо (Плёсо) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.
Климат
Плёсо климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (81%).
Гадезко (Кремона)
Гадезко — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гадезко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Аджанбаху (төшенчә)
Һинд мәдәниятендә, мондый физик хасиятләр белән шәхесләр я Ходайлар, я изгеләр, я патшалар яки бөек сугышчылар. Һинд дине Ходайларының потлары, мәсәлән, Рама, Лакшмана, Кришна басып торган килештә ясалган һәм аджанбаху хасиятләре белән сурәтләнгән. Хәтта Джайннарның потлары Тиртханкарлар аджанбаху итеп сурәтләнгән. Ширдидан Саи Баба, Рамкришна Парамханса, Свами Самартха һәм Гаджанан Махарадж аджанбаху хасиятләренә ия булган дип әйтелә. Аджанбаху Джатбаша шулай дип куллары озынлыгы өчен аталган, аның бармаклары тезләренә кадәр җиткән ("аджанбаху").
Лыаесъшор
Лыаесъшор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сямаю елгасының сул ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сырым Датов
Сырым Датов - Сырым Дат улы ( Сырым Датұлы  ) ( , Көнбатыш Казакъстан өлкәсенең хәзерге Сырым районы  -   ) - 1783-1797 елларда Кече Йөз  казакъларының хөкүмәткә каршы хәрәкәте башлыгы Байбакты казакъ ыруы старшинасы.
Биографиясе
Сырым Датов Емельян Пугачев җитәкчелегендә 1773-75 елгы крестьян сугышында катнашкан. А.В.Суворовның П.И.Панинга 1775 елның 22 июнендә язган хатында, С. Датов фетнәдә актив катнашучыларның берсе дип мәгълүмат бирә.
1775 елда патшабикә Екатерина II казакъларга кайбер хокуклар бирә, аеруча аларга кышын Урал һәм Идел аралыгында көтүлекләрне законлы кулланырга рөхсәт итә. Ләкин Урал казак гаскәренә бу ошамый, конфликтлар башлана, казакълар үз җирләреннән үткәндә тоткын-аманатлар калдыруны, терлек йөртелгән җир өчен түләү тәлап итәләр.
Кече Йөзнең казакъ ырулары корылышында патша хакимиятенә тәртип торгызырга мөмкинлек бирәчәк реформалар үткәрергә маташулар башлана. Бу омтылышларның берсе - 1785 елда үткәрелгән халык корылтае. Ырынбур генерал-губернаторы барон Игельстром тиздән корылтай чакыруның хата икәнен аңлый. Корылтай башы итеп Кече Йөзнең ханы Нуралы түгел, Сырым Датов сайлана. Нәтиҗәдә, бөтен абруен югалткан хан Россиягә яклау эзләп качарга мәҗбүр була.
1783 елдан башлап өзлексез көрәш бара, патша хакимияте тынычлык урнаштырырга тырыша, шул ук вакытта казакълар ягыннан тәлапләр чынында бәйсезлек өчен була бара.
Барлык ташламаларга карамастан, казакълар арасында хөкүмәткә каршы фикерләр дәвам итә һәм 1791 елда патша хакимияте хан властенең кире кайтуын игълан итә, солтан Есимны хан итеп билгели. Моңа җавап итеп, Сырым Датов Россиягә каршы сугыш игълан итә һәм ул куйган Есим ханны үтерә, чик буенда ун ел туктамый  алышлар башлана.
1797 елда Сырым Датов ырудашлары белән көньякка, Хива ханлыгы җирләренә күченергә мәҗбүр була. 1802 елда ул вафат була, кайбер чыганаклар буенча, аны дошманнары агулаган. Сырым яшь чагында әле карт батыр Есет аңа: "Дошман якын, ләкин бездә бер төптән тору юк. Барысы да батыр артыннан иярә салмый. ". Легенда болай дәвам итә: "карт Есет сүзләре чынга аша. Халык тыңламый. Солтаннарга хан кирәк ... Шул вакытта Сырым елады, диләр. Ул Есетнең: аңа лаеклы ат бирелмәгән, аңа тыңлаучан кешеләр бирелмәгән, дигән сүзләрен искә төшерә" (ЦГИА КазССР, ф. 544, д. № 327, л. 6. ).
Хәтер
1947 елда Россия тарихчысы Михаил Вяткин "Батыр Сырым" китабын бастырып чыгара, һәм ул Сталин премиясенә лаек була. Ләкин заман тиз үзгәрә һәм берничә елдан соң ССРБда Сырым Датов исеме тыела.
Хәзерге Казакъстанда Сырым Датов исеме, хакимият даирәләре тырышлыгы белән, патша хакимиятен җимерүгә юнәлтелгән милли азатлык хәрәкәте башлыгы әһәмиятен ала. Бер ничә ел элек Сырым-батыр каберен эзләү уңышлы тәмамланган. Ургәнечтән 60 км ераклыкта, "Гаип-ата" дип аталган, җирле үзбәкләрдән нык аерылып торган каберлек булган. "Гаип" - "чит", "билгесез" дигәнне аңлата. Көнбатыш Казакъстан галимнәренең һәм җирле тарихчыларның экспедициясе бу Сырым Датов төрбәсе булуын ачыклый. 2007 елда, Хорезм өлкәсенең Гурлен авылында, төрбә янында, "Гаип-ата-Сырым Датулы" дип язылган кара мәрмәрдән ясалган истәлекле кабер ташы куелган.
Овоа
Овоа — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Страже
Страже — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Косала Аджасы
Аджа - Косала Махараджасы. Туу урыны: Айодхья, Косала Патшалыгы (хәзерге вакыт Уттар Прадеш, Һиндстан. Үлем урыны: Айодхья, Косала Патшалыгы (хәзерге вакыт Уттар Прадеш, Һиндстан. Алдан килүчесе: Рагху, дәвам итүчесе: Дашратха. Хатыны: Индумати. Династиясе: Рагхуванша - Икшваку династиясе - Сурьяванша. Гаиләсе: Рагху - әтисе. Рамаянада очрый. Балалары - Дашаратха. Һинд динендә Аджа (Тамил телендә: Ачан, Таи телендә: Ачабан, Малай телендә: Дасарата Раман) Кояш Династиясенең 38-енче патшасы булган, Кояш Ходае Сурьяның токымы булган. Ул Икшваку династиясенең иң мәшһүр патшасының Рагху Патшасының улы булган. Аның әти буенча бабае ихтирамлы Дилипа патшасы булган. Патша Аджа Һиндстанның төньяк өлешендә, Сарайю елгасының көньяк ярларында Косала патшалыгы белән идарә иткән, Айодхья аның башкаласы булган. Аның хатыны Индумати булган, бу апсара (күк хатын-кызы), ул җирдә каһәр төшеп туган һәм аның улы Дашаратха булган, ул Вишну аватары Раманың әтисе булган. Аджа хатыны үлгәч шулкадәр кайгырткан дип әйтелә, ул хәтта сарайга йөгереп үзенә кул салган. Башка мисалларда ул Индумати китүенә түзә алмыйча йөрәге туктаган дип әйтелә. Фикер иясе Нарада күк буенча сәфәр кылганда, аның Винасыннан Индуматига чәчәк бәйләме төшкән һәм аны каһәрдән арындырган. Апсара формасын алып, ул җидән Аджаны калдырып юкка чыккан. Аджа үлгәндә патша Дашаратхага сигез генә ай булган. Классик Һиндстан шагыйре Калидаса үзенең "Рагхувамша" (турыдан-туры мәгънәдә: "Рагху Династиясе") дигән эшендә Дилипа, Рагху һәм Аджаның карьераларын һәм тормышларын тасвирлаган. Бу әһәмиятле, чөнки бу хөкемдарлар Раманың нәсел бабалары булган.
Пурсьюг-Буку
Пурсьюг-Буку — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
NGC 7774
NGC 7774 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Биказ (коммуна)
Биказ — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Выивере
Выивере (Võivere) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Шевинье-ле-Версель
Шевинье-ле-Версель — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Риба-Рожа-де-Эбро
Риба-Рожа-де-Эбро — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Густавин
Густавин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейк-Гелен (Флорида)
Лейк-Гелен  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лейк-Гелен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воксго (Төньяк Каролина)
Воксго  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самусяты
Самусяты (Самусяты ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Висим-Соим
Висим-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Висим елгасының сул ярыннан 203 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫᴦеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Асовшчына
Асовшчына (Асоўшчына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Висим-Соим
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Асовшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Оливейра-де-Фрадеш (район)
Оливейра-де-Фрадеш  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Смоуктаун (Пенсильвания)
Смоуктаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Смоуктаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лисна (Польша)
Лисна  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Сальвадор
Географиясе
Шәһәр илнең көньяк-көнбатыш өлешендә, тропик климат зонасында урнашкан.
Тарих
1525 елда Педро де Альварадо тарафыннан нигезләнә. 1821 елдан Сальвадор башкаласы.
Шәһәр күпсанлы (1798, 1854, 1873, 1965, 1987) җир тетрәүләрдән зур зыян күргән.
Ардуваль
Ардуваль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Тшепово (Диңгез буе воеводалыгы)
Тшепово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стражний Врх
Стражний Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вока күла
Вока күла (Voka küla) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 7775
NGC 7775 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Войцеховице (Энджейовский повяты)
Войцеховице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санта-Ана (Сальвадор)
Санта-Ана (Santa Ana) — Сальвадорның Санта-Ана департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1824 елдан башлап йөртә.
Ичерису (Нурдагы)
Ичерису (İçerisu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кече Сеполь
Кече Сеполь — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Сеполь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кеше үңәче
Үңәч (oesophagus) – ул тар мускуллы көпшә, йоткылыктан азыкны ашказанына үткәрүен тәэмин итә.
·       Үңәчнең озынлыгы уртача 25 см, ул алгы-арты юнәлештә кысык, аралыгы азык үткәндә генә ачыла.
·       Үңәч бугазның йөзексыман кимерчәк биеклегендә (6-7 муен умырткасы) башланып, күкрәк куышлыгына умырткалык алдыннан төшә, 10 күкрәк умырткасы биеклегендә диафрагма аша үтә, һәм 11 күкрәк умырткасы биеклегендә ашказанга күчә.
·       Үңәчнең өч өлеше бар: муен өлеше (pars cervicalis), күкрәк өлеше (pars thoracica) һәм корсак өлеше (pars abdominalis).
·       Үңәч ике тапкыр сулга авыша -
o  Муен нигезендә;
Шишовка (Пермь крае)
Шишовка — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Калиновка авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Кеше үңәче
·       Үңәч умыртканың күкрәк өлеше бөгелешләрен  сагитталь яссылыкта кабатлый.
Үңәч топографиясе
·      Үңәч алдыннан трахея, артта – умыртка алды фасциясе (кара «муен фасцияләре»), кырыйдан – тамырлар һәм нервлар уза.
·       4-5 күкрәк умырткасы биеклегендә үңәчнең алдына аорта дугасы, трахея бифуркациясы һәм трахеядан китүче төп сул бронх ята.
·      Үңәчнең корсак өлешендә сулда талак, уңнан һәм алда – бавыр
·      Үңәчнең тараюы
Үңәчнең өч тар урыны бар.
·       Йоткылык белән тоташкан урында (ашкайнату көпшәсенең иң тар урыны).
·       Бронх-аорталь тараю (constrictio bronchoaortica) – аорта дугасы һәм төп сул бронх кисешкән урында.
·       Диафрагмаль тараю (constrictio diaphragmatica) – диафрагма аша үткән урында.
Үңәч тышчасы
·       Лайлалы катлауда үңәч бизләре (glandulae oesophageae) бар.
·       Лайла асты катлавы.
·       Мускуллы катлауның (tunica muscularis) ике катламы бар:
o  Тышкы буйлы;
o  Эчке әйләнмәле.
Лейкланд (Флорида)
Лейкланд  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лейкланд шәһәре  елда нигезләнгән.
Кеше үңәче
Үңәчнең өске өлеше сөлтәр мускуллардан, ә ашказанына таба сызыклы мускуллы җепселләр шома мускуллар белән алыштырыла.
Лейкланд (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Лейкланд (Флорида)
Кеше үңәче
·       Адвентиция (tunica adventitis) муен һәм күкрәк өлешендә.
·       Сүл асты нигезе (tela subserosa) һәм сүлле катлам (tunica serosa) үңәчнең корсак өлешен каплый.
(1790) Волков
Тарихы
1967 елның 9 мартында Черных Л. И. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1967 ER» саналган.
Zur Başlıq yarışları (tennis)
300px|мини|уңда|[[Rocer Federer - Zur Başlıq yarışlarında iñ küp ciñü yawlağan tennisçı]] Zur Başlıq yarışları (inglizçä Grand Slam tournaments) - zamança tennista dürt iñ zur yıl sayın ütkärelä torğan yarışlar:
Tarix
"Zur başlıq" töşençäse bric kartalar uyınınnan alınğan. Zur Başlıqnı ciñü - barlıq dürt yarışta otu - härber tennisçı öçen yuğarı maqsat, ä Altın Başlıqnı yawlap alu - Olimpiä uyınnarında ciñü - iñ yuğarı maqsat.
Töşençä 1933 yılda barlıqqa kilä. Berençe Zur Başlıq 1938 yılda Donald Bac tarafınnan alına.
Rocer Federer - Zur Başlıq yarışlarında iñ küp ciñü yawlağan (17 tapqır, 7 Wimbldon, 5 AQŞ A.Y.)
Karyera Zur başlığı - barlıq 4 yarışta ciñügä 8 tennisçı ireşkän:
Гадир (Трапани)
Географиясе
Гадир Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Густавув (Липский повяты)
Густавув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Риудеканес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бруцеллез
Бруцеллез — грамуңай бактерия Brucella melitensis яки Brucella abortis китереп чыгарган зооноз. Тудыргычларының хайваннар резервуары булган кеше чирләре зоонозлар дип атала. Чир кешегә пастеризация узмаган сөт яки чи ит эшләнмәләрен ризыкка кулланганда  күчә.
1. Системалы күренешләренә бизгәк, артралгия, миалгия, анорексия, тирләү, баш авырту һәм сихәтсезлек керә. Симптомнар үсеше кискен яки әкренләп һәм гадәттә йоктырудан 2-4 атнадан соң башлана.
Шазийи
Шазийи (Chazilly) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Пуйи-ан-Осуа кантонына карый.
Бруцеллез
2.     Дәвалауны тетрациклин белән 6 атна һәм стрептомицин белән 2 атна  дәвамында үткәрәләр. Альтернатив препаратлар — доксициклин һәм рифампицин.
3.      Күз зарарлану гадәттә  чирнең кискен фазасыннан соң хроник алгы увеит, мультифокаль хориоидит һәм  эндоген эндофтальмит (сирәгрәк) буларак билгеләнә. Башка күренешләргә дакриоаденит, эписклерит, тәңкәсыман кератит һәм күрү нервы невриты керә.
Шазийи
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.79 км².
Биказ-Кей (коммуна)
Биказ-Кей — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Астравец (Шкловский районы)
Астравец  (Астравец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Подей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пьетс-Плазанс-Мустру
Пьетс-Плазанс-Мустру — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Шевинье-сюр-л'Оньон
Шевинье-сюр-л'Оньон — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Иж-Бубый
Иж-Бубый — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл. Халык саны — 668 тирәсендә. Почта индексы — 422202.
Тарих
1640 елда нигезләнгән. Авыл Иж-Бубый мәдрәсәсе белән билгеле.
Госперс (Айова)
Госперс  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Иж-Бубый
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.