cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тихон (Троицкий)
Тихон (Александр Алексеевич Троицкий,, — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Сан-Франциско епискобы (1930-1933), Төньяк Америка һәм Канада (1933-1934), Сан-Франциско һәм Көнбатыш Америка (1934-1935, 1946-1962), Көнбатыш Америка һәм Сиәтл (1935-1946) архиепискобы.
Хлевиска (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гельнхаузен
Гельнхаузен — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Зур Шатьма
Зур Шатьма — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАС/ИДЕЛ/1939/92 урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ромашка (Диңгез буе крае)
Ромашка (Ромашка) — Диңгез буе краеның Хасан районында урнашкан авыл.
Саттон (Массачусетс)
Саттон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ньюпорт (сан алу урыны, Мэн)
Ньюпорт  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ромашка (Диңгез буе крае)
Халык
Халык саны динамикасы:
Саттон (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Нернст (ай кратеры)
Нернст - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 122 км булган кратер.
Саттон (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нернст (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Вальтер Герман Нернст (1864—1941) хөрмәтенә бирелә.
Ньюпорт (сан алу урыны, Мэн)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ромашка (Диңгез буе крае)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сен-Ромен-сюр-Жиронд
Сен-Ромен-сюр-Жиронд — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Гельнхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Гельнхаузен
Гредешть
Гредешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 943
NGC 943 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Исәнбаевлар йорты
Исанбаевлар йорты - Казандагы тарихи бина, Иске Татар Слободасында, Каюм Насыри урамында урнашкан, 33 нче йорт. XIX гасыр ахырында төзелгән. Төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты.
Тарих
1856 елдан кечкенә генә участок күрше Апанай мәчете мөәзине Мостафа Исәнбаевка карый, анда исән калган йорт 1880 елда төзелгән. 1889 елда бу милекне аның улы Ибраһим мирас итеп алган, ул шул ук мәчетнең мөззине була. Йорт 2012-2013 елларда С. Ю. Исхакова һәм О. A. Андреева проекты буенча («Татинвестгражданпроект») яңартылган. Хәзерге вакытта йортта көндәлек тормышның кечкенә музее урнашкан
Архитектура
Бина халык архитектурасы традицияләрендә төзелгән. Планда турыпочмаклы формага ия булган йорт Насыйри урамының кызыл сызыгына карый. Йорт агач, кирпеч ярымподвалдагы, ике катлы түбә астында, шәхси фасадта фронтонга ия. Урам фасадында өч тәрәзә бар. Хуҗалык функциясе булган ярымподвал тәрәзәләре түбән, җир янында, аларның декоры юк. Төп, торак йорт матур бизәлгән: тәрәзә яңаклары киселгән чемәрләр белән бизәлгән, йортның стеналары һәм почмаклары "чыршы" рәвешле тышланган. Моннан тыш, кәрниз, шулай ук мезонинда кечкенә тәрәзә яңагы резьба белән бизәлгән. Декорацияләр куелган фриз гадәттән тыш урнаштырылган. Бу рус агач архитектурасындагы "кызыл тактага" охшаган. Реставрациядән соң, моңарчы коңгырт тон белән буялган йорт, почмакларында һәм фронтонда "чыршы" нең ачык төсләренә - яшел һәм кызыл төсләр ала
Казчина Коломбаро (Торино)
Казчина Коломбаро — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Коломбаро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Куруяка (Патнос)
Куруяка (Kuruyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (köy).
Сально (Грудзёндзький повяты)
Сально  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ег
Ег — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нюма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Игорь Тихонов
Игорь Тихонов (Игорь Николаевич Тихонов,, — , ) — СССР һәм РФ футболчысы (һөҗүмче) һәм футбол тренеры.
Каролин (Подлясье воеводалыгы)
Каролин  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нараткүл
Нараткүл (Старое Еремкино) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%), чуашлар (10,5%), мордва (5,5%), татарлар (3,3%).
(19379) Labrecque
(19379) Labrecque — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Главан (Стара-Загора өлкәсе)
Главан  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фершниц
Фершниц — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Ябравичы
Ябравичы (Ябравічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Фершниц
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Саут-Гадли (Массачусетс)
Саут-Гадли  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөренташ (Чатак)
Гөренташ (Görentaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Чатак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4537) Valgrirasp
(4537) Valgrirasp — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Морачево (Гнезненский повяты)
Морачево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кирилл Тихонов
Кирилл Тихонов (Кирилл Клементьевич Тихонов,, — , ) — дирижер, Татар (1956-1960), БССР Зур (1968-1972) һәм Свердловск (1960-1968, 1972-1977) опера һәм балет театрлары баш дирижеры, ТАССРның һәм РСФСҖнең атказанган сәнгать эшлеклесе (1957, 1962), РФның халк артисты (1997).
Светий Штефан (Шмаре-при-Елшах)
Светий Штефан  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елыкова
Елыкова — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кече Салым (Кече Салымсук) кылымыгының сул ярына тамагыннан 32 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Корыч
Яңа Корыч — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452654, ОКАТО коды — 80207849004.
Несмит (ай кратеры)
Несмит - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 78 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джеймс Несмит (1808—1890) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тримонт (Миннесота)
Тримонт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тримонт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Самин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каролини (Подлясье воеводалыгы)
Каролини  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гемюнден (Вора)
Гемюнден  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хлопкув (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Камье
Югары Камье (Верхнее Камье) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Гушчу (Гөйгөл)
Гушчу  (Quşçu ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
(19380) 1998 BB11
(19380) 1998 BB11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гредина
Гредина — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лескен (Нор)
Лескен (Lesquin) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Фурми кантонына карый.
Сен-Савиньен
Сен-Савиньен — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Фибербрунн
Фибербрунн — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Юрий Тишков
Юрий Тишков (Юрий Иванович Тишков,, — , ) — СССР һәм РФ футболчысы (һөҗүмче), телешәрехләүче, СССР чемпионатларының бронза призчысы (1988, 1991), Россия чемпионатларының көмеш һәм бронза призчысы (1994, 1997).
Казчина Коломбарото (Бергамо)
Казчина Коломбарото — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Коломбарото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD243330
HD243330 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ромны (Диңгез буе крае)
Ромны (Ромны) — Диңгез буе краеның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), украиннар (23%).
NGC 944
NGC 944 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Окленд (сан алу урыны, Мэн)
Окленд  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Окленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Явар (Дзятлавский районы)
Явар  (Явар ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Гледачево
Гледачево — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Явар (Дзятлавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Светий Юрий (Гросупле)
Светий Юрий  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гледачево
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарбан (Улена кушылдыгы)
Тарбан — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Улень елгасының уң ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Тире
Тире (cutis) — кешенең яки хайваннарның тән катламы — катлаулы биологик әгъза. Биологиядә — умырткалы хайваннарның тышкы катламы.
Тире организмга чит матдәләр һәм җисемнәр, башка организмнар, артык дымның үтеп иңүеннән һәм механик зарарланудан саклый. Тиренең тән температурасын көйләү, кибүдән саклау кебек организмны саклау функциясе бар. Тире матдәләр алмашу процессында катнаша. Тиредә бик күп сизү рецепторлары урнашкан (авырту, температура, басым). Тире зурлыгы буенча иң зур әгъза. Зур кешенең тән япмасы мәйданы 1,5—2,3 м2 җитә, массасы буенча 4-6 %, ә гиподерма белән гомуми массаның 16-17 % тәшкил итә.
Гадәттә кеше органнарын санап киткәндә тән тиресен оныталар. Ә тән тиресе иң зур сизү органы бит. Олы кешеләрдә аның мәйданы 1,7-2,3 м2 га җитә, авырлыгы — 2-3 кг. Ул берьюлы берничә функцияне үти. Тән тиресе безнең гәүдәбезнең тышчасы гына түгел, ул организмны күп төрле куркынычлардан да саклый. Саклау функциясе шуннан гыйбарәт: тире өслеге зыянлы матдәләргә, ультрашәмәхә нурларга, төрле авыру чыгаручы микробларга организмга каршылыксыз-нисез үтеп керергә мөмкинлек бирми. Тире үзенә күрә бер төрле кием кебек, бик җылы булмаса да, бераз салкыннан саклый. Ул бик сизгер сизү органы булып санала. Аның башка бурычлары —терморегуляция (тән температурасын нормаль хәлдә саклау), организмны чистарту (тир һәм май бүлеп чыгару, ә алар белән бергә төрле зыянлы матдәләрне дә), сулыш алу (тире кислородны йота һәм углекислый газ бүлеп чыгара). Болардан кала тире кояш нурлары тәэсирендә О витаминын эшләп чыгара һәм май катламында организмның энергетик запасын туплый. Тиредә 1 литрга якын кан җыелырга мөмкин, шуның өчен аны «кан депосы» дип тә йөртәләр. Менә шуның өчен дә ул, тормышны саклап калу өчен, йөрәк яки баш мие кебек үк кирәк.
Тарбан (Улена кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Тире
Тән тиресе ике кат булып урнашкан һәм кан тамырлары белән тәэмин ителгән. Аның төзелешен микроскоп аша карасаң, тышкы бик юка тире өслеге астында (эпидермис) калынрак тире катламын күрергә мөмкин.
Тарбан (Улена кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тире
Аның калынлыгы 1-2 мм. Монда төк тамырлары, кечкенә бизчекләр һәм бик күп санлы төрле сизгер тәнчекләр урнашкан. Бу тәнчекләр нервлар буенча баш миенә ашыгыч хәбәр җибәреп тора: берәүләре авырту турында, икенчеләре җылылык, салкынлык, тәнгә кагылулар турында хәбәр итә.
Организмны һәртөрле күңелсезлекләрдән үз вакытында саклап калу өчен, баш мие җавап карар кабул итә һәм аның үтәлешен тикшереп тора.
Төнлә дә, көндезен дә, эсседә дә, суыкта да безнең гәүдә эчендәге температура үзгәрешсез кала диярлек. Бу хакта безне урап алган тирәлеккә җылылык бирүне көйләп торучы тән тиресе кайгырта. Мондый көйләүнең бер ысулы — «өске кат»та урнашкан кан тамырларының кысылуы һәм киңәюе. Алар киңәйгән чакта кан тамырлары буйлап җылы кан ага.
Тән тиресе җылына да тирә-якка җылыны күбрәк бирә башлый. Шул ук кан тамырлары бик нык кысылган вакытта канның бөтенесе диярлек «аскы кат»тагы тамырлар буйлап кына ага һәм тире суына, шунлыктан организмның җылылыкны югалтуы түбәнәя. Эссе вакытта тир бүлеп4^ чыгара торган бик күп санлы кечкенә бизчекләр эшкә тотына. Тир кечкенә көпшәләр буйлап тире өстенә чыга да, парга әйләнеп, тәнне суыта. Тән тиресе астында бөтенләй диярлек май тулган күзәнәкләр катламы бар. Бу—тире астындагы клетчатка. Шулай ук ул да организмны саклауда катнаша. Аерым урыннарда аның калынлыгы берничә сантиметрга җитәргә мөмкин. Ул безне төрле бәрелү-сугылулардан саклый.
Калынлыгы миллиметрның унынчы өлеше кадәр генә булса да, тиренең өске катламы да зур саклагыч әһәмияткә ия. Ул суны да, анда эрегән матдәләрне дә үткәрми. Өске катлам зарарланган булса гына, йогышлы & авыру микроблары аның аша үтеп керә ала. Бу катлау кояш нурларын начар тоткарлый һәм кояшта бик тиз пешәргә мөмкин. Ләкин шунысы яхшы, тиренең өске катламының аерым үзенчәлеге аркасында, тире кояшта карала да ультрашәмәхә нурларны бик нык тоткарлый. Әгәр кояш ваннасы артык озакка сузылмаса, ультрашәмәхә нурлар, тире өслеге күзәнәкләрен ярсытып, аларны тизрәк үсәргә һәм үрчергә мәҗбүр итәләр. Күзәнәкләрнең бер өлешенең эчендә кечкенә пигмент бөртекләр зурая башлыйлар да кайчагында бөтен күзәнәкне диярлек тутыралар. Менә шулар тәнне тоташ каралталар да инде. Бу каралык ультрашәмәхә нурларның тирегә тирән үтеп керүенә комачаулый.
Тиредә өч төрле бизләр — май, тир, һәм сөт бизләре яшеренгән, һәрбер квадрат сантиметрга 15 май бизе урнашкан. Май бизләре уч төбендә һәм табан астында гына юк. Бу бизләр тиредән суны этәрү, тирене һәм чәчләрне майлау һәм гомумән тире бозылмас өчен кирәкле май эшләп чыгаралар.
Тир бизләре тирән дермада — тиренең эпидермисы астында урнашкан тоташтыргыч тукыма өлешендә булалар. Кешедә алар 2 млн нан артык, һәр квадрат сантиметрда 100 биз була. Тир бизләре көн саен 700 мл тир : бүлеп чыгара. Ирләр 29 градус җылыда, ә хатын-кызлар 32 градуста тирли башлый. Физик эш эшләгәндә, акыл киеренкелеге булганда, дулкынланганда, эссе көннәрдә тир бик күп бүленеп чыга. Башта тир стериль була, тик анда микрорганизмнар тиз үрчи һәм юылмаган тәннән ис килә башлый, шуңа күрә тәнне чиста тоту зарур. Сөт бизләре нормада икәү була. Биз 15-20 өлештән тора. Сөт юллары биз очына җыелып, 8-15 тишем белән имчәккә ачылалар. Сөт бизләре башлангыч хәлендә ирләрдә дә бар. Тик хатын-кызларда гына алар җенси җитлегү чорында үсеп китәләр. Тән тиресе—безнең ышанычлы сакчыбыз. Аны саклагыз. Тәнегезне чиста тотыгыз. Киселгәндә һәм имгәнгәндә тиешле саклану чараларын күрегез.
Гөренташ (Яйладагы)
Гөренташ (Görentaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Яйладагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Самокленски-Дуже
Самокленски-Дуже — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нётер (ай кратеры)
Нётер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 65 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Эмми Нётер (1882—1935) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Саутборо (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карп (Подлясье воеводалыгы)
Карп  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(19381) 1998 BB15
(19381) 1998 BB15 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 гыйнварында NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BB15» саналган.
Фидорф
Фидорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(4328) Valina
(4328) Valina — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Морачево (Лещинский повяты)
Морачево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(4328) Valina
Тарихы
1982 елның 18 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SQ2» саналган.
Морачево (Лещинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Куруяка (Татван)
Куруяка (Kuruyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Татван илчесенә караган бер авыл (köy).
Троммолд (Миннесота)
Тарихы
Троммолд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яманболак
Яманболак (Яман) — Ташлы елгасы (Олы Иек бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Зиянчура районы, Ырынбур өлкәсенең Төйлегән районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 25 км. Елга буенда Яңа Чебенле авылы урнашкан.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колхозный (Сембер өлкәсе)
Колхозный (Колхозный) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (61,9%), татарлар (19,5%), чуашлар (13,4%).
Хлопятин
Хлопятин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тиньонвиль
Тиньонвиль — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
HD243356
HD243356 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Грединари (Бихор)
Грединари — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гемюнден (Фельда)
Гемюнден  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самокленски-Мали
Самокленски-Мали — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Карповиче
Карповиче — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казчина Коломбая (Милано)
Казчина Коломбая — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
NGC 945
NGC 945 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Казчина Коломбая (Милано)
Географиясе
Казчина Коломбая Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
NGC 945
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Казчина Коломбая (Милано)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Николай Ткаченко
Николай Ткаченко (Николай Николаевич Ткаченко,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (ярымсакчы, һөҗүмче).
Слободчикова
Слободчикова (Слободчикова) — Чиләбе өлкәсенең Касли районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (71%).
Гремяча (Семженьг кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Голям-Дол
Голям-Дол — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фиктринг
Фиктринг — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
(19382) 1998 BH25
(19382) 1998 BH25 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 28 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BH25» саналган.
Неуймин (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Григорий Николаевич Неуймин (1885—1946) хөрмәтенә бирелә.
Ягадзень
Ягадзень (Ягадзень ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Елэнг-Юган
Елэнг-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Елэнг-Лор күле    кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Реискөй (Герменҗык)
Реискөй (Reisköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Фонтен
Ле-Фонтен (Lez-Fontaine) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Лилль-4 кантонына карый.
Гушгара
Гушгара (Quşqara ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Светий Юрий (Рогатець)
Светий Юрий  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөрентепе (Нусайбин)
Гөрентепе (Görentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иске Гусево
Иске Гусево — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Сен-Сатюрнен-дю-Буа
Сен-Сатюрнен-дю-Буа — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Рославка
Рославка (Рославка) — Диңгез буе краеның Яковлевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Денис Ткачук
Денис Ткачук (Денис Геннадьевич Ткачук,, — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), Россия кубогы иясе (2015/16), Россия чемпионатының бронза призчысы (2016).
Моровниця
Моровниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оксфорд (сан алу урыны, Мэн)
Оксфорд  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Саутвик (Массачусетс)
Саутвик  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Оксфорд (сан алу урыны, Мэн)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саутвик (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Троски (Миннесота)
Троски  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Троски шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хмелек
Хмелек — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казчина Коломбера (Бьела)
Казчина Коломбера — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Коломбера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Карчево (Подлясье воеводалыгы)
Карчево  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самостшель (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Самостшель  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Егикурь
Егикурь — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кодима елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Самостшель (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Егикурь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4462) Vaughan
(4462) Vaughan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1952 елның 24 апрелендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Макдональд обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1952 HJ2» саналган.
(19383) Rolling Stones
(19383) Rolling Stones — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 29 гыйнварында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BZ32» саналган.
Михаил Товашов
Михаил Товашов (Михаил Миронович Товашов,, — , ) — Мари АӨнең хәрби комиссары (1921-1925).
Балчыклы
Балчыклы — топоним.
Фильс (шәһәр)
Фильс  — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кулак (Киров өлкәсе)
Кулак (Кулак) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Курфаллы (Силиври)
Курфаллы (Kurfallı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истанбул иле Силиври илчесенә караган бер авыл (köy).
Кулак (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
NGC 946
NGC 946 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вурнарка
Вурнарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Чуел елгасының сул ярыннан 110 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чуел елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел кушылдыктары куйылысу аралыгында, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Голямо-Дряново
Голямо-Дряново — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грединари (Джурджу)
Грединари — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөрентепе (Силван)
Гөрентепе (Görentepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Светий Юрий (Рогашовци)
Светий Юрий  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Леффренкук
Леффренкук (Leffrinckoucke) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Дюнкерк-2 кантонына карый.
Светий Юрий (Рогашовци)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торай
Торай — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Красный Яр (Сембер өлкәсе)
Красный Яр (Красный Яр) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77,8%), чуашлар (11,8%), татарлар (3,9%), украиннар (3%).
Артём Токарев
Артём Токарев (Артём Николаевич Токарев,, — , ) — Россия һөнәри хоккейчысы (һөҗүмче).
Нефедьев (ай кратеры)
Нефедьев - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 53 км булган кратер.
Карчмиско
Карчмиско — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нефедьев (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Анатолий Алексеевич Нефедьев (1910—1976) хөрмәтенә бирелә.
Карчмиско
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нефедьев (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 2009 елда раслана.
Казчина Комбе (Кунео)
Казчина Комбе — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Комбе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Труман (Миннесота)
Тарихы
Труман шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рекмез (Султанһисар)
Рекмез (Rekmez) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Султанһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Самоцёнжек
Самоцёнжек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Самоцьонжек
Москурня
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хмель-Другий
Хмель-Другий — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ягаднава
Ягаднава (Ягаднава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(19384) Winton
(19384) Winton — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 6 февралендә Я. Тиха, М. Тихи тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 CP1» саналган.
Сен-Север-де-Сентонж
Сен-Север-де-Сентонж — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Василий Тукранов
Василий Токранов (Василий Викторович Токранов,, — , ) — Россия һоккейчесе (сакчы), юниорлар арасында дөнья чемпионы (2007), яшьләр арасында дөнья чемпионатының бронза призчысы (2009), Гагарин кубогы иясе (2009, 2018).
Коллаборационизм
Күпчелек илләрнең җинаять кануннары буенча коллаборациони́зм «үз илеңә карата җинаять кылу» (Ватанга хыянәт) дип бәяләнә.
Тарих
Атама Икенче бөтендөнья сугышы вакытында һәм фашист илбасарлары белән хезмәттәшлек итүчеләргә карата кулланыла башлаган. Европа илләрен басып алган фашистларга җирле халыкның бер өлеше була, ярдәм итәргә әзер тора. Кемдер илбасарларга курку хисе белән ярдәм итсә, кемдер яңа хакимият чорында карьера ясау теләге белән булыша, ә кемдер үз теләге белән, аңлы рәвештә илбасарларга терәк була. 1940-1944 елларда Виши Франциясе идарәчеләре Пьер Лаваль ( fr ), маршал Петэн ( fr ) һ.б. илбасарлар белән хезмәттәшлек итәләр. «Коллаборационизм» атамасын да беренче булып, маршал Петэн куллана. 1940 елның 30 октябрендә радиодан милләткә мөрәҗәгатендә французларны илбасарлар белән хезмәттәшлек итәргә (collaboration) чакыра.
Норвегия фашисты В. Квислинг аңлы рәвештә коллаборационист булып киткән беренче хаким (министр-президент, премьер-министр) була. Шуңа бәйле рәвештә, алманнар яклы режимнар идарәчеләрен, хыянәтчеләрне «квислинглар» дип атау кабул ителгән.
А. Гитлер басып алган Европа илләренең барысын да Өченче рейхка кушмый. Кайбер илләрдә Алмания белән аңлы рәвештә хезмәттәшлек итә башлаган милләтчеләр җитәкчелегендәге курчак (марионетка) хөкүмәтләр төзелә. Мәсәлән, Чехословакия басып алынгач, формаль бәйсезлек алган Словакия сәяси эшлеклеләре яңа беректәш (союзник) белән хезмәттәшлек итә.
Югославия басып алынгач, бәйсезлек алган Хорватия усташилары нацистларга терәк була һәм аларның җәзалау акцияләрендә катнаша.
Гитлерчылар басып алынган халыклар вәкилләреннән торган махсус хәрби берләшмәләр төзи. Алмания гаскәрен (вермахт һәм СС) башка дәүләт ватандашы булган һәм башка милләт кешесе булган 1,8 млн гаскәри тулыландыра. Сугыш вакытында алардан 59 дивизия, 23 бригада, берничә аерым полк, легион, батальон оештырыла. Шундыйларга генерал А. Власов төзегән Рус азатлык армиясе (Русская освободительная армия, РОА), төрки халыклар вәкилләреннән төзелгән Төркистан легионы, Идел-Урал легионы һ.б. керә.
Алмания белән хезмәттәшлек иткән Украина баш күтәрүчеләре гаскәре саны 1944 елда 20 меңгә җитә.
Икенче бөтендөнья сугышы тәмамлангач, коллаборационистларның күпчелеге кулга алына, әһәмиятле лидерлары суд тарафыннан үлем җәзасына тартыла (П. Лаваль, А. Власов һ.б.), озак вакытка иректән мәхрүм ителә (А.Ф. Петэн һ.б.) яки КГБ яллаган үтерүче тарафыннан үтерелә (С. Бандера һ.б.)
(3510) Veeder
(3510) Veeder — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 13 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 TP» саналган.
Фильцмос (Зальцбург)
Фильцмос  — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Олд-Орчард-Бич (Мэн)
Олд-Орчард-Бич  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Олд-Орчард-Бич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моллаҗәлилли
Моллаҗәлилли (Mollacəlilli ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Денис Толпеко
Денис Толпеко (Денис Андреевич Толпеко,, — , ) — Россия һоккейчесе (һөҗүмче), Гагарин кубогы иясе (2012, 2013).
Грединари (Караш-Северин)
Грединари — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герсфельд (Рён)
Герсфельд  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саутгемптон (Массачусетс)
Саутгемптон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ем-Ега
Ем-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/957/5/82/17/24    кушыла. Елга озынлыгы 73 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөрешкен (Шенкая)
Гөрешкен (Göreşken) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Шенкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лимон-Фонтен
Лимон-Фонтен (Limont-Fontaine) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Авен-сюр-Эльп кантонына карый.
Катринка (Подлясье воеводалыгы)
Катринка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Трей-ан-Гатине
Трей-ан-Гатине — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Катринка (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тарханко
Тарханко — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сереж елгасының уң ярыннан 140 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Светий Юрий-в-Словенських Горицях (община)
Светий Юрий-в-Словенських Горицях  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горно-Белево
Горно-Белево — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самсечинек
Самсечинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александр Толстой
Александр Толстой (Александр Петрович Толстой,, — , ) — сәясәтче, Уфа губернасыннан III чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
(19385) 1998 CE4
(19385) 1998 CE4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рощино
Рощино (Рощино) — Диңгез буе краеның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
Мостки (Конинский повяты)
Мостки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Gordiy töyene
Gordiy töyene - borınğı yunan mifologiäse buyınça Frigiä patşası Gordiy bäylägän bik qatlawlı töyen häm soñraq İskändär Zölqärnäyn tarafınnan kiselgän.
Мостки (Конинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Gordiy töyene
"Gordiy töyene" küçerelmä mäğnäsendä - butalçıq xällär, mäs'älälär, wäzğiät, ä "Gordiy töyenen kisü" - qatlawlı, butalçıq mäs'äläne, eşne, qıyınlıqnı turı ısul belän çişü.
Riwäyät
BEQ IV ğasırda Frigiä patşalığı xakimsez qalğan. Ber küräzä Zevs ğibädätxänäsenä arbada bara torğan berençe oçrağan keşe - kiläçäk patşa bulaçağın aldan äytep torğan.
Şulay itep, frigiälelär ğadi igençe Gordiy ne oçraşıp, anı patşa itep saylağannar.
Gordiy patşa bulğanda yaña başqalasına nigez salğan, ä kirmändä ul kilğan arbanı urnaştırğan, arbanıñ qamıtı kizil qabığınnan bik qatlawlı töyen belän bäylägän.
Riwäyät buyınça ul töyenne çişä alğan keşe - böten Aziä xakime bulaçaq.
BEQ 334 yılda İskändär Zölqärnäyn Frigiäne basıp alğan. Borınğı ğibädätxanägä kerep, tanılğan töyenne kürep, İskändär qılıç çığarıp töyenne kiskän.
Şunı kürep, qähinnär "Ul dönyanı diplomatiä tügel, ä qılıç belän basıp alaçaq" dip äytkännär.
Куршункая (Кебан)
Куршункая (Kurşunkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кебан илчесенә караган бер авыл (köy).
HD243378
HD243378 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.