cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Наил Шәймәрдәнов
Биографиясе
2019 елның 8 октябрендә Республика  көне алдыннан Наил Шәймәрдәнов «Башкортстан Республикасының халык артисты» дигән мактаулы исемгә лаек булды.
Вимислово (Гнезненский повяты)
Вимислово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зәкиев
Закиев — фамилия.
Гармоново (Смоленск өлкәсе)
Гармоново — Русиянең Смоленск өлкәсе Новодугино районы составына керүче авылы. Извеково авыл җирлеге составына керә. Халык саны — 1 кеше (2007 ел).
Өлкәнең төньяк-көнчыгыш өлешендә, Новодугинодан 22 километрга төньяк-көнбатыштарак урнашкан, автоюлыннан 17 километрга көнбатыштарак Смоленск — Дорогобуж — Вязьма — Зубцов юлында тора, Малиновка елга ярында. Авылдан 21 километрга көнчыгышырак Вязьма — Ржев сызыгында Александрино тимер юлы станциясе урнашкан.
Тарих
Бөек Ватан сугышы вакытында, 1941 елның октябрь аенда, авылны фашист гаскәрләре басып алалар, кире 1943 елның мартынды азат ителә.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь.
Раф-енд-Реди (Калифорния)
Раф-енд-Реди  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Казе Нуове ди Рофия (Пиза)
Казе Нуове ди Рофия — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Раф-енд-Реди (Калифорния)
Географиясе
Раф-енд-Реди халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Казе Нуове ди Рофия (Пиза)
Географиясе
Казе Нуове ди Рофия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Раф-енд-Реди (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Нуове ди Рофия (Пиза)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ташкичү мәдрәсәсе
Ташкичү мәдрәсәсе — Казан губернасы Казан өязе Мәмсә волосте (хәзерге Татарстанның Арча районы) Ташкичү авылында XVIII—XIX гасырларда эшләгән уку йорты. XVIII гасырның олы мәдрсәләренең берсе.
Тарих
Мәдрәсәдә үз заманының данлыклы дин әһелләре укыганнар һәм укытканнар. 1742—1746 елларда ахун Габдессәлам бине Уразмөхәммәт бине Колмөхәммәт бине Колгура (Габдүш, 1700—1763 елдан соң вафат) мәдрәсә мөдәррисе булып торган. Данлыклы шәкерте (1734—1744 еллар аралыгында) — Батырша (Габдулла Галиев, 1710—1762), 1755—1756 еллардагы Идел-Урал халыклары баш күтәрүе җитәкчесе.
Мәдрәсәдә мөдәррис булып 40 елга якын (1821—1856 елларда) Баhаветдин бине Сөбхан бине Габделкәрим әл-Мәрҗани (1787—1856) эшли. Шәкертләре арасында — үзенең улы, XIX йөзнең мәшһүр татар галиме, тарихчы, философ һәм мәгърифәтче Шиһабетдин Мәрҗани (1818—1889). Шиһабетдин Мәрҗани 1838 елда Бохарага укырга киткәнче әлеге мәдрәсәдә дүрт ел укыта.
(17440) 1989 TP14
(17440) 1989 TP14 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 2 октябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TP14» саналган.
Веен
Веен — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Һәсин
Һәсин (Həsin ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Жер (Манш)
Жер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Штертешть
Штертешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шамил Усманов
Шамил Хәйрулла улы Усманов (1898 елның 26 декабре — 1937 елның 3 декабре) — татар язучысы, драматург, җәмәгать эшлеклесе, гражданнар сугышы каһарманы, СССР Язучылар берлеге әгъзасы.
Шале (Минас-Жерайс)
Шале  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Штертешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шамил Усманов
Тәрҗемәи хәле
Ул 1898 елның 26 декабрендә Сарытау губернасының Күзнәй өязе Анненково вулысы (хәзерге Пенза өлкәсенең Күзнәй районы) Пәлдәнге авылында мөгаллим Хәйрулла-хәзрәтнең алты балалы гаиләсендә туа. Әнисе Гайшә, туганнары Али, Абдрахман, Аббас, Хәмзә, Йосыф.
1906 елда аның әтисе, гаиләсен ияртеп, башта Әстерхан шәһәренә, аннары, берничә ел анда торганнан соң, Ырынбургтагы «Хөсәения» мәдрәсәсенә эшләргә күчә. Шамил шунда мәдрәсәнең урта сыйныфын, аннары 1914 елда һөнәр училищесын тәмамлап, Февраль инкыйлабына кадәр Акчуриннарның Сембер губернасындагы хәрби максатындагы Гурьевка һәм Зөябаш туку фабрикасында слесарь булып эшли.
1917 елның мартында ул большевиклар фиркасы сафына баса һәм урындагы оешмасының карары буенча Сызран тимер юл депосына эшкә күченә. Шул ук елның ноябрендә Казан хәрби округы Шамил Усмановка Сызранда торган частьлардагы фронтовик солдатлардан һәм эшчеләреннән кызыл гаскәр отрядлары оештыру бурычын йөкли. Шамил Усманов җитәкчелек иткән бу гаскәри часть 1918 елның маенда Көнчыгыш фронтка җибәрелә һәм, башта Ырынбурдагы татар-башкорт гвардиячеләре белән, аннары Актүбә шәһәрендәге әсир венгр, поляк һәм немец үзиреклеләре белән бергә кушылып, «Өченче Интернационал легионы» дигән исем астында Актүбәдән Ырынбурга кадәр сугышчан юл уза һәм 1919 елның 22 гыйнварында Ырынбур шәһәрен Дутов бандаларыннан азат итә. Бу героик сәфәр вакытында Шамил Усманов, Интернационал легионының комиссары буларак, үзен оста һәм батыр хәрби юлбашчы итеп таныта. 1919 елның мартында республика Хәрби-революцион советы Шамил Усмановны яңа төзелә торган Беренче Идел буе татар бригадасына комиссар итеп билгели. Бригада төзүне уңышлы башкарып чыккач, шул ук елның октябреннән ул Үзәк мөселман хәрби коллегиясенең сәяси бүлеге начальнигы итеп раслана һәм бу хезмәтен коллегия яшәүдән туктаганчы дәвам иттерә.
Сәяси бүлектәге Ш. Усманов эшенең икенче зур юнәлеше — нәшрият. Үзәк мөселман хәрби коллегиясе органы — «Кызыл Армия» газетасына яңа авторлар, журналистлар табуга күп көч түгә, берара үзе мөхәррирлек итә. Газетта Шамил Усмановның Совет Татарстаны җөмһүриятен төзү проблемаларына багышланган мәкаләләре басыла. Татарстан республикасы турында дикрит чыккач, аның вакытлы органы буларак Инкыйлаби комитет төзелә, Ш. Усманов анын секретаре итеп билгеләнә. Бу органның төп максаты Татарстан Советларының Учредительный корылтаен җыю хәзерләү була. Бу эштә артык мөстәкыйль эш йөрткәнлектән (ул һәм көрәштәшләре корылтайда күпчелек делегатларның татарлардан булуын тәэмин итәргә ниятләгән), рус шовинистлары оялаган Казан губерна комитеты аны, И. Фирдәвесне һәм И. Казаковны эштән читләштерә. Ш. Усманов Төркестан фронтына мобилизацияләнә. 1922 елга кадәр Төркстан фронты Хәрби–революцион советы әгъзасы.
Кире Казанга 1922 елның мартында кайта. 1925га кадәр Ш.Усманов, Татарстан Республика Революцион комитеты сәркатибе, Казандагы Уналтынчы мөселман пехота курсларында политбүлек начальнигы һәм Берләшкән татар-башкорт хәрби мәктәбе комиссары кебек җаваплы вазифаларны башкара. Шул чорда аңа дивизия комиссары дигән хәрби исем бирелә.
1925—1926 елларда Шамил Усманов Мәскәүдә Хәрби академия каршындагы курсларда укый, аннары, Ташкәнткә җибәрелеп, Көнчыгышны өйрәнү институтының хәрби курсларында политбүлек начальнигы булып хезмәт итә. 1927 елда Шамил Усманов Хәрби хезмәттән отставкага чыга һәм радиостанция төзү буенча республика халык Комиссарлары Советының махсус вәкиле булып эшләгәннән соң, 1930 елдан башлап тулысынча әдәби иҗат эшенә күчә.
Әдәби иҗат
Шамил Усманов — әдәбият мәйданына турыдан-туры гражданнар сугышы эченнән, совет хөкүмәте өчен үз-үзен аямыйча көрәшкән кызыл гаскәр арасыннан күтәрелеп чыккан язучыларның берсе. Аның тәүге иҗат тәҗрибәләреннән булган «Канлы көннәрдә» һәм «Беренче адым» драмалары сугышның иң кызган чорында — 1919 елда языла һәм кулъязма хәлендә фронт сәхнәләрендә уйналып йөри.
1920 еллардан башлап Шамил Усманов проза жанрында актив иҗат итә. Әсәрләре нигездә инкыйлаб, гражданнар сугышы, совет хөкүмәте өчен көрәш тематикасын киң яктыртуы белән характерлы. «Ил кызы» (1923), «Краском мәхәббәте» (1923), «Өч снаряд белән», «Бирегез тупны кире!», «Ай чыкканчы», «Зур түрә» (дүртесе дә 1927 елда язылган), «Идел буйлап» (1929), «Көчле мандат» (1929) кебек хикәяләр әнә шундыйлардан. Әдипнең бер төркем хикәяләрендә инкыйлабка кадәрге эшчеләр тормышы сурәтләнә, гади хезмәт кешеләренең гаделлеккә, бердәмлеккә омтылулары, эшчеләр арасында милләтара дуслык мөнәсәбәтләре урнаша һәм ныгый баруы хакында сөйләнә («Эшче кызы Нина», 1922; «Фабрика анасы», 1926, «Таң», 1927; «Тиң түгелләр», 1927 һ.б.)
Шамил Усманов 1923—1925 еллар арасында үзенең зур әсәре — «Легион юлы» («Тургай далаларында») исемле дилогиясе өстендә эшли.
Шамил Усманов маҗара жанрында язылган һәм укучылар арасында популярлык казанып, заманында төрле телләргә тәрҗемә ителгән «Памирдан радио» (1925) исемле хыялый повесте да бар.
Драматург буларак, әдип 1932 елда үзенең җитлеккән сәхнә әсәрләреннән «Кичеккән фәрман» исемле пьесасын яза. 1934–1935 елларда ул Татар дәүләт академия театры сәхнәсендә уңыш белән бара.
Шамил Усманов татар әлифбасын үзгәртеп кору, интернациональ тел — эсперанто популярлаштыру, республикада радиолаштыру эшләрен киңәйтү кебек иҗтимагый тормыш мәсьәләләренә һәм әдәбият–сәнгатьнең актуаль проблемаларына багышланган мәкаләләре белән дә 20-30нчы еллар татар публицистикасында күренекле урын тота. Шамил Усманов — Татарстан радиокомитетының беренче җитәкчесе һәм дикторы.
Шамил Усманов 1937 елның 3 декабрендә Казанда җәзалап үтерелә.
Хәтер
Казанда, Яр Чаллыда, Әлмәттә, Бөгелмәдә урамнарга исеме бирелгән.
Шале (Минас-Жерайс)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нумуне (Искендерун)
Нумуне (Numune) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Искендерун илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лигота-Туловицка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гриффит (Индиана)
Гриффит  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нимаёль
Нимаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Велью елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Навасёлки (Астравецкий районы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Валя-Индерет
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Бастид-де-Серу
Ла-Бастид-де-Серу (La Bastide-de-Sérou) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Вимислово (Гостинский повяты)
Вимислово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нагаи (шәһәр)
Нагаи — Япония дәүләтенең Ямагата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нагаи шәһәре 1954 елның 15 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 30285 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 141 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 214.69 км² тәшкил итә.
Верд
Верд — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ротт-ам-Инн
Ротт-ам-Инн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шамбиоа
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Петру Лучински
Петру Лучински (, Рыдулений-Векь, Сорока өязе, Румыния кыйраллыгы )) — Совет һәм молдав дәүләт эшлеклесе, Таҗикстан коммунистик фиркасе үзәк кәмититенең беренче сәркәтибе (1986-1989), Молдавия коммунистик фиркасе үзәк кәмититенең беренче сәркәтибе (1989-1991), Молдова парламенты рәисе (1993-1997), Молдова президенты (1997-2001). СБКФ ҮК әгъзасы (1989-1991), ССРБ халык депутаты (1989-1991). Молдованың Рәсәйдәге илчесе (1992-1993).
Ред-Коррал (Калифорния)
Ред-Коррал  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ред-Коррал халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17441) 1989 UE
(17441) 1989 UE — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 20 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UE» саналган.
Бешышыклы (Юнак)
Бешышыклы (Beşışıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Юнак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Токтаи
Токтаи (Токтаи) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (79%), руслар (21%).
(9829) Мурильо
(9829) Мурильо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 19 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SJ1» саналган.
Чыбарайгыр
Чыбарайгыр — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мияс елгасының сул ярына тамагыннан 418 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мияс елгасын кетрмичә  Аргазы сусаклагычы сусаклагычынан Чиләбе каласына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD195814
HD195814 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казе Нуове Клоти (Торино)
Казе Нуове Клоти — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Брукингз (Көньяк Дакота)
Брукингз  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Брукингз шәһәре  елда нигезләнгән.
Сәхибҗамал Гыйззәтуллина-Волжская
Сәхибҗамал Гыйззәтуллинна-Волжская (Хәмидуллина Сәхибҗамал Гыйззәтулла кызы; 15 май 1892, Казан, Казан өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 6 апрель 1974, Казан, ТАССР, ССРБ) — татар совет актрисасы, режиссер, театр эшлеклесе, Татар АССРының атказанган актрисасы (1926). Беренче татар актрисасы. ТАССР атказанган артисты (1926). 1907 елдан «Сәйяр» беренче профессиональ татар труппасында чыгыш ясый. 1912 елда Уфада «Hyp» трупасын оештыра. Соңыннан шул труппа нигезендә Уфада «Нур» театры оеша.
Тәрҗемәи хәле
Сәхибҗамал Гыйззәтулла кызы 1892 елда Казан шәһәрендә туа. Ул тормышта бик күп авырлыклар күрә. Кешеләрдә төрле кара эшләр башкара, әмма үзе гел уку турында хыяллана. Бию мәктәбенә, рус театрына йөри башлый.
1907 елда Казанга Ильяс Кудашев җитәкләгән театр труппасы килә. Сәхибҗамал алар куйган спектакльләрне бик яратып карый. Аннары үзендә дә сәхнәдә уйнап карау теләге туа. 14 яшьлек Сәхибҗамал сәхнәгә аяк баса. Беренче уйнаган роле – «Кызганыч бала» драмасында Шәфика образы.
Сәхибҗамал 1912 елда Уфада «Сәйяр» артистлары Хәерниса Сәмитова, Зөләйха Богданова, Шакир Шамильский белән берлектә икенче татар театр труппасы «Нур»ны оештыра. Аларга бер төркем яшьләр килеп кушыла. Сәхибҗамал үзенең Идел буенда үсүе белән горурлана һәм тәхәллүсен "Волжская" дип алуы шуны күрсәтә.
«Нур» труппасы Шиллерның «Мәкер һәм мәхәббәт», Г. Камалның «Бәхетсез егет», «Уйнаш», А. Островскийның «Яшен», Ф. Әмирханның «Тигезсезләр», Г. Коләхметовның «Яшь гомер» кебек әсәрләрен сәхнәгә куя. Сәхибҗамал аларда зур осталык белән уйный. Габдулла Тукай, Сәхибҗамалны кояш белән тиңләп, аңа мәдхия җырлый:
Күр, ничек, иртә кояш чыкса, җиһанга нур тула,
Һәр күңелләр нурланадыр чыкса Гыйззәтуллина.
Бу икәүгә тәңре биргән бертигез зур мәртәбә:
Берсе уйный күк йөзендә, берсе уйный сәхнәдә.
Театр өлкәсендәге зур хезмәтләре өчен Сәхиюҗамал Гыйззәтуллина-Волжскаяга 1926 елда Татарстанның атказанган артисты дигән мактаулы исем бирелә.
Татар сәхнәсендә зур хезмәт куйган әлеге милли сәхнә остасына багышлап драматург Нәкый Исәнбәт «Гөлҗамал» драмасын яза. Бу әсәр 1963 елда Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында куела.
Гражданнар сугышы башлангач, С. Гыйззәтуллина Ижауга китә, фронт труппаларында уйнавын дәвам итә. Тамак төбе авырту белән интегә башлый. Ике мәртәбә операция кичерә. Ләкин яраткан шөгыленнән аерылмый, үзешчәннәр белән җитәкчелек итә, аларга уен серләрен өйрәтә.
Сәхибҗамал Гыйззәтуллина 1974 елда Казанда вафат була.
Уйнаган рольләре
«Мин көчле рольләрне уйнарга ярата идем», – ди Сәхибҗамал Волжская. А.Н. Островскийның «Яшен» драмасында Катерина образын Сәхипҗамал тамашачыны тетрәндерерлек итеп уйный.
Күп кенә спектакльләр куя. Татар театры өчен Ш. Шамильский, Г. Казанлы, Е.Сыртланова, Ф.Латыйпов һ.б. актерларны тәрбияли.
Гражданнар сугышы елларында Көнчыгыш фронтның 2 нче армия янындагы фронт труппасын оештыра (бу труппаның күпчелек актерлары Уфа татар-башкорт театрында эшли башлый).
Навасёлки (Бераставицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вимислово (Оборницкий повяты)
Вимислово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маниска
Маниска — Наҗы елгасы кушылдыгы. Чиләбе өлкәсенең Нязепетровский районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Наҗы елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лигота-Туравска
Лигота-Туравска — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грязнуха (Мияс кушылдыгы)
Грязнуха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Курган өлкәсе, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мияс елгасының сул ярына тамагыннан 98 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Миасс елгасын кетрмичә  отЧиләбе каласынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шамбре (Бразилия)
Шамбре  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кемерли (Шырнак)
Кемерли (Kemerli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Шырнак илчесенә караган бер авыл (köy).
(17442) 1989 UO5
(17442) 1989 UO5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 30 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UO5» саналган.
Диване лөгатет-төрк
«Диване лөгатет-төрк» (төрки телләре сүзлеге) — Мәхмүд Кашгарый тарафыннан 1072–1074 елларда язылган китап. Ул — сүзлек характерындагы җыентык, ләкин биредә төрки халыкларының мифологиясенә, фольклорына, язма әдәбиятына, теленә, тарихына, тормыш-көнкүрешенә бәйле күп мәгълүматлар бар. Китап материалларын Мәхмүд Кашгарый үзе озак еллар дәвамында туgлавын искәртә. Диване лөгатет-төрктә белдерелгәнчә, Караханид ханлыгы (ингл) дәүләтендә барлык документлар һәм ханның хатлары иске уйгур әлифбасы (ингл) белән языла иде.
Китап зур күләмле. 1266 елгы кулъязмада ул 638 бит тәшкил итә. Биредә якынча 9 мең төрки сүзгә һәм сүзтезмәгә аңлатма бирелә, мисал рәвешендә 300 дән артык мәкаль теркәлә.
«Диване лөгатет-төрк» китабы беренче тапкыр 1915–1917 елларда Истанбулда нәшер ителә. Соңрак үзбәк, рус һәм кайбер башка телләрдә дә чыга. Татар телендә аерым өлешләре Нәкый Исәнбәт, Хатыйп Госман, Хуҗи Мәхмүтов хезмәтләрендә бар.
Хычасо
Хычасо (Xıçaso ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Роттах-Эгерн
Роттах-Эгерн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жеффосс
Жеффосс — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Тонкино (Киров өлкәсе)
Тонкино (Тонкино) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан тимер юл станциясе.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), арлар (17%).
Нумуне Эвлер (Дөртйол)
Нумуне Эвлер (Numune Evler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Дөртйол илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Штефан-Воде (Бакеу)
Штефан-Воде — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD195942
HD195942 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Верну-ан-Солонь
Верну-ан-Солонь — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Редвей (Калифорния)
Редвей  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Редвей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аннамачарья
Аннамача́рья (Annamācārya), шулай ук Таллапака Аннамачарья яки Аннамайя буларак мәгълүм (Taḷḷapāka Annamācārya, Annamayya) (1408—1503), — Көньяк Һиндстаннан изге шагыйрь, композитор һәм башлап җибәрүче музыкант, санкиртана формасында дини әсәрләр язган. Аннамачарьяның әсәрләре Андһра-Прадешта, Тирумала Веншкатешвара Гыйбадәтханәсендә булган Веншкатешвара Ходаена багышланган. Һинд динендә Аннамачарья изге шагыйрьләр - альварлар белән беррәттән Вишну Ходаеның бөек тугърысы буларак ихтирам ителә. Вайшнавизмда ул Веншкатешвараның кылычы (нандаки)ның чагылышы булып санала. Аннамачарья карнатик музыканың беренче композиторы булып санала. Аннамачарьяның әсәрләре гади һәм ачык итеп Телугу телендә язылган, бу аны гади кешеләр өчен аңлаешлы иткән - алар өчен бу шигырьләр язылган да. Аннамачарьяның тормышы турында аның оныгы Таллапака Чиннанна (Tallapaka Chinnanna) язган "Аннамачарья-читраму" (Annamacārya-caritramu) дигән шигырьләрдән мәгълүм. Тормыш ахырында, яки мөгаен, аның үлеменнән соң якынча унөч мең җыр әсәре бакыр пластиналарда уеп ясалып Тирумала Гыйбадәтханәсендә махсус саклау урынында яшерелгән булган. Гыйбадәтханәнең агиографик традициясе раслаганча, сакланып калган язмалар Аннамачарьяның башлангыч иҗадының бары тик яртысы булып тора. Аның әсәрләре күп гасырлар буе онытылган булган, бу саклагыч XX гасырда ачылганчы. Хәзер Аннамачарьяның шигырьләре Көньяк Һиндстанда киң мәгълүм һәм Тирумаланың иң бөек гыйбадәтханә хәзинәсе булып тора. .
Ключевка 2-я
Ключевка 2-я (Ключевка 2-я) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Аннамачарья
Агиография
Аннамачарьяның агиографиясе шагыйрь инде Вайшнавизм традициясенә нык кергәч кенә язылганын билгеләргә кирәк. Аның гаиләсе һәм токымы Тирумаланың мәдәни һәм ритуаль тормышында күренекле роль уйнавын дәвам итә. Бу хикәянең характерына эз калдырмыйча алмаган. Агиография Аннамачарьяны шри-вайшнавизм традициясенең классик изгесе итеп, мәшһүр Тамил альварларга тоташкан сызыкта соңгысы һәм иң сәләтлесе итеп күрсәткән. Ахыр чиктә Шри-вайшнавизмда Аннамачарья бөек Наммальварның реинкарнациясе буларак карала башлаган..
Ключевка 2-я
Халык
Халык саны динамикасы:
Аннамачарья
Аннамачарья — хис лирикасы остазы
Аннамачарья халык мәхәббәтен һәм Телугу телендә «пада кавита питама» (pada kavita pithama) яки «бөек шигърият атасы» эпитетын яулаган. Шагыйрь бернчичә формада инша иткән, аларның төп формасы «падам» (padam) булган, ягъни җыр. Барлык әсәрләр дини сыйфатта булган, хәзер аларны санкиртаналар дип атыйлар. Падам «паллави»дан (рефреннан) һәм өч «чарана»дан (строфалардан тора). Композиция соңгы строфасында "мудра" яки автор билгесе белән тәмамлана. Мудра композитор исеменнән, яратылган Илаһ исеме яки авторның туган ягы атамасы белән тәмамлана. . Аннамачарьяның әсәрләре, кагыйдә буларак, кыска мактау җырлары булып тора. Аларда өч, сирәгрәк ике яки дүрт строфа, алар рефреннан башлана. Паллави-рефрен барлык строфаларны бер-берсе белән бәйли һәм әсәргә берлек бирә. Паллави әсәргә төп теманы бирә, ул үзенә күрә "йөз" булып тора. Финаль строфада үзгәрүсез "Калкулыкта Ходай" Венкатешвара искә алына. Аны башкарганда җырның ахыры якынлаша икәнен белергә була. Паллавины кабатлау тавышның цикллануын эшли һәм тыңлаучыны сокландыра, ул Илаһи булуның аңлавы белән төрә.. Шагыйрь үз фикерләрен чагыштырмача гади һәм аңлаешлы телдә тапшырган, ул аны махсус иншалары өчен иҗад иткән. Көн саен сөйләмгә алдый торган итеп якын булып, Аннамачарьяның теле, чынлыкта икеләтә һәм өчләтә мәгънәгә ия. Аны тыңлаучының аңлавына карап интерпретацияләргә була, бу мәгънәләрнең күп булу хисен барлыкка китерә. Музыкаль әсәрдә көтелмәгән лексик комбинацияләр һәм сүзнең мәгънәсенең нечкә нюансларына мул, һәм шулай ук дикция карнатик стиль өчен хас. Аннамачарья салмак иҗекләрне сайлый, җырлаганда укырга җиңел булган сузыкларны сайлый һәм аларда кискен тартыкларны эретә. Шагыйрь катлаулы Санскриттан читтә торып гади халык сөйләмен кулайрак күрә. Тыңлаучыны тавыш сокландыра, ул әкрен ләкин катгый шыпырт итеп әйтә һәм шулкадәр якын була ки, тыңлаучының эчендә яңгырый башлый. Шул ук вакытта тавыш җырлаган бөтен нәрсә җан алхимиясенең тирән белемен гөман итә. Боларның барысы Аннамачарьяны хис кичерешләре остазы һәм калкулыкта Ходайның якын "танышы" итә..
Ключевка 2-я
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (79%), татарлар (4%), казахлар (2%), нагайбәкләр (12%).
Аннамачарья
Серле бүлмә
"Хәзинә" астында, мөгаен, гыйбадәтханәдә ябык бүлмә дип аңлашыла. Бу баштан ук шулай уйланганмы-юкмы, Аннамачарья шигырьләре үзе белән Летага чумсын икәне турында без инде белмәбез. Хәзинәдә яткан әсәрләр югалтылган булган һәм гасырларга онытылган булганы гына билгеле. Пандит Ветури Прабхакара Шастри (Veturi Prabhakara Sastri, 1888—1950) пластиналарны очраклы рәвештә тапкан һәм җәмәгать манзарасына биргән. Аннамачарья әсәрләре тупланмасы өйрәнүдә казанышлар өчен хөкүмәт Тирупатида чын зурлыктагы бронза пандит потын корганнар. . Бүгенгесе көндә бәһасе булмаган пластиналар Тирумалада музейда сакланалар. (Sri Venkateswara Dhyana Jnana Mandiram, 13.67993°N, 79.34638°W), ул «Тирупати-Тирумала Девастханам»ныкы. .
Бер шигърияттә мәхәббәт һәм рухилык
Аннамачарья үз иҗадына Венкатешварага чәчәк бәйләмнәрен бүләк итүгә сыман караган. Аннамачарья әсәрләрен тыңлаучы аның Венкатешвара белән шәхси диалгында булган кебек. Темаларның универсальлеге диалогны тыңлаучының эчке монологына әверелдергән кебек. Аннамачарья беренче заттан сөйли һәм хисләрен ачыклый. Шигырьләрдә ул Ходайга дан җырлый, аңа мәхәббәтен тасвирлый, Венкатешвара белән "бәхәсләшә" һәм "талаша", хаталарын таный һәм илаһи мәрхәмәткә бирелә. Аннамачарья санкиртаналары тугыз "тәмне" тасвирлый, ягъни Ходай һәм җан арасында мәхәббәт мөнәсәбәтләре. Аның иҗатлары ике жанрга бүленә: адхья-атма (рухи яки метафизик) һәм шрингара (романтик яки мәхәббәт). Рухи санкиртаналар Ходайга данны, читләшкәнлек һәм рухи кыйммәтләргә дан җырлый. Романтик жанрлар күбесенчә Венкатешварага һәм аның бхакталарына багышланган. Берәүләр Венкатешвара һәм аның хатыны Аламелу маҗараларын тасвирлый, шул ук вакытта башкалар Венкатешвара тугърыларының (бхакти)ның мәхәббәтенә дан җырлый. Романтик санкиртаналар күбесенчә "мадхура бхакти"ны яки татлы мәхәббәтне дан җырлыйлар, ул вакытта башкаручы үзен Ходайның сөйгәне белән тәңгәлләштерә һәм аның хисләрен сизә. . Соңрак санкиртаннарда ул шигырьләрен дхармага һәм хакыйкатькә багышлый. Аннамачарья кагылмаслыклар кастасы тирәсендә иҗтимагый барьерларга каршы булган. Санкиртаннарда ул Ходай һәм кеше арасында мәхәббәтләргә дан җырлый, алар тән төсенә, кастага һәм керемгә бәйле түгел. .
Мәхәббәт әсәрләре шагыйрьнең сакланып калган мирасының өч дүрткелен тәшкил итәләр. Алар Ходай белән чиксез нюансларын тасвирлыйлар, аларны Аннамачарья тирән һәм эмоциональ итеп ачыклый. Гадәттә романтик әсәрләр хатын-кыз тавышы белән башкарыла. Башка жанр, рухи әсәрләр, беренче заттан ир кеше тавышы белән башкарыла. Аларда Аннамачарья Ходай Веншкатешвара белән якын мөнәсәбәтләрен ачыклый. Ике жанр да бер-берсен бик яхшы тулыландыра - бергә алар тулысынча илаһи мөнәсәбәтләр дөньясын ачыклыйлар. Аларның авторы гасырлар элек яшәсә дә, алар хәзер дә тере һәм хисле булып күренәләр. Бу планда Аннамачарья иҗады универсаль шигырьләр белән тәкъдим ителгән, алар хәзерге заман тыңлаучысы өчен дә актуаль.. Сарай яны шигри стиле өчен хас кавья традициясеннән аермалы буларак Аннамачарьяның манерасы кабарынкы түгел. Әлбәттә шагыйрь тәҗрибә ясаган, аның Санскритта берничә шигыре бар. Әмма әсәрләрнең күбесе халык Телугусында язылган һәм сөйләм жанрына якынайтылган. Аның шигырьләренең максаты җырлау һәм бию өчен. Нәтиҗәдә музыкаль компонента үзәк рольне башкаралар.. Вакыт узгач, Аннамачарьяның шигырьләре популяр булып киткәч, ул Тирумала калкулыкларында Ходайга буйсыну ысулларында һәм характерында "модалар закон бирүчесе" булып киткән дип әйткән. Әсәрләрендә Аннамачарья без хәзер күргән урынга максималь якын итеп изге урын образын сурәтли. Бу ул шәхси Ходай янында барлыкка килгән ачык темперамент, һәрбер килүченең чакыруына җавап бирә торган дини сәфәр кылуның тере һәм уңышлы үзәге. Венкатешвара хөрмәтенә мең шигырьләр иҗат итеп Аннамачарья алар белән хисле мөнәсәбәтләр стилен барлыкка китергән. Соңыннан ул үз Ходаена тугърыларның үз Ходаена якынлыгы калыбы нигезенә яткан, ә соңыннан табынуның иң килешә торган формасы дип танылган булган. Сакланып калган Аннамачарьяның шигырьләре Венкатешвараның сизем культының килеп чыгышының яхшы иллюстрациясе булып торалар. Хәзерге дөньяда алар Телугуда әдәбияты казанышлары рәтендә лаеклы урын алган. Шулай да классик Һинд әдәбияты дөньясында Аннамачарья үзешчән ялгыз каһарман булган. Аның исеме XVI гасыр башында әдәби канонда игнорирланган булган. Композиторлар һәм муызкантлар кагыйдә буларак, аны XX гасыр уртасына кадәр алдан килүчесе итеп искә алмаганнар. Болар барысы да аның токымы калдырган гаять зур иҗади мираска карамастан. Аннамачарья жанрлар һәм төп сәнгать стильләреннән тыш булып калган. Шуңа да карамастан, танылу гасырлар аша килгән. Аннамачарья аңа жанр авторы буларак хөрмәт ителә - Телугу һәм Тамил телендә сөйләшүче Көньяк Һиндстан төбәкләре буенча таралган кыска җыр һәм соңыннан ул Карнатик музыка нигезе булып киткән. .
Хөкүмәт һәм тугърылык дилеммасы
Мәхәббәт шигърияте һәм аны дөньяви аңлавы Аннамачарья һәм биредәге хөкемдар тарихы үзәгендә булган. Тангчерда (Андхра-Прадеш) хөкем иткән Раджа Нарасимхарайя Чалува (Нарасимха I, ?—1491), Аннамачарья иҗадын яхшы белгән. Ул шагыйрьне табарга кушкан һәм аңа патша сарай янына кушылырга тәкъдим иткән. Аннамачарья аның артыннан Тангчерга барган, анда ул Кешава янында гыйбадәтханәдә торган, соңрак Пенагондага барган. Раджа аңа мәрхәмәтлелек күрсәткән - бүләкләргә таҗ, алтын беләзекләр, пар җилпәзә һәм зонтиклар, төкерү савыты һәм раджа резиденциясе янында йортны керткән. Берьюлы патша сарай яны каршысында Аннамачарьяга җырларга тәкъдим иткәннән һәм ул Венкатешвара һәм аның хатыны Аламелу арасында мәхәббәт әсәрен башкарган. Әсәрдә дус хатыннар мәхәббәт төнендә Аламелу тәнендә калган эзләр турында сөйләшәләр.:
Раджа аны тагын һәм тагын җырларга сораган, ул башкару белән исереп, шагыйрь аның хөрмәтенә әсәр иҗат итәргә сораганчы. Аннамачарья колакларны куллар белән каплаган: аның лирикасы бары тик яратылган Илаһы өчен булган, ә башка беркем өчен дә түгел. Җавап итеп Аннамачарья шулай дип әйткән: ''«Ходайга җырлаган тел сине мактамый алмый. Вишнудан башка кемгә булса да җырлау үз бертуганың белән йоклаган кебек үк куркыныч. Мин сине кабул итә алмыйм һәм мәхәббәтеңне теләмим. Мин Ходаема кайтачакмын».'' Раджа кире шагыйрьне тотарга, чылбырлар белән богауларга һәм зинданга утыртырга кушкан. Шагыйрь шулай дип җырлаган: ''«Сине чылбырларга утырткач, яки үтерергә кушкач, синең арттан кредиторлар килгәч, сине бары тик Аның илаһи исеме коткарачак. Синең кебек үзсүзлеләр өчен башка юл юк…»'' (ACP 26, 1:107).
Чылбырлар үзләре аның кулларыннан төште. Сакчылар раджага могъҗиза турында игълан итәргә ашыктылар. Ул шундук төрмәгә нәрсә булганын күрер өчен килгән. Аннамачарьяны ике кеше авырсынып күтәргән чылбырларга бикләгәннәр. Шагыйрь илаһи исем турында җырлаган һәм чылбырлар өлешләргә таркалган. Раджа аның алдында гадәти булмаган күренеш икәнен аңлаган һәм горурлык сәбәпле гөнаһ кылганын аңлаган. Хөкемдар елаган һәм шагыйрьнең табаннарына иелеп гафу үтенгән. Аннамачарья азатлыкка җибәрелгән булган  — раджа аны паланкинда алып барган. Шагыйрь Пенагондадан Тирумалага туган Венкатешварага кайткан, аңа ул гомере ахырына кадәр дан җырлаган. Киләчәктә Раджа Нарасимхарайя Виджаянагар империясе тәхетенә утырачак һәм үз династиясен барлыкка китерәчәк..
Гасырлар аша хәтер
Аннамачарьяның уллары һәм оныклары үзенең туганы стиленда падамалар иҗат итүләрен дәвам иткәннәр. Аннамачарьяның хатыны Тиммакка, «Субхадра калянам» (Subhadra Kalyanam) поэмасын язган, аның өчен аны Телугу телендә беренче хатын-кыз шагыйрә буларак дан җырлыйлар. Аларның улы Педда Тирумалачарья һәм оныгы Таллапака Чиннанна композиторлар һәм шагыйрьләр булып киткәннәр. В Тирупатида Аннамачарья стиленда иҗат иткән шагыйрьләр һәм музыкантлар тулы бер җәмәгате оешкан. Аның нигезендә Таллапака гаиләсе кланы булган, алар Аннамачарьяның образын культивирланган булганнар. Бүген Таллапака гаиләсенең токымнары Тирумала гыйбадәтханә мирас тапшыру системасының алынмаслык өлеше булып тора. . Шагыйрь тарафыннан уйлап чыгарылган җыр формасы киң таралган һәм традицион булган. Аннамачарьяның карнатик музыкаль традициясе варислары булып Кшетрайя (ягън аны Варадайя дип атаганнар, 1600—1680), һәм шулай ук, ул фараз ителгәнчә XVIII гасырда яшәгән..
Аннамачарьяның рухи хәзинәсе мәдәни һәм дини оешмалар белән саклана. Аңа ике изге урын багышланган: Тирупатида Аннамачарьяның Гыйбадәтханәсе һәм Аннамачарьяның Мандиры (Sri Annamacharya Dhyana Mandiram, 14.23467°N, 79.14815°W) Таллапакада аның туу урынында. Венкатешвара гыйбадәтханәсе өчен җавап бирүче «Тирупати-Тирумала Девастханам» коммерцияле оешмасы, аның туу көнен һәм үлем көнен ел саен билгели. 1978 елда «Тирупати-Тирумала Девастханам» «Аннамачарья» проектын башлап җибәргән, ул публикацияләр һәм аудио таратуга багышланган. Калифорниядә «Шри Венкатешвара Аннамачарья» җәмгыяте оештырылган булган (Sri Venkateswara Annamacharya Society of America), ул бәйрәмнәрдән тыш рухи әңгәмәләр алып бара һәм музыка концертлары бирә.. }}
1997 елда режиссёр Рагхавендрой Рао тарафыннан Телугу телендә "Аннамайя" атамасы астында фильм төшерелгән булган. Аннамачарьяның баш ролен Нагарджуна уйнаган, Венкатешвара ролен Сумана уйнаган, ә Падмавати Алиһәсе ролен — Бхануприя. 2017 елда дөньяга башка фильм чыккан — «ОМ Намо Венкатешая», ул Тирумалага 1500-енче елларда сәфәр кылган Төньяк-Һиндстан изгесе Хатирама Баба тарихын сөйли. Анда Аннамачарья йогынтысы астында барлыкка килгән мәдәни-дини мохит тулы дәрәҗәдә чагылган. Икенче фильмның оригинальлеге төп рольдә Нагарджуна булуында, ә ул шул ук Рагхваендра Рао тарафыннан төшерелгән булган. .
2009 елда Аннамачарьяның тууыннан 601-енче еллыгы көнендә Хайдарабадта «Гиннесс рекордлар китабы»на кергән рекорд куелган булган. Һөнәри артистлар да, һәвәскәрләр дә кергән 160 меңлек коллектив унисон итеп бөек шагыйрьнең җиде санкиртанын башкарган. Җырчылар арасында Нагарджуна да булган, ул ун ел элек шул ук исемле фильмда Аннамачарья ролен башкарган. Чара «Тирупати-Тирумала Девастханам», Андхра-Прадеш штатының мәдәни шурасы һәм Andhra Silicon компаниясе тарафыннан оештырылган булган. .
Хәзерге вакытта Аннамачарьяның иҗады өйрәнүен, мөхәррирләәвен һәм интерпретациясен көтә. Әмма аның әсәрләре мотивлары буенча музыкаль язмалар үз танылуларына ия булганнр һәм карнатик стильнең иң яхшы вәкилләре тарафыннан башкарыла. . Аларны Тирумалага килгәч ишетергә була - Венкатешвара калкулыгында Ходайның даршанына чиксез чиратта.
Гудленд (Индиана)
Гудленд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9830) 1978 VE11
(9830) 1978 VE11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 7 ноябрендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VE11» саналган.
Нопъявож
Нопъявож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Ыджыд-Каменка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валя-Инзелулуй
Валя-Инзелулуй — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасёлки (Ваверски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Григоре Эремей
Григоре Эремей (, Тырнова, Белц өязе, Румыния кыйраллыгы ) — ССРБ һәм Молдова сәясәтчесе, Молдавия коммунистик фиркасе үзәк кәмититенең беренче сәркәтибе (1989-1991). СБКФ ҮК сәяси бюросы әгъзасы (1991), ССРБ халык депутаты (1989-1992). 8-11 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты, Молдованың Беларустагы, Румыниядәге һәм Исраилдәге илчесе.
Андреевка (Мари Ил)
Андреевка (Андреевка, Андреевка) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
Удмурт дәүләт университеты
Удмурт дәүләт университеты (УдДУ, Удмуртский государственный үниверcитет, Удмурт кун университет) — Ижауда урнашкан югары уку йорты.
Тарих
УдДУ 1931 елның 10 апрелендә Удмурт дәүләт педагогика университеты буларак нигезләнә. 1958 елда УДПИга аспирантураны төзергә хокукы бирелә; 1971 елның 19 апрелендә, Cəвет Социалистик Җɵмhүpиятләр Беpлеге югары һәм урта мәгариф министрлыгының 323 номерлы приказы буенча Удмурт дәүләт педагогика үнивирcитете Удмурт дәүләт университеты итеп үзгәртелә.
Тендо
Тендо — Япония дәүләтенең Ямагата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тендо шәһәре 1958 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Воробьевка (Смоленск өлкәсе)
Воробьевка (Воробьевка) — Русиядә Смоленск өлкәсенең Рославль районында урнашкан авыл. 2013 елда яшәүчеләр саны юклыгы билгеле.
Өлкәнең көньяк өлешендә Рославльдан төньяк-көнчыгышта 52 км ераклыкта урнашкан. Авылдан 23 км төньяктарак Смоленск — Сухиничи линиясендә Жегловка тимер юл станциясе урнашкан.
Тарих
Авылны Гитлер гаскәрләре Бөек Ватан сугышы барышында 1941 елның август аенда басып алалар, 1943 елның сентябрендә авыл азат ителә.
Халык
Авылда бүген кешеләр инде яшәми.
Күренекле кешеләр
Авылда Советлар Берлеге Каһарманы Михаил Добрынин туган.
Казе Нуове Малуцо (Месина)
Казе Нуове Малуцо — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17443) 1989 UU5
(17443) 1989 UU5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ла-Бастид-дю-Сала
Ла-Бастид-дю-Сала (La Bastide-du-Salat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Бешьюз Эвлер (Эрегъли)
Сылтамалар
Beşyüz Evler, Ereğli Beşyüz Evler, Ereğli
Вимислянка (Великопольское воеводалыгы)
Вимислянка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лигота-Чамборова
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Геология
200px|thumb|[[Җир шары структурасын тасфиралаган сурәт]]
Геология – Җир кабыгы һәм анда анда булган файдалы казылмаларның составы, төзелеше, үсеш тарихын өйрәнүче фәннәр комплексы, аны һәм бу өлкәдә урын алучы барлык процессларны белдерүче термин.
Геология термины 1657 елда норвегияле галим М. П. Эшолт тарафыннан кертелә.
Бу комплекска түбәндәге фәннәр керә:
Навасёлки (Валевски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Шан-Гранди
Шан-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Брюс (Көньяк Дакота)
Тарихы
Брюс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виллавар
Виллавар — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Роттенбург-ан-дер-Лабер
Роттенбург-ан-дер-Лабер — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәлсәфә
thumb|«Фикерләүче», [[Огюст Роден]] Фәлсәфә (бор. юн. φιλοσοφία — «хикмәткә мәхәббәт», бор. юн. φιλέω — яратам һәм бор. юн. σοφία — хикмәт, акыллылык, гарәп. فلسفة falsifa) — иң гомуми теория, дөньяга карашның бер төре, кеше эшчәнлегенең бер формасы. Башкача әйткәндә, идеялар системасы, дөньяга караш һәм кешенең анда урынын өйрәнүче фән.
Билгеләмәләр
Фәлсәфәнең гомум кабул ителгән билгеләмәсе юк. Гомумиләштереп әйткәндә, фәлсәфә – ул галәм, белем, кешенең асылын аңлауга юнәлдерелгән эшчәнлек.
Тарих
Фәлсәфә атамасы борынгы юнаннарның үзләрендә моннан 25—26 гасырлар чамасы элек барлыкка килгән. Аңа, беренче тапкыр игътибар итеп, аңлатма бирүче борынгы грек галиме Пифагор була. Аның фикере буенча, фәлсәфәнең вазифасы — хакыйкатьне эзләү. Бу караш белән шул заман вәкиле Һераклит та килешә.
Ә менә бер гасыр чамасы соңрак күтәрелеп чыккан борынгы грек мәгърифәтчеләре, софистлар фәлсәфәнең вазифасын башкачарак аңлатырга тырышканнар. Аларның карашынча, фәлсәфә ул кешене үз фикерен бәхәсле әңгәмә аша дәлилләргә өйрәтү бурычын үтәргә тиеш. Софистлар акыллылыкны да хакыйкатьне эзләү һәм танып белү сәләте белән түгел, бәлки исбатлый белү сәләте белән үлчи торган булганнар. Аларча, бәхәстә төп максат — хакыйкатькә ирешү түгел, бәлки зур осталык белән дәлилли белү, әңгәмәдәшне җиңеп чыгу, аны үз дәлилләреңә буйсындыру.
Редвуд-Велли (Калифорния)
Редвуд-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).