cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Екатерина Борисевич
Суд процессы
Моннан тыш, Катерина Борисевичның хезмәттәшләре һәм 11 ноябрь кичендә Бондаренко янында, аны «Үзгәрешләр мәйданында» билгесезләр кулга алганга кадәр, булган кыз да сораштырыла. Кыз аның аек булуын, «бернинди ис юк иде, сизелер иде», дип әйтә . TUT.BY порталының баш мөхәррире сорау алу алдыннан Катерина Борисевич һәм Артем Сорокинның эшендә «җинаять составы юк, һәм бу бөтенләй сәяси процесс», дип белдерә.
2021 елның 2 мартында Минск шәһәренең Мәскәү районы суды хөкем карарын игълан итә: Екатерина Борисевичны табиб серен игълан итүгә омтылуда гаепле дип табыла һәм 6 айга колониягә, шулай ук 100 штраф салына. Табиб Артем Сорокин журналистка табиб серен игълан итүдә гаепле дип табыла һәм 1 елга җәза үтәүне кичектереп, 2 елга ирегеннән мәхрүм ителә, шулай ук 50 база зурлыгында штраф салына. Хөкем карарын игълан иткәннән соң, аны сак астыннан чыгаралар.
Процесста тәнәфесне исәпкә алып, 25 февральдән 2 мартка кадәр эшне карау алты көн барган. Хөкем карарын игълан итүгә керү гаепләнүчеләрнең туганнарына һәм дәүләт ММЧның аккредитацияләнгән вәкилләренә генә рөхсәт ителгән була.
2021 елның 20 апрелендә Минск шәһәр суды тарафыннан каралган хөкем карарына апелляция канәгатьләндерелмәгән.
Бүләкләр
Профессиональ бүләкләр белән билгеләп үтелә, шул исәптән Беларусия хокук саклау органнары хезмәтеннән дә.
Шәхси тормыш
Кыз тәрбияли
Лагранж (Ланди)
Лагранж — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Шава
Шава — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Кстово районы биләмәләрендә ага. Елга  Кудьма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мемке
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Никишата (Киров өлкәсе)
Никишата (Никишата) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Паял
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Никишата (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Зялёная Рунь
Зялёная Рунь (Зялёная Рунь ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Кырҗаали (Османгази)
Кырҗаали (Kırcaali) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Миһкел Веске
Миһкел Веске (Mihkel Veske,, — , ) — тел белгече, фин-угыр телләрен өйрәнүче, шагыйрь һәм журналист, Казан университеты укытучысы.
Талас өлкәсе
Талас өлкәсе (Талас облусу, Таласская область) — Кыргызстан составына керүче өлкә.
Административ үзәк — Талас шәһәре.
Халык
Милли состав (2009): кыргызлар - 91,9%, көрдләр - 2,5%, урыслар - 1,9%, казакълар - 1,3%.
Административ бүленеш
Талас өлкәсе составына 4 район керә.
Иске Иябаш
Иске Иябаш — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Гоув-Сити (Канзас)
Гоув-Сити  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гоув-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смульско-Дуже
Смульско-Дуже — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD16504
HD16504 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Амзас (Том кушылдыгы)
Амзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 723 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь инешенән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клейтон (Виннебаго, Висконсин)
Клейтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Феодосия Драбкина
Феодосия Илья кызы Драбкина (Драбкина Феодосия Ильинична. Фирка кушаматлары: Наташа, Марианна) 5 гыйнвар 1883, Дондагы Ростов, ‒ 10 гыйнвар 1957, Мәскәү) — Россия революцион хәрәкәт эшлеклесе.
Клейтон (Виннебаго, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Феодосия Драбкина
Тәрҗемәи хәле
1900 елдан Феодосия Драбкина социаль-демократик пропаганда алып бара. 1902 елдан Россия социал-демократик эшчеләр фиркасе катнашучысы. 1905 елда большевикларның Петербург комитеты каршындагы Хәрби-техник төркем катнашучысы; декабрь кораллы күтәрелеше көннәрендә 1905 елда Феодосия Драбкина Мәскәүгә сугыш кирәк-яраклары алып бара. 1906 елда Драбкина — Петербургта Нарв район оешмасы секретаре. 1907 елда РСДЭФ Бакы комитеты финанс комиссиясе катнашучысы. 1908 елдан Франциядә эмиграциядә, шунан соң Петербургта фирка хезмәтендә. "Работница" журналының редколлегия әгъзасы. 1917 елның октябрь көннәрендә Феодосия Драбкина — Петроград Хәрби-революцион комитеты секретарьларының берсе.
1918-1919 елларда Югары халык хуҗалыгы советының үзгә шәһәрләрдән килгән бүлек мөдире була. 1919-24 елларда Я.М. Свердлов исемендәге Коммунистик университетта, Көнчыгыш коммунистик университетта һәм Тбилиси коммунистик университетында эшли. 1924 елдан Феодосия Драбкина Эшче-крестьян инспекциясе инспекторы була. 1938 елда пенсиягә китә.
Әдәбиятта чагылыш
М. Горькийның "Ана" романындагы пропагандачы Наташаның прототипы булган.
Гаилә
Ире — Сергей Иван улы Гусев (Яков Давидович Драбкин) — күренекле революционер, партия эшлеклесе һәм хәрби теоретик. Бу никахтан кызы — Елизавета — революционер һәм язучы. Улы — Владимир Владимир улы Драбкин (Владимир Павел улы Милютиннан).
(15643) 3540 P-L
(15643) 3540 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3540 P-L» саналган.
Сьлеповрон (Мазовия воеводалыгы)
Сьлеповрон  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Новинка (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Новинка  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караҗабаг (Палу)
Караҗабаг (Karacabağ) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Палу илчесенә караган бер авыл (köy).
Бирсештий-де-Жос (Арджеш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8317) Эврисак
(8317) Эврисак — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4523 P-L» саналган.
Рушковице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Рушковице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воймица
Воймица — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кострома (старица) елгасының сул ярына тамагыннан 107 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ашырлар (Адапазары)
Ашырлар (Aşırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Форешть (Ясси)
Форешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коул-Сити (Көнбатыш Виргиния)
Коул-Сити  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Коул-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Бралу
Бралу — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Баусен
Баусен — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мирово (Грифинский повяты)
Мирово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әхмәтзәки Вәлиди урамы (Уфа)
Әхмәтзәки Вәлиди урамы, Зәки Вәлиди урамы  (Улица Заки Валиди) — Уфаның Киров районында урнашкан урам. Урам 2008 елда башкорт милли-азатлык хәрәкәте җитәкчесе Әхмәтзәки Вәлиди хөрмәтенә аталган.
Урнашу
Әхмәтзәки Вәлиди урамы Уфаның Киров районы территориясе буенча көнбатыштан көнчыгышка Ленин бакчасы буйлап үтә. Урам Мәҗит Гафури урамы киселешеннән башлана, Салават Юлаев проспекты киселешендә тәмамлана.
Элек Әхмәтзәки Вәлиди урамы Большая Ильинская, Фрунзе (1930-2008) исемен йөрткән. Урамда Башкорт дәүләт университеты, Башкорт дәүләт академия драма театры, Башкортстан Корылтае, Башкорт дәүләт медицина университеты урнашкан.
Меринген
Меринген (Mehringen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зялёная Хвоя
Зялёная Хвоя (Зялёная Хвоя ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каза Роведа (Пяченца)
Каза Роведа — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Роведа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пеабиру
Пеабиру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тексас (округ, Миссури)
Тексас — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хьюстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 24 563 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 3054 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Тексас (округ, Миссури)
Мария Лялькова
Тормыш юлы
1920 елның 3 декабрендә Польшаның Городенка шәһәрендә (хәзер Ивано-Франковск өлкәсендә) волын чехлар гаиләсендә туа. 12 яшендә әти-әнисен югалта, аны туган апасы үз янына ала. Соңрак Мария техник училищеда укыган Станиславов шәһәренә (хәзер Ивано-Франковск) күчә. Германиянең ССРБга һөҗүменнән соң Ырынбур өлкәсендә урнашкан Бозаулык шәһәренә эвакуацияләнә, анда Эшче-крестьян Кызыл Гаскәренең 1 нче чехословак аерым пехот батальоны формалаша. 1942 елның 1 мартында, медицина курсларын һәм төп хәрби әзерлекне узгач, әлеге бүлекчәнең хәрби хезмәткәрләре сафына кабул ителә. Аннары мәргәннәр курсларын уза.
1943 елның мартында Соколово янында сугыша. Лялькова үзенең СВТ-40 винтовкасыннан биш немец солдатын (шул исәптән бер пулемётчикны) юк итә, шул вакытта ул бозда яткан була. Төнлә аны бозда чехословак солдатлары табып ала. Мария шулай ук Украинаның Сул як һәм Уң як ярларын азат итү өчен барган сугышларда да катнаша, алар барышында 30 дан да ким булмаган немец солдатын һәм офицерын юк итә. 1 нче чехословак танк батальонының баш шәфкать туташы буларак Чехословакияне азат итү өчен көрәшләрдә катнаша. Дукельский перевалы сугышларында Көнчыгыш-Карпат операциясе вакытында (1944 елның сентябре) артиллерия снаряды шартлавы аның умыртка баганасын сындыра, ә ярымсантиметрлы кыйпылчык башына эләгә, әмма Мария исән кала.
Бөек Ватан сугышында күрсәткән батырлыклары өчен Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә, шулай ук Чехословакия хәрби тәре белән бүләкләнә. 2010 елның 28 октябрендә Чехия алдындагы аерым казанышлары өчен II дәрәҗә Ак арыслан ордены белән бүләкләнә, бу бүләкне Микулаш Кончицкий (үзенең якын дусты) белән Чехия Президенты Вацлав Клаустан шәхсән кабул итеп ала.
2011 елның 7 ноябрендә Брнода вафат була. Аның үлеме турында Чехия легионерлар җәмгыяте җитәкчесе Милан Ржепка хәбәр итә.
Бүләкләр
Совет дәүләт бүләкләре:
Чехословак дәүләт бүләкләре:
Лакажент
Лакажент — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Андри Радзуэлина
Андри Радзуэлина, Андри Нирина Радзуэлина, Андри Раджоэлина язылышы да очрый, (Andry Nirina Rajoelina, 1974 елның 30 мае, Мадагаскар, Анцирабе) — Мадагаскарның дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, 2007—2009 елларда илнең башкаласы Антананариву мэры, 2009—2014 елларда аның өчен уйлап чыгарылган вазифаны (Мадагаскарның Югары күчеш чоры администрациясе президенты) башкара, 2019 елның 19 гыйнварыннан  Мадагаскар президенты.
Тәрҗемәи хәле
1974 елның 30 маенда Мадагаскарның зурлыгы буенча өченче шәһәре Анцирабеда хәлле һөнәри хәрби гаиләсендә туган. Әтисе башта француз гаскәрендә, соңрак Мадагаскар гаскәрендә хезмәт иткән, «полковник» хәрби дәрәҗәсендә отставкага чыккач, эре француз Total нефть-газ компаниясенең Мадагаскардагы филиалы идарәчесе булып хезмәт иткән.
Андри белемне шәхси рәвештә өйдә, чакырылган педагоглардан ала. Югары белем алмый, шәхси эшмәкәр буларак, шоу-мэн карьерасын башлый. Антананаривуның танылган диджее була, 1993 елда 19 яшьтә «Шоу бизнес» фирмасы нигезли, 1998 елда полиграфия һәм реклама белән шөгыльләнүче Injet фирмасын оештыра.
Антананариву мэры
2007—2009 елларда илнең башкаласы Антананариву мэры була. 2007 елдан башлап, Антананариву мэрын сайлау өчен оештырылган «Яшь тәвәккәл малагасиялеләр» (Young Malagasies Determined — Tanora malaGasy Vonona, TGV) хәрәкәтен җитәкли.
2008-2009 еллар
2008—2009 елларда хөкүмәткә каршы булган оппозициянең җитәкчесе була. 2002—2009 елларда Мадагаскар президенты булган Марк Равалуманананы хакимияттән төшерү өчен тырыша. Хакимиятне ватандашларның проблемаларын чишүдә булдыксызлыкта гаепләп, 2009 елның 3 гыйнварында үзен «илнең президенты» итеп игълан итә. Аны Мадагаскар хәрбиләре яклап чыга, әмма Андри Радзуэлина, Мадагаскар президенты буларак, Африка Берлеге тарафыннан халыкара танылу алмый. Африка Берлеге аңа һәм Мадагаскарның Югары күчеш чоры администрациясенең 108 вәкиленә карата кабул итә. Андри Радзуэлина президент булып торган вакыт аралыгында, илнең икътисады нык какшый: Африка Берлеге тарафыннан кертелгән тыюлар сәбәпле, эшкәртүче сәнәгатькә чит илләрдән (Кытайдан башка) инвестицияләр килү туктый; илнең зур керем чыганагы булган туризмнан керем ике мәртәбә кими һ. б.
2013 елның декабрендә узган гомуми сайлауларга илнең элекке башлыклары, шул исәптән Андри Радзуэлина кертелми.
2018 елгы президент сайлаулар
2018 елның 7 ноябрендә узган президент сайлауларында катнашып, сайлаучыларның 39,19% тавышын җыя һәм икенче турга уза. 2018 елның 19 декабрендә узган икенче турда 55,66% : 44,34% тавыш җыеп, көндәше булган Марк Раваломанананы җиңеп, ил президенты итеп сайлана. 2019 елның 19 гыйнварыннан президент вазифасына керешә.
2023 елның июнендә Франция гражданлыгы турында мәгълүматны ачу парламент тикшерүе башлануга китерә, аннан соң Франциядә малагаси диаспорасы гражданнары төркеменнән Югары Конституция судында сорау алына. .
Гаиләсе
Өйләнгән, хатыны Миали Радзуэлина, өч баласы бар.
Сьлеповрони (Островский повяты)
Сьлеповрони  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шабровски
Шабровский (Шабровский) — Свердловск өлкәсенең Екатеринбур каласы составына керүче бистә.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1880-елларда нигезләнгән.
1940—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Гоуп (Канзас)
Гоуп  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гоуп шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смульско-Мале
Смульско-Мале — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новиця (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эварист Галуа
Эварист Галуа, Эвари́ст Галуа́, Évariste Galois (1811 елның 25 октябре, Бур-ля-Рен, Париж — 1832 елның 31 мае, Париж) — математик, алгебрада радикаллардагы югары дәрәҗә тигезләмәләрен чишү теориясе турындагы хезмәтләре белән билгеле, хәзерге заман югары алгебрасына нигез салучы. Үзе исән чагында фәнни идеяләре танылу ала алмый. Кискен карашлы инкыйлабчы-республикачы. Король хакимиятенә каршы чыгуы сәбәпле, ике мәртәбә төрмәдә утыра. Яшь даһи дуэльдә һәлак була.
Тәрҗемәи хәле
1811 елның 25 октябренда Париж янындагы Бур-ля-Рен коммунасында туган. Әтисе Николь-Габриэль — 15 ел шәһәр мэры вазифасында була, шулай ук усал памфлетлар язучы буларак билгеле. 12 яшькә кадәр Эварист гаиләдә тәрбияләнә, аннары Париждагы данлыклы Бөек Людовик лицеена укырга керә, талиплар фетнәсендә катнашкан өчен, аннан куыла. 16 яшендә Адриен Лежандрның «Геометрия элементлары» (1794) исемле геометрия дәреслеге белән таныша, аны ике тәүлек эчендә роман укыган кебек укып чыга. Һәм үз алдына математикада ачышлар ясау максаты куя.
Адриен Лежандр (1752-1833), Жозеф Лагранж (1736-1813), Карл Гаусс (1777-1855), Огюстен Коши (1789-1857) кебек галимнәрнең хезмәтләрен өйрәнә. Яңа атамаларны һәм алымнарны сокландыргыч җиңеллек белән үзләштереп бара. 17 яшендә беренче фәнни мәкаләсе «Математика анналлары» журналында басыла.
1829 елдан башлап тормышы фаҗигаләрдән тора. Әтисе, сәяси эзәрлекләүгә түзә алмыйча, үз-үзенә кул сала. Эварист ике тапкыр Париждагы политехник мәктәпкә имтиханнарны бирә алмый: аның уенча, кызыклы булмаган имтихан сорауларына җавап бирәсе килми. 1829 елда Париж югары нормаль мәктәбенә укырга керә, бер ел укыгач, мәктәп директоры Гиньоның 1830 елгы июль инкыйлабы вакытындагы реакцион карашларын тәнкыйть иткән усал мәкалә өчен, аннан да куалар.
Фәнни карьерасы да үсми. 1829 һәм 1830 елларда тәкъдим иткән хезмәтләрен Франциянең фәннәр академиясе кабул итми. «Радикаллардагы тигезләмәләрне чишүнең алшартлары» дигән өченче хезмәте 1831 елда кире кагыла — француз математигы Симеон Пуассон (1781-1840) яшь галимнең фикерләрен аңламый. Анда Э. Галуа тигезләмәләр теориясенең моңа кадәр чишелмәгән мәсьәләләрен чишү өчен төркемнәр теориясенең төп аңлатмаларын тәкъдим иткән була.
(8318) Аверроэс
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1306 T-2» саналган.
Эварист Галуа
Тәрҗемәи хәле
1843 елда гына Э. Галуаның хезмәтләре басылып чыга. Ә тулысынча аның теориясен, 30 ел үткәч, Камил Жордан (1838-1922) үзенең «Алгебра тигезләмәләре турындагы трактат»ында яктырта.
Инкыйлаб
Барлык дуслары республика яклы булган кебек, Э. Галуа да Франсуа Распай (1794-1878) һәм Огюст Бланки (1805-1881) җитәкләгән «Халык дуслары җәмгыяте» инкыйлаб хәрәкәтенә кушыла. Франция Милли гвардиясенең артиллерия гаскәренә ирекле булып языла. Күп кеше катнашында үткән мәҗлестә, Франциянең булачак короле Беренче Луи Филипп (1773-1850) өчен, кулына пычак тотып, тост әйткән өчен кулга алына, ләкин бераздан азат ителә. оештырган өчен төрмәгә ябыла. Төрмәдә үзенең фәнни эзләнүләрен дәвам итә.
Фәнни хезмәтләре
Дуэль алдыннан Э. Галуа үзенең дусты Шеваллега язмаларын алман математигы Карл Гаусска җибәрүне сорый. Ләкин белеме буенча математик булмаган Шевалле кулындагы язмаларның кыйммәтен аңлап бетерми, аларны Алманиягә җибәрми кала, алай да үзендә 15 ел саклагач, 60 битлек кыска язмаларны яшь академик Жозеф Луивилльга (1809-1882) күрсәтә. Саннар теориясе белән кызыксынучы Ж. Луивилль үзенең мәрхүм яшьтәше язган бик кыска язмаларның асылына төшенә һәм әлеге фәнни яктан бәһасе булмаган язмаларның  шулай озак ачылмавына гаҗәпләнә.
Э. Галуаның фәнни хезмәтләре алгебра өлкәсенә карый. Италия математигы Паоло Руффини (1765-1822) 1799 елда һәм Норвегия математигы Нильс Абель (1802-1829) 1824 елда 4нче дәрәҗәдән югары математик тигезләмәләрне чишеп булмауны раслыйлар. Аларның хезмәтләре белән таныш булмаган Галуа үзбаш шул фикергә килә, радикалларда чишелә торган тизгезләмәләрнең шул дәрәҗәсе өчен кирәкле шартларны да күрсәтә. Галуа теләгән дәрәҗәле тигезләмәләрне гомуми чишүне тикшерә, ягъни арифметик гамәлләр һәм радикаллар кулланып коэффициентлар ярдәмендә аның тамырларын табу мәсьәләсе.
Галуаның теориясе XIX гасыр математикасы үсеше өчен зур этәргеч була. Төркемнәр теориясе бар кешегә дә кирәк булып чыга. Галуаның математикада төп казанышы: төркем төшенчәсенә килү, соңрак шуннан төркем теориясе, симметрик төркемнәр, симметрия, кыр теориясе эшкәртелә. Төркемнәр, симметрияләр бозылу күренеше физикада саклану кануннары, тәэсир итешү көчләре теорияләрендә кулланыла (Нөтер теоремасы).
Галуаның хезмәтләрен кат-кат нәшер итәләр, аңа комментарийлар язалар. Галуа теориясе алгебраның бер өлеше булып кереп китә, ә гомуми төркемнәр теориясе математик физикага, топологиягә, ихтималлык теориясенә үтеп керә. Хәзерге заманда төркемнәр теориясе идеяләре һәм алымнары табигать фәннәрендә, квант механикасында, кристаллографиядә кулланылыш таба.
Хәтер
1971 Эварист Галуа хөрмәтенә Айда кратер исеме аталган.
Еловка (Зур Просница кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15644) 4157 P-L
(15644) 4157 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4157 P-L» саналган.
Бирсештий-де-Жос (Телеорман)
Бирсештий-де-Жос — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кырҗагыз (Милас)
Кырҗагыз (Kırcağız) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мирославице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Мирославице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шайма
Шайма — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Прокопьевская (Киров өлкәсе)
Прокопьевская (Прокопьевская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Шайма
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Прокопьевская (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Зялёнка (Мазырский районы)
Зялёнка  (Зялёнка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Мазырский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рушовице (Глоговский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Майлендорф
Майлендорф (Meilendorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдулла Тукай урамы (Уфа)
Габдулла Тукай урамы  (Улица Габдуллы Тукаева) — Уфаның Киров районында урнашкан урам. Урам 1925 елда татар әдәбияты классигы Габдулла Тукай хөрмәтенә аталган.
Урнашу
Зәйнулла Рәсүлев һәм Гоголь урамы арасында урнашкан. Урам Уфаның Киров районы территориясе буенча көнбатыштан көнчыгышка Ленин бакчасы буйлап үтә. Элек урам Воскресенская исемен йөрткән. Урамда Үзәк диния нәзарәте, Республика Йорты, эллеке Губернатор йорты урнашкан.
Клейтон (Кроуфорд, Висконсин)
Клейтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баш-Пальярс
Баш-Пальярс — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Педернейрас
Педернейрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бре-су-Фе
Бре-су-Фе — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Терек (шәһәр)
Терек (Терек, Тэрч къалэ) — Россия Федерациясенең Кабарда-Балкария Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1945 елдан, шәһәр статусын 1967 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): кабардалар (85,4%), урыслар (10,0%), осетиннар (1,2%).
Волженка
Волженка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Корега елгасының уң ярына тамагыннан 20 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каза Роверза (Падова)
Каза Роверза — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Роверза Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стекольный
Стекольный — Татарстан Республикасының Норлат районындагы поселок.
Почта индексы — 423017.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Ашытлар (Пасинлер)
Ашытлар (Aşıtlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8319) Антифан
Тарихы
1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3365 T-2» саналган.
Форнедия
Форнедия — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новойовець
Новойовець — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Снопкув
Снопкув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караҗабей (Сунгурлу)
Караҗабей (Karacabey) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Анзак
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь инешенән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кызылъяр районы
Кызылъяр районы (Қызылжар ауданы) — Казакъстанда Төньяк Казакъстан өлкәсенең районы. Идарә үзәге — Бишкүл авылы. Районның халык исәбе 49 393 кеше тәшкил итә (2010).
География
Район Төньяк Казакъстан өлкәсенең төньягында Ишем елгасы ярлары буенда урнаша. Көньякта Есил районы, көнбатышта — Мәмлүт районы, көнчыгышта — Аккаен һәм Мәгъҗан Җомабаев районнары, төньякта — Россия Федерациясе Төмән өлкәсе белән чикләнә. Район үзәгеннән өлкә үзәге Кызылъяр шәһәренә кадәр ераклыгы 10 км тәшкил итә. Климат — кискен континенталь.
Район 10 авыл округыннан һәм 72 торак пунктыннан гыйбарәт.
Зялёны Бор (Ельский районы)
Зялёны Бор  (Зялёны Бор ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Ельский район районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сьлеповрони (Плонский повяты)
Сьлеповрони  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бирсештий-де-Сус (Арджеш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD165093
HD165093 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Майневе
Майневе (Meineweh) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Пе-ди-Серра
Пе-ди-Серра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лаки (Ланди)
Лаки — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Гофф (Канзас)
Гофф  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гофф шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15645) 4163 P-L
(15645) 4163 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4163 P-L» саналган.
Рушовице (Клодзький повяты)
Рушовице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коул-Форк (Көнбатыш Виргиния)
Коул-Форк  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Коул-Форк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бельвер-де-Серданья
Бельвер-де-Серданья — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чуй өлкәсе
Чуй өлкәсе (Чүй облусу, Чуйская область) — Кыргызстан составына керүче өлкә.
Административ үзәк — Тукмак шәһәре.
Халык
Милли состав (2009): кыргызлар - 59,1%, урыслар - 14,7%, дуңганнар - 6,2%, үзбәкләр - 1,8%, казакълар - 1,6%, төркеләр - 1,4%, украиннар - 1,4%, әзериләр - 1,3%.
Административ бүленеш
Чуй өлкәсе составына 8 район һәм 1 өлкә буйсыуындагы шәһәр керә.
Тейни (округ, Миссури)
Тейни — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Форсайт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1837 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 48 023 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1637 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Тейни (округ, Миссури)
(8320) van Zee
(8320) van Zee — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1955 елның 13 сентябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1955 RV» саналган.
Криуша (Боровка кушылдыгы)
Криуша — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Боровка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каза Родолфи (Модена)
Каза Родолфи — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бре-сюр-Мольн
Бре-сюр-Мольн — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Мислибожице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Мислибожице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Меллин
Меллин (Mellin) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ужоговка
Ужоговка (Ужоговка) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
17 октябрь
17 Октябрь — Милади тәкъвимендә унынчы айның унҗиденче көне. Ел ахырына 75 көн кала.
Зялёны Вострав (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Новосади (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Новосади  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Клейтон (Полк, Висконсин)
Клейтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шапинка
Шапинка – Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил,, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Олы Какшан елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Педра (Пернамбуку)
Педра  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бирсештий-де-Сус (Олт)
Бирсештий-де-Сус — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Снядувка
Снядувка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15646) 4555 P-L
(15646) 4555 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4555 P-L» саналган.
Сьметанки (Козеницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8321) Аким
(8321) Аким — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 13 мартында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 EX» саналган.
Бельвис
Бельвис — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Лакраб
Лакраб — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Грандвью-Плаза (Канзас)
Грандвью-Плаза  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грандвью-Плаза шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Киcәнбикә Байрасова
Кисәнбикә Байрасова (Киҫәнбикә Байрасова, аның Хөсәнбикә исемле булуы да мөмкин) — яндыруга дучар булган мөселман хатыны.
Аның исеме Свердловск өлкәсенең Дәүләт архивында сакланган «Фонд № 24» дип аталган төпләнмәгә кергән рус генераллары фарманнары аша бүгенге тарих өйрәнүчеләргә мәгълүм булган.
Тормыш юлы һәм каһарманлыгы
1679 елда Дуван вулысында дөньяга килгән. Катай олысына кияүгә бирелә һәм Саккол авылында тормыш итә.
1736 елда Уралда башкорт җирләре күпләп тартып алыну сәбәпле башкортлар баш күтәрә. Каратель отрядлары бу чыгышларны аяусыз бастыра.
Ырынбур, Чиләбе, Курган төбәкләрендә башкортларны көчләп чукындыру башланган, чукындырып, хәтта урта хәлле генә кешеләргә дә хезмәтчелеккә (коллыкка) биргәннәр. 60 яшьлек Кисәнбикәне дә Екатеринбургка китереп, көчләп чукындыралар, Катерина дигән исем тагалар һәм Кириак Кондратьевич дигән бер бәндәгә хезмәтчелеккә бирәләр. Көчләп чиркәүгә йөртүләренә түзми, ул тәүге җәйдә ук качып китә. Аның белән бергә Татищев дигән байга хезмәтче итеп бирелгән бер башкорт кызы да кача. Ләкин шәһәрдә аларны бик тиз тоталар һәм чыбык белән суктыралар.
Әмма ул янә Иван Зорин дигән бәндәдә коллыктагы икенче башкорт хатыны белән качып китә. Аларны тагын тоталар һәм хуҗаларына кире кайтаралар. Бу юлы чыбыклап кына калмый, камчылыйлар.
1738 елның сентябрендә Кисәнбикә өченче тапкыр качып китә. Исәт елгасын йөзеп чыгып, ул авылдан-авылга сугылып, туган авылы Сакколга кайта. Улы Бикчәнтәй белән авылдашларын хәвефкә дучар итмәс өчен, Урал таулары ягына чыгып китә. Ул Манзар исемле башкорт старшинасына килеп ялланып, бер ай чамасы яши Ләкин тегесе аның чукындырылган икәнен белеп ала һәм кире китәргә куша, хәтта аның артыннан озатма-хат язып җибәрә.
Екатеринбургта аны шунда ук сак астына алып, Тау заводы кәнсәләрендә сорау ала башлыйлар.
1649 елда ук әле «Собор Уложениесе»ндә чукындырылгач Исламга кире кайткан кешене яндырырга дигән положение кабул ителгән булган. 1728 елның 12 сентябрендә Императрица шул ук Уложениене көчендә калдыра. Шул документ нигезендә, чукындырылганнан соң кире Исламга кайткан хатын турында Императрицага хәбәр итәләр һәм ул шунда ук үлем җәзасы бирергә дигән карар чыгара.
Үлем җәзасы
«По Указу Ее Императорского Величества… оной татарке за три побега и что она, будучи в бегах, крещенная, обасурманилась, учинить смертную казнь — сожечь», — дип әйтелә 1739 елның 8 февралендә чыгарылган фәрманда. Ә шул ук елның 14 мартында генерал Самойлов шундый фәрман чыгарып, бу вакыйгага дәһшәтле нокта куя: «Пойманную башкирку, которая была крещена и дано ей имя Катерина, за три в Башкирию побега и что она, оставя Закон Христианский, обасурманилась за оное извольте приказать на страх другим казнить смертию — сжечь, дабы впредь, на то смотря, другие казнились». .. Бер айдан чак кына күбрәк үткәч, 1739 елның 30 апрелендә Кисәнбикә Байрасова Екатеринбургның үзәк майданында тереләй яндырыла.
Әдәбият
ГАСО. Ф.24. Оп.1. Д.818, стр.243-245 А. Н. Старостин. Ислам в Свердловской области. — М.: Логос, 2007. — 144 с. — (Ислам в России / Под ред. проф. А. В. Малашенко). — ISBN 978-5-98704-268-2. — С.28.
Волна (Тутка кушылдыгы)
Волна  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Тутка елгасының уң ярына тамагыннан 29 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рушув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нарткала
Нарткала (Нарткала, Нарткъалэ) — Россия Федерациясенең Кабарда-Балкария Җөмһүриятендә урашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елдан, шәһәр статусын 1955 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): кабардалар (65,2%), урыслар (23,5%), төрекләр (3,9%), осетиннар (1,7%), украиннар (1,2%).
Форосиг
Форосиг — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Караҗадаг (Гереде)
Караҗадаг (Karacadağ) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гереде илчесенә караган бер авыл (köy).
Форосиг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зялёны Вострав (Гомельский районы)
Зялёны Вострав  (Зялёны Востраў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мемлебен
Мемлебен (Memleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уоррен (округ, Миссури)
Уоррен — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уоррентон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 31 485 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1119 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Уоррен (округ, Миссури)
Краб-Орчерд (Көнбатыш Виргиния)
Краб-Орчерд  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Краб-Орчерд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вязьма районы
Вязьма муниципаль районы (Вяземский район) — Смоленск өлкәсендә урнашкан муниципаль район. Район үзәге — Вязьма шәһәре.
Тарих
Вязьма районы 1929 елны оештырылган.
Демография
Вязьма районының иң зур торак урыны – Вязьма шәһәре.
Снятичи
Снятичи — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Педра-Азул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бреемон
Бреемон — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.