cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шива
Җимерүче һәм алкышлар өләшүче
Шиваның куркыныч һәм алкышлы хасиятләрнең дуальлеге аның капма-каршы исемнәрендә чагыла. Рудра исеме Шиваның куркыныч аспектларын чагылдыра. Традицион этимология буенча Санскрит исеме "Рудра" "руд-" тамырыннан алынган, бу "кычкырырга, уларга" дигәнне аңлата. Стелла Крамриш "раудра" сыйфат формасы белән башка этимологияне билгеләп куя, ул "вәхши, яки "рудра" табигатьле дигәнне аңлата, һәм Рудра исемен "вәхши берәү" яки "ярсулы Ходай" дип тәрҗемә итә. Р.К.Шарма бу башка этимология яклы һәм исемне "куркыныч" дип тәрҗемә итә. Һара әһәмиятле исем һәм ул өч мәртәбә "Шива Сахасранама" да очрый, монда ул һәр очраган саен төрлечә тәрҗемә ителә. Шарма бу өчне "тотып алучы", "берләштерүче" һәм "җимерүче" дип тәрҗемә итә. Крамриш моны "урлаучы" дип тәрҗемә иткән. Шиваның тагын куркыныч формалары (Кала) "вакыт" һәм (Махакала) "бөек вакыт", ул ахыр чиктә бөтен нәрсәне җимерә. Кала исеме "Шива Сахасранама"да очрый, анда ул Рам Каран Шарма тарафыннан Вакытның "(Иң Олы Ходае)" тәрҗемә ителгән. Бхайрава "куркыныч" бу юкка чыгару белән бәйле ярсулы форма. Моңа капма-каршы рәвештә, Шанкара исеме "алкышлы" яки "бәхет бирүче" дигәнне аңалата, ул алкышлы форманы чагылдыра. Бу исем бөек Веданта фәлсәфәчесе Ади Шанкара (якынча. 788–820) тарафыннан кабул ителгән, ул шулай ук Шанкарачарья буларак мәгълүм булган. "Щамбху" исеме (Санскрит телендә: (शम्भु) swam-үзе; bhu-кыздырырга/балкырга) "үзеннән-үзе балкый торган", шулай ук алкышлы аспектны чагылдыра.
Аскет һәм йорт хуҗасы
Шива аскет йоги һәм йорт хуҗасы (грихаста), бу рольләр Һинду җәмгыятендә традицион рәвештә үзара кисешми. Йоги булып сурәтләнгәндә, ул утыручы яки медитацияләүче итеп сурәтләнә. Аның Махайоги эпитеты ("бөек Йоги: Маха = "бөек", Йоги = "Йоганы практикалаучы") аның йога белән бәйләнешен күрсәтә. Тарихи Ведик дине күбесенчә корбан чалу төшенчәләре белән эшләсә, Эпик чор вакытында тапас, Йога һәм аскетизм концепцияләре әһәмиятлерәк булган һәм Шиваның фәлсәфи изоляциядә утыручы аскет буларак сурәтләве соңрак концепцияләрне чагылдыра.
Гаилә кешесе һәм йорт хуҗасы буларак, аның хатыны, Парвати һәм ике улы, Ганеша һәм Картикейя бар. Аның эпитеты - Умапати ("Ума ире") бу фикерне чагылдыра һәм Шарма Сахасранамада бу исемнең тагын юрамасын билгели - Умаканта һәм Умадхава. Эпик әдәбиятта Ума күп исемнәр астында мәгълүм, шуларның берсе алкышлы Парвати. Ул Илаһи Ана Дэви белән тәңгәл ителә; Шакти (илаһи энергия) һәм шулай ук Трипура Сундари, Дурга, Кали, Камакши һәм Минакши Алиһәләре белән. Шиваның хатыннары аның барлыкка китерүче энергиясенең чыганагы. Алар Шиваның бу Галәмгә динамик киңәюнең чагылышы. Аның улы Ганешага бөтен Һиндстанда һәм Непалда Киртәләр Бетерүче, Киртәләр Хуҗасы һәм Башлаулар Хуҗасына буларак табыналар. Картикейяга Көньяк Һиндстанда (бигрәк тә Тамил Надуда, Кералада һәм Карнатакада) Субрахманья, Субрахманьян, Шанмуган, Сваминатан һәм Муруган исемнәре белән табыналар, һәм Төньяк Һиндстанда Сканда, Кумара яки Карттикейя исемнәре астында.
Кайбер төбәк Ходайлар шулай ук Шиваның балалары белән тәңгәл ителә. Бер риваять буенча, Шива Вишнуның хатын-кыз аватары Мохини матурлыгы белән мавыгып аның белән кавыша. Бу берлек нәтиҗәсендә Шаста туа - ул төбәк Ходайлары Айяппан һәм Айянар белән тәңгәл ителә. Кералада Эрнакулам тирәсендә Вишнумайя дигән Ходай Шиваның токымы дип әйтелә һәм мондагы җен куу ритуалларында катнаша, әмма бу Ходайның Һинду пантеонында эзен табып булмый, һәм Сэйлтор раславынча ул "мөгаен Кытай" чыгышлы төбәк традициясе булырга мөмкин. Кайбер традицияләрдә Шиваның елан Алиһәләр Манаса һәм Ашокасундари кебек кызлары була. Дониджер буенча, ике төбәк риваятендә Андхака һәм Джаландхара шәйтаннары сурәтләнә, алар Шиваның балалары һәм аның белән сугышалар, соңыннан Шива аларны тар-мар итә.
Иконографик формалар
Шиваның Натараджа буларак сурәте (Санскрит телендә: Натараджа, "Бию Ходае") популяр. Нартака ("биюче") һәм Нитьянарта ("мәңге биюче") исемнәре Шива Сахасранамада очрый. Аның бию һәм музыка белән бәйләнеше шулай ук Пураник чорда чагылыш таба. Натараджа буларак махсус иконографик формага өстәп бию формаларының төрле башка типлары бар (Санскрит телендә: нртьямурти), Һиндстанның башка өлешләрендә бар, аеруча Тамил Надуда яхшы билгеләнгән үзенчәлекләр белән. Биюнең ике еш очрый торган формалары Тандава, ул соңрак көчле һәм ир-атлар Кала-Махакала биюен аңлаткан, ул дөньяның җимерелүе белән ассоциацияләнгән. Дөньяны яки Галәмне җимерергә кирәк булганда, Шива аны Тандава аша эшли. Шулай ук Ласья аша ул грациоз һәм нәзек һәм нечкә сиземнәр дәрәҗәсендә эмоцияләрне чагылдыра һәм Алиһә Парватига караган хатын-кыз биюе булып танылган. Ласья Танадаваның хатын-кыз коллегасы буларак карала. Тандава-Ласья биюләре дөньяны җимерү-барлыкка китерү белән ассоциацияләнә.
Дакшинамурти турыдан-туры Шиваның көньякка (дакшина) юнәлгән формасын тасвирлый. Бу форма Шиваны Йога, музыка һәм хикмәт укытучысы аспектында күрсәтә һәм шастраларда чагылаган. Шиваның бу иконографик формасы күбесенчә Тамил Надудан. Бу мотивның элементларына Шиваның болан тәхетенә утырган килеш булуы һәм күрсәтмәләр тыңлаучы фикер ияләре тарафыннан уратылуын керә.
Шиваның иконографик чагылышы Ардханаришвара дип атала ул аны тәннең бер яртысы ир-ат, икенчесе хатын-кыз дип күрсәтә. Эллен Голдберг буенча, бу форманың традицион Санскрит атамасы "ярым хатын булган Ходай", ә "ярым-ир-ат, ярым хатын-кыз" түгел.
Шива еш ук атучы булып күрсәтелә, ул Асураларның өч кальгасын "Трипура"ны җимерә. Шиваның исеме Трипурантака, "Трипураны бетерүче", бу мөһим хикәягә карый.
Лингам
Шиваның антропоморфик сурәтләреннән кала, ул шулай ук лингамның иконик булмаган формасы лингамның чагылышы. Болар төрле формада сурәтләнгән. Бер гадәти форма булып иренле, диск формадагы объект "йони", Шакти Алиһәсе символы үзәгендә вертикаль түгәрәк багана тора. Шива гыйбадәтханәләрендә "линга" типик рәвештә тугърылар санктум санторумда сөт, су, чәчәк таҗ яфраклары, җимешләр, яңа яфраклар һәм дөге тәкъдим итүнең үзәгендә. Монье Уильямс һәм Юдит Гринберг буенча, линга турыдан-туры мәгънәдә "билге яки эмблема", һәм шулай ук "шуның яшәеше ышанычлы нәтиҗә шуннан яалган билге яки тамга" дигәнне аңлата. Ул Шива шуның символы булган илаһи янә торгызылу табигатенең хасияте.
Лингамга табынуның чыганагы "Атхарва-Веда Самхита"да мәшһүр "Юпа-Стамбха"га дан җырлавы. Бу гимнда башланусыз һәм ахырсыз "Стамбха" яки "Скамбха" турында тасвирлама бар, һәм "Скамбха" мәңге Брахман урынына куела. Яджна (изге) учак, аның төтене, көлләре, һәм ялкыннары, "Сома" үсемлеге һәм Ведик корбан өчен утын ташучы үгезләр Шива тәненең балкуына, аның кызынган бөтерелгән чәчләренә, аның зәңгәр муенына, һәм Шива үгезендә атланып йөрүе, "Юпа-Скамбха" "Шива-Линга" концепцияләренә урын биргән. "Линга Пурана" текстында шул ук гимн кыйссалар итеп киңәйтелгән, бу бөек Стамбха данын нигезләү өчен һәм Шиваның Махадэва итеп нигезләү өчен эшләнгән.
Иң борынгы археологик "линга" - ул безнең эрага кадәр 3-енче гасыр Гудималлам лингамы. Шайвизм дини сәфәр кылу йоласында Шиваның унике төп гыйбадәтханәсе Джйотирлинга дип атала, ул "яктылык лингасы" дигән сүз, алар Һиндстан буйлап урнашкан.
Биш мантра
Биш Шива өчен изге сан. Аның иң әһәмиятле мантраларының берсе биш иҗеккә ия.
Шиваның башы биш мантрадан тора дип әйтелә, алар панчабрахманнар дип атала. Ходай формалары буларак боларның һәрберсенең үз исемнәре һәм билгеле иконографиясе бар: Болар Шиваның биш йөзендә чагыла һәм биш элемент, биш сизем, биш мәгълүмат кабул итү органы һәм биш гамәл органы белән бәйле. Доктрина аермалары һәм, мөгаен, тапшыруда хаталар текстларда бу биш форма төрле атрибутлар белән ничек бәйле турында аермаларның нәтиҗәсе булгандыр. Бу ассоциацияләрнең тулаем мәгънәсе Стелла Крамриш тарафыннан гомумиләштерелгән. Панчабрахма Упанишад буенча: Берәү феноменаль дөньяның бар әйберләрен биш санлы характерлы дип белергә тиеш, чөнки Шиваның мәңге дөреслеге биш санлы Брахманныкы. (Панчабрахма Упанишад 31)
Аватарлар
Пураналарда "анш"ка очраклы сылтамалар бар - турыдан-туры мәгънәдә болар Шиваның аватарлары, әмма Шива аватарлар Шайвизмда гомуми рәвештә кабул ителмәгән. Линга Пуранада Шиваның егерме сигез формасы искә алына, алар кайбер вакытта аватарлар буларак аңлатыла, шулай да мондый искә алулар гадәти түгел һәм Шиваның аватарлары Шайвизмда Вайшнавизмда Вишну аватарларына караганда әзрәк. Кайбер Вайшнава әдәбиятында Шива риваятьләлрдәге шәхесләргә белән бәйле була. Мәсәлән, Хануман Чалиса, Хануман Шиваның унберенче аватары белән тәңгәл китерелә. Бхагавата Пурана һәм Вишну Пуранада олы фикер иясе Дурваса Шиваның өлеше булган дип әйтелә. Кайбер урта гасыр чоры язучылары Адвайта Веданта фәйләсуфы Ади Шанкараны Шива инкарнациясе дип атаганнар.
Фестивальләр
Төп мәкалә:Махашиваратри Шиваратри һәрбер ай календаре буенча айда 13-енче төндә/14-енче көндә була, әмма елына бер мәртәбә кыш ахырында (Февраль/Март) һәм яз башланганчы, Махашиваратри билгеләнә, бу "Шиваның Бөек Төне" дигәнне аңлата.
Махашиваратри төп Һинду фестивале була, әмма ул изге һәм тормышта һәм дөньяда "караңгылыкны һәм наданлыкны җиңүне" билгели, шулай ук булуның капма-каршылыклары, Шива һәм кешелеккә тугърылык турында медитациягә чакыруны. Ул Шивага багышланган шигырьләрне укудан, догаларны укудан, Шиваны искә төшерүдән, ашаудан тыелудан, Йога эшләүдән һәм әхлак һәм дәрәҗәләр турында медитациядән, мәсәлән, үз-үзеңне тыелудан, намуслылыктан, башкаларны җәрәхәтләмәүдән, гафу итүдән, үз-анализдан, гөнаһларны ярлыкаудан һәм Шиваны ачудан тора. Дәртле тугърылар төн буе йокламыйча торалар. Башкалар Шиваның гыйбадәтханәсенә зиярәт кылалар яки Джйотирлингам изге урыннарына сәфәр кылалар. Гыйбадәтханәләргә килгәннәр лингамга сөт, җимешләр, чәчәкләр, яңа яфраклар һәм конфетлар тәкъдим итәләр. Кайбер җәмәгатьләр махсус бию чараларын оештыралар, бу Шиваны бию Ходае буларак тану өчен эшләнә, монда шәхсән һәм төркемнәр белән бииләр. Джоунс һәм Райн буенча, Махашиваратри борынгы Һинд дине фестивале һәм ул мөгаен якынча 5-енче гасырда барлыкка килгән.
Шива табынуны керткән тагын бер төп бәйрәм ул Картик Пурнима, ул Шиваның Трипурасура шәйтаннары өстеннән җиңүне билгели. Һиндстан буйлап, төрле Шива гыйбадәтханәләре төн буе яктыртыла. Шива сурәтләре кайбер урыннарда процессия буйлап алып барыла.
Шивага багышланган төбәк фестивальләргә якынча апрель/майда Мадурайда Читтирай фестивален кертәләр, бу Көньяк Һиндстанда иң зур фестивальләрнең берсе, монда Минакши (Парватиның) Шивага кияүгә чыгуы бәйрәм ителә. Бу Вайшнава һәм Шайва җәмәгатьләре бергә бәйрәм итә торган фестиваль, чөнки Вишну бертуган кыз-туганын Минакшины Шивага бирә.
Кайбер Шактизмга бәйле фестивальләрдә Шивага Алиһә белән бергә табыналар. Боларга Аннапурнага багышланган фестивальләр керә, мәсәлән, "Аннакута" һәм Дургага багышланганнары. Непал кебек Гималай төбәкләрендә һәм шулай ук төньяк, үзәк һәм көнбатыш Һиндстанда Тидж фестивале хатыннар һәм кызлар тарафыннан бәйрәм ителә, бу Парвати Алиһәсе хөрмәтенә, монда төркем җырлый, бии һәм Парвати-Шива гыйбадәтханәләрендә догалар тәкъдим ителә.
Шивага бәйле аскетик, Ведик һәм Тантрик суб-традицияләрдә, мәсәлән, Һиндстанның Ислам хөкеме вакытында аскет сугышчылар булып киткәннәр Кумбха Мела фестивален бәйрәм итәләр. Бу фестиваль һәр 12 ел була, Һиндстан буйлап дүрт дини сәфәр кылу урынында, бу чар өч ел паузадан соң яңа урынга күчерелә. Иң зурысы Праягада (ул Могол хөкеме чоры дәверендә Аллаһабад дип исеме үзгәртелгән), монда төрле традицияләрдәге миллионарча Һиндулар Ганга һәм Ямуна елгалары бергә кушылган урында җыелалар. Һинду традициясендә Шивага бәйле аскет сугышчылар (Нагалар) "сангам"га башта коену һәм догалар өчен керү белән чараны башлау намусына лаек булалар.
Һинд субкыйтгасы һәм Һинд диненнән тыш
Индонезиядә Шайвизмда Шива өчен популяр исем Батара Гуру, ул Санскрит "Бхаттарака" исеменнән алынган, ул “асыл зат морза" дигәнне аңлата. Аның концепциясе рухи укытучы, Индонезия Һинду текстларында барлык гуруларның беренчесе, ул Һинд субкыйтгасында Шиваның Шиваның Дакшинамурти аспектының көзге чагылышы. Шулай да, Батара Гуруның Һинд Шивасыннан аспектлары күбрәк, һәм Индонезия Һиндуларның аларның рухларын һәм каһарманнарын аның рухы белән хасият биргәннәр. Көньяк-көнчыгыш Азиядә Батара Гуруның хатыны Дурга Алиһәсе, аның шулай ук катлаулы холкы булган, алкышлы һәм каргышлы манифестацияләр белән, һәрберсе Ума, Шри, Кали һәм башка исемнәр астында билгеле. Шива төрле алкышлы формаларда Садашива, Парамашива, Махадэва буларак билгеле. Ярсулы формаларда Кала, Бхайрава һәм Махакала буларак билгеле. Шулай да, хәзергәчә сакланып калган текстлар арасында иң таралганы Шайва Сиддханта (төрле урыннарда ул шулай ук Шива Сиддханта, Шриданта буларак билгеле). Индонезия Һинду текстларында суб-кыйтгада булган Шайвизм традицияләрнең шул ук фәлсәфи төрлелеген күрсәтә. Шулай да, хәзергәчә сакланган текстлар арасында иң киң таралганнары Шайва Сиддханта (урыннарда шулай ук Шива Сиддханта, Шриданта буларак билгеле).
Исламгача чорда Ява утравында Шайвизм һәм Буддачылыкны якын, әмма тәңгәл булмаган диннәр буларак таныганнар. Урта гасыр чоры Индонезия әдәбияты Будданы Сива (Шива) һәм Джанардана (Вишну) белән тигез итеп куя.
Япониядә Җиде Уңышлы Ходайларның берсе Дайкокутэн Шивадан эволюцияләнгән дип танылган. Япониядә бу Ходай өй Ходае буларак хөрмәт ителә һәм муллык һәм яхшы тәкъдир Ходае буларак таныла. Исем Буддачылыкның Шива исеменең, Махакаланың япон эквиваленты. Шива шулай ук Ваджраянада искә алына. "Упайя" буларак Шива һәм "Праджна" буларак Шакти. Буддист тантра космологиясендә Шива пассив, ә Шакти актив буларак сурәтләнә.
Гуру Грантх Сахибта шулай дип әйтелә, "Шива Гуру, Вишну һәм Брахма Гурулар; Парвати һәм Лакшми Гурулар."
Колониал-Гайтс (Теннесси)
Колониал-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Колониал-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(840) Зенобия
(840) Зенобия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1916 елның 25 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1916 AK» саналган.
Машаллаһ
Гарәпчә Мә шәэ Аллаһ (مَا شَاءَ ٱللَّٰهُ) сүзе "Аллаһ шулай теләгән", "Аллаһ биргән" дип тәрҗемә ителә. Ул, гадәттә, соклану, нинди дә булса яхшылык өчен Аллаһны мактаганда әйтелә.
Бу сүзне булган, узган хәл турында әйтәләр. Киләчәк хәл хакында Иншаллаһ сүзен кулланалар.
Дахажув
Дахажув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бахув
Бахув — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Е (Сен-Маритим)
Е — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Бахув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилар (Ботикаш)
Вилар  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Владимир Щепин
Владимир Щепин (31 июль 1957 ел) — Россия галиме, җәмәгать саулыгы өлкәсендә белгеч, Россия медицина фәннәре академиясенең әгъза-корреспонденты (2004), РФА әгъза-корреспонденты (2014).
Биографиясе
1957 елның 31 июльдә туган.
1984 елда 2-нче Мәскәү медицина институтының дәвалау факультетын, ә 1986 елда клиник ординатураны тәмамлый.
1986 елдан 1988 елга кадәр — Н.А. Семашко исемендәге сәламәтлек саклау оештыру һәм социаль гигиена Бөтенсоюз гыйльми-тикшеренү институтының кече гыйльми хезмәткәре.
1988 елдан 1990 елга кадәр — РСФСР Сәламәтлек саклау карамагындагы  Дүртенче Сәламәтлек саклау министрлыгының табиб-инспекторы.
1990 елдан бүгенге көнгә кадәр — Н.А. Семашко исемендәге җәмәгать сәламәтлек саклауның милли гыйлми-тикшеренү институтында кабаттан эшли, анда гыйльми хезмәткәрдән алып фәнни эш буенча директор урынбасарына кадәр күтәрелә.
1993 елда кандидатлык, ә 1997 елда докторлык диссертациясе яклый.
2000 елда профессор дәрәҗәсе бирелә.
2014 ел — РФА әгъза-корреспонденты
1998 елдан Сеченов университеты табибларының югары уку йортыннан соң һөнәри белем бирү факультетының иҗтимагый сәламәтлек һәм сәламәтлек саклау кафедрасы мөдире.
Фәнни эшчәнлеге
Сәламәтлек саклау һәм җәмәгать саулыгының фундаменталь проблемаларын өйрәнү һәм анализлау буенча гыйльми эш алып бара
Тар-Ю
Тар-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коротаиха елгасының сул ярыннан 199 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 86 км.
Владимир Щепин
Фәнни эшчәнлеге
200-дән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптә 14 монография һәм китаплары бар.
Тар-Ю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Владимир Щепин
Фәнни эшчәнлеге
Аның җитәкчелегендә 20-дән артык кандидатлык һәм 10 докторлык диссертациясе яклана.
Бурневка
Бурневка (Бурнеўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Сипишчава
Сипишчава (Сіпішчава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мечкув (Лодзь воеводалыгы)
Мечкув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гало (Л’Аквила)
Гало — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Монтьешом
Монтьешом — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Хорюл
Хорюл — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рубьелос-де-Мора
Рубьелос-де-Мора — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Игити
Яңа Игити (Ҫӗнӗ Йӗкӗт, Новые Игити) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 168 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Наҗканижа
Наҗканижа (Nagykanizsa, Großkirchen, Groß-Kanizsa, Kan(j)iža, Velika Kan(j)iža, Velika Kaniža, Kanije) — Маҗарстанның Зала өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Наҗканижа Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Халык
Милләтләр (2011): маҗарлар — 95,6%.
Дарне
Дарне (Darnets) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Сен-Панталеон-де-Ларш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,42 км².
Эшелек (Гөкчеада)
Эшелек (Eşelek) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Гөкчеада илчесенә караган бер авыл (köy).
Ардянка
Ардянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Броштень (коммуна, Мехединць)
Броштень — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан коммуна.
Виларанделу
Виларанделу — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мзурки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
CD-29 471
CD-29 471 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Ист-Перу (Айова)
Ист-Перу  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
CD-29 471
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ист-Перу (Айова)
Тарихы
Ист-Перу шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бэй (округ, Флорида)
Бэй — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Панама-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1913 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1979 км² тәшкил итә.
Двикози
Двикози — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бальгхайм
Бальгхайм (Balgheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Двикози
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Добра-Воля (Новодворский повяты)
Добра-Воля  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бальгхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буросава
Буросава (Буросава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Поличори
Поличори — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ебервиль
Ебервиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кавалык (Һилван)
Кавалык (Kavalık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Коми гимны
Коми Республикасы гимны (Коми Республикаса кып) — Коми Җөмһүриятенең рәсми символларыннан берсе. 1994 елның 6 июнендә Коми Республикасы Законы белән расланган. Ике дәүләт телендә — коми һәм рус телләрендә башкарыла.
Гимнның текстлары һәм тәрҗемәсе
“Лачын оясы”ның коми-татар сүзлекчәсе ылын-ылын — ерак-еракта; Войвыв — Төньяк; джуджыд — биек, югары; парма — калкулыктагы чыршылык; сулалö — басып тора; шöрын — уртада, үзәктә; варыш — лачын, карчыга; кыпыд — шат, күңелле, күтәренке, илһамланып, җанланып; горöн — каты тавышлы, яңгыравыклы; шыалö — кычкырына; лэбзьöй — очып кит; повтöм — кыю, курку белмәс; варышъяс — урман лачыннары; вына — көчле, куәтле, нык; бордъя — канат, канатлы; шеныштлöй — канат как; веськыд — туры, тугры, гадел, намуслы; туй — юл, сукмак; туйöд — юлдан, нуöдöй — алып бар; му — җир; югдöдöй — яктырт, нурландыр. Сүзлекчә җыйнак сүзле коми текстын тирәнтенрәк аңлау өчен китерелә. Әйтергә кирәк, “варыш” — тамыр сүз, лачынсыманнарның һәм карчыгасыманнарның гомуми атамасы гына. Комилар исә бу кошларның бер дистәдән артык төрен аералар, һәм һәркайсының “варыш” сүзеннән ясалган үз исеме бар.
Гимнның тарихы
Гимн итеп эшкәртелгән “Варыш поз” (“Лачын оясы”) җыры — аз санлы һәм гади сүзләр кулланып, гимнга тирәнтен мәгънә салу үрнәге. Коми Җөмһүрияте гимнын тудыру һәм көйле-сүзле итеп камилләштерү өчен 12 ел вакыт кирәк булды. 1990 елда Коми ССҖнең демократик сайлаулар аша барлыкка килгән Югары Шурасы дәүләт суверенитетын игълан итте. Тагын 4 елдан соң ул республика конституциясен кабул итү һәм дәүләт символларын булдыру өчен өлгереп җитте. Гадәттәгечә конкурс игълан иттеләр, махсус комиссия карамагына кырыклап “музыкаль тәкдим” килеп иреште. Тикшерә-тикшерә бракка чыгара торгач, ике гимн проекты калды: берсе — һөнәри көйязар Александр Рочевныкы, икенчесе — Усть-Кулом авылыннан һәвәскәр музыкант Василий Гущинныкы. Аңлашыла ки, белгечләр беренчесен өстенрәк күрделәр, ләкин аны... депутатлар ошатмады. Бу бәйгедә катнашмаган композитор Александр Горчаковның фикере катгый булды: “Баш ватып утырмагыз, икесен дә кире кагып, коми әдәбияты классигы Виктор Савинның “Варыш поз” шигыренә язылган җырны алыгыз! Менә дигән гимн булачак”. Әйттеләр — эшләделәр. Коми композиторлары берлеге рәисе Михаил Герцман инде халык җыры булып киткән әсәрне оркестр башкаруы өчен эшләп тә бирде. Сүзсез гимн шулай тәпи басты. Яңа шигырь язу эшен кузгатып җибәрделәр. Ләкин гимн текстын ике телдә һәм бер-берсенә тәңгәл итеп язарга кирәк бит. Һәм әле тагын аның иҗтимагый-сәяси ягы да камил булырга тиеш. Яңа конкурс игълан ителде. Жюрига бер дистә коми тексты һәм тагын берничә русча шигырь китерделәр. Ләкин... “кыз да булсын, буаз да булсын” таләбе берсендә дә үтәлмәгән иде... Ахыр чиктә, инде 2006 елда, Владимир Тиминның Виктор Савин шигырен үзгәртеп язган эшләнмәсендә тукталдылар. Тырыша торгач, коми текстының рус теленә берничә тәрҗемәсе тупланды. Александра Шергинаның (псевдонимы — Канева) тәрҗемәсен сайладылар да, аның бер гыйбарәсен ошатып бетермәделәр. Үзгәртеп язгач исә, төзәтмәнең “игезәге” булуы ачыкланды: аны Александр Суворов язган булган икән. Шулай итеп, тәрҗемә ике авторлы булды. Бу юлы инде русча текстның коми телендәге шигырьгә бөтенләй охшаш булмавына, аңардан “суык бөркеп торуга” игътибар итмәделәр. Кем әйтмешли, нәрсә эшләнгәне мөһим түгел, кемнең эшләгәне мөһим... Ниһаять, 2006 елның 22 июнендә Коми Җөмһүрияте Дәүләт Шурасы гимнны ахыргача кабул итте. “Асья Кыа” (Иртәнге Шәфәкъ) ансамбленең камил башкаруында тыңлагач, бер генә депутат та яңа символга каршы тавыш бирергә базмады.
Хотавле
Хотавле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(693) Зербинетта
Тарихы
1909 елның 21 сентябрендә Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1909 HN» саналган.
Даруа
Даруа (Darois) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Фонтен-ле-Дижон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.12 км².
Тоин-Ты
Тоин-Ты — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тарипат-Яга елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Сиповшчына
Сиповшчына (Сіпоўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Кече Яг-Йоль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Юстис (Флорида)
Юстис  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Сиповшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Хотавле
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юстис (Флорида)
Тарихы
Юстис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тоин-Ты
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Кече Яг-Йоль
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тоин-Ты
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бахир
Бахир — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Бахір
Рубьялес
Рубьялес — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коттонтаун (Теннесси)
Коттонтаун  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Коттонтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Демба (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миклеш
Миклеш — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лонг-Вью (Төньяк Каролина)
Лонг-Вью  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гало (Виченца)
Географиясе
Гало Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сизябск
Сизябск (Сизябск) — Коми Республикасының Ижма районында урнашкан авыл.
Климат
Сизябск климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Вилар-де-Масада
Вилар-де-Масада — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Брустури (коммуна, Бихор)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Добре (Мазовия воеводалыгы)
Добре  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хотедршиця
Хотедршиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бутрамеевка
Бутрамеевка (Бутрамееўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
CD-34 12211
CD-34 12211 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Каламес (Айова)
Тарихы
Каламес шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балинген
Балинген (Balingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кләмәнтәй
Кләмәнтәй (Клемтел) — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы чуаш авылы.
Халык саны 2010 елда — 442. Почта индексы — 423414.
Тарих
1730 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Демба-Колёния
Демба-Колёния — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көньяк Лопья
Көньяк Лопья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Лопья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Бишмунча
Бишмунча — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Көньяк Лопья
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бишмунча
Халык саны — 915 тирәсендә. Почта индексы — 423443.
Тарих
Бишмунча авылының да тарихи үткәне кызыклы. Аның барлыкка килүе хакында берничә риваять бар.
Ярмөхәммәт исемле кеше булырга тиеш. Бераздан Ярмөхәммәт гаиләсе янына бер башкорт егете ки¬пел йөри. Һәм ул бу гаилә белән туганлаша – аларның кызына өйләнә. Егеткә туган тиешле өч гаилә да үз итә бу якларны Шул рәвешле әлеге чокырлы урында биш гаилә яши башлый. Чокырга бирелгән атама да һәм авылның исеме дә шушы вакыйгага бәйле рәвештә барлыкка килә. Бүген дә халык телендә «башкорт купере», «башкорт тугае» дигән атамалар очрый икән, риваятьтә бәян ителгән вакыйгаларны кире кагу мөмкин түгелдер. Тирә-як авылларда яшәүчеләр кебек үк биредә дә халык иген игеп, терлек асрап көн иткән. Умарта тотучылар, итек һәм тула басучылар, җитен чәчәп, сүстән тукыма тукучылар да булган. Озын кышларда күмер яндырып, якынтирәдә яшәүчеләрне кумер белән тәэмин итеп торганнар.
Җиңел куллы оста балтачыларның исемнәре Самара, Оренбург губерналарына билгеле булган. Аларның шулай ук Урта Азия якларында да үзләренең игелекле гамәлләре белән көн күрүләре мәгьлүм.
Габдрәфыйк Сабиров, Габделсалим Хари-сов, Мансур Зиннуров, Шамил Нуретдинов - халкыбызның әлеге күркәм йоласын совет чоры дип атал-ган «данлы» дәвердә дәвам итүчеләр.
Халык тормышында, авыл тарихында шактый кискен борылышлар чорын башлаган совет дәвере авыл елъязмасында лаеклы урын алган 1917 елдан, ярлылар комитеты төзелүдән башлана. Авыл советының беренче рәисе Кыяметдин Минаев, сәркатибе Гата Мостафин исемнәре әлеге үзгәреш вакыйгаларына бәйле.
Совет власте урнашуны бишмунчалылар да төрлечә кабул итә. 1920 елда илкүләм шаулаган сәнәкчеләр фетнәсенә каршы көрәшүче дружина төзелә. Штабка кергән Заһидулла Гарифуллин, Асылгәрәй Сәлимгәрәев, Сарим Ишмурзин һәм Кашапов әлеге үч алуны туктатуга лаеклы өлеш кертәләр.
Революцион үзгәрешләрнең асылына төшенеп тә өлгермәгән халыкка гражданнар сугышы дәвере фаҗигаләрен кичерергә туры килә.
Бөгелмәне алган Колчак гаскәре, Бишмунча халкын талап. ит, май, бәрәнге кебек азык-төлек җыя, гаскәрен туйдыра. Авыл ир-егетләре исәбенә үз гаскәрен тулыландырырга тели. Әмма сугышка яраклы ир-егетләр акларга хезмәт итүдән баш тарталар.
“Власть - халыкка, җир – крестьяннарга” диган тарихи әһәмияткә ия декретны лозунг итеп, авылның, 50 крестьяны хәзерге Камы-Елгага күчеп киләләр. Һәм шул рәвешле Акчишмә, Кызыл Кичу, Бакчасарай, Аксу авыллары барлыкка килә. 1930 елда 333 крестьян хуҗалыгыннан 245 кеше аерылып чыгып «Туры юл» колхозын төзи. Колхозның җир фонды 4842 га була. Колхоз абзарына 277 баш ат, 33 баш сарык җыела. Колхоз белен Йосыпов рәислек итә. Бишмунчада коллективлаштыру 1933 елда тәмамлана.
1936 елда хуҗалык 2295 га чәчүлек җирләреннән 697 т ашлык җыеп ала. 1937 елда уңыш һәр гектардан 11,5 ц чыга. Җыеп алынган ашлыкның 557 т ын дәүләткә тапшыра һәм эш көненә тугызар килограммнан халыкка өләшә. 1940 елда колхозга керүче хуҗалыклар саны 316га җитә. Бу елны дәүләткә 890 т ашлык, 109 ц сөт, 4,7 ц йон тапшырыла. Сугыш елларында терлекләр саны, уңыш кими. 1945 елда бөртеклеләрнең һәр гектарыннан нибары 4.6 ц уңыш алына. Атлар саны 107гә генә кала. Дәүләткә 62 ц сөт тапшырыла. Сугыш елларында колхоз белән Мәсләх Закир улы Закиров җитәкчелек итә.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Давиньяк
Давиньяк — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Микожице (Лодзь воеводалыгы)
Микожице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эшен (Тавшанлы)
Эшен (Eşen) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Тавшанлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Бахлява
Бахлява — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сальдон
Сальдон — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еблерон
Еблерон — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(531) Церлина
Тарихы
1904 елның 12 апрелендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 NW» саналган.
Сироцина
Сироцина (Сіроціна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Тундо-Юнко
Тундо-Юнко — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коротаиха елгасының сул ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилар-де-Нантеш
Вилар-де-Нантеш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Брадфорд (округ, Флорида)
Брадфорд — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Старк шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 759 км² тәшкил итә.
Доброгости (Мазовия воеводалыгы)
Доброгости  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полобок
Полобок — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Айвинс (Юта)
Айвинс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Айвинс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дембно (гмина Нова Слупия)
Дембно  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хотемаже
Хотемаже — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Дембно (гмина Нова Слупия)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хотемаже
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брустури (коммуна, Нямц)
Брустури — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гало (Падова)
Гало — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гало Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Кавалык (Сиверек)
Кавалык (Kavalık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гало (Падова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Миколаев (Згерский повяты)
Миколаев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лалмаи Чанди Гыйбадәтханәсе
Лалмаи Чанди Гыйбадәтханәсе, ул шулай ук Чандимата Мандир, дип атала, ул Бангладешта, Комилла Даирәсенең Барура Упазилада Лалмаи калкулыгы өстендә урнашкан. Гыйбадәтханә Кали Алиһәсенә багышланган. Шулай ук якында Ходай Шивага урнашкан гыйбадәтханә бар.
Искәрмәләр
Координаталары: 23.3533°N, 91.1318°O
Зөя районы
Зөя районы (Свияжский район) — 1927 елдан 1931 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ район. Казаннан Көнбатышка 30 чакрым ераклыкта, Иделнең уң ярында, Татарстанның Көнбатышында урнашкан. Административ үзәк - Зөя шәһәре.
Тарих
Зөя районы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгының Тау ягында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгы Казан патшалыгының Зөя ягында, 1708 елдан 1719 елга кадәр Казан губернасында, 1719 елдан 1727 елга кадәр Казан губернасының Зөя провинциясендә, 1727 елдан 1775 елга кадәр Казан губернасының Зөя провинциясенең Зөя өязендә, 1775 елдан 1781 елга кадәр Казан губернасының Зөя өязендә, 1781 елдан 1796 елга кадәр Казан наместниклыгы Зөя өязендә, 1796 елдан 1920 елга кадәр яңадан Казан губернасының Зөя өязендә, 1920 елдан 1927 елга кадәр Зөя кантоны Зөя һәм Макыл вулысларында урашкан.
1927 елның 14 февралендә «Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы административ бүленешендә үзгәреш турында» Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитеты Президиумы карары белән түбәндәге составта төзелә:
1931 елның 20 октябренда район юкка чыгарыла, ә аның территориясе яңа оешкан Югары Ослан (Зөя һәм Тәмте районнары кушылу ысулы белән барлыкка килә) һәм Норлат районнарына тапшырыла.
Административ бүленеш
1940 елда район мәйданы 720 км² тәшкил иткән, авыл советы саны - 36, торак пунктлар - 83.
Халык
1930 елда халык саны 40628 кеше тәшкил иткән, шул исәптән руслар - 98,75%, татарлар - 1,16%, башка халыклар - 0,08%.
Яңа Морат (Комсомол районы)
Яңа Морат (Ҫӗнӗ Мӑрат, Новые Мураты) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 707 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
İske imlä
İske imlä­, şulay da İske imlâ ul 1920. yılğa qädär Tatar telendä qullanılğan Ğäräp älifbasınıñ yuraması. İske Tatar ädäbi telendä dä qullanıla.
Tel-aldı suzıqlar (í, i (qısqa), e, ö, ü), süz urtasında xäreflär urınına xäräkälär belän bilgelängän häm bu Törki tellär arasında oxşaşraq imlânı tä'min itä ide. Süz başında wä axırındağı böten suzıqlar häm süz urtasındağı tel-artı (a, ı, o, u) suzıqlar xäreflär belän bilgelängän bulğan. Yaña imlâğa qarağanda, bu ozın ğömerle älifba Tatar tele öçen Ğäräp-nigezle älifbalar arasında yaxşıraq nigez täşkil itäder.
Bu älifbanı xäzerge köndә Qıtayda yäşägän häm iske tatar telendä söyläşkan tatarlar qullana.
Misal
Kiläse tekst İske İmlä, Yaña İmlä, Zamanalif, Yañalif häm Kiril älifbası qullanıp çağıştıru öçen birelä.
ایسکی املا­ — اول ۱۹۲۰. یلغه قدﺭ ﺗﺎﺗﺎﺭ ﺗلنده قوللانلغان عرب الفباسنڭ یورامه‌سی. ایسکی تاتار ادبی تلنده قوللانله.
تل-آلدی صوزقلر، سوز اورتاسنده حرفلر اورنینه حرکه‌لر برله بیلگوله‌نگان هم بو تورکی تللر آراسنده اوخشاشراق املانی تأمین ایته ایدی. سوز باشنده وه آخرنده‌غی بوتون صوزقلر هم سوز اورتاسنده‌غی تل-آرتی صوزقلر حرفلر برله بیلگوله‌نگان بولغان. ﻳﺎﯕﺎ املاگه قاراغانده، بو اوزون-عمرلو الفبا تاتار تلی اوچون، عرب-نیگزلی الفبالر آراسنده، یاخشیراق نیگز تشکیل ایته‌در.
بو الفبانی حاضرگی کونده قطایده یاشاگان هم ایسکی تاتار تلنده سویله‌شکان تاتارلر قوللانه.
Бутрымавка
Бутрымавка (Бутрымаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каллендер (Айова)
Каллендер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Каллендер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Һодмезөвашарһей
Һодмезөвашарһей (Hódmezővásárhely, Neumarkt an der Theiß, Ioneşti) — Маҗарстанның Чонград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Һодмезөвашарһей Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Халык
Милләтләр (2011): маҗарлар — 93,9%.