cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Семён Игнатьев
Тәрҗемәи хәле
1919 елда Бохара тимер юлының баш депосы комсомол ячәйкәсе сәркәтибе. 1920 дән Бөтенбохара Гадәттән тыш комиссия органнарында, 1921-22 дә шунда ук хәрби бүлек вәкиле. 1922-25 тә Төркестан АССР Коммунистик яшьләр берлеге ҮКның оештыру бүлеге мөдире урынбасары. 1925-28 дә Ташкәнттә Совет сәүдә хезмәткәрләре берлегенең өлкә бүлеге идарәсе сәркәтибе, рәисе. 1928-29 да Кыргызстан АССР Һөнәри берлекләр шурасының тариф-икътисад бүлеге мөдире. 1929-31 дә Ташкәнттә ҺББҮШнең (ВЦСПС) Урта Азия бюросы массалар белән эшләү бүлеге мөдире. 1931-1935 тә Сталин исемендәге Бөтенсоюз сәнәгать академиясеннең авиация факультетында укый. 1935-37 дә Мәскәүдә БК(б)Ф ҮКның сәнәгать бүлеге мөдире ярдәмчесе. 1937-43 тә — БК(б)Фнең Бурят-Монголия, 1943-46 да Башкортстан өлкә комитетлары сәркәтибе. 1947-49 да Белоруссия коммунистик фиркасе ҮКның авыл хуҗалыгы һәм әзерләүләр буенча сәркәтибе. 1949-51 дә яңадан Ташкәнттә: БК(б)Ф ҮКның Урта Азия бюросы сәркәтибе, БК(б)Ф ҮКның Үзбәкстан ССР буенча се.
1951-53 тә ССРБ дәүләт иминлеге министры, 1952-53 тә СБКФ ҮК Президиумы әгъзасы, 1953 тә СБКФ ҮК сәркәтибе. 1953-57 дә СБКФнең Башкортстан, 1957-60 та Татарстан өлкә комитетлары 1 нче сәркәтибе.
ТАССРда эшчәнлеге
1958 нең маенда «Татар гомуми белем бирү мәктәпләренең хәле һәм аларның эшен яхшырту турында»гы мәсьәлә буенча СБКФнең Татарстан өлкә комитеты пленумы утырышы уздырыла. Игнатьевның яклавы нигезендә пленум карарларында татар мәктәпләрен югары квалификацияле педагогик кадрлар белән тәэмин итү, дәреслекләр белән тулыландыру, туган тел һәм әдәбиятны укыту дәрәҗәсен күтәрү, шулай ук халык хуҗалыгы өчен татар телен белгән белгечләр әзерләүне яхшырту чаралары күздә тотыла; бу проблемаларга карата игътибарның кимүе өчен ТАССР Министрлар Шурасы, ТАССР Мәгариф министрлыгы, СБКФнең Татарстан өлкә комитеты бюросы, район, шәһәр комитетлары нык тәнкыйть ителә.
Ениҗамили (Боябат)
Ениҗамили (Yenicamili) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Семён Игнатьев
ТАССРда эшчәнлеге
1955-59 да — РСФСР, 1958-62 дә — ССРБ, 1959-63 тә ТАССР Югары Шуралары депутаты. СБКФнең 19 нчы һәм 20 нче җыеннарында СБКФ ҮК әгъзасы итеп сайлана.
1960 тан пинсәдә. 1983 нең 27 ноябрендә вафат булган. Мәскәүнең Новодевичье зиратында җирләнгән.
Секешень (Караш-Северин)
Секешень — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12564) Ikeller
(12564) Ikeller — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 22 сентябрендә В. Биккель тарафыннан Бергиш-Гладбах обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SO49» саналган.
330-еллар
330-еллар — 330 елда башланган һәм 339 елда тәмамланган унъеллык.
Лыткарино
Лыткарино (Лыткарино) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елдан, шәһәр статусын 1957 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (93,2%), украиннар (1,4%).
Чевал (Флорида)
Чевал  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чевал халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD106686
HD106686 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Пюссе
Пюссе — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
HD106686
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан-Педро-де-Торельо
Сан-Педро-де-Торельо — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авша (Мармара)
Авша (Avşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Мармара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шищице (Пиньчовский повяты)
Шищице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лентовниця-Парцеле
Лентовниця-Парцеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Питермен (Алабама)
Питермен  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
842 ел (б. э. к.)
842 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Рибейра-ду-Фарриу
Рибейра-ду-Фарриу — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Каргакекеч (Сарычам)
Каргакекеч (Kargakekeç) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чатолин
Чатолин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беляни (Кече Польша воеводалыгы)
Беляни — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падбярэззе (Магилёвский районы)
Падбярэззе  (Падбярэззе ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Улымсос (Ивдел шәһәр бүлгесе)
Улымсос (Улымсос) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл. 2013 елда юкка чыгарылган.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Дефенце (Беневенто)
Дефенце — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(5397) Vojislava
(5397) Vojislava — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дефенце (Беневенто)
Географиясе
Дефенце Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
(5397) Vojislava
Тарихы
1988 елның 14 ноябрендә Ё. Осима тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VB5» саналган.
Абыз (Чуашстан)
Абыз (Хапӑс, Абызово) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Дефенце (Беневенто)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Абыз (Чуашстан)
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 538 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (86%), руслар (13%) алып тора.
Джонстон (округ, Төньяк Каролина)
Джонстон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Смитфилд шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2062 км² тәшкил итә.
Фәткуллин
Фәткуллин, Фәтхуллин — фамилия.
Ошкавож
Ошкавож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Югары Одес елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Югары Ослан вулысы
Вулысның үзәге булып Югары Ослан авылы торган.
Никулешть (коммуна)
Никулешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Баяры (Пинский районы)
Баяры  (Баяры ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
340-еллар
340-еллар — 340 елда башланган һәм 349 елда тәмамланган унъеллык.
Лёма
Лёма (Löhma) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12565) Khege
(12565) Khege — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 16 сентябрендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SV53» саналган.
Марат Айзатуллин
Марат Мансур Улы Айзатуллин (1977 елның 15 декабре, Буа, Буа районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Татарстанның дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе. Татарстан Республикасы төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министры (2020 елдан).
Биография
Марат Айзатуллин 1977 елның 15 декабрендә Татарстан АССРның Буа шәһәрендә туа. 2001 елда Казан дәүләт энергетика университетын «Электр белән тәэмин итү (сәнәгать предприятиеләрне, шәһәрләрне)» белгечлеге буенча тәмамлый.
2000—2003 елларда Казанда «Татводоканал»да машина йөртүче, баш механигы булып эшли. 2003 елдан башлап шәхси эшмәкәрлек эшчәнлеге белән шөгыльләнә. 2008—2009 елларда — баш белгеч-энергетик, юлларны ремонтлау һәм карап тоту идарәсе башлыгы урынбасары, «Татарстан Республикасы Транспорт һәм юл хуҗалыгы министрлыгы каршындагы Татарстан юл-транспорт комплексын карап тоту һәм үстерү буенча баш идарәсе», дәүләт учреждениесенең юлларны һәм күпер корылмаларын ремонтлау һәм карап тоту идарәсе башлыгы урынбасары. 2010—2012 елларда Татарстан Транспорт һәм юл хуҗалыгы министрлыгының эшләр идарәчесе.
2011 елда «Юриспруденция» белгечлеге буенча Казан (Идел буе) федераль университетын тәмамлый.
2012 елдан 2023 елга кадәр Татарстан Республикасы Транспорт һәм юл хуҗалыгы министры урынбасары. 2013 елның 30 сентябреннән «Татарстан Төп инвестицион-төзелеш идарәсе» дәүләт казна учреждениесе директоры. 2014 елдан 2020 елга кадәр — «ТР торак-коммуналь хуҗалыгы Фонды» коммерцияле булмаган оешмасы генераль директоры.
2020 елның 5 октябрендә Марат Айзатуллин Татарстан Республикасы төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы башлыгы итеп билгеләнә
Өйләнгән, ике ул һәм кыз тәрбияли.
Пеля (Ежать кушылдыгы)
Пеля — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Гагино районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ежать елгасының сул ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Люба (Нове Замки)
Люба  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Мина ташучы
Мина ташучы яки миноносец — дошман корабларны торпеда белән юк итү өчен билгеләнгән сугыш корабларның төре. ХІХ гасырның икенче яртысында — ХХ гасырның башында бар булган. Иң беренче тапкыр мина ташучыларны АКШ ватандшлар сугышында кулланыла башлыйлар, Россиядә исә аны беренче 1877—1878 елгы рус-төрек сугышы дәверендә кулланалар.
Иң беренче Россия мина ташучысы «Взрыв» булган (1877 елда сафка баскан; 160 т, йөреш тизлеге — 12,3 төен, кораллар — 1 суасты торпеда аппараты). 1904—1905 елгы рус-япон сугышна рус флотныда 148 мина ташучы булган, шуларның бер өлеше хәрби хәрәкәтләрендә катншкан. Мина ташучыларның алдагы үсеше сукуышны, йөреш тизлекне, торпеда һәм мина коралны арттыру юлы буенча барган. Беренче бөтендөнья сугышы алдыннан эскадра мина ташучылары барлыкка килүе сәбәпле, мина ташучылар төзелеше туктатылган.
Авшар (Тургутлу)
Авшар (Avşar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чекай (Лодзь воеводалыгы)
Чекай  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пи-Ридж (Арканзас)
Пи-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пи-Ридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падвишанне
Падвишанне (Падвішанне ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Сан-Педро-Салавинера
Сан-Педро-Салавинера — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риу-де-Коруш
Риу-де-Коруш — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Шклянув
Шклянув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Рис-Оранжис
Рис-Оранжис — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Шклянув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
843 ел (б. э. к.)
843 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Секешень (Сату-Маре)
Секешень — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чоколоски (Флорида)
Чоколоски  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чоколоски халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пойнт-Клир (Алабама)
Географиясе
Пойнт-Клир халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Премьер (коммуна)
Премьер (Premières) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Женли кантонына карый.
Пойнт-Клир (Алабама)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Премьер (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,50 км².
Белянка (Новотарзький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дружба (Сарман районы)
Дружба — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Халык саны — 58 тирәсендә. Почта индексы — 423366.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Ениҗе (Каракочан)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Каракочан илчесенә караган бер авыл (köy).
(5398) 1989 AK1
(5398) 1989 AK1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 13 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 AK1» саналган.
350-еллар
350-еллар — 350 елда башланган һәм 359 елда тәмамланган унъеллык.
Корманы
Корманы (Корманы) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Habbl qanunı
Habbl qanunı yäki ğomumi galaktikalar taralışı qanunı - Ğälämneñ kiñäyüen taswirlawçı kosmologik qanun.
Habbl üz mäqäläsendä bu qanunnı bolay taswirlağan:
biredä v - galaktika tizlege, r - aña qädär aralıq, H_0 — Habbl daimie
c -yaqtılıq tizlege, z - qızıl taypılma
Şulay uq Habbl qanunı bolay taswirlana:
biredä a- masştab faktorı
Habbl qanunı kosmologiädä iñ küzätelä torğan fakt. Anıñ yärdämendä Ğälämneñ yäşen tabırğa bula:
Bu qimmät Fridman Ğäläme modelendä isäplängän zurlıqqa turı kilä.
Tarix
1913-1914 yılda Vesto Slayfer Andromeda Tomanlığı häm bütän obyektlar Qoyaş sistemasına qarata zur tizleklär belän xäräkät itülären taba.
1927 yılda Jorj Lemetr täcribälärdä Ğälämneñ yäşen taba.
1929 yılda Habbl proportsionallek koeffitsentın taba, tik xäzer ul şaqtıy tögällängän.
2014 yılda Habbl daimie H0 = 67,80 ± 0,77) (km/s)/Mpk bulıp tabılğan.
Деца (Лука)
Деца — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Деца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Каргалы (Чайбашы)
Каргалы (Kargalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чайбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Падгаварака
Падгаварака (Падгаварака ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Баяры (Пружанский районы)
Баяры  (Баяры ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Лемниц
Лемниц (Lemnitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12566) Derichardson
(12566) Derichardson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 16 сентябрендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SH54» саналган.
Сядай-Яха (Байдарата-Яха кушылдыгы)
Сядай-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 34 елгасының уң ярыннан км ераклыкта Байдарата-Яха урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Рөстәм Фәткуллин
' Рөстәм Фәткуллин', Рөстәм Мулланур улы Фәткуллин (1958 елның 1 феврале, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан'') — режиссер, Казан дәүләт консерваториясенең музыкаль театр кафедрасы доценты, Казан театр училищесынең актерлык осталыгы, сәхнә хәрәкәте һәм укытучысы. «Болакта» Яшьләр театрын оештыручыларның берсе һәм баш режиссеры. РФ атказанган мәдәният хезмәткәре, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе. ТР һәм РФ сәнгать әһелләре берлекләре әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1958 елның 1 февралендә Казанда туган. Әтисе Мулланур Вафа улы Фәткуллин һәм Бөек Ватан сугышында катнашкан. Бертуганы Эдуард. Рөстәм Мулланур улының театр белән беренче танышуы 9нчы сыйныфта була. Халык театры спектакльләрендә катнаша һәм А. П. Чехов,, һ. б. драматургиясе белән таныша. «Үзешчән театр коллективы режиссеры» белгечлеге буенча Казан дәүләт мәдәният институтын (1979), Мәскәүдә Щукин училищесы (2003 елдан Борис Щукин исемендәге Театр институты) каршында аспирантураны, ГИТИСта югары режиссерлык курсларын тәмамлаган.
Казан театр училищесынең актерлык осталыгы, сәхнә хәрәкәте һәм кылычбазлык (фехтование) укытучысы булып эшли.
2009 елдан Казан дәүләт консерваториясенең музыкаль театр кафедрасында укыта, опера студиясе режиссеры .
2010 елда Казан театр училищесын тәмамлаган үз студентлары белән дәүләт карамагында булмаган «Болакта» Яшьләр театрын оештыра . Әлеге театрда, беренче итеп, Евгений Гришковецның «Кыш» (Зима) әсәрен сәхнәләштерә.
Гаиләсе
Кызы Наилә, «Болакта» Яшьләр театры актрисасы, режиссеры, КТУ сәхнә хәрәкәте укытучысы.
Унже-Павинская (Таборы районы)
Унже-Павинская (Унже-Павинская) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Линьер-ан-Виме
Линьер-ан-Виме — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
844 ел (б. э. к.)
844 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Унже-Павинская (Таборы районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Чепув
Чепув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джонс (округ, Төньяк Каролина)
Джонс — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Трентон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1778 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1225 км² тәшкил итә.
Лентово (Мазовия воеводалыгы)
Лентово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Никулицел
Никулицел — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риу-ди-Моиньюш (Абрантиш)
Риу-ди-Моиньюш  — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Авшар (Милас)
Авшар (Avşar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шкуцин
Шкуцин — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Пере-де-Виламажор
Сан-Пере-де-Виламажор — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыганаклар
Сан-Пере-де-Виламажор
HD106688
HD106688 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Падгайцы (Шкловский районы)
Падгайцы  (Падгайцы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Авдан-Сирмы
Авдан-Сырмы (Автан Ҫырми, Авдан-Сирмы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 22 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Любеля (Словакия)
Любеля  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(5399) Ава
(5399) Ава — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пич-Орчерд (Арканзас)
Пич-Орчерд  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пич-Орчерд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Децерега (Җенова)
Децерега — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Децерега Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(12567) Herreweghe
(12567) Herreweghe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SU71» саналган.
Червонка (Лодзь воеводалыгы)
Червонка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
845 ел (б. э. к.)
845 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Красноармейск (Мәскәү өлкәсе)
Красноармейск (Красноармейск) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1928 елдан, шәһәр статусын 1947 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,1%), украиннар (1,3%), әрмәннәр (1,1%).
Риу-Майор (район)
Риу-Майор  — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Чулуота (Флорида)
Чулуота  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бездзеж
Бездзеж (Бездзеж ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Премийё
Премийё (Prémillieu) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19.16 км².
Каргалы (Һалылые)
Каргалы (Kargalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Киев кенәзлеге
Киев кенәзлеге (Ки́евское кня́жество, Кыєвскоє кнѧзьство) — Борынгы Русьтә һәм Бөек Литва кенәзлегендә кенәзлек.
Мәйдан
XII гасыр уртасында Киев кенәзлеге Днепрның ике яры буенча да шактый киңлекләрне били.
Борынгы Рус дәүләте таркалу чорында
Бөек Мстислав вафатыннан соң 1132 елда, аның уллары арасында низаг башлана.
Чернев
Чернев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Редленд (Алабама)
Редленд  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Чернев
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Авшар (Сүлейманпаша)
Авшар (Avşar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сүлейманпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Редленд (Алабама)
Географиясе
Редленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Переделка
Переделка — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Бутурлино районы, Кнәгин районы биләмәләрендә ага. Ыргу авылы янында Березовка һәм Ыргу елгалары белән кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Редленд (Алабама)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ениҗе (Гелендост)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Гелендост илчесенә караган бер авыл (köy).
370-еллар
370-еллар — 370 елда башланган һәм 379 елда тәмамланган унъеллык.
Ленгенфельд-унтерм-Штайн
Ленгенфельд-унтерм-Штайн (Lengenfeld unterm Stein) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шренява (Свентокшиж воеводалыгы)
Шренява  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ошкашор
Ошкашор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Созьва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Шренява (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ошкашор
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Падгародак
Падгародак (Падгародак ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Секу (Долж)
Секу — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Линьер-Шателен
Линьер-Шателен — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Никшень (коммуна)
Никшень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
HD10671
HD10671 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан-Пере-де-Рибес
Сан-Пере-де-Рибес — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бендзешина
Бендзешина — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ли (округ, Төньяк Каролина)
Ли — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Санфорд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1907 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 671 км² тәшкил итә.
Унь (Шаля шәһәр округы)
Унь (Унь) — Свердловск өлкәсенең Шаля шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
HD106740
HD106740 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Зәки Шәймәрданов
Зәки Шәймәрданов — Советлар Берлеге каһарманы.
Тормыш юлы
Зәки Шәймәрданов 1923 елның 13 июлендә Балык Бистәсе районының Биектау авылында туа.
1942 елның 12нче мартында Зәки Шәймәрдановны ТАССРның элеккеге Кызыл Йолдыз районы хәрби комиссариаты армиягә алып, артиллерия училищесына укырга җибәрәләр. Ләкин бу вакытта дошман котырынып Иделгә якынлашып килә. Укырга туры килми. Зәки Шәймәрдановны 13нче гвардияче дивизиянең артиллерия полкына наводчик итеп җибәрәләр. Уртача буйлы, көләч йөзле татар егетен карт фронтовиклар араларына теләп алалар, аңа хәрби һөнәрне оста үзләштерергә, гитлерчыларның мәкерле планнарын тиз аңларга ярдәм итәләр. Ул тәүге кат Сталинградта дары исен исни, дошман белән күзгә-күз очраша.
Октябрь аенда Зәки Шәймәрдәнов расчеты беренче мәртәбә авыр хәлдә кала. Дошман артиллериячеләр өстенә орудияләрдән, минометлардан һәм һавадан утлы кургаш яудыра. Сафлар сирәгәйгәннән-сирәгәя бара. Ләкин Совет сугышчылары артка чигенмиләр, ярсыган фашист солдатларының алты атакасын кире кагалар. Дошман тагын безнең позицияләргә якынлаша. Шул мәлне Шәймәрдановлар орудиясе янында гына бомба ярылып, тупчыларны көчле шартлау дулкыны өскә чөя. Зәки Шәймәрданов бу шартлаудан соң көчле контузия ала, ләкин орудие яныннан китми. Дошман өстенә бер-бер артлы снәрәтләр җибәрә, илбасарларның өч авыр танкын һәм фашистлар төялгән биш автомашинасын яндыра.
1943 елның июль аенда Зәки Шәймәрданов полкы Курск дугасы позицияләренә урнаша. Красная Дубрава авылы янында совет тупчылары өстенә 27 танк ташлана. Сержант Шәймәрданов орудиясенә таба ата-ата 12 танк үрмәли. Алар артыннан ук пехота төялгән 7 бронетранспортер килә. Орудие терәп атарга көйләп куелган. Ут ачарга команда бирелә. Зәки Шәймәрданов расчетына туп-туры килүче авыр «тигр» шунда ук прицелга эләгә. Шартлау гөрелтесе яңгырауга «тигр»га ут каба. Аның артыннан икенчесе туктап кала, колоннада тәртип бозыла. Немецларның моңа ачуы чыга, расчет өстенә берничә орудие залпы бирәләр, пулеметлардан ут ачалар. Расчеттагыларның берничәсе һәлак була, кайсылары яралана. Орудие янында Зәки Шәймәрданов берүзе кала. Шартлау дулкыны аны орудие яныннан алып ташласа да, яңадан күтәрелеп каршылыгын дәвам иттерә. Бу бәрелештә дошман 3 «тигр»ын һәм 3 урта танкын калдырып кире чигенә.
Курск дугасындагы канлы бәрелешләрдә Зәки Шәймәрданов гитлерчыларга каршы менә шулай батырларча сугыша. Анда яулаган данын Украина фронтында тагын да ныгыта. Украинаның Чербышый Прапор авылын азат иткәндә фашистларның 3 машинасын, кырыклап солдат һәм офицерын юк итә. Кировоград шәһәре өчен барган сугышларда да Зәки Шәймәрданов үзен оста наводчик итеп таныта. Фашистлар безнең укчылар өстенә 9 танк һәм 18 бронетранспортерын җибәрә. Монда да артиллериячеләр ярдәмгә килә. Ләкин орудие янында гына ярылган снәрәт бөтен расчетны бәреп сала. Зәки Шәймәрданов җиңелчә яралана. Ул бу бәрелештә үзе корып, үзе төзәп, үзе атып дошманның 2 танкын яндыра, 4 бронетранспортерын сафтан чыгара. Көнбатышка бару юлы җиңел булмый. Солдатлар плацдармында аеруча кыен була. Ләкин сержант Шәймәрданов орудиясе позицияләрендә нык тора. Азат ителгән һәр авылны, һәр шәһәрне яңадан дошман кулына бирми.
Күрсәткән батырлыклары өчен Зәки Шәймәрдановка 1944 елның 13 сентябрендә Советлар Союзы Герое исеме бирелә. Шушы чорга аның шәхси исемлегендә юк ителгән 21 дошман танкы, 17 орудие, 11 бронетранспортер, йөзләрчә фашист исәпләнә.
Аннан соң Зәки Шәймәрданов 8 ай буена дошманны тар-мар итү бәрелешләрендә катнаша. Җиңү көнен Берлинда (?) каршылый.
(5400) 1989 CM
Тарихы
1989 елның 4 февралендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 CM» саналган.
Зәки Шәймәрданов
Тормыш юлы
Гомеренең соңгы елларында Балык Бистәсе районының Котлы Бөкәш авылында яши. Зәки Шәймәрданов 1967 елның 29 гыйнварында вафат. Балык Бистәсе районының Биектау авылы зиратында җирләнгән. Шушы ук авылда аның тормыш юлын тасвирлаучы музей бар, һәйкәле куелган.
Район үзәге - Балык Бистәсендә дә аның һәйкәле бар.
Децо ди Скалве (Бергамо)
Децо ди Скалве — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Децо ди Скалве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әҗәле вулысы
Әҗәле вулысы — Казан губернасы Зөя өязе составындагы административ-территориаль берәмлек.
Үзәге булып Рус Әҗәлесе авылы торган.
(12568) Kuffner
(12568) Kuffner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
846 ел (б. э. к.)
846 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
(12568) Kuffner
Тарихы
1998 елның 11 ноябрендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 VB5» саналган.
Ляпши
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ромейра
Ромейра — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пламервиль (Арканзас)
Пламервиль  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пламервиль шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черневице (Лодзь воеводалыгы)
Черневице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
380-еллар
380-еллар — 380 елда башланган һәм 389 елда тәмамланган унъеллык.
Падгорье (Быхавский районы)
Падгорье  (Падгор’е ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сядма-Яха
Сядма-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Торасовей култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Белаазёрск
Белаазёрск (Белаазёрск ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Авшар (Бейшеһир)
Авшар (Avşar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Любиця
Любиця — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ленгфельд (Тюрингия)
Ленгфельд (Lengfeld) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лентув
Лентув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Штомберги
Штомберги — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бендковице (Кече Польша воеводалыгы)
Бендковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каргалы (Сиверек)
Каргалы (Kargalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан-Пере-де-Риудебилльес
Сан-Пере-де-Риудебилльес — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдулла Шөнаси
Габдулла Шөнаси (Шнаси, Шинаси), чын исеме Габдулла Салих улы Ибраһимов — татар галиме, күренекле мөгаллим.
1909-1912 елларда «Хөсәения» мәдрәсәсендә укыта.
1917 елның 20―27 апрелендә Казанда узган Бөтенроссия мөселман укытучыларының беренче корылтае утырышларында рәислек итә.
1920-1930 елларда мөгалимлек эшен Казан университетында, Көнчыгыш педагогик институтта, Казан авыл хуҗалыгы һәм урманчылык институтында алып бара.
1930-1938 елларда ул ТАССР мәгариф Наркоматында эшли.
Татар телендә төрле фәннәргә багышланган (химия, физика, биология, медицина) хезмәтләр авторы. Хәмид Мөштәри белән физика буенча оригиналь (тәрҗемә итлмәгән) китаплар язу белән шөгыльләнә.
Нахакка гаепләнеп, 1938 елның 3 ноябрендә репрессияләнә. 1958 елда реабилитацияләнә.
Нимиджа
Нимиджа — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Пренуа
Пренуа (Prenois) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Дижон 5-й кантон кантонына карый.
Черникув (Лодзь воеводалыгы)
Черникув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пренуа
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,66 км².
Черникув (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
847 ел (б. э. к.)
847 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Редстоун-Арсенал
Редстоун-Арсенал — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Пикшара
Пикшара — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кармала елгасының сул ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Редстоун-Арсенал
Географиясе
Редстоун-Арсенал халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.