cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аҗарлар
Торак
Йортлар һәм авыл хуҗалыгы корылмалары үзенчәлекле дизайн белән аерылып тора. Иң борынгы тораклар булып (чикләвектән үреп ясалган алачык) һәм жаргвали (агач корылма) исәпләнә. Аҗарларның бүгенге йортлары ике яки өч катлы. Бина коруның бу стиле терлекчелек һәм авыл хуҗалыгы ихтыяҗларына бәйле. Беренче кат, гадәттә, йорт хайваннарын тоту өчен кулланыла, икенче катта кухня һәм гаилә җыела торган гомуми бүлмә, өченче катта йокы бүлмәсе һәм кунаклар кабул итү бүлмәсе урнаша. Аҗар авылында йортлар я бер рәткә тезелеп урнаша, яки тау битләве буенча аслы-өсле менә бара.
Аҗар аш-суы
Традицион аҗар кухнясында бөртекле һәм кузаклы культуралар, яшелчә, кыргый үсемлекләр һ. б. белән беррәттән, ит һәм сөт продуктлары киң кулланыла. Аҗар ашларына (тәмләткечләр белән ногыт борчагы),  (вакланган яшелчәләрдән салат),  (чикләвекле соуста күркә яки тавык ите), бажэ (чикләвекле соуслы кыздырылган тавык),  (яссы кукуруз икмәге) һәм  (эчендә сыр яки йомырка булган камыр ризыгы, икмәк) керә.
Фольклор
Аҗарларның музыкаль фольклоры гөрҗи фольклорына хас булган барлык жанрларны һәм полифония (3-4 тавышка җырлау) формаларын, Көнбатыш Гөрҗистан регионнарына хас булган музыка уен коралларын саклап калган.
Нам-Мений
Нам-Мений — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Пенетеу (коммуна)
Пенетеу — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Нойштадт (Айхсфельд)
Нойштадт (Neustadt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торран (Алкасер-ду-Сал)
Торран  — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Горлис
Горлис — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кламат (округ, Орегон)
Кламат — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мэррил шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1882 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 15,397 км² тәшкил итә.
Михал-над-Житавою
Михал-над-Житавою — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бугай (Горлицкий повяты)
Бугай — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
941 ел (б. э. к.)
941 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Еникаракөй (Дүзҗе)
Еникаракөй (Yenikaraköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
(5496) 1973 NA
(5496) 1973 NA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 4 июлендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 NA» саналган.
ИСККОН Мандир, Дәһли
Шри Шри Радха Партхасарати Мандир, гомумән Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте Дәһли гыйбадәтханәсе буларак мәгълүм, Вишнуизм "Радха Партхасарати" формасындагы Кришна Ходае һәм Радхарани гыбйбадәтханәсе буларак мәгълүм. Гыйбадәтханә 1998 елның 5 апрелендә шул вакытта Һиндстанның премьер-минстры Атал Бихари Ваджпайи тарафыннан инаугурацияләнгән булган, һәм Дәлһинең Баш Министры Сахиб Сингх Верма һәм Сушма Сварадж булган. Ул Харе Кришна Калкулыкларында (Неру Сарае янында), Һиндстанның Яңа Дәһлинең Көнчыгыш Кайлаш даирәсендә урнашкан.
Һиндстан Даны Ведик Мәдәни Үзәге
Гыйбадәтханә комплексында Һиндстан Даны Ведик Мәдәни Үзәге бар, бу зиярәт кылучылар һәм туристлар өчен төрле мультмедиа технологияләрен кулланып тәкъдим ителгән төп Һинду текстлар төрында өйрәнергә мөмкинчелек бирә. Алар:
Дөньяның Иң Зур Изге Китабы
Һиндстан Даны Ведик Мәдәни Үзәктә 'Искиткеч Бхагавад Гита' саклана, ул теләсә нинди дөнья диненең төп текстының иң зур басылган китабы булып тора. Италиядә бастырылган 'Исктиткеч Бхагавад Гита'ның авырлыгы 800 кг һәм үлчәме 2,8 метра, аны Һиндстанның Премьер-Министры Нарендра Моди 2019 елның 26 февралендә ачкан, һәм Тринидадтан Саньяси Гопал Кришна Госвами һәм Һиндстанның Мәдәният Министры Доктор Манеш Шарма шунда булган.
(12681) 1981 UL29
(12681) 1981 UL29 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 24 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UL29» саналган.
Раннинг-Вотер (Көньяк Дакота)
Раннинг-Вотер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Раннинг-Вотер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нойштадт (Гарц)
Нойштадт (Neustadt/Harz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мияссәр Басыйров
Мияссәр Мәсәгуть улы Басыйров — Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар язучысы.
Ул Башкортстанның Бакалы районында урнашкан Иске Балыклы исемле татар авылында туып үсә. Җиденче сыйныфны тәмамлагач, колхозда эшли. 1948 елда ФЗОга укырга керә. Бер ел Иркутски өлкәсендә шахтада эшли. 1949—1952 елларда Башкортстан театр училищесында белем ала. Ә 1959 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый. Аннан соң Мияссәр Басыйровның бар тормышы журналистика һәм язучылык эше белән бәйле була.
Мияссәр Басыйров яшьтән үк әдәби иҗатка тартыла, 1960 нчы еллардан бер-бер артлы яңа әсәрләрен яза. Аның «Мин синеке, тормыш», «Бөркет күтәрелер үргенәм», «Йөрәгем – гомер сәгатем», «Багышлау», «Елларым – җилкәннәрем» исемле шигырь җыентыклары дөнья күрә. Аннан соң ул үзенең атаклы якташы, күренекле татар шәхесе, Чехословакиянең Милли батыры Даян Мурзин хакында “Кара сакаллы генерал” дигән документаль повесть иҗат итә. Мияссәр Басыйров шулай ук әдәби тәрҗемә өлкәсендә дә эшләде.
Башкерь
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Павлавичы (Круглянский районы)
Павлавичы  (Паўлавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Важгинты
Важгинты (Важгінты ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Хальмер-Шор (Кара кушылдыгы)
Хальмер-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 209 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Баби (Силезия воеводалыгы)
Баби  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Агсаклы (Каратай)
Агсаклы (Ağsaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
1330-еллар
1330-еллар — 1330 елда башланган һәм 1339 елда тәмамланган унъеллык.
Джиллетт
Джиллетт — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джиллетт шәһәре елда нигезләнгән.
Липувки (Мазовия воеводалыгы)
Липувки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перегу-Маре (коммуна)
Перегу-Маре — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гуэньес
Гуэньес — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD109485
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Түгәрәк
Түгәрәк — яссылыкның әйләнә белән чикләнгән өлеше.
Картал (Нурдагы)
Картал (Kartal) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Юзефув (гмина Ладзице)
Юзефув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Будзейовице (Кече Польша воеводалыгы)
Будзейовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трафария
Трафария — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Рувре (Кот-д’Ор)
Рувре (Rouvray) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сольё кантонына карый.
Догана (Фиренца)
Догана — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Догана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зур Камай
Зур Камай (Уплер, Большое Камаево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Селиштя-Ноуе (Румыния)
Селиштя-Ноуе — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Камай
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 259 кешенең яшәве мәгълүм.
Хрустальная (Первоуральск шәһәр округы)
Хрустальная (Хрустальная) — Свердловск өлкәсенең Первоуральск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), татарлар (4%).
Сэбысь
Сэбысь — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Ижма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 230 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бабице (Силезия воеводалыгы)
Бабице  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5497) Сарарассел
(5497) Сарарассел — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1975 елның 30 сентябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 SS» саналган.
Лейк (округ, Орегон)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1874 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 21,072 км² тәшкил итә.
(12682) Kawada
(12682) Kawada — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Глейшер-Въю (Аляска)
Глейшер-Въю  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Глейшер-Въю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рапид-Велли (Көньяк Дакота)
Рапид-Велли  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Рапид-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михалкова (Зволен)
Михалкова  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Челубей
Челубей (кайбер чыганакларда Чалабай, Челибей, Темир-Мирза яки Таврул) — XV гасырда язылган «Сказания о Мамаевом побоище» дигән әдәби әсәр персонажы.
Тасвиры
Ләкин бу эпизод та, Челубей да, Пересветның нык булуы да, мөгаен, уйлап чыгарылгандыр. Мәсәлән, бу яу турында бәян ителгән «Задонщина» хикәятендә Пересвет, яуның иң кызу мәлендә, аланда сугыш киемнәрен ялтыратып, атта йөри, ә шул ук вакытта үлеп ятучылар була.
Мөршидә Кыямова
Мөршидә Галләм кызы Кыямова 01.05.1974 (ССРБ, РСФСР, ТАССР, Яшел Үзән районы, Олы Шырдан авылы) — журналист, Татарстан республикасының журналистлар берлеге әгъзасы. «Бәллүр каләм — 2021» бәйгесендә, «Популяр блогер» номинациясендә җиңүче.
Нойштадт-ам-Ренштайг
Нойштадт-ам-Ренштайг (Neustadt am Rennsteig) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Мөршидә Кыямова
Биография
1989 елда туган авылында 8 еллык мәктәп тәмамлаган һәм Ш.Мәрҗани исемендәге 2 нче гимназиягә (Казан) укырга кергән, аны 1991 елда тәмамлап, урта белем аттестаты алган. Шул ук елны В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан Дәүләт университетының журналистика факультетына көндезге бүлеккә укырга кергән,1996 елда диплом алган. 2000 елның 11-15 декабрендә теле-радиожурналистлар өчен BBC World Servise Traiding Trust оештырган семинарны узган. 1999 елдан «Казан радиосы» студиясенә корреспондент вазифасына кабул ителгән. Турыдан-туры эфирда радио тапшырулар алып баручысы булып эшләгән. 2002 елда «Мәгърифәт» газеты редакциясенә корреспондент вазифасына кабул ителгән. 2008 елдан «Интертат.ру» интернет-газетында хезмәт куйган. 2016 елдан башлап бөтен редакцияне «Татаринформ» мәгълүмат агентлыгына күчергәч, 2018 елның апреленә кадәр шунда эшләгән. Бу еллардагы нәтиҗәле хезмәтләре өчен IX мөселман кинофестивале дипломы, «Татарстанда мәдәни мирасны саклау» номинациясендә диплом, «2014 елда мәдәният темасын иң яхшы яктырту өчен» Дипломы (ТР мәдәният министрының имзасы белән өч дилпом), шулай ук Татарстан мөфтие имзалаган «иң яхшы интернет-ресурс» номинациясендә диплом белән бүләкләнгән. 2018 елның 7 маеннан 6 августына кадәр "ТИСБИ «Идарә университеты» югары һөнәри белем бирү учреждениесендә «социаль эш белгече» өстәмә программасы буенча яңадан һөнәри әзерлек үткән. Шул ук елның 15 маеннан — ТР Хезмәт, мәшгульлек һәм социаль яклау министрлыгының Республика ресурс үзәгенең социаль эш буенча белгече. Мондый формулировкага карамастан, чынлыкта әлеге министрлыкның матбугат үзәге хезмәткәре эшен башкарган, шул исәптән министрның докладларын һәм чыгышларын әзерләүдә дә катнашкан. 2020 елның февраль аеннан башлап «Идел» яшьләр журналында. 2021 елдан бирле әлеге журналның баш мөхәррир урынбасары. Күпсанлы интернет проектлар алып бара. «Идел» журналының ютуб каналында «Кыямовлар кыздыра», «Көй-MELODIA» тапшыруларының авторы һәм алып баручысы телевидение белән актив хезмәттәшлек итә. «Туфан самавыры» проекты авторы һәм алып баручысы. Проект айга ике мәртәбә «Идел» журналының Инстаграм битендә туры эфирда бара."Татарстан" журналында 2014 елдан бирле татарның күренекле шәхесләре турында материаллар әзерли. Аның язма геройлары чит илләрдә дан казанган милләттәшләребез. Җәмгыятьнең көнүзәк мәсьәләләрен яктыртучы киң профильле, эзләнүчән журналист.
Фейжо (Алмада)
Фейжо  — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Нойштадт-ам-Ренштайг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шрек (персонаж)
Шрек (Shrek) — Уильям Стейгның «Шрек!» (Shrek!, 1990) балалар китабыннан һәм аның буенча эшләнгән мультфильмнар, санак уеннарыннан һ. б. яхшы күңелле яшел угыр.
Шрек
Шрек беренче мультфильмда үзе генә сазлыкта урнашкан йортында яши. Ул үзен биредәге кешеләр борчуын яратмый. Ул, Шрекны кешеашар дип уйлган, җирле кешеләр оештырган һөҗүмнәргә каршы тора.
Тик аны сазга лорд Фаркуад тарафыннан куылган әкияти геройлар борчый. Һәм алардан котылу өчен Шрекка һәм аңа ияреп йөрүче сөйләшә алучы Ишәккә лорд Фаркуадка аждаһалы ныгытмадан король кызын Фионаны коткарырга кирәк була.
Ахырда Шрек белән Фиона бергә калалар.
Шрек 2
Икенче мультфильмда Шрек белән Фиона, Фионаның ата-анасы, король Һарольд һәм Королева Лиллиан, янына Ерак Еракка барулары һәм андагы маҗаралары сурәтләнә.
Шрек Өченче
Өченче өлеш Шрекның ата булу борчулары һәм үзенә тешкән тәхетнең король Артурга тапшыруы турында.
Шрек мәңгегә
Дүртенче өлештә Шрекның шәхес кризисы башлана. Ул үзенең угырлыгын югаллткан дип саный. Һәм барсын да үзгәртү теләгенән Шрек Румпельштильцхен дигән явыз кәрлә белән, тагын бер көн генә булса да угыр булып яшәп алу өчен, солых төзи. Тик вакыйгалар авырлашып китә.
Павлавичы (Крычавский районы)
Павлавичы  (Паўлавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Иж-Борискино
Халык саны — 253 тирәсендә. Почта индексы — 422867.
Тарих
1691 елда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Липянка (Мазовия воеводалыгы)
Липянка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Адмиралтейство урамы (Казан)
Адмиралтейство урамы (улица Адмиралтейская) — Казанның Киров районындагы (Адмиралтейство бистәсе) кечкенә урам. Клара Цеткин урамы белән киселештән башлана. Урицкий урамы белән киселештә тәмамлана. Кече Мәскәү белән кисешә. Почта индексы 420030. Урам атамасы Казанда 1718-1829 елларда эшләгән адмиралтейство белән бәйле.
Тарих
Элекке исеме — Октябрьнең 10 еллыгы урамы (улица 10 лет Октября). 2005 елда Казан администрациясе башлыгы карары белән әлеге урамның исеме 1718-1829 елларда эшләгән Казан Адмиралтействосы атамасын тарихка кертеп калдыру максатында Адмиралтейство урамы итеп үзгәртелгән.
Перету (коммуна)
Перету — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еникая (Каракочан)
Еникая (Yenikaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Каракочан илчесенә караган бер авыл (köy).
Дуга
Дуга — әйләнәнең ике ноктасы арасындагы өлеше.
Вайцяшын
Вайцяшын (Вайцяшын ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
1340-еллар
1340-еллар — 1340 елда башланган һәм 1349 елда тәмамланган унъеллык.
Дерио
Дерио — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Зотов
Николай Зотов (Николай Иван улы Зотов,, — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1945). Көнбатыш Украинадагы һәм Дебрецен шәһәре янындагы сугышларында батырлык күрсәткән.
Каюм Насыйри йорты (Казан)
Каюм Насыйри йорты — Казанның Париж Коммунасы урамында урнашкан, 19 гасыр уртасында төзелгән агач йорт. Бу йортта 1871—1902 елларда Каюм Насыйри яшәгән. Әлеге вакытта биредә аңа багышланган музей урнашкан. Төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты.
Тарихы
Галиевлар мәчете мәчете мөәззине Мөхәмәдҗид Хөсәеновның йорты XIX гасырның икенче яртысында төзелгән. Мәгърифәтче Каюм Насыйри, Хөсәеновның туганы, 1902 елга үзенең үлеменә кадәр, 1871 елдан (башка чыганаклар буенча 1887) яшәгән. Йорт 1991—1995 елларда тарихи урында торгызыла. 2002 елдан бирле анда Татарстан Республикасы Милли музееның филиалы булган Каюм Насыйри музее эшли. Йортта галимнең кабинеты һәм остаханәсе торгызылган.
Архитектурасы
Йорт XIX гасырның беренче яртысында ясалган үрнәк проектларның берсе буенча төзелгән. Йорт агачтан, ике катлы, татар гореф-гадәтләре буенча урамга дүрт тәрәзәле тар ягы белән эшләнгән булган. Ишегалды ягыннан антресоль каты булган. Түбән кат, мөгаен, хуҗалык ихтыяҗлары өчен файдаланылган, югарысы яшәү өчен. Фасад тёс белән тышланган. Турыпочмаклы тәрәзә ярыклары гади тәрәзә яңаклары белән бизәлгән булган. Бинаның почмаклары фризны тотып торучы пилястрлар рәвешендә ясалган. Йортка керү ишегалдыннан урнашкан. Шулай ук тарихи капкалар да торгызылган.
Юзефув (гмина Поддембице)
Юзефув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Багна (Силезия воеводалыгы)
Багна  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Безводное (Нолинск районы)
Безводное (Безводное) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Труев
Труев — Сура елгасының сул кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Кузнецк районы биләмәләрендә ага. Елга Пенза белән Сембер өлкәләре чигендә урнашкан зур сазлыктан башлана. Тамагы Күзнәй районының 1нче Тарлаку авылы тирәсендә урнашкан. Елга озынлыгы 63 км.
Безводное (Нолинск районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Труев
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Безводное (Нолинск районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Светлана Алексиевич
Светлана Алексиевич, Светлана Александровна Алексиевич, (Святлана Аляксандраўна Алексіевіч — совет һәм беларус язучысы, журналист, публицист, документаль фильмнар сценарие авторы . Рус телле язучы. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе лауреаты (2015) . ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1983).
Тәрҗемәи хәле
1948 елның 31 маенда Көнбатыш Украинаның Станислав (хәзерге Украинаның Ивано-Франковск) шәһәрендә укытучылар гаиләсендә туган. Гомель өлкәсе Петриков районы Копаткевичи урта мәктәбен (1965), Беларус дәүләт университетының журналистика факультетын (1972) тәмамлаган.
2000 еллар башында Италия, Франция, Алманиядә яши. 2013 елдан янәдән Беларусиядә яши.
Хезмәт юлы
Мозырь районында тәрбияче, тарих һәм алман теле укыучысы булып эшләгән. БДУны (Минск) тәмамлагач, журналистика эшендә: «Прыпяцкая праўда» (Наровля районы, Гомель өлкәсе), «Маяк коммунизма» (Береза районы, Брест өлкәсе), «Сельская газета» (Минск), «Нёман» журналында (Минск) эшли.
Нобель премиясе лауреаты
2015 елда Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясенә лаек булды. Нобель комитетының Алексиевич иҗатына биргән : «Прозасының күпаһәңле яңгырашы һәм газап белән батырлыкны мәңгеләштерүе өчен».
Светлана Алексиевичка Нобель премиясен бирү карарын чыгарганда, авторның «Утопия авазлары» (Голоса утопии) китаплар күздә тотыла. Бу шәкел үз эченә 4 китапны ала: «Сугышның йөзе хатын-кызныкы түгел» (У войны не женское лицо) (1985), «Соңгы шаһитлар. Бала тавышы өчен соло» (Последние свидетели. Соло для детского голоса) (1985), «Табуттагы малайлар» (Цинковые мальчики) (1989), «Чернобыль догасы. Киләчәк елъязмасы» (Чернобыльская молитва. Хроника будущего) (1997).
Иҗаты
Светлана Алексиевичның язу стиле ике чиктә — публицистика һәм әдәбият. 3 пьеса авторы.
Агуллу (Каш)
Агуллу (Ağullu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Каш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Будзинь (Кракивский повяты)
Будзинь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нойштадт-ам-Орле
Нойштадт-ам-Орле (Neustadt an der Orla) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Хутор (Екатеринбур каласы)
Хутор (Хутор) — Свердловск өлкәсенең Екатеринбур каласы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Нампти
Нампти — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Хальмер-Шор (Ярей-Ю кушылдыгы)
Хальмер-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ярей-Ю елгасының сул ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Постау мануфактурасы бинасы (Казан)
Постау мануфактурасы бинасы — Казанның Санкт-Петербург урамында урнашкан, 18 гасырда төзелгән бина.
Реннер-Корнер (Көньяк Дакота)
Реннер-Корнер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Реннер-Корнер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызыл районы
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (66,4%), казакълар (17%), башкортлар (11,2%), татарлар (2,2%).
Административ бүленеш
Кызыл районы составына 14 авыл җирлеге керә.
Дуглас (Вайоминг)
Дуглас  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дуглас шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карталкая (Даргечит)
Карталкая (Kartalkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Даргечит илчесенә караган бер авыл (köy).
943 ел (б. э. к.)
943 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
(5498) Gustafsson
(5498) Gustafsson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 16 мартында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FT3» саналган.
Сюзъюёль
Сюзъюёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сюзью елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Догана Векия (Белуно)
Догана Векия — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Фернан-Ферру
Фернан-Ферру — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Догана Векия (Белуно)
Географиясе
Догана Векия Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Фернан-Ферру
Географиясе
Мәйданы —.
Догана Векия (Белуно)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Переу (коммуна)
Переу — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Лейн (округ, Орегон)
Лейн — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Флоренс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 11,795 км² тәшкил итә.
(12683) 1983 RP3
(12683) 1983 RP3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 2 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 RP3» саналган.
Селкуд
Селкуд — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валавель
Валавель (Валавель ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Рувр-ан-Плен
Рувр-ан-Плен (Rouvres-en-Plaine) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Женли кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4.43 км².
Эчү йорты (Казан)
Эчү йорты — Казанның Санкт-Петербург урамында урнашкан, 18 гасырда Василий Кафтырев проекты буенча төзелгән йорт.
Бажановице
Бажановице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липянки (Мазовия воеводалыгы)
Липянки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
1350-еллар
1350-еллар — 1350 елда башланган һәм 1359 елда тәмамланган унъеллык.
Нора (Виппер)
Нора (Nohra) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Павлавка (Магилёвский районы)
Павлавка  (Паўлаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Осокин йорты (Казан, Петербург урамы)
Осокин йорты — Казанның Санкт-Петербург урамында урнашкан, 1767 елда Василий Кафтырев проекты буенча төзелгән йорт.
Мичаковце
Мичаковце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Юзефув (гмина Пшедбуж)
Юзефув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мичаковце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гленналлен (Аляска)
Гленналлен  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гленналлен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Диләвер Зөбәеров
Диләвер Зөбәеров (Диләвер Мирзагабдулла улы Зөбәеров,, — , ) — биохимик, медицина фәннәре докторы (1965), профессор (1966), ТР ФА академиге (1992), ТАССР һәм РФнең атказанган фән эшлеклесе (1976, 1997), 1964-20?? елларда КДМУның биохимия кафедрасы мөдире.
Будзинь (Олькуский повяты)
Будзинь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Еникаялы (Боябат)
Еникаялы (Yenikayalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Вологда
Вологда (Вулгыда, Вологда) — Россия Федерациясенең Вологда өлкәсендә урнашкан шәһәр. Халык саны — кеше.
2022 елның 15 ноябреннән — «Хезмәт даны шәһәре».
География
Вологда Россиянең Европа өлеше төньякында Сухон үзәнлегенең көньяк-көнбатыш почмагында урнашкан. Шәһәрдән көньяк-көнбатышка таба Вологда калкулыгы урнашкан. Шәһәрнең мәйданы 116 км2 тәшкил итә.
Диңгез биеклегендәге шәһәр үзәгенең биеклеге - 120 метр. Шәһәрнең озынлыгы- көнбатыштан көнчыгышка таба - 16,2 км, төньяктан көньякка - 10,4 км.
Шәһәр Идел елгасының ике ярында урнашкан. Әлеге елгадан тыш, шәһәр территориясендә Идел елгасына коючы берничә дистә башка елга, аерым алганда, Золотуха һәм Шограш ага. Кайбер кечкенә елгалар шәһәр территориясендә торбаларга алынган, мәсәлән, Чернавка һәм Копанка.
Якынча 10 000 ел элек Вологда өлкәсе территориясендә бозлык булган, аның җыенында калкулыклы ландшафт барлыкка килгән. Ә боз эрү нәтиҗәсендә Кубен күле барлыкка килә. Вологдада шулай ук бик күп буалар һәм күлләр бар.
Климат
Вологдада уртача континенталь климат зонасында урнашкан, ул кышын кояш радиациясе аз булган шартларда, төньяк диңгезләр һәм интенсив көнбатыш күчеше йогынтысында, чагыштырмача җылы кыска җәй һәм озакка сузылган салкын кыш белән формалаша. Һава торышы тотрыксыз: кышын җылыну күзәтелә, язын көчле салкыннар булырга мөмкин. Атлантикадан циклоннар үтү белән бәйле җылы диңгез һавасын чыгару һәм Төньяк Боз океаныннан арктик һаваның еш керүе ел дәвамында тотрыксызлыкка китерә.
Шәһәрдә кыш озын һәм уртача салкын, биш ай ярым дәвам итә. Яз һәм көз салкын, җәй җылы, иң салкын ай-гыйнвар, иң җылы ай-июль. Явым-төшем күбрәк җәй һәм көзен, яңгыр рәвешендә ява.
Экология
Һаваның пычрану дәрәҗәсе - югары. Вологда шәһәрендәге атмосфераны пычратуның төп чыганагы булып автомобиль транспорты тора, аның өлешенә шәһәр буенча чыгарылган ташланмаларның 80% - тан артыгы туры килә. Иң эре стационар чыганакларга җылылык энергетикасы предприятиеләре — «Вологдагортеплосеть» МУП, Вологодск өлкәсе буенча «ТГК‐2» ААҖ баш идарәсе (Вологда ТЭЦ), төзелеш тармагы — «Агростройконструкция» ААҖ, машина төзелеше комплексы — «Вологодский оптика‐механика заводы» АҖ, «Вологодский подшипник заводы»ЯАҖ керә.
Елгаларның пычрану дәрәҗәсенә йогынты ясый торган төп ингредиентлар булып табигый факторлар: бакыр, цинк, тимер, ХПК матдәләр тора. Антропоген өлеш сулыкларда аеруча ачык күзәтелә, агынтыклар суларның табигый агымынан шактый артып китә.
Тарих
Шәһәр статусын 1147 елдан башлап йөртә.
Халык саны
Милләтләр (2010): руслар (97,3%).
Баргли
Баргли — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наур
Наур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Зур Князь-Теняково
Зур Князь-Теняково (Мӑн Пӳкасси, Большое Князь-Теняково) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 159 кешенең яшәве мәгълүм.
Ричленд (Көньяк Дакота)
Ричленд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зур Князь-Теняково
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
Ричленд (Көньяк Дакота)
Географиясе
Ричленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белененки
Белененки (Белененки) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
(5499) 1981 SU2
(5499) 1981 SU2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 29 сентябрендә галимнәр тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SU2» саналган.
(12684) 1984 DQ
(12684) 1984 DQ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 23 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 DQ» саналган.
Казарма бинасы (Казан)
Казарма бинасы — Казанның Санкт-Петербург урамында урнашкан, 18 гасыр азагында - 19 гасыр башында төзелгән бина.
Лаеш (берләштерү)
Лаеш шәһәре шәһәр җирлеге барлыкка китерә.
Урнашуы
Шәһәр Казаннан көньяк-көнчыгышта 62 км. ераклыкта Куйбышев сусаклагычы ярына урнашкан. Район территориясе аша Казан–Саескан тавы–Лаеш–Әлмәт автоюлы үтә, бер тармагы Лаешка борыла.
Тарих
Лаеш (борынгы рус атамасы) 1557 елда Казаннан 56 чакрым ераклыкта Лаеш Болгар җирлеге урынында Чакма авылы янында Казанны яулап алганнан соң, дулкынланган Чирмешләргә каршы терәк пункт буларак төзелә. Лаешның баштагы халкы атучылар, затинщиклар, пушкарьлар һәм башка хәрби кешеләрдән торган; шәһәр нык ныгытылган, аның манаралары әле IX гасыр ахырында ук булган. Шулай ук хәзерге Лаештан ерак түгел XII гасырда Болгар Кашан шәһәре урнашкан. Лаешның исеме Лаеш картның борынгы Болгардан Тимур тарафыннан җимерелгәннән соң күчүе турындагы риваятьне чагылдыра 1648 елда Лаешның 100 ат казагы, Сембер сызыгында, Аккош бистәсе дип аталган авылга Лаеш күчкенчеләре (хәзер Лаеш (Ульяновск) нигез сала. 1653 елның сентябрендә Лаеш воеводасы Левашевка Казаннан хатыннары һәм балалары булган 100 ат казагын мәңгелек торакка, Кама аръягы читенә, яңа төзелгән Ак Яр ныгытмасына җибәрергә дигән боерык бирелә.
Лаеш эре металлургия һәм һөнәрчелек үзәге була. 1781 елда Казан наместниклыгы оештырганда, Лаеш Казан губернасының өяз шәһәре итеп билгеләнә. 1895 елның 1 гыйнварына биредә 5380 кеше (2754 кеше) исәпләнә. - 2626 хатын-кыз.). 1926 елдан Лаеш авылы, 1950 елдан шәһәр тибындагы бистә ..
1990 елда Лаеш Россия Федерациясенең тарихи шәһәрләре исемлегенә кертелде.
2004 елның 9 сентябрендә шәһәр статусы торгызыла восстановлен статус города.
Инфраструктура
XXI гасырның беренче унъеллыгында «Сельхозтехника», «Ленин юлы» совхозы, «ЗАГОТЗЕРНО», «Заготзерно» әзерләү предприятиеләре, «Полив» мелиорация предприятиесе, крахмал (саголы, макарон заводы, тегү фабрикасы, асфальт-бетон заводы, кирпеч заводы, катнаш азык заводы, спирт заводы, төзелеш-монтаж идарәсе, «Лаеш» агач эшкәртү кече предприятиесе, райпо эшләүдән туктаган.
Слесарь, пешекче, кондитер, авыл хуҗалыгы производствосы өчен тракторчы-машинистлар әзерләүче 113-нче номерлы һөнәр училищесы ябылган.
Шәһәр халкының төп өлеше Татарстан башкаласында Казан шәһәрендә яисә Лаеш районында урнашкан эре сәнәгать объектларында («Казан МЭЗ» АҖ, «Казан май комбинаты» АҖ, «Лаеш кошчылык комплексы» ҖЧҖ, «Ферекс» ҖЧҖ һәм «Казан» халыкара аэропортында эшли, аның белән Лаеш даими автобус рейсы, вахта тоташтыра, юлда вакыт 40 минуттан алып 1,5 сәгатькә кадәр бара. Хәзерге вакытта «Лаешагрохимсервис», урман хуҗалыгы, балык заводы, сөт заводы, икмәк заводы, сәүдә һәм җәмәгать туклануы предприятиеләре, даруханәләр, газета редакциясе, АЗС эшли. Лаешта Россиянең һәм Татарстанның эре ритейлерларының челтәрле супермаркетлары бар.
Мәдәни һәм мәгариф учреждениеләре: район мәдәният йорты, үзәк район китапханәсе, район туган якны өйрәнү музее, балалар һәм халык иҗаты үзәге, балалар һәм яшүсмерләр спорт мәктәбе, 1 һәм 2, 3 нче урта белем бирү мәктәпләре, Лаеш техник-икътисад техникумы, Лаешның сукырлар һәм начар күрүчеләр өчен махсус (коррекцион) интернат-мәктәбе, Лаеш балалар йорты, спорт комплексы, бассейн эшләп килә. 2013 елның 21 декабрендә светодиод яктырткычлар җитештерүче «Ферекс» эре завод ачылды
Мәдәният
Лаеш районында Рус Никольское авылында яз ахырында ел саен «Каравон» «Республика рус мәдәнияте бәйрәме үткәрелә, анда Казаннан, шулай ук бөтен Россиядән артистлар һәм меңләгән кеше килә. Лаешта ике таш чиркәү - София соборы (1767 ел) һәм Троица чиркәве (1906 ел) урнашкан. Шулай ук собор һәм чиркәү янында кыңгыраулар да бар.
Лаешны еш кына рәсми булмаган рәвештә Лаештан төньяктарак Сокура авылында туган танылган рус шагыйре (Державин, Гавриил Романович|Г.Р. Державин) хөрмәтенә "Державин крае үзәге" дип атыйлар.
2003 елдан башлап Лаештагы мәйданнарның берсе Державин дип атала һәм анда шагыйрьгә һәйкәл куелган. Шулай ук Лаешның халык иҗаты йортындагы район туган якны өйрәнү музее да аның исемен йөртә, аңа музей экспозициясенең зур өлеше багышланган. Лаешта ел саен костюмлы бизәлгән Державин бәйрәме, 2002 елдан башлап Державин исемендәге республика әдәби премиясен тапшыру белән Державин укулары үткәрелә
Ел саен 2015 елдан бирле Лаешта Кама яр буе суларында «Кама диңгезе» җилкәнле регата үткәрелә.
Периам
Периам — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Прокофий Зубец
Прокофий Зубец (Прокофий Филипп улы Зубец,, — , ) — конструктор, реактив авиация йөрткечләре һәм махсус энергетик җайланмалар өлкәләрендә галим, техник фәннәр докторы (1968), профессор (1968), ТАССРның һәм РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1956, 1966), ССРБ дәүләт премиясе лауреаты (1978), Казан моторлар төзү конструкторлык бүросының баш конструкторы (1954-1978), Казан моторлар төзү заводының баш конструкторы (1978-1983). ТАССР ЮШ депутаты (1959-1963).
Хальмер-Ю (Саа-Яга кушылдыгы)
Хальмер-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Саа-Яга елгасының сул ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Агыдере (Үнье)
Агыдере (Ağıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шарнека-де-Капарика
Шарнека-де-Капарика — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Валасачы (Ляхавицкий районы)
Валасачы  (Валасачы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Нора (Веймар)
Нора (Nohra) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
944 ел (б. э. к.)
944 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Лисаково (Серпецкий повяты)
Лисаково  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дуранго (Бискайя)
Дуранго — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карталташы (Чермик)
Карталташы (Kartaltaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тютнярь
Тютнярь — Кыдады елгасының кушылдыгы. Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 24 км.