cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(1098) Хакона
(1098) Хакона  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1928 елның 5 сентябрендә О. Оикава тарафыннан Токио обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1928 RJ» саналган.
ZNF707
ZNF707 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Корнвеллс-Гайтс (Пенсильвания)
Корнвеллс-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Корнвеллс-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баумен (Көньяк Каролина)
Баумен  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Карамзин
Никола́й Михаи́л улы Карамзи́н (Николай Михайлович Карамзин; 1766 елның 12 декабре — 1826 елның 3 июне) — рус тарихчысы, историограф, язучы, шагыйрь. Петербург Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы, «Мәскәү журналы» һәм «Европа хәбәрчесе» мөхәррире.
Николай Карамзин 1766 елның 12 декабрендә (иске стиль буенча 1 декабрьдә) Сембер шәһәре янында дөньяга килде. Өйдә укый, ундүрт яшеннән Мәскәү пансионында укыды. Әрмедә әз генә хезмәт итте. Соңрак масоннар хәрәкәтендә катнаша.
Язучы буларак Карамзин сентиментализм өлкәсендә мәшһүр. Ул «Рус сәяхәтчесе хатлары» һәм «Мескен Лиза» әсәрләре аша рус сентиментализмы өлкәсенә нигез сала.
Баюбас-де-Абахо
Баюбас-де-Абахо — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эраст Сымонович
Тормыш юлы
Эраст Сымонович 1919 елның 18 мартында Петроградта туган.
1937—1941 елларда Ленинград дәүләт университетының тарих факультетында укый. Госпитальләрдә санитар булып эшләп Ленинград камалышыгын кичергән, Бөек Ватан сугышында катнашкан.
Сугыштан соң Ленинград дәүләт университеты аспирантурасында белем алуын дәвам итә. Аның тәмамлангач, 1949 елда «Лука-Врублевецкая җирлеге һәм безнең эраның I меңьеллыгының Подолия археология һәйкәлләре» дигән темага кандидатлык диссертациясен яклый. Ленинград университетында эшен дәвам итә. Соңрак Эрмитажда эшли. 1952 елда Сымонович Мәскәүгә күчеп килә, анда башта А. С. Пушкин исемендәге Дәүләт сынлы сәнгать музееның (ДССМ) фәнни хезмәткәре булып эшли. 1956 елдан башлап гомер ахырына кадәр ССРБ фәннәр академиясенең Археология институтында эшли (1956—1966 еллар — кече фәнни хезмәткәр, 1966—1983 еллар — өлкән фәнни хезмәткәр). «Безнең эраның I меңьеллыгының беренче яртысында Поднепровье токымнары» темасына докторлык диссертациясен 1971 елда яклый.
Эраст Сымонович черняхов мәдәният өлкәсендә белгеч була. Шулай ук ул Төньяк диңгез арты һәм Кырымдагы соңгыскифлар борынгыларын өйрәнү өчен күп эш башкарган. Херсон өлкәсендәге Золотая Балка шәһәрчегендә Кахов сусаклагычы ярында казу эшләре алып барган. Курск өлкәсендә аның тарафыннан безнең эраның I меңьеллыгының беренче яртысындагы яңа типтагы һәйкәлләр тикшерелә.
1983 елда Иске Руссада вафат була, шунда ук җирләнгән.
Археолог Ольга Мельниковага өйләнгән була.
Янтык (Кузлаука районы)
Янтык (Малти Чӑрӑшкасси, Янтиково) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429434. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219815004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800006300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 384 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
Вя дей Романи (Кунео)
Вя дей Романи — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя дей Романи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кече Каинсасс
Кече Каинсасс — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уй елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
151 ел
Вафатлар
150er
Тагассааре
Тагассааре (Tagassaare) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Пештера (Брашов)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геленув-Трембский
Геленув-Трембский — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лужы (Ашмянский районы)
Лужы  (Лужы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сент-Мерис (Айдахо)
Сент-Мерис  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Мерис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мантадор (Төньяк Дакота)
Мантадор  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мантадор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Раданя Вас
Раданя Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синуслар теоремасы
Си́нуслар теоремасы — өчпочмакның яклары һәм аларга каршы урнашкан почмак(лар) арасындагы бәйлелек. Теореманың ике варианты бар; Гади: Өчпочмакның яклары каршы яткан почмакларның синусларына пропорциональ.
һәм Киңәйтелгән:
Һәр өчпочмак өчен монда a, b, c — өчпочманың яклары, — якларга каршы урнашкан почмаклар, ә R — өчпочмак янәшәсендәге әйләнә радиусы.
Дүзагач (Бозүюк)
Дүзагач (Düzağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Бозүюк илчесенә караган бер авыл (köy).
Йолач (Арсин)
Йолач (Yolaç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Арсин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4965) Такеда
(4965) Такеда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 6 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EP28» саналган.
Виллен-су-Маликорн
Виллен-су-Маликорн — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Пуцилкавичы
Пуцилкавичы (Пуцілкавічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Юзефово (Сувальский повяты)
Юзефово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жермондан
Жермондан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
ZNF708
ZNF708 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Колёния-Домбровице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каму-Сииг
Каму-Сииг — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Пески (Диңгез буе воеводалыгы)
Пески  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
152 ел
Вафатлар
150er
(1099) Фигнерия
Тарихы
1928 елның 13 сентябрендә Неуймин Г. Н. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1928 RQ» саналган.
Лойма
Лойма (Лойма) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.
NGC 7461
NGC 7461 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лойма
Климат
Лойма климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Ньон (округ)
Ньон — Франциядәге округ (Arrondissement). Дром департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1722 км². Округ 7 кантоннан тора, алар үз чиратында 101 коммунага бүленгән.
Брандара
Брандара — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Трансанатолия газүткәргече
Трансанатолия газүткәргече, кыскача TANAP (Trans-Anatolian Natural Gas Pipeline, Trans-Anadolu Doğalgaz Boru Hattı, Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməri) — Азәрбайҗаннан (Россияне әйләнеп үтеп) Гөрҗистан аркылы Төркиягә, аннан Греция аркылы Европа илләренә табигый газ күчерү өчен Төркия территориясендә төзелгән газүткәргеч. Проектлар төгәлләнгәч, штаб-фатиры Нидерландларда булу каралган. Газүткәргечнең озынлыгы — 1841 км. Газ үткәрүчәнлеге — 16×109 m3 (570×109 cu ft).
Тарих
Әлеге корылма Төркия, Европа берлеге илләренең энергетик хәвефсезлеге өчен әһәмиятле. Газ Азәрбайҗанда 1999 елда табылган дөньядагы иң эре газ-конденсат яткылыкларыннан берсе «Шаһ-Диңгез» (Şahdəniz) газ яткылыгыннан алына. Газны Көньяк Кавказ газүткәргече (Баку — Тбилиси — Әрзурум маршруты) → Трансанатолия газүткәргече (TANAP) → Трансадриатика газүткәргече (TAP) аша куу күздә тотыла. 2019 елның июнендә газ Грециягә киләчәк.
Проект турында 2011 елның 17 ноябрендә Истанбулда узган III Кара диңгез энергетика һәм икътисад форумында белдерү ясала. 2011 елның 26 декабрендә Төркия белән Азәрбайҗан арасында газүткәргечне төзү һәм уртак куллану турында меморандумга кул куела.
«Шаһ-Диңгез» яткылыгы
Яткылыкта газ запасы: 1,2 трлн м³ табигый газ һәм 240 млн тонна газ конденсаты бар дип исәпләнә. Яткылык консорциум тарафыннан эшкәртелә, аңа түбәндәге компанияләр кергән:
Ачу тантанасы
Төркиянең Искешәһәр провинциясендә урнашкан компрессорлы - үлчәү станциясендә 2018 елның 12 июнендә узган газүткәргечне ачу тантанасында Төркия президенты Рәҗәп Таййип Әрдоган, Азәрбайҗан президенты Илһам Әлиев, Сербия президенты Александр Вучич, Украина президенты Петр Порошенко, Төньяк Кипр Төрек Җөмһүрияте президенты Мостафа Акынҗы катнаша.
Гелчин (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баюбас-де-Арриба
Баюбас-де-Арриба — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радвенци
Радвенци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тагукүла
Тагукүла (Taguküla) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Яңа Алдар
Почта индексы — 452813, ОКАТО коды — 80259810002.
Сарыкылыч
Сарыкылыч (Саров) — Россия шәһәре, Түбән Новгород өлкәсенең халык саны буенча дүртенче каласы. Ябык административ-территориаль берәмлек, Россия Федерациясенең фән шәһәре.
Халык саны — 93 357 кеше (2021).
Тарих һәм чынбарлык
XIV гасыр башында Алтын Урдадан килгән һәм җирле татарлар тарафыннан биредә Сарыкылыч ныгытмасы нигезләнгән; 1389 елдан соң кальга бушап калган. Тагын да борынгырак чорда биредә мордва һәм мишәрләр яшәгән.
XVII гасырның ахырында Саров пустыне барлыкка килә, ә 1708 елда Саров кәшишханәсе нигезләнә. Православ диненең Серафим Саровский буларак танылган изгесе, гавамда Прохор Машнин (яки Мошнин, 1754-1833), шул кәшишханәдә монах булган, соңрак аерым бер урында, урман эчендә яшәгән.
Саров шәһәренең Россия империясе, Рус православ чиркәве тарихында һәм патшалары язмышында да эзләре калган.
Чит ил һәм Россия фәнни даирәләрендә, 1825 елда Россия патшасы Александр I Таганрогта көтмәгәндә генә үлеп китмәгән, дигән фараз бар. Аның урынына башка кеше, патшаның "игезәге" мәете җирләнгән булган икән, ә бик диндар булган һәм шул сәбәпле империя эшләренә үтә сүлпән караган патша үзе Киев шәһәре аша Саров кәшишханәсенә килгән. Соңрак ул монах Фёдор Кузьмич исеме астында Себергә күчеп киткән һәм анда 1864 елга кадәр яшәгән. ССРБ һәм Россия хакимиятләре белән Россия православ чиркәве, әлбәттә, үз файдаcына булмаган фаразны кире кактылар.
1903 елның июлендә Россия патшасы Николай II Саровка килгән булган. Ул анда җәмәгате Александра белән бергә дини чараларда катнашкан һәм Алладан үзенә варис булырлык ир бала насыйп итүен сораган. Бу төбәктәге табигый чишмәләрнең шифалы суы патша галиҗәнапләренә файда китергәнме, төгәл бер ел үткәч, Николай II теләге кабул булган: аның бердәнбер ир баласы Алексей туган.
Бу елларда Саров кәшишханәсе православ диндарларының иң яраткан табыну урыннарының берсенә әверелгән. Заманында Серафим картның бер таш өстенә менеп Аллага табына торган гадәте булган. ХХ гасыр башында диндарлар ул ташны вак-вак кисәкләргә ватып, сувенир итеп алып китеп бетергәннәр. 1990 нчы елларда Серафим яшәгән пустыньда элеккегесенә охшатып яңа таш куйдылар.
1927 елда кәшишханә ябыла, аның милке Эчке эшләр халык комисариаты (ЭЭХК) карамагына тапшырыла. Берничә ел дәвамында биредә тәрбиячесе-караучысы булмаган балалар (русча — беспризорники) өчен хезмәт коммунасы эшли. Бу шәһәргә илтә торган тар колеялы тимер юл тармагы да шул чорда төзелә. Берещино тимер юл станциясенә кадәр сузылган бу тармак 1950 еллар уртасына кадәр нәкъ шул рәвешчә сакланып кала, аннары аның урынына гадәти тимер юл салалар.
1929-30 елда бу "объект"та башлыча шул коммуна тормышына багышланган "Путёвка в жизнь" кинофильмы төшерелә ("Мустафа дорогу строил..." — аңардагы җырда шундый сүзләр бар). Мәскәү янындагы һәм рәсми рәвештә "прототип" буларак игълан ителгән Болшево (хәзерге Королёв шәһәре) хезмәт колониясенең биредә катнашы юк диярлек, аның эш тәҗрибәсе фильмның эчтәлеген баету өчен генә файдаланылган. Беренчедән, Болшевога тимер юл 1894 елда ук салынган булган, икенчедән, фильмда сурәтләнгән корылмаларны һәм табигатьне саровлыларның бүгенге буыны да бик тиз танып ала.
1946 елда Саров беренче совет атом-төш үзәге урыны итеп билгеләнә. 1954 елда биредә ССРБнең беренче су тудыргыч бомбасы эшләнә. "Кузькина мать" кушаматлы "бомба-патша"ның макеты әле бүген дә шәһәр музееның төп экспонаты булып тора.
Саров Мордва АССРның админстратив буйсынуыннан тартып алына һәм барлык хисап материалларыннан чыгарыла. 1954 елда шәһәр статусы бирелә: төрле елларда База №112, Мәскәү-300, Горький-130, Арзамас-75, Арзамас-16, Кремлёв исемнәрен йөртә. Биредәге "шәһәр саннары" Саровның теге яки бу үзәктән ничә чакрымга ераграк урнашканын күрсәтә. Арзамас-75 очрагында 75 саны — шәһәрне ябык зона буларак әйләндереп алган тимерчыбык койманың гомуми озынлыгы. Чынбарлыкта Саров Арзамастан совет заманында да, автомобиль юлы буйлап үлчәгәндә, 65 километр чамасы гына ераклыкта урнашкан иде. XXI гасыр башында төзелгән һәм Дивәй район үзәген читләтеп үтә торган яңа автомобиль трассасы бу араны тагын да кыскартты.
ССРБ заманында Саров турыдан-туры Мәскәү карамагында иде. Шул сәбәпле, шәһәр халкы азык-төлеккә кытлыкның нәрсә икәнен дә белмәде, кибетләрдә җаның ни теләсә шул бар иде. Бик әһәмиятле хәрби һәм фәнни үзәк булганга күрә, хезмәт хакы да, гадәти провинция шәһәрләрендәге белән чагыштырганда, зуррак булды. Саровлылар бары тик 1990 еллардагы кризис вакытында гына кайбер кыенлыклар кичерде. Хәзер яңадан бөтен нәрсә Мәскәүнең "кайгыртучан" кулында.
Шәһәрнең тарихи исеме 1995 елда кайтарыла.
Заманында бу шәһәрдә Андрей Сахаров, Юлий Харитон, Яков Зельдович, Николай Духов кебек танылган совет галимнәре һәм Борис Музруков, Павел Зернов кебек хуҗалык һәм сәнәгать эшлеклеләре яшәгән һәм хезмәт иткән.
Моношәһәрнең төп заводлары һәм оешмалары Бөтенрусия эксперименталь физика фәнни-тикшеренү институты-Россия федераль атом-төш үзәге (ВНИИЭФ-РФЯЦ) карамагында. Татарстанның кайбер ширкәтләре Саров белән икътисадый элемтә урнаштырган. Әйтик, "КАМАЗ" акционерлык җәмгыяте 2010 елда Саровтан заманча технологияләр нигезендә эшләнгән фәнни-тикшеренү һәм сынау җиһазлары кайтартты. ВНИИЭФ-РФЯЦ белгечләре шулай ук "КамАЗ" фәнни-техник үзәгенә хәрби максатларда кулланылучы кайбер яңа модельләргә куела торган броня конфигурациясен тәгаен билгеләргә булыштылар. Ә КАМАЗ машиналары шәһәрне Арзамас һәм Түбән Новгород белән тоташтыручы яңа трасса төзелешендә төп автомобиль техникасы булды.
География
Шәһәр Мордовия Республикасы территориясендә, Мордовия табигать тыюлыгы эчендә, Арзамастан 65 километр көньяктарак урнашкан. Административ яктан Түбән Новгород өлкәсенә буйсына.
Шәһәр һәм аны әйләндереп алган саклык зонасы аша Саров һәм Сатис елгалары үтә. Мордовия тыюлыгында аучылык рөхсәт ителми (һәм ул ябык шәһәр шартларында мөмкин дә түгел). Шул сәбәпле, биредә кыргый җәнлекләрнең һәм киек кош-кортның сирәк очрый торган төрләре дә сакланып калган. Хәтта бүреләр дә очраштыргалый.
2010 елдагы җәйге корылык вакытында көчле янгыннар булды, аларны сүндерүдә Россиянең гадәттән тыш хәлләр министрлыгы отрядлары да катнашты.
Милли составы
1946-1954 елларда, Саровта ССРБ хәрби объекты төзелгән чорда, халык саны илнең төрле төбәкләреннән һәм тирә-яктагы шәһәр-авыллардан китертелгән эшчеләр, галимнәр, башка фәнни-техник персонал һәм армия хезмәтен үткән солдатлар һәм аларның гаилә әгъзалары хисабына арта иде. Шуңа күрә шәһәр, этнография күзлегеннән караганда, Татарстанның Чаллы шәһәре кебек үк, Советлар Берлегенең бәләкәй күчермәсе булып тора. Азчылык тәшкил иткән милләт вәкилләренең күбесе руслашып беткән һәм җанисәп алган вакытта үзен рус кешесе дип таный. Әйтик, чыгышы белән мукшы яки эрзә булган кешеләр саны биредә рәсми статистика күрсәткечләреннән бермә-бер артыграк.
Элек Саровта яшәгән татарлар арасыннан Татарстанда журналист һәм сәяси күзәтүче буларак танылган Рәшит Әхмәтовны атарга мөмкин. Ул 1956 елда туган, балачагы һәм яшьлек еллары "шәһәр"дә үткән. 2020 елда Казанда вафат булды.
Яскәр Газдал улы Ганиев — Саров шәһәрендә шашка спортын 1960 нчы елларда киң җәелдереп җибәргән кешеләрнең берсе, спорт мастеры. Ул 1935 елда Сарман районында туып үскән, армия хезмәтен Саровта үткәргән. 1974 елга кадәр шул шәһәрдә яшәгән һәм хезмәт иткән. Шуннан соң Чаллы шәһәрендә яшәде, "КАМАЗ" ветераны иде. Үз шәкертләре һәм элеккеге көндәш-дуслары белән гомер буе элемтәдә торды, һәм җирле спорт активистлары аны ел саен кунакка чакыралар иде. Әйтергә кирәк, Яскәр Газдал улы оештырып калдырган шашка түгәрәкләре бүген дә эшләп килә. Шашка спорты шәһәр мәктәпләрендә аерым предмет буларак укытыла, дәресләрне Ганиев шәкертләре һәм инде аларның үз өйрәнчекләре дә алып бара. Яскәр Газдал улы 2016 елның 24 июлендә үзенең туган авылындагы дачасында бакый дөньяга күчте.
Үткәрү режимы
Шәһәр хәзерге вакытта да ябык территориаль берәмлек булып кала һәм сакланыла. Шәһәргә җирле регистрациясе булган кешеләр генә даими рәвештә кереп-чыгып йөри ала. Башка төбәкләрдә яшәүчеләр якын туганнары яки җирле оешмалар юллаган чакыру кәгазе нигезендә алдан ук рәсмиләштерелгән махсус рөхсәт документлары буенча гына кертелә.
Биредәге үткәрү режимы башка шундый шәһәрләрнекеннән катгыйрак та. Гәрчә федераль башкаладан, шәһәрне ачарга кирәк инде, дигән тәкъдимнәр әледән-әле ишетелеп торса да. Эш бит шәһәрдә "серле объектлар" булуда гына түгел. Моңа шәһәр җитәкчелеге һәм халкы каршы чыга. Аларның "ирекле" һәм тормыш итү өчен бик җайлы булган Саровны Россиянең башка шәһәрчекләре белән тигезлисе килми.
Лужышча
Лужышча (Лужышча ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сент-Чарльз (Айдахо)
Сент-Чарльз  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Чарльз шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брителу (Понте-да-Барка)
Брителу  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Таврия губернасы
Таврия губернасы (Таврическая губерния) — Россия империясенең һәм РСФСРның административ берәмлеге.
Тарих
Таврия губернасы 1802 елда оештырылып, 1921 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: украин теле — 42,2%, рус теле — 27,9%, «татар» теле — 13,6%, алман теле — 5,4%, яһүд теле — 3,8%, болгар теле — 2,9%, юнан теле — 1,3%.
Дини состав, 1897: праваслаулар — 73,9%, мөселманнар — 13,2%, яһүдиләр — 4,2%, лютераннар — 3%, католиклар — 2%, менонитлар — 1,8%.
Эчке бүленеш
1897 елда Таврия губернасы 8 өязгә һәм 2 шәһәрбашлыклыгына бүленгән булган.
Вя дел Дука (Арецо)
Вя дел Дука — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя дел Дука Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зур Вороновка
Зур Вороновка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Чусовской елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Биссе-ла-Кот
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19.93 км².
Зур Вороновка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колёния-Завада
Колёния-Завада — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пуцинава
Пуцинава (Пуцінава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Петшвалд (Диңгез буе воеводалыгы)
Петшвалд  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
153 ел
Вафатлар
150er
Александр Мишулин
Александр Мишулин (, —, ) — антик дөнья тарихчысы, тарих фәннәре докторы (1943). МДУ прафисыры (1934), ССРБ ФА тарих институтында борынгы тарих сиктыры мөдире (1938), «Вестник древней истории» журналының баш мөхәррире (1938), Матди мәдәният тарихы институты директоры урынбасары (1943-1945), СБКФ ҮК каршындагы Җәмгыять фәннәре академиясе ректоры (1946-1948). Фәнни эшчәнлекнең төп юнәлешләре: Рим җөмһүриятендәге иҗтимагый хәрәкәтләр тарихы, антик Испаниянең бәйсезлек өчен көрәше. Борынгы тарих буенча беренче совет мәктәп дәреслеге мөхәррире.
(2767) Такеноухи
(2767) Такеноухи  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Дүзагыл (Элешкирт)
Дүзагыл (Düzağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Элешкирт илчесенә караган бер авыл (köy).
(2767) Такеноухи
Тарихы
1967 елның 30 октябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1967 UM» саналган.
Юраше
Юраше — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бейтсбург-Лисвилл (Көньяк Каролина)
Бейтсбург-Лисвилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаеш техник-икътисад техникумы
Лаеш техник-икътисад техникумы, «Лаеш техник-икътисад техникумы» дәүләт автоном һөнәри белем үчpᴎждᴎʜиясе (Лаишевсᴋᴎ технико-экономичесᴋᴎ техникум) — Татарстанның Лаеш шәһәрендә (1781 елдан өяз шәһәре, 1926 елдан авыл, 1950 елдан шәһәр тибындагы бистә, 2004 елдан шәһәр) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. 2011 елдан В.Г. Тимирәсов исемендәге Казан инновацияләр үʜивирсиᴛиᴛеның (ИЭУП) фәнни-укыту кластерына керә. Гамәлгә куючы (2013 елдан) — Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы. Диpиктыpы (2012 елдан) — Павел Владимир улы Кореев.
Гелчинек
Гелчинек — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лаеш техник-икътисад техникумы
Тарих
1960 елның 20 сентәбрендә берьеллык Казан авыл хуҗалыгы мәктәбе Казан авыл хуҗалыгы техникумы итеп үзгәртелә. 1963 елда техникум Лаеш эшчеләр бистәсенә күчерелә. Казанда техникумның биналарны һәм корылмаларны төзү һәм файдалану һәм (түләүле) хокук белгечлегенә өйрәтүче (читтән торып укулы) филиалы калдырыла. 1963 елда уку йортында бухгалтерлар әзерләү бүлеге ачыла. 1970-1989 елларда агроном-оештыручылар бүлеге эшли. Авыл хуҗалыгы өчен 1 134 үсемлекләр буенча белгеч әзерләнә. 1979-1997 елларда эшләгән план бүлегендә 1 853 техник-планлаштыручы укытып чыгарыла. 1990 елдан бирле уку йортында юристлар әзерләүче бүлек эшләп килә. 1998-2010 елларда менеҗмент бүлеге эшләгән.
2009 елда РФ мәгариф буенча федераль агентлыгы карары белән Лаеш авыл хуҗалыгы техникумы Лаеш техник-икътисад техникумы итеп үзгәртелә. 2010 елдан «В» категорияле афтамабᴎᴫ йөртүчеләр әзерләнә.
2012 елда уку йорты ТР министрлар кабинеты карары белән федераль милектән җөмһүрияᴛ милкенә күчерелә. — ТР хезмәт, мәшгульлек һәм социаль яклау министрлыгы.
Лепша (Моша кушылдыгы)
Лепша — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Моша елгасының уң ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 168 км.
Лаеш техник-икътисад техникумы
Тарих
2013 елдан ТР министрлар кабинеты карары белән уку йортының гамәлгә куючысы итеп ТР мәгариф һәм фән министрлыгы билгеләнә.
Лепша (Моша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лаеш техник-икътисад техникумы
Тарих
2015 елның октәбрендә техникумга «Кадрлар әзерләүнең ресурс үзәге» статьıсы бирелә. Шул ук елны «РФдә сорау зур булган 50 һөнәр һәм белгечлек исемлеге»нә керүче яңа «Очу аппаратларын һәм двигательләрне техник файдалану» белгечлеге буенча укыту башлана.
Белгечлекләр
Уку йорты 55 ел эчендә 18 меңнән артык авыл хуҗалыгы белгече әзерләгән.
Радгониця
Радгониця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Лаеш техник-икътисад техникумы
Белгечлекләр
2017-2018 уку елына Лаеш техник-икътисад техникумына ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы буенча 160 студент кабул ителә. Уку йортында ел дәвамында 14 юнәлеш буенча кыска сроклы әзерләү һәм яңадан әзерләү курслары үткәрелә.
Радгониця
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF709
ZNF709 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Жие (Ду)
Жие — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Югары Курган
Югары Курган (Верхний Курган, Верхний Курган) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429430. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219501003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800006400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 45 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (87%), чуашлар (13%).
Валентина Савостьянова
Валентина Борисовна Савостьянова (1948 елның 21 сентябре, Донецк) — дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе. Өченче һәм дүртенче чакырылыш Дәүләт думасы депутаты, өченче чакырылышта Россия төбәкләре депутат төркеме, дүртенче чакырылышта «Родина» фракциясе әгъзасы, хезмәт һәм социаль сәясәт комитеты рәисе урынбасары.
Тормыш юлы
Валентина Савостьянова 1948 елның 21 сентябрендә Донецк шәһәрендә туа.
1971 елда Мәскәү дәүләт университетында укуын тәмамлый һәм югары белем алуы турында диплом ала, юридик факультетта белем ала. 2000 елда Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясен тәмамлый. Юриспруденция буенча кандидатлык диссертациясен яклый — юридик фәннәр кандидаты.
1971 елдан 1986 елга кадәр Пермь шәһәренең Киров районы социаль тәэмин итү бүлеге мөдире булып эшли. Пермь өлкә башкарма комитетының халыкны социаль яклау комитеты җитәкчесенең пенсия белән тәэмин итү мәсьәләләре буенча урынбасары итеп билгеләнә.
Пештера (Клуж)
Пештера — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Валентина Савостьянова
Тормыш юлы
1986—1994 елларда Пермь өлкәсе администрациясенең халыкны социаль яклау Комитеты рәисенең беренче урынбасары булып эшли.
Пештера (Клуж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валентина Савостьянова
Тормыш юлы
1994 елда һәм биш ел дәвамында Пермь өлкәсе администрациясенең пенсия белән тәэмин итү Баш идарәсе башлыгы булып эшли.
1999 елда өченче чакырылыш Дәүләт думасына депутатлар сайлауда 137 нче Березники бермандатлы сайлау округы буенча депутат итеп сайлана. Дәүләт Думасында Хезмәт һәм социаль сәясәт комитеты рәисе урынбасары вазыйфасын биләгән. Россия төбәкләре депутат төркеме әгъзасы. 2003 елның декабрендә вәкаләтләр тәмамлана.
Дүртенче чакырылыш Дәүләт думасы депутатларын сайлауда Березники бер мандатлы округында яңадан җиңү яулый һәм вәкаләтләрен 2007 елга кадәр озайта. Хезмәт һәм социаль сәясәт комитеты рәисе урынбасары вазыйфасында эшен дәвам иткән. «Родина» фракциясе әгъзасы. Вәкаләтләр 2007 елда тәмамлана.
Гаилә
Кияүдә, ике ул тәрбияли. Ире — Михаил Матвеевич, хәрби хезмәткәр, отставкадагы подполковник, Пермь өлкәсенең табигатьне саклау комитетында эшләгән.
Кочренвилл (Пенсильвания)
Кочренвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кочренвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тагула
Тагула (Tagula) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Марион (Төньяк Дакота)
Марион  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Марион шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кардес
Кардес — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Бератон
Бератон — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вион (Сарта)
Вион — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Валанс (округ)
Валанс — Франциядәге округ (Arrondissement). Дром департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2521 км². Округ 20 кантоннан тора, алар үз чиратында 164 коммунага бүленгән.
Йолач (Силван)
Йолач (Yolaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Колёния-Завади
Колёния-Завади — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юрий Никифоров
Юрий Никифоров (, —, ) — сәясәт белгече, тарихчы, тарих фәннәре докторы (1978), профессор (1980), РФ һуманитар фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1994). БАССР атказанган фән эшлеклесе (1983), РСФСР атказанган укытучысы (1960). Фәнни тикшеренүләрнең төп юнәлешләре — XX гасырда Урал һәм Идел буенда индустрияләштерүнең социаль нәтиҗәләрен өйрәнүгә, Россия һәм Башкортстанның сәяси системасы, шул исәптә сәяси фиркаләрнең формалашуы һәм эшләве мәсьәләләренә баышланган. 250 дән артык фәнни хезмәт авторы.
Буальоза
Географиясе
Мәйданы —.
Лукавица
Лукавица (Лукавіца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 7462
NGC 7462 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Гельнюв
Гельнюв — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тагумаа
Тагумаа (Tagumaa) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Радеж
Радеж — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александра Николаева (1908)
Александра Николаева (, —, ) — тарихчы, ярдәмче тарихи фәннәр буенча белгеч, тарих фәннәре докторы, профессор. Маркс-Энгелс-Ленин институтында (1938-1941, 1944-1946) эшләгән. Мәскәү энергетика институтында (1946-1947), Мәскәү дәүләт тарих-архив институтында (1947- 1988) укыткан.
Инфантерия генералы
Инфантерия генералы — Россия империясенда җәяүле гаскәрләрдә «Табель о рангах» белән билгеләнгән II класс генерал дәрәҗәсе. Югары генерал дәрәҗәсе, 1722 елгы «Табель о рангах» белән билгеләнгән, XVIII гасырның азагына хәтле, генерал-аншеф дәрәҗәсе белән алмаштырылган.
1796 елның 29 ноябренда импиратыр Павел I тарафыннан кертелгән. II класска туры килгән, «Галиҗәнап» (Ваше высокопревосходительство) мөрәҗәгате белән.
Инфантерия генералы - җәяүле гаскәр, укчы өлеше генерал-инспекторы, хәрби округ сәргаскәре, зур хәрби берләшмә башлыгы вазифасын башкара алган.
1917 елның 16 (29) декабрендә СҺК декреты белән «Об уравнении всех военнослужащих в правах» дәрәҗәне юкка чыгарылган.
Бүгенге мәгънәдә — генерал-полковник.
Смелтервилл (Айдахо)
Смелтервилл  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Смелтервилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4672) Табубоку
(4672) Табубоку  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 17 апрелендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 HB» саналган.
Колёния-Карчми
Колёния-Карчми — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вя дел Казоне (Модена)
Вя дел Казоне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя дел Казоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Юрашки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петшиково (Диңгез буе воеводалыгы)
Петшиково  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мармарт (Төньяк Дакота)
Мармарт  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мармарт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жунь
Жунь — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
(1100) Арника
Тарихы
1928 елның 22 сентябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1928 SD» саналган.
Берланга-де-Дуэро
Берланга-де-Дуэро — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сибәде
Почта индексы — 452813, — 80259810003.
Воробьевка (разъезд)
Воробьевка  (Воропье, Воробьевка) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан разъезд.
Тарих
1936 елның 5 апрелендә Татарстан АССР составыннан Чуаш АССР составына күчерелгән.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә кеше яшәми.
2002 елгы җанисәп буенча биредә 2 кеше яшәгән, татарлар — 1, руслар — 1.
Дүзгечит (Дигор)
Дүзгечит (Düzgeçit) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Дигор илчесенә караган бер авыл (köy).
Никифоров
Никифоров — фамилия. Никифор (Никипар) исеменнән ясалган.
Крабтри (Пенсильвания)
Крабтри  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Крабтри халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лопъювад
Лопъювад (Лопъювад) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Лопъювад климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Валадареш (Монсан)
Валадареш  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пуцькава (Паставский районы)
Пуцькава (Пуцькава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Биссе-ла-Пьер
Биссе-ла-Пьер (Bissey-la-Pierre) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Лень кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.44 км².
Раделца
Раделца — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лез-Андели (округ)
Лез-Андели — Франциядәге округ (Arrondissement). Эр департаментына карый.
Кастет (коммуна)
Кастет — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Лез-Андели (округ)
Географиясе
Мәйданы — 1419 км². Округ 10 кантоннан тора, алар үз чиратында 156 коммунага бүленгән.
Лукавыя
Лукавыя (Лукавыя ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(1101) Клематида
(1101) Клематида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1928 елның 22 сентябрендә Карл Райнмут тарафыннан Гейдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1928 SJ» саналган.
Вире-ан-Шампань
Вире-ан-Шампань — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Тәһемаа
Тәһемаа (Tähemaa) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Гембажув (Мазовия воеводалыгы)
Гембажув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Китап
Кече Китап — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Китап елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
(3564) Талфибий
(3564) Талфибий  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 15 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TC1» саналган.
NGC 7463
NGC 7463 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бернеттаун (Көньяк Каролина)
Бернеттаун  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
156 ел
Вафатлар
150er
Пештера (Констанца)
Пештера — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колёния-Коцишев
Колёния-Коцишев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юриздика
Юриздика — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ZNF710
ZNF710 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Йолашан (Гүрпынар)
Йолашан (Yolaşan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сода-Спрингс (Айдахо)
Сода-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сода-Спрингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үч алучылар: Уен ахыры
«Үч алучылар: Уен ахыры» (Avengers: Endgame) — Әнтони һәм Җоу Руссо белән Кристофер Маркус һәм Стивен Макфили сценарие буенча Marvel Studios киностудиясенең 2019 елда төшерелгән супербатырлар фильмы. Үч алучылар дигән супербатырлар төркеменең маҗаралары турындагы Marvel комиксларының экранлаштыруы. «Үч алучылар» (2012), «Үч алучылар: Альтрон дәвере» (2015) һәм «Үч алучылар: Чиксезлек сугышы» (2018) фильмнарының дәвамы, шулай ук 22-нче Marvel кинематографик галәме фильмы, «Чиксезлек сагасы»-нда (The Infinity Saga) соңгыдан алдагысы булып тора.
Проект 2014 елның октябрендә «Үч алучылар: Чиксезлек сугышы — 2-нче өлеш» исеме астында игълан ителгән иде. Абыйлы-энеле Руссо проект төркеменә режиссерлар буларак 2015 елның апрелендә керә, май аенда Маркус һәм Макфили сценарий язу буенча контрактка кул куя. 2016 елның июлендә Marvel студиясе фильмның исемен алып ыргыткан һәм аны «исемсез» дип кенә атаган. 2017 елның августыннан 2018 елның гыйнварына кадәр Атлантадагы Pinewood студиясендә төшерү узган. Өстәмә төшерүләр Атланта үзәгендә һәм агломерациясендә узганнар. Булачак фильмның исеме 2018 елның декабрендә ачылган.
Премьера 2019 елның 22 апрелендә Лос-Анҗелеста узды. Дистрибьютор булып Walt Disney Studios Motion Pictures компаниясе чыгыш ясады. Фильм режиссура, актерлык осталыгы һәм эмоциональлеге өчен югары бәя алды; тәнкыйтьчеләр 22 фильм тарихының кульминациясе буларак аны аеруча билгеләп үттеләр. Беренче уик-эндта фильм рекордлы 1,223 млрд доллар җыйды, аннары, күп кенә касса рекордларын узып, фильм 2019 елда иң кассалы релиз гына түгел, тарихта иң кассалы супербатырлар турындагы фильмга, шулай ук дөнья кинематографы тарихында иң кассалы фильмга әверелгән, ул 2,8 млрд долларга якын акча җыйды.
Музыка
Калын шрифт белән CD-дискларда басмага кермәгән треклар бүлеп бирелгән.
Тәгәрәтү
«Үч алучылар: Уен ахыры» дөнья премьерасы 2019 елның 22 апрелендә Лос-Анҗелеста узды. Русиядә фильм прокатка 29 апрельдә чыкты, башта шул ук елның 25 апреленә чыгарга планлаштырылган иде, әмма Мәдәният министрлыгы таләбе буенча премьера Русиянең «Миллиард» фильмы аркасында күчерелде. АКШ һәм Бөекбританиядә кинокомикс экраннарга 26 апрельдә IMAX һәм 3D форматларында чыкты, Украинада — 25 апрельдә шулай ук IMAX һәм 3D форматында чыкты.
Июнь аенда 28 июньдә тәгәрәтүгә җиде минут өстәмә эпизодлар һәм Стән Ли истәлегенә роликлы фильмның киңәйтелгән юрамасы чыгарылуын Кевин Файги расланган иде.
Пеховице (Диңгез буе воеводалыгы)
Пеховице  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гали Ильясов (актер)
Гали (Миңлегали) Әхсән улы Ильясов (1900 — 1970) — татар актеры, режиссер.
Гали Ильясов үзенең сәхнә эшчәнлеген туган шәһәре Әстерхан дәүләт татар драма театрында 1922 елда башлап җибәрә, аннан Мәскәүдәге театр сәнгатенең Үзәк техникумында режиссерлык бүлегендә белем ала. 1926 — 1933 елларда ул Мәскәүнең татар дәүләт "Эшче" театрында актер, режиссер һәм баш режиссер булып эшли. Монда ул Шәриф Камалның "Козгыннар оясында", "Ут", "Таулар"; Риза Ишморат һәм Кәрим Тинчуринның "Тургай" әсәрләрен сәхнәгә куя.
1933 елдан Республика татар күчмә театрының баш режиссеры.