cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мандаве
Мандаве (Mandaue) — Филипиннең Себу правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр Себу утравында урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 1969 елдан башлап йөртә.
Винин
Винин (Вінін ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
HD110332
HD110332 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Каршыяка (Кулу)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD110332
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пфердингслебен
Пфердингслебен (Pferdingsleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Анжо
Сент-Анжо — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Писляцина
Писляцина (Післяціна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Еникөй (Ешилъюрт)
Еникөй (Yeniköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер авыл (köy).
Паршал
Паршал — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Иньо (округ, Калифорния)
Иньо — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Индепенденс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1866 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 26397 км² тәшкил итә.
Кеннон-Болл (Төньяк Дакота)
Кеннон-Болл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кеннон-Болл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Семейла
Семейла — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Невольне
Невольне — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
997 ел (б. э. к.)
997 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Метлей (Бекшанка кушылдыгы)
Метлей — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе, Самара өлкәсе, Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бекшанка елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сызранка елгасы, инештән Сызран каласына (каланан Югарырак) чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Боровяни (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самудио (Бискайя)
Самудио — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Адак (Дерик)
Адак (Adak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Дерик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вежхославице (Кече Польша воеводалыгы)
Вежхославице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пеушешть (коммуна)
Пеушешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Вежхославице (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пеушешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Пицер
Пицер (Піцер ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лонтчин
Лонтчин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5535) Аннафранк
(5535) Аннафранк — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1942 елның 23 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1942 EM» саналган.
(12729) Berger
(12729) Berger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Явор (Опочинский повяты)
Явор  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(12729) Berger
Тарихы
1991 елның 13 сентябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RL7» саналган.
Явор (Опочинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бонни-Лейк (Вашингтон)
Бонни-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бонни-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Роса (Филипин)
Санта-Роса (Santa Rosa) — Филипиннең Лагуна пpaвинсəсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр Лусон утравында урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 2004 елдан башлап йөртә.
Доминизия (Порденоне)
Доминизия — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пфиффельбах
Пфиффельбах (Pfiffelbach) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пера (Силвеш)
Пера  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
998 ел (б. э. к.)
998 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Америка стандартбред аты
Америка стандартбред аты (Standardbred; шулай ук америка юртагы) — юртак һәм юрга атлар токымы. 1880 елда теркәлгән. Елдам юртаклауга тумыштан сәләте бар. АКШ, Канада һәм башка илләрдә ипподром узышлары өчен үрчетәләр. Төсе туры яки бүз. Йөгереклеккә генә карап сайланыш сәбәпле экстерьер буенча тигезләнмәгән; җилкә биеклеге 145–166 см. Токымда һәм гомумән юртак атлар арасында иң югары йөгереклек: юртаклап — 1 мин 53,4 с; юргалап — 1 мин 49 с. Русиядә орлов юртагына америка юртагын кушылдырып рус юртагы токымын китереп чыгарганнар.
Отюий
Отюий — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Бороздины (Котельнич районы)
Бороздины (Бороздины) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ларсон (Төньяк Дакота)
Географиясе
Ларсон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сабрина Григорян
Григорян Сабрина Маркосовна (әрм. Սաբրինա Մարկոսի Գրիգորյան; 28 июль 1956 ел — 10 июнь 1986 ел) — итальян чыгышлы әрмән актрисасы.
Биографиясе
Сабрина Григорян 1956 елның 28 июлендә Римда рәссам Маркос Григорянның һәм Флора Адамян гаиләсендә туган. Ата-анасы аерылышканнан соң атасы тәрбиясендә була һәм башлангыч белемне Тәһранда сәләтле балалар өчен махсус мәктәптә ала. Соңрак ул Нью-Йоркта урта мәктәптә укый. Тегеранга кабаттан әйләнеп кайткач, ул урындагы театраль мәктәп директоры, ә шулай ук Тегерандагы халыкара театраль яшьләр оешмасы директоры Патриция Зих белән таныша. Ихсанда аерым актерлык талантын күреп кала.
Виры
Виры (Віры ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Сабрина Григорян
Биографиясе
Сабрина үзенең кыска ул эчендә төрле персонажларны сурәтли, тамашачыларны, режиссерларны сокландырырлык образларны булдыра.
Сабрина Джин Шалитның NBC каналында «Today» шоуы режиссер ассистенты һәм редакторы була. Нью-Йорк телекомпаниясендә эшләгәндә ул берничә театраль һәм музыкаль әсәр һәм мәкалә яза, алар Delta Sky Magazine, Ladies Home Journal, Diversion Magazine һәм башка периодик басмаларда нәшер ителә. Шулай ук «туры эфирда» карау өчен сценарийлар әзерли.
Гыйльман Кәримов
Гыйльман Кәримов, Гыйльман Ибраһим улы Кәримов (1841 елның 1 (13) октябре, РИ, Бөгелмә өязе — 1902 елның 6 (18) июне, РИ, Ырынбур) — дин әһеле (ахун), нәшир, дәреслекләр авторы,  җәдит мәдрәсәләрен оештыручыларның берсе. Язучы Фатих Кәриминең (1870—1937) әтисе. Ырынбурда шәхси татар басмаханәсен оештыручы.
Тәрҗемәи хәле
1841 елның 1 (13) октябрендә туган. Бөгелмә өязе (хәзерге Татарстанның Лениногорск районы) Түбән Чыршылы авылы мәдрәсәсендә һәм Чистай мәдрәсәсендә белем алган. 1868—1884 елларда Бөгелмә өязе (хәзерге Татарстанның Әлмәт районы) Миңлебай авылы мәчете имам-хатыйбы һәм мәдрәсә мөдәррисе. Дәреслекләр авторы, Урта Идел буенда җәдит мәдрәсәләрен оештыручыларның берсе.
Нәшир
1899 елда дингә бәйле хезмәте белән араны өзеп, китап нәшер итү белән шөгыльләнә башлый. 1900 елда Ырынбурда отставкадагы унтер-әфисәр Б. А. Бреслинның шәхси типографиясеннән гарәп шрифтлары сатып ала һәм шәхси басмаханәсен оештыра, татарча, казакъча китаплар бастыру эшен башлый. XX гасыр башында 20 исемдә китап бастырып чыгара. 1902 елның 6 (18) июнендә вафат була. Басмаханә эшчәнлеген улы язучы Фатих Кәрими (1870—1937) дәвам иттерә.
Сент-Анжель (Коррез)
Сент-Анжель — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Вороново
Вороново (Ворни, Вороново) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Боровянка (Силезия воеводалыгы)
Боровянка  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Мирәтәк
Югары Мирәтәк — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.
Халык саны — 35 тирәсендә. Почта индексы — 422096.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Каршыяка (Караташ)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD110380
HD110380 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лонцк (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пичавка
Пичавка (Пічаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кенни-Лейк (Аляска)
Кенни-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кенни-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Актаныш районының танылган шәхесләре исемлеге
Чыганаклар
Алтын Баганаларыбыз // Атаклы хуҗалык җитәкчеләре турында очерклар, язмалар. - Казан: "Сүз" нәшрияты, 2013. - 200б Хуҗин Йосыф, 2013.
Сантурсе (Испания)
Сантурсе — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Керн (округ, Калифорния)
Керн — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бейкерсфилд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1866 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 21088 км² тәшкил итә.
Велёглови (Кече Польша воеводалыгы)
Велёглови — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Явора (Лодзь воеводалыгы)
Явора  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саре Абдуллина
Сарә Абдуллина, Сарә Нури Абдуллина (кыз фамилиясе Мәмүтказинова, Sare Nuri Abdullina, 1929 елның 18 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, Кырым АССР, Алупка) — икътисадчы, икътисад фәннәре докторы (1981), профессор (1979), ТАССР атказанган фән эшлеклесе (1986).
Тәрҗемәи хәле
1929 елның 18 гыйнварында Кырым АССР шәһәрендә туган. Әнисе ягыннан бабасы Гази Хәбибулла (1864—1929) — Массандраның баш виноград үстерүчесе һәм граф Воронцовның утары (Алупка шәһәрендә) идарәчесе булган.
1944 елның маенда Кырым татарлары сөргене вакытында Идел буена, Мари АССРга сөрелгән.
«Икътисад, планлаштыру, урман тауар алмашуын оештыру» белгечлеге буенча Идел буе урман техникасы институтын (Йошкар-Ола) кызыл дипломга тәмамлаган (1952).
Хезмәтләре
6 фәннәр докторы, 30 фәннәр кандидаты әзерләгән. Сәнәгать оешмалары белән идарә итүнең автоматлаштырылган системасы мәсьәләләре буенча 250 фәнни хезмәт язган. «Минск-22» һәм «Минск-32» ЭВМнарын сәнәгать оешмаларында куллануны кертүче. Казанның сәнәгатен үстерүнең 2005, 2010, 2050 елларга планы авторларының берсе.
(5536) Хонеикатт
(5536) Хонеикатт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тырыбей-Сё
Тырыбей-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Хвостовая елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
999 ел (б. э. к.)
999 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
(12730) 1991 RU8
Тарихы
1991 елның 11 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RU8» саналган.
Перейру (Алкотин)
Перейру  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Райнсдорф (Тюрингия)
Райнсдорф (Reinsdorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Перейру (Алкотин)
Географиясе
Мәйданы —.
Багио
Багио (Baguio) — Филипиннең Бенгет провинциясендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1909 елдан башлап йөртә.
Семеня
Семеня — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Недедза
Недедза — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Кадим Җәмитов
Кадим Җәмитов (Кадим Җәлил улы Җәмитов) — сынчы. Россия рәссамнар берлеге әгъзасы. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1996). Россия рәссамнар берлегенең Мәскәү бүлеге лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1946 елның 1 гыйнварында Татарстан АССРның Саба районы Олы Арташ авылында туган.
1973 елдан Мәскәүдә яши. Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы. Россия Рәссамнар берлегенең Мәскәү бүлеге лауреаты. Мәскәүнең Третьяков галереясендә К. Җәмитовның мифология темасына ясалган сыннарының күргәзмәсе куелган.
Сыннары дөньяның 12 илендә, дәүләт һәм шәхси күргәзмәләрдә күрсәтелә.
Туган ягы Сабада
Габдулла Тукайның тууына 120 ел тулуга Саба районының иң алдынгы 10 мәктәбенә шагыйрьнең гипс сыннарын бүләк итә. «Тургай» балалар приютында да (Ишкурма авылы) Тукайның сыны бар.
Байлар Сабасының туган якны өйрәнү музеенда Габдулла Тукайның һәм аның замандашларының сыннары күргәзмәсе эшли.
«Хөррият» стеласы
1996 елда Казанда элекке Федоровский калкулыгында (хәзерге Мирсәет Солтангалиев мәйданында) урнаштырылган. Гомуми биеклеге — 47 м, сынның үз биеклеге — 7 м, канатларының колачы — 5 м. Авырлыгы — 6 тонна. Бәясе — 1,5 млрд сум. Хатын—кош образы — мифлардан алынган җыелма образ. Күп халыклардагы кебек, татар халкында да һомай—кошка ышану бар. Очканда ул бәхет китерә, ләкин аны күңелләре чиста кешеләр генә күрә ала.
Борушовице
Борушовице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хариумма-Яха
Хариумма-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Я-Яха елгасының уң ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пеушешть-Меглаши (коммуна)
Пеушешть-Меглаши — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Черданцы (Богданович шәһәр округы)
Черданцы (Черданцы) — Свердловск өлкәсенең Богданович шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Плёсы (Бабруйский районы)
Плёсы  (Плёсы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Җөмһүрият
Җөмһүрия́т, җɵмһүрᴎят (гарәп. جمهورية, Res publica - гомуми эш) – дәүләт төзелешенең бер төре.
Җөмһүрият булып саналган илдә югары хакимлек сайлаулы әгъзаләре белән ашырыла.
Хәзерге заманда 190 дөнья илләреннән 140-тан артык җөмһүрият булып санала. Россия Федерациясенә кергән кайбер субъектлар да җөмһүрият (респу́блика) дип атала (Татарстан Җөмһүрияте, Чуаш Җөмһүрияте һ.б).
Полесск
Полесск (Полесск, 1946 елга кадәр Лабиау, Labiau) — Россия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1642 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (88,6%), белоруслар (2,7%), украиннар (2,4%), әрмәннәр (1,2%).
Чокыр Адовский
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сызранка елгасы, инештән Сызран каласына (каланан Югарырак) чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Домио
Домио — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вискули
Вискули (Віскулі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Адакале (Шеһзаделер)
Адакале (Adakale) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Отьель
Отьель — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Ахалтәкә аты
Ахалтәкә аты (ahal-teke aty) — борынгы менге атлар токымы. Асыл атлар токымнарыннан берсе. Хәзерге Төрекмәнстан җирләрендә китереп чыгарылган. Төсе туры, бүз, коба, кара, сары, җирән, еш кына алтын яки көмешсыман төсмерле. Җилкә биеклеге 156–158, гәүдә кыек озынлыгы 158–160, күкрәк колачы 175–176, уч колачы 18,5–19,5 см. Чабышта иң югары йөгереклек: 1000 м — 1 мин 5 с, 1600 м — 1 мин 43,6 с, на 2000 м — 2 мин 11,5 с, 2400 м — 2 мин 41,6 с, 4000 м — 4 мин 39,2 с. Төрекмәнстан, Казакъстан, Россия, АКШ һәм Германиядә үрчетәләр. Ахалтәкә атын гарәп, асыл менге, тракенен атын һәм башка токымнарны китереп чыгарганда кулланганнар.
Сент-Анто
Сент-Анто (Saint-Anthot) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сомбернон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36,22 км².
Логан (Төньяк Дакота)
Логан  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Логан халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кемперле
Кемперле — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Ботелл (Вашингтон)
Ботелл  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ботелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яворек (Лодзь воеводалыгы)
Яворек  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бороничи
Бороничи (Бороничи) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Райнхольтероде
Райнхольтероде (Reinholterode) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пешан
Пешан — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Велёполе (Домбровский повяты)
Велёполе — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саратамо
Саратамо — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(12731) 1991 RW12
(12731) 1991 RW12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 10 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RW12» саналган.
Адыгея
Адыге́я Республикасы́ (Адыгея, Адыгэ Республик, Республика Адыгея) — Россия Федерациясе белән берләшкән, Россия Федерациясе субъекты, Көньяк федератив округына керә.
Башкаласы — Майкоп шәһәре.
Географик мәгълүмат
right|300px|thumb|Адыгеяның физик харитасы
Рельеф
Республиканың төньяк өлеше тигезлек, көньякта — Зур кавказ таулары урнаша. Адыгея территориясенең якынча 40 % урманнар алып тора.
Илиган
Илиган (Iligan) — Филипиннең Ланао-дел-Норте правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр Минданао утравында урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 1950 елдан башлап йөртә.
Адыгея
Климат
Республикада уртача-континенталь климат, җәй көне июль аенда уртача температура +28 °С, кыш көне гыйнвар аенда −2 °С.
Гидрография
Адыгеяның иң зур елгалары: Кубань, Лаба, Белая.
Чиктәшлек
Адыгея Россия Федерациясе субъектлары һәм чит ил дәүләтләре белән чиктәш түгел.
Тарих
Адыгея территориясе 1922 елда формалаша. Республика территориясендә археологик бронза һәм тимер гасыр ларга караган һәйкәлләр бар. Адыгейлар төрле вакытларда ирекле халык булып яши, әмма Кавказ сугышы нәтиҗәсендә, 1859-1864 елларда адыгейларның күбесе Госман империясенә, калганнары Кубаньның сул ягына күченә.
Адыгея Республикасы 1922 елның 27 июлендә Чиркәс (Адыгея) автоном өлкәсе буларак барлыкка килә, үзәге — Краснодар шәһәре, соңрак 1928 елда исеме Адыгея автоном өлкәсе дип үзгәртелә. 1936 елның 10 апрелендә өлкәнең үзәге Майкоп шәһәре күчерелә. 1990 елның 5 октябрендә Адыгея АССРы формалаша, ә 1992 елның 24 мартынан Адыгея Республикасы төзелә.
2007 елдан республиканың президенты — Аслан Тхакушинов.
Халык
Халык — 440 327 кеше (2011), шәһәрдә яшәүчеләр — 52,6 % (2006).
Татарлар Адыгеядә Киров (Шовгенов районы), Политотдел, Отрадный (Кошехабль районы), Афипсип (Тахтамукай районы) авылларында, Майкоп шәһәрендә яшиләр.
Административ-территориаль бүленеш
Республикада 2 шәһәр округы — Майкоп һәм Адыгейск, 7 муниципаль район, 5 шәһәр җирлеге — шәһәрсыман бистәсе, 48 авыл җирлеге, 225 авыл торак пункты (2006).
Шәһәр округлары:
Муниципаль районнар:
Дин
190px|thumb|right|Майкоп җәмигъ мәчете
Адыгеяда яшәүчеләр төрле дин вәкилләре.
Адыгейларның күпчелеге һәм анда яшәүче татарлар да нигездә мөселманнар.
Адыгеяда яшәүче руслар, украиннар һәм беларуслар христиан динендә.
Халыкның берничә өлеше атеист.
1994 елда Майкоп шәһәрендә чиркәү төзелә. Мөселман гыйбадәтханәләре бик аз була. 2000 елның 2 ноябрендә Майкоп җәмигъ мәчете ачыла. Мәчет ачылышы республика мөселманнары өчен истә калырлык вакыйга була.
(5537) Sanya
(5537) Sanya — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1964 елның 9 октябрендә галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1964 TA2» саналган.
HD110386
HD110386 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Каршыяка (Сарычам)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тэёль
Тэёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Юр-Яга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бращок
Бращок — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плешчына
Плешчына (Плешчына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кингс (округ, Калифорния)
Кингс — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ханфорд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1893 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3600 км² тәшкил итә.
Кинг-Салмон (Аляска)
Кинг-Салмон  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Лончка (Вишковский повяты)
Лончка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кинг-Салмон (Аляска)
Географиясе
Кинг-Салмон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Лончка (Вишковский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кинг-Салмон (Аляска)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
«Болгар» номерлары
Тарих
200px|thumb|right|«Болгар» номерлары уңда. [[1895 ел|1895]] 1866 елда беренче гилдия сәүдәгәре Ибраһим Исхак улы Апаков (1822-1880) акчасына архитектор Петр Иван улы Романов проекты буенча Казан шәһәренең түбәнге өлешендә, Евангелистлар (хәзерге Татарстан) урамы белән Мәскәү урамы чатында, Кабан күле каршында, элекке Печән базары мәйданы янында табыш китерүче йорт буларак төзелгән. И.И. Апаковның бердәнбер кызы — мирасчысы Бибимәрьямбану Ибраһим кызы Шамил (1884-1906 елларда отставкадагы генерал-майор Мөхәммәтшәфи Шамил никахында була), 1895 елда әнисе вафат булгач, зур байлыкка ия булып кала һәм табыш китерүче әлеге йортны 1897 елның 11 октябрендә Ырынбурдан Казанга күчеп килгән беренче гилдия сәүдәгәре Әхмәт Гали улы Хөсәеновка (1837-1907) сата. Җәдиди мәдрәсәләргә химаячелек итүе белән дан казанган Ә.Г. Хөсәенов беренче васыятьнамә язганда, табыш китерүче йортны Ырынбурдагы «Хөсәения» мәдрәсәсенә васыять итә. Ләкин 1907 елда вафаты алдыннан карарын үзгәртә һәм йортны беренче гилдия Казан сәүдәгәре Мөхәммәтшакир Мөхәммәтҗан улы Казаковка (1848-1932) сата. XX гасыр башында коммерсант Фәтхулла Әхмәдуллин табыш китерүче йортның беренче катын арендага алып, «Болгар» номерлары (нумерлары) дип аталган кунакханә ача. Печән базары мәчетенә һәм Печән базарына якын урнашуы сәбәпле, «Болгар» номерлары татар зыялылары арасында популяр була, Казанның татар мәдәнияте үзәгенә әверелә. 1906-1916 елларда бинада «Йолдыз» газетасы (нәшире Әхмәтһади Максуди) мөхәрририяте урнаша. 1906 елда Ә.Н. Максуди «Болгар» номерларында беренче милли китапханә булган «Китапханәи Исламия» ача (соңрак «Китапханәи Исламия» китап бастырып сатучы сәүдәгәр Кәримовлар матбагасы урнашкан бинага күчә һәм 1928 елга кадәр шунда эшли). 1907 елда «Болгар» номерларында Шәрык клубы эшли башлый. 1908 елда «Болгар» номерларының бер бүлмәсендә «Әл-ислах» газетасы (җитәкчесе Фатих Әмирхан) урнаша. 1910 елда нигезләнгән, ике атнага бер саны чыгучы татар сатирик «Ялт-Йолт» журналының мөхәрририяте дә М.-Ш. М.Казаковның табыш китерүче йортында урнашкан була. 1906-1911 елларда бинада бертуган Шәрәфләрнең «Үрнәк» басмаханәсе эшли. «Ялт-Йолт», «Тәрбия» журналлары, «Әхбар» һәм «Казан мөхбире» газеталары «Үрнәк» басмаханәсендә басылган.
Инкыйлабка кадәр төрле елларда әлеге кунакханәдә татар мәдәниятенең күренекле вәкилләре (Габдулла Тукай, Фатих Әмирханнан тыш) — шагыйрь Сәгыйть Рәмиев, инкыйлабчы Мулланур Вахитов, артист Вәлиулла Мортазин-Иманский, булачак тарихчы Габделбари Баттал (1925 елдан Төркиядә Габдулла Баттал-Таймас) яшәгән яки тукталган.
Габдулла Тукай
Тормышының соңгы елларын (1907-1913, өзеклекләр белән) бөек татар шагыйре Габдулла Тукай (Габдулла Мөхәммәтгариф улы Тукаев, 1886-1913) «Болгар» номерларында үткәрә, Клячкин шифаханәсенә дә шушыннан алып китәләр. Биредә иң яхшы әсәрләрен («Пар ат», «Шүрәле», «Бер татар шагыйренең сүзләре», «Туган җиремә» һ.б.) иҗат итә. Тукай тормышының әлеге чоры турында Сибгат Хәкимнең «Кырыгынчы бүлмә» поэмасында сүз бара.
Инкыйлабатан соң
1917-1990 елларда бина китапханә, торак итеп файдаланыла.
1990 елларда бинаны төзекләндерү кирәклеге турында сөйләшүләр булып ала, төзәтү эшләре башлана (мәсәлән, түбә калае алмаштырыла, нигезе ныгытыла һ.б.)
1998 елның сентябрендә (ТР мәдәният министры Зилә Вәлиева), татар зыялылары һәм җәмәгатьчелек каршы булуга карамастан, Габдулла Тукай яшәгән бүлмә сакланган бина урнашкан урын яңа бина кору өчен (яңа бинада Тукай мемориаль бүлмәсен торгызу шарты белән) «Татнефть» ширкәтенә тапшырыла. ТР президентының «яңа төзелгән бинаның өске ике катын кире сүтәргә» дигән күрсәтмәсе үтәлми. Төзү эшләре беткәч, «Болгар» номерларының фасады имитациясе генә калган яңа бинада «Татарстан» торак комплексы ачыла.
Бина
XX гасыр башында табыш китерүче йорт өчен төзелгән бина үрнәге. Кирпечтән өч катлы итеп, XIX гасырның II яртысы рус архитектурасының эклектика стилендә, классицизм формаларын саклап төзелгән фасад челтәрләп эшләнгән киртәле балконнары белән аерылып тора. Икенче, өченче катларда — торак бүлмәләр. XIX гасыр ахырында Казанның борынгы гербы — канатлы Зилант еланы формасындагы флюгеры булган, артык биек булмаган почмак манарасы корыла. 2011 елда бина тулысынча җимертелә.
Маклауд (Төньяк Дакота)
Маклауд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маклауд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Икенче Чурашево
Икенче Чурашево (Чӑрӑш, Второе Чурашево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Вискули (утар)
Вискули  (Віскулі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Икенче Чурашево
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Вискули (утар)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Икенче Чурашево
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 118 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Явор-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шәрәфетдин Колбәков
Шәрәфетдин Габделгалим улы Колбәков (Шаафутдин Кулбаков; Ҡолбәков Шәрәфетдин Әбделғәлим улы 1849 -? ) - Уфа губернасыннан II чакырылыш Дәүләт Дума әгъзасы (1907), мөселман фракциясе әгъзасы. «Иттифакъ әл-мөслимин» партиясе әгъзасы.
Биография
Уфа губернасы Златоуст өязеннән. Чиновник улы.
Урта белемле. Ул Оренбург кадетлар корпусын тәмамлаган (бүтән чыганаклар буенча, Оренбургтагы кыргыз укытучылар мәктәбен).
Портиман (район)
Портиман  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Шәрәфетдин Колбәков
Биография
Уфа провинциясенең җир хуҗасы (30 дисәтинә җир). Өй һәм су тегермәне булган.
Портиман (район)
Географиясе
Мәйданы —.
Шәрәфетдин Колбәков
Биография
Ул вулыс суд председателе һәм Златоуст земство әгъзасы була. «Иттифак эль-муслимин» партиясе әгъзасы. 1907 елда ул Думага сайлана. Ул Конституцион демократик фракция һәм мөселман фракциясе әгъзасы була. Ул Дума комиссиясе әгъзасы булмаган, Дума трибунасыннан сөйләшмәгән.
Алга таба язмышы билгеле түгел.
Печеняга
Печеняга — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еникөй (Пертек)
Еникөй (Yeniköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пертек илчесенә караган бер авыл (köy).
Харова-Яха
Харова-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Талота-Яха елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Şişecam
Şişecam (Төркия шешәләр һәм пыяла заводлары A. S) - халык ара шешәләр, пыяла һәм химик матдәләр җитештерү сәнәгать берләшмәсе.
Истамбул районында Пашабахча Төркиянең пыяла ихтыяҗын канәгатьләндерү максатыннан, 1935 елның 4 июлендә пыяла фабрикасында үз эшчәнлеген башлап җибәрә. Бу районда завод төзелгәннән бирле Пашабахча районы пыяла җитештерү дип атала.
Şişecam Русиядә
5 завод:
Незбудска Лучка
Незбудска Лучка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Сендулень
Сендулень — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Незбудска Лучка
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бахытжан Смагулов
Бахытжан Смагулов, Бахытжан Жумахан улы Смагулов, (04.11. 1965) — балет артисты, педагог, Казакъстанның (1995) һәм Татарстанның (2003) халык артисты.
Тәрҗемәи хәле
1965 елның 4 ноябрендә Казакъстан ССР Симәй өлкәсе Чарск  районы (хәзерге Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе Жарма  районы) Чарск  шәһәрендә туган. Ленинград (хәзер Санкт-Петербург) А. Ваганова исемендәге дәүләт хореография укуханәсен (педагог Ю.И. Умрихин курсы) (1984) тәмамлаган.
Бренна (Польша)
Бренна  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фатих Кәрими басмаханәсе
Фатих Кәрими басмаханәсе (Типография Фатиха Каримова) — Ырынбурда XX гасыр башында эшләгән шәхси басмаханә. Оештыручысы — Гыйльман Кәримов (1841—1902).
Сент-Аполлинер (Кот-д’Ор)
Сент-Аполлинер (Saint-Apollinaire) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Дижон 1-й кантон кантонына карый.
Фатих Кәрими басмаханәсе
Тарих
1901 елда Гыйльман Кәримов Ырынбурда 1878 елдан эшләп килүче отставкадагы унтер-әфисәр Б. А. Бреслинның шәхси типографиясеннән гарәп шрифтлары сатып ала һәм татар китапларын бастыру өчен шәхси типографиясен оештыра. Гыйльман Кәримов 1902 елның 6 (18) июнендә вафат булгач, басмаханә эшчәнлеген улы язучы Фатих Кәрими (1870—1937) дәвам иттерә. 1900 елда «Кәримов, Хөсәенов һәм К°» иптәшлеге хуҗасы (1902 елдан) Фатих Кәрими Санкт-Петербургта Ильяс Бораганскийның «Көнчыгыш» типолитографиясендә стажировка үтә. Бераздан ул идарәне «Кәримов, Хөсәенов һәм К°» иптәшлегенә тапшыра. 1914 елдан башлап, Ырынбурдагы барлык татар һәм рус телләрендә чыгучы вакытлы матбугатны, татар язучыларының китапларын, татар һәм рус телләрендә фәнни-популяр әдәбият, дәреслекләр бастыра. 1901—1917 елларда гомуми тиражы 1 000 000 күбрәк булган 384 исемдә татар китабы бастыра. «Кәримов, Хөсәенов һәм К°» иптәшлеге үзе нәшер иткән басмаларны сату белән шөгыльләнә, китап кибетләре тота. 1917 елда эшчәнлеген туктата.
Керглофф
Керглофф — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Югары Мәтәскә (Теләче районы)
Югары Мәтәскә — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Домицияна Км 4 (Казерта)
Домицияна Км 4 — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Югары Мәтәскә (Теләче районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Домицияна Км 4 (Казерта)
Географиясе
Домицияна Км 4 Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Плешчыцы (Шкловский районы)
Плешчыцы  (Плешчыцы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(12732) 1991 TN
(12732) 1991 TN — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 1 октябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TN» саналган.
Велёполе (Новосондецкий повяты)
Велёполе — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Оффини
Оффини — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Сеанури
Сеанури — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Адакале (Чумра)
Адакале (Adakale) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тарлак
Тарлак (Tarlac) — Филипиннең Тарлак прaвинcәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр Лусон утравында урнашкан.
Чокыр Лысая Гора
Чокыр Лысая Гора — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе, Самара өлкәсе, Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сызранка елгасының уң ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сызранка елгасы, инештән Сызран каласына (каланан Югарырак) чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Браэр (Вашингтон)
Тарихы
Браэр шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лончка (Седлецкий повяты)
Лончка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
1933 елда вафатлар исемлеге
Бу мәкаләдә 1933 елда вафат булган кешеләр исемлеге.
Райнштедт
Райнштедт (Reinstädt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бороны
Бороны (Бороны) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Каршыяка (Гөлбашы)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).