cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ситки (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (55%).
Пиштане
Пиштане — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тодан
Тодан (Todan ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Саут-Ярмаут (Массачусетс)
Саут-Ярмаут  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Ярмаут халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красносельское (Чиләбе өлкәсе)
Красносельское (Красносельское) — Чиләбе өлкәсенең Увельский районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), чирмешләр (9%).
Россия дәүләт гуманитар университеты
Россия дәүләт гуманитар университеты (РГГУ) Россия гуманитар һәм социаль өлкәсендәге алдынгы гуманитар уку йортларының берсе, Мәскәүдәге югары уку йорты. 2000 елдан алып 2020 елгача Казан шәһәрендә дә филиалы эшләп килгән.
Тарихы
Россия дәүләт гуманитар фәннәр университеты (ФГБОУ ВО "РГГУ") 1991 елның мартында Мәскәү дәүләт тарихи-архив институты (MГИАИ) нигезендә оештырылды.
СССР ҮБК һәм ХКС-ның 1930 елның 30 сентябрендә «ССР Союзы каршында архивлар өйрәнү институты ачу һәм РСФСР Үзәк архив идарәсе карамагындагы Архив өйрәнү кабинетын ССР Союзы Архив идарәсенә тапшыру турында» карары белән, тарихчы М. Н. Покровский үтенече буенча, Мәскәү тарих-архив институты булдырыла. 1931 елның 1 апрелендә институтта дәресләр СССР Үзәк архив идарәсе (25 Октябрь урамы, 15-се йорт) бинасының уку аудиторияләрендә башлана. Архив гыйлеме институты директоры итеп 1931 ел 1931 елның 18 гыйнварыннан Р. К. Лицитбилгеләнә. Яңа төзелгән институт КПСС ҮК каршындагы Югары партия мәктәбенең Югары партия мәктәбенең уң ҡанатында урнаштырылды.
РГГУга кергән тагы бер компонент булып А. Л. Шанявский исемендәге Мәскәү шәһәре Халык университеты — (барлык класслар һәм җенес кешеләренә ачык - (1908 - 1919 ) революциягә кадәрге иң прогрессив югары уку йортларының берсе. 1919 - 1932 елларда Шанявский университеты Я.Свердлов Коммунистик Университетына үзгәртелә. 1932 - 1939 елларда шул ук университет Югары Коммунистик Авыл хуҗалыгы Университеты дип үзгәртелә, 1939 - 1991 елларда ул КПСС Үзәк Комитеты каршындагы Югары партия мәктәбе дип атала.
1991 елның март аенда Мәскәү тарих-архив институты иде реорганизован хәзерге «Россия дәүләт гуманитар университеты»на (РГГУ) үзгәртелә. Ректор Ю. Н. Афанасьев җитәкчелегендә эшли. КПСС тыелганнан һәм СССР таркалганнан, соң КПСС партиясенеке булган милек Россия хакимияте тарафыннан алынган, һәм бина тулысынча университет милкенә күчкән. .
Шулай итеп, яңа университет, Югары партия мәктәбенең варисы булганлыктан төп уку йорты сыйфатында Шанявский университетының Миус мәйданындагы тарихи бинасын биләде. Никольская урамындагы Тарихи-архив институты бинасы шулай ук университетның территориаль структурасының тиң хокуклы өлешенә әверелде.
2010-нчы еллар уртасында югары уку йорты бюджетында 238 млн сумлык "тишек" барлыкка килүе ачыклана, шуңа бәйле кыскартулар аркасында укытучылар саны кими. 2016 елның 16 сентябрендә, ул вакыттагы ректор Евгений Ивахненконың кадрларны кыскарту һәм укытучыларның эш авырлыгын арттыру планнары аркасында, Психология институтыннан 12 хезмәткәр китте. Университетта укытучылар белән еллык контрактлар кертү практикасы таралды, һәм укытучының элекке хезмәт хакы буенча эш авырлыгы елына 900 сәгатькә җитте (һәм 600 сәгать аудиториядән тыш эш).
2017 елның сентябреннән E. Н. Ивахненконы ректор вазифасын башкаручы А. Б. Безбородов алмаштырган. Бөтен җирдә укытучылар белән бер еллык контрактлар практикасы юкка чыгарылды, һәм профессиональ педагогик составка эш авырлыгы кимеде. Россия Федерациясенең Фән һәм югары мәгариф Министры боерыгы белән 2018 елның сентябреннән Россия Дәүләт Гуманитар Университеты ректоры итеп билгеләнде.
Рейтинглары
2018 елда, РА Эксперт РА рейтингы буенча, РГГУ Гуманитар һәм социаль йүнәлешләр өлкәсендә иң яхшы (топ) 10 университетка керде. Критерийларның берсе - университетларның дөньяның алдынгы мәгариф оешмалары белән хезмәттәшлеге, бу өлкәдә РГГУ ышанычлы әйдәп баручы позициясен күрсәтте.
2019 елда, ул "Университетларның өч миссиясе" халыкара рейтингында 1001-1100 урын һәм 2020 елда - РАЭКС версиясе буенча югарыуку йортлары рейтигнгында 45 урында. 2020 елда университет Бөтендөнья QS World University Rankings рейтингында "Linguistics" (дөнья буенча 151-200 урын диапазоны), "Arts And Humanities" (дөнья буенча 345 урын) һәм "Modern Languages" (дөнья буенча 201-250 урын диапазоны) яулады, бу фәннәрнең һәрберсендә Россиянең иң яхшы ун университеты арасында булды. Шул ук агентлык әйтүенчә, Европа һәм Үзәк Азия университетлары менән берлектәге ЕЕСА рейтингында 221-230 урыннар диапозонында тора.
Белем бирү
РГГУ студентларны укутуны бакалавр дәрәҗәсе 39 һөнәри белем бирү программалары магистр дәрәҗәсенә 28 юнәлешендә алып бара, шул исәптән, документ һәм архив гыйлеме, Рус православ чиркәве тарихы,, халыкара мөнәсәбәтләр, көнчыгышны өйрәнү һәм африканистика, культурология, дин белеме, тарих, социология, политология, сәнгать гыйлеме, музеология, идарә итү (менеджмент), туризм, реклама һәм җәмәгатьчелек белән элемтәләр, икътисад, фәлсәфә, филология, психология, гуманитар өлкәдәге интеллектуаль системалар, журналистика һ. б.
РГГУда 15 меңнән артык студент укый. Университетның профессор-укытучылар составында 600-дән артык штатлы укытучы һәм 200-ләп вакытлыча эшләүчеләр, РФА, Мәскәү һ. б. ватан, шулай ук чит илләрдән чакырылган учреждениелар белгечләре, бар. РГГУда 70-тән артык академик һәм Россия һәм чит ил академияләренең әгъза-корреспондентлары, 200-дән артык профессор һәм доктор, 500-дән артык фән кандидатлары эшли.
РГГУ аспирантурасында 36 белгечлек буенча 300гә якын аспирант укый, докторантура бар. 11 махсус диссертация советы бар, аларның бишесе докторлык диссертацияләрен яклауга багышланган.
Структурасы
РГГУ кысаларында 13 мәгариф фәнни институты бар :
РГГУда шулай ук 2 гомумуниверситет кафедрасы (чит телләр һәм физик культура), 7 гомумуниверситет фәнни-мәгариф һәм фәнни үзәкләре, 17 халыкара мәгариф-фәнни үзәкләре бар.
РГГУның Тарих-архив институты (ИАИ РГГУ) - 1930 елда оешкан Мәскәү тарих-архив институтының ( MГИАИ) тулы хокуклы варисы, РГГУ эчендә структур берәмлек. Директор вазифасын башкаручы - тарих фәннәре кандидаты, профессор Э. М. Бурова. Институт эчендә: архив һәм документ белеме факультеты; тарих бүлеге; халыкара мөнәсәбәтләр һәм чит ил төбәкләре тикшернеүе факультеты; тарих, политология һәм хокук факультеты; документлар белеме югары мәктәбе бар.
1995 елда барлыкка килгән. ИЭУП оештыручысы һәм беренче директоры Владимир Дмитриевич Королёв. Хәзерге вакытта директоры - икътисад фәннәре докторы, профессор Надежда Ивановна Архипова. Институт эчендә: идарә итү факультеты; икътисад факультеты; хокук факультеты; ИУЭП бизнес мәктәбе бар. Институт берничә тапкыр "ялган" диссертацияләр булдыруда фашланды, чөнки "Диссернет" ирекле җәмгыяте ИУЭП һәм аның директоры Н. И. Архипова турында тулы тикшерүләр бастырып чыгарды.
Институт составында психология, клиник психология, хезмәт эшчәнлеге психологиясе белгечлекләрен үз эченә алган психология факультеты, шулай ук психология-педагогик белем, психология һәм девиант тәртип педагогикасы белгечлеген үз эченә алган психология факультеты, гамәли психология уку-консультация үзәге бар.
Институт составында журналистика факультеты; реклама һәм җәмәгатьчелек белән элемтә факультеты; практик журналистиканың укыту-җитештерү үзәге эшли. Бүгенге көндә журналистика факультетының деканы булып Наталья Яковлевна Макарова тора.
Институт теоретик һәм гамәли лингвистика факультетыннан (декан И. Шаронов), гуманитар фәннәрнең интеллектуаль системалары бүлегеннән (В. К. Фин җитәкчелегендә) һәм чит телләр бүлегеннән (Т. В. Бузина җитәкчелегендә) тора. 2000 елдан Максим Анисимович Кронгауз директор булып эшләде, 2013 елда институтны Нина Романовна Сумбатова җитәкләде, һәм 2016 елдан Игорь Игоревич Исаев институт директоры булып эшләде.
Мәгълүмати системалар һәм иминлек (ФИСБ) факультетыннан тора.
Институт үз эченә ала: тарих һәм филология факультеты; тәрҗемәне өйрәнү һәм тәрҗемә практикасы бүлеге; әдәбият, театр һәм кино бүлеге.
Институт үз эченә ала: Көнчыгыш һәм көнбатыш культураларын чагыштырма өйрәнү үзәге; Чагыштырма тикшеренүләр үзәге ; Борынгылыкны өйрәнү үзәге; Көнчыгыш һәм эллинистик археология үзәге; Борынгы көнчыгышны өйрәнү үзәге; В. Н. Топоров исемендәге мемориал кабинет-китапхана; шулай ук 5 кафедра.
Институт үз эченә ала: Мәгълүмати-мәгариф проектларын үстерү өчен мәгариф һәм фәнни үзәк; Алга киткән медиа технологияләре белем һәм фәнни үзәге; Челтәр трансляциясе, сервис һәм Мультимедиа класслары комплексы челтәр трансляциясе һәм сервисы һәм мәгълүмат ярдәме үзәге; үсеш технологияләренең мәгариф һәм фәнни лабораториясе; мәгариф мәйданының система интеграциясе лабораториясе; информатика, мехатроника һәм сенсорика проблемалары лабораториясе; укытуның техник чаралары  лабораториясе.
Университет күләмендәге кафедралар
2016 елга университетның Домодедово шәһәрендә 1 филиалы бар.
Эшбернгем (Массачусетс)
Эшбернгем  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лоуэлл (ай кратеры)
Лоуэлл - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 62,65 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Персиваль Лоуэлл (1855—1916) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Lowell (crater)
Чаховшчына (Лидский районы)
Чаховшчына  (Чахоўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Курганлы (Буланык)
Курганлы (Kurganlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Буланык илчесенә караган бер авыл (köy).
Теребинь-Зади
Теребинь-Зади — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Меллеруа
Меллеруа — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Шипкау
Шипкау — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Шариха
Шариха — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чик елгасының сул ярына тамагыннан 66 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санкт-Файт-им-Иннкрайс
Санкт-Файт-им-Иннкрайс — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пренчки
Пренчки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(19179) 1991 RK8
(19179) 1991 RK8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пренчки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19179) 1991 RK8
Тарихы
1991 елның 12 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RK8» саналган.
Повалирыж
Повалирыж — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Җумьенго (Торино)
Казчина Җумьенго — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Җумьенго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 815
NGC 815 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Скандинавия ярымутравы
Ярымутрау Балтий, Төньяк, Норвег, Баренц диңгезләре белән юыла.
Ярымутрауның иң югары ноктасы — Гальхёпигген тавы (норв. Galdhøpiggen), биеклеге 2469 м.
Пынар (Көйҗегыйз)
Пынар (Pınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Көйҗегыйз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чашчавляны
Чашчавляны (Чашчаўляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Әүрәл
Әүрәл (Эврел, Аврали) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чуашлар (62,6%), руслар (33,9%).
Периньяк (Шаранта-Маритим)
Периньяк — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ричмонд (Миннесота)
Ричмонд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ричмонд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөкчеюрт (Ылгын)
Гөкчеюрт (Gökçeyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Прелог (Домжале)
Прелог  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4134) Schütz
(4134) Schütz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1961 елның 15 февралендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1961 CR» саналган.
(19180) 1991 RK16
(19180) 1991 RK16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 15 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RK16» саналган.
Глоду (Келинешть, Арджеш)
Глоду — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD23329
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мен-сюр-Луар
Мен-сюр-Луар — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Санкт-Файт-им-Мюлькрайс
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Подгорие
Подгорие — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мендзихуд (Сьремский повяты)
Мендзихуд  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лувиль (ай кратеры)
Лувиль - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 34,81 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Жак Эжен Лувиль (1671—1732) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Аркылы дулкын
Аркылы дулкын - тирбәнүче зурлык (мохит кисәкчекләре сыгылмалы дулкында яки электр һәм магнит кыры векторлары электромагнит дулкынында) яткан яссылыкка перпендикуляр булган юнәлешенә тарала торган дулкын.
Кылларда яки сыгылмалы мембранда дулкыннар, изотроп мохиттә беришле яссы электромагнит дулкыннары аркылы дулкыннарга карыйлар.
Аркылы дулкын полярлашуга ия, ягъни аның амплитуда векторы аркылы яссылыкта билгеләнгән юнәлештә урнашкан. Мәсәлән: сызыклы, әйләнүле, эллиптик полярлашу бар.
Кайбер очракларда дулкын турында аркылы яки буй дулкыны булу-бумавын әйтергә кыен, мәсәлән тирән су өслегендә гармоник дулкында кисәкчекләр әйләнүле итеп хәрәкәт итәләр, шуңа күрә тирбәнешләр буй һәм аркылы өлешләренә ия.
Шлаубеталь
Шлаубеталь — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пробоство-Гурне
Пробоство-Гурне — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гали (Баймак районы)
Гали — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453642, — 80206849003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 22 кешенең яшәве мәгълүм.
Эшби (Массачусетс)
Эшби  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замбжице-Плевки
Замбжице-Плевки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Палиха (Шомбаш кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Замбжице-Плевки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осту-Чул
Осту-Чул (Остучул) — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Систых-Чул елгасының сул ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Теребинь-Колония
Теребинь-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
NGC 816
NGC 816 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Теребинь-Колония
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 816
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вейисли
Вейисли (Veyisli ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
(19181) 1991 SD1
(19181) 1991 SD1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 30 сентябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 SD1» саналган.
Курду (Узункөпрү)
Курду (Kurdu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Узункөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Прелоге (Семич)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Секондсетт-Айленд (Массачусетс)
Секондсетт-Айленд  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Секондсетт-Айленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санкт-Файт-им-Понгау
Санкт-Файт-им-Понгау — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Петар Стамболич
Петар Стамболич (Петар Стамболић, Petar Stambolić,, Брезова, Сербия кыйраллыгы —, Белград, Сербия) — серб дәүләт эшлеклесе.
Белград университетын бетергән. Партизан хәрәкәтендә (1941-1945), Сербия халык җөмһүрияте финанслар министры һәм премьер-минстр урынбасары (1945-1948), Югославия авыл хуҗалыгы министры (1948), Югославия башкарма вечесе рәисе (1948-1953), Югославия халык скупштинасы рәисе (1953-1957), Югославия берлек халык скупштинасы рәисе (1957-1963), Югославия берлек башкарма вечесе  рәисе (1963-1967), Югославия СФҖ президиумы рәисе (1982-1983).
Менжик (Великопольское воеводалыгы)
Менжик  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2923) Schuyler
(2923) Schuyler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 22 февралендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 DA» саналган.
Пожарево (София өлкәсе)
Пожарево  — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чашэйки (Ивевский районы)
Чашэйки  (Чашэйкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пессин (Франция)
Пессин — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ривир (Миннесота)
Ривир  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ривир шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Җусана (Милано)
Казчина Җусана — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Җусана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Менвилье (Луаре)
Менвилье — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Mainvilliers
Луиза (ай кратеры)
Луиза - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 0,64 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Француз исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Louise (crater) Louise (lunar crater)
(19182) Pitz
(19182) Pitz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 7 октябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TX2» саналган.
Гөкчеюрт (Мамак)
Гөкчеюрт (Gökçeyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пробоство-Дольне
Пробоство-Дольне — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пынар (Сейһан)
Пынар (Pınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Южара
Южара — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Юкара елгасының сул ярына тамагыннан 3 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шлепциг
Шлепциг — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тоскуи
Тоскуи (Тоскуи) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Глоду (Леордень, Арджеш)
Глоду — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Уфтюга
Зур Уфтюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пуя елгасының уң ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD23357
HD23357 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Красноярски (Чиләбе өлкәсе)
Красноярский (Красноярский) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (59%), казахлар (38%).
Теребиски
Теребиски — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чашэйки (Лидский районы)
Чашэйки  (Чашэйкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 817
NGC 817 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тамгалы-Тас
Координаталары 44.06199°N, 77.00073°W Тамгалы́-Та́с («тамгалы таш») — Алматы шәһәреннән 120 км төньякка Или елгасы янында ызанлык, анда кыяларда күп петроглифлар, серле Илаһлар сурәтләре, соңрак вакыт Буддачылык язмалары сакланып калган. Петроглифлар арасында меңнәрчә таш кыя сурәте аералар, алар арасында иң мәшһүрләре булып Будда Шакьямуни сурәтләре, Чиксез Яктылык Буддасы Амитабха һәм Чиксез Мәрхәмәтлелек бодхисаттвасы Авалокитешвара сурәтләре тора. Буддачылык рәсемнәре һәм язмаларыннан тыш VIII-IX гасыр борынгы төрки руник язмалар белән таш бар, бу язмаларны фараз ителгәнчә кыпчаклар калдырган. Тамгалы-Тас мәдәни һәйкәл буларак Казакъстан хөкүмәте яклавы астында булып тора һәм ачык күк астында Буддачылык гыйбадәтханәсе булып тора, моның турында ызанлыкка кергәндә тактада әйтелә.
Прелоге (Словенська Бистриця)
Прелоге  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Тамгалы-Тас
Тарихы
X гасырда Җидесуга барганда Буддачылык миссияләрнең берсе Или елгасы ярында туктагач, җир тетрәве булган һәм зур таш кыя кисәге җиргә төшкән, моны Һиндстанга кайтырга кирәк дип юраганнар. Ватылып төшкән кыя кисәгендә алар тарафыннан Будданың өч сурәте кисеп ясалган булган. Башка юрама буенча язмалар калмыклар тарафыннан «тодорхой номын бичиг»-та («ачык әдәби язу») ясалган булган, ул 1648 елда Зая Пандита Огторгуйн тарафыннан ясалган булган һәм өч гасыр буена күчмә монголлар тарафыннан кулланылган булган, алар Будда образларын кисеп ясаганнар. Тамгалы-Таста ташларның өйрәнүе XIX гасыр ахырында башланган булган. 1856 елда Чокан Вәлиханов урынның рәсемнәрен ясаган, 1899 елда монголистика белгече Алексей Позднеев Рус Археологик җәмгыяте "Язмалар"ында язмаларның һәм рәсемнәрнең тәфсилле тасвирламасын биргән. 1897 елда урынны өйрәнгән Николай Пантусов шулай дип язган: "Киргизами в то время называли казахов. Кочующие в этой местности, говорят только, что они из рассказов своих предков знают, что начерченные изображения и надписи на камнях были сделаны калмыками ещё до прихода на эти места киргизов. Кочующие здесь киргизы прибыли сюда лет двадцать тому назад с рек Каратал и Коксу; раньше их здесь жили дулаты, которые ушли в Верненский уезд. О Тамгалы Тас киргизы эти имеют весьма недостаточные сведения. Местность Тамгалы Тас получила своё название уже от киргизов и означает «камень со знаками»." Ренато Сала — Италия археологы бу урынны шулай дип хаслаган: "Тамгалы Тас – бик сирәк һәйкәл. Бу буддачылыкның изге гыйбадәтханәсе, ул дога һәм медитация өчен кулланылган булган. Тамгалы Таска охшаш сурәтләр Кыргызстанда, Кытайда, Һиндстанда, Пакьстанда һәм Буддачылыкның Ватанында Тибетта табылган булган.Буддачылык Ватаны....- Хәзерге Непал."
Прелоге (Словенська Бистриця)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тамгалы-Тас
Шәхси кулларга тапшыру
14 апреля 2016 елның 14 апрелендә Или елгасы буенда Тамгалы-Тас ызанлыгының дәүләт территориясе шәхси мәйданы ваклап сату белән шөгыльләнгән (ТОО «Эксим Коммерс Групп») ширкәтенә бирелгән булган. .
Прондки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полянци
Полянци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Санкт-Файт-ин-Деферегген
Санкт-Файт-ин-Деферегген — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Замбжице-Янково
Замбжице-Янково — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эшленд (Массачусетс)
Эшленд  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хальмер-Яха (Пяку-Пур кушылдыгы)
Хальмер-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Пяку-Пур елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аллагол (Сембер өлкәсе)
Аллагол (Аллагулово) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (93,6%), руслар (4,2%).
Менково (Великопольское воеводалыгы)
Менково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Менестро-ан-Вильтте
Менестро-ан-Вильтте — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Лукреций (ай кратеры)
Лукреций - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 64,61 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Чорная (утар)
Чорная  (Чорная ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Сиасконсет (Массачусетс)
Сиасконсет  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сиасконсет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Изола Балба (Лоди)
Географиясе
Казчина Изола Балба Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(19183) Амати
(19183) Амати — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 5 октябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TB5» саналган.
(3594) Scotti
(3594) Scotti — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Курдуман (Симав)
Курдуман (Kurduman) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (köy).
(3594) Scotti
Тарихы
1983 елның 11 февралендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 CN» саналган.
Партизан (Уссурийск шәһәр округы)
Партизан (Партизан) — Диңгез буе краеның Уссурийск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%), украиннар (13%).
Шлибен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понор (авыл)
Понор  — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ригал (Миннесота)
Ригал  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ригал шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөкчеязы (Эрегъли)
Гөкчеязы (Gökçeyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ени йол (Горанбой)
Ени йол  (Yeni yol ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Глоду (Сучава)
Глоду — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заминово
Заминово — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прондоцин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санкт-Фалентин (Түбән Австрия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Елга
thumb|300px|right|[[Космостан Амазонка елгасы дельтасы]] thumb|200px|right|Елга Елга́ — табигый су агымы.
(19184) 1991 TB6
(19184) 1991 TB6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 6 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TB6» саналган.
Тересин (гмина Лисневичи)
Тересин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пынар (Диҗле)
Пынар (Pınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Диҗле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 818
NGC 818 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Преложе (Илирська Бистриця)
Преложе  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кәрешкә (Баймак районы)
Кәрешкә — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453656, — 80206849004.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 418 кешенең яшәве мәгълүм.
Меренвиль
Меренвиль — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Месьциска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лундмарк (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Кнут Эмиль Лундмарк (1889—1958) хөрмәтенә бирелә.
Ливлар
Тарих
Ливларның борынгы бабалары — Курземе һәм Видземедан төньяктарак балтлар белән күрше булып яшәгән иң борынгы балтика буе-фин халкы. Борынгы лив мәдәнияте өчен таш койма белән уратылган зиратлар хас булган (б. э. 1нче меңьеллыгының 1нче яртысы). X гасырның II яртысында Даугава елгасының түбән агымында, XI гасырның II яртысында Гауя елгасының түбән агымында пәйда булалар. Даугава елгасының түбән агымында ливларның борынгы бабалары Курземедән (Гробиня, Злекас) күченгән скандинавлар белән бәйләнешкә керә. Шунлыктан, ливлар мәдәнияте балт һәм скандинав элементларын эченә алган. Даугава елгасының түбән агымында ныгып алгач, «варяглардан грекларга баручы» юлның бер тармагын контрольдә тоталар. Ливларның борынгы шәһәре ишарәсе булып Даугмале ныгытмасы тора. Аның халкы халыкара сәүдәдә теләп катнаша. Алга таба Рига култыгын Гауя елгасы буйлап Псков һәм Новгород белән бәйләүче төньяк-көнчыгыш сәүдә юнәлеше дә әһәмияткә ия була башлый.
Урта гасырлар
X гасырдан башлап, округ үзәге ныгытылган шәһәрлекләрдә урнашкан кирмән округлары барлыкка килә. XI гасырның II яртысыннан ливлар кыпчак кенәзләренә ясак түләп торганнар. Даугава елгасының түбән агымында рус һәм Көнбатыш Аурупа сәүдәгәрләренең факторияләре төзелә. XII – XIII гасырлар чигендә ливларда эре җир биләүчелек барлыккак илә. Кирмән округлары ике эре административ берәмлеккә — өлкәләргә берләшәләр. Соңрак әлеге ике өлкә хакимнәре арасында Даугавадан төньяктарак урнашкан ливлар өстеннән хакимлек итү өчен көрәш бара. XII гасыр ахырына ливларның гомуми саны 15 000 - 38 000 кеше була.
1180 елларда ливлар яшәгән төбәккә католик дине миссионерлары һәм тәре йөртүчеләр килеп чыга. 1206-1212 елларда алман телендә беренче тапкыр ливларның хокуклары языла. Видземе ливлары 1210 еллар ахырына тәре йөртүчеләргә тулысынча буйсындырыла. Тәре йөртүчеләр басып алган барлык төбәкләр (хәзерге Эстония һәм Латвия территориясе) Ливония (Ливон ордены) дип аталып йөртелә башлый. XIII гасыр башында, басып алу куркынычы астында, Төньяк Курземедә, ике милләт (ливлар-куршлар) берләшүе нигезендә, ливларның беренче дәүләт яралгысы барлыкка килә. Курземе ливларын буйсындыру 1230 елларда тәмамлана. XIII гасыр ахырына барлык ливлар диярлек Ливон ордены һәм Рига архиепископлыгы биләгән җирләрдәге феодал бәйлелектәге халыкка әйләнә.
1629 елгы Альтмарк солыхы буенча, видземе ливларының яшәгән җирләре Швеция Лифляндиясенә, курземе ливларының җирләре Речь Посполитаяга (Пилтен округы, Курляндия) бирелә. XVII гасырның I яртысында крепостной керәстиян дәрәҗәсендә булалар. XVIII гасырда ливларның җирләре Россия империясе составына керә: видземе – 1700-1721 еллардагы Төньяк сугышы нәтиҗәсендә 1710 елда; курземе – Речь Посполитаяны өченче тапкыр бүлгәләү нәтиҗәсендә 1795 елда.
Ливлар һәм аларның мәдәнияте белән XVIII гасырның II яртысында фәнни яктан кызыксыну башлана (А. В. Хупель һ. б. тарафыннан). XIX гасырның уртасыннан ахырына кадәр ливларның яңарыш чоры бара. Я. Принцис (1796-1868) һәм аның улы Я. Кече-Принцис (1821-1904) ливларның фольклорын җыялар, мәктәп ачалар. Лив зыялылар катламы барлыкка килә.
1920-1930 елларда Латвиядә ливларның фольклоры язып алына, лив теле өйрәнелә. Шул ук вакытта ливларның мәдәнияте көчле ассимиляциягә дә дучар була.
Хуҗалык итү
Видземе ливлары, нигездә, игенчелек белән, курземе ливлары балык тоту, урман хуҗалыгы, төбәкара диңгез сәүдәсе белән шөгыльләнә. Беренче бөтендөнья сугышы вакытында ливларның балык тоту флоты юкка чыгарыла.
Яр буе ливлары берничә гаилә яши торган зур таш йортлардан торган бистәләрдә көн күрә.
Хәзерге заман
1991 елның 19 мартында кабул ителгән канун буенча ливлар Латвиянең төп (автохтон) халкы дип танылган. Латвия фәннәр академиясе 2008 елда хөкүмәт раслаган «Латвия ливлары» программасы нигезендә ливларны комплекслы өйрәнү оештырган. 1992 елдан латыш телендә «Livli» газетасы чыгарыла. 1994 елдан Ригада лив мәдәнияте үзәге эшли, «Ташу» мәгълүмат бюллетене чыга. Ливларның милли һимны бар (композитор Ф. Пациус). 1991-2003 елларда Курземе ярымутравының төньягында «Лив яры» исемле тыюлык яшәп килә. Стайцеледә (Видземе) җирле ливларга багышланган музей ачылган. Мазирбе авылында (Курземе) һәр елны ливлар бәйрәме уздырыла.
Нельнюга (Шорда кушылдыгы)
Нельнюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шорда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD23387
HD23387 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Кече Пяша
Кече Пяша — Широкий чокырында сезонлы рәвештә пәйда була торган су агымы, Пяша елгасы кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Беково районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пяша елгасының сул ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер елгасы, инештән Ворона елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).