cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Байкал дәүләт университеты
Братсктагы филиал
Филиал 2001 елда барлыкка килә. Иркутск өлкәсенең төньяк төбәге һәм Байкал-Амур магистрале зонасы өчен кадрлар әзерләү өчен билгеләнгән. Икътисад һәм хокук өлкәсендә Братскның әйдәп баручы югары уку йорты булып тора.
(3447) Буркхальтер
(3447) Буркхальтер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1956 елның 29 сентябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1956 SC» саналган.
Войново (Силистра өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18456) Mišík
(18456) Mišík — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 8 мартында галимнәр тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 ES» саналган.
Кече Казакбай
Кече Казакбай (Малая Казакбаева) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (98%).
Тәлгать Шаһиев
Шаһиев Тәлгать Мөхәммәтгали улы 1947 елның 15 августында Күлле Киме авылында туа.
1965 елда хәрби хезмәткә алына һәм Сарытау өлкәсендә 3 ел хезмәт итә.
Укуын тәмамлаганнан соң Тәлгать Мөхәммәтгали улы Әтнәбезгә әйләнеп кайта һәм больницада теш табибы булып эшли башлый.
Халык театрында уйнаган рольләре:
Мирсәй Әмирнең “Миңлекамал”ы – Гыйльманов
Мирсәй Әмирнең “Миңлекамал” драмасы белән Бөтенсоюз фестивале лауреаты һәм өченче мәртәбә Бөтенроссия смотры лауреаты. Т.Миңнуллинның “Үзебез сайлаган язмыш” әсәре белән Республика смотрында лауреат.
Бикен-Фоллс (Коннектикут)
Бикен-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коюнҗулу (Чекерек)
Коюнҗулу (Koyunculu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Чекерек илчесенә караган бер авыл (köy).
Виснювек-Вертице
Виснювек-Вертице — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казоре дел Монте (Пистоя)
Казоре дел Монте — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казоре дел Монте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пьерфит-ан-Ож
Пьерфит-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Дир-Крик (Миннесота)
Дир-Крик  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дир-Крик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайерхаммер
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михаил Суетин
Михаил Суетин (1906, Брянск, Орөл губернасы, Россия империясе —1986, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — совет дәүләт эшлеклесе.
Ленинград машинатөзүчелек институтында (1927-1933), БК(б)Ф ҮК каршындагы фирка оештыручылары югары мәктәбендә (1940-1941), БК(б)Ф ҮК каршындагы яңадан әзерләү курсларында (1956-1957) укыган. БК(б)Ф Псков район комитеты беренче сәркәтибе (1938-1939), БК(б)Ф Башкорт өлкә комитеты өченче сәркәтибе (1942), БК(б)Ф Орөл өлкә комитеты өченче сәркәтибе (1943-1944), БК(б)Ф Брянск өлкә комитеты икенче сәркәтибе (1944-1947), БК(б)Ф Воронеж өлкә комитеты икенче сәркәтибе (1949-1950), БК(б)Ф-СБКФ Удмурт өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1950-1957), СБКФ Красноярск край комитеты икенче сәркәтибе (1958-1963), Красноярск край шурасы башкарма комитеты рәисе урынбасары (1963-?). 5 нче чакырылыш РСФСР Югары шурасы депутаты, 4 нче чакырылыш Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Югары шурасы депутаты, СБКФ Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1952-1961).
Сандаловы
Сандаловы (Сандаловы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Людвиково (гмина Битонь)
Людвиково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Константин Олешкевич
Константин Олешкевич (Константин Саввинович Олешкевич,, — , ) — Казанда иҗат иткән архитектор.
Манье (Марна)
Манье — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Калише (Камник)
Калише  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD214994
HD214994 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Газилер (Гебзе)
Газилер (Gaziler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гебзе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Векслер (ай кратеры)
Векслер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 52,4 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Гарри Векслер (1911–1962) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Виска
Виска — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конари (Конинский повяты)
Конари  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свиры
Свиры (Свіры ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Өзтопрак (Испир)
Өзтопрак (Öztoprak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ламбрехтен
Ламбрехтен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(3583) Бердетт
(3583) Бердетт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1929 елның 5 октябрендә Клайд Томбо тарафыннан Флагстафф обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 TQ» саналган.
Рәфкать Хәкимов
Хәкимов Рәфкать Шәяхмәт улы - татар артисты.
Унсигез яшь тулыр-тулмас, 1958 елда Әтнә халык театрына килеп, 1997 елның мартында гомере өзелгән, соңгы көннәренә кадәр сәхнәдә булган Рәфкать Хәкимовны “Әтнә Шәрәфие” дип йөртәләр. Россиянең халык артисты Равил Шәрәфиев үзе дә бу кушамат белән килешә иде... Рәфкать абый бөтен нәсел-нәсәбе белән Олы Әтнәнеке, шушында туган, шушында үскән. Мәктәпне тәмамлагач, бер-ике ел кино-механик ярдәмчесе булып, ат җигеп авылларда кино күрсәтеп йөргән. Бүтән шартларда, бүтән заманда туса, бәлки, ниндидер бөек артист булыр иде Рәфкать абый. Тик һәркемнең үз язмышы – аннан узмыш юк. 30 елдан артык халык театрында эшләү дәверендә Рәфкать Хәкимов бик күп спектакльләрдә уйный, күп санлы истә калырлык образлар тудыра.
1994 елның 28 октябрендә Рәфкать Хәкимовка “Татарстан республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре” исеме бирелде.
NGC 377
NGC 377 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Руслан Олихвер
Руслан Олихвер (Руслан Иосифович Олихвер,, — , ) — Россия волейболчысы, СССР чемпионатларының бронза призчысы (1989/90, 1990/91), Италия чемпионы (1994/95), Бразилия чемпионатларының алтын (1996/97) һәм көмеш  (1995/96) призчысы, Россия чемпионатларының көмеш (2001/02) һәм бронза (2003/04, 2004/05) призчысы, 2000 елгы Олимпия уеннарының көмеш медалье иясе, дөнья чемпионатларының бронза (1990) һәм көмеш (2002) призчысы, Европа чемпионатларының алтын (1991), бронза (1993, 2001) һәм көмеш (1999) призчысы.
Каракүл (Аскын районы)
Каракүл — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452896, — 80204813006.
Илчебай
Халык саны — 82 тирәсендә. Почта индексы — 423750.
Тарих
Илчебай авылы 1747 елда нигезләнгән. Шәбез күле каршында Гәрәй волостеның Әжәкүл, аннары Янҗигит түбәсендә тик асаба башкортлар яшәгән авыл
Актаныштан 8 чакрым төньяк – көнбатыштарак, күлләр янында, 5-6 чишмә бәреп торган тау итәгендә урнашкан. Күренекле тарихчы, археограф Сәет Вахидов 1929 елның җәендә безнең якта археографик экспедициядә була. Һәм Гәрәйхан шәҗәрәсенең 1830 – 1840 елларда язылган нөсхәсенә тап була, бу – мондый шәҗәрәнең иң борынгысы, ул Илчебай тексты дип йөртелә. Кабилә башлыгының XII буын вәкиле  Әҗи Илчебайда яши, аның 6 улы була. Аның җирлектәге ерак бабасы Түбән Гәрәйгә нигез салган Йабанчы була. Аның улы Кунак хуҗа (дүрт угыл атасы) – Мәхмүд – Җанибәк – Җәнҗегет – Пичура – Коңгырбай – Акъегет (шәҗәрәдә 4 улы барлыгы күренә: Акман, Сөләй, Адай һәм Әҗи) – Илчебай, ул – Адай углы. Әлеге кыйммәтле документ Илчебай нәселенең Түбән Гәрәйдә яшәгән бабаларыннан башлануын ачык күрсәтә. Биредә аларга кадәр марилар яшәгән. Монда татар тарихы 1710 – 1712 еллардан башлана, ди өлкәннәр.
XX йөз башында 1080 дисәтинә җирдән файдаланалар. Тагын аучылык, балык тоту, сарык тиресе эшкәртү, тун, толып, чикмән тегү, тула оек басу, умартачылык, кәсеп итү белән дә шөгыльләнәләр.
Иман йорты турында беренче тапкыр 1812 елгы эш кәгазьләрендә телгә алына, мәхәллә 1852 елны рәсми таныла. Мәчет кабат 1913 елда төзелә. 1870 елда – мәдрәсәсе булу билгеле.
1929 елда Мифтахетдин Шириев җитәкчелегендә “Бүләк” хуҗалыгы оеша. Соңыннан күршеләр белән берләшеп, “Таулар”га әйләнәләр. Хәзер “Нур”ҖЧҖ исемендә көн күрәләр.
Башлангыч мәктәп 1920 еллардан бирле эшли, балалар саны кимү сәбәпле, бары 1980 – 1990 елларда ябылып тора.
1 кеше репрессияләнә.
Халкы
1795 елда мондагы 11 авыл арасында иң зурысы була, Куян, Әҗәкүл дә аннан калыша, биредә 38 хуҗалыкта башкортлар:  123 ир-ат, 100 хатын-кыз яши. 1816 елда – 171 ир җенесле башкорт Ильяс Мортазин командасында исәптә тора. 1834 елда башкортлар 382 җан (бу вакытка Гәрәй волостенең Җәнҗегет түбәсенә карыйлар), 1859 елда – 515 ( Такталачык йорт җәмгыятенә кертелгәннәр) асаба башкорт була. 1902 елда Шәрип, соңыннан Такталачык волостена буйсына, 116 йортта 328 башкорт ир-аты исәпләнә, 1905 елда - 664 асаба башкорт, 1912 елда 700 асаба башкорт яши.
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
(18457) 1995 EX7
(18457) 1995 EX7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 5 мартында М. Хирасава, С. Судзуки тарафыннан Нюкаса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EX7» саналган.
Монтеско
Монтеско — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Вокил (авыл)
Вокил  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шо-Гайтс (Колорадо)
Шо-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шо-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Станислав Опацкий
Станислав Опацки (Станислав Флорианович Опацкий,, — , ) — филолог, Казан университеты профессоры.
Пьерфит-ан-Сенгле
Пьерфит-ан-Сенгле — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Висока Гура (Подлясье воеводалыгы)
Висока Гура  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Акшенас
Акшенас — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовиянең Рузай районы, Сарански биләмәләрендә ага. Елга башы Пенза өлкәсенең Исса районында. Сарански эчендә Карнай елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мардей
Мардей — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Блумфилд (Коннектикут)
Блумфилд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калце (Кршко)
Калце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казореле (Пистоя)
Казореле — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казореле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Людвиково (гмина Добре)
Людвиково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайзендорф
Вайзендорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Яңа Алтышево
Яңа Алтышево (Ҫӗнӗ Алтышево, Новое Алтышево) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Вайзендорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голубовка (Партизан районы)
Голубовка (Голубовка) — Диңгез буе краеның Партизан районында урнашкан авыл.
Яңа Алтышево
Почта индексы — 429805. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203825007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200002700.
Свирыдавичы (Смаргонский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яңа Алтышево
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Голубовка (Партизан районы)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Яңа Алтышево
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 46 кешенең яшәве мәгълүм.
Голубовка (Партизан районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Яңа Алтышево
Халык
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (78%), руслар (11%).
Голубовка (Партизан районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (74%), украиннар (17%), кореялеләр (9%).
Анатолий Опря
Анатоли Опря (Анатолій Олександрович Опря,, — , ) — Украина футболчысы (ярымсакчы), РФның 1 нче дивизионы җиңүчесе (2002).
Велер (ай кратеры)
Велер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 28,1 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Фридрих Вёлер (1800–1882) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Лампрехтсхаузен
Лампрехтсхаузен — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Тушево (Мари Ил)
Тушево (Шурмар, Тушево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Високе (гмина Вижайни)
Високе  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наҗия Әскәрова
Әскәрова Наҗия Кәрим кызы - Әтнә халык театры артисты.
1978-1990 елларда шулай ук Олы Әтнә китапханәсе мөдире буларак хезмәт күрсәтә.
Тимонинская
Тимонинская — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Улуй  елгасының сул ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Сылтамалар
Тимонинская
Дир-Ривер (Миннесота)
Дир-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дир-Ривер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4874) Берк
(4874) Берк — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1991 елның 12 гыйнварында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AW» саналган.
Конари (Равицкий повяты)
Конари  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коюнҗулу (Йозгат)
Коюнҗулу (Koyunculu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Йозгат илчесенә караган бер авыл (köy).
Вахит Уразсәхетев
Вахит Уразсәхетев (Wahyt Sähetmyradowiç Orazsähedow,, — , ) — Төркемәнстан футболчысы (һөҗүмче), Төрекмәнстан милли футбол җыелмасы.
Газимустафакемалпаша (Кызылҗаһамам)
Газимустафакемалпаша (Gazimustafakemalpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вылкан
Вылкан — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18458) Caesar
(18458) Caesar — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 5 мартында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EY8» саналган.
Вискри
Вискри — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калце (Логатець)
Калце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пабло Орбаис
Пабло Орбаис (,, — , ) — Испания футболчысы (ярымсакчы), Испания милли футбол җыелмасы әгъзасы (2002-2005), яшьләр арасында дөнья чемпионы (1999), Греция чемпионы һәм Греция кубогы иясе (2012).
Свирыды
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Өзтүрк (Оникишубат)
Өзтүрк (Öztürk) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Калиновка (Чибәркүл районы)
Калиновка (Калиновка) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
HD215038
HD215038 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Марей-ан-Бри
Марей-ан-Бри — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
NGC 378
NGC 378 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Пермская
Пермская (Пермская) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
NGC 378
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пермская
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Людвиково (Накельский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Упканкүл
Упканкүл — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452896, — 80204813007.
Високе (гмина Рачки)
Високе  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бозра (Коннектикут)
Бозра  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ланг (Штирия)
Ланг  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вайкс
Вайкс — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гончаровка
Гончаровка (Гончаровка) — Диңгез буе краеның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), украиннар (18%).
Шугарлоуф (Колорадо)
Шугарлоуф  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шугарлоуф халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конарске (Познанский повяты)
Конарске  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казота (Кремона)
Казота — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казота Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Виспешть
Виспешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Венделин (ай кратеры)
Венделин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 141,2 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Годефрой Венделин (1580–1667) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Пюто-ан-Бессен
Пюто-ан-Бессен — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Иркутск дәүләт бәйләнеш юллары университеты
Иркутск дәүләт бәйләнеш юллары университеты — югары уку йорты, Себер һәм Ерак Көнчыгышның тимер юл транспорты өлкәсендә әйдәп баручы уку һәм Фәнни-инженерлык үзәкләренең берсе.
Тулы исеме — Иркутск дәүләт бәйләнеш юллары университеты югары белем бирү федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе. Университетны гамәлгә куючы — Россия Федерациясе. Гамәлгә куючы функцияләрен һәм вәкаләтләрен федераль тимер юл транспорты агентлыгы башкара.
Оештыру ягыннан Россия Федерациясенең дүрт субъектында һәм Монгол Халык Республикасында филиаллары булган төбәк-тармак университет комплексы. Университет комплексы составына Иркутскта төп вуз, 4 филиал һәм 3 көллият һәм 2 техникум керә.
Тимер юл тармагы һәм халык хуҗалыгының башка тармаклары өчен югары һәм урта һөнәри белем бирү белгечләрен 32 юнәлеш буенча, 12 Урта һөнәри белем бирү белгечлеге буенча әзерли.
Югары уку йорты чыгарылыш сыйныф укучыларын эшкә урнаштыру күрсәткече буенча төбәктә беренче урынны һәм чыгарылыш сыйныф укучыларының уртача айлык хезмәт хакы күрсәткече буенча беренче урынны алып тора.
Ректоры — Каргапольцев Сергей Константинович, техник фәннәр докторы, профессор.
Тарихы
Вакыйгалар һәм даталар:
1934 — ВСИТ үзгәртеп корылу юлы белән Новосибирск инженерлар юллары институты белщн берләштерелә.
1946 — Иркутскта тимер юл транспорты инженерларының Бөтенсоюз читтән торып уку-консультация пункты (УКП) ачыла. УКП Хабаровск институтына тапшырыла.
1961 — УКП филиал статусын ала.
1962 — УКП (филиал) Новосибирск тимер юл транспорты инженерлары институтына тапшырылган.
1963 елның 9 маенда КПСС Үзәк Комитеты һәм СССР Министрлар Советының Иркутск шәһәрендә тимер юл транспорты инженерлары институтын оештыру турында № 533 карары чыга.
1975 ел вузның туган елы дип санала. СССР бәйләнеш юллары министрлыгы 1975 елның 18 июлендәге 1534 номерлы боерыкны чыгара, ул Иркутскта тимер юл транспорты мөстәкыйль институтын (ИрИИТ) ачуга ризалык бирә. Аны ачу өчен база инде була. Институт Курчатова ур., 10, 1, 2 нче катта урнашкан. Калган катларда студентлар өчен тулай торак була.
2002 елның 13 февралендә Россия Мәгариф министрлыгының Аккредитация Коллегиясе карары белән Иркутск тимер юл транспорты инженерлары институты университет статусына ия була.
2005 елның 1 декабрендә РФ Хөкүмәте карары белән университет төбәк-тармак университет комплексы итеп үзгәртелә. Югары уку йорты төбәктә үз структурасында Красноярск һәм Чита тимер юл транспорты техникумнарын, Улан-Удэн тимер юл транспорты көллиятен һәм Иркутск тимер юл транспорты медицина көллиятен берләштереп, бердәнбер университет комплексы булып кала.
(4549) Буркхардт
(4549) Буркхардт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1276 T-2» саналган.
Довер (Миннесота)
Довер  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галимә Сибгатуллина
Галимә Сибгатуллина - Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
1903 елда туа.
23 яшен тутырган крестьян кызы Галимә 1926 елда Габдулла Сибгатуллинга кияүгә чыга. Тормыш иптәше мәдәният хезмәткәре булганга, Галимә дә спектакльләр карарга еш йори башлый. Шәригать кануннарында үскән авыл кызының офыклары киңәя, сәнгатькә, театрга күзләре ачыла. Яшь хатынның сәхнәгә тартылуын тоеп һәвәскәр артистлар Галимәне коллективка өнди башлыйлар.
1927 елдан бирле сәхнәдә.
80 яшенә кадәр сәхнәдә уйнап йөри. 1968 елда “Татарстан АССрның атказанган культура хезмәткәре” дигән исемгә лаек була.
(18459) 1995 FD1
Тарихы
1995 елның 28 мартында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 FD1» саналган.
Каменик (Шмаре-при-Елшах)
Каменик  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Свислач (горад)
Свислач  (Свіслач ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Газимүрселтепеси (Рейһанлы)
Газимүрселтепеси (Gazimürseltepesi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Рейһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вырбино
Вырбино — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җәйге Олимпия уеннары 2008
Җәйге Оли́мпия уеннары́ 2008 (2008 Summer Olympics, Jeux Olympiques d'été de 2008,, транслитерация: 2008 nián xiàjì àolínpǐkè yùndònghuì, 2008 нянь сяцзи аолинпике йүндоңхуэй) — 2008 нче елның 8 августтан 24 августка кадәр Кытай башкаласы Пекинда узган Олимпия уеннары. Рәсми атамасы – XXIX Олимпиада уеннары.
Ярышлар шулай Һоңкоң, Тяньцзинь, Чиңдау, Циньхуандао, Шаңхай һәм Шэньянь шәһәрләрендә дә уза.
Шәһәр сайлау
Пекин XXVII Олимпиада уеннарын уздыручы шәһәр сайлауларында катнаша һәм 1993 нче елның 23 сентябрендә Монте-Карлода узган сайлауларда Сиднейга (Австралия) җиңелә.
2008 Җәйге Олимпия уеннарын оештыручы-шәһәр булып Пекин 2001 нче елның 13 июлендә Мәскәүдә узган 112 нче Халыкара Олимпия Комитеты сессиясендә сайлана. Үзенең төп көндәшләрен (Торонто (Канада), Париж (Франция), Истанбул (Төркия) һәм Осака (Япония) шәһәрләре) Кытай башкаласы сайлауларның ике турында да зур аерма белән җиңә. Уеннар уздырырга теләк белдергән Баңкок (Таиланд), Каир (Египет), Гавана (Куба), Куала-Лумпур (Малайзия), Севилья (Испания) шәһәрләре сайлау исемлегенә кертелми.
Коюньери (Чан)
Коюньери (Koyunyeri) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чан илчесенә караган бер авыл (köy).
Җәйге Олимпия уеннары 2008
Нәтиҗәләр
Ярышларның икенче атнасы башлангач кына алтын запасы арта башлады Елена Исинбаеваның чираттагы рекорд куйды, Гөлнара Сәмитова-Галкина Олимпия уеннарында тәүге тапкыр уздырылган стипльчез ярышында җиңеп, дөнья рекордын яңарткан, хатын-кызлар Россия тарихында беренче тапкыр 4х100 метрлы эстафетада җиңү яулаган, синхрон йөзү осталарының ике алтынны да отты, хатын-кыз теннисчыларның берьюлы өч медаль яулады. Нәтиҗәдә, Россия командасы 23 алтын, 21 кө­меш, 28 бронза медаль отты. Афинада безнең спортчылар 27 – беренче, 27 – икенче, 38 өченче урынны алган иде. Пекинга китәр алдыннан Россиянең спорт түрәләре 38 алтын, 25 көмеш, 45 бронза медальгә өметләнгән иде. Бу хыял чынга ашса, Россия спортчылары АКШны да узып китәр иде. Тик чынлыкта хәлләр көтелгәннән күпкә начаррак булып чыкты. Фаразларны көрәшчеләр генә аклады. Алар 6 алтын, 2 көмеш һәм 2 бронза медаль яулады. Россия Дәүләт Думасы депутаты, өч тапкыр Олимпия чемпионы булып танылган Александр Карелин көрәш ярышларын Көньяк федераль округы беренчелеге дип бәяләде. Җиңел атлетика вәкилләре ярышлар алдыннан 15 алтын медаль яуларбыз дип фаразланган иде. Чынлыкта исә алар 6 алтын, 5 көмеш һәм 7 бронза отты.
Йөзүдә Россия һәм башка ил спортчылары дөньяның "су патшасы" Майкл Фелпс күләгәсендә калды. АКШ спортчысы Пекинда сигез тапкыр беренче урынны алды һәм Олимпиадаларда яуланган алтын медальләр санын 14кә җиткерде.
Уеннар талисманы
Пекин Олимпия уеннары талисманы – Уңыш балалары (福娃 [фу́ва́]). Кытай фәлсәфәсе буенча, Уңыш балалары бишәү, исемнәре: Бэй-Бэй, Цзин-Цзин, Хуань-Хуань, Ин-Ин һәм Ни-Ни. Алар балык, зур панда, олимпия уты, тибет антилопасы һәм карлыгач итеп сүрәтләнәләр. Беренче иҗекләрен укысаң Бэй цзин хуань ин ни (кыт 北京欢迎你 (Bei jing huan ying ni)) гыйбарәсе барлыкка килә. Кытай теленнән ул Пекин сезне сәләмли дип тәрҗемә ителә.
Лангампфен
Лангампфен — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Марей-ле-Пор
Марей-ле-Пор — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Монторйоль (Көнчыгыш Пиреней)
Монторйоль — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Нырса
Нырса — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мишә елгасының сул ярыннан 122 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны бүлᴦeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Четаево (Мари Ил)
Четаево (Чеботай, Четаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Високе (Сокульский повяты)
Високе  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Арзинка
Арзинка — Алатыр елгасының кече кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Лукоянов районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 18 км.
Високе (Сокульский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арзинка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Четаево (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Арзинка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Людвинець
Людвинець — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Венинг-Мейнес (ай кратеры)
Венинг-Мейнес - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 88,7 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Феликс Андрис Венинг-Мейнес (1887–1966) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Николай Русских
Русских Николай Андреевич (1920—1979) — Башкорт АССРның атказанган рәссамы (1977).
Биография
Николай Андреевич Русских 1920 елда Уфа шәһәрендә туган. 1937 елда Уфа театр-сәнгать училищесының сәнгать бүлеген тәмамлый. Рәссам. Станокта башкарылган сынлы сәнгать һәм рәсем сәнгате өлкәсендә эшли.
1939 елда ул Кызыл Армия сафына хезмәткә чакырыла һәм анда 1945 елга кадәр хезмәт итә. Бөек Ватан сугышында катнаша, каты яралана, контузия ала.
1958 елдан алып Рәссамнар берлеге әгъзасы. КПСС әгъзасы. Зур җәмәгать эше алып бара: Башкортстан Рәссамнар берлеге идарәсе әгъзасы итеп сайлана, Рәссамнар берлеге партия бюросы секретаре һәм әгъзасы. Башкортстан Рәссамнар берлеге идарәсе ревизия комиссиясе рәисе (1970 й.)
БАССРның атказанган рәссамы, 1977.
Николай Андреевич Русских — портрет остасы — «Хирург Н. Гатауллин портреты», төркем портреты — «Җыр», «Нигә син кызларга йокларга бирмисең», «Коммунистик хезмәт бригадасы», «Дүртәү» картиналары.
Рәссам А. В. Пантелеев белән бергә Урта Азия калалары буйлап сәяхәт оештыра. Сәфәр сөземтәсенә Уфа күргәзмәләрендә Пантелеевның һәм Русских Николай Андреевичның Урта Азия пейзажы һәм натюрмортлар сериясе барлыкка килә («Бохара көршәкләр»).
Русских Николай Андреевичның картиналары Уфа шәһәрендә М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда һәм шәхси коллекцияләрдә саклана.
Монументаль эшләре:
«Синтезкаучук» заводы мәдәният сараеның фриз мозаикасы (А. В. Пантелеев, Б. Я. Палеха, В. А. Юдин белән берлектә), Стәрлетамак, 1967-1969.
Вайлер-Зиммерберг
Вайлер-Зиммерберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Русских
Монументаль эшләре:
БАССРның Раевка авылы мәдәният йорты интерьерында «Спорт», «Ял», «Музыка» рәсемнәре (Ю. Р. Халитов белән берлектә), 1977.
БАССРның Раевка авылы мәдәният йорты экстерьерында «Сәнгать» мозаикасы (Ю. Р. Халитов белән берлектә), 1977.
Сылтамалар
http://www.hrono.ru/text/2006/fenina05_06.html
Болтон (Коннектикут)
Болтон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзтүркменли (Силифке)
Өзтүркменли (Öztürkmenli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Силифке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(18460) Pecková
(18460) Pecková — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 5 августында Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 PG» саналган.
Конарске (Сьремский повяты)
Конарске  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пюто-ан-Ож
Пюто-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Вистерна
Вистерна — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антониу Гутерреш
Тәрҗемәи хәле
1949 елның 30 апрелендә Португалиянең башкаласы Лиссабон шәһәрендә туган. «Инженер» белгечлеге буенча Югары техник институтны (Instituto Superior Técnico) тәмамлаган (1971). Испан, француз һәм инглиз телләрен камил белә. Католик динен тота.
1973—1975 елларда Югары техник институтта укыта.
1974 елдан — Португалия социалистик фиркасе (ПСФ) әгъзасы, 1992—2002 елларда — ПСФ генераль сәркатибе.
1995-2002 елларда Португалия Республикасының премьер-министры.
2005-2015 елларда БМО качаклар буенча баш комиссары.
2017 елның 1 гыйнварыннан БМО Генераль сәркатибе.
Гаиләсе
I хатыны (1972-1998 елларда) — Луиза (?-1998). Ике балалары (Педру, Мариана) була.
II хатыны (2001 елдан) — Катарина. Хатынының Франсишку исемле баласы бар.
NGC 379
NGC 379 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
HD215147
HD215147 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Казота (Пяченца)
Казота — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Алтыш (Октябрьское авыл җирлеге)
Алтыш авылы (Алтышево, Алтышево) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429850. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203805001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200000200.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1100 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (38%), руслар (54%), украиннар (2%), чуашлар (7%).
Байрем (Коннектикут)
Географиясе
Байрем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камениця (Метлика)
Камениця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лангау
Лангау — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Свислач (Гродзенский районы)
Свислач  (Свіслач ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Центральная Усадьба
Центральная Усадьба (Боголюбовка) — Диңгез буе краеның Пожарский районында урнашкан торак пункт. Федераль классификатор буенча муниципаль статусы — село.
Почта индексы — 692020.
Халык
Халык саны динамикасы:
Високе Дуже
Високе Дуже — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ирмәш (Актаныш районы)
Ирмәш — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Халык саны — 147 тирәсендә. Почта индексы — 423740.
Тарих
XVIII гасырда, Гәрәй кабиләсеннән Жуар нэселненнэн XIII буын вэкиле Ирмәш Ирмәк углы белән нигезләнгән. Тарихчы Әнвәр Әсфәндиярев буенча, 1738 елда башкорт старшинасы Ирмәк Урмашев, йөз башы Мәсәгут Абызаев, Иштәк Ишкининһәм аларның туганнары тарафынан нигезләнә.
Демография
1795 елда 6 йортта 62 башкорт исәпкә алына; 1816 елда 13 йортта 76 башкорт, шул исәптән авылга нигез салучы Ирмәшнең уллары - 77 яшьлек Әдий һәм 53 яшьлек Хисаметдин Ирмяшевлар яши. 1834 елда башкортлар саны 128 була, 1859 елда - 85 башкорт ир-аты теркәлә, 1870 елда 35 йортта - 192 типтяр; 1902 елда - 93 асаба башкорт; 1905 елда - 187 башкорт; 1912 елда 232 асаба башкорт исәпләнә.
1989 елгы җанисәп буенча төп милләт: татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Гарван (Силистра өлкәсе)
Гарван  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4344) Букстехуде
(4344) Букстехуде — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 11 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CR1» саналган.
Вакытны буйсындырган кыз
Режиссёр – Мамору Хосода, сценарист – Сатоко Окудера, продюсерлар – Такаси Ватанабэ, Юитиро Сайто, композитор – Киёси Ёсида.
Сюжет
Макото начар көн кичерә: контроль эшен начар яза, дәрестә янгын чыгарды, тәнәфестә аның өстенә югары сыйныф укучысы төште. Дәресләрдән соң ул, кизү торучы буларак кәгазьләрне илткәндә лаборатория бүлмәсендә мәтәлде. Һәм көн азагында Макотоның велосипедында тормозлар эшләми башлады, һәм иң куркынычлысы – пуез алдында.
Ниндидер могҗиза белән, ул вакыт өчендә бер адым артка ясый һәм ул артка сикерә алганың аңлый. Ләкин соңарак бу башкаларга негатив рәвештә тәэссир иткәнен аңлый...
Бүләкләр
Tokyo Anime Awards җиңүчесе:
Доврей (Миннесота)
Доврей  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Доврей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конин (Новотомиский повяты)
Конин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Куйсары
Кече Куйсары (Малая Куйсарина) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.