cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
V гасыр (б. э. к.)
(2 меңъеллык (б. э. к.) — 1 меңъеллык (б. э. к.) — 1 меңъеллык)
Дүррия
Дүррия (Dürriyə ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Наваполле (Воранавский районы)
Наваполле  (Наваполле ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD195542
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Неримъю
Неримъю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Укъю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Нокта (Һалылые)
Нокта (Nokta) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Болтик (Көньяк Дакота)
Болтик  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Болтик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лигота-Гурна (Стшелецкий повяты)
Лигота-Гурна  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бешпынарлар (Шенкая)
Бешпынарлар (Beşpınarlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Шенкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лигота-Гурна (Стшелецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ерангервиль
Ерангервиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Фрутал
Фрутал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(9820) Hempel
(9820) Hempel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3064 T-1» саналган.
Рордорф (Инн)
Рордорф  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кемеркая (Болвадин)
Кемеркая (Kemerkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Болвадин илчесенә караган бер авыл (köy).
Л’Эгийон
Л’Эгийон (L'Aiguillon) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
Бриу
Бриу — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Җәләлетдинов
Җәләлетдинов ― фамилия.
Ретортильо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Нуове (Модена)
Казе Нуове — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ворриңтон
Ворриңтон (Warrington) — Англиянең Чешир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
8 нче гасырда нигезләнгән.
Хуҗакай (Чиләбе өлкәсе)
Хуҗакай (Худяково) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Темняковщина
Темняковщина (Темняковщина) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Хуҗакай (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Темняковщина
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Хуҗакай (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Темняковщина
Халык
Халык саны динамикасы:
Хуҗакай (Чиләбе өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), татарлар (5%), алманнар (5%).
Темняковщина
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Шошдя
Шошдя — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эзулвини Үзәне
Эзулвини Үзәне ул Эсватини Патшалыгының төньяк-көнбатышында үзән. Шулай ук "Күк Үзәне" буларак мәгълүм, үзән 30 километрга сузыла һәм көнчыгышта Мдзимба калкулыклары белән чиктәш. Свазилендның тарихи башкаласы Лобамба бу үзәндә урнашкан, ул шулай ук Патша Үзәне буларак мәгълүм. Свази тарихында күп риваятьләр урыны. Биредә MR3 юлы урнашкан. Үзән Квалусенига кадәр сузыла. Лобамба Эсватининың закон бирү, традицион, рухи үзәге, Эсватини Парламентының урнашу урыны һәм шулай ук Патшабикә Ана, Патшабикә Нтфомби резиденциясе Лудзини Патша Авылы урнашкан җир. Мсвати III Лобамбадан якынча 10 км (6,2 миль) арада яши. Патша һәм Патшабикә ана ел саен декабрь һәм январь Инквала церемонияләрендә һәм сентябрь камыш биюләрендә шулай ук Патша Краале буларак мәгълүм Лудзидзини Патша Авылында катнаша. Төп манзаралар булып Парламент, Эсватини Милли Музее, Милуэйн Табигать Тыюлыгы һәм Патша Собһуза II Мемориалы Паркы тора. Үзәндә мәшһүр тыюлыклар, шулар арасында 4500 га Милуэйн Табигать Тыюлыгы (1964 елда нигезләнгән) һәм Патша Свази Кояш Кунакханәсе урнашкан. Эсватинида Элузвинида Лобамбада Һөнәрләр Үзәге һәм Свази Милли Музее танылган. Гәрчә үзәндә шәһәр үсеше булса да, ландшафтта күпмедер "йомшак яшел калкулыклар һәм мул болыннарда хайваннар" бар.
Бәрәкәт (мәчет, Сарман)
Бәрәкәт ― Татарстанның Сарман районы үзәге Сарман авылында 2021 елда ачылган ислам гыйбадәтханәсе, мәчет. Сарманның «Тәүфыйк» һәм Җәмигъ (Үзәк) мәчетләреннән соң төзелгән 3нче, район буенча төзелгән 43нче мәчет. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенә карый.
Тарих
2015 елның 14 октябрендә әлеге мәчетнең нигезенә беренче казык кагылган. Сарман районының 1995―1999 еллардагы башлыгы Әнвәр Мәхмүт улы Залаков (1949―2018) теләктәшлеге белән эш башлана. «Татнефть» АҖ матди ярдәме белән, гыйбадәтханәнең фундаменты казыла. Аллаһ йорты күмәк көч белән, халыктан җыелган акчага салына. Төзелеш материаллары сатучылар, мәсәлән, мәчет төзелеше өчен кирәкле товарны түбәнрәк бәягә бирә.
Мәчетнең проекты Түбән Камада эшләнгән. Мәчет төзелешендә татар мәчетләре архитектурасы стиле кулланылган, манарасы түбәсендә булган мәчет төренә керә. Планда ― җидекырлы бина.
Мәчетне ачу тантанасында Татарстан диния нәзарәте исеменнән мөфтинең мөхтәсибәтләр белән эшләү буенча урынбасары Равил хәзрәт Зөфәров катнаша.
Мәчетнең беренче имам-хатыйбы ― Габдерахман ибн Идрис (Галәветдинов).
Урнашуы
Сарманның 3нче мәчете булган Бәрәкәт мәчете Сарман авылының Яр Чаллыдан һәм Яңа Зәйдән керә торган очында, Фатих Кәрим урамында, Татар Илеге елгасы ярында салынган. Мәчет каршында, юл аркылы ― Үзәк базар, ерак түгел район хастаханәсе, автостанция урнашкан. Янәшәдә генә ― Сарманны әйләнеп уза торган юл. Мәчетнең урыны район үзәгенә килгән юлаучылар өчен уңайлы булсын дигән максат белән сайланган.
Тасвирлама
Мәчет бер катлы, заманча төзелеш материаллары кулланылып, төзелгән. Намаз залының һәр ягында биек тәрәзәләр булгач, залда якты. Хатын-кызларга намаз укыр өчен ирләр залында аерым балкон ясалган. Мәчет территориясе төзекләндерелгән, яныннан агучы Татар Илеге яр буе ял урынына әверелгән.
Ранчо-Калаверас (Калифорния)
Географиясе
Ранчо-Калаверас халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Индеецлар биюе (уен)
Индеецлар биюе  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Уен башланыр алдыннан уйнаучылар так-җөпләрне билгеләп аерылалар. Алар аралашып басалар һәм, аерылып торсынга, җөпләр сул кулларына яулык бәйлиләр. Уенда таклар белән җөпләр бер-берсен тартып, шул утыртылган агачларны аудартырга тырышалар. Шулай тартышу вакытында кем агачларның берәрсен аударса, ул уеннан чыга.
Кайсы як уенчылары җиңеп чыга, аларны җиңелүче якныкылар аркаларына атландырып уен урынын бер кат әйләндерәләр.
(17428) Шарлеруа
(17428) Шарлеруа — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 28 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 DL» саналган.
Ямагата (Ямагата)
Ямагата — Япония дәүләтенең Ямагата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ямагата шәһәре 1889 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 255370 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 670 кеше тәшкил иткән.
Грандвью (Индиана)
Грандвью  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасады (Астравецкий районы)
Навасады  (Навасады ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вильча-Клода
Вильча-Клода — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ядмас
Ядмас — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Олы Лоптюга елгасының уң ярына тамагыннан 66 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Кылыгазы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валя-Дреганулуй
Валя-Дреганулуй — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрутуозу-Гомис
Фрутуозу-Гомис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Робледа
Робледа — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роренфельс
Роренфельс — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буасо (Луар һәм Шер)
Буасо — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Лигота-Добродзенска
Лигота-Добродзенска — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD195554
HD195554 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(9821) Gitakresakova
(9821) Gitakresakova — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4033 T-1» саналган.
Ерель
Ерель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Ноһут (Сиверек)
Ноһут (Nohut) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бешсарай (Сеетгази)
Бешсарай (Beşsaray) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сеетгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17429) 1989 GD1
(17429) 1989 GD1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 3 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 GD1» саналган.
Боунстил (Көньяк Дакота)
Боунстил  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Казе Нуове (Парма)
Казе Нуове — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Боунстил (Көньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Нуове (Парма)
Географиясе
Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мәҗитов
Мәҗитов — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән Мәҗид («данлы, мактаулы») сүзеннән ясалган.
Вильче (Великопольское воеводалыгы)
Вильче  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ранчо-Муриета (Калифорния)
Ранчо-Муриета  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ранчо-Муриета халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасады (Беняконски авыл советы)
Навасады  (Навасады ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Теребиловка (Киров өлкәсе)
Теребиловка (Теребиловка) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), татарлар (4%).
Ниавож
Ниавож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лун-Вож елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иске Пристань (Татарстан)
Иске Пристань — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — авыл (федераль классификатор буенча).
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Фундан (Эспириту-Санту)
Фундан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Язиньга
Язиньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 908 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шуармучаш
Шуармучаш (Шуармучаш, Шуармучаш) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,5%), урыслар (4,5%).
Кемеркая (Адыяман)
Кемеркая (Kemerkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
HD195638
HD195638 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Навасады (Вавкавыский районы)
Навасады  (Навасады ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Мифтахетдин Акмулла
Мифтахетдин Мөхәммәдъяр улы Акмулла (27 декабрь 1831, Дүсән, Бәләбәй өязе, Уфа губернасы — 27 октябрь 1895, Троицки–Златоуст юлы) — шагыйрь һәм мәгърифәтче.
Башкорт, татар һәм казакъ телләрендә иҗат иткән.
Иҗат
Акмулла төрле урыннарда яши, эшли. Уку–язу, белем бирүдән тыш, балта остасы, тимерчелек һөнәре белән дә шөгыльләнә; матур моңлы тавыш белән җырлый да; тыңлаучыларны мавыктырырлык итеп сөйли дә, шигырьләр дә укый.
Акмулланың безгә билгеле иҗат мирасы әлләни зур түгел. Шагыйрьнең җыентыклары Казанда берничә мәртәбә нәшер ителгән (1892, 1904, 1907 елларда). Акмулла әсәрләре мәрсия, мәдхия, робагый, шигъри хат, газәл, мөнәҗәт жанрларында иҗат ителгән. Шагыйрьнең иң беренче басылган зур әсәрләреннән берсе – «Дамелла Шиһабетдин хәзрәтнең мәрсиясе» (1892) Акмулланы барлык төрки телләрдә сөйләшүче укымышлыларга таныта.
Акмулланың әсәрләре тирән һәм фәлсәфи эчтәлекле, поэтик эшләнешләре камил булу белән аеруча игътибарга лаек. Ул чын мәгънәсендә шигырь остасы, XX гасыр мәгърифәтчелек әдәбияты тарихында тирән эз калдырган, шигырь мәктәбе тудырган әдипләрнең берсе һәм күренеклесе.
Үлеме
Акмулланың үлеме көтелмәгәндә һәм үкенечле була. Ул 1895 елның 27 октябрендә каршы төндә Троицкидан Зылатауска барганда, Мияс заводыннан ерак түгел юлбасарлар тарафыннан үтерелгән. Миәстә әдип кабере өстендәге ташка гарәпчә текст уеп язылган. Татарчага юлга-юл тәрҗемәсе: Шаһидләрчә үтерелгән, 1313 елда сигезенче җөмади-әл-үләда, җомга көнне кичен; Акмулла исеме белән билгеле мелла Мифтахетдин, нәсел буенча атасы Мөхәммәдъяр хәлфә, тәрбия буенча атасы Камалетдин. Тәмам, бетте Күрсәтелгән дата 1895 елның 26 октябрьдән 27 гә каршы төнгә туры килә. 1980 елда иске, ишан Зәйнулла Рәсүлев куйдырган ташны Уфадан килгән делегация алып ташлый һәм аның урынына "Туксанбай" версиясен куәтләгән язулы мәрмәр плитә куя.
Бурре (Луар һәм Шер)
Бурре — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Куләсә сугу
Куләсә сугу  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Уен гадәттә авыл урамында уйнала. Балалар шобага әйтешләре ярдәмендә ике командага бүленәләр. Һәрберсендә бер башы кәшәкә сыман бөгелгәнрәк 1,5—2 м чамасындагы таяклар була. Уен башланганчы ук күп итеп уртача юанлыктагы агачтан күләсәләр (тәгәрмәчләр) кисеп куялар.
Бер команданың иң беренче торучысы каршы якка таба күләсәне тәгәрәтеп җибәрә. Каршы як команда кешеләре аны туктатырга һәм «үтермичә» (күләсәне яссы ягына егылтмыйча) кире якка сугып җибәрергә тырышалар. Гомумән, һәр як күләсәне үз ягында «үтермәскә» тырыша. Чөнки, күләсәне тәгәрәткән яисә сугып җибәргән команданың баш кешесе күләсә «үлгән» җиргә килеп, калганнары аның артына тезеләчәк. Ә тәгәрмәчне «үтергән» як кирегә таба чигенеп баса. Шулай итеп, командалар бер-берсен әле бер якка, әле икенче якка куып йөртәләр.
Роблиса-де-Кохос
Роблиса-де-Кохос — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәйфелгабит Мәҗитов
Сәйфелгабит Мәҗитов, Сәйфелгабит Мәҗит улы Мәҗитов, Seyfulgabit Madjitov (1867, Казан губернасы, Үртәм — 1938, Каракалпакстан АССР, Нөкис) — шагыйрь, прозаик, драматург, шура-фирка хезмәткәре, журналист, каракалпак совет әдәбиятына нигез салучыларның, беренче каракалпак әлифбасын төзүчеләрнең, каракалпак мәктәбе өчен беренче дәреслекләр язучыларның берсе, беренче каракалпак совет драматургы. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1934 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1867 елда Казан губернасы (хәзерге Арча районы) Үртәм авылында туган. 1877 елдан гаиләсе белән Урта Азиядә: башта Актүбәдә, аннары Коңгырат шәһәрендә яши. Коңгыратта Мөхәммәт Шәриф Суфизадә мәдрәсәсен тәмамлаган С. Мәҗитов волость башлыгы сәркатибе булып эшли башлый. Бердах белән таныша, шигъри әйтешләрдә катнаша. 1905 елдан соң күпләп чыга башлаган татарча газета-журналларны күпләп алдыра, үз шигырьләрен дә аларга җибәреп тора. Мәктәп-мәдрәсә ачарга хыяллана. Каракалпак фольклорын, шагыйрьләрнең әсәрләрен язып бара. 1928 елда аларны китап итеп бастыра.
Октябрь инкыйлабыннан соң шура-фирка органнарында эшли. «Беренче адым» (1924) газетасын һәм «Хезмәт әдәбияты» (1931) журналын нигезләүдә катнаша. «Иркен Каракалпак» ( ٴيركين قاراقالپاق ) (соңрак «Кызыл Каракалпакстан», «Совет Каракалпакстаны») газетасының җаваплы сәркатибе булып эшли. 1924 елдан гарәп графикасындагы, 1929 елдан соң латин язулы каракалпак телендә дәреслекләр, уку-укыту программалары, методик ярдәмлекләр төзү эшендә катнаша. 1938 елда сәяси золым корбаны була: кыйналулардан соң, судка хәтле вафат була.
Иҗаты
Беренче шигырьләре 1907 елда дөнья күрә. И.А. Крылов мәсәлләрен, Тукай шигырьләрен тәрҗемә итә. Күп санлы шигырьләр («Каракалпак», «Ирек таңы», «Кызларга», «Кит, кит», «Укудандыр», «Гамең бар» һ.б.), шулай ук «Ирназар батыр» (1926), «Сабак», «Егет булдык», «Соңгы киртә» (1928), «Багдагөл» (1934), «Кара йөрәкләр», «Гөләм-Тайман» драмаларының, «Сөен белән Сара», «Калморат», «Унтугыз», «Җомагол», «Байбәтчә» исемле күләмле проза әсәсрләре авторы. Сәхнә әсәрләре Шымбай, Коңгырат, Түрткүл театрларында кат-кат куела.
Гринвилл (Индиана)
Гринвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Курга
Кече Курга — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсенең Нязепетровский районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Курга елгасының уң ярыннан 4,9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17430) 1989 KF
(17430) 1989 KF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 31 маенда Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 KF» саналган.
Йонедзава
Йонедзава — Япония дәүләтенең Ямагата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Йонедзава шәһәре 1889 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 91704 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 167 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 548.74 км² тәшкил итә.
Лигота-Дольна (Ключборский повяты)
Лигота-Дольна  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Дулче
Валя-Дулче — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильчин (Великопольское воеводалыгы)
Вильчин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Росбах (Түбән Бавария)
Росбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шпелнака
Шпелнака — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9822) Hajdukova
(9822) Hajdukova — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Камское (мәгънәләр)
Ка́мское:
Фуниландия
Фуниландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гиләкәран
Гиләкәран (Giləkəran ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Нибель (елга)
Нибель — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 137 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17431) Sainte-Colombe
(17431) Sainte-Colombe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 3 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 RT» саналган.
Ишәле (мәгънәләр)
Ишәле́:
Никита Салогор
Никита Салогор (, Константиновка, Херсон губернасы, Рәсәй империясе —, Кишинәү, МССР, ССРБ) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе, МССР Югары шурасы рәисе (1941-1947), Молдавия коммунистик фиркасе үзәк кәмититенең беренче сәркәтибе (1942-1946). 1-2 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Камское (Камбарка районы)
Камское (Камское) — Удмуртиянең Камбарка районындагы авыл (элек — шәһәр тибындагы бистә), Нефтебаза авыл җирлеге үзәге. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 834 кеше (2010).
Почта индексы — 427952, ОКАТО коды — 94220820005.
География
Авыл Чулман елгасы янында, Камбаркадан 4 километр төньяк-көнбатыштарак уранаша.
Тарих
Авыл 2005 елның 28 мартында барлыкка килгән. Элек ул Кама штб-ның өлеше булган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Социаль инфраструктура
Мәктәп, балалар бакчасы, фельдшер-акушерлык пункты, китапханә, клуб.
Еркевиль (Манш)
Еркевиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Навасады (Гродзенский районы)
Навасады  (Навасады ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ранчо-Сан-Диего (Калифорния)
Ранчо-Сан-Диего  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ранчо-Сан-Диего халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ноһуталан (Явузэли)
Ноһуталан (Nohutalan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Явузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Локеш Гһош
Локеш Гһош (Бенгаль телендә: লোকেশ ঘোষ, Һинди телендә: लोकेश घोष) Бенгаль фильм актёры.
Цвиллинга
Цвиллинга (Цвиллинга) — Чиләбе өлкәсенең Чесма районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (33%), татарлар (5%), украиннар (11%), казахлар (49%).
Вильчина
Вильчина — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бурсе
Бурсе — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Атнагол (мәгънәләр)
Атнаго́л:
Рольян
Рольян — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лигота-Дольна (Стшелецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брандон (Көньяк Дакота)
Брандон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Брандон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Нуове (Пяченца)
Казе Нуове — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бөркенһед
Бөркенһед (Birkenhead) — Англиянең Мерсисайд графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
(17432) 1989 SR
(17432) 1989 SR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 29 сентябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SR» саналган.
Тетеринская
Тетеринская (Тетеринская) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Ниедзьвож
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD195692
HD195692 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Таеш (мәгънәләр)
Тае́ш:
Фуркин
Фуркин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шпринг
Шпринг — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синдзё (шәһәр)
Синдзё — Япония дәүләтенең Ямагата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Синдзё шәһәре 1949 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 39808 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 178 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 223.08 км² тәшкил итә.
Як-Пом-Иоль
Як-Пом-Иоль — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Олы Мадмас елгасының сул ярына тамагыннан 13 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кемеркөй (Чаэли)
Кемеркөй (Kemerköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Чаэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Вильчинець (Великопольское воеводалыгы)
Вильчинець  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чиналы
Чиналы  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Балалар иң беренче һәрберсенә 60—70 сантиметр озынлыктагы бер башы тотар өчен җайлап юнылган таяк әзерлиләр. Билгеле бер урынга казык кагып, казык өстенә «чина» утыртыла. Чина баганасыннан бер якка адымлап, адым саен сызык сызып, 5 урында таяк ыргыту сызыкларын билгелиләр. Санамыш ярдәмендә көтүче сайлап куялар. Аннан барлык балалар «чина» баганасы янына тезелеп, таякларны аяк башына утыртып команда белән чәйкәлдереп ераклыкка ыргыталар. Кемнең таягы иң ерак китсә, шул чинага беренче ыргытучы була, кемнең аннан якын — ул икенче һ. б. Моны алар таяклары янына барып баскач билгелиләр. Аннан соң таякларын алып казыкның ыргыту сызыклары билгеләнгән ягына чыгалар. Ыргыту чират белән иң ераккы сызыктан (сержантский) башлана. Ыргыткан кеше чина баганасына таягын тидереп чинаны очырып җибәрә. Ә көтүче чинаны барып алып йөрегәнче, таягын алып ыргыту ягына чыгып өлгерергә тиеш. Шулай итә алса, ул сержант була.
Ыргытучы чина агачы турылыгын көтүчедән соң үтсә, ул көтүче була. Әгәр таягын ала алмаса, ул шунда ята бирә. Башкалар уенны дәвам итә. Алар ыргытканда гына ераккарак очса, башкалар белән берлектә ул да таягын «коткара» ала. Әгәр таякларның барысы да ыргытылып, берсе дә ала алмаса, көтүче чина казыгы турысыннан өч адым сикереп атлый да таякларның берсенә чинаны ыргыта. Кемнекенә тисә, шул көтүче була.
Әгәр икенче сызыктан ыргытып шулай уңышка ирешсә — әфисәр, өченче сызыктан — капитан, дүртенче сызыктан — генерал, бишенче сызыктан маршал була. Маршал инде сызыктан ыргытып маташмый, чина казыгы янына килеп, чинаны таягы белән сугып кына очыра. Маршал чик сызыкларын да иркен чыгып йөри ала.
Гринс-Форк (Индиана)
Гринс-Форк  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Телфорд
Телфорд (Telford) — Англиянең Шропшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
1963 дә нигезләнгән.
(17433) 1989 SV2
(17433) 1989 SV2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Валя-Еней
Валя-Еней — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ранчо-Санта-Фе (Калифорния)
Ранчо-Санта-Фе  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ранчо-Санта-Фе халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9823) Annantalova
(9823) Annantalova — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4271 T-1» саналган.
Сальватьерра-де-Тормес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Бастид-де-Беспла
Ла-Бастид-де-Беспла (La Bastide-de-Besplas) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Ариз-Лез кантонына карый.
Навасады (Дзятлавский районы)
Навасады  (Навасады ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ерудвиль
Ерудвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Гиләпарго
Гиләпарго (Giləparqo ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Буффри
Буффри — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Михайловка (Мари Ил)
Михайловка (Михайловка, Михайловка) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (69,6%), урыслар (28,7%).
Мартыново (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Малаяз (Йөрүзән кушылдыгы)
Малаяз — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Йөрүзән елгасының сул ярыннан 177 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км. Малаяз һәм Татар Малаязы авыллары урнашкан.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Нуове (Реҗо Эмилия)
Казе Нуове — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Навасады (Доцишски авыл советы)
Навасады  (Навасады ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Браянт (Көньяк Дакота)
Браянт  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Браянт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лигота-Замецка
Лигота-Замецка — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николае Коваль
Николае Коваль (, Каменка, Подолье губернасы, Рәсәй империясе —, Кишинәү, МССР, ССРБ) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе, МССР Министрлар шурасы рәисе (1945-1946), Молдавия коммунистик фиркасе үзәк комитетынең беренче сәркәтибе (1946-1950). Молдавия коммунистик партиясенең Үзәк комитеты әгъзасы (1961-1970), 2-3 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Росхауптен
Росхауптен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сейл
Сейл (Sale) — Англиянең Зур Манчистыр графлыгында урнашкан шәһәр.
Росхауптен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ноһутлу (Пүтүрге)
Ноһутлу (Nohutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Пүтүрге илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17434) 1989 SN3
(17434) 1989 SN3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 26 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SN3» саналган.
Шавал
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вильчна (Великопольское воеводалыгы)
Вильчна  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тимки
Тимки (Тимки) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Никола-Ёль
Никола-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Велью елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
(9824) Marylea
(9824) Marylea — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Никола-Ёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9824) Marylea
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3033 T-2» саналган.
Василий Ушков
Тормыш юлы
Василий Ушков 1871 елның 30 декабрендә (1872 елның 11 гыйнварында) Алабугада сәүдәгәрләр гаиләсендә туа, анда ул 1889 елда реаль училищены тәмамлый. Аннары Мәскәүгә китә, анда Мәскәү реаль училищесында өстәмә сыйныфны тәмамлый (1890) һәм Император Мәскәү техник училищесына (ИМТУ) укырга керә. 1896 елда инженер-технолог исеме белән техник училищеның инженер-технологик бүлеген тәмамлый һәм Түбән Новгород губерна земствосында хезмәт итә башлый. Биредә ул илдә беренчеләрдән булган агачны коры перегонка заводларының берсен төзи, анда серкә кислотасы һәм формалин алу өчен чимал җитештерелә. Ә Беренче бөтендөнья сугышы вакытында ул күкерт һәм азот кислоталары җитештерү заводларын оештыру белән шөгыльләнгән.
Мәскәүгә кайткач, ИМТУда (соңыннан — МЮТУ) укыта башлый; училищеның аналитик лабораториясе каршындагы югары штаттан тыш лаборант була (1904); 1916 елдан — химия технологиясе профессоры. Ягулык технологиясе буенча лекцияләр, шулай ук минераль технологияләр һәм урман химиясе буенча курслар укый. 1918 елдан ректор вазыйфаларын башкара, 1919 елның 5 маеннан Мәскәү югары техник училищесы ректоры була, 1920 елда вазыйфаны Иван Калинниковка тапшыра. 1924 елда Сергей Ланговой үлгәннән соң, органик матдәләр технологиясе кафедрасын ала һәм үзенең фәнни эшчәнлеген бары тик урман химиясе мәсьәләләренә генә багышлый.
1931 елның 2 июлендә Кисловодскта вафат була. Мәскәүдә Ваганьков зиратында җирләнгән.
Бештам (Айбасты)
Бештам (Beştam) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Айбасты илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD195725
HD195725 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сальдеана
Сальдеана — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.