cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иске Кәкерле
Авыл сулары
Иске Кәкерлене урталай бүлеп, Карлы суы агып уза. Авылның бер ягын Аръяк, икенчесен Югары оч дип йөртәләр. Карлы суына тагын Шарылдавык елгасы килеп кушыла. Шарылдавык дип ул шарлап аккан өчен аталган. Моннан тыш, Кара елга, Сусыз елгалар бар. Авыл читендәге Исай күле — сай гына, төбе комлы, түгәрәк күл. Авылда Төхфәт исемен алган күл бар. Аны табигать сөюче Төхфәт исемле кеше карап торган. Күл Төхфәт абзыйның өе каршында урнашкан, үзе түгәрәк, төбе ташлы булган. Авыл янында Торна тавы дип аталган кечкенә генә бер тау сузылган. Ул торнага охшаган: очлы, ягъни нечкә генә булып өскә сузылып, башын бераз иеп торган сыман. Тау тәбәнәгрәк һәм сары туфраклы. Аннан башка авылда Текә тау һәм Йолдыз таулары бар.
Тынычлык очы
Халык авылдагы кайбер географик берәмлекләрне үзенең рухи халәтен чагылдырган сүз белән атаган. Авылның бер урамы Тынычлык очы дип йөртелә. Бу урамнан транспорт йөрми, ул бик тыныч, яшеллек күп, табигате матур. Шуңа да аның исеменә «тынычлык» сүзе килешеп тора. Моннан башка тагын Котылдык урамы, Үзил урамы, Әрем урамы һ. б. бар.
Хисле бакча
Авылда Хисле бакча исеме алган бер бакча бар. Бу нигезнең хуҗалары вафат булгач, бакча һәм йорт караучысыз кала. Бакчаның рәшәткә кырыйларына ап-ак каеннар утыртылган. Алар җимеш агачларын җил-давыл аудармасын өчен хезмәт иткәннәр. Бу бакча авыл халкының ял итә торган урынына әйләнгән. Хәзер ул бакчаны табигать музее буларак саклыйлар.
Узса тамагы
Узса тамагы дип йөртелгән тагын бер урын бар. Ул — урамдагы канауларны хәтерләткән бер тамак. Язгы ташу вакытларында Карлы елгасында һәм басудагы чокыр-чакырларда су бик күп була. Су ташыганда шушы тамак ычкынып китә һәм бөтен су авылга төшә. Элек, имин генә узып китсә ярар иде бу дип, авыл халкы борчылып күзәтеп торган. Шул сәбәпле бу тамакны Узса дип атаганнар. Урманнарны халык Кара урман һәм Атламыш дип атап йөртә.
Климат
Климат уртача континенталь. көппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.8 °C.
Ашагыкараҗасу (Олур)
Ашагыкараҗасу (Aşağıkaracasu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8138) 1980 FF12
(8138) 1980 FF12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 20 мартында галимнәр тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FF12» саналган.
Пюижирон
Пюижирон — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Кылбаш (Сарычам)
Кылбаш (Kılbaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стрийки (Мазовия воеводалыгы)
Стрийки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дударава (Добрушский районы)
Дударава  (Дударава ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шатлар (коммуна, Лимузен)
Шатлар (коммуна, Лимузен) — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Хоэнтурм
Хоэнтурм (Hohenthurm) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бибешть
Бибешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Адриан-дель-Валье
Сан-Адриан-дель-Валье — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Пшезьдзедза
Пшезьдзедза — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Адриан-дель-Валье
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15480) 1999 CB14
(15480) 1999 CB14 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә Н. Кавасато тарафыннан Уэнохара обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CB14» саналган.
Стейтенвилл (Джорджия)
Стейтенвилл  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
HD162613
HD162613 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Стейтенвилл (Джорджия)
Географиясе
Стейтенвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD162613
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Каза дел Маринаро (Римини)
Каза дел Маринаро — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза дел Маринаро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эйткин (округ, Миннесота)
Эйткин — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эйткин шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1857 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 15 771 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 4712 км² тәшкил итә.
Шума (Конда кушылдыгы)
Шума  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Конда елгасының сул ярына тамагыннан 343 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лабунь-Великий
Лабунь-Великий — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Староуткинск
Староуткинск (Староуткинск) — Свердловск өлкәсенең Староуткинск шәһәр округы составына керүче шәһәр тибындагы бистә.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Стриковице-Блотне
Стриковице-Блотне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Отасилиу-Коста
Отасилиу-Коста — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рудник-Перший
Рудник-Перший — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Некраса
Некраса — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кеза елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дьюи (Раск, Висконсин)
Дьюи  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Финта-Маре
Финта-Маре — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8139) Paulabell
(8139) Paulabell — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 31 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 UM1» саналган.
Дудзичы (Калинкавицкий районы)
Дудзичы  (Дудзічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Хоэнтрам
Хоэнтрам (Hohentramm) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пахнутиха
Пахнутиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кече Какша елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Altın baylığı
Altın baylığı yäki Altın rezervı - Üzäk bank yäki aqça ministrlığı qaramağında bulğan altın zapası, altın-valüta rezervı öleşe bula. 2012 yılğa dönyada çığarılğan altın bar awırlığın 174 100 tonna täşkil itä (60% ı 1950 yıldan soñ çığarılğan).
Bötendönya altın şurasınıñ bäyäse buyınça bar illär altın rezervları küläme - 30 000 tonna.
Maqsat
Başta altın rezervı milli valütanı ekvivalent qimmätlege belän tä'min itä ide.
Xäzerge waqıtta altın rezervı antikrizis rezervı bularaq qullanıla, häm awır çorda milli valütanı qüätli.
Altın zur baylığı ilneñ zurraq iqtisadi bäysezlegen tä'min itä.
İllär altın baylıqları
AQŞ iñ zur altın rezervına iä bula. Rusiä soñğı 10 yıl däwamında altın rezervın iñ tiz üsterä torğan il bula.
2013 yılda Altın çığaru buyınça Rusiä 3-nçe urında tora ide (Qıtay häm Avstraliädän soñ). Rusiäneñ altın baylığı 66% ı Rusiä Bankı üzäk saqlaw urınında tora.
altın rezervı isemlektä quyılmağan (bäyäläre 340-900 tonna).
Шатлю-ле-Марше
Шатлю-ле-Марше — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Громовая
Громовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Түбән Терсь елгасының сул ярыннан 63 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Пшенно
Пшенно — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ратьер
Ратьер — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Андрес-дель-Рабанедо
Сан-Андрес-дель-Рабанедо — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15481) 1999 CK19
(15481) 1999 CK19 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CK19» саналган.
Ашагыкараман (Коньяалты)
Ашагыкараман (Aşağıkaraman) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коньяалты илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вайола (Канзас)
Тарихы
Вайола шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кужнур (Яңа Торъял районы)
Кужнур (Кужнур, Кужнур) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Стриковице-Гурне
Стриковице-Гурне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лабунь-Мали
Лабунь-Мали — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каза дел Медико I (Фрозиноне)
Каза дел Медико I — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза дел Медико I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бибирешть
Бибирешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бюривиль
Бюривиль (Buriville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,44 км².
Милаки
Милаки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Адэр (округ, Миссури)
Адэр — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Керксвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1841 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 25 135 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1471 км² тәшкил итә.
(8140) Hardersen
(8140) Hardersen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EO15» саналган.
Кылдуман (Кызылтепе)
Кылдуман (Kılduman) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ояпоки
Ояпоки — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амапа штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хоэнварслебен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Co Freyzer
Co Freyzer yäki Cozef William "Co" Freyzer (inglizçä Joseph William "Joe" Frazier; 1944-2011, AQŞ) — AQŞ hönäri boksçısı, Olimpiä çempionı (1964), awır ülçäw törendä çığış yasağan.
Dönya çempionı (WBC, awır ülçäw) 1970-1973. Dönya çempionı WBA versiäsendä 1970-1973.
Freyzer "Rokki" filmnarınıñ qaharmanı Rokki prototibı bulıp tora.
Qazanışları
1971 yılda ike ciñelmägän çempion Co Freyzer häm Möxämmät Ali boks köräşendä oçraşa. 15-nçe raundta Co Freyzer Möxämmät Aline ciñä, bu Alineñ berençe ciñelüe bula.
1973 yılda tağı ike ciñelmägän boksçı Co Freyzer häm Corc Forman boks köräşendä oçraşa. Forman 2-nçe raundta texnik nokaut belän ciñä.
1981 yılda Co Freyzer bokstan kitä.
Berniçä filmda töşerelä: Rokki (1976), "Färiştälär yortı" (1994).
2011 yılda bawır yaman şeşennän Filadelfiä hospisında ülä. Anıñ cenazasına bokstağı töp köndäşe Möxämmät Ali kilä.
Рудник-Шляхецкий
Рудник-Шляхецкий — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шатлю-Мальвале
Шатлю-Мальвале — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Әбу Зәрр әл-Гыйфари
Әбу Зәрр әл-Гыйфари (أبو ذر الغفاري; ? - һ. 32, 651 ел) Мөхәммәд галәйһиссәләмнең билгеле сәхабәләренең берсе. Чын исеме:Җундуб ибне Җәнада.
Әбу Зәрр исламга кадәр үк потларга табынудан баш тарта, ә бераллалыкка өндәүче пәйгамбәр килгәнен ишеткәч, энесе Әнисне аның янына дине турында белешергә җибәрә, ә аннары үзе Мәккәгә килә, ләкин беркемгә дә шәһәргә килү максатын әйтми. Ул Мөхәмәмәд галәйһиссәләмне Кәгъбә янында көтә. 3 төнне Әбу Зәрр Гали ибне Әбү Талиб йортында үткәрә, ә аңа шәһәргә килү сәбәбәен әйткәч, Гали аны Мөхәммәд галәйһиссәләм янына алып бара. Әбү Зәрр Мөхәммәд галәйһиссәләмне "Әссәләмү галәйкүм" дип сәләмләгән беренче кеше була, шуннан соң бу сәләмләү киң тарала. Әбү Зәрр, бераз Мәккәдә торгач, кире кабиләсенә кайтып, аларны исламга чакыра башлый. Кабиләсенең күп өлеше аңа иярә, ә калган өлеше, Мәккәне ачудан соң, ислам динен кабул итә.
Чокыр сугышыннан соң, Әбү Зәрр Мәдинәгә күчә. Мөхәммәд галәйһиссәләм үлеменнән соң, ул шам җирләренә китә, анда Әбу Бәкер һәм Гомәр хәлифә булган вакытта яши. Госман, хәлиф итеп сайлангач, аны Мәдинәгә чакыра, ә бераздан шәһәр янындагы әр-Рабзә авылына җибәрә.
Әбү Зәрр һ. 32 елда вафат була.
Форт Стюарт
Форт Стюарт — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Форт Стюарт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дунай (Буда-Кашалёвский районы)
Дунай  (Дунай ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Иске Кыязлы
Иске Кыязлы — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Дюпонт (Висконсин)
Дюпонт  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стриковице-Подлесьне
Стриковице-Подлесьне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15482) 1999 CB21
(15482) 1999 CB21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CB21» саналган.
Пшесека (Түбән Силезия воеводалыгы)
Пшесека  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олег Николаев (1969)
Олег Алексеевич Николаев (10.12.1969, Чербай, Кызыл Чутай районы, Чуаш АССР, РСФСР, СССР) — Россия дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, экономист. Чуаш Республикасы Башлыгы вазифасын вакытлыча башкаручы (2020 елның 29 гыйнварыннан), Чуашстан Республикасы Министрлар Кабинеты Рәисе (2020 елның 6 февраленнән).
Татар Бояры
Татар Бояры (Тат-Бояры) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.
Олег Николаев (1969)
"Гадел Россия" сәяси партиясенең Үзәк Советы әгъзасы». Дәүләт Думасының милләтләр эшләре буенча комитеты рәисе (22-29 гыйнвар 2020)
Дәүләт Думасы депутаты (2016 елның 18 сентябреннән 2020 елның 29 гыйнварына кадәр).
Биография
Олег Николаев 1969 елның 10 декабрендә Чуаш АССРның Кызыл-Чутай районы Чербай авылында чуаш крестьян гаиләсендә туа.
Татар Бояры
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (3%), татарлар (97%).
(8141) Николаев
(8141) Николаев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 20 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SO4» саналган.
HD162630
HD162630 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Джеймс Кэмерон
Джеймс Кэ́мерон (сирәк Джеймс Ка́мерон, James Cameron;, Капускасинг, , Канада) — Канада кинорежиссёры, сценаристы, продюсеры. Ике иң зур фильм төшергән: 11 «Оскар» премиясе алган «Титаник» (1997), 3 «Оскар» премиясе алган «Аватар». Шулай ук Терминаторны да ул уйлап чыгарган. TED конференциясендә чыгыш ясаганы бар.
Шумья
Шумья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Юконда елгасының уң ярына тамагыннан 199 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Никифора
Никифора – Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Немда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Пычрак (Том кушылдыгы)
Пычрак (Зур Пычрак) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 343 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Никифора
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пычрак (Том кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клин районы
Кли́н райо́ны (Кли́нский райо́н) — Мәскәү өлкәсендә урнашкан административ берәмлек
Административ үзәге — Клин
География
Төп елгалар — Сестра.
Гомуми харита
Харита легендасы:
Сан-Кристобаль-де-ла-Полантера
Сан-Кристобаль-де-ла-Полантера — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хоэнварте (Саксония-Анхальт)
Хоэнварте (Hohenwarthe) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каза дел Падре (Торино)
Каза дел Падре — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лави (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Лави  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Вайтвотер (Канзас)
Вайтвотер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайтвотер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паван (Минас-Жерайс)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Биборцень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Финтеушу-Маре
Финтеушу-Маре — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудно (Любартивский повяты)
Рудно  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рекубо-Жансак
Рекубо-Жансак — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Кәнзас-Сити (Кәнзас)
Канзас-Сити (Kansas City) — АКШның Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1868 дә нигезләнә.
Шенерай
Шенерай — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Милево (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Милево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пахомовский Пыщуг
Пахомовский Пыщуг — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пыщуг елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стрикув (Мазовия воеводалыгы)
Стрикув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыкараөрен (Сейдишеһир)
Ашагыкараөрен (Aşağıkaraören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сейдишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кылҗанлар (Гөлмармара)
Кылҗанлар (Kılcanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Гөлмармара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Азия уеннарында Казакъстан
Казакъстан 1994 елдан бирле Азия Уеннарында катнаша.
Менандр
Менандр яки комедиограф Менандр (борынгы юнан теле Μένανδρος, б. э. к. 343 — 291) — б. э. к. IV гасыр уртасы — III гасыр башында яшәгән һәм иҗат иткән борынгы юнан драматургы, шагыйрь, яңа Аттика комедиясе мәктәбенә нигез салучыларның берсе.
Тәрҗемәи хәле
Б. э. к. 343 елда Борынгы Афинада бай гаиләсендә туган. Риваять буенча, Менандр борынгы юнан драматургы Алексидтан (б. э. к. 375—275) белем ала. Менандр Эпикурның (б. э. к. 342—270) яшьтәше һәм дусты,  борынгы юнан фәлсәфәчесе Теофрастның (б. э. к. 370—288 / 285) дусты һәм шәкерте булган. Иҗтимагый эшчәнлеге турында мәгълүматлар сакланмаган, шәхси тормышында байлыкны, иркенлекне, хатын-кызларны яратуны өстен күргән. 52 яшендә үз өеннән ерак булмаган гаваньдә су коенганда батып үлгән.
Иҗаты
Менандрның 105 (яки 108) комедия иҗат итүе мәгълүм. Драматург комедияләренең үзәгенә сәясәтне яки ватандарлыкны мактауны түгел, киресенчә, кешенең шәхси тормышын сөйләүне куя. Кешедәге саранлык, сукыр мәхәббәт, хәйләкәрлек һ. б. тискәре сыйфатларны күпертеп күрсәтә.
Яңа Аттика комедиясе мәктәбенә керүче драматургия әсәрләренең үзәгендә кешене хәрәкәт итәргә мәҗбүр итүче төп хис итеп мәхәббәт, дәрт, ләззәт алына. Комик элементлар икенче планга күчә, яки бөтенләй юкка чыга. Әлеге мәктәп вәкилләре иҗатына борынгы юнан драматургы Еврипидның (б. э. к. 480-еллар—406) тәэсире сизелә. Үз чиратында, яңа Аттика комедиясе Рим комедиясенә гаять көчле йогынты ясый, аның аша Аурупаның иң атаклы драматурглары Шекспир һәм Мольерга йогынтысы барып җитә.
Менандрның пьесалары һуманизм белән аерылып тора. Аларда хатын-кыз һәм бала хокуклары яклана, колларның хәленә керү сизелә. Көнкүрештә очрый торган ямьсез күренешләр каты тәнкыйтьләнә.
Менандр пьесалары каһараманнарының исемнәре киң билгеле була, пьесалардагы кайбер җөмләләр афоризмнарга әверелә. Менандрның афоризмнары урта гасырлар Аурупасында, шулай ук урта гасырлар рус дәүләтендә дә билгеле булган.
Менандрның афоризмнары тупланган «Менандр» китабы, кулъязма рус китабы барлыкка килгән заманнардан билгеле булган һәм яратып укыла торган, Изге Китаптан, чиркәү әһелләре һәм антик язучылар иҗатыннан тупланган «Пчела» афоризмнар җыентыгы (русчага XII гасыр ахыры — XIII гасыр башында тәрҗемә ителгән) белән беррәттән яратып укылган.
Дунай (Рэчыцкий районы)
Дунай  (Дунай ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Айрон (округ, Миссури)
Айрон — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Айронтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1857 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 9943 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1427 км² тәшкил итә.
(15483) 1999 CW25
(15483) 1999 CW25 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CW25» саналган.
Бюртекур-о-Шен
Бюртекур-о-Шен (Burthecourt-aux-Chênes) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,59 км².
Хоэнвульш
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабакыр (Хозат)
Карабакыр (Karabakır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Хозат илчесенә караган бер авыл (köy).
Талаги-Айленд (Джорджия)
Талаги-Айленд  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Пшесечани
Пшесечани — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Талаги-Айленд (Джорджия)
Географиясе
Талаги-Айленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Стрих (Мазовия воеводалыгы)
Стрих  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8142) Золотов
(8142) Золотов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сан-Мильян-де-лос-Кабальерос
Сан-Мильян-де-лос-Кабальерос — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(8142) Золотов
Тарихы
1982 елның 20 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UR6» саналган.
Талаги-Айленд (Джорджия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Мильян-де-лос-Кабальерос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дюранд (шәһәр, Висконсин)
Дюранд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паверама
Паверама — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мейкон
Мейкон (Macon) — АКШның Слободской штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1823 тә нигезләнә.
Семеево (Мари Ил)
Семеево (Семисола, Семеево) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Финляндиядә ислам
Финляндиядә ислам (Islam Suomessa) — Финляндия территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Финляндия халкының (5 532 мең кеше) 2,70 % ы (150 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020). Ислам — Финляндиянең рәсми танылган диннәреннән берсе. Финляндия мөселманнарының күпчелеге — сөнниләр. Финляндиядәге 800 кешелек зур булмаган татар җәмгыяте Скандинавия илләрендә иң борынгы мөселман азчылыгы булып тора. Финляндия – Европада, Австриядән кала, исламны кануни таныган икенче дәүләт.
Финляндия татарлары
Мөселманнардан беренче булып татарлар 1570—1595 елларда рус армиясенең хәрби экспедицияләре белән Финляндия җиренә аяк баса. 1809 елда Финляндия, Швеция кул астыннан чыгып, автоном өлкә буларак, Россия империясе составына керә. Финляндиядә барлыкка килгән рус хәрби гарнизоннарында (Выборгта, Свеаборгта) татар хәрбиләре дә хезмәт итә. XIX гасыр ахырында — XX гасыр башында Финляндиядә төпләнеп калган татарларның бабалары чыгышлары буенча Түбән Новгород губернасының Сергач өязе авылларынннан чыккан (мех, киемнәр һәм тукымалар сатучы) сәүдәгәрләр һәм коммерсантлар була. Алар 1870 белән 1920 еллар арасында, Финляндия Россия империясенең бер өлеше булган вакытта, илдә төрле сәбәпләр аркасында төпләнеп калган. Фин татарлары Финляндия җиренә Россия империясендә билгеләнгән хәрби хезмәт вакытын үтәгән солдатлар һәм сәүдәгәрләр сыйфатында килгән. Соңрак аларга аларның гаилә әгъзалары да кушылган. Татарлар яңа Ватаннарында яшәү һәм дәүләт төзелеше шартларын танып, титул милләтенең телен өйрәнү зарурлыгын аңлап, фин телен һәм швед телен өйрәнгән. Татарларның яңа яшәү мохитенә интеграцияләнүенең мөһим шарты — тотрыклы уртак элемтәләр барлыкка килү һәм иҗтимагый берләшмәләр булдыру, аларда татар милләте вәкилләре психологик һәм социаль яклау тапкан һәм соңыннан әлеге берләшмәләр милли яңарыш, мәдәният, тел, гореф-гадәтләрне саклау һәм үстерү базасына әверелгән.
Финляндия мөселман җәмгыяте
1925—1962 елларда Финляндия ислам җәмгыяте имамы булып Вәлиәхмәт хәзрәт Хәким хезмәт итә. Җәмгыять үз сафларына илдәге татар азчылыгын (һәм төрекләрне) генә кабул иткән. 1960 елда Һелсинкида татар мөселман җәмгыяте бинасы төзелеп бетә, анда мәчет, китапханә, уку сыйныфлары, административ офислар бар.
Яңа заман
XX гасыр ахырыннан Финляндиядә мөселманнар саны иммигрантлар хисабына арткан. 1999 елда илдә 20 меңгә якын мөселман яши (бәяләүләр буенча), 2010 елда аларның саны 45 меңгә кадәр арткан (ил халкының 0, 7 % ы). 2015 елда ислам дине, тарафдарлары саны буенча православларны узып китә һәм, лютераннардан калышып, икенче урынга чыга. 2050 елга Финляндиядә 190 меңгә якын мөселман (ил халкының 3,4 % ы) яшәячәк дип фаразлана.
2007 елның сентябрендә Абдулла Тамми тарафыннан Финляндия ислам фиркасе (Suomen islamilainen puolue) төзелгән.
Мәчетләр
Илдә 20 дән артык ислам җәмгыяте оешкан. 2010 елда илдә эшләп килгән 40 мәчетнең 10сы Һелсинкида булган (алар арасында — Татар мәчете, Пакистан мәчете, Төркия мәчете һ. б.). Һелсинкида Ханасаари районында зур мәчет төзелешен финанслауны Бахрейн король гаиләсе үз өстенә алырга теләк белдерә, ләкин мәчет төзелми кала.
Татарлар тарафыннан төзелгән Ярвәнпә мәчете озак вакытлар дөньяда иң төньяктагы мәчет булган.
Ярвәнпә мәчете
Финляндия татарларының үз мәчете — Ярвәнпә мәчете бар. 1920—1930 елларда 2-3 мең кеше яшәгән Ярвәнпәгә беренче татарлар килеп урнашкан. 1935 елда татарлар халыктан акча җыеп, җир ала һәм мәчетне төзи башлый, әмма сугыш башлану сәбәпле, төзеп бетерә алмыйлар. Мәчет 1943 елда төзелеп бетеп ачыла. Икенче бөтендөнья сугышы чорында мәчет бинасы Эстониядән килгән гаскәриләр өчен яшәү урыны буларак кулланылган. Сугыштан соң Ярвәнпәдә татарларның саны күбәя, мәчеттә намазлар укыла, дини мәҗлесләр оештырыла. Ярвәнпә мәчете Финляндиядә бердәнбер манаралы мәчет булган. 2009 елда Корбан бәйрәменә мәчет яңартылган. Мәчеткә татарлардан тыш, төрекләр, Косово албаннары һәм башка Балкан мөселманнары йөри.
Милеево (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Милеево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шенье (Крёз)
Шенье — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Рудно (Парчивский повяты)
Рудно  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бибулешть
Бибулешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудно (Парчивский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ладзин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Ладзин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каза дел Ре (Арецо)
Каза дел Ре — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза дел Ре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Иске Котыш
Иске Котыш — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423116.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.5 °C.
(15484) 1999 CU46
(15484) 1999 CU46 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CU46» саналган.
HD162639
HD162639 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Экуталька
Экуталька — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Вор-Я елгасының уң ярына тамагыннан 2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ремюза
Ремюза — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
(8143) Незвал
(8143) Незвал — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 11 ноябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 VN» саналган.
Дуравичы (Буда-Кашалёвский районы)
Дуравичы  (Дуравічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Хёнштедт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Васькино (Кирово-Чепецк районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), татарлар (8%).
Ашагыкараөрен (Каһраманказан)
Ашагыкараөрен (Aşağıkaraören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Каһраманказан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вайтинг (Канзас)
Вайтинг  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайтинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Строець (Мазовия воеводалыгы)
Строець  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Атчисон (округ, Миссури)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Пшесечна
Пшесечна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Атчисон (округ, Миссури)
Территориясе
Округ мәйданы 1412 км² тәшкил итә.
Пшесечна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карабалчык (Карлыова)
Карабалчык (Karabalçık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Карлыова илчесенә караган бер авыл (köy).
Мөслим лицее
Мөслим лицее, тулы рәсми исеме Татарстан Республикасы Мөслим муниципаль районы муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе «Мөcлим лицее» (Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение «Муслюмовский лицей» Муслюмовского муниципального района Республики Татарстан) ― Татарстанның Мөслим районы үзәге Мөслим авылында 1935 елдан урта мәктәп буларак эшләп килүче, Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы карамагындагы белем бирү оешмасы. 1935―1987 елларда ― Мөслим урта мәктәбе, 1987―2003 елларда ― Мөслимнең 1нче санлы урта мәктәбе.
Мөслим мәдрәсәсе
Минзәлә өязе Мөслим авылында 1848 елда ук мәчет булган. Мәдрәсә 1901 елның көзендә төзелә. Анда башта дин сабаклары гына укытыла. Мәдрәсәдә Ибәтулла Хәбибуллин, Сибгать Хәлиуллин, Гариф мулла укыткан. Мөслимдәге мәдрәсәгә Катмыш, Иске Вәрәш, Метрәй, Вәрәшбаш авылларыннан да ир балалар йөри. Барлыгы 100 бала укый. 1912―1913 елларда мәдрәсәдә җәдитчә укыту кертелә: хисап, туган тел, җәгърафия һ. б. фәннәр укытыла (беренче җәдитчә укытучы Шакир Басыйров була). 1918 елда мәдрәсәдә дин сабаклары укыту тыела, башлангыч мәктәп итеп үзгәртелә.
1926 елның 26 августында хәзерге лицей урынында 320 урынлы агач мәктәпне ачу тантанасы була. Ул ШКМ (школа колхозной молодежи, колхоз яшьләре мәктәбе) дип йөртелә. 1929―1932 елларда мәктәп мөдире ― Әхмәтсафа Җаббар улы Салихов (ТАССР атказанган укытучысы, Ленин ордены белән бүләкләнгән).
Мөслим үрнәк урта мәктәбе
1935 елда, 1930-елларда Донбасс шахталарына Мөслимнән күп эшчеләр җибәргән өчен бүләк йөзеннән, алман архитекторы проекты буенча, 450 урынлы ике катлы таш мәктәп салынып бетә. Агач мәктәп бинасы башлангыч мәктәп итеп үзгәртелә. РСФСР халык мәгарифе комиссары (1929―1937) Андрей Сергеевич Бубновның (ru, 1884―1938) 1935 елның 20 мартындагы 200нче санлы фәрманы нигезендә, Мөслим урта мәктәбе «РСФСРның үрнәк мәктәпләре» исемлегенә кертелә һәм ул Мөслим үрнәк урта мәктәбе дип йөртелә башлый. Мәктәп директоры итеп Р. Н. Ишмаков билгеләнә (репрессиягә эләгә). 1936―1937 елларда директор ― Лотфулла Ногман улы Мусин. Аннан соң мәктәп директоры булып Мансур Халитов эшли. 1938 елда, районда беренчеләрдән булып, 7 кеше урта белем турында аттестат (ru) ала. Сәяси репрессияләр, Бөек Ватан сугышы һәм сугыштан соңгы елларда мәктәп директорлары: Мансур Халитов (1937), Әхмәт Исхак улы Исхаков (1940―1941), А. Г. Григорьев (1941―1945), И. Мутин, Кислов (1945―1946), Әкрәм Шакир улы Шакиров (1946―1947), Әкрам Зәйдуллин (1947―1950). Бөек Ватан сугышы башлангач, ир-ат укытучылар (17 кеше) фронтка алына, мәктәптә 3 ир-ат укытучы гына кала. Хатын-кыз укытучылардан фронтка, үзе теләп, Евдокия Романовна Егорова да китә. 1941―1942 уку елында мәктәптә математика укытучысы булып Таһир Корбанов (Муса Җәлилнең туганнан туганы: әниләре бертуган, соңыннан Казан дәүләт педагогика институты доценты) эшләгән. 1941 елның ноябрендә Мөслим аркылы Бөгелмәдән Минзәләгә үтеп баручы бер взвод гаскәри арасында сәяси хезмәткәрләр курслары укучысы Муса Җәлил дә булган. Гаскәриләр Мөслим урта мәктәбе бинасында, идәнгә салам түшәп, төн кунган.