cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каналу (Миссури)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарнычкөй (Ментеше)
Сарнычкөй (Sarnıçköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Миңзифа Әхмәтшина
Тәрҗемәи хәле
1955 нче елның 10 нчы июнендә Чистай районы Татар Сарсазы авылында туган. Аның беренче шигырьләре "Чистай хәбәрләре" газетасында басыла. 2001 нче елда Миңзифа Әхмәтшинаның "Мәхәббәт дастаны" дигән беренче китабы дөнья күрә. Анда аның шигырьләреннән тыш, ноталары белән җырлары да басылган.
Танылуы
Танылган эстрада җырчылары Хәния Фәрхи, Искәндәр Биктаһиров, Илназ Гарипов, Руслан Кираметдинов, Сәгыйть Гыйбашевлар аның җырларын халыкка ирештерделәр.
Иҗаты
«Мәхәббәт дастаны», «Күңелем канаты», «Сары яулык», "И, хатын-кыз!", "Яшәгән, ди, кәбестә", "Табылдык", "Иңнәремдә ак җилкән" исемле җыентыклар.
Дрогомин (Любуш воеводалыгы)
Дрогомин  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гилов
Гилов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Падшева
Югары Падшева — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Падшева елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колоннелла
Колоннелла — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Портедж-Лейк (Мэн)
Портедж-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брег-при-Рибници
Брег-при-Рибници — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шембручек
Шембручек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петрушиха (Чумыша кушылдыгы)
Петрушиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Новосибирск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чумыш елгасының сул ярыннан 314 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Пеяк
Пеяк — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Петрушиха (Чумыша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чумыш елгасы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
NGC 1397
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Диаконешть (Димбовица)
Диаконешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20149) 1996 TX3
(20149) 1996 TX3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 8 октябрендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TX3» саналган.
Югары Йөгәнле
Югары Йөгәнле (Верхний Ингал) — Төмән өлкәсенең Исәт районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Яулытора өязенә караган.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 92,5%, руслар — 6,2%.
(3038) Бернес
(3038) Бернес  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
HD252040
HD252040 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кәрим Ишбаев
Биографиясе
Кәрим Гайса улы Ишбаев Ырынбур өлкәсе Төйлегән районы Аллабирде авылында туган.
1955-1958 елларда Хәйбулла районы Исәнгилде 7 еллык мәктәбендә укыта. 1963 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.
1963 елдан Аллабирде 8 еллык мәктәбендә эшли. 1970 елдан туган авылы мәктәбе директоры.
1976-2015 елларда хәзерге Башкорт дәүләт университетының Стәрлетамак филиалы укытучысы, шул исәптән 1977 елдан — башлангыч белем бирү педагогикасы һәм методикасы кафедрасы мөдире, 1983 елдан — башлангыч класслар факультетының декан урынбасары, 1990 елдан башкорт һәм рус филологиясе һәм укыту методикасы кафедрасы мөдире вазифасын башкара. 1998 елдан — Башкортстан Фәннәр Академиясенең Стәрлетамак филиалында бүлек, бер үк вакытта лаборатория мөдире булып эшли.
2015 елның 15 мартында вафат була.
Фәнни эшчәнлегенең төп юнәлешләре
Башкорт теленең морфологиясе, лексикографиясе, лексикологиясе, сүзьясалышы, морфемика, морфологиясе. «Башкорт теленең паронимнар сүзлеге»н (2001), «Башкорт теленең сүзьясалыш сүзлеге»н (2005) төзүчеләрнең берсе. 100-дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән югары уку йортлары студентлары өчен дәреслекләр, уку әсбаплары, авторы.
Пшецлав (Слупецкий повяты)
Пшецлав  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Таттелеком
«Таттелеком» — Россиянең телекоммуникацияләр компаниясе. Кәрәзле элемтә (GSM һәм LTE), җирле телефон элемтәсе, Интернетка керү мөмкинлеге, кабельле телевидение һәм башка хезмәтләрне куллану мөмкинлеген бирә.
Татарстан Республикасында «Летай» һәм «Таттелеком» сәүдә маркасы астында хезмәт күрсәтә. 2019 елның декабренә компаниянең абонентлар саны 1,8 миллионнан артык кеше була.
Тулы исеме — «Таттелеком» ачык акционерлык җәмгыяте. Компаниянең штаб-фатиры Казанда урнашкан.
Тарих
2003 елның 22 июлендә «Таттелеком» компаниясен хосусыйлаштыру процессында барлыкка килгән.
Компания составына идарә һәм 6 филиал керә. Республика территориясендә зона, җирле телефон элемтәсе, документаль, чыбыклы тапшырулар, мәгълүматларны тапшыру (шул исәптән Интернет челтәренә керү), шулай ук телематик хезмәтләр күрсәтүче чыбыклы элемтә операторы булып тора.
2006 елның сентябрендә «Летай» сәүдә маркасы астында югары тизлекле ADSL интернет проекты эшли башлый.
2009 елның декабрендә компания Татарстанда беренче булып, «Летай ТВ» сәүдә маркасы астында, IP-TV (цифрлы интерактив телевидение) проектын эшләтеп җибәрә. 2012 елда СМАРТС компаниясе базасында «Летай» кәрәзле элемтә виртуаль операторы эшли башлый.
2013 елның июлендә «Таттелеком» ААҖ «СМАРТС» ААҖнән Татарстан территориясендә кәрәзле элемтә хезмәте күрсәтүче «СМАРТС — Казан» компаниясен тулысынча сатып ала. 2013 елның 7 ноябрьдә Монополиягә каршы федераль хезмәт компаниягә «Шупашкар-GSM» һәм «СМАРТС-Уфа» 100% акцияләренең сатып алырга рөхсәт бирә. Әмма килешүләр үтәлми («СМАРТС-Уфа» компаниясен МТС сатып ала, «Шупашкар-GSM»ны МегаФон сатып ала).
Бурчаки
Бурчаки (Бурчакі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Таттелеком
Тарих
2014 елның гыйнварында «Таттелеком» LTE челтәре өчен 1800 МГц ешлыгын куллануга Россиядә беренче лицензия тапшырыла. 2014 елның июлендә компания LTE челтәрләрен коммерция эксплуатациясенә кертә.
Бурчаки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Таттелеком
Тарих
2015 елның маенда «СМАРТС — Казан» ЯАҖне «Таттелеком»га тоташтыру рәвешендә үзгәртеп кору тәмамлана. 2015 елда «СМАРТС — Казан» ЯАҖ «Твои мобильные технологии» ҖЧҖ итеп үзгәртелә («ТМТ» ҖЧҖ).
Милекчеләр һәм җитәкчелек
«Таттелеком» акционерлык җәмгыятенең иң эре акционеры — «Связьинвестнефтехим» (акцияләрнең 87,21%), ул Татарстан Республикасы Хөкүмәтенә карый (акцияләрнең 100%).
Компаниянең генераль директоры — Нуретдинов Айрат Рәфкать улы.
Финанс күрсәткечләре
2017 елда абонентлар саны (2018 елның 1 гыйнварына мәгълүматлар буенча) :
2017 елда «Таттелеком» керем структурасы:
2019 елның 31 декабренә Татарстан Республикасы территориясендә кәрәзле элемтә база станцияләре саны 1537 данә тәшкил итә.
Беджене
Беджене — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кайнез (Болцано)
Кайнез — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кайнез Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Кызкапан (Кешан)
Кызкапан (Kızkapan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Кешан илчесенә караган бер авыл (köy).
Мешолки
Мешолки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брег-при-Синем Врху
Брег-при-Синем Врху — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Форт-Мид (Мэриленд)
Форт-Мид  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Форт-Мид халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белая Вода
Белая Вода — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ларь-Еган елгасының сул ярына тамагыннан 182 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эйнштейн (ай кратеры)
Эйнштейн - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 181,47 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Альберт Эйнштейн (1879—1955) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Морегар (Сена һәм Марна)
Морегар — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Шероки-Камень
Шероки-Камень — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Контрогуерра
Контрогуерра — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Тара (Белорет районы)
Тара — Башкортстанның Белорет районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
(20150) 1996 TJ6
(20150) 1996 TJ6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тара (Белорет районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 59 кешенең яшәве мәгълүм.
(20150) 1996 TJ6
Тарихы
1996 елның 5 октябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TJ6» саналган.
Сарнычкөй (Малкара)
Сарнычкөй (Sarnıçköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Клины (Киров өлкәсе)
Клины (Клины) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Виллет-сюр-Об
Виллет-сюр-Об (Villette-sur-Aube) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Арси-сюр-Об кантонына карый.
Гёте (кратер)
Гёте — Меркурий планетасының 78.5°N, -44.5°W координаталары буенча урнашкан 383 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер алман язучысы Иоганн Вольфганг Гөте хөрмәтенә аталган.
Пшецлав (Шамотульский повяты)
Пшецлав  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буцвилавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гингст
Гингст — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүнейкөй (Боздоган)
Гүнейкөй (Güneyköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Боздоган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Әлиетмәзли
Әлиетмәзли (Əliyetməzli ) — Әзербайҗанның Имишли районына караган авыл.
Дрожкув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурга (Марек кушылдыгы)
Мурга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Марека елгасының сул ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 1398
NGC 1398 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Белокопитово
Белокопитово — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Портер (Мэн)
Портер  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канзас-Сити (Миссури)
Канзас-Сити  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Канзас-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Диану
Диану — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кайно (Фиренца)
Географиясе
Кайно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Брег-при-Теменици
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20151) Утсуномия
Тарихы
1996 елның 5 октябрендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TO6» саналган.
Гара-Аузу-Су
Гара-Аузу-Су — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Чегем 1-й елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мешуки
Мешуки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Эйткен (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Роберт Грант Эйткен (1864—1951) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
(2643) Бернард
(2643) Бернард  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 19 сентябрендә Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SD» саналган.
Плегриффе
Плегриффе — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Туймино (авыл)
Туймино (Туймино) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елда биредә 4 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (96%), украиннар (6%) яши.
Пшибилув (Великопольское воеводалыгы)
Пшибилув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буцилы
Буцилы (Буцілы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сарнычкөй (Алтынекин)
Сарнычкөй (Sarnıçköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Алтынекин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бреге
Бреге — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корвара
Корвара — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шерокопас
Шерокопас — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20152) 1996 TQ7
(20152) 1996 TQ7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 9 октябрендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TQ7» саналган.
Кызкараҗа (Алаҗа)
Кызкараҗа (Kızkaraca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Алаҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Җәвит Акчурин
Тәрҗемәи хәле
1930 елның 8 мартында Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Казакъ ССР Кызылъяр шәһәрендә тәрҗемәче Галим Акчурин (1892-1945) гаиләсендә туган. Гаилә 1932 елда Казанга күчеп килә. Мәскәү полиграфия институтын (хәзерге Мәскәү матбугат үнивирcиᴛиᴛе) тәмамлаган (1964). Татарстанда һәм Идел буенда беренче булып, фотожурналистика буенча Мәскәү дәүләт үнивирcиᴛиᴛенда филология фәннәре ʜәмɜәтлыгына диссертация яклаган (1986). Диссертация темасы: «Документализм һәм фотожурналистиканың сурәтләү-тасвирлау чаралары» (Документализм и изобразительно-выразительные средства фотожурналистики).
1950 елларда Куйбышев (хәзерге Самар) ᴋᴎнaхроника студиясенә ᴋᴎнaоперaтьıp ярдәмчесе булып килә. Аннары «Сәвитская Татария» һәм «Социалистик Татарстан» газеталарында фотохәбәрче булып эшли. «Известия» газетасы, ТАСС фотохроника агентлыгы белән хезмәттәшлек итә.
1966 — 2012 елларда Казан дәүләт үнивирcиᴛиᴛеның журналистика бүлегендә укыта, дaсынᴛ (2000 елдан). «ᴋᴎнaфотоһәвәскәргә ярдәмгә» (В помошчь ᴋᴎнaфотолүбителү) китабы өч мәртәбә нәшер ителгән. «Хәзерге заман фотожурналистикасы нигезләре» (Основы современной фотожурналистики) укыту ярдәмлеге чыгара.
2018 елның 23 апрелендә Казанда вафат.
Форт-Ричи (Мэриленд)
Форт-Ричи  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
NGC 1399
NGC 1399 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Форт-Ричи (Мэриленд)
Географиясе
Форт-Ричи халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
NGC 1399
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Форт-Ричи (Мэриленд)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дроздув (Любуш воеводалыгы)
Дроздув  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гишов
Гишов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морман
Морман — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Вилли-ан-Трод
Вилли-ан-Трод (Villy-en-Trodes) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бар-сюр-Сен кантонына карый.
Гиберти (кратер)
Гиберти — Меркурий планетасының -48°N, -80°W координаталары буенча урнашкан 100 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер итальян сынчысы Лоренцо Гиберти хөрмәтенә аталган.
Габдулла Кариев
Габдулла Кариев (Миңлебай Хәйруллин; 8 май 1886, Күлбай Мораса, Чистай өязе, Казан губернасы, Россия империясе – 28 гыйнвар 1920, Казан, Казан өязе, Казан губернасы, Россия империясе) — беренче татар профессиональ театр труппасына нигез салучыларның берсе.
Тормыш юлы
Ул 1886 елның 8 маенда Татарстанның хәзерге Норлат районы (Октябрь районы) Күлбай Мораса авылында итекче Хәйрулла абый һәм аның хатыны Газзә (Газизә) гаиләсендә туа. Миңлебай башлангыч белемне туган авылында ала. Кизләү мәдрәсәсендә укый. Ул шулкадәр зирәк бала була, 12 яшендә Коръәнне яттан өйрәнә. Мондый зирәк баланың «мужик» исеме белән Миңлебай дип йөртелүе авыл мулласы Зариф Камаловка бер дә ошамый. Ул үзенең яраткан шәкертенә Габдулла (Алла колы) исеме бирә. Һәм Миңлебай халык арасында «Габдулла карый» дип йөртелә башлый.
1904 елны ул Җаек (Уральск) шәһәренә укырга китә. Монда ул, җырчы, сүз остасы, мәзәкче буларак, төрле әдәби кичәләрдә катнаша. Шушы чорда Габдулланың фамилиясе, «карый» сүзенә нигезләнеп, Кариев дип йөртелә башлый.
Җаекта Г. Кариев татар халык шагыйре Г. Тукай һәм күренекле җырчы, җәмәгать эшлеклесе Камил Мотыйгый (Төхфәтуллин) белән очраша һәм алар якын дуслар, фикердәшләр булып китәләр.
Беренче рус революциясе алды елларында Уральскида шәкертләр хәрәкәте башлана. Бу хәрәкәттә катнашкан 19 яшьлек Габдулла, шәкертләр хәрәкәте бастырылганнан соң, туган авылы Морасага кайта. Озак та үтми, Габдулланы эзләп, авылга полиция кешесе килә. Ләкин староста Габдулланы полициягә бирми, качырып кала. Соңыннан Габдулла староста ярдәме белән Хәируллин фамилиясен Кариевка алыштырып, ялган паспорт ала һәм 1905 елның көзендә туган авылыннан тагын чыгып китә. Шулай итеп, үзенең таланты белән татар дөньясын таң калдырган Габдулла Кариев түбәннән, татар тормышының төбеннән күтәрелә.
Татар театрына хезмәте
Г. Кариев тормышын тулысы белән татар халкының мәдәниятен, сәнгатен үстерүгә багышлый һәм милли театрның нигез ташын салучыларның берсе булып таныла.
Артист Г. Камал әсәрләрендәге образларны аеруча яратып башкара. Ул әдәби әсәрдә сурәтләнгәннәр белән генә чикләнеп калмый, персонаж прототипларының психологиясен, гореф-гадәтләрен, үз-үзләрен тотышларын һәм сөйләшү үзенчәлекләрен өйрәнә. Шулар ярдәмендә җыелма образлар иҗат итә. Мәсәлән, шундый образлардан Хәмзә («Беренче театр»), Әхмәтҗан («Бүләк өчен»), Сираҗи («Банкрот»), Мөхәммәтҗан Хафиз («Безнең шәһәрнең серләре») һ. б. күрсәтергә мөмкин. Г. Кариев, репертуарны киңәйтү нияте белән, төрле язучыларга мөрәҗәгать итә. Ф. Әмирханның «Яшьләр» драмасын, азәрбайҗан язучысы П. Вәхиревнең «Мөсибәте Фәхретдин» исемле әсәрен сәхнәгә куя. Үзе дә «Артист» исемле комедия яза. 1917-1918 елларда Г. Кариев җитәкләгән «Сәйяр» труппасы М. Горькийның «Мещаннар», А. Чеховның «Чия бакчасы», М. Фәйзинең «Галиябану» һәм башка әсәрләрен сәхнәләштерә.
Г. Кариев – халыкның талантлы, алдынгы фикерле улы. Ул театрны бөтен йөрәге белән ярата. Язучы Г. Ибраһимов аның турында: «Кариев өчен тормыш, дөнья, бәхет, сәгадәт юк, тик театр бар, шул театрны үстерү өчен, шуның белән көю бар иде», — дип язды.
Кайо (Савона)
Кайо — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Габдулла Кариев
Татар театрына хезмәте
Г. Кариевка татар театрына бәйле барлык ниятләрен дә тормышка ашырырга насыйп булмый. Ул 1920 елның 28 гыйнварында Казанда тиф авыруыннан үлә. Аны күмү җеназасына Казанның меңнәрчә халкы катнаша. Иң якын дусларыннан К. Тинчурин кабер өстендә соңгы сүзен әйтә, ә Ф. Бурнаш дусты истәлегенә язылган шигырен укый.
Принстон (Мэн)
Принстон  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кайо (Савона)
Географиясе
Кайо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Принстон (Мэн)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD252066
HD252066 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гүнейкөй (Карпузлу)
Гүнейкөй (Güneyköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Карпузлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дивич
Дивич — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буцюрмы
Буцюрмы (Буцюрмы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Югары Талсора
Югары Талсора — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Түбән Тойма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брегинь
Брегинь — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Плекадек
Плекадек — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Брегинь
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшибинь
Пшибинь — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Микашувка
Микашувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Благово (Шумен өлкәсе)
Благово  — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Крупинцы
Крупинцы (Крупинцы) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Благово (Шумен өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крупинцы
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Беличья (Пульсец кушылдыгы)
Беличья  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пульсец елгасының сул ярына тамагыннан 70 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(20153) 1996 TC8
(20153) 1996 TC8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 12 октябрендә Деннис ди Сикко тарафыннан Sudbury обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TC8» саналган.
Гөбәктала
Гөбәктала (Göbəktala ) — Әзербайҗанның Имишли районына караган авыл.
Шидлувко
Шидлувко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коррополи
Коррополи — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Эйхштедт (ай кратеры)
Эйхштедт - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 49,57 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Лоренц Эйхштедт (1596—1660) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Дронговина (Любуш воеводалыгы)
Дронговина  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кантон (Миссури)
Кантон  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1400
NGC 1400 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(2034) Бернулли
(2034) Бернулли  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 5 мартында Пауль Вильд тарафыннан Циммервальд обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 EE» саналган.
Бреже
Бреже — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Әхмәр (Белорет районы)
Әхмәр (Әхмәр) — Башкортстанның Белорет районында урнашкан авыл.
Кече Вязовка (Зур Вязовка кушылдыгы)
Кече Вязовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Вязовка елгасының сул ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Әхмәр (Белорет районы)
Почта индексы — 453526, ОКАТО коды — 80211849008.
Кече Вязовка (Зур Вязовка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чапаевка, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Әхмәр (Белорет районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
Глазевиц
Глазевиц — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бушки
Бушки (Бушкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(20154) 1996 TO10
(20154) 1996 TO10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 9 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TO10» саналган.
Пшибиславице (Великопольское воеводалыгы)
Пшибиславице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кайо Тиберио Грако (Рим)
Кайо Тиберио Грако — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кайо Тиберио Грако Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Глинка (кратер)
Глинка — Меркурий планетасының 14.8°N, -111.7°W координаталары буенча урнашкан 86 километрлы кратеры.
Проспект (Мэн)
Проспект  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергей Ковалёв
Сергей Ковалёв
Яңа чукындырылган татарлар, алар өчен махсус сөрү җирләре бүлеп бирү һәм мәчетләрне җимерү турында
Яңа чукындырылган татарлар, алар өчен махсус сөрү җирләре бүлеп бирү һәм мәчетләрне җимерү турында — 1593 елның 18 июлендә кабул ителгән патша Федор Иванович грамотасы.
Франклин (Мэриленд)
Франклин  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Яңа чукындырылган татарлар, алар өчен махсус сөрү җирләре бүлеп бирү һәм мәчетләрне җимерү турында
1552 елда Казан ханлыгын яулап алганнан соң, патша хакимияте яңа территорияләрне бөтен Россиянең социаль-икътисадый һәм сәяси тормышына кертү өчен шартлар тудырырга омтылды. Яңа җирләрнең дәүләт үзәгеннән ерак булуы, җирле халыкның гомуми дошманлыгы махсус идарә итү системасын таләп итә. Бу хәл җирле халыкны христианлаштыру турында карар кабул итүне тәлап итә.
Микицин
Микицин — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Франклин (Мэриленд)
Географиясе
Франклин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Яңа чукындырылган татарлар, алар өчен махсус сөрү җирләре бүлеп бирү һәм мәчетләрне җимерү турында
Әмма, рус администрациясенең кискен басымы булуга карамастан, XVI гасыр азагына Иске татар бистәсе Казанның үзенә күрә мөселман шәһәре була. Анда Казан епархиясе күзәтүе астында уздырыла торган, христиан сәясәтенең рухи оппозициясе үзәкләре буларак, православие чиркәве тарафыннан каралган мәчетләр төзелә. 1591 елда Казан митрополите Гермоген патша Федор Иоаннвичка Кремль калкулыгы янәшәсендә мөселман храмнары барлыкка килүе турында борчылып яза. Нәтиҗәдә, 1593 елның 18 июлендә патша грамотасы дөнья күрә.
Франклин (Мэриленд)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Микицин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа чукындырылган татарлар, алар өчен махсус сөрү җирләре бүлеп бирү һәм мәчетләрне җимерү турында
1593 елның 18 июлендә кабул ителгән патша Федор Иванович грамотасы яңы чукындырылган, әмма православ диненә кермәгән татарлар өчен Казан янында аерым бистәгә урнашырга, алар өчен чиркәү төзергә, христиан динен ташлаган өчен җәза бирергә, аларны кыйнарга, төрмәгә утыртырга һәм богауларга боерыра. Мөселманнарга православие динендәгеләрне крепостнойлыкка алу рөхсәт ителми, мөселманнарны хезмәткә алу тыела, акчаларын кысу рөхсәт ителә. Бу грамота воеводаларга 1740 елларга кадәр Иске Татар бистәсендә урнашкан барлык мәчетләрне җимерергә нигез булып тора.
Казан кремле янындагы шәһәр посадына Үзәк Россия шәһәрләреннән рус кешеләре, сәүдәгәрләр һәм һөнәрчеләр күчеп килеп утыра. Бистәдә яшәүче татарларга шәһәрнең рус өлешенә бару тыела. XVII гасырның беренче яртысында да шундый хәл саклана. «Описания путешествия в Московию...» хезмәте авторы алман сәяхәтчесе Адам Олеарий (1603-1671 еллар)  1630 нчы елларда Казан турында болай дип язган: шәһәрдә руслар һәм татарлар яши, әмма кремльдә бары тик руслар гына, һәм бер генә татар да анда юк, анда аяк баскан татарларга үлем җәзасы яный.
Шулай ук карагыз
Татарстанда дини тормыш
Чыганаклар
Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1999. — 703 с., илл. ISBN 0-9530650-3-0
Гәрәй (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дивичорий-Мари
Дивичорий-Мари — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дроники
Дроники — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эккерт (ай кратеры)
Эккерт - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 2,62 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джон Экерт (1902—1971) хөрмәтенә бирелә.
Вилли-ле-Буа
Вилли-ле-Буа (Villy-le-Bois) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
Шимборно
Шимборно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Близнаци (Шумен өлкәсе)
Близнаци  — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүнейли (Артуклу)
Гүнейли (Güneyli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Артуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кызкаясы (Турхал)
Кызкаясы (Kızkayası) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Турхал илчесенә караган бер авыл (köy).
(4476) Бернстайн
(4476) Бернстайн  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 19 февралендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 DE» саналган.
Тәүбә мәчете (Яр Чаллы)
«Тәүбә» мәчете — Чаллы шәһәренең мәчете. Ул милли һәм дини күтәрелеш елларындам (1990-еллар) төзелә. Мәчет үзенчәлекле архитектурага ия.
1989 елның 1 апрелендә мәчет нигезенә беренче казык сугыла. Бу вакыйгада халык искиткеч күп бул. Шәһәр башлыгы Петрушин килмәсә дә, бу чарага мәчет төзелешенә матди ярдәм күрсәткән Тәлгать Таҗетдин килә. 23 августта мәчетне бина кылып, түбәсе ябылмаган килеш манарасына ай куела. Ай күтәрү татарларның Ислам динен кабул итүгә 1100 ел тулу вакыйгасына туры китереп эшләнә. Күп илләрдән делегацияләр килә. Аннан соңгы 2,5 елда мәчетнең эчке эшләре башкарыла, территориясе төзекләндерелә.
Тәүбә мәчете 500 кешене сыйдыра, гомуми мәйданы 1,3 мең кв. метр, манарасы җирдән 53 метр биеклектә. Аена алтын йөгертелгән, аңа көмеш хәрефләр белән «Лә иләһә илләлләһи Мөхәммәдәрәсүлүллаһ» дип язылган. Фасадларга һәм намаз бүлмәсендә Аллаһ Тәгаләнең 99 исеме мәрмәр, төсле витраж һәм башка ысуллар белән төшерелгән. Тышкы бизәү эшләре аксыл известняк, шомартылган гранит һәм травертиннан эшләнгән.
Мәчет адресы: ГЭС бистәсе, Үзәк ур., 6.
Моченки
Моченки (Моченки) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Брежець-при-Дивачи
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Солтангәрәев
Солтангәрәев ― фамилия.
Кортино
Кортино — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пшибихово
Пшибихово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хребтовская
Хребтовская (Хребтовская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елда биредә 25 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
NGC 1401
NGC 1401 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
HD252076
HD252076 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Марина Легенченко
Марина Легенченко (, —, ) — балалар табибы, медицина фәннәре докторы (1973), профессор (1992), БССРның атказанган табибы (1971). 1948-?? елларда Минск медицина институтында, 1970-1992 елларда балалар авырулары кафедрасы мөдире. Кече яшьтәге балаларның пульмонологиясенә һәм кардиологиясенә караган фәнни хезмәтләр авторы.
Сарнычлар (Кандыра)
Сарнычлар (Sarnıçlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Кандыра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(20155) Utewindolf
(20155) Utewindolf — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 13 октябрендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TS11» саналган.
Бушнева
Бушнева (Бушнева ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ринат Солтанов
Ринат Ишбулды улы Солтанов (1954 елның 9 мае, Сибай, Баймак районы, Башкорт АССР — 2021 елның 26 мае, Мәскәү) — Совет һәм Россия философы һәм сәясәтчесе, Ислам тарихы, фәлсәфә тарихы, дин белеме һәм этика буенча белгеч. Фәлсәфә фәннәре докторы, профессор. «Фәлсәфи энциклопедия сүзлеге» авторларының берсе. II чакырылыш Россия Федерациясе Федераль Собраниесе Дәүләт Думасы депутаты. «Яблоко-Башкортстан» җәмәгать берләшмәсенең Үзәк советы рәисе.
Тормыш юлы
1971 елда урта мәктәпне алтын медаль белән тәмамлый. 1976 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының фәлсәфә факультетын «философ, фәлсәфә укытучысы» белгечлеге буенча тәмамлый. Уку вакытында фәлсәфә һәм этика тарихы кафедралары буенча специализацияләнә.
1976—1978 елларда — ассистент, 1982—1989 елларда — Башкорт дәүләт педагогия институты ассистенты, өлкән укытучы, доцент.
1978—1981 елларда МДУ философия факультетында аспирантурада укый.
1984 елда МДУда фәлсәфә фәннәре докторы, профессор А. А. Гусейнов җитәкчелегендә фәлсәфә фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә «Мутазилитларның теологик этикасын рәсмиләштерүдә ихтыяр иреге турында дискуссияләрнең роле (VIII-IX гасырлар)» темасына диссертация яклый.
1990—1992 елларда ССРБ Фәннәр академиясенең фәлсәфә институты докторантурасында укый. РФА фәлсәфә институтының Көнчыгыш философия үзәгенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре була.
1992—1995 елларда — профессор, Маймонид исемендәге дәүләт академиясенең фәлсәфә һәм юриспруденция факультеты деканы һәм кафедра мөдире.