cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Изолато Рекорд (Павия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нова Гура (Кече Польша воеводалыгы)
Нова Гура — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гыйнвар
Гыйнвар (tat.lat. Ğinwar (Qırlaç)) (шулай ук Кырлач, Агам кырлач, кайбер җирдә  Суыгай )   — Милади тәкъвимендә елның беренче ае.
Нова Гура (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гыйнвар
Инкыйлабка кадәр татар иске дәверлеге буенча Кырлач ае (21.12 — 21.1), Акман ае (21.1-21.2), (кайбер җирдә Суыгай) дип йөртелә.
Малыя Сухарэвичы
Малыя Сухарэвичы (Малыя Сухарэвічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Камэрсей-Яха
Камэрсей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Покотыль-Кы елгасының уң ярыннан 77 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бетонкур-Сен-Панкра
Бетонкур-Сен-Панкра (Betoncourt-Saint-Pancras) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,35 км².
Кече Памъялы
Кече Памъялы (Изи Памйӓл, Малые Памъялы) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (66,7%), лезгиннар (33,3%).
(13800) 1998 VR36
(13800) 1998 VR36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 14 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 VR36» саналган.
Чертезе (коммуна)
Чертезе — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(6537) Адамович
(6537) Адамович — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 19 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 QK6» саналган.
Домброва (гмина Криниця)
Домброва  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Атанум (Вашингтон)
Атанум  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Атанум халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камка (Нижгар өлкәсе)
Камка (Камкино) — Түбән Новгород өлкәсенең Сергач районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Түбән Новгород губернасының Кнәгин өязенә караган.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 96,1%, руслар — 3,9%.
Рәис Әсәев
Рәис Әсәев (Рәис Бәдыйгетдин улы Әсәев,, — , ) — колхоз рәисе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1990).
Жарагуари
Жарагуари — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сагуарита
Сагуарита — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обецаново (Мазовия воеводалыгы)
Обецаново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иенделаэнсина
Иенделаэнсина — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гран (Вогез)
Гран — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Вайсвассер (Югары Лужица)
Вайсвассер (Weißwasser) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ненз-Яха (Тамбей кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Акчакая (Талас )
Акчакая (Akçakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Талас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Капре (Жер)
Сен-Капре — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Йорганчаер (Карлыова)
Йорганчаер (Yorgançayır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Карлыова илчесенә караган бер авыл (köy).
Лилли (Джорджия)
Лилли  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лилли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ненз-Яха (Томбой-Се кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коняиха
Коняиха (Коняиха) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Жараматая
Жараматая — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Коняиха
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Жараматая
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Коняиха
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Нова Ястшомбка
Нова Ястшомбка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ильяна
Ильяна — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дворянки
Дворянки — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Конаккуран (Феке)
Конаккуран (Konakkuran) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Феке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дворянки
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макар Лукин
Макар Лукин (Макар Михаил улы Лукин,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1945).
Бетонкур-сюр-Манс
Бетонкур-сюр-Манс (Betoncourt-sur-Mance) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,72 км².
Бискупице (Легницкий повяты)
Бискупице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD129899
HD129899 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кор-Еган
Кор-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Зур Асес-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вадь-Ёль
Вадь-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Ырым елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
(6538) Муравьёв
(6538) Муравьёв — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 25 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SA5» саналган.
Кече Шырдан
Кече Шырдан — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Почта индексы — 422515.
Стенешть (Мехединць)
Стенешть — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13801) Kohlhase
(13801) Kohlhase — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Малыя Сяхновичы
Малыя Сяхновичы (Малыя Сяхновічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Анатолий Егоров (1920)
Анатолий Павел улы Егоров (Егоров Анатолий Павлович; 1920, ТАССР, Зөя кантоны, Федоровское) — судларда граждан эшләре каралуын күзәтү буенча Сембер өлкәсе прокурорының өлкән ярдәмчесе.
Биографиясе
Анатолий Павел улы Егоров 1920 елда ТАССРның Зөя кантоны Кошман вулысы Федоровское авылында (хәзерге Татарстан Республикасы Кайбыч районы Федоровское авылы) туган.
Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң шәһәр башкарма комитетында шикаятьләр буенча инструктор булып эшли. 1940 елның ноябрендә Киров район хәрби комиссариаты хәрби-диңгез авиация училищесына укырга җибәрелә. 1941 елның ноябрендә хәрби-һава көчләре командующие боерыгы буенча вакытыннан алда чыгарыла һәм хәрби хезмәткә җибәрелә.
Сафонов исемендәге 2 гвардия истребитель авиаполкы составында немец-фашист илбасарларына каршы сугышларда, ә аннары 9 гвардия минно - торпеда Кызыл Байрак авиаполкы составында катнаша.
1945 елда югары сроклы хезмәткә кала. 1948 елда демобилизацияләнеп, Казан юридик мәктәбенә укырга керә.
1950 елдан алып 1952 елның сентябренә кадәр аны тәмамлаганнан соң, Татарстан АССР прокуратурасының милиция органнарын күзәтү бүлеге прокуроры булып эшли.
1952 елның ноябреннән Ульяновск шәһәре Сталин районы прокуроры ярдәмчесе булып эшли.
1953 елның мартыннан өлкә прокуратурасының җинаять-суд бүлеге прокуроры вазыйфаларын башкара.
1956 елның октябреннән судларда граждан эшләре каралуын күзәтү буенча өлкә прокурорының өлкән ярдәмчесе вазыйфасында эшли.
Бүләк һәм премияләре
Кызыл Байрак ордены һәм «Сугышчан казанышлары өчен» медале белән бүләкләнгән.
Домброва (гмина Людвин)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Обле
Обле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Митяево (Ивдел шәһәр округы)
Митяево (Митяево) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Изола-Тока (Фрозиноне)
Изола-Тока — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола-Тока Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гәрәй Сафин
Гәрәй Сафин (Гәрәй Сафа улы Сафин,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1947).
Черу-Бекеинць (коммуна)
Черу-Бекеинць — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Грибан
Грибан (Грибаново) — Түбән Новгород өлкәсенең Сергач районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Түбән Новгород губернасының Сергач өязенә караган.
Линкольнтон (Джорджия)
Тарихы
Линкольнтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Клар
Сен-Клар — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Иньестола
Иньестола — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Жардин (Мату-Гросу-ду-Сул)
Жардин  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.
Иньестола
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жардин (Мату-Гросу-ду-Сул)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Музывален
Музывален (Музывален, Музывален) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
Верда
Верда (Werda) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гранвилле
Гранвилле — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Британ утраулары монархларының исемлеге
Түбәндә Британ утрауларында булган һәм әзер яшәгән дәүләтләр монархлары исемлеге китерелә:
Монархлар исемлеге
{| width="100%" cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
Сноуфлейк (Аризона)
Сноуфлейк  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канак-Кикя
Канак-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кыпа-Коры ль-Кы елгасының сул ярыннан 56 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Аутлук (Вашингтон)
Аутлук  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Канак-Кикя
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Аутлук (Вашингтон)
Географиясе
Аутлук халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канак-Кикя
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нова-Била (Кече Польша воеводалыгы)
Нова-Била — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йоргунсөгүт (Агры)
Йоргунсөгүт (Yorgunsöğüt) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (köy).
Ниливой-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алгебраик чишелеш
Алгебраик чишелеш яки радикалларда чишелеш ул ябык форма чагылдыру һәм махсусрак итеп әйткәндә ябык форма алгебраик чагылдыру, ул кушуга, алуга, тапкырлауга, бүлүгә, бөтен санга дәрәҗәгә күтәрүгә һәм n-ынчы тамырны алуга (квадрат тамыр алу, кубик тамыр алу һәм башка бөтен тамыр алу) нигезләнгән коэффициентлар төшенчәләре белән эш итеп алгебраик тигезләмәне чишү. Иң киң таралган чишелеше мисалы:
ул урта мәктәптә өйрәтелә, квадрат тигезләмә
Февраль
Февраль (tat.lat. Fevral' (Aqman)) (фиврал, фибрал, шулай ук Акман һәм Шөбат )  — Милади тәкъвимендә елның икенче ае.
Инкыйлабка кадәр татар иске дәверлеге буенча Акман ае (21.1-21.2), Бушай (21.2-21.3) һәм Шөбат дип йөртелә.
Сылтамалар
[http://www.azatliq.org/content/feature/24454699.html Татар дәверлеге кайчан югалды? ]
Корлик
Корлик — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Вах елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 70 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бискупице (Олесницкий повяты)
Бискупице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хәбиб Миначев
Тормыш юлы
Хәбиб Миначев 1908 елның 11 декабрендә Сембер губернасының Кыр Бикшеге авылында туа. Милләте буенча татар. Башлангыч белемне авыл җидееллык мәктәбендә ала.
1927 елда Мәскәүгә күчеп килә. 1929 елдан 1933 елга кадәр Мәскәү дәүләт университеты каршындагы эш факультетында укый.
1939 елда Мәскәү дәүләт университетының химия факультетын тәмамлый һәм кече фәнни хезмәткәр вазыйфасында Зелинский исемендәге органик химия институтында эшли башлый. 1942 елның сентябрендә армиягә алына. 1944 елдан СБКФ әгъзасы.
Сугыштан соң Зелинский институтында эшен дәвам итә. 1950 елда өлкән фәнни хезмәткәр вазыйфасын ала. 1955—1977 елларда фәнни эш буенча директор урынбасары булып эшли.
1963 елда Хәбиб Миначев Зелинский институтында сирәк һәм таралган элементларда катализ лабораториясен оештыра, аны 1990 елга кадәр җитәкли.
1972 елның 28 ноябрендә ССРБ Фәннәр академиясенең «техник органик химия» белгечлеге буенча әгъза-корреспонденты итеп сайлана. 1979 елның 15 мартында — «органик химия» белгечлеге буенча академик.
2002 елның 25 мартында вафат була. Мәскәү өлкәсене ң Одинцово районы Луцино авылы зиратында җирләнгән.
(13802) 1998 WR3
(13802) 1998 WR3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 18 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WR3» саналган.
Акчакент (Низип)
Акчакент (Akçakent) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Низип илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Блондфонтен
Блондфонтен (Blondefontaine) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,40 км².
Лазарь Дергунов
Лазарь Дергунов (Ласӑр Ваҫилей ывӑлӗ Дергунов,, — , ) ― «Чапаев» күмәк хуҗалыгы рәисе (Чүпрәле районы), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
Дедачов
Дедачов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Конаклар (Тарсус)
Конаклар (Konaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Облин
Облин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Жардин (Сеара)
Жардин  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Облин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жардин (Сеара)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Малыя Чучавичы
Малыя Чучавичы (Малыя Чучавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
(6539) Ногавица
(6539) Ногавица — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Малыя Чучавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(6539) Ногавица
Тарихы
1982 елның 19 августында Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 QG» саналган.
Домброва (гмина Мирче)
Домброва  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Франция кампаниясе
Франция кампаниясе — Франция, Бельгия, Нидерландлар кораллы көчләре һәм Британ экспедицион көчләрен тар-мар итүгә китергән Алмания һәм аның беректәшләргә Аурупада өстенлек биргән «Күчәр илләре»нең уңышлы хәрби операциясе.
Алман гаскәрләре Алманиянең Польшага һөҗүм итү аркасында 1939 елның 3 сентябрендә сугыш игълан иткән Франциягә һөҗүм башлаган. Алманнарның кызу һөҗүме нәтиҗәсендә беректәшләр гаскәре тар-мар ителгәннәр, 22 июнь көнне Франция солыхына кул куярга мәҗбүр булган. Шул вакытта аның территориясенең күпчелеге инде басып алынган, ә гаскәре калмаган диярлек.
Алман гаскәрләренең юлы Бельгия һәм Нидерландлар аша үткән, алар беренче агрессия корбаннары булып чыкканнар. Кыска вакыт эчендә нацист хәрби көчләре бу илләрне басып алганнар; шуның белән бергә, алманнар ярдәмгә килгән француз гаскәрләрне дә тар-мар иткәннәр.
Шул сугыш нәтиҗәсендә Алмания ул вакытта үзенең төп дошманыннан арына. Шуның өстенә, Британиягә һөҗүм ясау өчен мөһим плацдармы кулга төшкән.
Сәбәпләр һәм нәтиҗәләр
Алман гаскәрләре төп һөҗүмен Арден таулары аша оештырганнар, Франция исә төп бәреп керүне Мажино сызыгында көткән, шул алман хәрби хәйләсе көтелмәгән тиз нәтиҗәләргә китергән. Тупланган француз гаскәрләре камалышка эләккәннәр һәм каршылыкка карамастан Франция чигенергә мәҗбүр булган.
Беренче Бөтендөнья сугышыннан соң кебек 22 июньдә капитуляция акты шул ук Компьен урманында имзаланган. Капитуляция шартлары буенча Франциянең 60%ы Алмания контроле астына бирелгән, француз гаскәрләре коралсызланганнар, французлар алман оккупацион гаскәрләрен асрарга мәҗбүр булганнар.
Ируэсте
Ируэсте — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Важель-Ю
Важель-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сысола елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Клар (кантон)
Сен-Клар — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Изолац (Валле д'Аоста)
Изолац — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изолац Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стенешть (Стойлешть, Вилча)
Стенешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD129913
HD129913 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лири (Джорджия)
Лири  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лири шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йөргүч (Тавшанлы)
Йөргүч (Yörgüç) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Тавшанлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Гранж-сюр-Волонь
Гранж-сюр-Волонь — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Нове Бистре
Нове Бистре — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вердау
Вердау (Werdau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ита (Испания)
Ита — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Лама (елга)
Ла́ма — Россиянең Мәскәү һәм Тверь өлкәсендә ага торган елга.
Ита (Испания)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лама (елга)
Кыскача тасвир
Мәскәү калкулыгында башлана,
Гидрология
Озынлыгы — 139 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан.
Югары Идел бассейн округы
Бискупице-Олавски
Бискупице-Олавски — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13803) 1998 WU10
(13803) 1998 WU10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WU10» саналган.
Гузеево (Тәүде шәһәр округы)
Гузеево (Гузеево) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Ниртибя-Яха
Ниртибя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сэвк-Яха елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лобаново (Киров өлкәсе)
Лобаново (Лобаново) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Облин-Грондки
Облин-Грондки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лобаново (Киров өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Облин-Грондки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6540) Степлинг
(6540) Степлинг — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 16 сентябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SL1» саналган.
Бодонкур
Бодонкур (Baudoncourt) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,57 км².
Бъюна (Вашингтон)
Бъюна  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бъюна халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жардин-Алегри
Жардин-Алегри — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Спрингервилл
Спрингервилл — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Антонина Евдокимова
Антонина Евдокимова (Антонина Иван кызы Евдокимова,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
Спрингервилл
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антонина Евдокимова
Биографиясе
1907 елда хәзерге Татарстанның Кайбыч районы Турминское авылында туа.
Евдокимовлар гаиләсе беренчеләрдән булып «Революция» авыл хуҗалыгы артеленә кушыла, ә Антонинаның ире Николай аның беренче рәисе була.
Николай Бөек Ватан сугышында һәлак булган, Антонина дүрт бала тәрбияләп үстергән һәм авыл колхозында эшләргә өлгергән. Сугыштан соң, 30 центнерга кадәр ашлык алып, яхшы хезмәт нәтиҗәләре күрсәтә. 30,1 центнер результат рекордлы була һәм бу казаныш өчен 1948 елда Антонина Евдокимова Социалистик Хезмәт Герое исеменә лаек була.
Кырда эшләүдән тыш, җәмәгать эшчәнлеге белән дә шөгыльләнергә өлгерә, Татарстан АССР Югары Советы депутаты итеп сайлана.
Малыя Шчытники
Малыя Шчытники (Малыя Шчытнікі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Канаткина
Канаткина — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының сул ярыннан 1239 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Болгария
Болгария Җөмһүрияте (кайчакта Болгарстан, бол. Република България) – Европада урнашкан дәүләт.
Тарих
Хәзерге Болгария җирләрендә яшәгән иң борыңгы милләт траклар дип санала. Безнең эрага кадәр I гасырда траклар җирләре Рим империясенә кергән һәм Тракия белән Мизия арасында бүленгән. Берничә гасыр элек траклар грек телен өйрәнгәннәр.
Иң беренче болгар дәүләте Бөек Болгар иле булган. Аның башкаласы - Фанагория, ә нигез салучысы - Кубрат.
Беренче Болгар дәүләте
Кубрат үлгәч дәүләт таркалган. Бер легенда яши, Кобрат үзенең үлеме алдыннан улларына бердән булырга васыять калдырган. Әмма хәзәрләр барыбер болгарларны үз дәүләтенә кушалар. Болгарлар, Византияне җиңәр өчен, славян милләтләре белән берлек ясадылар. Болгарлар җире рәсми рәвештә Беренче Болгар дәүләте дип 680 елда, Византияне җиңгәч кенә атала башлады. Киләчәктә славяннар белән дуслашу, болгарларны славянлаштыруга китерде. IX гасырга, Авар каһанлыгын яулап алгач, болгарлар җире зурайды. Борис кенәз идарә иткән чорда дәүләт рәсми рәвештә христиан динен кабул итте. Симеон патша вакытында дәүләт хәзерге Болгария, Румыния, Македония, Сербия, Маҗарстан, Албания, Греция җөмһүриятләре, Украинаның көньяк-көнбатыш якларын, Төркиянең Аврупа яклары җирләрен берләштергән.
Болгар дәүләте Византия белән бик еш сугыша башлады. 1018 елда Самуил үлеменнән соң Болгарияне Византия яулап алды һәм узенең төреклек итүен ике гасырга туктатты. XI гасырда Византия өчендә булган Болгариягә төрле яктан норманнар, печенеглар һәм маҗарлар һөҗүм иттеләр. 1185-1187 елларда баш күтәрүләр илне иреклеккә китерде һәм Икенче Болгар дәүләтен барлыкка килә.
Осман хакимлеге
XIV гасыр ахырында Болгария Осман империясе белән басып алынды. Биш йөз еллык идарә итү нәтиҗәсе дәүләтне талау, шәһәрләрне бөтерү, халыкны бөтерү. Болгар чиркәве үз мөстәкыйлеген югалтты. Османлар болгарларны көчләп ислам диненә борырга төләделәр. Әмма күп болгар христиан булып калды. Болгарлар Осман империясенә каршы бик күп баш күтәрделәр. Һәр саен алар басылдылар. XVII гасырда солтан хакимияте көчсезләнде, һәм XVIII гасырда дәүләт кризиска керде. XVIII- XIX гасырларда Болгария тәртипсезлектә батты. Шулай ук XVIII гасыр Болгария Яңарышы дип истә калынды. 1762 елда Паисий Хилендарский дигән кеше Болгария тарихын язган. Бу Болгарияне ирекләштерү чоры 1878 елга кадәр дәвам ителде. Төркия белән Россия сугышыннан (1877-1878) соң Болгариянең бер өлеше административ үзидарә хаклыгын алды. Бишенче башкала София булды. 1879 елда Тырнов конституциясе кабул ителгәч, дәүләт кенәзлеккә әверелде һәм башлыкка Александр I Баттенберг килде, ә аны үз чиратында Фердинант I алмаштырды.
Өченче Болгар дәүләте
1908 елдан башлап Болгария бәйсезлек дәүләткә әверелде. 1912-1913 елларда Балкан сугышында катнашты. Шуның белән Болгария яңа җирләр яулап алды. Беренче дөнья сугышында Алмания ягында булды. Отылгач, үзенең күп җирләрен югалтты. 1918 елның 2 октябрендә тәхеткә Борис III утырды.
Икенче дөнья сугышы вакытында
Икенче дөнья сугышы башында Борис III Болгария катнашмаучылыгын ясарга омтылды. Болгария СССБ белән берләшүдән баш тартты. 1941 елның 1 мартнында Алмания белән берләшмә ясады. 1941 елның 13 декабрендә Бөекбритания һәм АКШга каршы сугыш башлады. Болгария ССРБ белән дипломатик мөнәсәбәтләрне саклады һәм 1944 елның сентябрь башында Алмания белән мөнәсәбәтләрне бөтерде. Әмма ССРБ хөкүмәте дуслыктан баш тартты. 1944 елның 8 сентябрендә Кызыл Армия Болгария җирләренә керде һәм ССРБ хөкүмәте үз шартларын таләп итте. 1944 елның 28 октябрендә Мәскәүдә Болгария белән вакытлы солых төзеделәр. Соңыннан Болгария ССРБ белән бергә алман гаскәрләренә каршы сугышты.
Милли Болгария Җөмһүрияте
Патшаның үлеменнән соң тәхеткә аның алты яшлек улы Симеон I утырды. Әмма аның идарә итүе озакка сузылмады — аңа гаиләсе белән Мысырга, ә аннары Испаниягә качырга туры килде, чөнки 1946 елның 15 сентябрендә үткән референдум буенча дәүләт Милли Болгария Җөмһүриятенә әверелде. 1947 елда Париж аңлатмасы Болгария белән кабул ителде. ССРБ йогынтысыннан чыгуга кадәр (1989) җөмһүрият социалистик юлы буенча үсте.
Хәзерге Болгария
1989 елның 10 ноябрендә Болгариядә мөһим экономик һәм политик реформалары башланды. 1990 елның 15 ноябреннән башлап дәүләт Болгария Җөмһүрияте дип атала башлады. 2004 елның 2 апрелендә ТАКО (НАТО)га керде. 2007 елның 1 гыйнварендә Аврупа берлегенә керде. 1990-нчы еллар уртасында хакимлектә социалистлар тордылар. 2001-2005 елларда Болагриянең премьер-министры элекке патша Симеон II булды. 2009 елда сайлауларда Симеон либераллары да, социалистлар да отылдылар. Күберәк урын «ГЕРБ» партисе яулалды. 2009 елның 27 июленнән башлап «ГЕРБ»ның башлыгы Бойко Борисов үз вазифаларына тотынды.
География
Болгария территориясе 110 550 км², бераз Исландиядән зуррак. Ил Кара диңгезнең көнбатыш яр буенда урнашкан, төньяктан Румыния, көньяктан Греция һәм Төркия, көнбатышта Сербия һәм Македония белән чикләнгән. Болгария чикләре озынлыгы 2264 км куя. Елгалар чиклеге 680 км санап чыгара. Кара диңгез чикләре 400 км. Көньяк һәм көнбатыш тау умырткалыклары белән чикләнә.
Рельеф һәм топография
Болгария рельефы бертөрле түгел. Болгариядә өч тау системасы бар: Пирин, Рила һәм Родопские. Иң көнчыгыш Кара диңгез өлкәләре таулы, алар әкренләпкөнбатышка таба бөеклеген җыялар. Илдәге иң бөек таулар Фракий өслеге түбәнлеге, София сөзәге һәм көньяктагы Греция чикләре арасында урнашкан. Көнбатышта өч тау тезмәсе бар. Алар Болагрия һәм Балкан ярымутрауның иң бөек өлкәсе дип санала. Рила тау тезмәсе үзенә 2925 м бөекле Мусала исемле тауны кертә, ә ул Балкан илләрендә иң бөек тау.
Климат һәм елгалар
Балкан таулары Болагрияне ике елгалар системасына бүлә. Бөтен елгалардан суднолар йөрерлеккә яраклы Дунай гына, әмма күп елгалар гидроэлектроэнергия китереп чыгарырга яраклы. Болагриянең мәйданы зур түгел, әмма климаты бик күптөрле. Дәүләт континенталь һәм урта диңгез климат зоналарында урнашылган. Урта явым саны — бер елга якынча 630 мм.
Сәясәт
Болгария — парламент җөмһүрияте. Дәүләт башлыгы — президент, биш елга сайлана. Гел гамәлдәге законнар чыгаручы хакимият органы — бер палаталы милли җыелышы (240 депутат), дүрт елга сайлана.
Тышкы сәясәт һәм кораллы көчләр
Болгариянең тышкы сәясәт юнәлеше Аврупа һәм төньяк атлантик илләренә охшаган. Аврупага караганда иң әһәмиятле аерма, Россия белән нык экономик бәйләнеш. Кораллы көчләр коры җир армиясеннән, диңгез һәм һава көчләреннән тора. 2007 елның 1 декабреннән башлап Болгария профессиональ армиягә күчте. Һәзерге армия саны 32 000 кеше.
Икътисад
Илнең акчасы - болгар арысланы. Болгар хакимлеге арысланны еврога алмаштырырга төләде, әмма экспертлар 2014 елга кадәр көтергә куштылар.
Болгариянең дәүләт һимны
МИЛА РОДИНО Болгар телендә: Горда Стара Планина, до ней Дунава синей, слънце Тракия огрява, над Пирина пламеней. Кушымтасы: Мила Родино, ти си земен рай, твойта хубост, твойта прелест, ах, те нямат край. СӨЕКЛЕ ВАТАН Тәрҗемәсе: Горур Иске Планина, Зәңгәрсу Дунай ага: Кояш Фракияне нурлый, Пирин өстендә балкый. Кушымтасы: Сөекле Ватан, Син — җир җәннәте, Күркәмлегең, гүзәллегең — Бакый халәтең.
Болгария мәдәнияте
Болгар әдәбияте әле 886 елда барлыкка килде, Преславский китап мәктәбе белән башланды. Беренче төрек җәбере гасырында Болгария әдәбияте Киевка, Мәскәүгә, Румыниягә һәм башка якындагы өлкәләргә күчте. XVIII гасыр башында болгарларның милли уянуы белән әдәби гомер көчләнә башлады.
Спорт
Болгар спорты I хәзерге заман Олимпия уеннары белән үсә башлады. Хәзер Болгариядәге иң популяр уен - футбол.
Балет
Болгариянең беренче үзешчән сәнгать труппалары Софиядә 1900 елда барлыкка килгән.
Театр
Болгариядә тетар XIX гасыр уртасында үсә башлады. Режиссёр театр үсүендә иң мөһим урын Н.О. Массалитинов алды.
Икенче дөнья сугышыннан соң болгар театрында бик актив рәвештә социаль реализм үсә башлады.
Дин
2001 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча илдә православие дине тарафдарлары 6 552 751 кеше (ил халкының 82.6 % ы), мөселманнар 966 978 (12.2 %), католиклар 43 811 (0.6 %), протестантлар 42 308 (0.5 %), яһүдиләр 653, Һинд дине вәкилләре 137, әрмән-грегорианнар 6 500 (0.1 %), башка дин вәкилләре 7 784 (0.1 %) теркәлгән. 2011 елда халык санын алу вакытында дини карашларны күрсәтү мәҗбүри булмагач, әлеге саннар нык үзгәргән.
Туризм
Күп туристлар курорталарга җәй, я кыш көннәрендә баралар. Яздан башлап сентябрьгә кадәр кешеләр Кара диңгездә су коеналар. Тауда чаңгы шуу сезоны декабрьдә башлана һәм февральга кадәр сузыла. Болгария Кара диңгез яр буе - иң популяр пляж туризмы. 1990 елларда бу туризм кимү кичерде, әмма хәзер күтәрелү күренә.
Изолача (Сондрио)
Изолача — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изолача Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Черцешть (коммуна)
Черцешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Александр Ефремов (1910)
Александр Ефремов (Александр Ефрем улы Ефремов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
Евгений Колесников (1950)
Евгений Викторович Колесников (1950 елның 8 мае, Казан, ССРБ) — совет һәм Россия хокук белгече, Конституция һәм халыкара хокук буенча белгеч, юридик фәннәр докторы, Сарытау дәүләт юридик академиясенең конституциячел һәм халыкара хокук кафедрасы профессоры, Сарытау конституциячел хокук мәктәбе вәкиле.
Тормыш юлы
Евгений Колесников 1972 елда Казан дәүләт университетының юридик факультетын тәмамлый.
1980 елның февралендә Валерий Лазарев һәм Давид Фельдман фәнни җитәкчелегендә Бөтенсоюз юридик читтән торып уку институтында «дәүләт һәм хокук теориясе һәм тарихы» белгечлеге буенча «Гомумхалык дәүләт эшчәнлегендә хокук роле арту» кандидатлык диссертациясен яклый.
Сарытау дәүләт хокук академиясендә «Россия Конституция хокукы чыганаклары: теория һәм методология мәсьәләләре» (2000) докторлык диссертациясен яклый.
1975 елның ноябреннән 1983 елның августына кадәр дәүләт һәм хокук теориясен, совет дәүләт хокукын, чит илләрнең дәүләт хокукын юридик бүлегендә укыта (соңрак Н. П. Огарев исемендәге Мордва дәүләт университеты (Саранск шәһәре), ә 1983 елның августыннан — Сарытау юридик институтында (хәзер — Сарытау дәүләт юридик академиясе). 1988 елның октябреннән Сарытау дәүләт хокук академиясенең конституциячел һәм халыкара хокук кафедрасы доценты, аннары профессоры була, Россия Конституция хокукы, чит илләрнең конституция хокукы буенча лекцияләр укый, шулай ук «БДБ әгъзалары булган илләрнең конституциячел хокукы» дигән махсус курс укый.
Евгений Колесников җитәкчелегендә юридик фәннәр кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә шактый диссертацияләр якланган, конституциячел хокук фәнендә билгеле бер юнәлеш барлыкка килгән.
Фәнни эшчәнлек
Евгений Колесников конституциячел хокук теориясенең актуаль мәсьәләләре буенча тикшеренү эше белән шөгыльләнә. 70кә якын басма эш — мәкаләләр, тезислар, рецензияләр, монографияләр һ. б. бастырып чыгара. Аның хезмәтләрендә гомумтеоретик позицияләрдән хәзерге этапта Россия конституциячел хокук чыганаклары системасы анализлана; конституциячеллек, законлылык һәм илнең хокукый системасы нигезләре буларак Россия Конституциясенең аерым роле ачыклана; законнар һәм парламент актлары типологиясе карала.; РФ Президенты указларының, Россия Хөкүмәте карарларының, Россия Федерациясе субъекты дәүләт хакимияте башкарма органнары һәм җирле үзидарә органнары актларының законлы табигате күрсәтелә.
Домброва (гмина Тшидник-Дужи)
Домброва  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Акчакепир (Һилван)
Акчакепир (Akçakepir) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Akçakepir, Hilvan Akçakepir, Hilvan
Нальмучаш
Нальмучаш (Нальмычаш, Нальмучаш) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
Демьята
Демьята — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Корпут
Корпут — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Сес елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Конаклар (Ортаһисар)
Конаклар (Konaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Клавдия Линкова
Клавдия Линкова (Клавдия Александр кызы Линкова,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1948).
Ихес
Ихес — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Жардин-ди-Анжикус
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ихес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Жуковице
Нове Жуковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лисбург (Джорджия)
Лисбург  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лисбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вермсдорф
Вермсдорф (Wermsdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бискупице-Подгурне
Бискупице-Подгурне — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йөреҗик (Муш)
Йөреҗик (Yörecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
Олы Шырдан
Олы Шырдан — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Халык саны — 344 тирәсендә. Почта индексы — 422501.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Стенешть-Лунка
Стенешть-Лунка — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Облудзин
Облудзин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.