cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Урыссу ГРЭСы
Тарих
1943 елның мартында «Туймазыэлектроток» дәүләт төзелеш кантуры (дирекциясе) оештырыла. кантур идарәчесе итеп Н.Т. Черкасов билгеләнә. 1943 елның 10 апрелендә төзелеш башлана. Төзелештә чакырылганнар, хәрби әсирләр, тоткыннар, махсус күчерелгәннәр эшләтелә. 1944 елның җәендә төзелешне тизләтү өчен «Томсон» фирмасының 5 МВт куәтле энергопоезды килә. 1944 елның көзенә станциянең беренче чираты әзер була. ГРЭСта эшләүче персонал җиде сыйныф бетергән хатын-кызлардан туплана.
1944 елның ноябрендә беренче турбоагрегаты, 1945 елның декабрендә икенче агрегат файдалануга тапшырыла. 1950 елда Урыссу ГРЭСының ике чираты файдалануга тапшырылгач, «Туймазыэлектроток» «Урыссу энергокомбинаты» (УЭК) итеп үзгәртелә һәм ССРБ электр станцияләре министрлыгына тапшырыла. УЭК (Урыссу ГРЭСының) беренче директоры — И.В. Мишин.
1958 елның 22 июленнән ССРБ Бердәм энергосистемасына кушыла.
1957 елда 6нчы чираты сафка басканнан соң, ГРЭСның куәтен арттыру күздә тотылмый. Нефтькә бай «Ромашкино» яткылыгы ачылгач, республиканың энергиягә булган ихтыяҗларын Зәйдәге ГРЭС, Түбән Кама, Яр Чаллыдагы ТЭЦлар кебек яңа буын станцияләр канәгатьләндерә башлый.
Проект куәте 214 МВт итеп исәпләнгән булган. 1996 елда, турбина сүтелгәч, проект куәте 161 МВт булып калган.
Еллык электр энергиясе җитештерү күләме — 512, 7 млн КВт.сәг. булган. Файдалануга тапшырылганнан бирле ГРЭСта 54.1 млрд КВт.сәг. электр энергиясе җитештерелгән.
Ябылу
2007 елда «Татэнерго» составыннан чыгарыла, ТР «Генерирующая компания» ААҖ (җитәкчесе Илшат Фәрдиев) үзенең филиалы булган ГРЭСны шәхси кулларга (Mountside Estate Corp, Британ Виргин утрауларындагы офшор компаниясе һ.б.) сата. 2016 елның 6 июненнән юкка чыгаруга дучар ителә ..
2017 елның 1 маенда ГРЭС эшчәнлеген туктата.
Перре (Португалия)
Перре  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Голембюв (Груецкий повяты)
Голембюв  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мизере-Салин
Мизере-Салин — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Уралаане
Уралаане (Uralaane) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Йөрүкъениҗеси (Муданья)
Йөрүкъениҗеси (Yörükyenicesi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Муданья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Малыя Азяранки
Малыя Азяранки (Малыя Азяранкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бюсси-ла-Пель
Бюсси-ла-Пель (Bussy-la-Pesle) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сомбернон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11.47 км².
Половинка (Вагеш кушылдыгы)
Половинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вагеша елгасының сул ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 3 км.
Кросс-Гилл (Көньяк Каролина)
Кросс-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Половинка (Вагеш кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Кросс-Гилл (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Севниця
Севниця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Кросс-Гилл (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Севниця
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2443) Томейлен
(2443) Томейлен  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 24 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «A906 BJ» саналган.
Асат (коммуна)
Асат — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Расалай (авыл)
Расалай (Расалай ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Рековниця (Диңгез буе воеводалыгы)
Рековниця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кробанув
Кробанув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Кыргый
Яңа Кыргый (Яңы Кирге) — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан удмурт авылы.
Почта индексы — 452812, ОКАТО коды — 80259875004.
Финли (Төньяк Дакота)
Финли  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Финли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беганув (Свентокшиж воеводалыгы)
Беганув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Писку (Илфов)
Писку — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марей-ан-Шампань
Марей-ан-Шампань — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
ZSWIM7
ZSWIM7 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Малыя Бабровники
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Уревере
Уревере (Urevere) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Рәшит Зәйнуллин
Биографиясе
Рәшит Сибәгать улы Зәйнуллин 1945 елның 25 гыйнварында Төркмән ССР-ның Ильялы авылында туган. Балалык һәм яшүсмер еллары Башкорт АССРның Күгәрчен районы Йомагуҗа авылында үткән.
1961 елда Йомагужа урта мәктәбен тәмамлаган.
1963-1968 елларда Уфа нефть институты студенты. Югары белем алганнан соң, Чиләбе политехник институты аспирантурасына укырга керә.
Хезмәт юлы
1963-1997 елларда Уфа нефть институты һәм Уфа дәүләт нефть техник университеты укытучысы: ассистент, өлкән укытучы, доцент, «Нефть аппаратлары төзү технологиясе» кафедрасы профессоры.
1974 елда кандидатлык һәм 1987 елда — докторлык диссертациясе яклый.
1997-2009 елларда Уфадагы «Катлаулы техник системаларны хәвефсез эксплуатацияләү» гыйльми-техник үзәк директоры, бер үк  вакытта 2002 елдан БР Фәннәр Академиясенең Энергоресурсларны транспортлау проблемалары институтының (ИПТЭР) «Техник системаларның ышанычлыгы һәм хәвефсезлеге» бүлеге мөдире,
2005 елдан — баш гыйльми хезмәткәре.
Гыйльми эшчәнлеге коррозияле мөхиттә басым астында эшләгән нефть-газ корылмалары һәм торба үткәргечләр хәвефсезлеге проблемалары белән бәйле. Аның җентекле тикшеренүләре — тышлыклы типтагы ресурс корылмалары техник системалары хәвефсезлеге; металлның механик-химик зарарлануы; көпшәләр, аппаратлар һәм торба үткәргечләрнең сыйфатын күтәрү; корылмаларның калдык ресурсларын диагностикалау һәм бәяләү — Башкортстан Республикасында, Россия Федерациясендә һәм БДБ илләре нефть-химия һәм газ сәнәгать тармаклары предприятиеләрендә («Башнефтехим», «Транснефть» Акционерлар Компаниясендә, «Башнефть» Акционерлар Җәмгыятендә, «Салаватнефтемаш», «Уралхиммаш») кулланыла.
Севно
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәшит Зәйнуллин
Хезмәт юлы
10 нан артык ачыш танытмасы һәм патент, 450-дән артык гыйльми хезмәт, 18 монография һәм китап авторы.
Торрубия-де-Сория
Торрубия-де-Сория — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Рәшит Зәйнуллин
Хезмәт юлы
БР-ның «Энергия ресурслары транспорты проблемалары институты» Дәүләт унитар предприятиесе янындагы диссертация советы составына керә.
Митюшсикт
Митюшсикт (Митюшсикт) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Митюшсикт климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (76%).
Гайанада Һинд дине
Һинд дине Гайана халкының 24.8%-ын тәшкил итә. Гайанада Көнбатыш Ярымшарда иң зур процент Һинд дине тарафдарлары.
Тарихы
Британия Империясендә 1833 елда Коллыкны Бетерү Актыннан соң хезмәткә ихтыяҗ Һиндлеләрнең Гайанага һәм башка Британия Вест-Индия территорияләренә вербовкасына китергән. Килгәч, яңа эшчеләргә яңа контрактлары һәм эш шартлары белән экстремаль тропик шартларына ияләшергә туры килгән. 1835 һәм 1918 ел арасында Һиндстаннан Гайанага 341600 индентура ялланган хезмәтчеләр китерелгән булган.
1852 елдан бирле Христиан дәгъвачылар Көнчыгыш Һиндлеләрне яллану вакытында үз диненә өндәргә тырышкан, әмма күп уңышка ирешмәгәннәр. Христиан дәгъвачылары прозелитизм башлагач, Браминнар рухи йолаларны кастага карамастан барлык Һиндуларга күрсәтә башлаганнар. Бу анда каста системасының йомшаруына китергән.
1940-ынчы еллар ахырында реформа хәрәкәтләре күп Гайана Һиндуларның игътибарын җәлеп иткән. 1910 елда, Гайанага Арья Самадж хәрәкәте килгән. Самадж доктринасы ортодоксаль Һинд диненнән каста системасына һәм Браминнарның дини җитәкчеләр ролена йомшаграк каравы белән, шулай ук табынуда сурәтләр кулланылмый. 1930-ынчы еллардан соң, Һиндуларның Христианлыкка күчүе әкренәйгән, чөнки Һинд диненең статусы яхшырган һәм Һиндуларга карша дискриминация кимегән.
Арья Самадж тарафдарлары еш Санатанилар (ортодокс Һиндулар) белән уртак тел таба алмаганнар. Бу аермаларның әһәмияте кимегән.
Демография
Һинд дине күп дистә еллар буена кими барган. 1991 елда, Гайана халкының 35,0%-ы Һинд дине тарафдарлары булган, 2002 елда 28,4%-ка кадәр кимегән һәм 2012 елда 24,8%-ка кадәр кимегән.
Һинд дине тарафдарларының географик таралышы
Мадраси Тамил халкы Һинд дине тарафдарлары East Berbice-Corentyne төбәгендә күпчлекне тәшкил итә.
Гәрчә Гайана халкының 39,8%-ы Көнчыгыш Һиндле булас да, фәкать 24,8%-ы Һинд дине тарафдарлары булып торалар. The remainder is mostly Muslim (6.8%) or Christian.
Җәмәгать Бәйрәмнәре
Һоли-Пһагваһ һәм Дипавали Гайанада Милли Бәйрәмнәр булып торалар.
Бимен (Айова)
Бимен  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бимен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урге (Коһила)
Урге (Urge) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Голембюв (Липский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мидвей (Адамс округы, Пенсильвания)
Мидвей  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мидвей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя Пер Монтеперполи (Лука)
Вя Пер Монтеперполи — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Пер Монтеперполи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Сарбур (округ)
Сарбур — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 993 км². Округ 5 кантоннан тора, алар үз чиратында 102 коммунага бүленгән.
Реково (Битивский повяты)
Реково — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Чабес
Зур Чабес — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Весляна елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
NGC 7563
NGC 7563 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Расасна
Расасна (Расасна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Зур Чабес
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 7563
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Расасна
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(2391) Томита
(2391) Томита  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1957 елның 9 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1957 AA» саналган.
ZSWIM8
ZSWIM8 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Треваго
Треваго — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Малыя Баяры
Малыя Баяры (Малыя Баяры ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Марей-сюр-Луар
Марей-сюр-Луар — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Голембювка (Мазовия воеводалыгы)
Голембювка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урге (Тори)
Урге (Urge) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Йөрүкъери (Акъязы)
Йөрүкъери (Yörükyeri) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Крокоцице
Крокоцице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Севце
Севце — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эвреше (Гэлиболу)
Эвреше (Evreşe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Гэлиболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Лаймен (Көньяк Каролина)
Лаймен  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татар Аксуы
Татар Аксуы — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Халык саны — 103 тирәсендә. Почта индексы — 422419.
Тарих
XIX гасырда нигезләнгән.
Беглюв
Беглюв — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Татар Аксуы
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Беглюв
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татар Аксуы
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Писку-Веки
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Асон (коммуна)
Асон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Бюсси-ле-Гран
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29.69 км².
Пиаш (Монсан)
Пиаш  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Флакстон (Төньяк Дакота)
Флакстон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Расинэли
Расинэли (Расінэлі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Нөркән
Нөркән — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан удмурт авылы.
Почта индексы — 452812, — 80259875005.
NGC 7564
NGC 7564 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Уриссааре
Уриссааре (Urissaare) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Малыя Бярозавцы
Малыя Бярозавцы (Малыя Бярозаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Голендзин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Усеро
Усеро — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Реково-Лемборске
Реково-Лемборске — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Усеро
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Реково-Лемборске
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4653) Томмасо
(4653) Томмасо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1976 елның 1 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GJ2» саналган.
Польченга
Польченга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Совза елгасының уң ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
ZSWIM9
ZSWIM9 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мареше
Мареше — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Саргемин (округ)
Саргемин — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 936 км². Округ 6 кантоннан тора, алар үз чиратында 83 коммунага бүленгән.
Сеговци
Сеговци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бирмингем (Айова)
Бирмингем  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бирмингем шәһәре  елда нигезләнгән.
Миддлтаун (Нортамберленд округы, Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя Пер Рогорото (Милано)
Вя Пер Рогорото — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Мон-де-Вунье
Мон-де-Вунье — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Вя Пер Рогорото (Милано)
Географиясе
Вя Пер Рогорото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Үрьясте
Үрьясте (Ürjaste) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Пиньейруш (Монсан)
Пиньейруш  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сегоне
Сегоне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Астис (коммуна)
Астис — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Ногай иле (Карсун районы)
Ногай иле – Сембер өлкәсе, Карсун районындагы татар авылы. Коры Карсун елгасы буенда урнашкан.
Ногай иле язмаларда беренче тапкыр 1614 елда искә алына. Ул Сембердән дә борынгырак булып чыга.
Совет заманында Ногай илен күрше Коры Карсун авылына буйсындырып, бөлдерә язганнар иде. Хуҗалык идарәсе дә, оешмалар да, хәтта мәктәп тә шунда салынды. Үзгәртеп корулар башлангач ногайилеләр бу афәттән котылып, яңача яши башладылар.
«Алга» колхозы сакланып калган. Пилорама эшли. Күрше авыллар шикелле ногайлылар үз җирләрен Самарның инвесторларына тапшырмадылар. Фермерлар бар, үз хуҗалыгы белән яшәүчеләр күп еллык үләннәр чәчеп, терлекләр тоталар.
Мәгариф
Ногай илендә кайчандыр ябылган мәктәбе яңадан торгызылып, 11-еллык татар мәктәбе буларак эшли. Биредә 65 бала укып йөри.
Флешер (Төньяк Дакота)
Флешер  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Флешер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урми
Урми (Urmi) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Кромолин-Новий
Кромолин-Новий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Малыя Вайшнарышки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кромолин-Новий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ZUFSP
ZUFSP —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Фресно-де-Карасена
Фресно-де-Карасена — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Беджиковице
Беджиковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Расляки (авыл)
Расляки (Раслякі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Фресно-де-Карасена
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Расляки (авыл)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Беджиковице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сухокарасук
Сухокарасук — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Бызовка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ламар (Көньяк Каролина)
Ламар  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голёндково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ипек Йолу (Гөлҗүк)
Ипек Йолу (İpek Yolu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эвсин (Эрменек)
Эвсин (Evsin) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Эрменек илчесенә караган бер авыл (köy).
Маринье-Лае
Маринье-Лае — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Писку-Корбулуй
Писку-Корбулуй — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мичаёль
Мичаёль (Мичаёль) — Коми Республикасының Усинск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Мичаёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Рабак
Рабак — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
NGC 7565
NGC 7565 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рембельч
Рембельч — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4931) Томск
(4931) Томск  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 11 февралендә Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 CN3» саналган.
Подаме
Подаме — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Поржала
Поржала — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ухта елгасының уң ярыннан 22 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Городище (Пинзә өлкәсе)
Городище (Городище) — Пенза өлкәсендә урнашкан шәһәр, Городище районының административ үзәге.
Халык саны — 8 102 кеше.
География
Городище Юлау елгасы (Сыры кушылдыгы) өстендә, Пензадан 48 километр көнбатыштарак урнаша. Якындагы тимер юл станциясе — Чаадаевка (22 километр ераклыкта). Шәһәр аша М5 «Урал» (Мәскәү — Рязань — Пенза — Самар — Уфа — Чиләбе) магистрале бара.
Тарих
XI—XIII гасырларда Городище урынында Идел буе Болгар дәүләтенең ныгытмасы урнашкан (Юлово шәһәрлеге).
Городище 1681 елда Сызрань-Вәзьма засека сызыгы составындагы крепость буларак нигезләнә.
1856 елда Городищеда 2 чиркәү, 698 йорт һәм 15 лавка (кибет) булган.
1928 елдан — Городище районы үзәге.
Халык
Милли состав (2002): руслар — 87,0%, мордва — 5,4%, татарлар — 4,2%, украиннар — 1,0%.
Икътисад
Агач эшкәртү, кирпеч заводлары.
Тьонвиль-Восток (округ)
Тьонвиль-Восток — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 686 км². Округ 6 кантоннан тора, алар үз чиратында 75 коммунага бүленгән.
Малыя Верабьевичы
Малыя Верабьевичы (Малыя Вераб’евічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Расляки (утар)
Расляки (Раслякі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Урумарья
Урумарья (Urumarja) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Бустанико
Бустанико (Bustanico) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,52 км².
Вя Пинероло (Торино)
Вя Пинероло — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Пинероло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Татарстан Җөмһүриятенең Милли китапханәсе
Татарстан Җөмһүриятенең Милли китапханәсе (Татарстан Республикасы Милли китапханәсе, Национа́льная библиоте́ка Респу́блики Татарста́н — Татарстан Җөмһүриятенең баш китапханәсе, татар, рус һәм чит телләрдә чыккан басмаларның тупланмасы. 3,3 млн документны (шул исәптән татар телендә 120 мең, чит телләрдә 100 мең) эченә ала.
Тарих
1830 елда Казан шәһәрендә җәмәгать китапханәсе ачылачагы турында карар кабул ителә, ләкин китапханә ачылмый кала. 1844 елда «Казан губернасы хәбәрләре» газетасының бүлек мөхәррире Николай Иванович Второв, хезмәткә Санкт-Петербургга күчеп китәр алдыннан, әтисе – туган якны өйрәнүче Иван Алексеевич Второвның шәхси китапханәсен — 903 исемдәге 1908 томлык китап һәм вакытлы матбугат җыелмасын — Казан шәһәренә бүләк итә. Китаплар күп еллар үзләренең лаеклы урынын таба алмый.
1865 елның 10 (24) гыйнварында китапханә ачыла. Бу шәһәр халкы өчен зур вакыйгага әверелә, беренче атнасында ук йөздән артык укучыны үзенә җәлеп итә. Ул чорда йортларында шәхси китапханә туплаган зыялылар шактый була, китапханә ачылгач, алар да китаплар тапшыралар. Җәмәгать китапханәсенең көннән-көн үсә, укучыларының арта баруын «Казан губернасы хәбәрләре» газетасы яктыртып, укучыларны китапханәгә тартып тора.
1905 елда китапханәдәге китаплардан файдалану тәртибе турында шәһәр думасы карар кабул итә. Николай Iнең махсус күрсәтмәсе нигезендә, каталог тикшерелеп торыла. Эчке эшләр министрлыгының «тыелган китаплар» исемлеге төзелә.
1917 елдан «Үзәк губерна китапханәсе» дип йөртелә башлый.
Казанның җәмәгать китапханәсе баштагы чорда хәзерге Казан мэриясе бинасында урнаша, 1919 елдан үз бинасында (Кирмән урамы, 33). Карл Маркс урамында филиалы бар.
1923 елдан исеме - «Үзәк шәһәр китапханәсе».
1920 елда аңа В.И. Ленин исеме бирелә.
Мөселманнар өчен филиал
Татар-мөселман зыялылары милли мөселман китапханәсе ачу кирәклеге турында кайгырта. 1906 елның 2 гыйнварында тел галиме Әхмәтһади Максуди тырышлыгы белән мөселманнар өчен филиал — «Көтепханәи Исламия» — ачыла. Ул әүвәл Казандагы Печән базарындагы Кәримовлар йортында, аннары «Болгар» кунакханәсенең өченче катында урнаша. Китапханәдә 915 исемдә 1 277 данә китап исәптә тора. Бирегә, мөселман кануннары буенча, бары тик ир-атлар гына йөрергә хокуклы дип табыла. Даими йөрүчеләр — Г. Тукай, Ф. Әмирхан, Ф. Бурнаш, Н. Исәнбәт, Б. Урманче. Казанда Беренче китапханәчеләр корылтае (1919, июль), Идел буе китапханәчеләренең 3 нче корылтае (1925) үткәрелә.
Яңа заман
Бүген биредә ике дистәдән артык бүлек бар: «Укучыларга хезмәт күрсәтү», «Китап туплау», «Мәгълүмат-библиография», «Чит телләрдәге әдәбият», «Фәнни-методик», «Күргәзмәләр һәм мәдәни программалар», «Автоматлаштыру-компьютерлаштыру», «Татар әдәбияты һәм туган якны өйрәнү бүлеге», «Кулъязмалар һәм сирәк китаплар бүлеге» (1992 елда ачыла, бүлек җитәкчесе - Айрат Заһидуллин) һ.б. Кулъязмаларның электрон вариантлары (күчерелмәләре) булдырыла.
«Ел китабы» бәйгесе
1986 елдан башлап «Ел китабы» республика бәйгесе оештырыла: әлеге чара татар әдәбиятын, татар язучысын укучыларга танытуда бер алым. Китапханәдә 238 хезмәткәр эшли, елына якынча 35 мең укучыга хезмәт күрсәтелә, 1 млн 450 мең китап бирелә. Китапханә тулысы белән компьютер челтәренә тоташтырылган, «Татарстан Республикасының электрон китапханә каталогы» эшләп килә. Милли китапханә Россия китапханәләр ассоциациясенең тулы хокуклы әгъзасы. Чит илләр белән китап алмашу оештырылган. Китапханә 1998 елда кабул ителгән «Китапханәләр һәм китапханә эше турында»гы Татарстан Республикасы кануны нигезендә эшли.
Китапханәнең девизы – «Укы. Уйла. Сөйлә». Фондларда 3 300 000 документ (китаплар, газета-журналлар, патентлар, аудио-видео язмалар, электрон басмалар) склана, шуларның 120 000 е — татар телендә.
Бина
Милли китапханәнең мәйданы нормативлардан сигез тапкырга кимрәк. Милли китапханәгә яңа бина төзү — бүгенге көннең төп таләбе. Сөембикә Җиһаншина:
Миллертон (Пенсильвания)
Миллертон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Миллертон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голендри (Мазовия воеводалыгы)
Голендри  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мон-де-Лаваль
Мон-де-Лаваль — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Фречилья-де-Альмасан
Фречилья-де-Альмасан — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Седларево
Седларево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урвасте
Урвасте (Urvaste) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
ZW10
ZW10 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Зур Чеж
Зур Чеж — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Велва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Форбс (Төньяк Дакота)
Форбс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Балансён
Балансён — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Ермак
Ермак Тимофей улы (1532 — 1585) –  Көнбатыш Себерне яулап алучы булып саналган казак атаманы.
Форбс (Төньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кромолин-Старий
Кромолин-Старий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Расна (Сенненский районы)
Расна (Расна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Беджихув (Свентокшиж воеводалыгы)
Беджихув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бланчард (Айова)
Бланчард  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бланчард шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рембехово (Картузький повяты)
Рембехово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
C-kvark
c-kvark yäki soqlanğan kvark (inglizçä charm) - (2/3)e elektr qorğısı häm +1 soqlanu digän kvant sanına iä bulğan, ikençe buınğa qarağan fundamental' fermion.
Малыя Германишки
Малыя Германишки (Малыя Германішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
C-kvark
c-kvarknıñ massası 1,27 GeV, awırlığı buyınça t- häm b-kvarklardan soñ öçençe urında tora.
1970 yılda Gleşow, İliopulos häm Mayani tarafınnan faraz itelgän häm 1974 yılda açılğan (SLAC törkemendä).
Soqlanu kvant sanın saqlaw qanunı
Köçle häm elektromagnit tä'sir iteşülärendä soqlanu kvant sanı (çarm) saqlana c=0.
C-kvark zäğif tä'sir iteşü näticäsendä tarqala häm kübesençä s-kvarkka äylänä, xäsil bulğan W-bozon ike fermionğa tarqala.
Sıltamalar
Оригинал: M. Gell-Mann. The Eightfold Way: A theory of strong interaction symmetry. — California Institute of Technology, 1961. Оригинал Y. Ne'emann Derivation of strong interactions from gauge invariance // Nuclear Physics. — 1961. — Т. 26. — С. 222. — DOI:10.1016/0029-5582(61)90134-1
Түбән Кама педагогика көллияте
Түбән Кама педагогика көллияте (Нижнекамский педагогический колледж) — Татарстанның Түбән Кама шәһәрендә (1961 елдан бистә, 1966 елдан шәһәр) урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючы (2013 елдан) — ТР мәгариф һәм фән министрлыгы. Директор (2010 елдан) — Фәйрүзә Яхъя кызы Манихова, педагогика фәннәре кандидаты.
Голендри-Барановски
Голендри-Барановски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Кама педагогика көллияте
Тарих
1981 елда, Түбән Кама шәһәрендә һәм районда халык саны тиз арту белән, «укытучы» һәм «тәрбияче» белгечлегенә сорау артуны истә тотып, РСФСР мәгариф министрлыгы фәрманы нигезендә 180 абитуриентка исәпләнгән мөгаллимнәр хәзерләүче уку йорты ачыла. Беренче директоры — Евгения Илья кызы Тупикова, ТР атказанган укытучысы. Уку йорты 17нче мәктәп базасында эшли башлый (1983 елда педучилищега 7нче мәктәп бинасы бирелә). Беренче уку елында 180 укучы (барысы да кыз бала, 65%ы — авыллардан) кабул ителә. Ярты ел укуханә аннан алданрак Татарстанда ачылган 8 педучилище бюджетлары исәбенә яши (сметада алар үзләштермәгән акча булса, акча яңа ачылган укуханәгә күчерелә). Студентлар тулай торагы итеп элек шартлы хөкем ителгән тоткыннар яшәгән 5 катлы тулай торак бирелә. 1982 елда укуханә каршында (бинаның беренче катында) база мәктәбе эшли башлый (беренче директоры — Р. Гафиуллина, РСФСРның атказанган укытучысы), 1997 елда укуханәнең база мәктәбе 6нчы мәктәпкә күчерелә.
Урвасте (Раэ)
Урвасте (Urvaste) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Түбән Кама педагогика көллияте
Тарих
1986 елдан, «башлангыч мәктәп укытучысы» һәм «балалар бакчасы тәрбиячесе» белгечлекләреннән тыш, 9 сыйныф бетереп килгән укучылар өчен икенче белгечлек алу мөмкинлеге тудырыла: татар теле укытучысы, чит тел (инглиз теле) укытучысы, физик тәрбия укытучысы, музыка укытучысы, рәсем укытучысы, хезмәт укытучысы, ритмика һәм хореография укытучысы һ. б. (барлыгы 9 белгечлек).
1986 елда фәннәр татар телендә укытыла торган беренче татар төркеме ачыла. 1991 елда уку йортында татар бүлеге ачылып, төркемнәр саны унбергә җитә. Татар бүлегенә Татарстанның 28 районыннан, хәтта Саба, Кукмара, Балык Бистәсе кебек Казанга якын районнардан да киләләр.
Уку йортын тәмамлаган студентларга Казан, Алабуга, Яр Чаллы педагогия институтларында югары белемне кыскартылган алу мөмкинлеге булдырыла.
1994-2010 елларда педучилище директоры Рәфкать Нурулла улы Муллин. 2012 елда ТР министрлар кабинеты карары белән Түбән Кама педагогика училищесы көллият итеп үзгәртелә.
Уку йортында 6 меңнән артык студент белем алган, шул исәптән 2 889 башлангыч сыйныф укытучысы, 1 626 балалар бакчасы тәрбиячесе әзерләнгән, 1 525 кеше читтән торып бетергән (2006).
Белгечлекләр
2017-2018 уку елына Түбән Кама педагогика көллиятенә ТР мәгариф һәм фән министрлыгы фәрманы буенча 162 студент кабул ителә:
Мароллетт
Мароллетт — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Понте-да-Барка (район)
Понте-да-Барка  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кронкув
Кронкув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7566
NGC 7566 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Латта (Көньяк Каролина)
Латта  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тьонвиль-Запад (округ)
Тьонвиль-Запад — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Латта (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Тьонвиль-Запад (округ)
Географиясе
Мәйданы — 255 км². Округ 6 кантоннан тора, алар үз чиратында 30 коммунага бүленгән.
ZWINT
ZWINT —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Седлашек
Седлашек — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(590) Томирис
(590) Томирис  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Шалва Хидашели
Шалва Васильевич Хидашели (შალვა ვასილიევიჩ ჰიდაშელი; 1911-1994) - Совет һәм Грузия фәлсәфә өлкәсендәге галиме, фәлсәфә фәннәре докторы (1962), профессор (1967), Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе академигы (1988).
(590) Томирис
Тарихы
1906 елның 4 мартында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 TO» саналган.
Шалва Хидашели
Биография
1911 елның 31 маенда Тифлистә туган.
1946-нчы елдан Грузия ССР Милли Фәннәр Академиясенең Фәлсәфә институтында өлкән һәм әйдәп баручы хезмәткәр, 1953-нче елдан - фәлсәфә тарихы бүлеге мөдире, 1967-нче елдан - Грузиянең фәлсәфә тарихы бүлеге мөдире вазифаларын үти. Фәнни эш белән беррәттән ул Тифлис дәүләт университетында фәлсәфә факультеты профессоры булып педагогик эш белән шөгыльләнә.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Ш.В. Хидашелиның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге гомуми һәм грузия фәлсәфәсе тарихы белән бәйле. Ул, шулай ук, урта гасыр фәлсәфәсе тарихында тикшеренүләр алып барган.
Ипекйол (Һалылые)
Ипекйол (İpekyol) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иске Вәрәш (Яңавыл районы)
Иске Вәрәш — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452818, — 80259880001.
Монбельяр
Монбельяр — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Пискулец
Пискулец — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бикмураз
Бикмураз — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Халык саны — 446 тирәсендә. Почта индексы — 422410.
Тарих
1623 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Малыя Гольни
Малыя Гольни (Малыя Гольні ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вя Пори (Павия)
Вя Пори — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эвьяпан (Кагызман)
Эвьяпан (Evyapan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Кагызман илчесенә караган бер авыл (köy).
Бюксероль (Кот-д’Ор)
Бюксероль (Buxerolles) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Ресе-сюр-Урс кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11.97 км².
Усинитса
Усинитса (Usinitsa) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Мишаково
Мишаково (Мишаково) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (88%).
Бедленко
Бедленко — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Седраж
Седраж — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голендри-Добровски
Голендри-Добровски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Расоны
Расоны (Расоны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.
Голендри-Добровски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Расоны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Балекс
Балекс — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Миллсборо (Пенсильвания)
Миллсборо  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Әкрам Галимов
Әкрам Галимов, Әкрам Миңлегалим улы Галимов, (1892-1913) — XX гасыр башында иҗат иткән татар язучысы, шул ук вакытта казакъ шагыйре (ақын), драматург, мөгаллим, тәрҗемәче, журналист. Әсәрләрен татар һәм казакъ телләрендә язган.
Миллсборо (Пенсильвания)
Географиясе
Миллсборо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.