cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Илсөяр Сафина
Тормыш юлы
Апас районы Югары Ындырчы авылында туа. Мәктәп елларында ук район газетасы битләрендә беренче шигырьләрен бастыра. Шигырьләренең күбесе балалар хәм мәхәббәт темасына багышлана. Казан педагогия училищесын хәм Казан дәүләт университетын тәмамлап, Кайбыч районы Борындык урта мәктәбендә укытучы булып эшли. Аның ике кисәктән торган шигырьләр җыентыгы кульязмасы тупланган, шигырьләренә дистәләгән җырлар язылган. Үзенең иҗатын һәвәскәр композиторлар белән бергә үстерә.
"Соклану" шигыре
Туган ягым минем - кояшлы як,
Гөлләр белән тулы бер бакча.
Шул гөлләргә карап сокланам мин,
Гаҗәпләнеп торам кайчакта.
Карагызчы, нинди гүзәл киңлек,
Форментера
Форментера — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Илсөяр Сафина
"Соклану" шигыре
Ишетелә камыш шаулавы, -
Форментера
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эстәрлетамак вулысы
Эстәрлетамак вулысы (ئستەرلىٰتاماق ۋولىٰسىٰ, Стерлитамакская волость) — Самар губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Кузай, Мордва Карамалысы, Чатырлы, Әбдекәй, Елизаветин, Схуднив һәм Яңа Песмән вулыслары белән чиктәш булган (1890). 14 торак пунктта 7626 кеше яшәгән. 1920-елларның уртасында бетерелә.
Илсөяр Сафина
"Соклану" шигыре
Зәңгәр күктә аксыл болыт йөзә,
Күккә үри агач кәүсәсе,
Алтын дулкыннарда парлап бии
Речной (Шөмерле районы)
Речной  (Речной, Речной) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429112. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250835002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900004000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (42,61%), руслар (56,95%).
Алапай муниципаль берәмлеге
Алапай муниципаль берәмлеге (Муниципальное образование Алапаевское) — Свердловск өлкәсе составына керүче муниципаль берәмлек. Көнчыгыш идарә бүлгесенә керә.
Административ үзәк — Алапай шәһәре.
Административ бүленеш
Алапай муниципаль берәмлеге составына 70 торак пункт керә.
Милавё
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Няралдей-Яха
Няралдей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сянгур-Яхаелгасының уң ярыннан 44 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Енанкур
Енанкур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Карапынар (Карасу (Сакарья))
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Карасу (Сакарья) илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Суджа
Суҗа (Суҗа) — Россия Федерациясенең Курск өлкәсендә урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1664 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,7%), украиннар (1,7%).
Зур Проходной
Зур Проходной — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Щучья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сату-Барбе
Сату-Барбе — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мамык (үсемлек)
Мамык (Gossypium) — мальвалар үсемлек төреннән булган, көньякта игелә торган берьеллык үләнчел үсемлек, яки куак. Мамык — мөһим техник культура, дөньякүләм җитештерелгән сүснең 50% ын тәшкил итә.
Үзәк тамыр системасы көчле. Чәчәкләре эре, ак, сары төсләрдә. Үзеннән серкәләнүче үсемлек. Җимеше — тартмачык, 3—5 капкач белән ачыла. Күн санлы орлыклар озын ак төкчәләр белән канланган, алар — орлык тарату өчен җайланма. Төкчәләрнең озынлыгы 50—60 мм га җитә.
Мамык үсемлеге җылылык, кояш, уңдырышлы туфрак һәм дым ярата. Гадәттә аны җирне ясалма сугару юлы белән үстерәләр. Мамык үсемлегенең биеклеге — метр яки метр ярым. Чәчәкләре эре. Җимеше булып орлык тартмачыгы пәйда була. Өлгергәннән соң аның капкачлары ачыла һәм аннан йомшак сүсле ак масса килеп чыга. Барыннан да элек аны Һиндстанда, аннан сон Кытайда һәм Мисырда үстерә башлаганнар. Башка илләрдән элегрәк һиндстанда киҗе-мамыктан җинел, нәфис тукымалар һәм төрле төстәге менә дигән ситсылар эшли башлаганнар. Хәзер мамыкны Һиндстанда, АКШта, Кытайда, Бразилиядә һәм башка илләрдә үстерәләр. Элекке ССРБда ул Урта Азия республикаларында һәм Кавказ артында үсә.
Тартмачыктагы йомшак массаны астында орлыклары бул. Орлыгын гомуми массадан аерып алуы бик җиңел түгел. Олыклары җепселләр, ягъни бик нечкә, озын һәм кыска сүсләр белән чуалган. Киндер һәм җитеннең сүсләре — сабакларында булса, мамык үсемлегенең — орлыкларында була.
Орлыкларыннан шулай ук май сыгып чыгаралар. Ул консерв сәнәгатендә кулланыла һәм маргарин эшләүгә китә. Болардан тыш, мамык маен сабын кайнатуда кулланалар, аннан гөлсирин һәм стеарин алалар. Мамык маен сыкканнан соң түп кала. Ул — туклыклы терлек азыгы. Майны сыгу процессында калган башка калдыклардан гудрон аерып алалар. Аны юлның каты түшәмәсенә һәм кызуга түзүчән лаклар җитештерүдә кулланалар. Орлык кабыклары этил һәм метил спирты ясауга китә. Сабаклары — ягулык һәм төзү материалы булып хезмәт итә. Яфракларыннан исә алма һәм лимун кислотасы алырга була.
Пеликан-Бей (Флорида)
Пеликан-Бей  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пеликан-Бей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Тумлин-Венгле
Тумлин-Венгле — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пеликан-Бей (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тумлин-Венгле
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Меришелу (коммуна)
Меришелу — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(5219) Zemka
(5219) Zemka — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1976 елның 2 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GU3» саналган.
Гросрудештедт
Гросрудештедт (Großrudestedt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тукай районы байрагы
Тукай районы байрагы (Флаг Тукаевского района) Татарстанның Тукай районы халык депутатлары шурасының 2005 елның 11 ноябре 2/6 нчы санлы карары нигезендә кабул ителә. Россия Федерациясе Дәүләт геральдика регистрына (исемлегенә) 2040 нчы номер белән кертелгән. Татарстан Республикасы Дәүләт геральдика регистрына (исемлегенә) 37 нче номер белән кертелгән.
Тасвирлама
«Тукай районы байрагы район гербында чагылыш тапкан ике өлештән тора. Югары өлештә 2:3 нисбәтендә кызыл төстәге җирлектә алгы уң аягына алтын очлыгына җилфердәүче ак төстәге тасмалар беркетелгән алтын таяк тотып баручы арыслан сурәтләнгән, аскы өлештә 2:15 нисбәте киңлегендә зәңгәр тасма сузылган»
Символлар нигезләмәсе
Байрак беренче мәртәбә уйлап чыгарыла, ул район гербына нигезләнгән, анда Татарстанның әһәмиятле сәнәгать өлкәләре чагылыш тапкан. Тукай районы — су юлы һәм башка магистральләр кисешкән урында урнашкан зур авыл хуҗалыгы районы. Байракта төп фигура – алтын төстәге Арыслан (Габдулла Тукайның: «Без тынычта аттан артык эшлибез, без сугышта арысланнан көчлебез», дигән шигъри юлларындагы арыслан образы нигез итеп алынган). Җәнлекләр патшасы булган арыслан көч-куәтне, ышанычны,батырлыкны гәүдәләндерә. Таяк очына беркетелгән җилфердәүче көмеш төстәге җиде тасма районның күпмилләтле халкы дуслыгын күрсәтә. Байрактагы аксыл зәңгәр төстәге аскы өлеш Тукай районының Чулман елгасында урнашуын белдерә.
Алтын төс — байлык, тотрыклылык, хөрмәт, акыллылык билгесе. Көмеш төс — пакьлек, камиллек, тынычлык, үзара аңлашу билгесе. Кызылсу алтын төс — батырлык, көч, хезмәт, матурлык билгесе. Аксыл зәңгәр төс — намуслылык, эчкерсезлек, югары максатлар билгесе.
Тшциниця (Карпатасты воеводалыгы)
Тшциниця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ньютон (округ, Индиана)
Ньютон — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джаспер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1859 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1040,6 км² тәшкил итә.
Игнелер (Егылҗа)
Игнелер (İğneler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Егылҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Юсклас-д'Еро
Юсклас-д'Еро — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Плелоф
Плелоф (Plélauff) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ростренен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,51 км².
Денмарк (Айова)
Денмарк  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Денмарк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаттиг (Арканзас)
Гаттиг  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гаттиг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сантьягу-де-Фигейро
Сантьягу-де-Фигейро — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кури (Мазовия воеводалыгы)
Кури  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крна (авыл)
Крна  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Форналуч
Форналуч — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пичелейка
Пичелейка — Сыры елгасы кушылдыгы. Мордовия Республикасының Олы Березники районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сыры елгасының сул ярыннан 442 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тшебина (Лодзь воеводалыгы)
Тшебина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сумароково волосте
Сумарук вулысы (سوماروك ۋولىٰسىٰ, Сумароковская волость) — Самар губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Чәкән, Александров, Ыспас, Микулин, Азнакай вулыслары белән чиктәш булган (1890). 90 торак пунктта 6310 кеше яшәгән. 1920-елларның уртасында бетерелә.
595 ел (б. э. к.)
595 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Далмаси (Торино)
Далмаси — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
2 Нолу Бостанҗы (Ортаһисар)
2 Нолу Бостанҗы (2 Nolu Bostancı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Милейкава
Милейкава (Мілейкава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Успенский
Успенский ― фамилия.
(5220) Вика
(5220) Вика — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 23 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SA8» саналган.
Карапынар (Памукова)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(12364) Asadagouryu
(12364) Asadagouryu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 15 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 XQ1» саналган.
Енваль-Буарон
Енваль-Буарон — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Янки (Беларусия)
Янки (Янкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Рус Алгашы
Рус Алгашы (Вырăс Улхашĕ, Русские Алгаши) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429136. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250840001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900004100. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 451 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (20,19%), руслар (79,58%).
HD10221
HD10221 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гроссенготтерн
Гроссенготтерн (Großengottern) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тумлин-Викень
Тумлин-Викень — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шакирова
Шакирова — фамилия.
Зур Пула
Зур Пула — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Сула елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 172 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мишән күле
География
Мишән күле - чыгышы белән карст-диффузия процесслары нәтиҗәсендә барлыкка килгән күл. Татарстанның Лаеш районында Пиголи авылы янында урнашкан. Күлнең ярлары сөзәк, төньяк-көнбатыш ягы катнаш урманлы. Күлнең озынлыгы 170 м, максималь киңлеге 170 м. Су өсте көзгесенең мәйданы 3.1 гектар. Уртача тирәнлеге 2,9 м, максималь тирәнлеге 5 м.
Гидрология
Күлнең күләме 80 мең м³. Җир асты сулары белән тотрыклы туена. Су өслеге түгәрәк формада.
Хуҗалык тарафыннан файдалану
Су яткылыгы хуҗалык-көнкүреш максатында терлекләргә су эчерү, үсемлекләргә су сибү һәм балык тоту өчен кулланыла.
Чыганаклар
Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской Энциклопедии
Няргала-Шор
Няргала-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сянгур-Яхаелгасының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Венера Шакирова
Венера Шакирова, Венера (мулла кушкан исеме Әфият ) Мансур кызы Шакирова (ире фамилиясе буенча Петрова, 1960 елның 11 октябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — драма актрисасы, Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты (1983 елдан). Татарстанның халык артисты (2016).
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 11 октябрендә Казанда туган. Әтисе Мансур — Казанныккы, әнисе Арча районы Мөрәле авылында туып-үскән. Сигезьеллык мәктәпне тәмамлагач, Казан театр укуханәсенә (Наилә Гәрәева, Илдар Хәйруллин сыйныфы) укырга керә. Сабакташлары — Рафил Сәгъдуллин, Лениза Заманова, Фәрит Бикчәнтәев, Гафур Каюмов, Данил Салихов, Роберт Мортазин. 1983 елда театр укуханәсен тәмамлагач, Камал театры труппасына кабул ителә. Камал театрында беренче башкарган роле — Марсель Сәлимҗанов куйган «Зифа» спектаклендәге (Нәкый Исәнбәт әсәре) Эсмеральда роле. 2007 елда Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институтына укырга керә. Аны тәмамлап, Казан театр укуханәсендә студентлар укыта.
Иҗаты
Төрле холыктагы образлар иҗат итә, бигрәк тә характерлы образларны уңышлы башкара. Җырлый (тавышы — колоратур сопрано).
Уйнаган рольләре
«Киномәүлид» проектында катнаша (төп авторы — «Иман нуры» мәчете имам-хатыйбы Нияз хәзрәт Закиров), кинода уйный («Пустота», 2018, режиссёр Павел Москвин).
Гаилә хәле
Ире Рәниф Андрей улы Петров (2016 елда вафат), Камал театры директоры урынбасары, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
Далмаци (Кунео)
Далмаци — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Далмаци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Курки (Козеницкий повяты)
Курки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12365) Yoshitoki
(12365) Yoshitoki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Әрәмәле шәһәр округы
Әрәмәле шәһәр округы (Арамильский городской округ) — Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы.
(12365) Yoshitoki
Тарихы
1993 елның 17 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 YD» саналган.
Әрәмәле шәһәр округы
Административ бүленеш
Әрәмәле шәһәр округы составына 3 торак пункт керә.
Эс-Кастель
Эс-Кастель — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Фелиш-да-Маринья
Географиясе
Мәйданы —.
Томки (Беларусия)
Томки (Томкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Огайо (округ, Индиана)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1844 елда оештырыла.
Милое
Милое (Мілое ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Огайо (округ, Индиана)
Территориясе
Округ мәйданы 223,1 км² тәшкил итә.
Милое
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гейзен (Арканзас)
Гейзен  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гейзен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшцяна (Мелецкий повяты)
Тшцяна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колшәриф мәчете
Кол Шәриф мәчете — Татарстанның һәм Казанның үзәк мәчете. Казан Кирмәне җирлегендә урнаша.
Мәчет татар халкының күренекле дин әһеле, Казанны яклаганда вафат булган сәид Колшәриф исемен йөртә.
Тарих
Мәчет Казан ханлыгы чорында шактый данлыклы иде. XVI гасырда Урта Иделдә ул фәнни һәм дини үзәк булган.
Кол Шәриф - татар халкы каһарманы
Казан ханлыгының бәйсезлеге өчен көрәшче, мәшһүр татар каһарманы, шагыйрь, дәүләт эшлеклесе, рухани, сәид Колшәриф хөрмәтенә аталган. 1552 елның 2 октябрендә, ил белән бергә, аның рухи остазы — Колшәрифнең дә гомере киселә. Колшәриф үз шәкертләре белән Җәмигъ мәчете өчен Явыз Иван гаскәрләренә каршы сугышып мәчет баскычларында үтерелеп һәлак булган. Бөек татар каһарманы - Колшәриф истәлегенә баш Казан мәчете аталган. 1552 елда, Явыз Иван гаскәрләре Казан каласын яулап алганда, мәчет тар-мар ителә.
Торгызылган мәчет
1996 елда мәчетне торгызу эшләре башлана. Искәндәр Сәйфуллин һәм Айвар Саттаров проектлары нигезендә төзелә. Рәсми төстә 2005 елның 24 июнендә, Казан меңьеллыгына ачыла.
Архитектурасы
Мәчетнең 8 манарасы бар. Гөмбәз «Казан бүреге» декоратив элементлары, ләлә чәчәге (Идел буе Болгары уңдырыш символы) белән бизәлгән.
Бина төнлә матур яктыртыла.
Урыс Урдалысы вулысы
Рус Урдалысы вулысы (ئسخودنىۋ ۋولىٰسىٰ, Сходневская волость) — Самар губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Елизаветин, Добрин, Богоявленски, Яңа Песмән, Эспиридун, Кузай вулыслары белән чиктәш булган (1890). 11 торак пунктта 6384 кеше яшәгән. ТАССР барлыкка килгәннән соң Богырыслан өязенә күчерелә. 1925 елга кадәр бетерелә, территориясе Сок-Карамалы вулысына кушыла.
(5221) Fabribudweis
(5221) Fabribudweis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 16 мартында Л. Брожек тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FB» саналган.
Зур Силавож
Зур Силавож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Пость елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тшебца
Тшебца — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пи-Ридж (Флорида)
Пи-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пи-Ридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Aksion
Aksion - faraz itelüçe neytral' psevdoskalär elementar kisäkçek, CP-invariantlığın saqlanu öçen 1977 yılda Roberto Peççei tarafınnan täqdim itelgän.
Aksion - qara matdägä kerüçe kisäkçeklärneñ töp kandidatı. Qara matdä - barionlı bulmağan Ğälämneñ serle massası.
Kiräklege
Fizikanıñ çişelmägän sorawlarınıñ berse: nişläp Ğälämebez tik matdädän tora, ä antimatdä yuq? Simmetriä buyınça matdä häm antimatdä tigez öleşlärdä tuarğa tieş, şul oçraqta soñraq annigillätsiälänä häm tik nurlanış qalırğa tieş, läkin şuşı küzätelmi, galaktikalar, planetalar h.b. tik matdädän tora.
Matdä häm antimatdä arasında disbalans bulsın öçen Zur Şartlawnıñ başlanğıç ekstremal' şartlarında CP-simmetriä bozılğan (Andrey Saxarov şartları).
Ägär Ğäläm häm bez matdädän torabız ikän, dimäk CP-simmetriä bozılğan. Elekrozäğif tä'sir iteşüdä CP-simmetriä bozıla, läkin köçle tä'sir iteşüdä CP-simmetriä bozılsın öçen maxsus äğzanı kertergä kiräk:
KXD Lagranjiannıñ ikençe äğzası (θ belän) CP-simmetriäne boza. Zur Şartlawnıñ başlanğıç ekstremal' şartlarında, bik yuğarı temperaturada şuşı äğza eş itkän, läkin xäzer, bügenge tübän temperaturalı Ğälämdä CP-simmetriä bozılmıy inde, bu täcribälärdä kürsätelgän.
Ägär θ nul'gä tigez tügel bulsa, CP-simmetriä bozıla.
Peççei-Kvin teoriäsendä θ-parametrı - dinamik qır bulıp sanala, ä ul qırnıñ kvantı - aksion dip yörtelä, näq aksion CP-simmetriä bozılu öçen, yäğni matdä antimatdädän östenlege öçen cawaplı bula.
Bütän qaraş buyınça Tabiğät nişläpter θ-poçmağı öçen 0 häm 2π arasında nul'gä bik yaqın qimmäten "saylağan", bu bik säyer, ğäcäyep, läkin neçkä köyläw dip yörtelä.
Üzleklär
Aksion ike fotonğa tarqalırğa tieş.
Xäzerge waqıtta aksionarnı Awrupanıñ Töş Tikşerenüläre Oyışmasında aktiv ezlilär. Älegä tabılmağan, läkin foton-aksion tä'sir iteşüeneñ kostantası yuğarı çige g_{a\gamma} < 1,16 GeV−1 tabılğan.
Qoyaş tacın cılıtu mömkin säbäpläre: Qoyaş aksionnarnı tarata, soñraq alar köçle magnit qırında fotonnarğa äylänälär.
2014 yılda ingliz ğalime Corc Freyzer aksionnarnıñ turı bulmağan üzleklären XMM-Newton (Multi Mirror Mission) Röntgen teleskobında tabılğanın belderä.
Lockheed F-117 Nighthawk
Локхид F-117 «Найт Хок» (Lockheed F-117 Night Hawk) — АКШның бер урынлы, тавыш тизлегенә кадәр очучы тактик штурмовик очкычы.
Сату-Веки
Сату-Веки — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рус Чокалысы
Рус Чокалысы (Вырăс Чукал, Русские Чукалы) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (57%), руслар (43%).
Сидек
Сидек (лат. urina) — экскремент төре,  хайваннарның һәм кешеләрнең яшәеш продукты.
Сидек бөерләрдә кан сөзелү нәтиҗәсендә хасил була, аннары ул сидек юлы буенча сидек куыгына агып төшә. Сидек куыгыннан канал буенча сидек организмнан тышка чыгарыла.
Сергей Герасимов
Сергей Герасимов :
Карапынар (Милас)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
597 ел (б. э. к.)
597 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Идил (Шырнак)
Географиясе
Илче мәйданы —.
Еннмен
Еннмен — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Гроссенерих
Гроссенерих (Großenehrich) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Меркулешть (Румыния)
Меркулешть — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сусуман
Халык саны — 5 865 кеше.
География
Сусуман Бөрөлөх елгасы буенда, Магаданнан 650 километр көнбатышрак урнашкан. Шәһәр аша «Колыма» автоюлы бара.
Тарих
Бистәнең барлыкка килүе Сусуман елгасы үзәнендә алтын чыганакларны табу белән бәйле. 1958 елдан — Сусуман районының үзәге.
1950-елларда шәһәр тибындагы бистә статусы бирелә. 1964 елдан — шәһәр.
Халык
Милли состав (2002): руслар — 76,8%, украиннар — 13,0%, ингушлар — 4,4%, белоруслар — 1,0%.
Икътисад
Тау-баету комбинаты, төзелеш материаллары заводы, ремонтлау-механика заводы, ит-сөт комбинаты, һ. б. ширкәтләр.
Сусуман тирәсендә — алтын, көмеш, аккургаш, вольфрам, терекөмеш чыганаклары.
Минзәлә өязе
Минзәлә өязе (Мензелинский уезд, Минзәлә өйәҙе) — Уфа губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.
География
Минзәлә өязе Уфа губернасының төньяк-көнбатышында урнашкан.
Тарих
Минзәлә өязе 1781 елда Уфа наместниклыгы эчендә оештырыла.
1796—1865 елларда Ырынбур губернасы составында, 1865 елдан — Уфа губернасы составында.
1920 елда ТАССР составына Минзәлә кантоны буларак кертелә.
Административ бүленеш
Идарә итүнең кантон системасы кертелгәчтен, Минзәлә өязе территориясендә 11 нче башкорт кантоны һәм 2 нче мишәр кантонының бер өлеше оештырыла. 1870 елдан өяз 5 ыстанга бүленә. 1873 елда 35, 1906 елда — 30, 1919 елда — 31 вулыс була. 1896 елда өяздә 1363 торак пункт була.
Халык
1795 елда — 98860 кеше, 1897 елда — 379981. XIX гасыр азагында өяздә 371810 керәстиян исәпләнә, мишчәннәр — 5794, дворяннар — 917 һәм башкалар; мөселманнар — 214425, праваслаулар — 162173 (шул исәптән 742 искейолачы) һәм башкалар.
Икътисад
Халыкның төп өлеше игенчелек белән шөгыльләнгән. 1904 елда сөрүлек җирләр мәйданы (мең дисәтинә) 302 чамасы тәшкил итә, шул исәптән арыш чәчүлеге — 148,5, солы — 65,9, борай — 34, карабодай — 16,2, борчак — 13,4, тары — 11,9, бодай — 4,9, бәрәңге — 3; сыер малы саны — 21252 баш, елкы — 20464, сарык — 49728, кәҗә — 1801, чкчка — 5690. XX гасыр башында 2 шарап куу заводы, сыра кайнату заводы эшләгән. Минзәлә шәһәрендә, Афанас, Яр Чаллы, Круглое Поле, Макарьевка (Илбакты), Мәлем, Яңа Никольское, Яңа Спас (Бишенде‑Останково), Орловка, Тәкмәк, Әмәкәй авылларында ярминкәләр үткәрелгән. 247 мәчет, 29 чиркәү, 13 чәсәүнә (1870) исәпләнгән. XIX гасыр азагында 110 уку йорты булган.
Санфинш-ди-Феррейра
Географиясе
Мәйданы —.
Плело
Географиясе
Коммуна мәйданы — 43,38 км².
Крокава
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Джексонвилл (Айова)
Джексонвилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джексонвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD102220
HD102220 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тумлин-Домбрувка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аббевиль-ла-Ривьер
Аббевиль-ла-Ривьер — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
(12366) Luisapla
(12366) Luisapla — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Эскорка
Эскорка — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(12366) Luisapla
Тарихы
1994 елның 8 февралендә O. A. Naranjo тарафыннан Мерида обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CD8» саналган.
Эскорка
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курки (Млавский повяты)
Курки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дальио (Алесандрия)
Дальио — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дальио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Няриолова-Яха
Няриолова-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лайндте-Яха елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миляцина
Миляцина (Міляціна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Тшцяна (Ряшивский повяты)
Тшцяна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшебце
Тшебце — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гелена-Вест-Гелена (Арканзас)
Гелена-Вест-Гелена  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гелена-Вест-Гелена шәһәре  елда нигезләнгән.
Гроссензее (Тюрингия)
Гроссензее (Großensee) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ориндж (округ, Индиана)
Ориндж — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Пейоли шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1816 елда оештырыла.
598 ел (б. э. к.)
598 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Ориндж (округ, Индиана)
Территориясе
Округ мәйданы 1031,8 км² тәшкил итә.
Пичинейка (Нерлейка кушылдыгы)
Пичинейка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовия Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нерлейка елгасының сул ярыннан 3,8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тимәш вулысы
Сидилкин (Казан губернасының Чистай өязе), Югары Карамалы, Мордва Әфүнкәсе, Мордва Карамалысы, Чатырлы һәм Костюнькин вулыслары белән чиктәш булган (1890). 8 торак пунктта 5488 кеше яшәгән. ТАССР барлыкка килгәннән соң Богырыслан өязенә күчерелә. 1923 елга кадәр бетерелә, территориясе Костюнькин вулысына кушыла.
(5222) Иоффе
(5222) Иоффе — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 11 октябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 TL13» саналган.
Авренвиль (Эссонна)
Авренвиль — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Еньевиль (Сомма)
Еньевиль — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Санше
Санше — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Разак Арсланов
Арсланов Разак Габдулла улы (28.08.1925 ― 9.11.2008) ― Бөек Ватан сугышы ветераны, Ленин ордены кавалеры.
Зур Симбей
Зур Симбей — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мертинешть (коммуна)
Мертинешть — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.
Разак Арсланов
Биография
Җидееллык, сугыштан соң урта мәктәпне һәм Рязань шәһәрендә директорлар хәзерләүче курсларны тәмамлый. 1942 елның декабрендә 17 яшьлек егетне әтисе белән бер үк көнне яуга озаталар. Әтисе: «Мин ничек тә үземне сакларга тырышырмын, син әле бала гына, бару белән харап булырсың инде», - дип, елашып аерылалар. Бу аларның соңгы күрешүе була. Әтисе Ленинград өлкәсе Каршин районында барган иң каты сугышларның берсендә 1944 елда батырларча һәлак була.
Мертинешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Разак Арсланов
Биография
Разак Балтыйк буе шәһәрләрен, Белоруссия җирләрен фашистлардан азат итүдә катнаша, Берлинга барып җитә. 2 тапкыр яралана, Җиңү көненнән соң аны Ерак Көнчыгышка озаталар. Ул анда Харбин, Хайлер, Маньчжурия җирләрен японнардан азат итүдә катнаша.
Туган якларына 1947 елда гына әйләнеп кайта. Әҗәкүл икмәк кабул итү пунктында директор урынбасары, Дербёшка пункты директоры һәм соңгы 12 елда Казандагы Реалбаза директоры була. Кайда гына эшләсә дә, үзен искиткеч намуслы, саф күңелле җитәкче итеп таныта. Аны барлык хезмәткәрләре ярата, хөрмәт итә.
Гаиләсе
Тормыш иптәше - укытучы Нәҗибә белән 58 ел бергә тату, бәхетле гомер кичерәләр, Бала югалту ачы хәсрәтен дә сабырлык белән үткәрергә тырыштылар.
Карапынар (Бозова)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фатеж
Фатеж (Фатеж) — Россия Федерациясенең Курск өлкәсендә урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1779 елдан башлап йөртә.
Сату-де-Сус
Сату-де-Сус — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Савадеркино
Савадеркино (Саватер, Савадеркино) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429107. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250810004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900004200. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 166 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
599 ел (б. э. к.)
599 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Тумлин-Осова
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дама (Арецо)
Дама — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дама Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вәсимә Хәйруллина
' ' Вәсимә Хәйруллина, Вәсимә Лотфулла кызы Хәйруллина (ире фамилиясе буенча Талипова, 1943 елның 28 октябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Ворошилов районы, Чураш) — шагыйрә, балалар язучысы, укытучы. РСФСРның атказанган укытучысы (1991). 2003 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. Хәниф Хәйруллин исемендәге премия лауреаты (2021).
Тәрҗемәи хәле
1943 елның 28 октябренда ТАССР, Ворошилов районы (1957 елдан Яңа Юл, 1959 елдан Сарман районы) Чураш авылында күмәк хуҗалык рәисе гаиләсендә өлкән бала булып туган. Әнисе Гөлҗиһан, энеләре Рафаэль, Вәсим, сеңелләре Шәмсия, Сәкинә.
Карашай Саклау авылы мәктәбен (1958), Минзәлә педагогика укуханәсен (1964), читтән торып Казан дәүләт педагогия институтын (1969) тәмамлаган.
Пенсиягә чыкканчы Сарман районы Карашай-Саклау урта мәктәбендә рус теле укытучысы, директор урынбасары, Чураш мәктәбендә башлангыч сыйныфлар укытучысы булып эшли.
Иҗаты
1960-еллардан бирле иҗат белән шөгыльләнә, беренче шигырьләре Сарман районы газетасы, «Азат хатын» журналында басыла.
В. Хәйруллина шигырьләренең уңышы – гадилектә. Баланың самими җаныннан үзе дә сизмәстән агып чыккан кызык сүзләр-вакыйгалар, һәр нәрсәне үзенчә күрү, төп-төгәл үз исеме белән атау кебек сокландыргыч мизгелләр – бик тормышчан, бик гади итеп, җырлап торган шигъри юлларга салынган. Әсәрне уку дәвамында аларның һәркайсы төсле дә, хәрәкәтле дә картина булып, күз алдыннан йөгерә. Чын мәгънәсендә һәрбер чәчәгендә кояш эленеп торган, һәрбер кош-корты, хайван-җәнлеге белән күңелне әсир иткән гүзәл авыл тормышы, балачак иле җанлана.
Шигырьләре нәфис лирикага да, сүз уйнатуга да, халыкчанлыкка да корылган. Арада халык авыз иҗаты булып китәрдәй, фольклорга тартымнары да байтак: табышмаклар, эндәшләр, тел көрмәкләндергечләр, тизәйткечләр һ.б.
Шагыйрә искиткеч күзәтүчән. Табигатьнең һәр җан иясе, һәр чәчәге, агачы турында әйтер сүзе, үз сүзе бар аның.
Шагыйрәнең бала психологиясен тирән белүе һәм андагы һәр үзгәреш мизгелен тотып тасвирлый алуы ачык тоемлана. В. Хәйруллина шигырьләрендә юмор нечкә дә, үтемле дә. Аларда бернинди кычкырып торган үгет-нәсихәт тә юк, әмма гаиләгә, якыннарына булырга тиешле җылы мөнәсәбәт, туганлык, үзара дуслык һәм ярдәмләшү мәсьәләләре балага гади генә итеп аңлатыла.
Китаплары
Балалар өчен язган унөч, олылар өчен өч җыентык һ. б. авторы. Аның сүзләренә күп кенә җырлар язылган (Гөлдания Хәйруллина, Илсөя Бәдретдинова һ. б. җырчылар репертуарында).
Идрискору (Бига)
Идрискору (İdriskoru) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Бига илчесенә караган бер авыл (köy).
(12367) Ourinhos
(12367) Ourinhos — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 8 февралендә O. A. Naranjo тарафыннан Мерида обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CN8» саналган.
Гроссенштайн
Гроссенштайн (Großenstein) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Тшепниця
Тшепниця — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мирагошч
Мирагошч (Мірагошч ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ирвингтон (Айова)
Ирвингтон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ирвингтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Эс-Миджорн-Гран
Эс-Миджорн-Гран — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Питтмен (Флорида)
Питтмен  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Питтмен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Екатериновка (Питрәч районы)
Екатериновка — Татарстан Республикасының Питрәч районындагы авыл.
Халык саны — 122 тирәсендә. Почта индексы — 422795.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 70%, татарлар — 29%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Гэмптон (Арканзас)
Гэмптон  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гэмптон шәһәре  елда нигезләнгән.
Убишин
Убишин — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5223) McSween
(5223) McSween — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 6 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EX6» саналган.
Крпеляни
Крпеляни — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.