cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Клей (округ, Теннесси)
Территориясе
Округ мәйданы 671 / 614 км² тәшкил итә.
Кызык (Маньяс)
Кызык (Kızık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Маньяс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Егошино (Яңа Торъял районы)
Егошино (Йогошын, Егошино) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (55,6%), әзериләр (44,4%).
(15326) 1993 QA9
(15326) 1993 QA9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 20 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 QA9» саналган.
Фаца-Абрудулуй
Фаца-Абрудулуй — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Долле (Оре)
Долле (Dolle) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Карата
Иске Карата — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422898.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Томас Линдал
Томас Линдал (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2015).
Ладапер
Ладапер — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Александр Казем-Бек (1902)
Александр Казем-Бек (Александр Лев улы Касыймбәк,, — , ) — «младоросслар» хәрәкәте җиткәчесе, мөһаҗир, публицист, педагог, чиркәү журналисты, илаһиятче.
Посадув (гмина Ульхувек)
Посадув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Канибей (Бига)
Канибей (Kanibey) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Бига илчесенә караган бер авыл (köy).
Етуаль-сюр-Рон
Етуаль-сюр-Рон — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Афонята
Афонята (Афонята) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Краснополянски (Байкалово районы)
Краснополянское (Краснополянское) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.
Афонята
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%).
Краснополянски (Байкалово районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Караадыр
Караадыр – Казахстан территориясеннән ага торган елга. Кустанай өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бозбия елгасының уң ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Краснополянски (Байкалово районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Караадыр
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
IC 571
IC 571 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Ставки (гмина Гловачув)
Ставки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Оцице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Оцице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ставки (гмина Гловачув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оцице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сими-Валли
Сими-Валли — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сими-Валли шәһәре елда нигезләнгән.
Сылтамалар
Сімі-Валлі
Кавекия Бозки (Мантова)
Кавекия Бозки — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавекия Бозки Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пол Модрич
Пол Модрич (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2015).
Гайшә
Гайшә яки Гайшә Бинт Әбү Бәкер(عائشة بنت أَبي بكر, ? — 678 ел, һ. 56) - Мөхәммәд пәйгамбәрнең хатыннарының берсе, өммел мөэминин, Әбү Бәкернең кызы.
Һиҗрәттән соң, Гайшә күпләгән сугышларда яралы мөселманнарга ярдәм күрсәткән.
Гайшә гомерендә әһәмиятле вакыйга булып аңа карата монафикълар тарафыннан ягылган яла тора. Бәну Мусталик кабиләсенә каршы яу белән бару вакытында, Гайшә кәрваннан артта кала, һәм бераздан Сафван, аны юлда очратып, кәрванга кире кайтара. Бу Гайшә өстенә яла ягу һәм аны зинада гаепләү өчен сәбәпкә әйләнә. Әлеге ялган таралгач, Гайшә авырый башлый һәм әтисе Әбу Бәкер өендә бер ай тора. Шуннан соң Мөхәммәд пәйгамбәргә Гайшәнең гөнаһсызлыгы турында аятьләр иңә.
Мөхәммәд пәйгамбәр үзенең соңгы көннәрен Гайшә өендә үткәрә һәм аның кулларында килеш вафат була. Гайшә аның үлеменнән соң бүтән кияүгә чыкмый.
Сәхабәләр арасында иң танылган шәригать белгече дип санала. Гарәп хәлифәлеге җитәкчелеге әтисе Әбу Бәкер һәм аның дәвамчысы Гомәр кулларында булганда, сәясәт эшләрендә әһәмиятле киңәшче ролен башкара. , Өмәвиләр хәлифәтен төзи башлаган Госман чорында сәяси тәэсирен югалта башлый.
Гарәп традицияләрен яңарту һәм гарәп хатын-кызларына лидерлык үрнәген күрсәтү ягыннан бик әһәмиятле, Исламда дәрәҗәсе бик югары булган шәхес булып тора.
һ. 36 елда Гыйракта Басрадан ерак түгел мөселманнар арсында Дөя сугышы исемен алган бәрелеш була. Йәмән яһүде Габдулла ибн Саба тырышлыгы нәтиҗәсендә ике мөселман төркеме - Гайшә, Тальхә, Зүбәйр һәм хәлиф Гали төркемнәре арасында бәрелеш башлана. Гали җиңүеннән соң, Гайшәне Мәдинәгә җибәрәләр.
Гайшә яхшы хәтергә ия булган, гомеренең соңгы елларында фикеһнең хатын-кызларга кагылышлы бүлеге буенча фәтвалар биргән. Гайшәгә фикеһкә нигез салучыларның берсе буларак та карыйлар. Гайшә 2200 тирәсе хәдис тапшыра.
Гайшә Мугәвия хәлифәлеге чорында Мәдинәдә вафат була.
Андрей Кайсаров
Андрей Кайсаров (Андрей Васили улы Кайсаров,, — , ) — мәгариф эшлеклесе, дәүләт киңәшчесе, Казан университеты профессоры, Казан университеты басмаханәсе идарәчесе (1835-1854).
Сен-Леже (Диңгез буе Альплары)
Сен-Леже (Saint-Léger) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Нерополис
Нерополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гарадок (Жлобинский районы)
Гарадок  (Гарадок ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Далмация
Далмация (Dalmacija, Dalmazia, Далмација, Dalmatia) — Балкан ярымутравының төньяк-көнбатышында, Әдрән диңгез буенда урнашкан тарихи өлкә. Өлкә исеме борынгы яшәүчеләре (далматлар) исеменнән килеп чыкты. 6—7 гасырларда бирегә славяннар килеп урнашкан. 9 гасырда Хорват дәүләте, 12 гасыр башында Маҗарстан составына кергән. 12—15 гасыр. башында урта гасыр шәһәр коммуналары (Задар, Сплит, Дубровник, Котор һ.б.) чәчәк атканнар. 1420—1797 елларда Далмация (Дубровниктан башка) Венеция кулы астында булган (16 гасырда Далмациянең эчке районнары Төркия тарафыннан яуланган), 1797—1918 елларда Австрия составында (1805—13 елларда Франция кулы астында, 1809—13 елларда Иллирия провинцияләре составында). 1918 елдан Далмация (Задар һәм Италия тарафыннан яуланган кайбер утраулардан башка) Серблар, Хорватлар һәм Словенлар кыйраллыгы (1929 елан Югославия) составында. 1941 елдан фашистлар тарафыннан оештырылган «Мөстәкыйль Хорватия дәүләте» составына кертелгән. Әлеге вакытта Черногория (көньяк өлеше) һәм Хорватия составында.
Гарфилд (Полк, Висконсин)
Гарфилд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беняса (Телеорман)
Беняса — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домерслебен
Домерслебен (Domersleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7913) Парфёнов
(7913) Парфёнов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 9 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 TU8» саналган.
Ленче
Ленче — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Фрейзер Стоддарт
Фрейзер Стоддарт (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2016).
Мугардос
Мугардос — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Посёлек
Посёлек — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лафа
Лафа — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Ставки (гмина Гневошув)
Ставки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каня (Старгардский повяты)
Каня  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD159367
HD159367 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Павловице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Павловице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йолдыз (елга)
Йолдыз — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Бакалы районы биләмәләрендә ага. Елга Идәш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кызык (Девэли)
Кызык (Kızık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Девэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Караган (Сынташты кушылдыгы)
Караган (Караганка) – Сынташты елгасы кушылдыгы (Тубыл бассейны). Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сынташты елгасының уң ярыннан 129 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Жаң-Пьер Соваж
Жаң-Пьер Соваж (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2016).
Мокулея (Гавай)
Мокулея  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мокулея халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кече Ичма
Кече Ичма — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Ичма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15327) 1993 RA3
(15327) 1993 RA3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кече Вой
Кече Вой — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Эсс елгасының сул ярына тамагыннан 178 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Фаца-Кремений
Фаца-Кремений — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ешеви
Ешеви — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
IC 572
IC 572 —  чикләрендә урнашкан.
Низия-Флореста (Риу-Гранди-ду-Норти)
Низия-Флореста  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Клейборн (округ, Теннесси)
Клейборн — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Тейзуэлл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1801 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 31 757 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1145 / 1127 км² тәшкил итә.
(7914) 1978 UW7
(7914) 1978 UW7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 27 октябрендә C. M. Olmstead тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 UW7» саналган.
Домниц
Домниц (Domnitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Лоран-дю-Вар
Сен-Лоран-дю-Вар (Saint-Laurent-du-Var) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,11 км².
Берану
Берану — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бен Фериңга
Бен Фериңга (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2016).
Лепаки-Велики
Лепаки-Велики — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гарадок (Кароцькавски авыл советы)
Гарадок  (Гарадок ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Стажино (Мазовия воеводалыгы)
Стажино  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гарадок (Кароцькавски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Посцише
Посцише — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кавекия Канова (Мантова)
Кавекия Канова — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сисайд (Калифорния)
Сисайд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Кавекия Канова (Мантова)
Географиясе
Кавекия Канова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Сисайд (Калифорния)
Тарихы
Сисайд шәһәре  елда нигезләнгән.
Кавекия Канова (Мантова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сисайд (Калифорния)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурос (Испания)
Мурос — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канлыабат (Деврекани)
Канлыабат (Kanlıabat) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Деврекани илчесенә караган бер авыл (köy).
Атмаҗа (Тушба)
Атмаҗа (Atmaca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Тушба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иске Чепья
Иске Чепья — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Почта индексы — 422243.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Ле-Бур-д’Ам
Ле-Бур-д’Ам — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Дёниц (Альтмарк)
Дёниц (Dönitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Масканур (Яңа Торъял районы, авыл)
Масканур (Масканур, Масканур) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Гастисфорд (шәһәр, Висконсин)
Гастисфорд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Капице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Никеландия
Никеландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сибгат Хәким
Сибгат Хәким (Сибгат Таҗи улы Хәкимов; 4 декабрь 1911, Күлле Киме, Чар өязе, Казан губернасы, Россия империясе – 3 август 1986, Казан, ТАССР, РСФСР) — күренекле татар шагыйре, публицист, җәмәгать эшлеклесе, Татарстанның Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе иясе.
Тормыш юлы
Сибгат Хәким 1911 елның 4 декабрендә Татарстанның Әтнә районы Күлле-Киме авылында крестьян гаиләсендә туа. 1931 елда Казанга килеп Татрабфакка укырга керә, ә икенче курстан Казан дәүләт педагогия институтына күчә. 1937 елда әлеге институтны тәмамлагач, ул Татарстан китап нәшриятында, аннары «Совет әдәбияты» журналы редакциясендә эшли.
С. Хәким — халык иҗаты, халык җырлары һәм Тукай поэзиясе традицияләре җирлегендә яза башлаган шагыйрьләрнең берсе. Аның беренче шигырьләре утызынчы еллар башында «Атака», «Совет әдәбияты» журналлары һәм «Кызыл яшьләр» газетасы битләрендә дөнья күрә, сугышка кадәр лирик шигырьләре тупланган «Беренче җырлар» исемле китабы һәм шигъри остазы Г. Тукайга багышланган «Пар ат» (1938—1939), «Шагыйрьнең бала чагы» (1940) исемле поэмалары басылып чыга. Гомумән, Тукай образы, Тукай темасы шагыйрь иҗатында зур урын алып тора. Алтмышынчы-җитмешенче елларlа, мәсәлән, бу темага ул махсус шигъри цикл («Тукай дәфтәре») һәм «Кырыгынчы бүлмә» (1971) исемле мәгълүм поэмасын иҗат итә. Тукай шәхесе, Тукай традицияләре турында уйланулар әдипнең публицистик мәкаләләрендә, әдәби эссе һәм парчаларында да төп темаларның берсен били.
Поташня (Люблин воеводалыгы)
Поташня  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кряжевской
Кряжевской (Кряжевской) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
Сибгат Хәким
Тормыш юлы
С. Хәкимнең башлангыч чор иҗатында, аерым алганда, беренче поэмаларында төсмерләнгән поэтик фикерләү һәм язу стиленең хасиятләре—нечкә лиризм хис-тойгы колачлыгы, халыкчан образлылык, шигъри формадагы төгәллек, пөхтәлек алга таба тагы да камилләшә, яңа сыйфатлар белән тулылана Һәм сугыштан соңгы елларда ил һәм дөнья күләмендә барган бөек Үзгәрешләрнең тарихи мәгънәсен шигъри образларда калку итеп гәүдәләндергән олы хисле, тирән фикерле, гуманистик рухлы поэзия булып формалаша.
Поташня (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кряжевской
Халык
Халык саны динамикасы:
Сибгат Хәким
Тормыш юлы
Ватан сугышы шагыйрьнең гуманистик тойгыларын, патриотик хисләрен тирәнәйтүгә, гражданин-шәхес буларак чыныгуына, җитлегүенә хәлиткеч йогынты ясый. Сугыш темасы аның бөтен иҗаты буенча кызыл җеп булып сузыла. Бу олы тема эпик колачлыгы һәм фәлсәфи тирәнлеге белән «Курск Дугасы» (1948), «Дала җыры» (1948), «Бакчачылар» (1952), «Дуга» (1968) һәм «Күги» (1983) кебек поэмаларында аеруча калку гәүдәләнә. Бу эпик исәрләрендә автор, сугыш кырындагы баталь күренешләрне җанландырып күрсәтү, геройларының драматик язмышларын сурәтләүдән тыш, кеше һәм сугыш, кешелеклелек, халык батырлыгы кебек фәлсәфи мәсьәләләрне күтәрә һәм геройларының язмышлары турындагы кырыс хикәяне халык, дөнья язмышы турындагы уйланулары, фәлсәфи фикерләре белән үреп бирә. Шушы ук хасиятләр, дөнья турында борчылып уйланулар, сугышка каршы нәфрәт хисләре, тынычлык өчен көрәш пафосы шагыйрьнең «Торыгыз, Мусалар!», «Немец дәфтәреннән» исемле шигъри цикллары һәм «Эзлиләр Европа буйлап» (1981) исемле поэмасы өчен дә характерлы.
Кряжевской
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%).
Сибгат Хәким
Тормыш юлы
Шагыйрь игътибарын даими биләп торган мөһим темаларның тагын берсе— туган җир. Үзе туып үскән Казан арты төбәгенә, аның табигатенә, кешеләренә мәхәббәт хисе шагыйрьнең бөтен иҗатын озатып бара. Бу тема әдипнең күп санлы лирик шигырьләрендә, җырларында, «Үрләр аша» (1964), «Васыятьләр» (1969), «Дәверләр капкасы» (1974) кебек поэмаларында чагылыш таба.
Туган як темасына бәйле рәвештә С. Хәким иҗатында В. И. Ленинга багышланган әсәрләр үзенә аерым урын алып тора. Аның Ленин турындагы беренче шигыре әле 1938 елда ук языла («Кышкы салкын иде...»). Күп еллар үткәч, шагыйрь Ленин темасына яңадан әйләнеп кайта һәм юлбашчы образың татар халкының язмышына бәйләп, Татарстан материалы җирлегендә сурәтләргә керешә. «Күңелем Ленин белән сөйләшә» (1957) җыры, «Ленин фәрманы белән» (1958), «Кокушкино крестьяннарының Ленинга хаты» (1961), «Баһавиның моңы» (1963), «Языгыз, җир уллары!» (1963) поэмалары татар совет поэзиясендә Лениниананың уңышлы үрнәкләре булып саналалар.
Урысча тәрҗемәдә чыккан «По зову Ленина» («Ленин фәрманы белән») исемле поэма һәм шигырьләр җыентыгы һәм татар телендәге «Җил исми яфрак селкенми» (җырлар, поэмалар) китабы өчен С. Хәким 1960 елда Татарстан АССРның Г. Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә, ә 1970 елда Ленин турындагы әсәрләр циклы һәм яңа шигырьләре өчен РСФСРның М. Горький исемендәге Дәүләт премиясенә лаек булды.
С. Хәким — дистәләгән җырлар авторы. «Юксыну» (Ш. Мәҗитов музыкасы), «Фазыл чишмәсе», «Таң атканда» (халык көйләре), «Күңелем Ленин белән сөйләшә» (X. Вәлиуллин музыкасы), «Башка берни дә кирәкми», «Кайда да йөрәктә» (М. Мозаффаров музыкасы), «Өзелгәнсең сиреньнән» (Н. Җиһанов музыкасы), «Бу кырлар, бу үзәннәрдә», «Кем уйлаган» (Җ. Фәйзи музыкасы), «Бер тауда ун чишмә» (Ә. Фәттах музыкасы) кебек җырлар халык арасында зур популярлык казандылар.
С. Хәкимнең әдәби процесс турында, каләмдәшләренең, сәнгать кешеләренең — композиторларның, актерларның, җырчыларның иҗаты турында, язучы осталыгы, традицияләрне үстерү, яңарту проблемалары турында язган мәкаләләре, истәлек-уйланулары, лирик парчалары да зур игътибарга лаек. Шагыйрьнең бу төр хезмәтләре, бергә тупланып, 1979 елда аерым китап булып басылып чыкты («Халык язмышы — шагыйрь язмышы»).
Гаиләсе
Хатыны Мөршидә (Вилданова)
Павловице-Велики
Павловице-Велики — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стамировице (Мазовия воеводалыгы)
Стамировице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Краснослободски (Туринская Слобода районы)
Краснослободское (Краснослободское) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Каракүл (Уй кушылдыгы)
Каракүл – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уй елгасының сул ярыннан 154 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
IC 574
IC 574 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
HD159376
HD159376 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(7915) 1979 MA6
(7915) 1979 MA6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MA6» саналган.
Жаян
Жаян — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Нева
Нева́ (Нева) — Россиянең Ленинград өлкәсе һәм Санкт-Петербург федерация әһәмиятендәге шәһәре биләмәләрендә ага торган елга.
Озынлыгы 74 км, киңлеге 1300 метргача, бассейнының мәйданы (Ладога, Онега күлләре һ.б.ның бассейннары белән бергә) 281 мең км². Ладога күленнән башланып, Балтыйк диңгезе Фин култыгының Нева култыкчасына коя. Уртача еллык су чыгымы кою урынында 2530 м³/сек тәшкил итә. Декабрьдә боз белән каплана, апрель азагында - май башында боз китә.
Физик-географик характеристикасы
Ладога күле тирәсендә коры җир тизрәк күтәрелә һәм күл вакытлар узу белән ябык сулыкка әйләнә. Шулай итеп, 4 мең ел элек Ладога күле һәм Фин култыгы арасы Нева елгасының үзәненә әверелгән, ә Тосна һәм Мга елгалары аның кушылдыклары булып тора башлый. Соңгы 2,5 мең елда рельеф үзгәрми диярлек. Бу вакытта Нева дельтасы формалаша, ул асылда ялган дельта булып тора, чөнки ул дельтага охшаган, әмма елга материалы аккумуляциясе түгел, ә элек оешкан диңгез һәм күл-диңгез катламнары нәтиҗәсе булып тора.
Нева - киң һәм тирән елга. Иң киң урыннары (1000-1250 м) - диңгез сәүдә портының Нева капкасы янында дельтада, зур Нева җиңе бүрәнкәсендә, Тосна елгасы кушылганда һәм чишмә янында Фабричный утравы янында Иваново бусагасы тәмамлага җирдә урнашкан. Уртача тирәнлек 8-11 м; иң зур тирәнлек (24 м).
Экологиясе
РФ Росгидромет Неваны «нык пычранган» дип классификацияли, елганың зур өлеше пычранган өченче класска карый. Төп пычрата торган матдәләр: җиңел аклый торган углеводородлар, бакыр, цинк, марганец, азот нитриты. 4А классы булган Неваның иң пычрак кушылдыклары - Мга, Славянка, Охта, Черная речка елгалары.
Санкт-Петербург чикләрендә Нева сәнәгать агымнары белән пычранган, елгага йөзләрчә сәнәгать предприятиесе калдыклары агызыла. Нефть продуктлары актив рәвештә транспортлана. Елгага ел саен 80 мең тоннадан артык пычраткыч матдә эләгә. Елга суы су белән тәэмин итү һәм техник ихтыяҗлар өчен кулланыла. Санкт-Петербургның чистартылмаган пычраткычларның 73% ы «Санкт-Петербург Водоканал» ДУП, 27% ы — сәнәгать предприятиеләренә туры килә. Рәсми статистика буенча, соңгылары арасында ТЭЦ-2, «Пластполимер» һәм «Обуховский завод» елганы аеруча пычрата. Ленинград өлкәсендә иң зур пычратучылар булып Шлиссельбург, Киров, Отрадное, шулай ук Киров ГРЭСы санала. Ел саен Петербургның табигатьтән файдалану комитеты Нева акваториясендә, уртача алганда, 40тан артык нефть продуктлары агызуны терки.
Ану (кабилә)
Ану, ул Ригведада 1.108.8 мандалада һәм 8.10.5 мандалада зур кабилә өчен төшенчә (ике очракта да Друһйу белән бергә китерелә), шулай ук Махабхаратада да китерелә. Ану патшаларының берсе, Патша Анга чакравартин булган (Айтатрейя Брахмана 8.22).
Анудан килеп чыккан врддһи чыгарылма сүзе  “Анава” Ригведик Ун Патша Сугышы турында сөйләгәндә (7.18.13) һәм 8.4.1-дә Турваса (кабиләсе) белән очрый. Ану сүзенең мәгънәсе “яшәүче, кеше” Ригведада  юк. һәм мөгаен кабилә исеменнән алынган.
Ричард Һендерсон
Ричард Һендерсон (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2017).
Сен-Мартен-Везюби
Сен-Мартен-Везюби (Saint-Martin-Vésubie) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 97,13 км².
Лепно
Лепно — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бербелань
Бербелань — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монавили (Гавай)
Монавили  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Монавили халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гарадок (Страдубски авыл советы)
Гарадок  (Гарадок ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Монавили (Гавай)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавеле (Казерта)
Кавеле — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавеле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(15328) 1993 RJ9
Тарихы
1993 елның 14 сентябрендә Анри Дебеонь, Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 RJ9» саналган.
Инфракызыл нурланыш
Инфракызыл нурланыш — күзгә күренүче нурланышның кызыл очы (дулкын озынлыгы λ = 0,74 мкм) белән микродулкынлы нурланыш (λ ~ 1—2 мм) арасындагы өлкәне алып торучы нурланыш төре.
Инфракызыл нурланышның диапазоны өч өлкәгә аерыла:
Инфракызыл нурланыш шулай ук «җылылык нурланышы» буларак билгеле, чөнки җылынган әйберләрнең инфракызыл нурланышы кеше тарафыннан җылылык буларак хис ителә. Җисемнән таралган нурларның дулкын озынлыгы җылыну температурасына бәйле: температура югарырак булган саен дулкын озынлыгы шулкадәр кыскарак һәм нурланышның интенсивлыгы югарырак.
Ерактан идарә
Инфракызыл диодлар һәм фотодиодлар ерактан идарә итү өчен пультларда, автоматика һәм саклау системаларында, кайбер кесә телефоннарында һ.б. кулланыла. Алар күзгә күренмәү сәбәпле кешенең игътибарын җәлеп итмиләр.
Буяу киптерү
Инфракызыл нурланыш сәнәгатьтә лакланган яки буялган өслекләрне киптерү өчен кулланылырга мөмкин. Бу ысул гадәти булган конвекцион ысул белән чагыштырганда өстенлекләргә ия. Болар киптерү тизлеге зуррак һәм сарыф ителгән энергия гадәти ысулдагыга караганда кимрәк булуында чагыла.
Ашамлыкларны стерилизацияләү
Инфракызыл нурланыш ярдәмендә ашамлыкларны инфекцияләрдән арындыру максаты белән стерилизациялиләр.
Ачу тарихы
Инфракызыл нурланыш 1800 елда Уильям Гершель исемле астроном тарафыннан ачыла. Кояшны өйрәнү вакытында ул күзәтү алып барылган әсбабның җылынуын киметү өчен чара эзли торган була. Күзгә күренүче спектрның төрле өлешләреннән килгән җылылыкны термометр ярдәмендә үлчәп, ул «җылылык максимумы»ның спектрда кызыл төс артындагы күзгә күренмәгән өлкәдә ятуын ачыклый.
Юрмияз
Юрмияз — Гәри елгасы (Гәрә бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Тәтешле районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Фаца-Кристесей
Фаца-Кристесей — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мухия
Мухия — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Гран-Бур
Ле-Гран-Бур — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Йоахим Фраңк
Йоахим Фраңк (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2017).
Дорнбок
Дорнбок (Dornbock) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Поток (Люблин воеводалыгы)
Поток  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кок (округ, Теннесси)
Кок — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ньюпорт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1797 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1147 / 1127 км² тәшкил итә.
Павловице-Мале
Павловице-Мале — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николау-Вергейру
Николау-Вергейру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ситрес-Гайтс (Калифорния)
Ситрес-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ситрес-Гайтс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фанни Брате
Фанни Брайт картиналарын швед рәссаме Карл Ларссон йогынтысында иҗат иткән. Аның эшләре гаилә тормышы идиллиясенә багышланган.
Биографиясе
Фанни Брайтның атасы — Джон Фредерик Оскар Экбом (Oscar Ekbom Gustaf Fredric Johan).
Ул Карл Шведский, герцог Ветеранский писаре була.
1880 елда, 18 яшендә, Брайтны Корольлекнең ирекле сәнгать академиясенә кабул итәләр.
1887 елда Парижга танышу сәфәре кыла.
1889 елда Алмания, Дания, Норвегия, Англия, Австрия һәм Италияда булып чыга.
1887 елда Фанни Эрик Брайтка (1857-1924) кияүгә чыга.
Аларның гаиләсендә дүрт кыз була: Астрид (1888-1929), Торунь (1891-1993), Рагнхильда (1892-1894), Ингегерд (1899-1952). Кияүгә чыккач, Фанни Брайт сәнгатне калдырырга мәҗбүр була. Шулай да швед сәнгать дөньясында башка рәссамнарны яклаучы буларак катнашуын дәвам итә.
1891 елда Брайт Svenska Konstnärernas Förening рәссамнары ассоциациясе әгъзасы булып китә.
Эшләре
Рәссам әсәрләрендә пейзажлар, интерьер, натюрмортлар сүрәтли, портретлар иҗат итә.
Иң билгеле әсәре — 1902 елда язылган Namnsdag (Бәйрәм көннәре) картинасы. Әлеге вакытта ул швед Милли сынлы сәнгать музеенда саклана.
Фанни Брайтның картиналары аша аның бик нечкә балалар психологы икәнлеге сизелә.
Картиналарында балалар уйный, рәсем төшерә, сүзләшеп китә, бер-берсе турында кайгырта.
Аларда француз рәссамы Эжен Карриере портретларындагы якынлык тойгыларын, швед рәссаме Карл Ларссонның гаилә тормышыннан сюжетлар табарга мөмкин.
1943 елда Швециянең милли музеенда рәссамнең шәхси күргәзмәсе ачыла. Анда аның 126 эше куелган.
Әлеге вакытта рәссамның картиналары Швеция милли музеенда, Гетеборг сәнгать музеенда, Төньяк илләр музеенда, шәхси коллекцияләрдә саклана.
IC 575
IC 575 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Стани-Дуже
Стани-Дуже — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карвин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Карвин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гатчинс (Висконсин)
Гатчинс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Атмалы (Нурдагы)
Атмалы (Atmalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гатчинс (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жак Дүбоше
Жак Дүбоше (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2017).
Кече Какша
Кече Какша — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 91 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бербелей
Бербелей — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гарадок (Чачэрский районы)
Гарадок  (Гарадок ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бербелей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7916) 1981 EN
(7916) 1981 EN — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EN» саналган.
Сен-Мартен-д’Антрон
Сен-Мартен-д’Антрон (Saint-Martin-d’Entraunes) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Лишайниклар
Лишайниклар — үзенчәлекле организмнар төркеме. Лишайникларда автотроф фикобиопт (суүсем) һәм гетеротроф микобионт (гөмбә) бердәм симбиотик организм хасил итеп тереклек итә. Шул сәбәпле, ирекле яшәүче суүсемнәрдән һәм гөмбәләрдән алар морфологик, анатомик, физиологик, биохимик, экологик яктан аерылып тора.
Лишайникларның икеле табигатен беренче булып 1867 елда немец ботанигы Симон Швендерер ачыклаган. Хәзерге вакытта лишайникларның 26 000 төре билгеле. Аларны өйрәнүче фән лихенология дип атала.
Микобионт күбесенчә сумкалы гөмбәләргә (пиреномицетларга һәм дискомицетларга) карый. Кайбер субтропик һәм тропик лишайникларның гына гөмбәсе базидиомицетларга керә. Микобионт нечкә (диаметры 3—10 мкм), очтан өзлексез рәвештә үсәргә сәләтле җепселләрдән тора. Җепсел ике катлы тышча белән капланган күзәнәкләрдән тора. Күзәнәкләрдә гадәттә бер төш, озынча я түгәрәк вакуоль урнаша. Күзәнәкләрнең аркылы тышчасында бер кечкенә тишек (перфорация) урнаша, аның аша үткән плазмодесмалар ярдәмендә күзәнәкләр бер-берсе белән тоташа. Кайчак өч перфорация булырга мөмкин, хәтта алар буй тышчаларында да урнаша, нәтиҗәдә плазмодесмалар параллель юнәлгән күрше җепселләрне дә тоташтыра. Кайбер җепселләрнең тышчалары су сеңдереп бүртергә һәм лайлаланырга сәләтле. Тышчаларда шулай ук төрле пигментлар туплана, алар лишайникларга үзенчәлекле төс биреп торалар.
Май күзәнәкләре (май җепселләре) — лишайникларга гына хас ясалмалар. Алар гади күзәнәкләрдән эрерәк һәм, май тупланганга, яшел төстә булалар. Җепселләр арасында специальләшкәннәре дә күзәтелә, мәсәлән, эзләүче, чолгап алучы, этүче җепселләр. Аларның вазифалары — суүсем күзәнәген эзләп табып чолгап алу һәм суүсемнәр катламына үткәрү. Микобионтның чорналган җепселләреннән ялган тукыма — плектенхима барлыкка килә, ул лишайниклар катламасының төп өлешен тәшкил итә. Фикобионт яшел һәм зәңгәрсу-яшел, кайчак саргылт-яшел, бик сирәк көрән суүсемнәрдән тора. Лишайник төрләренең яртысында фикобионт булып яшел суүсем требуксия тереклек итә. Аннан кала зәңгәрсу-яшел суүсемнәрдән носток, глеокапса, анабена, яшел суүсемнәрдән трентеполия, пальмелла дә бар. Суүсемнәрнең күбесе ирекле рәвештә дә очрый, ә кайберләре — бары тик лишайник составында гына, мәсәлән, требуксия.
Лишайниклар катламасында суүсемнәр ирекле яшәүче суүсемнәр белән чагыштырганда морфологик һәм физиологик үзгәрешләр кичерә. Аларның үзләре — зуррак, ә туклыклы матдәләре азрак була; лайлалы төргечләр барлыкка килми, колонияле һәм җепсыман төрләр аерым күзәнәкләргә таркала. Суүсемнәр шулай ук югары температурага, озакка сузылган корылыкка искиткеч чыдам. Алар гөмбә җепселләре белән чорналганлыктан, бик аз яктылыкта да фотосинтезлауга сәләтле.
Лишайник компонентларының үзара мөнәсәбәтләре
Лишайникта фикобионт белән микобионтның үзара мөнәсәбәте турында галимнәр инде йөзләгән еллар бәхәсләшәләр. Мөнәсәбәт төре турында берничә фикер бар.
Бер фикер буенча, лишайник компонентлары бер-берсенә файда китереп яшиләр (мутуалистик симбиоз). Суүсем гөмбәне — органик матдәләр белән, ә гөмбә суүсемне су һәм неорганик тозлар белән тәэмин итә.
Икенче фикер буенча, гөмбә суүсемдә паразитлык итә. Моны лишайник катламасын яктылык һәм электрон микроскоп аша караганда күреп була. Гөмбә суүсем күзәнәкләренә суыручы җепселләр җибәрә. Алар берничә төрле. Гаусторийлар, күзәнәк тышчасын ертып, протопластка үтеп керәләр. Импреесориилар күзәнәк тышчасын эчкә батыралар. Аппрессорийлар күзәнәк тышчасына басым ясап берегәләр. Суыручы җепселләр ярдәмендә гөмбә суүсемнән туклыклы матдәләр суыра. Бу күренешне, шулай ук тамгалы күмер тудыргыч һәм азот атомнарын кулланып, физиологик тикшеренүләрдә дә исбатладылар. Суүсем күзәнәкләрендә синтезланган матдәләрне гөмбә гел суырып тора, шуңа күрә суүсем күзәнәге күпмедер вакыт үткәч үлә.
Ләкин бу паразитлык чикләнгән. Дөрестән дә, гөмбә, суүсемнең барлык күзәнәкләрен үтереп бетерсә, үзе нәрсә белән тукланырга тиеш соң? Шуңа күрә гаусторийлар кайбер күзәнәкләргә генә керә, ә калган күзәнәкләр үзләренең үсүен һәм үсешен дәвам итәләр. Алай гына да түгел, гаусторийлар кергән күзәнәкләр бик тиз икегә бүленә, ә гаусторий бер генә бала күзәнәктә кала.
Моңа карамастан лишайник катламасында суүсемнәрнең үлгән күзәнәкләре дә күп була. Алар төркемләп катламаның үзәгендә һәм кабыгында урнашалар. Бу күзәнәкләргә дә гөмбә җепселләре юнәлә. Димәк, гөмбә, суүсем күзәнәкләрен үтергәч тә, аларның матдәләре белән туклана, башкача әйткәндә, паразит тукланудан сапротроф туклануга күчә. Лишайник компонентларының мондый катлаулы мөнәсәбәтен рус галиме Александр Еленкин эндопара дип атады. Бер үк вакытта гөмбә җепселләре белән чолгап алынган фикобионт тышкы тирәлектән аерыла, шуңа күрә үзенә кирәк булган су һәм минераль матдәләрне ул гөмбәләрдән ала. Димәк, суүсем дә гөмбәдә паразит булып яши. Ләкин бу паразитлык гөмбә паразитлыгы белән чагыштыргысыз.
Нәтиҗә ясап, лишайникларда фикобионт белән микобионтның мөнәсәбәтләре бик катлаулы һәм әлегә тулысыңча ачыкланмаган дип әйтергә мөмкин.
Лишайникларның морфологик төзелеше
thumb|300px|Лишайниклар төрле төстә булалар
Лишайникның вегетатив тәне — катлама, аның формасы һәм күләме төрлечә була. Зурлыгы берничә миллиметрдан алып дистәләгән сантиметрга кадәр җитә. Формалары буенча катламаның морфологик төп өч тибын аерырга мөмкин:
Ябышкак лишайниклар
Ябышкак лишайникларның катламалары субстратка тыгыз берегә, аны субстраттан өзгәләмичә аерып алып булмый. Мондый лишайниклар субстрат өслегендә порошоксыман, бөртексыман кунык рәвешендә яки кайрысыман күренәләр.
Яфракчыл лишайниклар
Яфракчыл лишайникларның катламалары дорзовентраль җәймәләр рәвешендә була. Катлама субстратта җәелеп урнаша һәм гөмбә җепселләре төркеме — ризина ярдәмендә аңа берегә.
Куакчыл лишайниклар
Катламаның куакчыл төре — иң югары үсешлесе. Мондый катлама тармакланган тасма я сабакчыклар рәвешендә була, ул субстратка нигезе белән генә берегә һәм я өскә, я кырыйга юнәлеп, яки асылынып үсә.
Лишайникларның анатомик төзелеше
Анатомик төзелеше буенча лишайник катламалары ике төрле: гомеомер (грекча «гомойос» — бертөрле, «мерос» —өлеш) һәм гетеромер (грекча «гетерос» — төрле) төзелешле була. Лишайникларның барлык морфологик төзелешләре төрендә дә бу ике төрле анатомик төзелешне очратырга мөмкин.
Гетеромер төзелеш
thumb|300px|Гетеромер төзелеш [[Sticta fuliginosa мисалында: a — ми сүрүе катламы, b — гонидиаль катлам, c — үзәк, d — аскы кабык, e — ризиннар. Meyers Konversationslexikons (1885-90).]]