cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хацьковцы
Хацьковцы (Хацькоўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Малахово-Злих-Мейсць
Малахово-Злих-Мейсць — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Луар-ле-Маре
Луар-ле-Маре — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Зиннуров
Зиннуров — татар фамилиясе.
Селькуп теле
Селькуп теле селькупларның теле Урал телләр гаиләсе телләренең самоед төркеменә керә. Бу телдә Себердә Обь елгасы һәм Енисей елгасы арасында төбәктә якынча 1570 кеше (1994 ел фаразы) сөйләшә. Селькуп теле атамасы Таз диалектында кулланылган асаба атамага шӧльӄумыт әты šöľqumyt әty нигезләнгән, туры мәгънәдә. урман кешесе теле. Төрле диалектлар төрле исемнәрне кулланалар. Селькуп теле киң диалект континуумына бүленгән, аның очлары бүтән үзара аңлаешлы түгел. Өч төп юрама булып Таз елгасы (төньяк) диалекты, ул 1930-ынчы елларда селькуп язма теленең нигезе булган, Тым елгасы диалекты һәм Кет елгасы диалекты тора. Ул кет теленә бәйле түгел.
Баймак авыл хуҗалыгы көллияте
Баймак авыл хуҗалыгы көллияте (Баймаҡ ауыл хужалығы техникумы)- Баймак районы Яковлевка авылында урнашкан көллият. Анда түбәндәге бүлекләр бар:
Уку йорты дүрт юнәлештә белгечләр әзерли. Авыл хужалыгын механизацияләү, авыл хуҗалыгы продукциясен җитештерү һәм эшкәртү буенча укырга теләүчеләр күбрәк. Байтар һәм бухгалтер һөнәрен алучыларга да ихтыяҗ зур.
Жепники
Жепники — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Төгәлбуа
Түбән Төгәлбуа (Нижняя Тюгальбуга) — Сембер өлкәсенең Яңа Малыклы районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
Латышлар
Латышлар (үзатамасы latvieši) — халык, Латвиянең төп халкы. Диндарларның төп өлеше — лютеран христианнар.
Тарихы
Игенчелек хуҗалыкның төп тармагы булган: арыш, бодай, арпа, киндер, тукранбаш үстергәннәр.
Төп игенчелек кораллары булып тырма, сука, бер төрәнле сука, сабан, урак хезмәт иткән.
Мәдәният
Традицион хатын-кыз киеме мул итеп тегелгән озын тукыма күлмәктән, буй йә шакмак бизәкле, кайвакыт өсле (нибуч) итәктән, бизәкле тукыма билбаудан, җитен (снгатене) йон (вилдан), ачык кызыллык чиккән япмадан торган. Христиан бәйрәмнәреннән бигрәк тә ихтирамлы һәм әһәмиятле булып Раштуа, Пасха, Троица саналган. Музыка коралларыннан сорнай, гөслә, эскрипкә, быргы, контрабас таралган була.
NGC 723
NGC 723 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Големо-Малово
Големо-Малово — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тамъян (мәгънәләр)
Тамъян — күп мәгънәле сүз.
Вилһелмина
Вилһелмина, Вилһелмина Һелена Паулина Мария, Wilhelmina Helena Pauline Maria (1880 елның 31 августы, һаага — 1962 елның 28 ноябре, Апелдорн) — Нидерландлар патшабикәсе (1890-1948 елларда),  Оран-Нассау принцессасы (1948-1962 елларда).
Санкт-Андре-Вёрдерн
Санкт-Андре-Вёрдерн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Вилһелмина
Тәрҗемәи хәле
1880 елның 31 августында Һаагада Нидерландлар короле Виллем III (1817-1880) һәм аның икенче хатыны Эмма Вальдек-Пирмонтлы (1858-1934) гаиләсендә туган.
10 яшендә, Виллем IIIнең Павел Iнең оныгы София белән булган беренче никахыннан туган ир балалары яшьли үлеп бетү сәбәпле, тәхет варисы булып кала, балигълык яшенә җиткәнче (1890-1898 елларда) регент булып, әнисе — принцесса Эмма Вальдек-Пирмонтлы тора.
1901 елда герцог Һенрих Мекленбург-Шверинлы белән никахлаша. Бер кызлары туа. Нидерландлар алман басып алучылары кулында булган чорны Лондонда уздыра. Нидерландлар Каршылык хәрәкәте белән җитәкчелек итүдә турыдан-туры катнаша. 1945 елда Нидерландларга әйләнеп кайткач, зур популярлык казана.
Ләкин 1945 елда, япон басып алучыларыннан котылып, бәйсезлек игълан иткән Индонезиянең милли-азатлык хәрәкәтен бастырудагы актив эшчәнлеге өчен дөнья җәмәгатьчелегенең кискен тәнкыйтенә дучар була. АКШ хәтта Маршалл планы буенча Һолландиягә ярдәм итүне туктатып тору белән яный.
1948 елда кызы Юлиана файдасына тәхеттән ваз кичә.
58 ел ил белән идарә итү чорында Беренче һәм Икенче бөтендөнья сугышларын башыннан кичерә, Һолландия барлык диярлек колонияләрен югалта.
Аның исеме белән астероид, тау кыясы аталган. Туган илендә һәйкәл куелган.
Игорь Путин
Игорь Путин, Игорь Александр улы Путин (Игорь Александрович Путин, 1953 елның 30 марты, Ленинград) — РФ эшмәкәре, АвтоВазбанк, Мастер-банк, Рус җир банкы директорлар шурасы әгъзасы. РФ Президенты В. В. Путинның туганнан туганы.
Тәрҗемәи хәле
1953 елның 30 мартында Ленинградта Александр Спиридон улы Путинның хәрби гаиләсендә туган. Игорь Путинның әтисе Александр Спиридон улы белән В. В. Путинның әтисе Владимир Спиридон улы (1911—1999) — бертуганнар, Игорь белән Владимир Путиннар — туганнан туганнар.
Әтисен башта Ковров дивизиясенә, соңрак Рязань югары команда автомобиль училищесынә укытучы итеп күчерәләр. Игорь Путин Рязань югары команда автомобиль училищесын (1974), Түбән Новгородда Идел-Нократ дәүләт хезмәте академиясен (2000), «автотранспорт техникасы » һәм «юрист» белгечлекләре буенча Мәскәү икътисад һәм хокук институтын (2003) тәмамлаган.
1974-1998 елларда Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе (1991 елдан РФ) Кораллы көчләрендә Уссурийскида, Урта Азиядә, Казакъстанда хезмәт итә. Иң соңгы хезмәт иткән урыны — Сарытау өлкәсе Вольск хәрби тыл училищесы (автомобиль әзерлеге кафедрасы башлыгы урынбасары). 1998 елда «подполковник» хәрби дәрәҗәсендә отставкага чыгып, Рязаньдә урнаша.
1998-2000 елларда Рязань өлкәсе дәүләт статистика комитеты баш белгече, рәис урынбасары.
2005 елда «Иделбурмаш» холдингына керүче Самар резервуар заводы (СЗВ) директолар шурасы рәисе итеп сайлана. СЗВ нефть һәм нефть продуктлары өчен вертикаль цилиндрик резервуарлар җитештерә.
2007 елның маеннан «АвтоВазбанк сәнәгать коммерция банкы» ААҖ (АВБ) директорлар шурасы әгъзасы.
2010 елның сентябреннән Мастер-Банк вице-президенты.
2012 елның июненнән Рус җир банкы (РЗБ), Сәнәгать саклык банкы (ПСБ), Якутия «СУ-888» төзелеш компаниясе директорлар шурасы әгъзасы.
2014-2015 елларда Inoventica холдингы директорлар шурасы әгъзасы.
Иҗтимагый эшчәнлеге
2002 елда «Бердәм Россия» фиркасе тарафдарларының Рязань координация шурасы рәисе. 2006 елга кадәр «Бердәм Россия» фиркасе, 2006 елның октябреннән Сергей Мироновның «Гадел Россия» фиркасе әгъзасы.
(19037) 4663 P-L
(19037) 4663 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4663 P-L» саналган.
Подгора (Равне-на-Корошкем)
Подгора  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөкчеагач (Сусурлук)
Гөкчеагач (Gökçeağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бьерн (коммуна)
Бьерн (Bierne) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Кудкерк-Бранш кантонына карый.
Пенхово
Пенхово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шүлкә
Шүлкә — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453673, ОКАТО коды — 80206816003.
Демография
Халык саны динамикасы:
(4573) Piešťany
(4573) Piešťany — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Шүлкә
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 181 кешенең яшәве мәгълүм.
Кулҗак (Малазгирт)
Кулҗак (Kulcak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
(4573) Piešťany
Тарихы
1986 елның 5 октябрендә Милан Антал тарафыннан Пивниц обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TP6» саналган.
Раздельная (Киров өлкәсе)
Раздельная (Раздельная) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан тимер юл станциясе.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Гирбову
Гирбову — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орр (Миннесота)
Орр  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Орр шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүрзаллар
Гүрзаллар (Gürzallar ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Ли (сан алу урыны, Массачусетс)
Ли  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19038) 4764 P-L
(19038) 4764 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4764 P-L» саналган.
HD226574
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казчина Вигане (Новара)
Казчина Вигане — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Вигане Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
КөнбатышРассоха (Сетра кушылдыгы)
КөнбатышРассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сетра елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пири Реис (Оникишубат)
Пири Реис (Piri Reis) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лайелл (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Чарлз Лайель (1797—1875) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Lyell (crater)
Кызынджуль
Кызынджуль — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының сул ярыннан 1704 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Голеш (София өлкәсе)
Голеш  — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санкт-Андре-им-Лунгау
Санкт-Андре-им-Лунгау — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сургув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Даргин теле
Даргва теле (дарган мез, dargan mez) яки даргин теле Россиянең Дагъстан җөмһүриятендә даргин халкы тарафыннан сөйләшелә торган төньяк-көнчыгыш Кавказ теле. Ул даргин телләрен тәшкил иткән диалект континуумының әдәби һәм төп диалекты. Бу диалект континуумында дүрт башка тел (Кайтак, Кубачи, Итсари һәм Чираг) еш Даргва теленең юрамалары булып таныла. Коржаков (2012) көньяк-көнбатыш даргва теле кайтак теленә төньяк-үзәк даргва теленә караганда якынрак дигән нәтиҗә ясый. Даргва телендә кириллица язуы кулланыла.
Уккерланд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жерминьи-де-Пре
Жерминьи-де-Пре — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Малахово-Кемпе
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жери-Бистре
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хацькуны
Хацькуны (Хацькуны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 724
NGC 724 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Мальчиха (Бакса кушылдыгы)
Мальчиха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Бакса елгасының уң ярына тамагыннан 160 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санкт-Андре-Хёх
Санкт-Андре-Хёх — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Луаре-сюр-Ни
Луаре-сюр-Ни — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(4368) Pillmore
(4368) Pillmore — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 5 маенда Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 JC2» саналган.
Бюзиньи
Бюзиньи (Busigny) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
Подгора (Стража)
Подгора  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19039) 4844 P-L
(19039) 4844 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4844 P-L» саналган.
Гирбом
Гирбом — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голяновци
Голяновци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Гадсон (Массачусетс)
Гадсон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Депутатски
Депутатский (Депутатский) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.
Пенцьморги
Пенцьморги — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Депутатски
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Пенцьморги
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Депутатски
Халык
Халык саны динамикасы:
Гадсон (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Депутатски
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Шәригать
Шәригать (شريعة — (дөрес юл, тәэсир образы, туры мәгънәдә чишмә, чыганак дигәнне аңлата) — Ислам динендә җәмгыяви һәм дини кагыйдәләр җыентыгы.
Гөкчеагачоймагы (Алачам)
Гөкчеагачоймагы (Gökçeağaçoymağı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хваецкавшчына
Хваецкавшчына (Хваецкаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лайман (ай кратеры)
Лайман - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 83,25 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Теодор Лайман (1874—1954) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Сурмаче
Сурмаче — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санкт-Анна-ам-Айген
Санкт-Анна-ам-Айген — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нева култыгы
Нева култыгы (Невская губа) (башка исеме Маркиз күлдәвек Марки́зова лу́жа) — Фин култыгының көнчыгыш өлеше. Нева култыгы түбәсенә берничә җиңсә белән Нева елгасы коя. Нева дельтасында Санкт-Петербург шәһәре урнашкан.
Уккерфельде
Уккерфельде — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малахово-Шемборовице
Малахово-Шемборовице — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD226587
HD226587 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(19040) 4875 P-L
(19040) 4875 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD226587
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(19040) 4875 P-L
Тарихы
1960 елның 26 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4875 P-L» саналган.
Жери-Пиляки
Жери-Пиляки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Невское (Диңгез буе крае)
Невское (Невское) — Диңгез буе краеның Лесозаводск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%), украиннар (23%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 2%.
Куллар (Япраклы)
Куллар (Kullar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Япраклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Казчина Визкано Инфериоре (Торино)
Казчина Визкано Инфериоре — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Визкано Инфериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
NGC 725
NGC 725 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пири Реис (Дариҗа)
Пири Реис (Piri Reis) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Дариҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ортонвиль (Миннесота)
Ортонвиль  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ортонвиль шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акъегет авылы мәчете
Акъегет авылы мәчете - XIX гасыр ахырында төзелгән татар халкының тарихи һәм мәдәни һәйкәле, Татарстан Республикасы, Яшел Үзән районы, Акъегет авылында урнаша.
Тарих
Акъегет авылындагы икенче мәхәллә 1889 елда оешкан. Шул ук елның 25 июлендә губерна идарәсе икенче мәчетне төзүгә рөхсәт биргән. Гыйбәдәтханә 1890 елда төзелгән. 1891 елның 31 августында имам булып беренче мәчет азанчысы Мөхәммәтфатыйх Абдыйгуловның улы Әхмәтша Мөхәммәтфатыйхов (туган елы — 04.03.1854) билгеләнгән.
Авыл кешеләре фикеренчә, хәзерге вакытта сакланган агач йорт икенче мәчетнең бинасы булган. Әмма ул, үзенең төзелеш рәвеше буенча, дини истәлекләргә охшамаган. Шуңа күрә аның икенче мәчет каршындагы Мәдрәсә бинасы булу ихтималы зуррак. Мәчет бинасы Акъегет авылы кешесе, Иркүтскиның вакытлыча икенче гильдия сәүдәгәре Заһидулла Шәфигулла улы Шәфигуллин акчасына төзелгән. Акъегеттәге мәдрәсә (Цивиль өязендәге бердәнбер мөселман уку йорты) һәм кызлар укыган мәктәп бинасы да Заһидулла бай акчасына салынган (1872). Мәдрәсәдә 300 бала дәресләр алган, шәкертләр Зөя, Тәтеш Ьәм Чистай өязләреннән килеп укыганнар. 1898 елда Шәфигуллин мәдрәсәне җәдид системасына күчергән. Уку программасы да киңәйтелгән, анда арифметика, география, Шәрекъ тарихы, ә 1909 елдан рус теле укытыла башлаган, Мәдрәсәгә күрше өязләрдән мөгаллимнәр чакыртылган, ел саен имтиханнар тапшыру тәртибе кертелгән. Заһидулла байның мәгарифне үстерү эшчәнлеге уңышларга ирешкән, 1911 елда Цивиль өязендә 12 җәдид мәктәбе булган. Мәдрәсәдә, мулла Ә. Мөхәммәтфатыйховтан кала, рус телен Уфа гүбернасы Минзәлә өязе Тирпели авылыннан чыккан Әхмәди Гордеев (1886 елда түган, Бирск шәһәрендәге “Инородческая школа”да белем алган), татар телен Акъегет авылы крестьяны, Казандагы Галиев мәдрәсәсен тәмамлаган Дәүләтша Әхмәтша улы Мадиголов укыткан. Мөгаллимнәр Шәфигуллин һәм Ишметовлар биргән акча исәбеннән хезмәт хакы алганнар.
З.Ш.Шәфигуллинның эшчәнлеге рәсми властьларда борчылу тудырган, аның тарафдарлары эзәрлекләнгән. 1911 елның октябрендә, мәсәлән, Акъегет авылы мулласы Әхмәтша Мөхәммәтфатыйхов, Бакырчы мулласы Әхмәтша Мөхәммәтҗанов һәм Чүти авылы (Татарстанның хәзерге Кайбыч районына керә) руханилары Шәрәфетдин һәм Габдрахман Башировлар вазифаларыннан азат ителгәннәр. Акъегет авылында өч мәхәллә булган. Аларның беренчесендә 983 (514 ир-ат Ьам 469 хатын-кыз), икенчесендә 1031 (517 ир-ат һәм 514 хатын-кыз), 1899 елда оешкан өченчесендә 677 (354 ир-ат һәм 323 хатын-кыз) кеше исәпләнгән. Беренче мәчетнең бер бинасы 1867 елда төзелгән. Руханилар хакында түбәндәге мәгълүматлар сакланган. 1830 елның 23 декабрендә имам булып Халит Вахитов билгеләнгән, икенче мулла булып 1840 елның 13 ноябрендә Габделвәли (Вәлиулла) Абдуллин сайланган. Ике гаилә арасындагы мөнәсәбәтләр күпчелек очракта мәхәллә эчендәге климат белән билгеләнгән. 1869 елның 8 октябрендә, әтисенең вафатыннан сон, имам-хатыйб булып Шакирҗан Халитов (туган елы — 01.08.1841) расланган. Ул үзенең вазифаларын 40 ел дәвамында башкарган. 1874 елның 24 маенда икенче мулла булып В.Абдуллинның улы Ярулла Валиуллин (туган елы — 11.12.1843) билгеләнгән. 1909 елның июнендә Шакирҗан Халитов, үзен алыштыруларын үтенеп һәм урынына Казанның Апанаев мәдрәсәсен тәмамлаган улы Гарифҗан Шакирҗановның кандидатурасын тәкъдим итеп, губерна идарәсенә мөрәҗәгать иткән. Җавап йөзеннән Казан губернаторы канцеляриясеннән губерна идарәсе хат җибәргән, анда Г.Ша- кирҗановның сәяси яктан “ышанычлы булмавы” хакында бәян ителгән. Нәтиҗәдә, мәхәллә халкы сайлавына карамастан, Г.Шакирҗанов имам булып расланмаган; әлеге урынга 1910 елның февралендә Я.Вәлиуллинның улы Нурулла Валиуллин билгеләнгән.
Бюишер
Бюишер (Buysscheure) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ворму кантонына карый.
Горна-Василица
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Батырша
Батырша, чын исеме Габдулла Туктаргали углы Галиев (1710 — 24 июнь, 1762) (тарихи әдәбиятта — Абдулла Алеев, Батырша Алиев, Абдулла Мязгялдин, Губайдулла Матзялтдин) — 1755-56 еллардагы Идел-Урал халыклары баш күтәрүе җитәкчесе, публицист, мулла.
Биография
Себер юлы, Уфа өязе Карышбаш исемле татар авылында туа. Үз исеме Габдулла, атасы - Туктаргали абыз, бабасы - Мәзгетдин, Ука елгасы буеннан XVI йөздә Танып буйларына күчеп килгән, патшага тугрылыклы хезмәт иткән мишәрләр нәселеннән.
Татарстан җирендәге Тайсуган (хәзерге Әлмәт районы) һәм Ташкичү (хәзерге Арча районы) авылларында мәдрәсәләрдә укый һәм укыта. Тайсуган мәдрәсәсендә укыткан шәкертләре арасында — Габдрахман Тайсугани, мәдрәсәләр өчен дәреслекләр авторы.
Рус хөкүмәтенең христианлаштыру сәясәтенә җавап итеп 1755 елның язында мөселманнарны җиһадка (баш күтәрүгә) өнди.
Батырша хәрәкәте буларак тарихка кергән баш күтәрү Рус империясе тарафыннан бастырыла һәм 1758 елда Батырша каторга җибәрелә.
1762 елда качып китәргә ниятләп Шлиссельбург крепостенең сакчылары белән тигез булмаган бәрелештә дүртесен балта белән чабып үтереп һәлак була.
Литтлтон-Коммон (Массачусетс)
Литтлтон-Коммон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Батырша
Хәтер
2017 елда Санкт-Петербург шәһәрендә "XIV “Фәезханов укулары” конференциясе Батыршаның исемен мәңгеләштерү максатыннан, Ленинград өлкәсендә урнашкан Шлиссельбург ныгытмасында Батыршага хәтер тактасы урнаштыру тәкъдиме белән чыккан. Моңа җавап итеп рус праваслау җәмәгатьчелеге: “Батырша – дәүләткә каршы эшләгән антирус милләтче һәм дини фанатик”, дип сөрән сала.
Бадья (Киров өлкәсе)
Бадья (Бадья) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
Литтлтон-Коммон (Массачусетс)
Географиясе
Литтлтон-Коммон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Бадья (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Литтлтон-Коммон (Массачусетс)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бадья (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Подгора (Шмартно-об-Паки)
Подгора  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Һаҗаллы (Горанбой)
Һаҗаллы  (Hacallı ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
(19041) 6055 P-L
(19041) 6055 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(4627) Pinomogavero
(4627) Pinomogavero — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
(19041) 6055 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6055 P-L» саналган.
(4627) Pinomogavero
Тарихы
1985 елның 5 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RT2» саналган.
Яңа Исәнтимер
Яңа Исәнтимер (Новый Сантимир) — Сембер өлкәсенең Яңа Малыклы районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
Санкт-Анна-ам-Лафантегг
Санкт-Анна-ам-Лафантегг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хвайняны
Хвайняны (Хвайняны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ишморза (Баймак районы)
Ишморза — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 453655, — 80206822001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 806 кешенең яшәве мәгълүм.
Ден Секстон
Ден Секстон (Dan Sexton,, — , ) — АКШ һоккейчесе (һөҗүмче), дөнья чемпионатының бронза призчысы (2015).
Зур Елга
Зур Елга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коленьга елгасының уң ярыннан 112 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Солянка (Миусс кушылдыгы)
Солянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Миусс елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пень (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Пень  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Lui de Broyl
Lui Viktor Pyer Raymon, 7-nçe hertsog Brülyi yäki Lui de Broyl (fransuzça Louis-Victor-Pierre-Raymond, 7ème duc de Broglie, Louis de Broglie; 1892-1987) - Fransiä fizik-teoretiğı, kvant mexanikasına nigez saluçılarnıñ berse, Nobel premiäse iäse (1929). Fransiä Fännär Akademiäse äğzası (1933 yıldan) häm anıñ särkätibe.
Lui de Broyl kvant teoriäseneñ töp mäs'äläläre buyınça fänni mäqälälär avtorı.
Lui de Broyl material' kisäkçeklär dulqınça üzlekläre turında faraz itä häm şundıy matdä dulqınnarı töşençäse nigezedä kvant (dulqınça) mexanikası tözelä.
Radiofizika, qırnıñ klassik häm kvant teoriäse, termodinamikağa zur öleş kertä.
Tormış yulı
Lui de Broyl tanılğan aqsöyäk ğailäsennän çığa. Familiä wäkilläre berniçä ğasır däwamında Fransiädä möhim xärbi häm säyäsi wazifalar başqarğan.
Ätise Napoleon yanaralı de Segür onıqına öylängän bulğan.
1913 yılda Lui Parij universitetın tämamlıy. Soñraq sapör bularaq xärbi xezmättä bula häm Berençe Bötendönya suğışında elemtä belän şöğellänä.
1923 yılda Lui matdä dulqınnarı turında mäşhür farazın täqdim itä häm dulqınça mexanikağa nigez sala.
"Bötenese - dulqın" - Lui de Broyl:
Bu açış öçen 1929 yılda Lui de Broyl Nobel premiäsenä layıq bula.
Яков Селезнёв
Яков Селезнөв (Яков Андреевич Селезнёв,, — , ) — Россия һоккейчесе (сакчы), юниорлар арасында дөнья чемпионы (2007), яшьләр арасында дөнья чемпионатының бронза призчысы (2008).
Түңгәвер
Түңгәвер (Түңгәүер)— башкорт кабиләсе.
Тарих
Тәңгәверләр көньяк һәм төньякка бүленә. Көньяктагылар Сакмар ярында, Җаек аръягында далада яшәсә, төньяктагылар Агыйдел ярында урнашкан һәм тар гына сызык булып шулай ук Җаек арьягына барып чыга.
ХVIII — ХХ гасырлардагы документларда тәңгәверләрне кыр-тәңгәверләр (көньяк) һәм урман-тәңгәверләр (төньяк) бүлгәннәр. Аларның төп тамгасы ярты айга охшаган. Түңгәвер этнонимы монголлар ыруына барып кисешә. Бу исемне Кунгелең улы Динар белән бәйлиләр. Күрәсең, Түңгәвер кабиләсенең этник герое куңгратлар белән бәйле булырга тиеш. Куңгратлар исә борынгы монгол нәселенә барып чыга. Ул үз заманында төркиләшкән һәм үзбәкләрнең, башка төрки халыкларның этник составын формалаштыруда катнашкан. Тәңгәверләр көнчыгышта монгол кабиләләреннән иртә аерым.
Тәңгәверләрнең борынгы комарткылары аларның Уралга күчеп килгәнгә чаклы Сырдаръя буйларында яшәве хакында ачык күрсәтә. Аксакалларның раславынча, Көньяк Уралга алар бүре эзеннән эйәреп килгән. Тәңгәверләр арасында гына түгел, көньякта яшәгән сүсәргәннәр дә бүре турында хикәят киң таралган. Имештер, бик борынгы заманнарда башкортларның ата-бабалары Сырдаръя ярында яшәгән һәм аннары ул төбәкне ташлап чигенергә мәҗбүр булган. Күченгәндә алар чиксез далаларда адашкан. Шул вакытта аларга бүре очраган. Ул кешеләрне үзенә якын да җибәрмәгән, ташлап та китмәгән. Аксакалларның әмере буенча, халык бу бүре эзеннән төньякка таба юлын дәвам иткән. Бик күп төн һәм көннәрдән соң алар Җаек тауларына юлыккан. Халык хәтерендә саклануына, тәңгәверләрнең ата-бабалары элек Башкортстанның көньяк-көнбатышында урнашкан. С. Мирасовның шәҗәрәсе буенча тәңгәверләр Кармасан һәм Сәрмәсән буйларында ата. Алар бу тирәдә Х быуатка кадәр күченеп йөргән. Нөгөш һәм Агыйдел буйларында тау-урман арасына урнашкан. Тәңгәверләрнең күпчелеге Сакмарның югары агымында һәм Җаек аръягында мәңгегә торып калган. Аларның теркеме Кәрлек буенча күчеп утырган.
Көньяк Уралда тәңгәверләрнең яшәү рәвешенә кыпчак зур йогынты җитте. Тәңгәверләрнең күрше халыклар белән бәйләнеше чагыштырмалы киң барган.
Лакайль (ай кратеры)
Лакайль - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 67,22 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Никола Луи де Лакайль (1713—1762) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
NGC 726
NGC 726 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мостовка (Шегарка кушылдыгы)
Мостовка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шегарка елгасының уң ярына тамагыннан 74 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөкчеайва (Бейлыкова)
Гөкчеайва (Gökçeayva) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Бейлыкова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сусець
Сусець — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Софи Кинселла
Софи Кинселла (Sophie Kinsella, 1969) — мәшһүр инглиз язучысы.
(3445) Pinson
(3445) Pinson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 16 мартында E. Barr тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 FC» саналган.
Унтершпревальд
Унтершпревальд — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19042) 6104 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6104 P-L» саналган.
HD226654
HD226654 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Жери-Чубики
Жери-Чубики — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кадыйр Латыйпов йорты
Кадыйр Латыйпов йорты- Апас шәһәр тибындагы бистәнең ике катлы таш иске бинасы, Татарстан Республикасының тарихи һәйкәле. Кадыйр Латыйпов 1932 елның 4 октябрендә «кулак» буларак хөкем ителгән һәм Читин өлкәсенә җибәрелеп, 1997 елда реабилитацияләнгән сәүдәгәр. Йорт 20 нче еллар башында   ( якынча 1908 нче елда) ташчы, кирпеч сугучы, өю остасы Рәхмәтуллин Ибәтулла тарафыннан  төзелгән. Йорт янында таштан салынган бина бар. Ул 20 нче еллар башында Кадыйр байның сәүдә кибете була. Бу бинаны да Ибәтулла Рәхмәтуллин төзи. “Татарстан Республикасының тарихи һәм мәдәни һәйкәлләре исемлеге”.Том.1.1999ел, 48 нче бит,8.1тәртип саны) исемле китабында  Кадыйр бай йорты түбәндәгечә сурәтләнә: “Ике катлы йорт кызыл сызык буйлап Ленин урамында  урнашкан. Урам фасадының  алты тәрәзәсе  нечкә һәм зәвыклы профильле  йөзлекләргә кертелгән, симметрик рәвештә өчешәр тәрәзәгә бүленгән”. 30 нчы еллар башында Кадыйр Латыйповның йорты  конфискацияләнә. Бу бинага  кыйммәтле металлдан ясалган әйберләр җыя торган “Торгцен” кибете урнаша. Икенче этажында авыл советы оеша. 1931 нче елда беренче  репродуктор шушы бина түбәсеннән  сөйли башлый. 1930 нчы еллар уртасында бу йортта СССРның Дәүләт банкы филиалы, 1989 нчы елдан Саклык банкы филиалы эшчәнлек алып бара. Шулай ук  әлеге бинада Апас районы 1 нче номерлы җәмәгать суды  участогы һәм Апас районының адвокатлар коллегиясе филиалы урнаша. Кадыйр байның сәүдә кибете булган бинада берничә ел “Арыш мае” кибете эшли.Хәзерге вакытта бу йорт  буш тора. 1978 нче елда шушы йортка караган бакчадан Кадыйр байның җиргә күмелгән алтын тәңкәләре табылган.
Санкт-Антон-ам-Арльберг
Санкт-Антон-ам-Арльберг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Малгув (Гостинский повяты)
Малгув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бюньикур
Бюньикур (Bugnicourt) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Аниш кантонына карый.
Галифакс (Массачусетс)
Галифакс  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гирбоу
Гирбоу — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хвалава (Карэлицкий районы)
Хвалава  (Хвалава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Подгоре (Апаче)
Подгоре  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Визкано Суп. Казчина Путето (Торино)
'''Казчина Визкано Суп. Казчина Путето''' — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Визкано Суп. Казчина Путето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Осейкис (Миннесота)
Осейкис  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Осейкис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жиди (Франция)
Жиди — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Горни-Окол
Горни-Окол — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергей Семак
Сергей Семак (Сергей Богданович Семак,, — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы) һәм футбол тренеры, Россия чемпионатларының алтын (2003, 2008-2010, 2011/12) көмеш (1998, 2002, 2004, 2012/13) һәм бронза (1999) призчысы, Россия кубогы (2001/02) һәм суперкубогы (2004, 2010, 2011), 2008 елгы Европа чемпионатының бронза мидәле иясе.
Люненбург (сан алу урыны, Массачусетс)
Люненбург  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Люненбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19043) 6214 P-L
(19043) 6214 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пеньки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Пеньки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Норкино
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (100%).
Санкт-Антон-им-Монтафон
Санкт-Антон-им-Монтафон — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Осколки
Осколки (Осколки) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).