cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Медцина тарихы
Организм тукымаларының төзелеше чагыштырмача даими булу галим нәрне бер кызык фикергә китергән. Алар кайбер химик элементларның ’ аерым органнар белән бәйләнешкә керүен ачыклый. Димәк, аларны авыруга диагноз кую өчен файдаланырга була дигән фикергә киләләр. ; Шулай итеп радиоактив изотоплар «күзәтү» астына эләгә. Радиоизотоплы тикшерү, диагноз кую методы буларак, табибларга күп очракларда ярдәм ; итә. Изотопны организмга керткәннән соң, аны күзәнәкләрнең нинди > тизлек белән сеңдерүен һәм күпме торуын күзәтеп, теге яки бу органның ’ функциясендә тайпылышны ачыклыйлар. Ул участокка изотопның _ туплануы һәм ачыклыгына карап диагноз куялар. Мәсәлән, калкансыман
бизне тикшерү өчен радиоактив йод, ә йөрәк мускулының зарарлануын технеций дигән изотопны кулланып беләләр.
Радиоактив дигән сүз бераз шомландырса да, бу тикшерү методы организм өчен куркынычсыз булып санала, ә иң мөһиме — бу бик төгәл ысул.
Хәзерге көнгә кадәр кеше организмы тулысынча өйрәнеп бетелгән дип әйтеп булмый әле. Ачылмаган серләр җитәрлек һәм кеше һаман да ахыргача өйрәнелмәгән, серле җан иясе булып кала.
Шилекша (Шингара кушылдыгы)
Шилекша  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шингарь елгасының уң ярына тамагыннан 24 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Волосница (Летка кушылдыгы)
Волосница — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Летка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 51 км.
Побуже
Побуже — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Волосница (Летка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Побуже
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чит җисем
Колакка берәр нәрсә керү дигән сүз бу. Гадәттә, балалар арасында күзәтелә. Уйнаганда алар төрле төймәләрне, борчак һәм башка шундый вак-төякне колакка тыга. Мондый хәл өлкәннәр арасында да булгалый. Колакны сагыздан чистартканда шырпының башы сынып калырга яки мамык кисәге эләгергә мөмкин. Колак тишегенә кандала, чебен, таракан кергән очраклар да бар.
Колакка кергән әйбер шома булса, ул тирене сыдырмый һәм кеше аны озак вакыт сизми йөри. Кайбер чит предметлар тирене җәрәхәтләп, ялкынсынуга китерә ала. Бөҗәк исә, хәрәкәтләнеп уңайсызлык, авырту тудыра. Колак шаулый башлый.
Колакны бервакытта да белер-белмәс килеш чокырга ярамый. Болай эшләгәндә, җисемнең тагын да тирәнрәк кереп, төрле катлаулануларга китерүе ихтимал. Борчак, фасоль ишеләр булса, кибеп кечерәйсеннәр өчен, колакны 2-3 көн 70 % лы спирт белән эшкәртәләр. Аннары юдырту зарур.
Колакка бөҗәк керсә, спирт яки җылытылган май тамызалар. Шуннан сон юдыралар. Бу процедуралар медицина учреждениеләрендә башкарыла.
Искәндәр Даутов
Тәрҗемәи хәле
Кызылъяр авыл хуҗалыгы техникумының ике курсын тәмамлый (1942). Кызылъяр ит комбинатында мастер булып эшли. 1942 елдан Кызыл Армия сафларында. 1943 елның маеннан Бөек Ватан сугышы фронтларында, 58 нче гвардияче кавалерия полкы пулемётчысы (61 нче армиянең 7 нче гвардияче кавалерия корпусы 16-нчы гвардияче кавалерия дивизиясе). Брянск һәм Үзәк фронтлар гаскәрләре составында Орёл һәм Чернигов-Припәт һөҗүм операцияләрендә (икесе дә 1943) катнаша. 1943 елның 26 сентябрендә Днепр елгасын кичеп, Нивки авылы (БССР, Һомел өлкәсе Брагинск районы) янында батырлык күрсәтә: беренче булып елганы кичә; сугышта һәлак була. Кызылъяр шәһәрендә Даутов бюсты урнаштырыла. Кызылъярда 26-нчы номерлы һөнәри белем бирү укуханәссе һәм Неданчичи авылы урамы аның исемен йөртә.
Ленин ордены, мидәлләр белән бүләкләнә.
Ретцау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бадемли (Һадим)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һадим илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Платина (Сан-Паулу)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тшебуча
Тшебуча — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Богдана (Бакеу)
Богдана — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хагеу (Муреш)
Хагеу — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стефан Лөвен
Стефан Лөвен (, —, ) — ,.
Меткаф (округ, Кентукки)
Меткаф — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эдмонтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1860 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 754 км² тәшкил итә.
Старий Сьлешув
Старий Сьлешув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(15854) Numa
(15854) Numa — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Старий Сьлешув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15854) Numa
Тарихы
1996 елның 15 февралендә Винченцо Казулли тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 CX2» саналган.
Таррес
Таррес — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казалдрино (Пяченца)
Казалдрино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалдрино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
90-еллар (б. э. к.)
90-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 99 елда башланган һәм б. э. к. 90 елда тәмамланган унъеллык.
Кышлак (Яйладагы)
Кышлак (Kışlak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Яйладагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лоял (шәһәр, Висконсин)
Лоял  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Морис-сюр-Адур
Сен-Морис-сюр-Адур — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Таха (Шача кушылдыгы)
Таха — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шача елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Леон (Канзас)
Леон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Леон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшемушка
Тшемушка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каракале (Чылдыр)
Каракале (Karakale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Чылдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Ланфруакур
Ланфруакур (Lanfroicourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Ключавы
Ключавы (Ключавы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гани (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пожука
Пожука — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Борисенки (Киров өлкәсе)
Борисенки (Борисенки) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Бадемли (Кызылҗаһамам)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Борисенки (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Пожука
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Борисенки (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Петрикози (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Петрикози  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD169789
HD169789 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Повалчин
Повалчин — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Ортон
Кече Ортон — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/635/114/58 урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8484) 1988 VM2
(8484) 1988 VM2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Монро (округ, Кентукки)
Монро — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Томпкинсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1820 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 857 км² тәшкил итә.
Ройден (Флеминг)
Ройден (Reuden) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моховой (Свердловск өлкәсе)
Моховой (Моховой) — 2015 елда юк ителгәнче Свердловск өлкәсенең Түбән Салда шәһәр округы составына кергән эшчеләр бистәсе.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Юһа Сипилә
Юһа Сипилә (, —, ) — ,.
Комо (Иллинойс)
Комо  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Комо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
100-еллар (б. э. к.)
100-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 109 елда башланган һәм б. э. к. 100 елда тәмамланган унъеллык.
Рийи-сюр-Вьенн
Рийи-сюр-Вьенн — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Хагота
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15855) Mariasalvatore
(15855) Mariasalvatore — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 14 февралендә У. Мунари, М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 CP7» саналган.
Старий Яворув
Старий Яворув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Богдана (Васлуй)
Богдана — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лукас (Висконсин)
Лукас  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лекма (Летка кушылдыгы)
Лекма — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Летка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Сен-Панделон
Сен-Панделон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Лекма (Летка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Таррожа-де-Сегарра
Таррожа-де-Сегарра — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Позу-Алту
Позу-Алту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
110-еллар (б. э. к.)
110-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 119 елда башланган һәм б. э. к. 110 елда тәмамланган унъеллык.
Позу-Алту
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Леона (Канзас)
Леона  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Таррожа-де-Сегарра
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Леона (Канзас)
Тарихы
Леона шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшемха-Гурна
Тшемха-Гурна — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казале (Л'Аквила)
Казале — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Ключы (Рагачовский районы)
Ключы  (Ключы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бадемли (Аксеки)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксеки илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сипень (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юри Ратас
Юри Ратас (, —, ) — ,.
(15856) Янокодзи
(15856) Янокодзи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 10 мартында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 EL» саналган.
Шингарь (Монза кушылдыгы)
Шингарь  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Монза елгасының уң ярына тамагыннан 41 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Повеж
Повеж — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кышлак (Демирҗи)
Кышлак (Kışlak) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8485) Сатору
(8485) Сатору — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 29 мартында Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 FL» саналган.
Тшемха-Дольна
Тшемха-Дольна — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
1931 ел
Туулар
Шулай ук карагыз: Төркем:1931 елда туганнар
Вафатлар
Шулай ук карагыз: Төркем:1931 елда вафатлар
Хаджиень (Констанца)
Хаджиень — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
120-еллар (б. э. к.)
120-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 129 елда башланган һәм б. э. к. 120 елда тәмамланган унъеллык.
Монтгомери (округ, Кентукки)
Монтгомери — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунт Стерлинг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1796 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 515 км² тәшкил итә.
Ройпциг
Ройпциг (Reupzig) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Терменс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старкув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Старкув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Льюистон (Висконсин)
Льюистон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Икенче Вурманкасы
Икенче Вурманкасы (Вăрманкас Чурачăк, Вторые Вурманкасы) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429914. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241880002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600014300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 73 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Каракале (Ханак)
Каракале (Karakale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Ханак илчесенә караган бер авыл (köy).
Үзәк федераль округ
Үзәк федераль округ (Центральный федеральный округ) — Россиянең көнбатыш өлешендә урнашкан административ оешма, 2000 елның 13-нче маенда Россия Президенты указы белән оештырылган.
География
Округ территориясе 650 700 км2, ягъни Россия Федерациясенең 3,82 % мәйданын били.
Көнчыгыш-Европа тигезлегендә урнашкан; Валдай, Смоленск-Мәскәү, Урлар калкулыклары бар; Мещера һәм Ука-Тын уйсулыклар бар. Югарыгы ноктасы — 347 м (Валдай түбәсе).
Тышкы кергәндә: көнбатышта Белорусь белән, көньяк-көнбатышта Украина белән. Көньякта Көньяк, көнчыгышта волга, төньякта Төньяк-Көнбатыш федераль округлары белән кергәндә эчке бар.
Иң зур елгалары (җәяләр эчендә кушылдыклары): Идел (Ука), Тын (Воронеж), Днепр (Десна, Сейм), Көнбатыш Двина. Диңгезгә чыгышы юк.
Табигый зоналар (төньяктан көньякка): тайга, катнаш урман, киң яфраклы урман, урман-дала.
Тимер юллары озынлыгы — 291 км 17 (рәсәйнекеннән 19,9 %), каты катламлы шоссе — 117 926 км (22,3 %).
Богдана (Келераш)
Богдана — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ришельё (Эндр һәм Луара)
Ришельё — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ланье (Мёрт һәм Мозель)
Ланье (Lagney) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,34 км².
Кече Тумуяс
Кече Тумуяс — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тумуяс елгасының сул ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Сен-Пердон
Сен-Пердон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Марис Кучинскис
Марис Кучинскис (, —, ) — ,.
Позу-Нову
Позу-Нову — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
130-еллар (б. э. к.)
130-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 139 елда башланган һәм б. э. к. 130 елда тәмамланган унъеллык.
Леонардвилл (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татар Баганалысы
Татар Баганалысы (Татар Багана яки Татар Баганалы кулланылышы да очрый) — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Тарихы
Татар баганалысы авылы Чистай районының көньяк – көнчыгышына урнашкан.
Тарихи мәгълүматларга караганда,хәзерге авыл урнашкан урын кеше аяк басмаган урман һәм сазлыклардан торган.Бу урынга иң беренче булып килеп урнашкан кеше – Казан артындагы Балтач авылыннан булган.Бу кеше бик матур челтерәп аккан чишмә янында туктаган һәм шушы урында авыл булыр дип,багана утырткан.Шуннан соң берникадәр вакыт үткәч,әлеге урынга төрле яктан татарлар килеп төпләнә башлый һәм бу авылны баганалы дип атыйлар.
Багана сүзе – гомуми төрки этноним.Борынгыдан килгән,төрки сүзеннән килеп чыккан.Багана утырту элек-электән чикне аңлаткан.Татар һәм Мордва авылларын бер-берсеннән аеру өчен берсен Татар Баганалысы,икенчесен Мордва Баганалысы дип йөртә башлаганнар.Авылның бик борынгы заманнардан килгәнлеген моннан 640 ел элек күмелгән кешенең кабер ташы табылуы да искәртә.Шулай ук Йөзәй елгасының ишелгән ярларыннан төрле зурлыктагы кадаклар кагылган кеше баш сөякләре табылу да авылның Иван Грозный хакимлек иткән чорда ук яшәгәнлеген дәлилли.Әлеге сөякләр чукынырга теләмичә баш күтәргән кешеләрнеке дип фараз ителә.
Авылга нигез салынган көннән бирле күп сулар аккан.Татар Баганалысы авылы да көннән – көн үсә,зурая,халык саны елдан-ел арта.Авыл халкының төп шөгыле-авыл хуҗалыгы тармаклары:игенчелек,терлекчелек һәм һөнәрчелек.
Татар Баганалысы авылы үзенең үсеше һәм халкының көнкүреше буенча урта хәлле авыл була.Революциягә кадәр авылның үсеше бертөрлерәк була.Совет власте урнашкач авыл аша ак чекист гаскәрләре үтә,ләкин авыл халкына тимиләр.Аннары НЭП һәм колхозлашу чоры башлана.Аерым хуҗалык җирләрен кушып,1929 елда беренче колхоз “Вахитов” исемендәге хуҗалык төзелә.
Сугыштан соң колхоз Мордва Баганалысы авылын кушу исәбенә зурая,тормыш әкренләп үз рәтенә төшә.1950-1980 еллар - авылның иң үскән чоры.Тормыш гөрләп чәчәк ата,авыл тагын да зурая,үсә,матурлана.Ләкин 1990 елларда исә башланган үзгәртеп кору җилләре Татар Баганалысы авылын да читләтеп узмый.Җәмгыятьтә барган үзгәрешләргә иярә алмыйча,авылда кризис чоры башлана.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Дорогобуж районы
Дорогобуж муниципаль районы (Дорогобужский район) — Смоленск өлкәсендә урнашкан муниципаль район. Район үзәге — Дорогобуж шәһәре.
Тарих
Дорогобуж районы 1929 елны оештырылган.
Демография
Дорогобуж районының иң зур торак урыны – Дорогобуж шәһәре.
Кляпин
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD169820
HD169820 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тшепово (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казале (Пескара)
Казале — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Пецник
Пецник — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Билев (Лодзь)
Билев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
140-еллар (б. э. к.)
140-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 149 елда башланган һәм б. э. к. 140 елда тәмамланган унъеллык.
Бадемли (Ефелер)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Морган (округ, Кентукки)
Морган — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэст Либерти шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 987 км² тәшкил итә.
Корнленд (Иллинойс)
Корнленд  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Корнленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люксембург (шәһәр, Висконсин)
Люксембург  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поверше
Поверше — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(15857) Touji
(15857) Touji — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 10 мартында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 EK1» саналган.
Хаджиень (Яломица)
Хаджиень — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боровица (Луза районы)
Боровица (Боровица) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%), үзбәкләр (2%), арлар (2%).
Роден (Фалльштайн)
Роден (Rhoden) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кышлаконак (Алачам)
Кышлаконак (Kışlakonak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мутница (Летка кушылдыгы)
Мутница — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Летка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Поль-ан-Борн
Сен-Поль-ан-Борн — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Позу-Редонду
Позу-Редонду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(8486) 1989 QV
(8486) 1989 QV — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 26 августында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 QV» саналган.
Старкувек
Старкувек — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тирвия
Тирвия — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богдана (Селаж)
Богдана — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барый Еналиев
Тәрҗемәи хәле
1939-41 елларда Бакыда заводта слисер булып эшли. 1941 елның июленнән Кызыл Армиядә. 1941 елның октябреннән Бөек Ватан сугышы фронтларында, 694-нче укчы полк автоматчысы (33-нче армиянең 383-нче укчы дивизиясе). Көнбатыш, 2-нче, 3-нче һәм 1-нче Белоруссия фронтлары гаскәрләре составында Мәскәү сугышында (1941-42), Ржев-Вязьма, Смоленск (1943) һөҗүм операцияләрендә, Белоруссия һәм Польшане азат итү сугышларында, Берлин операциясендә (1945) катнаша. 1945 елның 24 апрелендә Шпрее елгасын кичеп, Радинкендорф (Алмания) торак пункты тирәсендә барган сугышта батырлык күрсәтә: бер төркем сугышчылар белән дошманның ут ноктасын бастыра һәм, төп көчләр килгәнче, яуланган плацдармны кулда тота. Сугыштан соң Бакы шәһәрендә эшли.
Ленин ордены, 2 нче дәрәҗә Ватан сугышы, Кызыл Йолдыз орденнары, мидәлләр белән бүләкләнә.
Габдулла Тукай музейлары
Тарих
Габдулла Тукайның шәхси тормышына һәм иҗатына мөнәсәбәтле материалларның, киләчәк буыннар өчен әһәмиятлелеген аңлап, аларны туплый башлауның һәм шагыйрьнең исемен мәңгеләштерүнең беренче адымнары Габдулла Тукай вафатыннан соң ук (1913 елның 15 апреле) башлана. «Мәгариф» нәшрияты «Г. Тукайның мәҗмугаи әсәрләре»н чыгаруга алына. Шагыйрь Кыям Юлдашев (1890―1955) «Матбугат вә әдәбият (Тукай мәҗмугасы)» мәкаләсендә билгеләп үткәнчә: «Мәгариф» нәшрияты, мәҗмуганы тулы нәшер итү, шагыйрьнең җан хәрәкәтләрен төшенү өчен, төрле кешеләргә төрле мөнәсәбәт белән язылган мәктүбләрен, шигырь вә нәсерләрен сорап, газеталарда игълан итә. Матбугат укучылары да Г. Тукайның мәҗмугаи әсәрләрен чыгару нияте уңаеннан үз теләкләрен белдерә: Мәрхүм Тукаевның язылачак тәрҗемәи хәленә, аның татарча вә русча кулъязмаларының фотографлары, туган йорты вә авылының, сабак башлаган Кырлай авыл мәктәбенең, Уральскида укыган мәдрәсә вә шкуланың, остазларының рәсемнәре вә үзенең төрле вакытта алдырган рәсемнәре дә  иде. Габдулла Тукайның тормышы һәм иҗаты беренче тапкыр ТАССР Дәүләт музееның (хәзерге Татарстан Республикасының милли музее) тарихи, соңрак махсус әдәби экспозициясендә чагылыш таба.
Шагыйрь турында беренче материаллар шулай ук Казандагы Максим Горький музее (хәзерге А. М. Горький һәм Ф. И. Шаляпин музее) «Горький һәм татар әдәбияты» бүлегендә урнаштырыла.
Язучы Шәриф Камалның музей-фатирында (хәзерге Шәриф Камалның мемориаль фатиры кергән Татар әдәбияты тарихы музее, Татар китабы йорты) шагыйрьнең тормышы турындагы материаллар урын алган була.
Хәзерге вакытта Габдулла Тукайга багышланган музейлар Татарстанда (Казанда, Арча районының Кушлавыч һәм Кырлай авылларында) һәм Казакъстанда (Җаек шәһәрендә) урнашкан.
Габдулла Тукайның әдәби музее
Музей ТАССР Министрлар Советының 1984 елның 4 июлендәге 375нче санлы «Казанда татар халык шагыйре Г. Тукай музеен төзү турындагы» карары нигезендә шагыйрьнең 100 еллык юбилее уңаеннан оештырыла.
Г. Тукай музее 1986 елның 11 июнендә, Татарстан АССР Берләштерелгән дәүләт музее филиалы буларак, Л. Г. Вәлиева җитәкчелегендәге Берләштерелгән дәүләт музее коллективы тарафыннан ачыла. Экспозиция 1996 һәм 2006 елларда өлешчә яңартыла.
Г. Тукай әдәби музееның беренче директоры (1986―1992 елларда) ― Госман Әкрәм улы Хәбибуллин.
Әдәби-мемориаль музей комплексы
Музей 1960-елларның икенче яртысында җәмәгатьчелек башлангычында эшли башлаган. Беренче экспозиция авыл китапханәсе бинасында төзелә. Нигез салучылар — Хөснурый Хәбри кызы Хәбриева (1901—1967), Азия Нурулла кызы Шакирова. 1971 елдан — «дәүләт музее» статусында. 1976 елның 26 апрелендә яңа экспозиция ачыла. 1976—1979 елларда, Габдулла Тукайның тууына 90 ел тулу уңаеннан, сынчы Бакый Урманче проекты буенча нарат бүрәнәләрдән ике катлы яңа бина төзелә. 1979 елда Тукай яшәгән йорт, аны уллыкка алган Сәгъди Сәлихов утары (Сәгъди йорты) яңартыла. 2007 елдан — ТР мәдәният министрлыгы карамагындагы мөстәкыйль мәдәният оешмасы.
Музей комплексына керә: Кушлавыч – Габдулла Тукайның туган һәм 3 яшь 9 ай тулганчы яшәгән авылы. Тукай Кушлавычта тагын ике мәртәбә була: 1894 елның көзендә (Җаекка китәр алдыннан) ай чамасы Бәдретдин Хисаметдинов гаиләсендә яши; 1907 елның көзендә, Олы Әтнә авылына солдатка каралырга кайткач, туган йорты урнашкан урамдагы Ситдыйк гаиләсендә туктала. Кушлавычта Г. Тукай исемен мәңгеләштерү 1956 елда шагыйрьнең 70 еллыгына башланып китә. 1959 елда төзелгән китапханәнең бер бүлмәсендә җәмәгать башлангычында Тукай музее оештырыла. 1986 елда күргәзмәләр яңартыла. 1996 елда Кушлавычтагы музей-йорт Мөхәммәтгариф мулла утарында яңадан торгызыла. Музей-йорт составына алты һәм дүрт почмаклы ике йорт, мунча, келәт керә.
Җаектагы Тукай музее
Габдулла Тукай Җаекта 1895―1907 елларда яши. Шагыйрьнең тормышы һәм иҗаты турындагы материаллар Җаек шәһәренең туган якны өйрәнү музеенда, соңрак «Иске Җаек» музеенда тәкъдим ителгән була. 2006 елның 12 декабрендә Җаекның Татар бистәсендә элекке Кызыл мәчет имамы, мәдрәсә мөдире Мотыйгулла хәзрәт Төхфәтуллин (1846―1920) гаиләсе яшәгән ике катлы йортта (бина – XIX гасыр архитектура истәлеге) Габдулла Тукай музее ачыла. Музей составына: Төхфәтуллиннар йорты (Академик Асан Тайманов урамы, 57), Кызыл мәчет (8 Март урамы, 23, Галиәсгар Усманов йорты (Почиталин урамы, 66), «Уралец» газетасы басмаханәсе бинасы (Чапаев урамы, 39) «Казан» кунакханәсе бинасы, Рус мәктәбе бинасы керә.
Рошкорбон
Рошкорбон — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Рошкорбон
Кляпинская Буда
Кляпинская Буда (Кляпінская Буда ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Эспоо
Эспоо (Espoo) — Финляндиянең Уусимаа төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1972 елдан башлап йөртә.
Адурбад-и Маһраспанд
Адурбад-и Маһраспанд, шулай ук Адурбад-и Маһрспандан дип әйтелә. ("Адурбад, Маһраспанд улы") Сасанид патшасы (шаһы) (Шапур II) (хөкем вакыты 309-379 ел) вакытында абруйлы Зәрдөштлек олы каһине (мобедан мобед).
Биография
Урта Фарсы теле Бундаһиснында Адурбадның нәсел сызыгы Пишдадиан династиясенең патшасы Манучеһрның риваять Дурсарвка барып тоташа. Әл-Бируниның Үткән Гасырларның Калган Билгеләрендә ул шулай ук Дурсарвның токымы буларак искә алына. Денкард буенча, Адурбард "Куран авылы"ннан булган, ул бозылган "Макран авылыннан" булырга мөмкин, бу көньяк-көнчыгыш Иранда провинция. Урын шулай ук Парста урынга карый торган булырга мөмкин.
Аңа төрле стандарт текстлар (акыллы киңәшләр тупланмасы) карый дип раслана. Денкардта Адурбадка караган текст бар; һәм бу карауларның Гарәп юрамасы Мискавайһның әл-Хекмат әл-Каледада очрый. Бу киңәшләрнең ике төркеме сакланып калган Урта Фарсы теле текстында очрый. Бу киңәшләрнең беренче төркеме мөрәҗәгатьләрдән гыйбарәт һәм Мискавайһ тарафыннан Гарәп теленә өлешчә тәрҗемә ителгән.
Лерой (Канзас)
Лерой  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лерой шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшиляткув-Дужи
Тшиляткув-Дужи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бадемли (Бигадич)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ларонкс
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,83 км².
150-еллар (б. э. к.)
150-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 159 елда башланган һәм б. э. к. 150 елда тәмамланган унъеллык.
Печиска (Валецкий повяты)
Печиска  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15858) Davidwoods
(15858) Davidwoods — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Җиһаншин
Җиһаншин (Җиһаншина) – төрки халыклар арасында киң таралган фамилия. Гарәп сүзе «җиһан»нан алынган.
(15858) Davidwoods
Тарихы
1996 елның 12 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 EK15» саналган.
Җиһаншин
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Җиһаншина
Целе (Польша)
Целе — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каракале (Арпачай)
Каракале (Karakale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Арпачай илчесенә караган бер авыл (köy).
Поганово
Поганово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
160-еллар (б. э. к.)
160-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 169 елда башланган һәм б. э. к. 160 елда тәмамланган унъеллык.
Кече Тунзас-Су
Кече Тунзас-Су — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тунзас-Су елгасының уң ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Магнолия (Висконсин)
Магнолия  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаджиешть
Хаджиешть — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казале (Терамо)
Казале — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шингирь
Шингирь — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шача елгасының сул ярына тамагыннан 75 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөлдәр Моратова
Моратова Гөлдәр Сабит кызы (20 март 1951 ел) — дәүләт һәм мәдәният эшлеклесе. 1995-2001 елларда Башкортстан Республикасының мәдәният министры урынбасары. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре. Салават Юлаев ордены кавалеры (2021).
Поконе
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гөлдәр Моратова
Биографиясе
Уфа сәнгать училищесын тәмамлаган.
Краб-Орчерд (Иллинойс)
Краб-Орчерд  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Гөлдәр Моратова
Биографиясе
1970-1974 -Чиләбе дәүләт мәдәният институтында укый.
Краб-Орчерд (Иллинойс)
Географиясе
Краб-Орчерд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөлдәр Моратова
Биографиясе
1974-1975 елларда - БАССР Хор җәмгыятенең өлкән методисты
1975-1983 - Учалы балалар музыка училищесы укытучысы
1991-1995 елларда - Учалы музыка училищесында фольклор бүлеге мөдире.
1995 - 2001 елларда Башкортстан Республикасының мәдәният һәм милли сәясәт министры урынбасары.
Хәзерге вакытта Башкортстан Республикасының Милли әдәбият музее директоры.
Вантаа
Тарих
Шәһәр статусын 1974 елдан башлап йөртә.
Гөлдәр Моратова
Биографиясе
2021 елның 19 мартында Гөлдәр Моратова Салават Юлаев ордены белән бүләкләнде.
Җәмәгать эшчәнлеге
Өч чакырылыш Учалы район Советы депутаты була
Гаиләсе
Тормышта, ике улы бар.
Татар Бидәңгесе
Татар Бидәңгесе — Татарстан Республикасының Тәтеш районындагы авыл. Атамасы Бидәңге елгасыннан алынган.
Почта индексы — 422385.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Мюленберг (округ, Кентукки)
Мюленберг — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гринвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1798 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1230 км² тәшкил итә.
(8487) 1989 SQ
(8487) 1989 SQ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 29 сентябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SQ» саналган.
HD169842
HD169842 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Җиһаншина
Җиһаншина (Җиһаншин) – төрки халыклар арасында киң таралган фамилия. Гарәп сүзе «җиһан»нан алынган Җиһанша исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Тора (Льейда)
Тора — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15859) 1996 GO18
(15859) 1996 GO18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.