cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Поянсола
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96,1%), руслар (3,9%).
Мака (Тагила кушылдыгы)
Мака — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тагил елгасының сул ярыннан 270 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тагил елгасыТүбән Тагил каласыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Декейтер (Джорджия)
Декейтер  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Декейтер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янов (Словакия)
Янов  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Маскалка (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Янов (Словакия)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маскалка (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Отит
Кайвакыт салкын көннәрдә урамда яланбаш йөрү — колак ялкынсынуга китерә. Бу вакытта теш сызлау, колак ялкынсыну вакытындагы авырту белән чагыштырганда, бик җиңел булып тоелырга мөмкин.
Нове Игане
Нове Игане — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Отит
Температура 38,5 градуска кадәр, ә балаларда 40 градуска кадәр дә күтәрелә, колакның ишетүе начарлана. Мондый халәт ике-өч көннән бераз җиңеләя төшә. Ләкин бу терелә башлау дигән сүз түгел.
Нове Игане
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Отит
Дәва дөрес алып барылмаса, авыру хроник формага күчә, барабан пәрдәсендә җөйле үзгәрешләр барлыкка килә, ә колак куышлыгындагы сөякчекләр арасында тоташтыргыч тукыма үсеп чыга, ишетү сәләте түбәнәя. Үлек тышкы якка чыкмыйча, эчке якка «китсә», ялкынсыну процессы чигә сөягенә йә баш сөяге куышлыгына керә, баш миенә зыян сала яки бит нервын зарарлый һәм кичектергесез табиб ярдәме таләп ителә.
Дәвалау дөрес алып барылганда ике атна тирәсе вакыттан соң тулы савыгуга ирешергә мөмкин. Кайвакыт колак ялкынсынуы шулкадәр авыр бара, колак эченә җыелган үлек барабан пәрдәсен тишеп, тышка агып чыга.
Кагыйдә буларак, барабан пәрдәсенең түбәнге өлеше тишелә. Тишекнең өске өлештә булуы — начар билге. Барабан пәрдәсенең өске ягында тишек ясалу зарарлы булмаган шеш—кератин, холестерин кристаллары һәм башка шешсыман тупланмалар (холестеатома) булу турында шикләнергә мәҗбүр 4 итә. Шеш тукымаларны этә, кариес кебек тирә-яктагы сөякне «ашый». Бу очракта авыру белән ЛОР-хирург шөгыльләнергә тиеш була. Кайбер очракта дөрес диагноз кую өчен, компьютер томографиясе узу таләп ителә.
Гадәттә, урта колак ялкынсынуы иммунитет (организмның йогышлы авыруларга һәм чит матдәләргә бирешмәүчәнлеге) көчсезләнгән вакыт­ та, югары сулыш органнарының инфекцияле авырулары (грипп, ангина, аденоидлар—йоткылык яны миндальсыман бизләренең зураюы, скарлатина авырулары) фонында барлыкка килеп, бик нык көчәя баручы авырту, колак шаулавы белән характерлана. Әгәр дәвалану дөрес алып барылса, барабан пәрдәсендә ясалган тишек ябыла, барабан пәрдәсендә кечкенә генә җөй кала. Бу җөй колак ишетүгә бик зыянлы тәэсир итми. Авыру бик катлаулы булган очракта операция ясау — зарурый гамәл. Отитны антибиотиклар һәм башка төрле дарулар белән дәвалыйлар. Ишетү аралыгын чистарту һәм дренаж функциясен торгызу өчен, көнгә 3 тапкыр (авыруны яткырып) һәр борын тишегенә дә кан тамырларын кысу сәләтенә ия даруларны (эфедрин, протаргол, санорин, називин) 2 шәр тамчы тамызалар.
Шикәр диабеты, бөер авырулары, тәннең үтә суынуы, дөрес сеңгермәү (берьюлы борынның ике тишегеннән дә сеңгерергә тырышу), колактагы барабан пәрдәсенең травмасы һәм теш чистарткыч йә бүтән төрле очлы предметлар белән колакны каезлау аркасында инфекция кертү дә урта колак ялкынсынуга китерә ала.
Зала (Тревизо)
Зала — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Отит
Авырый башлаганыгызны сизү белән, беренче чиратта табибка күренергә кирәк. Урта колак ялкынсыну эчке колак һәм баш мие кабыклары ялкын­ сыну —менингитка һәм абсцесс (үлекле шеш) ясалуга китерергә дә мөмкин.
Зала (Тревизо)
Географиясе
Зала Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лабазная (Паламыш кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Евстахиит
Евстахиит, тубоотит, сальпингоотит дип аталган авыру — Евстахий көпшәсенең лайлалы тышчасы зыян күрүе аркасында барлыкка килә. Бу авыру борынның лайлалы тыш­ часы ялкынсынганда, томау төшкәндә, аденоид, фарингиттан соң килеп чыга. Андый вакытта ишетү көпшәсенең лайлалы тышчасы тавыш юлын кыса яки томалый һәм барабан пәрдәсе тавышка тиешле дәрәҗәдә тиб­ рәнми башлый. Нәтиҗәдә кеше ишетми. Авыруның беренче билгеләре — колак томалану, начар ишетү, кайвакыт бераз авырту тою. Өлкәннәрдә һәм олырак яшьтәге балаларда бу хәл бер як колакта гына күзәтелә.
Вольпайола
Вольпайола (Volpajola) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4.56 км².
Евстахиит
Сабыйларның исә ике колагы да зарарлана. Дәвалану ялкынсынуга каршы көрәшә һәм кан тамырларын тарайта торган препаратлар кулланудан гыйбарәт. Алар Евстахий көпшәсенең шешен киметә. Тавыш юлы ачылгач, ишетү сәләте яхшыра.
Отит
Аны колак сыярлык тишек калдырылган клеенка (балавызланган кәгазь) белән каплыйлар. Алар өстенә бераз мамык түшәп, бинт белән яхшылап бәйлиләр, компрессны 2-4 сәгать тоталар.
Ялкынсынуны бераз киметү өчен колакка дару үсемлекләре нигезендә ясалган берничә тамчы төнәтмә (тән температурасы җылылыгында булуы шарт) тамызырга була. Пипетканы уң кул белән вертикаль рәвештә тотып, колак эченә 3-5 тамчы төнәтмә тамызырга. Тамчылар колакка кергәч, авы­ руга 15-20 минут сәламәт колак ягына ятып торырга кирәк. Бу процедурадан соң, колакны тышкы яктан салфетка, йә коры мамык белән сөртеп алалар.
Ялкынсынуны һәм колак авыртуын бераз киметү, авыруның йокысын ях­ шырту өчен (профилактика уздыруны да күздә тотып) махсус эфир майлары нигезендә ясалган фитошәмнәр һәм дару үсемлекләре эремәсе сеңдерелгән мамык турундалар кулланалар. Аларны даруханәләрдән сатып алырга була.
Колак көчле ялкынсынып авырып киткәндә, аны авыруның беренче сәгатьләрендә генә җылытырга рөхсәт ителә, әгәр колак «ага башласа», гомумән, җылытырга ярамый. Шулай ук спирт нигезендә ясалган эремәләрне куллану тыела, чөнки алар лайлалы тышчаны яндырырга мөмкин.
Колакны үлектән һәм лайладан чистарту өчен 3 % лы водород перекисенә • яки 0,9 % лы натрий хлориды эремәсенә манчылган мамык кисәген кулланалар. Тышкы колак юлын стериль вазелин яки башка сыек май белән 1 эшкәртәләр. Бу процедураны, бигрәк тә балаларны дәвалаганда, табиб башкарса яхшырак.
Отит авыруын булдырмас өчен, томау төшүне үз вакытында дәваларга кирәк. Әгәр авырып китсәгез, урында ятып, җиңел калорияле, витаминга бай ашамлыклар кабул итеп дәвалану яхшырак. Магний, кальций, цинк кебек минераль матдәләр ишетү органы сәламәтлеге өчен бик мөһим, ә менә шикәрне бөтенләй кулланмаска була.
Матвеевская (Луза районы)
Матвеевская (Матвеевская) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Гуамаре
Гуамаре — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гузувка-Колёния
Гузувка-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Матвеевская (Луза районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Гузувка-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Матвеевская (Луза районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Гастогай
Гастогай (Гастогайка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Витязев қолтыгы урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Палагия борынынан Джанхот елгасының көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сентер-Ридж (Арканзас)
Сентер-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сентер-Ридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13611) 1994 UM1
(13611) 1994 UM1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 25 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 UM1» саналган.
Пайн-Эппл
Пайн-Эппл — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мария Реститута
Биографиясе
1894 елның 1 маенда Австро-Венгриянең Условиеда (хәзерге Чехия Брно шәһәренең бер өлеше) итек ясаучы гаиләсендә туган. Ике яшендә ата-асасы аны Венага алып китә. Башлангыч мәктәпне тәмамлаганнан соң Вена хастаханәләрның берсендә санитар булып эшли.
1913 елда монастырьга килә, IV гасыр христиан газаплысы Реститут хөрмәтенә монах исемен кабул итә. Беренче дөнья сугышыннан соң хирургия шәфкать туташы булып эшли.
Сент-Фуа (Вандея)
Сент-Фуа — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Мария Реститута
Биографиясе
1938 елда Австрияне Өченче Рейх үзенә кушкач, ачык рәвештә илдә урнашкан фашистик режимга каршы чыгыш ясый. Нацистик режимны фашлаган ике ачык хат яза. Нацизм карашларына мөккибән хастаханә директорының боерыгы буенча хастәхана палаталарның һәркайсында стенадан тәрене алып ташларга каршы була. Шулар аркасында 1942 елда Гестапо тарафыннан арестка алына һәм гильотина аша үлем җазасына тарттырыла.
Беатификация
1998 елның 21 июнендә Рим папасы Иоанн Павел II тарафыннан беатификацияләнә (католик чиркәве изгеләр рәтенә кертелә).
(6369) 1983 UC
(6369) 1983 UC — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 16 октябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 UC» саналган.
Финтинеле (коммуна, Констанца)
Финтинеле — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малець (Освенцимский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Циганка (Силезия воеводалыгы)
Циганка  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оливарес-де-Дуэро
Оливарес-де-Дуэро — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Острау (Саксония)
Острау (Ostrau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монклар (Жер)
Монклар — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Гуамиранга
Гуамиранга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гулув (Люблин воеводалыгы)
Гулув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сохару
Сохару — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Токо
Зур То́ко (Улахан Токо, Большое Токо) — Саха Республикасының көньяк-көнчыгыш өлешендә, аның Амур өлкәсе белән чикләренә җитәрәк Алдан тауларында (Алдан үрдэлэ) урнашкан күл. Нерюнгри районындагы Нерюнгридан 450 км ераклыкта, Хабаровск крае белән административ чиктән 90 км көнбатышта урнашкан. Күл Алгама елгасы (Алгама өрүс) бассейнына керә.
Яр буенда даими торак пунктлары юк, территориаль «Зур Токо» тыюлыгы составына керә. Күлдән ерак түгел көнбатыш юнәлештә Эльгин таш күмер ятмасы урнашкан.
Тасвирлама
Зур Токо — 82,6 км² тәшкил иткән Становой тау сырты (сир кура, становой сис.) мәйданындагы иң эре күл; бозлык белән чолгап алынган тектоник коедан гыйбарәт. Боздан барлыкка килгән зур булмаган култыклар белән әйләндереп алынган күл төньяк юнәлештә сузылганрак боҗра шәкелен тәшкил итә. Күл 950-1100 м биеклектәге Токо платосында урнашкан, гомуми мәйданы 10 мең км² тәшкил итә. Шулай ук Токо чокыры дип исемләнгән Плато көньяктан һәм көньяк-көнчыгыштан — Токо становигы, төньяктан — Түбән Гонам, көнбатыштан — Нинган, көнчыгыштан — Очур-Идүм тавы белән уратып алынган. Күл Токо чокырының көньягында урнашкан һәм дүртенчел бозлавык чорындагы боз сөңгеләренең актив эшчәнлеге нәтиҗәсе булган соңгы тау токымнарыннан килеп чыккан валлар системасы белән чикләнгән. Күл ярларын барлыкка китерүче тау токымнары күлнең биеклегеннән 100 м биеклеккә күтәрелә һәм 2-3 км киңлеккә җитә. Тышкы яктан әлеге токымнар төркеме 10-15 м биеклектәге таулар тезмәсен тәшкил иткән текә таулардан гыйбарәт. Тау тезмәләре эре йомры ташлардан һәм бозлык белән эшкәртелмәгән таш кантарларыннан тезелгән. Көньяк юнәлештә ике километр ераклыкта мәйданы 2,5 км² тәшкил иткән кече Токо күле урнашкан, ул Зур Токо күленең бердәнбер кушылдыгы — Утык елгасы белән тоташкан. Бөтен агымы Молам елгасы аша, Идүм елгасының сул кушылдыгы булып тора.
Күлдәге су киселеше биеклеге 903 метр тәшкил итә; урнашуы урта биеклектәге тайга урманнарыннан тундра урманнарына күчү зонасына туры килә. Күл киң таралган мәңгелек туңлык өлкәсендә урнашкан, туңлык калынлыгы 30 метрга җитә, кышкы туңу тирәнлеге 0,3 тән башлап 4 метр тәшкил итә. Районда кыш озынлыгы-7-7,5 ай, уртача температура −30-−32 °C. Максималь явым-төшем җәйге чорга туры килә, җәйнең уртача температурасы — +17-+19 °C. Күлнең өлкәсе сейсмик яктан актив; көчле җир тетрәүләре туңлык чорындагы бозлыкның эрүе һәм үзгәрүе белән бәйле булуы фараз. Дүртенчел бозлавык чорында күл тирәләрендәге вулканик яки эре геотермаль атылып чыгулар да урын алган.
Яр буе яфраклы агач урманы белән капланган, поши, кыргый болан, соры аю, кеш, кош-корт һәм суда йөзүче кошлар очрый. Күлдә кызылбалык, ленок, хариус, сиг, алабуга һәм чуртаннар яши. Сулыкның зур тирәнлеге аркасында, суы үтә күренмәлелеге белән аерылып тора.
Токо күмер бассейны
Күл урнашкан Токо чокыры районы Көньяк якут ташкүмер запаслары 57,5 млрд. т тәшкил иткән ташпочмаклы бассейнга керә һәм аерым Токо күмер районнарына бүленә. 246 км² мәйданлы Эльгин күмер ятмасы күлдән 15-30 км көнбатышта урнашкан. Күлдән көнчыгышка таба Ходыркан күмер ятмасы урнашкан. Таш күмер шулай ук Зур Токо яры буендагы чагырташ рәвешендә дә очрый.
(13612) 1994 UQ1
(13612) 1994 UQ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 25 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 UQ1» саналган.
Мегтыг-Еган (Синтиг-Еган кушылдыгы)
Мегтыг-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Синтиг-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 97 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аксеки (Боздоган)
Аксеки (Akseki) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Боздоган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мөхәммәтҗан Хөсәенов
Мөхәммәтҗан Хөсәен улы Хөсәенов (1756-1824) — 1789 елда Уфада мөселман дини җыелышы оештырылгач, аңа хакимият тарафыннан билгеләнеп куелган беренче мөфти. Мөхәммәтҗан Хөсәенов сәүдәгәрләр нәселеннән, төп йорты Уфа губернасының Солтанай авылда булган.
Яшь чагында рус армиясендә офицер булып хезмәт иткән. Аны мөфти итеп куйганда армиядәге хезмәтләре искә алынган дип нигез бар.
1824 елның 18 июнендә (1239 һиҗри) Уфадагы үз йортында вафат. Кабере Атҗитәр авылы янындагы утары янында. Ул барысы 34 ел һәм 10 ай мөфтилек иткән.
Колак сагызы
Колак сагызы яки колак күкерте җыелу. Тавыш юлына колак сагызы биз эшчәнлеге активлашу аркасында җыела. Башта ул йомшак була. Аннары тыгызлана, таштай ката. Сагыз ишетү аралыгын томаламаса, кеше аны сизми.
Колакка сагыз җыелгач, коенганда, башны юганда су кереп, колакны шырпы яки башка әйбер белән чистартырга тырышканда ишетү сәләте югалу ихтимал. Сагызны юдырып чыгару өчен, иң элек 2-3 көн дәвамында колак тишегенә содалы эремә тамызып аны җебетәләр. Бу вакытта сагыз күбенеп, колак бөтенләй томаланырга, авыртырга мөмкин. Табиб авыруны тынычландырып, сагызны чыгарып бетерергә тиеш.
* Колакны ничек дөрес итеп чистартырга?
Бөтенрусия мөселманнарының беренче корылтае
Корылтайда кабул ителгән төп карарлар: Россиядә милли федерациягә нигезләнгән демократик җөмһүрият булдыру турында, билгеле бер территорияләре булмаган халыкларга милли-мәдәни мохтарият төзү хокукы бирү; дәүләт хисабына түләүсез башлангыч белем бирүне оештыру, укуларның милли телләрдә алып барылырга, рус теленең аерым предмет рәвешендә кертелергә тиешлеге; армиянең милли принципка нигезләнеп, аерым милли гаскәри берәмлекләр берләшмәсен тәшкил итеп, солдатларның үз туган төбәкләрендә хезмәт итәргә тиешлеге турында һ.б. Мөселманнарның дини оешмалары мәсьәләсе дә тикшерелә — Диния нәзарәте эшчәнлеген үзгәртеп кору, кирәклеге, мөфти һәм мөфтият әгъзаларының сайланып куелу зарурлыгы әйтелә. Корылтай Бөтенрусия мөселманнарының милли шурасы оештыра, мөфтине һәм Диния нәзарәте идарәсен сайлый. Беркетмәләрен 1917 елда Петроградтагы «Әманәт» ширкәте бастырып чыгара.
Нове Канигово
Нове Канигово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Юрбен (Вандея)
Сент-Юрбен — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Сед-Вож (Парч кушылдыгы)
Сед-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Парч елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Декюла (Джорджия)
Декюла  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Декюла шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD127608
HD127608 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мартыниха
Мартыниха — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Салда елгасының уң ярыннан 99 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тагил елгасыТүбән Тагил каласыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(6370) Malpais
(6370) Malpais — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 9 мартында Брайан А. Скифф тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 EY» саналган.
Зала (Реҗо ди Калабрия)
Зала — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Зала Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Липна (Камянецкий районы)
Липна  (Ліпна ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Финтинеле (коммуна, Муреш)
Финтинеле — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Скотт (Арканзас)
Скотт  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Скотт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ольмедо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гуанамби
Гуанамби — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Янова Легота
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Андреевка (Яңа Чишмә районы)
Андреевка — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл.
Халык саны — 148 тирәсендә. Почта индексы — 423198.
Тарих
XIX гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Вонж
Вонж (Vonges) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Понтайе-сюр-Сон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,05 км².
Су-27
Су-27 («Т-10С» эшләнмәсе, НАТО кодификациясе буенча: Frogfoot) — Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе/Россия күпмаксатлы манёврлы, бар һава торышындагы дүртенче буын истребителе. Сухой КБда эшкәртелгән.
Һавада өстенлек алсын өчен кулланыла.
1977 елда - беренче очыш. 1982 елны гаскәргә килә башлый.
Россия һава көчләренең төп очкычларының берсе.
Гульче (присилок)
Гульче  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малишице
Малишице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13613) 1994 UA3
(13613) 1994 UA3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 26 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 UA3» саналган.
Цикажев-Полуднёви
Цикажев-Полуднёви — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Остриц
Остриц (Ostritz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
(6371) Heinlein
(6371) Heinlein — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 15 апрелендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 GS» саналган.
Пайн-Ридж (Алабама)
Пайн-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җанхот (елга)
Җанхот (Җангоч) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы кара диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — кара диңгез елгалары бассейны Палагия борынынан Джанхот елгасының көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — кара диңгез бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гуаньяйнс
Гуаньяйнс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Синтиг-Еган (Синтиг-Еган кушылдыгы)
Синтиг-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Синтиг-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Черное Озеро (Мари Иле)
Черное Озеро (Чёрное Озеро, Черное Озеро) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан бистә.
Матвеевская (Афанасьево районы)
Матвеевская (Матвеевская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Серинье
Серинье — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Нове Карвосеки
Нове Карвосеки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коҗатепе (Байрампаша)
Коҗатепе (Kocatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Байрампаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ибу Пертиви
Ибу Пертиви (Притхви Ана яки Ана Җир) ул Индонезиянең милли персонификациясе, ул Танаһ Һавасының аллегориясе (land and water), Индонезия Җир анасы. Тарихка кадәр чорлардан бирле Индонезия архипелагының кабиләләре еш тормышны бирүче ана буларак җир һәм табигать рухларына табынганнар. Һинд динен 1-енче меңьеллыкта кабул иткәннән соң, бу Ана фигурасы Һинд дине Җир анасы Притхви белән тәңгәл ителгән булган, шулай итеп ул "Пертиви" исеме бирелгән булган. Ибу Пертиви Индонезия патриотик җырларында һәм шигырьләрендә популяр тема булып тора, чөнки аларда искә алынган булган, мәсьәлән, "Ибу Пертиви" һәм "Индонезия Пусака" җырында. "Индонезия Райя" милли гимнында "Җади панду ибуку" ("Ана өчен скаут/юл күрсәтүче бул") шигырьләр Ибу Пертивига Индонезия хаклының анасына буларак хөрмәт күрсәтү булып тора. Патриотик җырларда һәм шигырьләрдә популярлыгына карамастан, аның физик чагылышлары һәм сурәтләре сирәк. Индонезия Бәйсезлек Көнен билгеләгәндә милләтчел телевидение рекламада, Ибу Пертиви еш матур Индонезия кызы итеп һәм яратып Индонезия балаларын карый, мәсьәлән, 2017 ТВ Хари Мердека рекламасында.
2017 елда Ибу Пертиви костюмы Мисс Гранд Халыкара 2017 матурлык маскарадында иң яхшы милли костюмын бүләген алган. Костюм Индонезиянең милли шәхесләнеше Ибу Пертивидан илһам алган.
Глядены
Глядены (Глядены) — Свердловск өлкәсенең Сухой Лог шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%).
Стәрлетамак индустриаль-сәнәгать көллияте
Стәрлетамак индустрияль-сәнәгать көллияте, «Стәрлетамак индустрияль-сәнәгать көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Стерлитамакский индустриально-промышленный колледж) — 1941 елда нигезләнгән Башкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Липники (Драгичынский районы)
Липники  (Ліпнікі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сохату
Сохату — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Финтинеле (коммуна, Прахова)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Рас-Ёль (Певк кушылдыгы)
Рас-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Певк елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольмос-де-Пеньяфьель
Ольмос-де-Пеньяфьель — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13614) 1994 VF2
(13614) 1994 VF2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 8 ноябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VF2» саналган.
Гулянка (Люблин воеводалыгы)
Гулянка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Дентон (Джорджия)
Дентон  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дентон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цикажев-Пулноцни
Цикажев-Пулноцни — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуапе
Гуапе — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Инҗирпынар (Эрфелек)
Инҗирпынар (İncirpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Эрфелек илчесенә караган бер авыл (köy).
Аксеки (Испир)
Аксеки (Akseki) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зала (Авелино)
Географиясе
Зала Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сигурне
Сигурне — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
(6372) Walker
(6372) Walker — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 13 маенда Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 JW1» саналган.
(13615) Manulis
(13615) Manulis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 28 ноябрендә Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 WP13» саналган.
Стейвс (Арканзас)
Географиясе
Стейвс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яновик
Яновик — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гуапиара
Гуапиара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нове Ковалево
Нове Ковалево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Меньшикова (Тагила кушылдыгы)
Меньшикова — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тагил елгасының сул ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Воннь
Воннь (Vongnes) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Белле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,81 км².
Парриш (Алабама)
Парриш  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гура (Люблин воеводалыгы)
Гура  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Азат Магазов
Азат Магазов (Азат Шәехҗан улы Магазов) – Башкортстанда яшәп иҗат иткән татар язучысы, полковник (1973). БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1993).
Тәрҗемәи хәле
1926 елның 17 декабрендә БАССР Бәләбәй кантуны (хәзерге Миякә районы) Баязит авылында туган. Җилдәр урта мәктәбен (1943), Харьков хәрби авиация училищесын (1951), Харьков педагогия институтын (1953) тәмамлый. 1943-1972 елларда Совет Армиясендә.
Сугыштан соң
Сугыш беткәч, хәрби авиация училищесына озаталар. Анда ул авиация штурманы һөнәрен үзләштерә. Утыз елга якын хәрби хезмәттә була. 1951 елдан Харьковта хәрби авиация штурманнары укуханәсендә эшли: курсантларның штурман-инструкторы, хәрби-һава көчләренең сәяси бүлегендә инструктор була. Совет Армиясенең Алманиядәге төркемендә (1965-1972) хезмәтен дәвам итә. 1972 елда хәрби хезмәтен туктата. Уфада тынычлыкны яклау комитеты рәисе (1981 елдан) була. БР ветераннары комитеты президиумы әгъзасы.
Отставкадагы авиация полковнигы, билгеле язучы, Бөек Ватан сугышында катнашучы Азат Магазов 2015 елның 13 декабрендә 89 нчы яшендә каты авырудан соң вафат булды.
Иҗаты
Сугыш чорында «Алга, дошман өстенә!», «Суворовчы» исемле фронт газеталарында очерклар, хикәяләр бастыра. 1944 елның 17 декабрендә (туган көненә бүләк ясагандай) «Совет Башкортстаны» газетасында «Фронтовиклар иҗаты» дигән баш астында «Егет» дигән шигыре басылып чыккан. «Дороги лётные» дигән беренче повесте 1970 елда «Советский патриот»  газетасының җиде санында басыла. Бер елдан соң хәрбиләр тормышын яктыртучы «Оставляем сердце на земле» дигән икенче әсәре дөнья күрә. «Агыйдел» журналында Хәсән Назар «Шоңкар юлы» дип тәрҗемә итеп бастыра.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1973)
Чыганаклар
Совет Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмәлек). Уфа, 1988.
Акбүре
Акбүре — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы авыл. Акбүре авылы район үзәге Яңа Чишмә авылыннан — 21, Чистайдан 79 чакрымда урнашкан.
Авыл исеме 1994 елның июнь аенда Акбүре авылы дип үзгәртелә. Аңа кадәр ул Татар Волчьясы дип аталган.
Халык саны — 616 тирәсендә. Почта индексы — 423197.
Авыл тарихы
XVIII йөз мәгълүматларын туплаган Д. А. Корсаков белешмәсендә авыл искә алынмый әле. Бары тик Волчья суы ярына утырган Волчья слобода күрсәтелгән һәм анда отставкадагы унтер-офицерлар һәм рядовойлар яши дип теркәлгән. 1859 ел мәгълүматлары теркәлгән белешмәдә Татар Волчьясы авылы искә алына. Андагы 38 хуҗалыкта 113 ир-ат һәм 108 хатын-кыз теркәлгән. Мәчет эшләгән. 1898 елда басылып чыккан белешмәдә авыл Татар Волчьясы (Новая деревня.— Яңа авыл) дип билгеләнгән һәм анда татарлар белән чуашлар яшәве күрсәтелгән. К. П. Берстель белешмәсендә әйтелгәнчә, Татар Волчьясы авылында татарлар көн күргән.
Рус Волчьясы авылына XVIII йөз ахырында нигез салына. Аның исеме шактый сәер яңгырый. Авыл атамасының барлыкка килүенә карата олылар хәтерендә түбәндәге легенда-риваятьләр сакланып калган. Имештер, бу якларда төрле ерткыч җәнлекләр яши торган калын урманнар үскән. «Волчий билет» алган кешеләр кемнеңдер эзәрлекләвеннән качып, бу якларга килеп чыкканнар, урман кискәннәр, үзләренә нигез корганнар һәм шунда яши башлаганнар. «Волчий билет»лы кешеләр авыл атамасын да шул сүздән алганнар.
Ә икенче легендада исә беренче нигез салынасы урында бүре оясы булган, шуңа күрә булачак авылга Волчья дип исем кушу турында сүз бара.
Авылда татар, рус һәм чуашлар яшиләр. Бер урамда татарлар гына торган, аны руслар хәзер дә Татар урамы дип йөртә.
XIX йөз башларында татарлар, балаларыбыз рус белән катыша дип, аерылып чыгарга уйлыйлар. Руслар болын ягын күрсәтәләр, ә татарлар урман ягын сайлыйлар. Агачларны кисеп һәм төпләп, үзләренә йортлар салалар. Болар унбер татар гаиләсе, араларында ислам диненә күчкән бер чуаш гаиләсе дә була. Шулай итеп, яңа татар авылы барлыкка килә. Ул Рус Волчьясы авылыннан аерылып чыга һәм Татар Волчьясы дип атала.
Рус Волчьясы авылы яныннан Волчанка суы ага. Елга атамасы да «волк» сүзеннән алынган, билгеле.
Монкорней-Гразан
Монкорней-Гразан — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Озёрная (Собакина кушылдыгы)
Озёрная — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Собакина елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Малобондз (Кече Польша воеводалыгы)
Малобондз — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Акбүре
Авыл халкы
Авылда хуҗалыклар саны — 280. Кызганычка каршы, авылда музей юк, авыл тарихы язылмаган.
Мәктәп элекке мәчет бинасына урнашкан булган. Иске мәктәп янына хәзер яңа урта мәктәп төзегәннәр. Элекке мәчет урнашкан урынны Мәчет атавы дип йөртәләр.
Авылда Түбән оч, Югары оч, Урта урам, Хөрти урамы бар. Яңа урамнарның берсе Котылдык дип атала. Совхоз бу урамда яңа йортлар төзи һәм аны яңа өйләнешкән гаиләләргә бирә. Шуңа күрә шаянрак кешеләр, мәзәк итеп, Котылдык, ягъни кайнана һәм кайната белән торудан котылдык дип, көлеп әйткәннәр. Хәзер инде ул урам бер көлкесез Котылдык урамы дип йөртелә.
Авылда олыларга ихтирам зур икәне нык сизелә. Картлар йортына озатылган өлкәннәр юк. Олыларның яшьләргә йогынтысы зур, алар үзләренең киңәшләре, теләкләре белән авыл кешесенә хас булган сабырлык, тыйнаклык һәм уңганлык сыйфатларын тәрбияләргә һәм борынгыдан килгән күркәм гадәтләрне сакларга ярдәм итәләр. Хәзер яшьләр авылда кала башлаган. Авыл тагын да зураюга һәм үсүгә йөз тота.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Табигать
Авыл янында гына Җитенле суы ага. Халык аны Җитенне дип атый. Элек бу елгада халык җитен батырган. Елгасы хәзер бик сай, ә ярлары тирән һәм һаман ашала бара. Елга буенда төрле чәчәкләр, дару үләннәре үсә. Бу тирәдәге кырлар да Җитенне кырлары дип йөртелә. Җитен тавы дип йөртелгән тау да бар. Аны менгәч, Кизләүләр өсте дип аталган урынга барып чыгасың. Элек анда чишмәләр дә аккан. Чишмә буйларында олылар дога укыганнар, теләк теләгәннәр; аларны чистартып һәм карап торганнар.
Җәен, көннәр бик корыга китсә, монда авыл халкы яңгыр теләргә барган. Бу йола үзенә күрә зур бер күңелле бәйрәмгә әверелгән. Йола башкарыласы көн алдан билгеләнгән. Авыл халкы берничә укымышлы әбигә алдан сәдака китергән. Тавык, ярма, ипи, чәй-шикәр, он, бәрәңге һ. б. азык-төлекне билгеләнгән көндә, атларга төяп, Кизләүләр өсте янына килгәннәр. Якындагы урманнан утын алып төшкәннәр. Учаклар ягылган, тавыклар суелган һәм яңгыр боткасы пешерелгән. Карт-карчыклар, бала-чагалар — бөтен авыл халкы ботка белән сыйланган. Аннан соң өлкәннәр, догалар укып, Алладан яңгыр сораганнар, бала-чага, яшүсмерләр, кизләүдән су алып, бер-берсенә су сибешкәннәр. Су сибешү авылга кайткач та дәвам иткән, моңа беркем дә ачуланмаган. Бәйрәм «Яңгыр боткасы» дип аталган.
Авылның икенче ягында Баһау бабай елгасы бар. Ул хәзер корыган инде. Аннан ерак түгел Фәткүч күле җәелеп ята, атамасы Фәтхулла исеменнән алынган. Суы тирән түгел, ләкин каз-үрдәк өчен менә дигән күл. Авыл уртасында да күл бар. Элек аның янында авыл Советы бинасы булган, һәм күлгә Совет күле дигән исем ябышып калган. Ул бина күптән сүтелгән инде. Күл тирәсендә таллар үсә.
Авылның көньягында, 400—500 метр ераклыкта, Кәҗүнни (казенный сүзеннән) урманы бар. Ул заманасында казна урманы исәпләнгән. Урман буйлап барсаң, Чәтрән (ягъни Яңа Ибрай) авылына килеп чыгасың. Авылга җитәрәк Чәтрән тавын үтәргә кирәк. Урман зур, аның эчендә матур аланнар күп. Иң ямьле аланнарның берсе Йолдызлы дип атала. Бу аланда элек һәр елны пионер бәйрәмнәре үткәрелгән. Алан уртасында йолдыз ясап чокыр казылган. Балалар учакта бәрәңге пешергәннәр, уеннар уйнаганнар һәм көне буе ял иткәннәр.
Авылның көнчыгыш ягында (Кизләүләр өстеннән якын гына) Ключ урманы үсә. Бу урман, сөйләүләренә караганда, өстән күзәтсәң, ачкычка охшаган икән. Анда хәзер агачлар сирәгәйгән, чөнки нефтьчеләр бораулау эшләре алып барганнар. Шул урман буендагы зур иген басуы Зур алан дип аталган. Ключ урманы аша олы юл уза. Элек бу юлдан Күтәмә авылына базарга йөргәннәр. Шуңа ул юл Базар юлы дип аталган. Урманның бер аланына халык Балчыклы дип исем кушкан. Бу аланда туфрак ак балчыктан тора (ә бу якларда кара туфраклы уңдырышлы җир). Кешеләр аланнан алып кайткан ак балчыкны измәгә кушалар һәм лапас, мунча кебек хуҗалык корылмаларын сылауда кулланалар.
Авылның тирә-ягында бик матур болыннар урнашкан. Рус Волчьясы авылы янындагы болынлыкны Рус әрәмәсе, ә авылның көньягындагы болынлыкны Атау дип йөртәләр. Һәр елны язгы чәчүләр тәмамлангач, Атауда Сабантуй уздыралар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Стәрлетамак төзелеш һәм һөнәри технологияләр көллияте
Стәрлетамак төзелеш һәм һөнәри технологияләр көллияте, «Стәрлетамак төзелеш һәм һөнәри технологияләр көллияте» дәүләт автоном һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное автономное профессиональное образовательное учреждение Стерлитамакский колледж строительства и профессиональных технологий) — 1952 елда нигезләнгән Башкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Франция
Франция (France, иске тат. فرانسە/فرانسا, Франсә/Франция, Фәрәнсә ), рәсми атамасы Франция Җөмһүрияте (République française) — Көнбатыш Европада урнашкан дәүләт. Башкала — Париж каласы. Ил исеме борынгы герман кабиләсе исеменнән килә — франклар. Зурлыгы буенча Европада өченче ил, Европадан башка Франциянең диңгез арты җирләре Көньяк Америкада һәм Африкада урын алган.
Франция атом-төш коралына ия булган ил, Европа берлеген оештырган илләрнең берсе, НАТО әгъзасы. БМОның Иминлек шурасының биш даими әгъзаларның берсе. Дөнья сәясәтендә Франция иң актив илләрнең берсе. Биредә ЮНЕСКО, Икътисади хезмәттәшлек һәм үсеш оешмасы, Интерпол кебек оешмаларның штаб-фатирлары урнаша.
Франция халкының саны — 65 595 620 кеше (2017 елга фараз ), диңгез арты җирләре белән бергә исәпләгәндә — 66 991 000 кеше. Аларның 90 %-ы — Франция ватандашлары. Халыкның 45 %-ы теге яки бу дин тарафдары булмавын белдерә, 45 %-ы — католиклар. Илдә мөселманнар саны арта бара, 2015 елда "Le Monde" басмасы исәпләве буенча, Франция халкының 8 %-ы — мөселманнар.
Франция — президентлы унитар республика. Илнең төп кануны — 1958 елда кабул ителгән конституция. Канун чыгару органы — икепалаталы парламент (Сенат һәм Милли җыен).
Географик мәгълүмат
left|250px|thumb|Франция: галәмнән күренеш Франциянең күпчелек өлеше Көнбатыш Европада урнаша. Коры җир буенча ул төньяк-көнчыгышта Бельгия, Люксембург һәм Алмания белән, көнчыгышта Алмания һәм Швейцария белән, көньяк-көнчыгышта Монако һәм Италия белән, көньяк-көнбатышта исә Испания һәм Андорра белән чиктәш. Көнбатышта һәм төньякта ил территориясе Атлантик океан (Бискай култыгы һәм Ла-Манш бугазы), көньякта Урта диңгез тарафыннан юыла. Франциянең диңгез буе чикләре 5500 километр тәшкил итә.
Илнең гомуми мәйданы 547 мең км² (буйсынган территорияләр белән 643,4 мең км²). Франция Көнбатыш Европаның иң зур дәүләте булып тора, ул Европа Берлеге җиренең якынча биштән бер өлешен тәшкил итә, зур диңгез киңлекләренә ия. Европа өлешеннән тыш, Франция составына шулай ук Урта диңгездә урнашкан Корсика утравы һәм егермедән артык диңгез арты җирләре керә. Алар арасында Гваделупа, Мартиника, Гвиана, Реюньон, Майотта кебек департаментлар; Сен-Мартен, Сен-Бартельми, Француз Полинезиясе кебек диңгез арты җәмгыятьләре; Яңа Каледония кебек махсус статуслы берәмлекләр дә бар.