cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Машки (Бешанковицкий районы)
Машки (Машкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.
Кркавче
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Машки (Бешанковицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Шатоге
Шатоге (Châteaugay) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
Гарчин
Гарчин — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маркей (Техас)
Маркей  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маркей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Арсланбәк
Иске Арсланбәк — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452791, — 80251845003.
Җумһуриет (Чанкая)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Прушки-Велики
Прушки-Велики — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Годинице
Годинице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилле-Котре
Вилле-Котре (Villers-Cotterêts) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Богуцин (Цехановский повяты)
Богуцин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крково-над-Фаро
Крково-над-Фаро — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лыпеметса
Лыпеметса (Lõpemetsa) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Якут (Ырынбур өлкәсе)
Якут (Якут) — Ырынбур өлкәсенең Александровка районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 87,3%, казакълар — 8,5%, башкортлар — 4,2%.
Шалдар
Шалдар (Шалдар) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Линьи-Тиюа
Линьи-Тиюа — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Машки (Сенненский районы)
Машки (Машкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гожалув
Гожалув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиян
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилаҗо Кастелето
Вилаҗо Кастелето — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дереагзы (Токат)
Дереагзы (Dereağzı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Токат илчесенә караган бер авыл (köy).
Гатка (Битивский повяты)
Гатка  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Маунт-Оливер (Пенсильвания)
Маунт-Оливер  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гатка (Битивский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маунт-Оливер (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атнагол (Күгәрчен районы)
Атнагол — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453334, — 80238875002.
Крково-при-Карловици
Крково-при-Карловици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Атнагол (Күгәрчен районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
Крково-при-Карловици
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лоссикүла
Лоссикүла (Lossiküla) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Василий Молодцов
Василий Александр улы Молодцов (Василий Александрович Молодцов) — коми тел белгече, мәгариф һәм мәдәният эшлеклесе.
Оаржа
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Василий Молодцов
Биография
1938 елда «буржуаз милләтчелектә» гаепләнеп, өч елга хөкем ителә. 1940 елның 30 августында вафат була.
1957 елда җинаять составы булмау сәбәпле аклана.
Моховушка
Моховушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга исемсез №99 елгасының уң ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сенная (Чёрная кушылдыгы)
Сенная — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Жадзейки (Дзятлавский районы)
Жадзейки  (Жадзейкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Сенная (Чёрная кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Жадзейки (Дзятлавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сенная (Чёрная кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дотивилл (Оклахома)
Дотивилл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пстронги-Гневоти
Пстронги-Гневоти — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильялькампо
Вильялькампо — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шатонеф-ле-Бен
Шатонеф-ле-Бен (Châteauneuf-les-Bains) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
Марлин (Техас)
Марлин  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Марлин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лисбур
Лисбур — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Птаки (Кольненский повяты)
Птаки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Машкина (Вицебский районы)
Машкина (Машкіна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Крмачина
Крмачина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богушевець
Богушевець — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дереалан (Мерзифон)
Дереалан (Derealan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Мерзифон илчесенә караган бер авыл (köy).
Жадзейки (Зэльвенский районы)
Жадзейки  (Жадзейкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ишәй Тавы
Ишәй Тавы (Ишеева Гора) — Тамбов губернасының Шацк өязе составына кергән татар авылы. Бүгенге көндә Алёшино авылы составында.
1876 елдан башлап авылда мәчет булуы билгеле. Халыкның төп шөгыле булып Урта Азия белән сәүдә булган. XX гасыр башында авылдагы күпчеле татарлар Урта Азиягә күченә.
Дальни (Ырынбур өлкәсе)
Дальни (Дальний) — Ырынбур өлкәсенең Александровка районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 59,5%, руслар — 40,5%.
Гацник
Гацник — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гожев
Гожев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әхмәт Юзбеков
Әхмәт Юзбеков - Биология фәннәре докторы,М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының биология факультеты профессоры,  Россия Федерациясенең  югары һөнәри белем бирү өлкәсенең мактаулы хезмәткәре.
Биография
Юзбеков Әхмәт  Кадимали улы 1952 елда Дагстан Республикасының Хив авылында туган  Әтисе - дәүләт хезмәткәре, тарихчы; әнисе - хуҗабикә.
1974 елда Ленинград (Санкт-Петербург) дәүләт университетының биология һәм туфрак фәннәре факультетын тәмамлый. "Иң яхшы квалификация эше" конкурсында диплом эше Ленинград университетлары арасында I дәрәҗә дипломы белән бүләкләнә (Ленинград, 1974).
1979 елда Ленинград университетының үсемлекләр физиологиясе һәм биохимиясе кафедрасында аспирантура тәмамлый, кандидатлык диссертациясен яклый; биология фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсе бирелә.
1994 елда Украина Фәннәр академиясенең үсемлек физиологиясе һәм генетикасы институтында докторантура тәмамлый ( Киев), докторлык диссертациясен яклый; биология фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсе бирелә.
1996 ел - профессор исеменә лаек була.
1996 - Нью-Йорк Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы исеменә лаек була.
1996 елдан Экология һәм тормыш эшчәнлеге иминлеге халыкара фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы.
1979-2005 елларда фәнни хезмәткәр вазыйфаларында эшли, доцент, профессор, биология кафедрасы мөдире, биология факультеты деканы.
2005—2015 елларда  М.В. Ломоносов исемендәге МДУның биология факультетының гомуми экология кафедрасының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре.
2015—2019 елларда гомуми экология кафедрасы профессоры; хәзерге вакытта - М.В. Ломоносов исемендәге МДУның биология факультетының Экология һәм үсемлекләр географиясе кафедрасы профессоры. .
Фәнни эшчәнлеге
Ә. К. Юзбеков - экология өлкәсендә танылган белгеч:
140 тан артык фәнни һәм укыту-методик эшләр авторы.
Ике монографиясе басылган:
2. «Экономическое регулирование воздействий производственной деятельности на окружающую среду: проблемы и решения» (2019).
Әйләнә-тирә мохитне саклау өлкәсендә патентларга ия.
Шалдуар
Шалдуар (Шалдуар) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Вилаҗо Квадрифольио (Бари)
Вилаҗо Квадрифольио — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Квадрифольио Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гожендув
Гожендув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маунт-Пенн (Пенсильвания)
Маунт-Пенн  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крмель
Крмель — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяльпандо
Вильяльпандо — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җумһуриет (Полатлы)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Поварница
Поварница — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының сул ярыннан 198 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аклыш (елга)
Аклыш – Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Тол елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оарзина
Оарзина — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Птаки (Ломжинский повяты)
Птаки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Оарзина
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Птаки (Ломжинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Март (Техас)
Март  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Март шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лозенгем
Лозенгем — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Жадзейки (Шчучынский районы)
Жадзейки  (Жадзейкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Драй-Крик (Оклахома)
Драй-Крик  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Драй-Крик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богушкув
Богушкув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бикеч
Почта индексы — ?, — ?.
Богушкув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бикеч
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 299 кешенең яшәве мәгълүм.
Машкова (Аршанский районы)
Машкова (Машкова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Гаць (гмина Глувчице)
Гаць  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Машкова (Аршанский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гаць (гмина Глувчице)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төпкилде
Төпкилде — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Пулазе-Войдили
Пулазе-Войдили — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 6831
NGC 6831 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Крнице-при-Новаких
Крнице-при-Новаких — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Borınğı bolğar tele
Soñraq borınğı bolğar tele häm qıpçaq tele nigezendä bügenge tatar tele barlıqqa kilgän, ä borınğı bolğar tele häm fin-uğır telläre yoğıntısında çuaş tele formalaşqan.
Urta ğasırlar yunan tele häm borınğı slavän tele tä'sire astında zamança bolgar tele formalaşqan.
Мульчиха
Мульчиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сибирка елгасының уң ярына тамагыннан 15 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Borınğı bolğar tele
Tatar kürenekle tarixçısı Mirfatıyx Zäkiev buyınça borınğı bolğar tele qıpçaq telenä yaqın bulğan. Şuşı qaraş bolğarlar zamandaşları qaldırğan qulyazmalar belän dälillänä: XI ğasırda Mäxmüd Qaşğari bolğar, suar telläre häm qoman tele belän yaqınlığın taswirlıy, ä 1183 yılda Vladimir kenäze Vsevolod Bolğarlarğa höcüm itkänçe Kiev kenäze Svätoslavqa bolay yaza: "Qomannarnı çaqırırğa telämim, çönki alarnıñ tele häm näsele bolğarnıqı belän ber."
Мульчиха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Borınğı bolğar tele
Dunaydağı bolğar tele
Dunaydağı bolğar tele Balkannarda VII-X ğasırlarda taralğan bulğan. Berençe Bolğar patşalığında xäkimnär dairäse bolğar telendä söyläşkännär, läkin slavännar belän quşılu näticäsendä borınğı bolğar tele yuqqa çıqqan häm zamança bolgar tele kilep çıqqan. Rumıniänıñ Murfatlar  cirlegendäge Basarabi mäğärälärendä (en) tabılğan bolğar runnarı belän yazılğan yazmalar borınğı bolğar telendä dip sanala.
Гожковице
Гожковице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Borınğı bolğar tele
R-törendäge bolğar tele
İdel buyı Bolğarı däwlätendä r-törendäge häm z-törendäge bolğar tele qullanılğan.
Мульчиха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Borınğı bolğar tele
R-törendäge bolğar tele
R-törendäge bolğar telendä XIII—XIV ğasırda ğäräp imläsendä 2-stildäge qäber taşyazması yazılğan.
Гожковице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Borınğı bolğar tele
Z-törendäge bolğar tele
Z-törendäge bolğar tele urtaq törki tibına qarağan, häm XI ğasırda Mäxmüd Qaşğari kitabında telgä alınğan. Mäxmüd Qaşğari buyınça Z-törendäge bolğar tele suar häm bäcänäk (peçeneg) söylämenä yaqın bulğan.
Z-törendäge bolğar telendä 1-stildäge qäber taşyazması yazılğan. Näq bu Z-törendäge bolğar tele İdel buyı törki tele dip yörtelgän, häm ul teldän bügenge tatar tele çıqqan.
Çağıştıru cädwäle
Yazular ürnäkläre
Xäzerge waqıtta Balkannarda tabılğan bolğar runnarında yazılğan äyberlär häm İdel buyında ğäräp älifbasında yazılğan möselmannar qäber taşyazmaları - borınğı bolğar teleneñ ürnäkläre bulıp qalğan.
Антуан де Сент-Экзюпери
Антуан Мари Жан-Батист Роже де Сент-Экзюпери (фр. Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry, 1900 елның 29 июне, Лион, Франция — 1944 елның 31 июле) — күренекле француз шагыйре, язучы. Аның «Кечкенә принц» китабы иң мәшһүр балалар әкиятләренең берсе.
Шалкар (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)
Шалкар (Шалқар) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
UBP1
UBP1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лоссимәэ
Лоссимәэ (Lossimäe) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Шатюза
Шатюза (Chaptuzat) — Франциянең Пюи-де-Дом департаментында урнашкан коммуна.
Вильямайор-де-Кампос
Вильямайор-де-Кампос — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Султакай (авыл)
Султакай (Султакай) — Ырынбур өлкәсенең Александровка районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 92,3%, башкортлар — 4,3%, руслар — 2,0%.
Гаць (гмина Слупск)
Гаць  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилаҗо Кенеди (Падова)
Вилаҗо Кенеди — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Кенеди Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Богушувка (Мазовия воеводалыгы)
Богушувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Погурей (Пага кушылдыгы)
Погурей — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пага елгасының сул ярыннан 89 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мута (Ануй кушылдыгы)
Мута  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ануй елгасының сул ярына тамагыннан 302 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гожковички
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Локон
Локон — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Маунт-Плезант (Пенсильвания)
Маунт-Плезант  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жадунь (Навагрудский районы)
Жадунь  (Жадунь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
UBQLN1
UBQLN1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Крнци
Крнци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пулкоти
Пулкоти — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оарца-де-Жос
Оарца-де-Жос — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маштарки
Маштарки (Маштаркі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Аврсьё
Аврсьё (Avressieux) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Бюже-Савуайар кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,07 км².
Искәрмәләр
Аврсьё
Александр Цулукидзе
Александр Петрович Цулукидзе (1888-1967) - Совет һәм Грузия галиме, хирург - уролог, медицина фәннәре докторы (1935), профессор (1935), СССР Медицина фәннәре академиясенең корреспондент әгъзасы (1945), Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе академигы (1955). Грузия ССРының мактаулы галиме (1941).
Биография
1908-1913 елларда Император Харьков университетының медицина факультетында укыган. 1913-1915 елларда Төньяк Кавказдагы больницаларда хирург булып клиник эштә эшләгән. 1915-1916 елларда ул Беренче бөтендөнья сугышында Көнбатыш фронтның хәрби больницасы поездында хирург булып эшли.
1916-1922 елларда Тифлис хәрби больницасында һәм Тифлис Михайловская хастаханәсендә Г.М. Мухадзе җитәкчелеге астында хирург хезмәтен үти. 1922-1924 елларда һәм 1926-нчы елда ул Австрия, Германия һәм Франциядә илләрендә командировкаларда була һәм анда хирургик урология белгечлеге ала.
1927-1930 елларда Тифлис дәүләт университетының медицина факультетында педагог булып эшли, больница хирургиясе кафедрасының хосусый докторы була, анда урология курсы укыта. 1930 - 1933 елларда Тбифлис дәүләт медицина институтында укытучы һәм гомуми хирургия кафедрасы мөдире булып эшен дәвам итә.
1933 - 1959 елларда Тифлис дәүләт алдынгы табибларын әзерләү институтында түбәндәге вазифаларны үти: хирургия бүлеге мөдире, 1953 - 1959 - урология бүлеге мөдире, шул ук вакытта 1949 елдан 1953 елга кадәр - әлеге институтның директоры булып тора. 1941 - 1945 елларда, Бөек Ватан сугышы вакытында, төп эшчәнлегенә өстәп, ул Грузия ССР Халык Сәламәтлек Комиссариатының эвакуация хастаханәләренең баш хирургы булып хезмәт итә.
1959-1965 елларда ул Грузия ССР Сәламәтлек саклау министрлыгының Урология тикшеренү институтын оештыручыс һәм аның беренче директоры була.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
А.П. Цулукидзеның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге хирургия һәм урология өлкәсендәге проблемалар белән бәйле. Ул простат бизен һәм бөер шешләрен, уролитиазны клиник дәвалау өлкәсендә тикшеренүләр алып барган, урология һәм хирургиядә бактериофаг куллануны алга этәргән. А.П. Цулукидзе Бөтенроссия Урологлар җәмгыятенең мактаулы әгъзасы, Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе нең медицина бүлеге председателе һәм "Урология" фәнни медицина журналының редакция советы әгъзасы да була.
1935 елда ул медицина фәннәре докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясен яклады. 1935 елда СССРның Югары Аттестация Комиссиясе тарафыннан профессор академик титулына лаек булды. 1945 елда ул СССР Медицина фәннәре академиясенең корреспондент әгъзасы, 1955 елда Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. А.П. Цулукидзе йөз егермедән артык фәнни эш, шул исәптән уналты монография һәм югары уку йортлары өчен дәреслекләр авторы. А.П. Цулукидзе Бөек медицина энциклопедиясенең икенче басмасының "Урология" редакциясе мөхәррире булып та эшли.
Хәтер
А.П. Цулукидзе исемендәге Грузия Урология һәм Нефрология Институты
Гозди (Лодзь воеводалыгы)
Гозди  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Үрмәкәй
Үрмәкәй — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452765, ОКАТО коды — 80251845005.
Драунинг-Крик (Оклахома)
Драунинг-Крик  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Драунинг-Крик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилаҗо Кол Пян (Белуно)
Вилаҗо Кол Пян — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Кол Пян Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Крнче
Крнче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жабня (Шоша кушылдыгы)
Жабня — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шоша елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Деребаг (Җиде)
Деребаг (Derebağ) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Җиде илчесенә караган бер авыл (köy).
Жабня (Шоша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гаць-Лесьна
Гаць-Лесьна — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мартиндейл (Техас)
Мартиндейл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мартиндейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көньяк Дания
Көньяк Дания (Nordjylland) — Даниянең административ өлкәсе (төбәк). Ютландия ярымутравы көньягында һәм Фюн, Лангеланн, Эрё утрауларында урнаша.
Муниципалитетлардан (коммуналардан) тора. 2007 елның 1 гыйнварында муниципаль реформа буенча төзелгән. Шушы реформа буенча традицион административ берәмлекләр "амтлар" биш эре өлкәләренә алыштырылды.
Шалкар (Еңбекшеказак районы)
Шалкар (Шалқар) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Бодзанув (Мазовия воеводалыгы)
Бодзанув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Машчоны (Сенненский районы)
Машчоны (Машчоны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Василий Лыткин
Василий Илья улы Лыткин (Василий Ильич Лыткин, Илля Василей Лыткин, 27.12.1895-27.08.1981) — коми совет шагыйре, фин-угыр телләр белгече, филология фәннәре докторы. Финляндия фәннәр академиясе докторы, Коми АССР Дәүләт премиясе лауреаты, РСФСР һәм Коми АССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәл
Усть-Сысольск шәһәр училищесында һәм Тотьма укытучалар семинариясендә белем алган. 1918 елда аның беренче шигырьләр дөнья күрә. Беренче бөтендөнья сугышында һәм Россия ватандашлар сугышында катнашкан.
1925 елда Мәскәү дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый. 1927 елда Будапешт университиетында «фәлсәфә докторы» дәрәҗәсен ала.
1930—1933 елларда Мәскәү дәүләт университеты һәм 1932 елдан Коми педагогика институтында укытучы булып эшләгән.
1933 елда арестлана һәм биш елга хөкем ителә. 1956 елда тулысынча аклана.
1946 елда филология фәннәре докторы дәрәҗәсен ала. 1958 елдан — ССРБ язучылар берлеге әгъзасы. 1961—1971 елларда — ССРБ Фәннәр академиясе тел белеме институтында фин-угыр телләре секторының мөдире.
Әсәрләр
Иң зур әсәре — ватандашлар сугышы геройларга багышланган «Баралар» («Идут», «Мунöны») поэмасы.
Александр Пушкин, Фёдор Тютчев, Шандор Петөфи, Владимир Маяковский, Демьян Бедный, Корней Чуковский әсәрләрен коми теленә тәрҗемә иткән.
UBQLN2
UBQLN2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вильямор-де-лос-Эскудерос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чишмә (Кырынды авыл җирлеге)
Чишмә — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Пульше (Подлясье воеводалыгы)
Пульше  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Alisä Ğällämova
Ğällämova Alisä Mixail qızı (1972), şahmatçı, xalıqara grossmeister (1988).
Profsoyuzlar fizkultura-sport cämğiätendä tärbiälänä (Qazan). 1987. yılda (16 yäşkä qädär qızlar arasında), 1988 yılda (20 yäşkä qädär qızlar arasında), dönya, 1992. yılda (Ukraina cıyılma taqımı sostavında), Awrupa çempionı.
RF çempionı (1997), xatın-qızlar arasında dönya berençelegen däğwalawçılar yarışında (1997) ciñüçe, dönya çempionı isemen alu yarışı finalında uynawçı (1997). Rüssiä çempionatı büläk iäse (1998, 2. urın), dönya çempionı matçında qatnaşuçı (1999., Qazan – Pekiñ).
Давыт-Каеп
Давыт-Каеп — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 141 кешенең яшәве мәгълүм.
Гоздкув (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жалабы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вилаҗо Колозтрай (Кальяри)
Вилаҗо Колозтрай — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лота
Лота (Lota) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Oğur telläre
Oğur telläre yäki borınğı bolğarlar telläre, r-törendäge törki tellär — törki tellärneñ borınğı törkeme. BEQ 500 yılda oğur telläre urtaq törki tellärneñ törkemennän çamalap çıqqan.
Qayber ğalimnär buyınça Oğur telläre ğailäsenä onoğur, törki awar tele, xäzär, borınğı bolğar häm hun telläre kergännär.
Qäber taşlarında tabılğan borınğı bolğar telendäge yazular küpçelege z-törendäge (tatar tele sıman yäki I stil) bula, läkin tağı r-törendäge (çuaş tele sıman yäki II stil) tabılğan. Şuña kürä borınğı bolğar tele z- (tatarsıman) yäisä r- (rotatsizm, çuaşsıman, oğur) törendäge tel bulğanı älegä bilgesez.
Гвезьдзин
Гвезьдзин — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилле-ан-Прейер
Вилле-ан-Прейер (Villers-en-Prayères) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Крог
Крог — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нижне-Калманка
Нижне-Калманка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Калманка елгасының уң ярына тамагыннан 29 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маунт-Поконо (Пенсильвания)
Маунт-Поконо  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Лонвилье (Па-де-Кале)
Лонвилье — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Маунт-Поконо (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ягъфәр (Ырынбур өлкәсе)
Ягъфәр (Яфарово) — Ырынбур өлкәсенең Александровка районында урнашкан торак пункт.
Кальета (район, Азор утраулары)
Кальета  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Машчоны (Ушацкий районы)
Машчоны (Машчоны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Yosıp Sämitev
Sämitev Yosıp Yunıs ulı (1925-87), fizik, fiz.-mat. fän. doktorı (1967), prafisır (1970). TASSRnıñ atqazanğan fän eşleklese (1985). 1954. yıldan Qazan Däwlät Universitätendä, 1957.-85. yıllarda organik quşılmalar tözeleşen öyränü labaratorí mödire. Ber ük waqıtta 1965.-70.tä SSSR FAneñ Qazan filialı Organik häm Fizik Ximiä İnstitutında. SSSRda berençelärdän bulıp organik ximiädä tikşerenülär öçen TMP qullana. Xezmäte yuğarı sífatlı TMP spektroskopiäsenä qarí.
Под-Вэр-Ю
Под-Вэр-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хоседа-Ю елгасының сул ярыннан 128 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Деребашалан (Сулуова)
Деребашалан (Derebaşalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Сулуова илчесенә караган бер авыл (köy).
UBQLN3
UBQLN3 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Үрнәк (Туймазы районы)
Үрнәк — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452791, ОКАТО коды — 80251845006.
Пунск
Пунск — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оарца-де-Сус
Оарца-де-Сус — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бодзев
Бодзев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гоздув (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шалкар (шәһәр)
Шалкар (Шалқар) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Гамлет Геворкян
Гамлет Амбакумович Геворкян (Համլետ Համբակումի Գեւորգյան; 1927 елның 10 июлендә туган) - Совет һәм әрмән галим-фәлсәфәчесе, фәлсәфә докторы, профессор, Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы (1986), Әрмәнстан Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы (1996). Әрмәнстан Республикасы Милли Фәннәр Академиясенең Фәлсәфә, Социология һәм Хокук Институты директоры (1992-1996).
Биография
1927 елның 10 июлендә Әрмәнстан ССРның Эриван шәһәрендә туган.
1945-1950 елларда Ереван дәүләт университетының фәлсәфә факультетында укыган. 1952 - 1956 елларда әлеге университетның аспирантурасында белемен күтәрә.
1956-нчы елдан, Философия, Социология һәм Хокук Институтында, Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр Академиясендә түбәндәге вазифаларны били: 1956-1969 елларда - өлкән тикшерүче һәм фәлсәфә секторының фәнни төркеме башлыгы, 1969 - 1992 елларда - бүлек җитәкчесе, 1992 елдан - баш тикшерүче һәм фәнни төркем башлыгы, шул ук вакытта 1992 - 1996 елларда әлеге институтның директоры.
1962 елдан 1980 елга кадәр, фәнни хезмәттән тыш, ул Ереван дәүләт университетының фәлсәфә факультетында педагогик эш белән дә шөгыльләнә, 1972 елдан - әлеге факультетның профессоры була.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Г.А. Геворкянның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге фәлсәфә һәм логика өлкәсе, гуманитар белем һәм фән методикасы белән бәйле. Ул Әрмәнстан фәлсәфәсе тарихының методик проблемалары өлкәсендә тикшеренүләр алып барган, Көнчыгыш фәлсәфә эпистемологик тәгълиматларына һәм эпистемологик концепциягә анализ ясаган.
1956-нчы елда "Ихтимал һәм ышанычлы белем" темасы белән кандидатлык диссертациясе, 1971-нче елда "Ихтимал һәм ышанычлы белем" темасы буенча философия докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясен яклады. 1972 елда ул СССРның Югары аттестация комиссиясе тарафыннан профессор академик титулына лаек булды. 1986 елда ул Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы, 1996 елда Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. Г. A. Геворкян йөз уннан артык фәнни хезмәт һәм монография авторы.
(304) Ольга
(304) Ольга  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1891 елның 14 февралендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Кромберк
Кромберк — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Лыука
Лыука (Lõuka) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Марфа (Техас)
Тарихы
Марфа шәһәре  елда нигезләнгән.
Дриппинг-Спрингс (Делавер округы, Оклахома)
Дриппинг-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Сайгат (Тол кушылдыгы)
Сайгатка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Тол елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Дриппинг-Спрингс (Делавер округы, Оклахома)
Географиясе
Дриппинг-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марфа (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сайгат (Тол кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вильянасар
Вильянасар — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилаҗо Куота 1000 (Белуно)
Вилаҗо Куота 1000 — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Куота 1000 Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Жалигова
Жалигова (Жалігова ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Лонгвиль (Па-де-Кале)
Лонгвиль — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
UBQLN4
UBQLN4 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Машэлева
Машэлева (Машэлева ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Крпливник
Крпливник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Гойсць
Гойсць — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гдаково
Гдаково — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гойсць
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гдаково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крпливник
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гдаково
Әдәбият
Ґдаково