cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шәмши Калдаяков
Иҗаты
1950 елдан иҗат белән ныклап шөгыльләнә башлый. 300 әсәр (шуның эчендә 55 лирик җыр) язган, иң популярлары «Aq su'nqarym» (Ак шоңкарым/ Ак лачыным), «Qara ko'z» (Кара күз), «Qai'yqta» (Каекта/Көймәдә), «Aq banti'k», «Qyz sag'ynys'y» (Кыз сагынычы) (Майра Аймановага багышлана), «Sag'ynys'ym menin'» (Сагынычым минем) (Сагыныш Медетбековага багышлап язылган), «Әниемә», «Сырдәрья чибәре»
Күп җырлары вальс көенә язылган: «Qy'anys' valsi» (Куаныч вальсы), «Qai'dasyn» (Кайда син), «Baqyt qy's'ag'ynda» (Бәхет кочагында), «Syg'an serenadasy» (Чегән серенадасы) һ.б. Ш. Калдаяков җырлары — искиткеч моңлы, яңгыравык аһәңле, сокландыргыч лирик әсәрләр. Иҗат уңышы дип казакъ эстрада җырларын милли колорит белән бәйли белүен атарга мөмкин. Әүвәлге казакъ музыка традицияләрен заманча таләпләргә яраклаштыра алуы аның җырларына 1960-1970 елларда зур танылу китерә дә. Тормыш сөючәнлек, киләчәккә ышаныч, бераз моңсулык та булган җырларын Казакъстанның атаклы җырчылары Ришат Абдуллин, Бибигөл Түләгәнова, Роза Рымбаева, «Әниемә» җырын Флёра Сөләйманова башкара.
«Минем Казакъстаным» (гимн)
1950 елларда чирәм җирләрне үзләштерү башлана һәм җөмһүриятнең төньяк районнарын РСФСР составына кертү  мөмкинлеге турында сүзләр йөри. Ш. Калдаяков 1956 елда «Menin' Qazaqstanym» (Минем Казакъстаным) дигән патриотик җырын яза. Аны Җамал Омарова башкаруында радиодан еш тапшыра башлагач, җыр бигрәк тә популярлаша.
«Менiң Қазақстаным» 2005 елда Казакъстанның дәүләт гимны статусын ала. 2006 елның 11 гыйнварында «Ак Урда» резиденциясендә Казакъстан президенты Нурсолтан Назарбаев инаугурациясе вакытында беренче мәртәбә Казакъстанның дәүләт гимны сыйфатында яңгырый. Гимн авторларының берсе дип Нурсолтан Назарбаев санала, чөнки совет чоры текстына үз кулы белән төзәтмәләр керткән, дип исәпләнә.
Халык яратып башкара торган җырлары өчен автор кыенлыклар кичерә, фирка-хакимият башындагылар аның җырларын куркыныч дип табалар. 1974 елда Алматыдан 18 елга китеп торырга мәҗбүр була.
Кызыклы факт
Вальс мотивларын дала җыр-әйтешләре белән бәйли белүе тыңлаучыларга ошаса да, нәкъ шуны сәбәп итеп, аны Алматы консерваториясеннән чыгаралар. Яңадан укуын дәвам итеп караса да, консерваторияне тәмамлый алмый. Соңыннан, консерватория белеме юк дип, халыкның сөекле композиторын композиторлар берлегенә кабул итмиләр, Мәскәү аның гаризасын 3 мәртәбә кире бора. Әлеге исемне, вафатыннан соң, җөмһүрият бәйсезлек алгач кына бирәләр.
Вердум
Вердум — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Иметьер
Сен-Иметьер (Saint-Hymetière) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Искәрмәләр
Сен-Иметьер
Курелаане
Курелаане (Kurelaane) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Еден
Еден — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Гранит-Шоулс (Техас)
Гранит-Шоулс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гранит-Шоулс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крайнич
Крайнич — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фатиһ (Илкадым)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 3992
NGC 3992 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Җамиҗедит (Сындыргы)
Җамиҗедит (Camicedit) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сындыргы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сатук (Ениҗе)
Сатук (Satuk) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Саткөй (Сафранболу)
Саткөй (Satköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Сафранболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Шара (Сицилия)
Шара  — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бочкаревка (Кырмыскалы районы)
Бочкаревка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Зур Бегичев
Зур Бегичев (Большой Бегичев, Бегичев Улахан арыыта) — Лаптевлар диңгезенең көньяк-көбатыш өлешендә, Хатанга култыгының керешендә урнашкан утрау. Кыйтгадан тар (9 км) Көнчыгыш бугаз белән аерылган.
1908 елга кадәр хариталарга ярымутрау сыйфатында төшерелгән булган. 1908 елда Николай Бегичев шул «ярымутрауның» утрау икәнлеген ачыкланган һәм аңа «Сизой» исемен кушкан. Шул ук елда утрауга кәшеф итүче исеме куышлган.
Шиллато
Шиллато — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шикли
Шикли — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Край-Ноу
Край-Ноу — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куремәэ
Куремәэ (Kuremäe) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Тренья
Тренья — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Сен-Клод (Юра)
Сен-Клод (Saint-Claude) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36,67 км².
Верлабургдорф
Верлабургдорф — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фатиһ (Айбасты)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Айбасты илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 3993
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Колони (Оклахома)
Колони  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Энна
Энна — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Курена
Курена (Kurena) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Җамии (Атакум)
Җамии (Camii) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Графорд (Техас)
Графорд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Графорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колкорд (Оклахома)
Колкорд  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Георгиевка (Кырмыскалы районы)
Георгиевка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Шамбера
Шамбера — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Георгиевка (Кырмыскалы районы)
Почта индексы — 453023, — 80235820005.
Еден-л'Аббе
Еден-л'Аббе — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Шазме
Шазме — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Фатиһ (Фатса)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Фатса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Крайрит
Крайрит — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3994
NGC 3994 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Эриче
Эриче — Италиянең Сицилия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Грегори (Техас)
Грегори  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грегори шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамииатик (Ылгын)
Җамииатик (Camiiatik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Езек
Езек — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Курепалу
Курепалу (Kurepalu) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Грейнджер (Техас)
Грейнджер  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Копен (Оклахома)
Копен  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Грейнджер (Техас)
Тарихы
Грейнджер шәһәре  елда нигезләнгән.
Копен (Оклахома)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Аббадия-Сан-Сальваторе
Аббадия-Сан-Сальваторе — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Фатиһ (Икизҗе)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Икизҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Верльте
Верльте — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3995
NGC 3995 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Грейнджер (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дмитриевка (Кырмыскалы районы)
Дмитриевка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453023, — 80235820006.
Кракеул-Негру
Кракеул-Негру — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аббадия-Сан-Сальваторе
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Абетоне
Абетоне — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Ламен
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,16 км².
Искәрмәләр
Сен-Ламен
Куревере (Киили)
Куревере (Kurevere) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Фатиһ (Үнье)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ек (Па-де-Кале)
Ек — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Корн (Оклахома)
Корн  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альтопашо
Альтопашо — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Грейпвайн (Техас)
Грейпвайн  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грейпвайн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамииҗедит (Бүньян)
Җамииҗедит (Camiicedit) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Бүньян илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Күлләр (Кырмыскалы районы)
Күлләр — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453023, — 80235820007.
Куревере (Мәрьямаа)
Куревере (Kurevere) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Альяна
Альяна — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3996
NGC 3996 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Җамииҗедит (Девэли)
Җамииҗедит (Camiicedit) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Девэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Барселоннет
Барселоннет (Barcelonnette) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Барселоннет кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,42 км².
Сен-Лоран-ан-Гранво
Сен-Лоран-ан-Гранво (Saint-Laurent-en-Grandvaux) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,57 км².
Искәрмәләр
Сен-Лоран-ан-Гранво
Ангьяри
Ангьяри — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Екедек
Екедек — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Краку-Алмеж
Краку-Алмеж — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грейпленд (Техас)
Грейпленд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грейпленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3997
NGC 3997 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Корниш (Оклахома)
Корниш  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Верпело
Верпело — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Динь-ле-Бен
Динь-ле-Бен (Digne-les-Bains) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Динь-ле-Бен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 117,07 км².
Зәйтүн Яркәев
Зәйтүн Яркәев — театр артисты, телевидение режиссеры, алып баручы.
Тәрҗемәи хәл
Зәйтүн Ләбип улы Яркәев 1955 елның 13 июнендә Ютазы районының Кәрәкәшле авылында дөньяга килә. Артист булу хыялы белән яшәп, ун сыйныф тәмамлаганнан соң, Зәйтүн Ләбиб улы Казан театр училищесына укырга керә. 1973 елдан башлап 1975 елга кадәр ул Германиядә, танк гаскәрләрендә хезмәт итә. Кораллы Көчләрдән демобилизацияләнгәннән соң, Зәйтүн Ләбиб улы училищеда укуын дәвам итә һәм аны тәмамлаганнан соң, Минзәлә татар дәүләт драма театрына эшкә урнаша. 1987 елдан 1991 елга кадәр ул яңа театрны оештыруда катнаша, аның базасында хәзерге вакытта Г. Кариев исемендәге Яшь тамашачы театры эшли. Соңгы егерме ел дәвамында Зәйтүн Ләбиб улы – “Татарстан” дәүләт телерадиокомпаниясендә режиссер. Ул театрда һәм телевидениедә сиксәннән артык роль уйнаган. Шуларның берсе – “Күчтәнәч” балалар программасында бабай роле. Шулай ук режиссер булып, аның белән бергә “Күчтәнәч” тапшыруында әби ролен уйнаган тормыш иптәше Әлфинур Хисами белән алар ике бала тәрбияләп үстергәннәр.
Куревере (Отепәә)
Куревере (Kurevere) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Җамиикебир (Силифке)
Җамиикебир (Camiikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Силифке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Матросовка (Кырмыскалы районы)
Матросовка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453023, — 80235820008.
NGC 3998
NGC 3998 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Арчидоссо
Арчидоссо — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сатылар (Ылгаз)
Сатылар (Satılar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Кастеллан
Кастеллан (Castellane) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Кастеллан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 117,79 км².
Краку-Лунг
Краку-Лунг — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фатиһ (Арифие)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Арифие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аулла
Аулла — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Лоран-ла-Рош
Сен-Лоран-ла-Рош (Saint-Laurent-la-Roche) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,13 км².
Искәрмәләр
Сен-Лоран-ла-Рош
Грей-Форест (Техас)
Грей-Форест  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грей-Форест шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3999
NGC 3999 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Җамиикебир (Дербент )
Җамиикебир (Camiikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Дербент илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Екиан-Плаж
Екиан-Плаж — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Кургья
Кургья (Kurgja) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Мөрсәк
Почта индексы — 453023, — 80235820009.
Грем (Техас)
Грем  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грем шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Весте (Түбән Саксония)
Весте  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Фатиһ (Черкезкөй)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Черкезкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Весте (Түбән Саксония)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашано
Ашано — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Седан (шәһәр)
Седан (Sedan) — Фpансaнең Арденны департаментына караган ᴋамyн, Седан ᴋаʜтунына карый.
Җəгърафиясе
ᴋамyн мәйданы — 16.28 км².
Краку-Маре
Краку-Маре — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамиикебир (Һавран)
Җамиикебир (Camiikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Һавран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бадия-Тедальда
Бадия-Тедальда — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Екирр
Екирр — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Кургла
Кургла (Kurgla) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Çatır Taw
Çatır Taw yäki Çatır Dağ (qırımtatarça Çatır Dağ, urısça Чатыр-Даг, ukrainça Чатир-Даг) - Qırım yarımutrawınıñ könyaq öleşendä, diñgezdän 10 km yıraqlıqta urnaşqan taw massivı - cäyläw. Qırım tawlarınıñ töp tezmäsenä kerä.
Bieklege buyınça Qırımnıñ 5-nçe tawı. Tübän häm öske cäyläwlärdän tora.
Yassı tawlıqnıñ ozınlığı - 10 km, kiñlege - 4 km.
Краку-Мунтелуй
Краку-Мунтелуй — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сафа (Доманич)
Сафа (Safa) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Доманич илчесенә караган бер авыл (köy).
Никифоровка (Кырмыскалы районы)
Почта индексы — 453023, — 80235820010.
NGC 4000
NGC 4000 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Коул (Оклахома)
Коул  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гринвилл (Техас)
Гринвилл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гринвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Еклиме
Еклиме — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Вестервальзеде
Вестервальзеде — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Фатиһ (Капаклы)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Капаклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Cäyläw
Cäyläw - cäyge taw kötülege. Başqa törki tellärdä dä süz taralğan (törekçä yaylak, qırımtatarça yayla, qazaqça жайлау). Misal öçen Qırımda cäyläw (yayla) - uñdırışlı tufraqlı yassı tawlıq, kötülek öçen qullanıla.
Ğädättä cäyläw tübäläre oçlı tügel, tübälär buyınça suqmaq yasap bula.
Ğädättä cäyläwdä urman yuq, läkin küp kenä törle ülän üsä.
Кури күла
Кури күла (Kuri küla) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Җамиикебир (Орһангази)
Җамиикебир (Camiikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһангази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Баньи-ди-Лукка
Баньи-ди-Лукка — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Баньо-а-Риполи
Баньо-а-Риполи — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Баньи-ди-Лукка
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Куриста (Йыгева)
Куриста (Kurista) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Гроесбек (Техас)
Гроесбек  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гроесбек шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Лотен
Сен-Лотен (Saint-Lothain) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,33 км².
Искәрмәләр
Сен-Лотен
Яңа Казанка (Кырмыскалы районы)
Яңа Казанка — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453023, ОКАТО коды — 80235820011.
Баньоне
Баньоне — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Краку-Теюлуй
Краку-Теюлуй — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4002
NGC 4002 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
NGC 4001
NGC 4001 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Хатанга култыгы
Хатанга култыгы (Хатангский залив) — Лаптевлар диңгезендә бер култык. Озынлыгы 200 км, киңлеге 50 киломерга кадәр, тирәнлеге 29 метрга кадәр. Су күтәрелешләре 1,4 метрга кадәр. Ярлары биек, текә һәм телгәләнгән. Ел дәвамында диярлек бозлар белән капланган.
Яр буеның зуррак өлеше Красноярск краена, кечерәк өлеше Саха Җөмһүриятенә карый.
Җамиикебир (Бүньян)
Җамиикебир (Camiikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Бүньян илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фатиһ (Муратлы)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Муратлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Краудер (Оклахома)
Краудер  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Лу (Юра)
Сен-Лу (Saint-Loup) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,58 км².
Искәрмәләр
Сен-Лу (Юра)
Екс-ан-Ерньи
Екс-ан-Ерньи — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Куриста (Кастре)
Куриста (Kurista) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 4003
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Барберино-Валь-д'Эльса
Барберино-Валь-д'Эльса — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сафалы (Чичекдагы)
Сафалы (Safalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Чичекдагы илчесенә караган бер авыл (köy).
Вестергеллерзен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гроувс (Техас)
Гроувс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гроувс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түбән Тимкә
Түбән Тимкә — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453028, — 80235823002.
Краловец
Краловец — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамиикебир (Коҗасинан)
Җамиикебир (Camiikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Camiikebir, Kocasinan Camiikebir, Kocasinan
Барберино-ди-Муджелло
Барберино-ди-Муджелло — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фатиһ (Челтик)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Челтик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Куристе
Куристе (Kuriste) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 4004
NGC 4004 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Екс-ан-Иссар
Екс-ан-Иссар — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Гроувтон (Техас)
Тарихы
Гроувтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красна (Васлуй)
Красна — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Биббона
Биббона — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Курису (Һииумаа)
Курису (Kurisu) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Сен-Люписен
Сен-Люписен (Saint-Lupicin) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,54 км².
Искәрмәләр
Сен-Люписен
Кремлин (Оклахома)
Кремлин  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4005
NGC 4005 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Биббьена
Биббьена — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
NGC 4005
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Биббьена
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вестертимке
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сафран (Ялова)
Сафран (Safran) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Ялова иле Ялова илчесенә караган бер авыл (köy).
Грювер (Техас)
Грювер  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грювер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красна (Горж)
Красна — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Җамикебир (Ментеше)
Җамикебир (Camikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Красна (Горж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салҗыгыт (Мәчетле районы)
Салҗыгыт — Башкортстанның Мәчетле районында урнашкан авыл.
ᴨyчтьı индексы — 452550, — 80242815002.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 266 кешенең яшәве мәгълүм.
Борго-а-Моццано
Борго-а-Моццано — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 4006
NGC 4006 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сен-Мор (Юра)
Сен-Мор (Saint-Maur) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Искәрмәләр
Сен-Мор (Юра)
Иске Кыешкы
Иске Кыешкы — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Фатиһ (Эрегъли)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иске Кыешкы
ᴨyчты индексы — 453028, — 80235823005.
Кромвелл (Оклахома)
Кромвелл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гудлоу (Техас)
Гудлоу  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гудлоу шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борго-Сан-Лоренцо
Борго-Сан-Лоренцо — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Красна (Ковасна)
Красна — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нургыйса Тлендиев
Нургыйса Тлендиев (Нургыйса Атабай улы Тлендиев, ) — казакъ композиторы, дирижер, думбырачы. ССРБ (1984), Казакъстан ССР (1975) халык артисты. Казакъстанның Халык Каһарманы (1998). Казакъстанның Дәүләт премиясе лауреаты (1978).
Тәрҗемәи хәле
1925 елның (1927 ) 1 апрелендә  РСФСР Алматы өлкәсе Или районы Шиликимер авылында туган. Әтисе Атабай атаклы көйче булган, әнисе Салиха гармунда уйнаган. Кечкенәдән думбырада уйнаучы Нургыйсага, нотага өйрәнү өчен дип, әнисе 5 яшендә беренче пианино сатып алып биргән.
1934 елда, Нургыйсаның уйнавын тыңлап, сокланган казакъ композиторы Әхмәт Жубанов аны үзе укыткан музыка укуханәсенә укырга чакыра.
12 яшендә думбырачылар ансамблендә (соңыннан Курмангазы исемендәге халык уен кораллары оркестры) думбырачы, 14 яшендә дирижер ярдәмчесе була.
Бөек Ватан сугышында катнаша, Курскидан Берлинга барып җитә, өч мәртәбә яралана, «Батырлык өчен», «Берлинны алган өчен» медальләре белән бүләкләнә. 1945 елның октябренда Казакъстан ССР хөкүмәте соравы буенча хәрби хезмәттән азат ителә.
Курмангазы исемендәге Казакъ дәүләт консерваториясенең халык уен кораллары факультетында укый. Мәскәү дәүләт консерваториясенең дирижерлык факультетын (Н. Аносов курсы) тәмамлаган (1953).
Иҗаты
Н. Тлендиев казакъ музыка мәдәниятендә якты эз калдырган шәхес. Ул төрле жанрдагы 500 музыка әсәре: җырлар («Qustar a'ni»/ Кошлар җыры), көйләр (атаклы «A'lqi'ssa»/ Әлкыйсса), романслар, увертюралар, поэмалар, кантаталар, опералар, балет авторы. 40 пьесага, 20 кинофильмга музыка язган: М. Әүэзов, Ш. Айманов, Т. Ахтанов, А. Таҗибаев пьесалары, «Kyz Jibek» («Aqqy'» (Аккош) көе), «Ki'ly kezen», «Menin' atym Qoja» (Минем атым/ исемем Хуҗа), «Алпамыш мәктәпкә бара», «Далада куу» («Mahambet»/ Мәхәббәт саундтрегы) фильмнары, «Qarlyg'as'tyn' qui'ryg'y nege ai'yr», «Aqsaq qulan» мультфильмнары. Казакъ опера һәм балет сәнгатен үстерүгә сизелерлек өлеш кертә. «Ортеке» һәм «Достық жолымен» (Дуслык юлы белән) балетларына партитуралар (Лев Степанов белән берлектә), «Алтын таулар» операсы (Котдүс Кужамьяров белән берлектә, 1960), халык уен кораллары оркестры өчен «Ата толғауы»  поэмасын  яза.
Ayu Taw
Ayu Taw yäki Ayu Dağ (qırımtatarça Ayuv Dağ, urısça, ukrainça Аю-Даг) - Qırım yarımutrawınıñ könyaq yarında, Aluşta şähär bülgese häm Yalta şähär bülgese çigendä urnaşqan taw. Bieklege - 577 m d.ö. Taw cäyläwe tönyaq-könbatış yünäleşendä 2400 metrğa suzılğan, 2-2,5 km diñgezgä çığıp tora.
Нургыйса Тлендиев
Иҗаты
«Ақ құсым», «Куа бол», «Көңілді бикеш» җырлары хатыны Дарига Тлендиевага багышланган.
Ayu Taw
Ayu Taw kompleksı - tabiğät saqlaw kompleksı.
Нургыйса Тлендиев
«Отырар сазы»
1982 елда Казакъ дәүләт филармониясе каршында эшләп килүче тәҗрибә ансамбле (җитәкчесе Булат Сарыбаев) базасында «Отырар сазы» халык уен кораллары оркестры төзи. Элегрәк язылган көйләрне оркестр өчен яңадан яза, Отырар шәһәрен казыганда табылган уен кораллары (мәсәлән, саз сорнай, сыбызгы, шанкубыз) оркестрда өр-яңадан яңгыраш ала. 1984 елда оркестр Мәскәүдә, Пётр Чайковский исемендәге залда рус, казакъ, татар халык көйләреннән төзелгән программа белән уңышлы чыгыш ясый. Вьетнам, Төркия, Төньяк Корея, Алманиядә гастрольләрдә була. 2009 елдан оркестрның (Н. Тілендиев атындағы Академиялық фольклорлы-этнографиялық "Отырар сазы" оркестрі) сәнгать җитәкчесе - кызы Динара (Динзөһрә) Тлендиева.
Ayu Taw
Taw tübäsendä Qırım naratı, imän, miläş, küg ağaç, qorıçağaç, öräñge h.b. üsä.
Xaywannar arasında Ayu Tawda tölkelär, barsıqlar, susarlar, kerpelär, quyannar, tiennär, keçe kimerüçelär, yarqanatlar häm başqa imezüçelär törläre oçrıy.
Ayu Taw qıyasında aqçarlaqlar, siräkräk baqlannar oyalıylar. Urmanda yabalaq, tuqran, pesnäk, çıpçıq, urman kügärçene, kükşä, miläş çıpçığı tora. Söyrälüçelär arasında tuzbaş, poloz, kältä bar.
Курла
Курла (Kurla) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Вестерхольт
Вестерхольт — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фатиһ (Ылгын)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җамикебир (Шаркөй)
Җамикебир (Camikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Шаркөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Курна
Курна (Kurna) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Еку-Сен-Мен
Еку-Сен-Мен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Сахилкөй (Пазар)
Сахилкөй (Sahilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Сихонкино
Сихонкино — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453029, — 80235823006.
Җамикебир (Эмиргази)
Җамикебир (Camikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эмиргази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 4007
NGC 4007 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Красна (Селаж)
Красна — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гудрич (Техас)
Гудрич  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гудрич шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мария Клёнова
Клёнова Мария Васильевна (1898—1976) — совет геологы, геология-минералогия фәннәре докторы, ССРБ-да диңгез геологиясенә нигез салучыларның берсе.
Биографиясе
Клёнова Мария Васильевна 1898 елның 31 июлендә (12 августында) Иркутск шәһәрендә эшче Василий Дмитриевич һәм фельдшер Раиса Наумовна гаиләсендә туган.
Буджано
Буджано — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Мария Клёнова
Биографиясе
1925 елдан нче елда ССРБ Фәннәр академиясенең океанология институтында өлкән тикшеренүче булып эшли.
Буджано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мария Клёнова
Биографиясе
М. В. Клёновага 1937 елда диңгезе геологиясе өлкәсендә профессор дәрәҗәсе бирелә һәм Югары Аттестация Комиссиясенең 1937 елның 11 маендагы карары белән диссертация якламыйча геология-минералогия фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсе бирелә. Ул үзенең тикшеренүләре нигезендә диңгез төбе картасы төзү методикасын эшли. Шушы методика буенча һәм М. В. Клёнова җитәкчелегендә Баренц, Ак, Каспий һәм башка диңгезләрнең 150-нән күчү диңгезе төбе картасы төзелә.
Бөек Ватан сугышы вакытында Кызыл Армия Гидрометеорологик хезмәте баш идаралыгының Дәүләт гидрология институты Диңгезе бүлеге Диңгезе геологиясе бүлеге начальнигы булып эшли. М. В. Клёнова җитәкчелегендә хәрби-диңгез флоты өчен 200-ләп махсус карталар һәм атласлар төзелә. Ул берничә тапкыр Төньяк һәм Кара диңгез флотларында чыга, анда уку әсбаплары төзү өстендә эшли, подводниклар лекцияләр укый.
М. В. Кленова ССРБ Фәннәр Академиясенең күп кенә диңгезе экспедицияләрендә катнаша: Каспийга, Арктикага (Яңа Җир, Шпицберген, Франц-Иосиф Ере), Беренче совет антарктида экспедициясендә катнаша. Ул елгаларда, диңгезләрдә һәм океаннарда утырма токымнарны тикшерү үткәрә, Россия диңгезе геологиясенә нигез төзәүче дип исәпләнә
Клёнова Мария Васильевна 1976 елның 6 августында Мәскәүдә вафат була.
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
- 1943 — "Хезмәт Кызыл Байрак" ордены.
- 1951 — Ленин ордены
- 1962 — И. М. Губкин исемендәге бүләк "«Геологической строение проводного склона Каспийского моря» монографиясенең төп авторларына" (В. Ф. Соловьев һәм Н. С. Скорняков белән автордашлыкта.)
- 1969 — РСФСР-ның атказанган фән һәм техника эшмәкәре исеме;
Фатиһ (Карапынар)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Карапынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мария Клёнова
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
- 1975 — «Почёт Билгесе» ордены
Буонконвенто
Буонконвенто — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Гукс (Техас)
Гукс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Буонконвенто
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гукс (Техас)
Тарихы
Гукс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Морис-Крийа
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20,79 км².
Искәрмәләр
Сен-Морис-Крийа
Madrid-Baraxas Adolfo Suares isemendäge hawa alanı
Madrid-Baraxas Adolfo Suares isemendäge hawa alanı (ispança Aeropuerto Adolfo Suárez, Madrid-Barajas) (IATA: MAD, ICAO: LEMD) — İspaniä başqalası Madrid şähäreneñ töp xalıqara hawa alanı.
Hawa alanı Madrid şähärendä, üzäk mäydannan 14 çaqrım yıraqlıqta urnaşqan.
Купертон (Оклахома)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Madrid-Baraxas Adolfo Suares isemendäge hawa alanı
Hawa alanında 4 terminal bar, 2004 yılda açılğan 4-nçe terminal dönya iñ ere terminallarınıñ berse.
NGC 4008
NGC 4008 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Madrid-Baraxas Adolfo Suares isemendäge hawa alanı
Baraxas hawa alanı İberiä yarımutrawı qala Awrupa häm Latin Amerikası belän bäyli.
NGC 4008
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Madrid-Baraxas Adolfo Suares isemendäge hawa alanı
Iberia Airlines hawa şirkäte öçen töp hawa alanı.
Transport
Hawa alanına metro belän, timer yul belän häm avtobuslar yärdämendä kilep citep bula.
Курна (Виру-Нигула)
Курна (Kurna) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Лидия Литвяк
Лидия (Лилия) Владимировна Литвяк - (18 август 1921 — 1 август 1943), рус совет очучысы-истребителе, авиация звеносы командиры, гвардия кече лейтенанты, Советлар Берлеге Герое (1990). ВЛКСМ әгъзасы. Үлгәннән соң 1943 елда лейтенант, 1990 елда өлкән лейтенант дәрәҗәсе бирелә.
Биографиясе
Лидия (Лилия) Лиля 1921 елның 18 августында Мәскәүдә туган.
14 яшеннән аэроклубта шөгыльләнә. 15 яшендә инде ул үз аллы тәүге очышын ясый. Херсон авиация очучы мәктәбеннән соң Калинин аэроклубында эшли. 45 очучы әзерли.
1941 елның октябрендә Мәскәү Коминтерн хәрби комиссариаты тарафыннан армияга чакырыла. 1942 елда 586 нчы истребительләр авиациясе полкына, «Хатын-кыз авиаполкына» алына. ЯК-1 истребителен үзләштерә. Беренче хәрби очышын Сарытау күгендә ясый. 1942 елның авгусында төркемдә немец Ю.-88 бомбардировщигын бәреп төшерә. Сентябрьдә 437-се истребитель авиацион полкына күчерелә (287-се истребительләр авиациясе дивизиясе, 8-се һава армиясе, Көньяк-Көнчыгыш фронт).
14 сентябрьдә икенче хәрби очышында Сталинград өстендәге Ю-88 бомбардировщигын һәм Me-109 истребителен бәреп төшерә. Me-109 очучысы немец бароны, һавада 30 җиңү яулаган, Рыцарь тәресе кавалеры лейтенант Ганс Фусс булган. 27 сентябрьдә 30 метрлык дистанциядан һава сугышларында Ю-88 истребителен бәреп төшерә. Соңыннан Раиса Викторовна Беляева белән парда Me-109 самолетын бәреп төшерә.
Бу вакытта Лидиянең самолетының капотында аның соравы буенча ак лалә чәчкәсе төшерелә, һәм Литвяк «Сталинградның ак лаләсе» кушаматы ала, һәм «Лилия» аның радио чакыруы була.
1943 елның июль азагында — август башында Донбасска юлны каплап торган Миус елгасы ярында немец оборонасын өзү буенча каты сугышлар бара. 1943 елның 1 августында Лидия 4 тапкыр хәрби очыш ясый, аның барышында шәхсән дошманның ике самолетын һәм төркемдә бер самолетын бәреп төшерә. Дүртенче очыштан кайтмый.
Дивизия командованиесе Лидия Литвякны Советлар Берлеге Герое исеменә әзерли, әммә очучы немецларга әсирлеккә төшкән дигән имеш-мимешләр була, һәм тәкъдим итү кичектерелә (икенче версия буенча, Советлар Берлеге Герое исеменә хәбәрсез югалганнарны тәкъдим итмиләр).
Сугыштан соңгы елларда полкташлары югалган очучыны эзләүләрен дәвам итә. Очраклы гына Донецк өлкәсе Шахтер районының Дмитровка авылында туганнар каберлегендә табыла. Аның гәүдәсен Кожевня утары янында урындагы малайлар таба һәм «Билгесез очучы» кебек аны Дмитровка авылында 1969 елның 29 июлендә туганнар каберлегендә җирлиләр.
ССРБ Президенты 1990 елның 5 майында Лиля Лидия Владимировнага үлгәннән соң Советлар Берлеге Каһарманы исемен бирү турындагы указга кул куя. ССРБ Президенты 1990 елның 5 майында Лиля Лидия Владимировнага үлгәннән соң Советлар Берлеге Герое исемен бирү турындагы указга кул куя. «Алтын Йолдыз» медале (№ 11616) һәлак булган героиняның туганнарына саклау өчен тапшырыла.
Екуавр
Екуавр — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Җамикебир (Эрегъли)
Җамикебир (Camikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Красна-дин-Дял
Красна-дин-Дял — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бути (Италия)
Бути  — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фатиһ (Сарайөнү)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сарайөнү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вестерштеде
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балта (Кырмыскалы районы)
Балта — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453029, — 80235823007.
Курнувере
Курнувере (Kurnuvere) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Сахилкөй (Алмус)
Сахилкөй (Sahilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Алмус илчесенә караган бер авыл (köy).
Бучине
Бучине — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Җамикебир (Кулу)
Җамикебир (Camikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бучине
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Екур-Сен-Кантен
Екур-Сен-Кантен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Красналеука
Красналеука — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4009
NGC 4009 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Гьюз-Спрингс (Техас)
Гьюз-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курси (Куусалу)
Курси (Kursi) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Отвиль-сюр-Фьер
Отвиль-сюр-Фьер (Hauteville-sur-Fier) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Рюмийи кантонына карый.
Югары Тимкә
Югары Тимкә — Башкортстанның Кырмыскалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453029, ОКАТО коды — 80235823008.
Отвиль-сюр-Фьер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,90 км².
Искәрмәләр
Отвиль-сюр-Фьер
Лавленд (Оклахома)
Лавленд  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 4010
NGC 4010 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Креведия
Креведия — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сено (Юра)
Сено (Senaud) — Франциянең Юра департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,06 км².
Искәрмәләр
Сено (Юра)
Гьюитт (Техас)
Гьюитт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гьюитт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җамикебир (Герменҗык)
Җамикебир (Camikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пасси (Югары Савойя)
Пасси (Passy) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Мон-Блан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 80,03 км².
Искәрмәләр
Пасси (Верхняя Савойя)
Бьентина
Бьентина — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вальи-Сотто
Вальи-Сотто — Италиянең Тоскана төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Курси (Пылтсамаа)
Курси (Kursi) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Si Cinpiñ
Si Cinpiñ (qıtayça 習近平, pinyin Xí Jìnpíng) (1953, Fulin öyäze, Şensi wiläyäte) - Qıtay däwlät häm säyäsät eşleklese. Qıtay Kommunistik firqäse general' särqätibe (2012 yıldan), Qıtay Xalıq Cömhüriäteneñ Räise (2013 yıldan), Üzäk xärbi şurasınıñ räise (2012).
Фатиһ (Юнак)
Фатиһ (Fatih) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Юнак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Si Cinpiñ
Tormış yulı
1953 yılda Fulin öyäzendä dönyağa kilä, milläte buyınça - xän. Ätise Mao Tzıduñ tarafdarı bulğan.
2008 yılğa qädär QXC Räise urınbasarı, 2010 yıldan alıp Üzäk xärbi şura räise urınbasarı.