cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тлалчичилтипан Нуево (Хосе Хоакин де Эрера)
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
IC 4501
IC 4501 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Флае
Флае (Fláje) — Чехиянең Устецк крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ченгел (Пынарбашы)
Ченгел (Çengel) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Пынарбашы илчесенә караган бер авыл (köy).
Бандонио (Торино)
Бандонио  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Йиндице
Йиндице (Jindice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Караой (Актүбә өлкәсе)
Караой (Қараой) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Креато (Фиренца)
Креато  — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Креато Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яйлаҗы (Сарыз)
Яйлаҗы (Yaylacı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Патерностро
Патерностро — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бандуани (Верона)
Бандуани  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Патерностро
Географиясе
Патерностро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Бандуани (Верона)
Географиясе
Бандуани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Патерностро
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бандуани (Верона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 4502
IC 4502 —  чикләрендә урнашкан.
Эль Педрегал, Ранчо (Тепезала)
Эль Педрегал, Ранчо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
Ла Сидра (Атояк де Алварез)
Ла Сидра — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Сидра Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Синья (Белуно)
Географиясе
Синья Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
CLEC3A
CLEC3A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Хорхе Кареньо (Сан Мигел де Альенде)
Хорхе Кареньо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Хорхе Кареньо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Стевия
300px|thumb|right|Баллы үлән чәчкәләре
Сте́вия (Stévia) — үсемлек, күпъеллыкларның Астралыларларның ыругы. Үзәк һәм Көньяк Америкада үсеп утыручы 150 чамасы үлән һәм куаклык төре билгеле.
Флеки
Флеки (Fleky) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Стевия
Стевия – күпьеллык үсемлек. Ул орлыктан, ботактан үрчи. Үсеп китү өчен оптималь температура – 22-28 градыс. Җәй азагында тулы үсешкә ирешә һәм тиз шиңә. Безнең шартларда аны, үсенте ясап, берьеллык рәвешендә үстерәләр (помидор кебек, мәсәлән). Стевия Көньяк Америкада, Япониядә, Кытайда, Бөекбританиядә актив игелә. Стевия белән сәүдәнең 40 проценты – японнар кулында. Алар аны азык-төлек продуктларының 50 процентына кушалар, чи килеш тә күп кулланалар.
Стевиянең яфрагы шикәрдән 300 мәртәбә баллырак.
Татлылыкның сере шунда – бу үсемлектә стевиозид бар. Ә стевиозид составында – глюкоза, сахароза, стевиол һ.б. кушылмалар. Стевиозид – иң татлы табигый продукт, аннан да баллырак нәрсә дөньяда юк. Шикәрдәге кебек зыянлы калорияләр һ.б. булмаганлыктан, стевиозид диабет, симезлек чирләрдән интегүчеләргә дә, сәламәт кешеләргә дә шикәрне алыштыру буларак хезмәт итә ала.
Стевия Русиягә 1934 елны тамыр җәя, ләкин таралып китә алмый. СССР таркалганнан соң гына Воронеждагы Шикәр һәм чөгендер фәнни-тикшеренү институтында «Рамонская сластена» сорты чыгарыла.
Урта полосада стевия үсенте ясап, берьеллык культура итеп үстерелә. Уңышны (яфрагын) куак чәчәк ата башлагач җыялар.
Стевия балалардагы диатез һәм аллергияләрне дәвалый. Ул гастрит, җәрәхәт (язва), атеросклероз, бавыр һәм бөер чирләре белән авыручыларга файдалы. «Баллы үлән» кариес һәм гөмбә инфекцияләрен бетерергә булыша, себорея, дерматит, бетчәгә каршы көрәшүче чара булып та хезмәт итә.
Тикшеренүләр
Гадәттә шикәрне алыштыргыч буларак синтетик шикәрне алыштыргычлар (иң таралган аспартам, сахарин, сукламат) һәм табигый шикәрне алыштыргычлар (фруктоза, ксилит, сорбит) кулланыла. Стевия үләне шикәрдән 10-15 тапкыр татлырак (стевия сыгынтысы 100-300 баллырак) була.
Стевиядән тыш барлык шикәрне алыштыргычлар сәләмәткә зыян китерә ала. Киресенчә стевия иммунитет ныгыта, артериаль басымны нормага китерә, паразитларны бетерә.
Япониядә стевия шикәрне алыштыргыч буларак киң кулланыла, ләкин АКШта кайбер каршылыклы тәҗрибәләрдә стевия мутоген икәне күрсәтелгән.
Флеки
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Караой (Балкаш районы)
Караой (Қараой) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
IC 4503
IC 4503 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Патиньо (Маса-Карара)
Патиньо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Патиньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Йиндржихов (Брунтал)
Йиндржихов  (Jindřichov) — Чехиянең Моравия-Силезия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Кребини (Алесандрия)
Кребини  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кребини Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Эсмералда (Пенхамо)
Ла Эсмералда — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Эсмералда Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Тлалчоковите (Хуан Р. Эскудеро)
Географиясе
Тлалчоковите Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
IC 4504
IC 4504 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Бандуц (Удине)
Бандуц  — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
CLEC3B
CLEC3B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ченгелкае (Амасья)
Ченгелкае (Çengelkayı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
Бандуц (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Караой (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)
Караой (Қараой) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
IC 4505
IC 4505 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Синьянесе (Пистоя)
Синьянесе — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Синьянесе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Яйлаҗык (Артуклу)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Артуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фойтка
Фойтка (Fojtka) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синьянесе (Пистоя)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фойтка
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Урмай җәмигъ мәчете
Урмай җәмигъ мәчете, Рәхимулла хәзрәт Минһаҗетдинов исемендәге мәчет, шулай ук Урта мәчет, Әл-Кәүсәр (Урмаел мичĕт, Соборная мечеть села Урмай) ― Чуашстанның Комсомол районы Урмай авылында урнашкан ислам гыйбадәтханәсе. Чуашстан мөселманнары Диния нәзарәтенең Урмай мөхтәсибәте карамагында. Мәчетнең беренче имамы Рәхимулла хәзрәт Минһаҗетдинов исемен йөртә. Мәчетнең хәзерге Имам-хатибы – Хәмидулла хәзрәт Минһаҗетдинов (Миначетдинов).
Тарих
Урмай авылында өч мәчет гамәлдә:
Урмайда 2010 ел мәгълүматы буенча, 2889 кеше яшәгән (1449 ир-ат, 1440 хатын-кыз).
Төзекләндерү
2014 елда мәхәллә кешеләре, бина эчендә дин тотучыларга урын җитмәү сәбәпле, мәчетнең мәйданын арттыру өчен, иске бинаны реконструкцияләү турында карар кабул иткәннәр. Цокольне, тарих символы буларак, үзгәрешсез калдырырга булганнар. 8 елга якын җирле халык һәм меценатлар ярдәме белән мәчетне реконструкцияләү бара.
Төзекләндерелгән Җәмигъ мәчетен ачу Идел буе Болгар дәүләтендә Ислам динен кабул итүгә 1100 ел тулуга багышланган. Мәчетнең иске (икенче) бинасы 1990 елның 25 маенда, нәкъ менә Идел буе Болгар дәүләтендә ислам динен кабул иткән көнне төзелгән булган.
2022 елның 1 июлендә яңартылган мәчетне ачу тантанасында Чувашия Республикасы Башлыгы Олег Николаев, Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов, Россия мөселманнары Дини җыены рәисе, Чувашстан мөфтие Альбир хәзрәт Крганов, БТК Милли Шура рәисе Васил Шәйхразиев, Пенза өлкәсе мөфтие Әбүбәкәр хәзрәт Юнкин, ХМАО-Югра мөфтие Таһир хәзрәт Саматов, Луганск Халык Җөмһүрияте МДН мөфтие Илдар хәзрәт Гамбәров, Чуашстан МДН рәисе Мансур хәзрәт Хәйбуллаев катнашкан. .
Рәхимулла Минһаҗетдинов исемендәге (әлеге мөселман гыйбадәтханәсенең беренче имамы) Урмай җәмигъ мәчете территориясендә халык өчен ял итү һәм йөрү зонасы барлыкка килгән.
Йиндржихов (Велка Битеш)
Йиндржихов  (Jindřichov) — Чехиянең Высочина крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Патиси (Падова)
Патиси — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Патиси Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рус мөселманнарының милли оешмасы
Рус мөселманнарының милли оешмасы (Национальная организация русских мусульман, НОРМ) ― ислам динен тотучы этник русларны берләштерүче иҗтимагый оешма. 2004 елда нигезләнгән.
Тарих
Рус мөселманнарының милли оешмасын нигезләү турында 2004 елның июнендә Омскида «Рус мөселманнары оешмасы» съездында игълан ителә. Съездда «Давгат әл-Ислами» (Омск), Рус мөселманнарының Царевококшайск җәмгыяте (Йошкар-Ола), «Бану Зөлкарнайн» рус мөселманнары җәмгыяте (Мәскәү), «Ихлас» рус мөселманнарының мәдәни үзәге (Алма-Ата) мөселман җәмгыятьләре берләшә. Съезддан соң берничә көн дәвамында аны оештыручылар әлеге вакыйга турында игълан итеп, берничә басма ММЧда һәм Россиянең һәм дөньяның әйдәүче ислам интернет-ресурсларында киң мәгълүмат бирә. «Известия» дә узган матбугат конференциясендә НОРМ лидерлары «Россияне коткару мөмкинлеге һәм этник руслар өчен рухи перспектива – бары тик Исламда гына», дип белдерә. НОРМчылар сүзләренчә, аларның максатларының берсе — яңа «субэтнос» ― рус мөселманнары субэтносын формалаштыру.
Оешманың беренче җитәкчеләре Тарас (Габделкәрим) Черниенко, Анатолий (Әбу Талиб) Степченко була, алга таба беренче позицияләргә Дмитрий (Әмир) Мавров һәм Вадим Сидоров (Харун әр-Руси) чыга.
Оешма эшли башлаганда оешма җитәкчелегенең бер өлеше белән элеккеге православие рухание А. В. Полосин арасында конфликт була. А. В. Полосин белән конфликтлар туктатылганнан соң, ул 2006 елның февралендә рәиснең беренче урынбасары (1нче наиб) вазыйфасына билгеләнә.
2005―2006 елларда оешмадан Т. Черниенко җитәкчелегендәге шигыйлар өлеше киткән. 2006 елның декабрендә НОРМ шурасы оешмадан шигый секциясен төшереп калдырырга һәм бары тик Сөнни исламын һәм Мәлики мәзһәбен генә тотарга дигән карар чыгара. Россиядә Мәлики мәзһәбе турында мәгълүмат һәм белем тарату өчен НОРМның Мәлики үзәге булдырыла. НОРМ идарәсе түбәндәге составта раслана:
Оешмадан А. Степченконың конструктиврак линия тарафдарлары чыккач, анда, нигездә, В. Сидоров тарафдарлары гына кала.
2007 елда НОРМчылар Россиядә Мәлики мәзһәбен үстерәчәкләрен белдерә. Алар фикеренчә, бу мәзһәб (ислам хокукый мәктәбе) рус мөселманнары җәмгыятен төзү өчен идеологик нигез булып тора. Нәкъ шул вакытта НОРМ җитәкчеләренең Көнбатыш илләрендә Мәлики мәзһәбе турында вәгазьләр белән шөгыльләнүче, мөселмаган булмаган милләт вәкилләреннән оешкан вак неофит җәмгыятьләрне берләштерүче «Мирабитун» халыкара берләшмәсе белән беренче элемтәләре барлыкка килә.
Исламга рус милләтчеләре мохитеннән килгән функционерлар (шул исәптән яңа мәҗүсиләр хәрәкәтләреннән) яңа рус мөселманнарын Россиянең традицион ислам халыклары вәкилләренә каршы куярга, шулай ук яңа мөселманнарны гомуми мөселман мохитеннән аерырга һәм моның өчен аерым структуралар булдырырга омтыла. НОРМ җитәкчеләренең Россиядә моңарчы күренмәгән Мәлики мәзһәбен сайлаулары да шуны раслый.
2005―2006 елларда НОРМ җомга намазларын үткәрү өчен биналарны арендага ала. 2011 елның 27 декабрендә НОРМ җитәкчеләре Россиянең бәйсез мөселман җәмәгать эшлеклеләре тарафыннан, берләшү һәм Россия гражданлык каршылыгы хәрәкәтенең мөселман өлеше таләпләре платформасы буларак, Ислам гражданлык хартиясенә (Исламская Гражданская Хартия) кул кую инициативасы белән чыга. Шул вакытта, кайбер затлар үзләренең НОРМнан читләшүләре турында белдерә, аны Россиядә «төсле революция» оештырырга һәм «рус исламын дискредитацияләргә» омтылуда гаепли. Алар арасында оешмада әгъзалеген туктату турында белдергән Али Вячеслав Полосин һәм соңрак Исламнан чыккан, Иске йолалыкка күчкән Сергей Маркус та була.
Социологлар мәгълүматларына караганда, яңа рус мөселманнарының күбесе әлеге оешмага керми.
Тәнкыйть
2006 елда мөфти Нәфигулла Әширов НОРМны «рус шовинизмы» өчен гаепли.
2013 елда дин белгече Р. А. Силантьев НОРМ җитәкчеләренең эшчәнлекне дәвам итү өчен Россия Федерациясеннән чит илгә китәргә карар кылуын шәрехләп, болай дип билгеләп үтә: «''Мин иптәш Сидоров белән тулысынча килешкән сирәк очрак бу. Чыннан да, рус ваһһабичыларына нигә кяфир Россиясендә яшәргә һәм „канлы гэбня“ явызлыгыннан җәфаланырга кирәк ди, дөньяда хәлифәт, әмирлек яки хәтта алар яраткан рус негритюды төзергә мөмкин булган шулкадәр матур илләр барында ? Әфганстан, Пакистан, Гыйрак һәм Сомалида аларны күптән көтәләр''».
Синьяно (Маса-Карара)
Географиясе
Синьяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кребио (Леко)
Кребио  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кребио Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эль Пикачо, Ранчо (Агваскальентес)
Эль Пикачо, Ранчо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
CLEC4E
CLEC4E —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Караой (Җамбыл өлкәсе)
Караой (Қараой) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Ченгелкөй (Дерэли)
Ченгелкөй (Çengelköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Дерэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Бандьера-Сетима (Пяченца)
Бандьера-Сетима  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бандьера-Сетима Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
IC 4506
IC 4506 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Ла Сидра (Ахучитлан дел Прогресо)
Ла Сидра — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Сидра Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Кревеньо-Роволе (Комо)
Кревеньо-Роволе  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кревеньо-Роволе Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хорхе Улит (Леон)
Хорхе Улит — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Хорхе Улит Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
CLEC4F
CLEC4F —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Фойтов
Фойтов (Fojtov) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Яйлаҗык (Акчаабат)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фойтов
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Эль Пилар (Косио)
Эль Пилар — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
CLEC4G
CLEC4G —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Синьяно (Реҗо Эмилия)
Синьяно — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Синьяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Караой (Эле районы)
Караой (Қараой) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Ла Эсмералда (Ромита)
Ла Эсмералда — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Караой (Эле районы)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Ла Эсмералда (Ромита)
Географиясе
Ла Эсмералда Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Йиндржихов (Градиште)
Йиндржихов  (Jindřichov) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ченгеллер (Эфлани)
Ченгеллер (Çengeller) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Эфлани илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 4507
IC 4507 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Патоне (Тренто)
Патоне — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Патоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Бандьери (Римини)
Бандьери  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Патоне (Тренто)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бандьери (Римини)
Географиясе
Бандьери Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Тламаказапа (Таско де Аларкон)
Тламаказапа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Бандьери (Римини)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тламаказапа (Таско де Аларкон)
Географиясе
Тламаказапа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Патримонияле (Мантова)
Географиясе
Патримонияле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Креверина (Җенова)
Креверина  — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Креверина Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Синьятико (Парма)
Синьятико — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 4509
IC 4509 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Йиндржихов (Лучани над Нисоу)
Йиндржихов  (Jindřichov) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
IC 4510
IC 4510 —  чикләрендә урнашкан.
Ченгеллер (Гөлпазары)
Ченгеллер (Çengeller) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Гөлпазары илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 4510
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Патриньоне (Асколи Пичено)
Патриньоне — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Патриньоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Караой (Күршем районы)
Караой (Қараой) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Яйлаҗык (Вакфыкебир)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Вакфыкебир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фойтова Краш
Фойтова Краш (Fojtova Kraš) — Чехиянең Оломоуц крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
IC 4511
IC 4511 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Крего (Вербано-Кузио-Осола)
Крего  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Крего Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
CLEC4M
CLEC4M —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Эль Пилар, Гранха (Пабельон де Артеага)
Эль Пилар, Гранха — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
CLEC9A
CLEC9A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Синьято (Болцано)
Синьято — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Синьято Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фойтовице (Гержманов)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Сидра (Аютла де лос Либрес)
Ла Сидра — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Сидра Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Патриньоне (Арецо)
Патриньоне — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Патриньоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Көнбагыш
Көнбагыш, айбагар, көнбакты (Helianthus — кояшлы чәчәк) — Астралар гаиләлегеннән үсемлек ыругы. 108 төре бар дип исәпләнә.
Кояш чәчәгенең иң беренче күзгә ташлана торган өлеше бик зур алтын «ромашкасы». «Ромашка» – чәчәкләрдән торган тулы бер колония. Һәрбер көнбагыш башында якынча 1500ләп аерым чәчәк бар. Алар «кәрзиннең» иң кырыенда урнаша һәм үзенә күрә бер такыя сыман булып тора. Нектары юк. Аларның бурычы – җете төсләре белән бөҗәкләрне алдап китерү. Мондый шудырма график серкәләнү өчен бөҗәкләргә генә ышанып ятмаска, ә бәлки чәчәкләргә бер-берсен серкәләндерергә дә мөмкинлек бирә.
Чәчәк кәрзинен тыгыз боҗра итеп яшел яфраклар колачлап алган. Алар алтын чәчәкне салкыннардан да, кирәкмәгән артык дымнан да, корткычлардан да саклыйлар. «Кәрзин» эчен тутыручы чәчәкләр төрлесе төрле «яшьтә». Иң яшьләре – нәкъ уртада, ә кырыйларда картраклары – боларының инде орлыклары өлгереп маташа.
Европага көнбагыш 1510 елда килеп эләгә. Аны Испаниягә Мексикадан алып кайталар һәм башта ул бары тик Мадридның ботаника бакчасында гына үстереләр. Ләкин озак та үтми, «кояш чәчәге»н Европаның башка илләрендә дә үстерә башлыйлар. XVI гасыр азагында ботаник Лобелиус беренче булып көнбагышның тасвирламасын эшли һәм исемен законлаштыра. Шул гомердән бирле Америка «кунагы» хелиантус (грек теленнән гели – кояш, анто – чәчәк) дип атала башлый. Көнбагышның исеме үзен аклый. Чөнки ул иртәдән кичкә кадәр күктәге кояшка йөзе белән борылып, аны озата «йөри».
Россия территориясенә көнбагышның үтеп керүе Петр I исеме белән бәйле, диләр тарихчылар. Өч йөз ел элек ул көнбагышны Россиягә алып кайта һәм кояш чәчәге, бәрәңгедән аермалы буларак, халык арасында бик киң таралыш ала, аны үз итәләр. XVIII гасыр азагына көн-багыш һәр крестьянның бакчасында урын ала, ә орлыгы халык бәйрәмнәрендә, ярминкәләрдә чикләвекләрне дә кысрыклап, иң шәп сатыла һәм сатып алына торган ризыкка әйләнә.
Әле шул елларда ук орлыкларының бик майлы булуына игътибар итә кайбер галимнәр. 1773 елда «Известия» газетасында (аны Россия Фәннәр Академиясе чыгара) «О приготовлении масла из семян подсолнечника» дигән мәкалә басыла. Мәкалә уңаеннан кузгалып киткән бәхәсләрдә шул вакытның абруйлы кешеләре – академик Северин белән агроном Болотов катнашуга карамастан, көнбагыштан май сыгу эше теория булып кына кала. Бары тик 70 елдан соң гына дөньяга көнбагыш мае туа.
1841 елның язында крепостной крестьян Данила Бокарев (граф Шереметевның крепостное) бакчасына көнбагыш утырта һәм җәй азагында аның орлыкларын май сыккычтан чыгарып карыйсы итә. Һәм, гаҗәпләнүенә каршы, искиткеч хуш исле, тәмле май сыгылып чыга: «...какого он никогда не видывал и какого здесь не было в продаже...» дип язып чыга бу искитмәле вакыйга турында «Экономические записки» газетасы.
Шунысы кызык, көнбагыш Россиядән яңадан тарихи ватаны Америкага әйләнеп кайта – бу юлы чәчәк булып түгел, ә бәлки хуш исле шәп май чыганагы булып.
1860 елдан башлап, селекционерлар ХХ гасыр башына көнбагышның инде 30лап бик майлы сортын китереп чыгаруга ирешәләр. Хәзер көнбагыштан 49,3 процент май сыгып алырга мөмкин булган сортлар бар. Галимнәр көнбагышның тамыры белән дә кызыксына. Селекционерлар бу эштә аның якын туганы булган топинамбурны ярдәмгә «чакырганнар». Күп тәҗрибәләрдән соң, топинамбур бәрәңгеле һәм көнбагыш башлы яңа үсемлек китереп чыгарылган. Исеме – «топинсолнечник». Гибрид, шәп азык культурасы буларак, терлекчеләргә бик ошаган, чөнки ул гектардан 80 тонналап яшел масса һәм 35-40 тонна туклыклы «бәрәңге» дә бирә икән.
Көнбагыш мае
Көнбагыш мае — үсемлек маеның төре. Чистартылмаганы — карачкыл төстә, көнбагыш тәме килә, озак сакланса, төбенә юшкын утыра. Чистартылганы ачык төстә, иссез. Аңарда 65 процент липоевая әчелек бар, ул тән күзәнәкләрен яңартуда зур роль уйный. Бу майны салатка, винегретка кушалар, аңарда ит, балык һ.б. кыздыралар. Шулай ук ул маргарин, майонез, консервалар җитештергәндә кулланыла. Башланган шешәдәге майны озак сакларга ярамый. Тәмен кайтарам дип кайната күрмәгез, маегыз әлифкә әйләнәчәк. Көнбагыш маен берничә кат куллану (кыздырганда, мәсәлән) сәламәтлек өчен зыянлы.
Йиндржихов (Пржеров)
Йиндржихов  (Jindřichov) — Чехиянең Оломоуц крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Эсмералда (Сан Мигел де Альенде)
Ла Эсмералда — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Эсмералда Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Хосе Акоста (Вильягран)
Хосе Акоста — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Хосе Акоста Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
CLECL1
CLECL1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ченгелли (Алаплы)
Ченгелли (Çengelli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Алаплы илчесенә караган бер авыл (köy).
Сипичано (Витербо)
Сипичано — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Баненго (Асти)
Баненго  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сипичано (Витербо)
Географиясе
Сипичано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Баненго (Асти)
Географиясе
Баненго Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 4512
IC 4512 —  чикләрендә урнашкан.
Яйлаҗык (Биреҗык)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
IC 4512
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Караой (Караганды өлкәсе)
Караой (Қараой) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Креда (Верона)
Креда  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Креда Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Патриньоне (Пиза)
Географиясе
Патриньоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Йиндржихов (Хеб)
Йиндржихов  (Jindřichov) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Тламакаксияпа (Сочивеветлан)
Тламакаксияпа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Йиндржихов (Хеб)
Демография
Халык саны динамикасы:
Тламакаксияпа (Сочивеветлан)
Географиясе
Тламакаксияпа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Караой (Павлодар өлкәсе)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Эль Пилото, Ранчо (Пабельон де Артеага)
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.