cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ганеша
Киртәләрне юк итүче
Ганеша ул Вигхнешвара яки Вигхнараджа яки Вигхнахарта (Маратхи телендә), ул матди һәм рухи табигатьле Киртәләрнең Ходае. Аңа еш киртәләрне бетерүчегә буларак табыналар, гәрчә традицион рәвештә ул шулай ук тикшерелергә тиеш булганнарның юлында киртәләр куя. Пол Кортрайт әйткәнчә "эшләрнең илаһи схемасында аның биреме, аның дхармасы киртәләрне куярга һәм урнаштырырга. Бу аның махсус территориясе, аның барлыкка килүе сәбәбе."
Кришан билгеләп үткәнчә Ганешаның кайбер исемнәре вакыт узу белән эволюция кичергән күптөрле рольләрне чагылдыра. Шулай да ике функция дә аның характеры өчен әһәмиятле булып кала.
Буддхи (Белем)
Ганеша өйрәнү һәм хәрефләр Ходае булып танылган. Санскрит телендә буддхи хатын-кыз җенесле исем сүзе, аны төрлечә акыл, зирәклек яки интеллект дип тәрҗемә итәләр. Буддхи концепциясе Ганеша шәхесе белән якын бәйләнгән, бигрәк тә Пураник периодта, күп хикәяләрдә аның акыллылыгы һәм акылны яратуы ассызыклана. "Ганеша Пурана"да һәм "Ганеша Сахасранама"да Ганеша исемнәренең берсе "Буддхиприйя". Бу исем шулай ук "Ганеша Сахасранама"ның 21 исемнәре исемлегендә бар, боларны Ганеша бик әһәмиятле дип атый. Прийя сүзе "яратучы" дигәнне аңлатырга мөмкин һәм өйләнү контекстында "гашыйк" яки "ир" дигәнне аңлатырга мөмкин, шулай итеп исем я "Акылны яратучы", я "Буддхиның ире" дигәнне аңлатырга мөмкин.
Аум
Ганеша Һинду мантрасы Аум белән идентификацияләнә, ул шулай ук "Ом" дип языла. "Омкарашварупа" төшенчәсе (Аум аның формасы), Ганеша белән идентификацияләгәндә аның беренчел тавышның шәхес чагылышы булганына ишарә итә. Ганапати Атхарваширса аңа бәйле булуга шәһадәт булып тора. Чинмаянанда аңа бәйле абзацны түбәндәгечә тәрҗемә итә: "Я Ходай Ганапати! Сез (Тримурти) Брахма, Вишну, һәм Шива. Сез Индра. Сез ут Агни һәм һава Вайю. Сез Кояш Сурья һәм ай Чандра. Сез Брахман. Сез (өч дөнья) Бхулока (җир), Антарикша-лока (галәм), һәм Сваргалока (күк). Сез Ом. (Шулай итеп, Сез болар бөтенесе)."
Кайбер тугърылар иконографиядә Ганешаның тәне һәм Дэванагари һәм Тамил теле язуларында Аум формасы белән охшашлыклар күрәләр.
Беренче чакра
Кундалини йога буенча Ганеша Муладхара дигән беренче чакрада яши. Мула "беренчел, төп" дигәнне аңлата; адхара "нигез" дигәнне аңлата. Муладхара чакра ул иң элек Илаһи Көчнең тышка экспансиясенең манифестациясе шуңа нигезләнгән булган принцип. Ганапати Атхарваширса шулай ук бу ассоциациягә шәһадәт булып тора. Кортрайт бу абзацны түбәндәгеч тәрҗемә итә: "Сез даими рәвештә арка сырты нигезендә сакраль үрелмәдә Муладхара Чакрада яшисез." Шулай итеп, Ганешаның һәрбер тереклек иясендә Муладхарада даими яшәү урыны бар. Ганеша барлык чакраларны тота, тәэмин итә һәм шулар белән идарә итә, шулай итеп, "тормыш тәгәрмәчен әйләндерүче көчләр белән идарә итә".
Гаиләсе һәм хатыннары
Гәрчә Ганеша киң Шива һәм Парватиның улы итеп саналса да, Пураналарда аның тууы турында төрле юрамалар бирелә. Кайберәүләрдә ул Парвати тарафыннан барлыкка китерелгән, башкаларда ул Шива һәм Парвати тарафыннан барлыкка китерелгән, башка хикәядә ул серле рәвештә пәйда була да Шива һәм Парвати тарафыннан ачыла яки ул елгага ташланган Парватиның ванна суын эчкән фил башлы Алиһә Малинидан туган.
Гаиләдә тагын аның туганы, сугыш Ходае, Картикея бар, аны шулай ук Сканда һәм Муруган дип атыйлар. Төбәк аермалары аларның тумышлары тәртибен билгелиләр. Төньяк Һиндстанда Сканда олы абыйсы дип әйтәләр, ә Көньякта Ганешаны беренче туган дип әйтәләр. Төньяк Һиндстанда Сканда безнең эрага кадәр 500-енче елдан безнең эраның 600-енче елга бирле әһәмиятле сугыш Ходае булган, шуннан соң аңа табыну кимегән.
Шива Пуранада әйтелгәнчә Ганешаның ике улы: Кшема (уңышлы булу) һәм Лабха (табыш) бар. Бу тарихның төньяк Һиндстан юрамаларында улларын Шубха (уңайлы форсат) һәм Лабха дип атыйлар. 1975 ел Jai Santoshi Maa Һиндстан фильмында Ганеша Риддхи һәм Сиддхига өйләнгән һәм аның Сантоши Ма дигән кызы булган, ул канәгатлек Алиһәсе булган. Бу тарихның Пураник нигезе юк, әмма Анита Раина Тхапан һәм Лоренс Коэн Сантоши Маның культын Ганешаның популяр Ходай буларак эволюциясенең шәһадәте буларак күрәләр.
Табыну һәм фестивальләр
Ганешага күп дини һәм дөньяви чараларда табыналар, бигрәк тә нәрсәнедер башлап җибәргәнгә кадәр, мәсәлән, машинаны сатып алганда яки яңа бизнес ачканда. K.N. Somayaji says, "there can hardly be a [Hindu] home [in India] which does not house an idol of Ganapati. ... Ganapati, being the most popular deity in India, is worshipped by almost all castes and in all parts of the country". Тугърылар ышануы буенча Ганеша канәгать булса, ул афәтләр түгел, ә уңыш, муллык һәм саклау бирә.
Ганешага барлык деноминация Һинд дине тарафдарлары табыналар - догалар башында, әһәмиятле башлауларга кадәр һәм дини церемонияләр вакытында. Биючеләр һәм музыкантлар, бигрәк тә Көньяк Һиндстанда Бхаратнатьям биюе кебек тамашаларны Ганешага дога белән башлыйлар. Еш "Ом Шри Ганешайя Намах" (Ом, Нурлы Ганешага сәлам) кебек мантралар еш кулланыла. Ганеша белән ассоциацияләнгән иң әһәмиятле мантраларның берсе "Ом Гам Ганапатайе Намаха" (Ом, Рухлар Ходаена Сәлам).
Тугърылар Ганешага еш модака һәм ладду кебек татлы әйберләр тәкъдим итәләр. Аны еш татлы әйберләр белән савыт ("модакапатра") белән сурәтлиләр. Кызыл төс белән тәңгәлләштерелгәнгә күрә, аңа еш кызыл сандал агачы пастасы белән табыналар (рактачандана) яки кызыл чәчәкләр белән. Аңа табынуда (дурва) үләне (Cynodon dactylon) һәм башка материаллар шулай ук киң кулланыла.
Ганеша Чатуртхи
Ел саен үткәрелә торган фестивальдә Ганешага ун көн дәвамында дан җырлана, ул Ганеша Чатуртхи белән башлана, бу гадәттә Август ахырына яки Сентябрь башына туры килә. Бәйрәм кешеләр Ганешаның балчык потларын алып килү белән башлана, бу Ганешаның килүенең символы булып тора. Фестивальнең челләсе Ананта Чатурдашида була, ул вакытта Ганешаның потлары ("муртилар") иң җайлы сулыкка чумылдырылалар. Кайбер гаиләләрдә 2-енче, 3-енче, 5-енче яки 7-енче көндә чумылдыру традициясе бар. 1893 елда Локмания Тилак ел саен уза торган Ганеша фестивален гаилә бәйрәм итүеннән зур җәмәгать чарасына әйләндергән. Ул шулай Брахманнар һәм Брахман-булмаганнар арасындагы упкын аша күпер салыр өчен иткән һәм алар арасында берлек төзү өчен тиешле контекст табар өчен эшләгән. Тилак Ганешаның җәмәгать потларын пандалларда (павильоннарда) урнаштырган беренче кеше булган һәм ул җәмәгать потларын унынчы көнгә суга ману йоласын нигезләгән. Хәзерге көндә, Һиндстан буенча Һинд дине тарафдарлары Ганапати фестивален зур дәрт белән бәйрәм итәләр, гәрчә иң популяр булып ул Махараштра штатында тора. Фестиваль шулай ук Мумбаида, Пунеда һәм тирәдәге Аштавинайяка гыйбадәтханәләрендә зур масштаблар ала.
Гыйбадәтханәләр
Һинд дине гыйбадәтханәләрендә Ганеша төрлечә сурәтләнә: ярдәмче яки буйсынучы Ходай буларак (паршва-девата); төп Ходайга карый торган Ходай буларак (паривара-девата); яки гыйбадәтханәнең төп Ходае буларак (Прадхана), аңа Һинду пантеонының иң олы Ходайларына кебек табыналар. Үзгәрүләр Ходае буларак ул күп Һинду гыйбадәтханәләрнең ишек юлында куела, ул лаеклы булмаганны кертми, бу Парватиның ишек саклаучы ролена тиңдәш. Шуңа өстәп берничә гыйбадәтханә Ганешаның үзенә багышланган, шулардан, Махараштрада Аштавинаяк (Санскрит телендә: अष्टविनायक; ; турыдан-туры мәгънәдә. "сигез Ганеша (гыйбадәтханәсе)") аеруча мәшһүр. Пуне шәһәреннән 100 км радиуста урнашкан сигез гыйбадәтханәләрнең һәрберсе Ганапатиның махсус формасын чагылдыра, һәрберсенең үз белемнәре һәм риваятьләре бар. Сигез гыйбадәтханә: Моргаон Ганеша Гыйбадәтханәсе, Сиддхивинаяк Гыйбадәтханәсе, Баллалешвар Пали, Варадвинаяк, Чинтамани Гыйбадәтханәсе, Ленъядри, Вигнешвара Гыйбадәтханәсе, Озар һәм Ранджангаон Ганпати.
Ганешаның башка мәшһүр гыйбадәтханәләре бар, түбәндәге урыннарда: Махараштрада Вай; Мадхья Прадешта Чинтаман Ганеша гыйбадәтханәсе; Раджастханда Джодхпур, Нагаур һәм Райпур; Бихарда Байдьянатх; Гуҗаратта Барода, Дхолака, һәм Валсад һәм Уттар Прадешта, Варанасида Дхундираҗ Гыйбадәтханәсе. Көньяк Һиндстанда мәшһүр Ганеша гыйбадәтханәләренә түбәндәгеләр керә: Тамил Надуда Тиручирапаллида Рокфорт Уччи Пиллаяр Гыйбадәтханәсе; Кералада Коттараккара Шри Махаганапати Кшетрам, Пажавангади, Мадхур Гыйбадәтханәсе; Карнатакада Хампи һәм Ганеша Гыйбадәтханәсе; һәм Теланганада Бхадрачалам.
Т.А.Гопинатха искә алганча, "Һәрбер авылның үз "Вигхнешвара"сы бар, аның өчен гыйбадәтханәсе булырга яки булмаска мөмкин. Һичшиксез авылларга һәм фортларга керүләрдә, Изге инжир агачлары "(пипала)" астында... нишаларда ... Вишну һәм Шива гыйбадәтханәләрендә һәм шулай ук махсус төзелгән аерым Шива гыйбадәтханәләрендә... "Вигхнешвара" фигурасын күреп була. Ганеша гыйбадәтханәләре Һиндстаннан тыш шулай ук Көньяк-Көнчыгыш Азия, Непалны кертеп (Катманду Үзәнендә дүрт "Винаяка" гыйбадәтханәсен кертеп) һәм берничә Көнбатыш илендә төзелгән булган.
Беренче пәйда булуы
Ганеша яхшы билгеләнгән иконографик атрибутлары белән ачык танырлык Ходай булып үзенең классик формасында безнең эраның 4-енче гасыр башыннан 5-енче гасырга кадәр пәйда булган. Кайбер иң элекке Ганеша сурәтләренә Әфганстанда табылган ике сурәт керә. Беренче сурәт Кабулдан төньякта хәрабәләрдә Сурья һәм Шива сурәтләре белән табылган булган. Аның датасын 4-енче гасыр белән билгелиләр. Икенче Гардезда табылган сурәттә Ганеша пьедесталында язма бар, бу аның 5-енче гасырга караганын билгеләргә мөмкинчелек бирде. Башка Ганеша поты Мадхья Прадешның Удаягири Мәгарәләренең 6-ынчы мәгарәсенең стеналарында уеп ясалган. Аның датасы 5-енче гасыр. Фил башлы Ганешаның фил башы белән, татлы әйберләр белән савыт белән һәм тезләрендә утыручы Алиһә белән иртә иконик сурәте Мадхья Прадешның Бхумара Гыйбадәтханәсе хәрабәләрендә табылган һәм ул 5-енче гасырга Гупта Империясенә карый. Башка күптән түгел генә тыбышларда, мәсәлән, Рамгарх калкулыгынан табылганнар 4-енче яки 5-енче гасырга карый. Ганешага беренче Ходай итеп караган культ 10-ынчы гасырга кадәр нигезләнгән булган.
Мөмкин булган тәэсирләр
Кортрайт Ганешаның иртә тарихы турында кабилә традицияләрен һәм хайван культларын кертеп төрле теорияләрне тикшерә һәм бөтенесен дә инкарь итә: Ганешаның тарихи килеп чыгышы эзләүләрдә кайберәүләр аны Брахман традициядән тыш урыннарны фараз иктәннәр... Бу тарихи урыннар чын булырга интрига бирәләр, әмма боларның барысы да чынлыкта фикер йөртүләр булып кала, Дравид гипотезасының юрамалары, монда Ведик яки Һинд-Европа чыганаклардан булмаган теләсә нәрсә Брахманнар диненә Һиндстанның Дравид һәм абориген халыкларыннан килеп кереп Арий һәм Арий булмаган халыклар арасында бәйләнешләр нәтиҗәсендә Һинд дине барлыкка килү фаразлары. Фил культы яки тотемы бәйсез шәһадәте юк; һәм Пураник әдәбиятта һәм Ганеша иконографиясендә булган аңа килүче традициягә археологик бирелгән мәгълүматлар юк. Тхапанның Ганеша тугърыларның үсеше турындагы китабында иртә Һиндстанда филләрнең әһәмиятлеге турында бүлек өстәлгән, әмма "гәрчә безнең эрага икенче гасырга фил башлы якша формасы булса да, аны Ганапати-Винаяка чагылышы дип әйтеп булмый. Бу иртә чорда фил яки фил-башлы формалы Ходайның булуы турында шәһадәт юк. Ганапати-Винаяка үзенең дебютын ясарга кирәк булган иде әле.
Кайберәүләр Ганешага табынуның безнең эрага кадәр 3000-енче елга караганын билгелиләр. Бу Һинд Үзәне Цивилизациясенә карый. 1993 елда Иранда, Луристан Провинциясендә безнең эраның 1200 елга карый торган Ганеша дип танылган фил башлы фигура сурәте белән металлик тәлинкә табылган. Безнең эраның 1-енче гасырына караган Ганешаның беренче терракотта сурәтләре Тер, Пал, Веррапурам, һәм Чандракетугархта табылган. Бу фигуралар кечкенә, фил башлы, ике кул һәм түгәрәк йөзле. Ганешаның таштан беренче сурәтләре Матхурада Кушан вакытларында (безнең эраның 2-енче - 3-енче гасырларында) уеп ясалган.
Ганешаның пәйда булуының бер теориясе ул аның дүрт Винаякалар белән бәйләнештә салмак мәшһүр булып китүе. Һинд динендә Винаякалар дүрт мәшәкатьле шәйтаннар булган, алар киртәләр һәм катлаулылыклар барлыкка китергәннәр, әмма аларны тиз канәгатьләндерергә булган. Винаяка сүзе Ганеша өчен Пураналарда һәм Буддист Тантраларда еш очрый торган исем. Кришна бу карашны кабул иткән галимнәрнең берсе, ул катгый раслаганча "Ул Ведик Ходай түгел. Аның килеп чыгышы дүрт Винаякаларга карый, болар "Манавагрхьясутра"дан (безнең эрага кадәр 7-енче - 4-енче гасырлар) явыз рухлар, алар төрле явызлык һәм газаплану китерә. Кайберәүләр Ганеша белән тәңгәл китерә торган фил башлы фигуралар Һиндстан сәнгатендә һәм Һиндстан тәңкәләрендә 2-енче гасырда барлыкка килә. Эллавала буенча, фил башлы Ганеша Ганаларның Ходае Шри Ланка кешеләренә безнең эрага кадәр мәгълүм булган.
Ведик һәм эпик әдәбият
"Төркем җитәкчесе" титулы (Санскрит телендә: Ганапати) "Риг Веда"да ике мәртәбә очрый, әмма бер очракта да ул хәзерге Ганешага карамый. Төшенчә комментаторлар буенча Ригведа 2.23.1-дә Брахманаспати өчен төшенчә буларак очрый. Бу шигырь һичшиксез Брахманаспатига караса да, ул соңрак Ганешага табыну өчен кабул ителгән һәм әле һаман да кулланыла. Бу шлокалар "Риг Веда"да Ганешаның шәһадәте булуын инкарь итеп, Людо Роше ул "ачыктан-ачык Брхаспатига карый - ул гимнның Ходае - һәм бары тик Брхаспати гына. Шулай ук ачыктан-ачык күренә Риг Веданың 10.112.9 икенче абзацы Индрага карый., аңа "Ганапати" эпитеты бирелгән булган, бу "("Марут"ларның) Төркемнәре Ходае" дип тәрҗемә ителә." Шулай да, Роше билгеләп үткәнчә яңарак Ганапатья әдәбияты Ригведик цитаталарны китереп Ганешаны Ригведик Ходай дип атый.
Яджур Ведага караган текстларда ике шигырь, Майтраяния Самхита  (2.9.1) һәм Тайттирия Араньяка (10.1), Ходайга "казык тешле" (Дантих), "фил-йөзле" (Хастимукха), һәм "кыек хартумлы" (Вакратунда) дип мөрәҗәгать итә. Бу исемнәрне Ганешаныкы дип фараз итәргә мөмкин һәм 14-енче гасыр коментаторы Саяна шөбһәләнмичә бу тәңгәл итүне китерә. Дантинның борылмалы хартумга иясе (вакратунда) һәм кукуруз бәйләме, шикәр камышы тотучы итеп сурәтләнүе and a club, Пураник Ганапати өчен шул кадәр хасиятле, хәтта Херас "без бу Ведик Дантин белән аның тулы тәңгәл килүен кабул итүгә каршы килә алмыйбыз" дип әйткән. However, Krishan considers these hymns to be post-Vedic additions. Thapan reports that these passages are "generally considered to have been interpolated". Dhavalikar says, "the references to the elephant-headed deity in the  have been proven to be very late interpolations, and thus are not very helpful for determining the early formation of the deity".
Ведик чорга караган Һинд эпос әдәбиятында Ганеша очрамый. Эпик поэма "Махабхарата"ның соңгы интеполяциясендә әйтелгәнчә фикер иясе Вьяса ул сөйләп торган поэманы язып куяр өчен Ганешаны сораган. Ганеша риза булган, тик Вьяса тукталып тормыйча сөйләгән шартта. Хәким риза булган, ләкин ял итү өчен ул Ганешага бик катлаулы абзацларны сөйләгән, шулай итеп алар өчен ачыклау кирәк булган. Тарих нәширләр тарафыннан "Махабхарата"ның тәнкыйди басмасының чын текстның өлеше буларак кабул ителмәгән. , анда егерме юллык хикәя кушымтадагы аста язмага кыскартылган. Ганешаның язучы буларак тарихы 37-енче һәм 59-ынчы манускриптта очрый. Ганешаның акыл зирәклеге һәм өйрәнү белән ассоциациясе бу интерполяциядә "Махабахарата"да аны "Вьяса"ның язучысы итеп күрсәтүнең сәбәбе булган. Ричард Л. Браун бу хикәяне 8-енче гасырга карый дип әйткән, һәм Мориц Винтерниц нәтиҗә ясаганча ул 900-енче елда инде мәгълүм булган ләкин 150 ел узгач та, "Махабхарата"га өстәлмәгән булган. Винтерниц шулай ук "Махабхарата"ның Көньяк Һиндстан манускриптларның аеручы хасияте булып аларның Ганеша риваятен төшереп калдырулары булган. "Винаяка" төшенчәсе интерполяцияләр дип саналган "Шантипарва" һәм "Анушасанапарва"ның кайбер рецензияләрендә бар. "Ванапарва"да "Вигхнакартринам"га ("Киртәләр барлыкка китерүче"гә) искәрмә интерполяция дип фараз ителә һәм тәнкыйди басмада китерелми.
Пураник чор
Санскрит әдәбиятында Ганешаның мәгълүм булып китүен тикшергән Людо Роше билгеләгәнчә:
"Above all, one cannot help being struck by the fact that the numerous stories surrounding concentrate on an unexpectedly limited number of incidents. These incidents are mainly three: his birth and parenthood, his elephant head, and his single tusk.  Other incidents are touched on in the texts, but to a far lesser extent."
Ганешаның әһәмиятле Ходай булуы 9-ынчы гасырда кодлаштырылган булган һәм Смартизмның биш төп Ходайларына кертелгән булган. 9-ынчы гасыр фәлсәфәчесе Ади Шанкара "биш формага табыну"ны (Панчаятана пуджа) системасын Смарта традициясе ортодокс Браминнары арасында популярлаштырган. Бу табыну практикаларына биш Ходай - Ганеша, Вишну, Шива, Дэви һәм Сурья керә. Ади Шанкара бу традицияне биш төп сектаны тигез статуска куяр өчен нигезләгән. Бу Ганешаның ярдәмче Ходай буларак ролен формальләштергән.
Язмалар
"Ганеша Пурана" һәм "Мудгала Пурана"ның төзелү вакыты галимнәр арасында бәхәсләр уята. Ике әсәр дә вакыт белән ясалган булган һәм үз эченә вакыт катламнарын алалар. Анита Тхапан әйткәнчә "Ганеша Пурананың нигезе якынча уникенче һәм унөченче гасырларда барлыкка килгән дип фараз итәргә була", ләкин "соңрак ул интерполяцияләнгән". Лоренс У.Престон "Ганеша Пурана" өчен иң төгәл дата 1100 һәм 1400 еллар арасында, бу текстта искә алынган урыннарның ачык билгеләргә булган вакытлары белән туры килә.
R.C. Hazra фараз иткәнчә "Мудгала Пурана" "Ганеша Пурана"дан (ул аны 1100 елдан 1400 елга кадәр даталый) борынгырак. Шулай да Филлис Граноф фараз иткәнчә "Мудгала Пурана" Ганешага бәйле фәлсәфи текстларның соңгысы булган. Ул үзенең нәтиҗәсен эчке шәһадәтләрдән башка "Мудгала Пурана" "Ганеша Пурана"ны Ганешага бәйле дүрт Пураналарның берсе итеп ("Брахма", "Брахманда", "Ганеша", һәм "Мудгала" Пурана) күрсәтүе белән дәлилли. Текстның нигезе борынгы булып, ул 17-енче һәм 18-енче гасырларда Ганапатига табыну билгеле төбәкләрдә әһәмиятле булып киткәч интерполяцияләнгән. Башка бик ихтирамлы язма, Ганапати Атхарваширса, мөгаен 16-ынчы һәм 17-енче гасырлар дәвамында төзелгән булган.
Ганеша Сахасранама Пураник әдәбиятның өлеше һәм Ганешаның мең исемнәренең һәм атрибутларының исемлеге булып тора. Сахасранамада һәр исем билгеле мәгънәгә ия һәм Ганешаның билгеле аспектын символлаштыра. Ганеша Сахасранаманың юрамалары "Ганеша Пурана"да бар.
Джон Граймз раслаганча иң мәшһүр Санскрит текстларының берсе "Ганапати Атхарваширса".
Һиндстаннан тыш һәм башка илләрдә
Сәүдә һәм мәдәни контактлар Һиндстанның Көнбатыш һәм Көньяк-Көнчыгыш Азиядә тәэсирен киңәйткән. Ганеша дәвамлы рәвештә чит илләргә барып җиткән Һинд дине Ходайларның берсе.
Ганешага бигрәк тә Һиндстаннан сәүдә эшләре буенча киткән сәүдәгәрләр һәм эшмәкәрләр табынган. Якынча 10-ынчы гасырдан яңа алмашу челтәрләре барлыкка килгән һәм сәүдә гильдияләре барлыкка килгән һәм акча циркуляциясе яңарыш кичергән. Бу вакытта Ганеша сәүдәгәрләр белән ассоциацияләнгән төп Ходай булган. Ганешага нинди булса да башка Ходайга кадәр искә алаа торган иң иртә язмалар сәүдәгәрләр җәмәгатенә карый.
Һинд дине тарафдарлары Диңгез Көньяк Көнчыгыш Азиягә күченеп, үзләренең мәдәниятен һәм Ганешаны алып килгәннәр. Ганеша потларын бу төбәктә күреп була, алар еш Шива изге урыннары янында тора. Ява, Бали һәм Борнеоның Һинду сәнгатенең Ганеша формалары төбәк хасиятләренә ия. Һинду мәдәниятнең Көньяк-көнчыгыш Азия буенча таралышы модификацияләнгән формаларда Бирмада, Камбоджада һәм Таиландта Ганешага табынуны керткән. Һиндокытайда Һинд динен һәм Буддизмны янәшә практикалаганнар һәм үзара йогынтылар төбәктә Ганеша иконографиясендә күрергә була. Таиландта, Камбоджада, һәм Вьетнамның Чамнарның Һинду сыйныфлары арасында Ганешаны күбесенчә киртәләрне юк итеп караганнар. Хәзерге көн Буддист Таиландында Ганешага киртәләрне юк итүче, уңыш Ходаена кебек карыйлар.
Ислам кертелүгә кадәр, Әфганстанның Һиндстан белән мәдәни бәйләнешләре көчле булган һәм Һинд дине һәм Буддизм Ходайларына табыну практикаланган. 5-енче гасырдан 7-енче гасырга кадәр сыннарның мисаллары сакланып калган.
Ганеша Махаяна Буддизмында Буддизм Ходае Винаяка формасында гына пәйда булмыйча, ә шулай ук шул ук исемле Һинду шәйтаны формасында пәйда була. Аның сурәте Гупта чорының ахыры Буддист сыннарында очрый. Буддист Ходае Винаяка буларак ул еш бии торган итеп күрсәтелә. Бу Ганапати дип аталган форма төньяк Һиндстанда популяр булган, соңрак Непалда кабул ителгән һәм соңрак Тибетта. Непалда, Ганешаның Херамба дигән Һинду формасы популяр; аның биш башы бар һәм ул арсланга атланып йөри. Ганешаның Тибет чагылышлары аның турында каршылыклы карашларны күрсәтә. Ганапатиның Тибет тәрҗемәсе "тсхогс бдаг". Бер Тибет формасында аны популяр Тибет Ходае Махакала (Шива) таптаган итеп күрсәтләр. Башка сурәтләүләрдә ул Киртәләрне Юк итүче, һәм кайчак биюче итеп күрсәтелә. Ганеша Кытайда һәм Япониядә хасиятле төбәк характерлы итеп пәйда була. Төньяк Кытайда Ганешаның иң элеккеге мәгълүм таш потында 531 ел белән даталанган язма бар. Ганеша Кангитен буларак мәгълүм Япониядә Ганеша культы беренче мәртәбә 806 елда искә алына.
Җәйничелекнең каноник әдәбиятендә Ганешага табыну искә алынмаган. Шулай да, Ганешага күпчелек Җайннар табына, алар өчен ул муллык Ходае Кубераның билгеле функцияләрен алган. Җайннарның сәүдә җәмәгате белән бәйләнешләре Җәйничелек Ганешага табынуны сәүдә элемтәләре нәтиҗәсендә кабул иткән фикердә. Иң элек мәгълүм булган Җәйничелек Ганеша поты якынча 9-ынчы гасырга карый. 15-енче гасыр Җәйничелек текстында Ганапати сурәтләрен кую өчен процедураларның исемлеген китерә. Ганеша сурәтләре Раджастхан һәм Гөҗәрат Җәйничелек гыйбадәтханәләрендә пәйда була.
Шулай ук карарга мөмкин
Ганеша Чатуртхи Ганеш Чалиса Ганапатья Адхи Винаяка Сурьявинаяк Гыйбадәтханәсе Варасиддхи Винаяка Гыйбадәтханәсе Карья Бинаяк Гыйбадәтханәсе Нандрудаян Винаяка Гыйбадәтханәсе Пала Ганеш Гыйбадәтханәсе Ганештхан Гыйбадәтханәсе Кхаджрана Ганеша Гыйбадәтханәсе Чинтаман Ганеша Гыйбадәтханәсе, Уджжайн Джал Бинаяк Гыйбадәтханәсе Шри Маха Ганапати Гыйбадәтханәсе Маха Ганапати Махаммайя Гыйбадәтханәсе Гарх Ганеш Гыйбадәтханәсе Могхалраҗпурам мәгарәләре Ганеша турында Тамил әдәбият әсәрләре исемлеге
Weyn Runi
Weyn Mark Runi (inglizçä Wayne Mark Rooney; 1985, Liverpul, Angliä) - irland millätennän ingliz futbolçısı, "Mançester Yunayted" häm Angliä milli cıyılmasınıñ kapitanı. Höcümçe häm üzäk yarım saqçı urınında uynıy.
Küp belgeçlär buyınça, Runi - üz buınınıñ iñ yaxşı ingliz futbolçısı.
10 yäşlektän Everton yäşüsmer klubında çığış yasıy, 2002 baş sostavında uynıy başlıy.
2004 yılda Mançester Yunayted taqımına 25,6 mln funtta küçä.
Angliä Premyer Ligasında 5 tapqır ciñüçe, Angliä Kuboğı, Çempionnar ligası, Awrupa Ligasında ciñüçe.
Angliä cıyılması tarixında iñ yaxşı bombardirı (53 tup).
Böyekbritaniäneñ iñ bay sportçısı (82 mln artıq funt).
Малачки
Малачки (Малачкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Ла-Шапель-о-Шу
Ла-Шапель-о-Шу — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
NGC 7532
NGC 7532 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Малай архипелагы
Мала́й архипела́гы (Kepulauan Melayu) — дөньяда иң зур архипелаг. Архипелаг составында Зур Зонд, Кече Зонд, Молук, Филипин һәм башка кече утраулар. Иң зур утрау — Калимантан — 743 330 км² һәм Суматра — 473 000 км². Кеше иң күп яшәгән утрау — Ява — 140 млн кеше.
Утрауларда 330-дән артык янартау, шуларның якынча 100 — гамәлдәге янартаулар. Иң билгелесе — Кракатау.
Малай архипелагында тулысынча диярлек Индонезия урынлашкан, Малайзия (өлешчә), Бруней, Көнчыгыш Тимор һәм  Филипин.
Элгин (Кершо, Көньяк Каролина)
Элгин  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лореда
Лореда — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(219) Туснельда
(219) Туснельда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1880 елның 30 сентябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Пула обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Котушув (Лодзь воеводалыгы)
Котушув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рудник-при-Радомлях
Рудник-при-Радомлях — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ломон-сюр-Крет
Ломон-сюр-Крет — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Медвежская
Медвежская (Медвежская) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.
Климат
Медвежская климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (84%), руслар (13%).
Саут-Гарт (Төньяк Дакота)
Саут-Гарт  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саут-Гарт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радзьки (Шаркавшчынский районы)
Радзьки (Радзькі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Шаркавшчына гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Йонҗалык (Азизие)
Йонҗалык (Yoncalık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Азизие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Николай Днепровский
Николай Иванович Днепровский (1887 елның 1 (13) ноябре, Ярцево, Смоленск губернасы, Россия империясе — 1944 елның 4 феврале) — совет астрономы.
Тормыш юлы
1932 елда Пулководагы астрометрик конференциядә Борис Герасимович белән бергә ССРБда астрометриянең алга таба үсешенә зур йогынты ясаган «Йолдыз астрономиясе һәм йолдызлар нигезләмәләренең фундаменталь системалары» дигән доклад белән чыгыш ясый.
Николай Днепровский Александр Константинов һәм Павел Азбукин (1882—1970) белән берлектә илдә заман радиотехник хезмәтен оештыра. 1920 елның 1 декабреннән Пулково обсерваториясе ритмик сигналны Петроградның «Новая Голландия» радиостанциясе аша тапшыра башлый, ә 1921 елның 25 маеннан — Мәскәү Октябрь радиостанциясе аша Ходынкида тапшыра башлый.
Пириу-де-Припор
Пириу-де-Припор — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алабугат татарлары сөйләше
Алабугат татарлары теле — нугай теленең бер диалекты яки татар теленең казан диалектының әстерхан сөйләшенең бер ассөйләше. Алабугат татарларының туган теле.
Кайвакыт аерым тел булып исәпләнеп алабугат татар теле, алабугат нугай теле дип тә йөртелә.
Язу
Язуы юк.
Таралышы
Карагаш диалекты алабугат татарлары (әстерхан татарлары) арасында таралган. Телне якынча 400 кеше белә дип санала (2008 ел бәяләмәсе).
Гняздкув
Гняздкув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Портильо-де-Сория
Портильо-де-Сория — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эспес-Эндюрен
Эспес-Эндюрен — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Бри (Шаранта)
Бри — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Манд (округ)
Манд — Франциядәге округ (Arrondissement). Лозер департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 3479 км². Округ 18 кантоннан тора, алар үз чиратында 135 коммунага бүленгән.
Җидесу өлкәсе (Россия империясе)
Казакъстан составындагы Җидесу өлкәсе белән бутамагыз
Җидесу өлкәсе (Семиреченская область) — Россия империясенең һәм РСФСРның административ берәмлеге.
Тарих
Җидесу өлкәсе 1867 елда оештырылып, 1924 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: «кыргыз-кайсак» теле — 80,5%, рус теле — 7,8%, уйгыр теле — 5,7%, украин теле — 1,9%, сарт теле — 1,5%, кытай теле — 1,4%.
Дини состав, 1897: мөселманнар — 90,1%, праваслаулар — 9,8%.
Эчке бүленеш
1897 елда Җидесу өлкәсе 6 өязгә бүленгән булган.
Ясьвилки
Ясьвилки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Руманя Вас
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булатъелга
Почта индексы — 452826, — 80259860002.
Эбухан (Сивас)
Эбухан (Ebuhan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Сылтамалар
Ebuhan, Sivas Ebuhan, Sivas
Ла-Шапель-Сент-Обен
Ла-Шапель-Сент-Обен — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Марион (Пенсильвания)
Марион  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Марион халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малая Альшанка (Гродзенский районы)
Малая Альшанка  (Малая Альшанка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Радзюки (Бешанковицкий районы)
Радзюки (Радзюкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лувелье
Лувелье — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Котфин (Лодзь воеводалыгы)
Котфин  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трудовой путь (гәҗит)
Трудовой путь — иҗтимагый-сәяси гәҗит. Казан губерна земство идарәсе органы. 1917 елның 17 июленнән 1918 елның 30 мартына кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә.
Пшимушево (Хойницкий повяты)
Пшимушево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бакстер (Айова)
Бакстер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF93
ZNF93 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лонжвель-ле-Рюссе
Лонжвель-ле-Рюссе — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Настасова
Настасова — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вя Манцони (Комо)
Географиясе
Вя Манцони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тсумба
Тсумба (Tsumba) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
(115) Тира
(115) Тира  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Нименьга (Моша кушылдыгы)
Нименьга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Моша елгасының уң ярыннан 81 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 57 км.
(115) Тира
Тарихы
1871 елның 6 августында Дж. К. Уотсон тарафыннан Энн-Арбор обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Нименьга (Моша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рунарско
Рунарско — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селфридж (Төньяк Дакота)
Тарихы
Селфридж шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 7533
NGC 7533 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Посальмуро
Посальмуро — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гняздово (Мазовия воеводалыгы)
Гняздово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Теләче туган якны өйрәнү музее
Теләче туган якны өйрәнү музее (Тюлячинский краеведческий музей) — Татарстанның Теләче районы үзәге Теләче авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Теләче төбәге тарихы белән таныштыра.
Тарих
1996 елның 12 августында нигез салына. 1997 елдан — ТР милли музее филиалы.
2011 елдан — муниципаль бюджет оешмасы. Музей бер катлы агач бинада урнашкан.
Экспонатлар
Мәйданы 149,7 кв. м. Музей фондында 3 840 саклау берәмлеге.
Экспозициядә этнография әйберләре, авыл хуҗалыгы, һөнәрче-кәсепчеләрнең эш кораллары, йортта ясалган җиһазлар, кирәк-яраклар, савыт-саба, милли чигү үрнәкләре күрсәтелә. Музейда челтәр, җәймә, ашъяулык, кулъяулык тупланмасы саклана. Татар йорты интерьеры торгызылган. 1950—1980 еллар арасындагы Теләче авылы тарихы яктыртыла. «Бөек Ватан сугышында теләчеләр» бүлеге бар. Теләче районы Түбән Саурыш авылында туган Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1946) Габдулла (Абдулла) Мотыйгулла улы Мотыйгуллинга махсус почмак багышланган. Тамырлары Теләче районыннан булган ТАССР атказанган артисты җырчы Таһир Габдулла улы Якуповка (1946—1999) күргәзмә эшләнгән.
Пириу-Кербунери
Пириу-Кербунери — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Дернов
Николай Андреевич Дернов (1891 елның 10 апреле, Караванное, Котельничский өязе, Нократ губернасы — 1938 елның 20 июне) — Россия, совет математигы, Нократ педагогика институты (1921—1926 еллар) һәм Ростов дәүләт университеты (1934—1937) ректоры.
Тормыш юлы
Николай Андреевич Дернов 1891 елның 10 апрелендә Нократ губернасы Котельничский өязе Караванное авылында рухани гаиләсендә туа. Яран рухани училищесында, аннары Нократ дини семинариясендә укый. 1908 елда Петербург университетының физика-математика факультетының математика бүлегенә укырга керә. 1912 елның 14 апрелендә Лена алтын сәнәгате ширкәте эзләнүләрендә фаҗигале Лена атуларына каршы студентлар протестында катнашкан өчен кулга алына. Саратов губернасының Кузнецк шәһәренә җибәрелгән. 1913 елның гыйнварында яңадан торгызыла, аннан соң физика төркеменә күчә. Укуны 1914 елда тәмамлый, шуннан соң Бийск шәһәренең I нче ир-атлар гимназиясендә математика һәм физика укытучысы булып эшли.
1917 елда армиягә ирекле рәвештә китә, иңгә яралана һәм Нократ шәһәренә дәваланырга җибәрелә. Биредә ул 10 елга якын Нократ педагогия институтында эшли, хезмәт тәрбиясе предметын укыта. 1921 елдан 1926 елга кадәр институтның ректоры була. Шул ук елларда Н. К. Крупская белән таныша.
1927 елда Воронеж университетына эшкә күчә, анда педагогия факультеты деканы була. 1927 елның июленнән 1930 елның июненә кадәр Эшче университет ректоры һәм профессоры була.
1934 елның мартында Ростов университеты директоры итеп билгеләнә (ул вакытта Төньяк-Кавказ университеты дип аталган). Бу вазыйфада 1934 елдан 1937 елга кадәр эшли. 1936 елда университетта педагогика кафедрасын җитәкли, дифференциаль тигезләмәләр, математика тарихы буенча лекцияләр укый, студентларның диплом эшләре белән җитәкчелек итә.
1937 елда Николай Дернов халык дошманы дип игълан ителә һәм эштән азат ителә. Аңа советка каршы террорчылык оешмасында эш һәм СБКФ җитәкчеләренә карата терактлар әзерләүдә гаеп белдерелгән. 1938 елның 20 июнендә Хәрби коллегия карары буенча атып үтерелә.
1958 елның сентябрендә Дернов эше җинаять составы булмау сәбәпле туктатыла. Үлгәннән соң аклана, 1988 елда партиядә яңадан торгызыла.
Элко (Көньяк Каролина)
Элко  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наратлы (Бөгелмә районы)
Наратлы — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Почта индексы — 423212.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Каранугай диалекты
Каранугай диалекты - нугай теленең бер диалкты. Дагстанның рәсми теле булган нугай әдәби теле нигезенә алынган. Шулай ук бабаюрт нугай диалекты, сулак нугай диалекты дип тә йөртелә.
Язу
1950 еллардан кулланылучы кирилл нугай язуы.
Таралышы
Каранугай диалекты Төньяк Кавказда, Әстерхан өлкәсендә таралган. Телне якынча 90 меңнән артык кеше белә дип санала (2002 ел).
Ятвезь-Дужа
Ятвезь-Дужа — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Анже (округ)
Анже — Франциядәге округ (Arrondissement). Мен һәм Луара департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2127 км². Округ 17 кантоннан тора, алар үз чиратында 112 коммунага бүленгән.
Йонҗатепе (Чамлыдере)
Йонҗатепе (Yoncatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чамлыдере илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Наймиша урманы
Наймиша Урманы яки Наймишаранья ул Махабхарата һәм пураналарда искә алынган борынгы урман. Ул Уттар-Прадешның Гомати елгасы ярларында ята. Ул Панчала Патшалыгы һәм Косала Патшалыгы арасында урнашкан. Махабхаратаны бөтен сөйләве дөнья тынычлыгы өчен корбан өчен җыелган башы олы фикер иясе Саунака булган олы фикер ияләр җыелышы вакытында булган. Бу җыелышта Уграсрава Саути Саунаканың Бхарата династиясенең бөек патшаларының тарихын, бөтен Махабхаратаны сөйләгән. Бу кыйссаның үзәк өлеше Курукшетра Сугышы буларак мәгълүм Каураваларның һәм Пандаваларның тарихы булган. Бу урманда шулай ук Шивага мактап шлокалар язган мәшһүр Шаунака риши бер сулышта хәзерге көн Махабхаратаның барлык шигырьләрен укыган, аны олы фикер иясе Уграсравас Саути язып куйган.
Наймиша Урманының иртәрәк искә алынулары Рамаянада бар. Рамаянаның yuddhakanda өзегендә расланганча Раманың игезәк угыллары Куша һәм Лава бу эпосны Ашвамедһада сөйләгәннәр.
Пширове
Пширове — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тубала
Тубала (Tubala) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Эвейикли (Деврек)
Эвейикли (Eveyikli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Рунеч
Рунеч — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малая Апита
Малая Апита (Малая Апіта ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Игорь Стравинский
Игорь Фёдор улы Стравинский (1882, Россия Империясе — 1971, Нью-Йорк) — Россия, Франция (ватандашлыгы 1934 елдан) композиторы, дирижёр, пианист, дөньяның музыкаль мәдәнияте иң күренекле вәкилләренең берсе.
Аның иҗатында XX гасырның барлык юнәлешләре чагылдырылган.
Тәрҗемәи хәле
Игорь Стравинский 1882 елда Ораниенбаум шәһәрендә, Мария театры җырчысының гаиләсендә туган. Әнисе — Анна Холодовская, пианистка, җырчы, әтисе — җырчы, поляк нәселеннән чыга.
Стравинский йортында күп мәшһүр артистлар, әдипләр, артистлар булганнар, шул исәптән Фёдор Достоевский.
Петербург Император университеты юридик факультетында укыган.
Римский-Корсаков җитәкчелегендә "Фавн һәм көтүче-кыз" сюитасы язылган. Сюита премьерасында Дягилев булган һәм яшь композиторга югары бәя биргән.
1914 елда Беренче Бөтендөнья сугышы алдында Стравинский гаиләсе белән Швейцариягә күчеп китә. Сугыш аркасында Россиягә кайтмаган.
1915-1920 елларда Лозанна янында тора.
1920 елдан Парижда яши.
Христиан Андерсон әкияте буенча "Сандугач" операсын 1914 елда яза, 1918 елда "Солдат тарихы".
1940 елга кадәр Франциядә яши.
1940 елда Аурупада башланган сугыш сәбәпле АКШка китә, Сан-Франциско, аннары Лос-Анджелес шәһәрләрендә тора.
1966 елда Requiem Canticles (Җеназа җырлары) иҗат итә, шул әсәре Стравинский иҗатының түбәсе булып санала.
1962 елда гастрольлләргә ССРБ, Мәскәүгә, Ленинградка килә.
Радзюки (Шаркавшчынский районы)
Радзюки (Радзюкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Лузиу
Лузиу — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Игорь Стравинский
Тәрҗемәи хәле
1971 елда йөрәк авыруыннан үлә. Венециядә күмелгән, аның кабере Дягилев кабере янында урнаша.
Радзюки (Шаркавшчынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бри-су-Барбезьё
Бри-су-Барбезьё — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Эспьют
Эспьют — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Лузиу
Географиясе
Мәйданы —.
Труды Казанского общества пчеловодства (журнал)
Труды Казанского общества пчеловодства — фәнни журнал. 1905-1908 елларда Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 14 саны чыга. Нәшир һәм мөхәррир – Виктор Логинов (1876-1931).
Вәрәш (Яңавыл районы)
Вәрәш — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452826, — 80259860003.
ZNF98
ZNF98 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лонжвель-сюр-Ду
Лонжвель-сюр-Ду — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Кох (Лодзь воеводалыгы)
Кох  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Межадор
Межадор (Межадор) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Межадор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (98%).
Зур Сом
Зур Сом — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Глухая Вильва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Марлин (Пенсильвания)
Географиясе
Марлин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Труды Казанского фотографического общества (журнал)
Труды Казанского фотографического общества — журнал. 1896-1897 елларда Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә.
Барнс-Сити (Айова)
Барнс-Сити  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Барнс-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Говорки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трахома
Патогенез
Трахома (trachoma; гр. trachys кытыршы, тигезсез) — A, B, Ba һәм C С. trachomatis серотөрләре чыгарган конъюнктиваның хроник ялкынсынуы. Башта авыру үзеннән-үзе җөйләнүсез бетә, ә инфекциянең кабатлануы, аеруча ул бактериаль конъюнктивит белән кушылса, сукырлыкка китерә ала (җәд. 8. 1). Трахома — начар санитар-гигиеник шартларда яшәгән фәкыйрьләр авыруы. Бергә яшәү куркынычлык факторы, чөнки тудыргычның туры күчүе күз яки борын бүлендеге аша мөмкин. Инфекциянең төп таратучысы чебен. Хәзерге вакытта трахома сукырлыкның кайтма сәбәпләре буенча алдынгы урын алып тора.
мәгълүматы буенча трахоманың үзгәртелгән классификациясе
TF — өске кабак кимерчәгендә 5 алып һәм күбрәк трахома фолликуллары (> 0, 5 мм)
TI — тарзаль конъюнктиваны таралып катнаштырган трахоматоз ялкынсыну, бу 50% яки күбрәк гадәти тирән тарзаль тамырларны күрергә мөмкинлек бирә
TS — трахоматоз конъюнктиваль җөйләү TT — трахоматоз трихиаз (кимендә 1 керфек), күз алмасына тия
СО — төсле катлауны яшерә алган җитәрлек чагылган мөгезкатлау томалануы
Кискен авыру
•	Катнаш фолликул-имчәкле конъюнктивит лайла-эренле бүлендек белән бара; 2 яшькә кадәр балаларның имчәкле компонент өстенлек итә ала.
•	Өске лимбның конъюнктиваль фолликуллары берничә батынкылык калдыра (Herbert чокырчыклары)
Хроник авыру
•	Җиңел очракларда — сызыклы яки таралучы конъюнктива җөйләре, авыр очракларда — киң кушылучы җөйләр (Arlt сызыклары) ясалу.
•	Бөтен конъюнктива катнаша, ләкин үзгәрешләр күбрәк өске тарзаль пластинкада чагыла.
Өзлегүләр
•	Трихиаз, дистихиаз, мөгезкатлау тамырлану һәм җөйле бөгелү.