cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Судары
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Дувал (округ, Техас)
Дувал — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сан-Диего шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1858 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 4644 км² тәшкил итә.
Ушал
Ушал — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Качарма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Геннадий Максимов
Геннадий Максимов:
Нилс Густаф Дален
Нилс Густаф Дален (,, — , ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1912).
Белем
дигән уку йортында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмада әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Карапебус
Карапебус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Крогаспе
Крогаспе (Krogaspe) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдерахман Хисмәтуллин
Габдерахман Хисмәтуллин (Габдерахман Габид улы Хисмәтуллин,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, укытучы, БАССРның халык мәгарифе әтличниге, Ишембай шәһәр хезмәт ияләре депутатлары шурасы башкарма комитеты рәисе (1951-1954).
Покровски (Мамадыш районы)
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422183.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Секирь
Секирь — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нем елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Павлы (Шаля шәһәр округы)
Павлы (Павлы) — Свердловск өлкәсенең Шаля шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Красне (Замойский повяты)
Красне  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Требухена
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7214) Антикл
(7214) Антикл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 19 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SM1» саналган.
Орегон (Иллинойс)
Орегон  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Орегон шәһәре  елда нигезләнгән.
Вейкфилд (Фейрфакс округы, Виргиния)
Вейкфилд  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вейкфилд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Дроздовице-Мале
Дроздовице-Мале — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вейкфилд (Фейрфакс округы, Виргиния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алтунчанак (Гөлбашы)
Алтунчанак (Altunçanak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Церекев (Кече Польша воеводалыгы)
Церекев — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зәй тимер юл станциясе бистәсе
Зәй — Татарстан Республикасының Бөгелмә районына керүче тимер юл станциясе бистәсе.
Церекев (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зәй тимер юл станциясе бистәсе
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча биредә 41 кеше яши.
Анинь (Румыния)
Анинь — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кумарлы (Чаршамба)
Кумарлы (Kumarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(14464) 1993 HC1
(14464) 1993 HC1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Юкселен (Шаркышла)
Юкселен (Yükselen) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Шаркышла илчесенә караган бер авыл (köy).
Венуз
Венуз — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Марат Әмирханов
Марат Әмирхан улы Әмирханов — татар язучысы, журналист, публицист, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1987).
Яшь чак
Марат Әмирханов 1933 елның 22 апрелендә Татарстанның Актаныш районы Кәзкәй авылында укытучы гаиләсендә туа. Әтисе Әмирхан Әкрам улы сугышта һәлак була. Әнисе Мәрьям Минһаҗ кызы атадан ятим калган өч баланы ялгызы тәрбияләп үстерә.
Марат туган авылында җиде сыйныф һәм Актаныш урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, 1951 елда Казанга килеп, педагогия институтының татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә. 1955 елда укуын уңышлы тәмамлагач, Татарстанның Питрәч районы Күн сигезъеллык мәктәбендә укытучы итеп җибәрәләр. Ләкин аңа анда озак эшләргә туры килми, шул ук елны әрмегә алына. Гаскәри хезмәттә чагында хәрби училище программасы буенча экстерн тәртибендә имтихан тотып, әфисәр дәрәҗәсен ала. Әрмедә хезмәт мөддәтен тутырып кайткач, 1957 елның декабрендә М.Әмирхановны Лениногорск районы Карабаш эшчеләр бистәсенең (хәзер Бөгелмә районына карый) 1 номерлы урта мәктәбенә уку-укыту бүлеге бүлеге мөдире итеп билгелиләр. Бер үк вакытта ул югары сыйныфларда татар әдәбияты һәм тарих фәннәрен укыта.
Иҗади тормыш башлануы
1970 елда М.Әмирхановны, актив хәбәрче буларак, «Социалистик Татарстан» (хәзерге «Ватаным Татарстан») газетасы редакциясенә даими эшкә чакырып алалар. Ул башта редакциянең мәктәпләр һәм югары уку йортлары бүлеген алып бара, аннан соң сәнәгать, төзелеш һәм транспорт бүлеген җитәкли. КамАЗ, Түбән Кама нефть химиясе төзелешләренең үзәгендә кайный, бихисап күп кешеләр, гыйбрәтле язмышлар белән очраша, төзүчеләр, нефть чыгаручылар турында республика матбугатында күләмле очеркларын, публицистик язмаларын бастыра. Соңыннан бу очерклары аның «Безнең лауреатлар» (1980) һәм «Чулманның ак йолдызы» (1988) исемле китапларының төп эчтәлеген тәшкил итәләр.
1987 елдан Марат Әмирханов «Азат хатын» (хәзерге «Сөембикә» журналы) журналының баш мөхәррир урынбасары хезмәтендә.
Марат Әмирханов – 1993 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Иҗат
Нәфис әдәбит өлкәсендә М.Әмирхановның беренче әсәре — «Алаяк» дигән хикәясе – 1978 елда «Социалистик Татарстан» газетасында басылып чыга. Иҗатының башлангыч чорында ул күбрәк шушы жанрга игътибарын юнәлтә. Бигрәк тә ул үзен юмористик хикәяләр остасы итеп таныта. Аның үткен сатира стилендә язылган «Дөя муены» (1996) исемле повесте укучылар арасында аеруча уңыш казана. Балаларга атап язылган хикәяләре һәм повестьлары тупланган «Таш һәйкәл» исемле китабы исә, 1988 елда иң күп укылган китапларның берсе буларак, икенче дәрәҗә диплом белән бүләкләнә.
Бүләкләр
Марат Әмирханов – Татарстан Җөмһүриятенең атказанган мәдәният хезмәткәре (1987), Татарстан журналистларының Х.Ямашев исемендәге бүләге лауреаты, РСФСРның халык мәгарифе отличнигы.
Сен-Мартен-де-Лерм
Сен-Мартен-де-Лерм — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Карапикуиба
Карапикуиба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чыганаклар
Карапикуиба
Торней-Кикя
Торней-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Ширта елгасының уң ярыннан 50 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Судзилавичы (Бярозавский районы)
Судзилавичы  (Судзілавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Торощины
Торощины (Торощины) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Теунь
Теунь — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ка Бянка (Кунео)
Ка Бянка — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Бянка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Поняти-Велики
Поняти-Велики — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шампанье (Югары Сона)
Шампанье (Верхняя Сона) (Champagney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36,71 км².
Красне (Любартивский повяты)
Красне  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крокау
Крокау (Krokau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каратинга
Каратинга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Убрике
Убрике — Испаниянең Кадис провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Каратинга
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Убрике
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7215) Герхард
(7215) Герхард — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 мартында Г.-Э. Шустер тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 FS» саналган.
Вудбери (Вермонт)
Вудбери  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
HD141556
HD141556 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тындагы Калач районы
Административ үзәк — Тындагы Калач шәһәре.
Тарих
Район 1928 елда БҮБК Президиумы карары белән Түбән Идел краеның Хопёр округы эчендә оештырылган.
1934 елдан — Сталинград крае, 1936 елдан — Сталинград өлкәсе составында.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (88,9%), украиннар (2,4%), чичәннәр (1,6%).
Административ бүленеш
Тындагы Калач районы составына 1 шәһәр һәм 12 авыл җирлеге керә.
Мөрс
Мөрс (Moers) — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан шәһәр.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Мөрс Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
1186 елдан мәгълүм. == Халык ==
Цеслин (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дрозьдзенцин
Дрозьдзенцин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Красничин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Геннадий Максимов (1955)
Бу музыкант турында мәкалә, Уфа табибы-профессор турында моннан укыгыз
Геннадий Максимов, Геннадий Григорий улы Максимов (1955 елның 25 гыйнвары, СССР, РСФСР, ТАССР,Зәй районы, Федоровка) ― музыкант―баянчы, педагог, композитор, 2008―2010 елларда «Бәрмәнчек» ансамбле директоры. Сөббух Рәфыйков исемендәге премия лауреаты (1999), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
Тәрҗемәи хәле
1955 елның 25 гыйнварында Татарстан АССР Зәй районы Пидәр (Федоровка) авылында зыялы гаиләдә туган. Гаиләдә өч кыз туганы булган. Әтисе, мәктәп директоры, авыл гармунчысы, сүз остасы, көрәшче, шахматчы, шигырьләр авторы Григорий Максимов улы 3 яшендә вакытта вафат булган. Әнисе, китапханәче Ксения, иренең васыятенә тугъры калып, улының музыкаль сәләтен күреп, аңа баян сатып алган. Тиздән Геннадий баянда уйнауда яхшы уңышларга ирешә ― авылда бер генә мәдәни чара да аның катнашыннан башка узмый.
1990-елларда Казан шәһәрендә татар гимназияләре ачуда актив катнаша. Ш. Мәрҗани исемендәге Татар гимназиясенең директор урынбасары булып эшли.
«Бәрмәнчек» ансамбле
Геннадий Максимов Татарстанда уникаль иҗат коллективы ― «Бәрмәнчек» керәшен дәүләт фольклор ансамбле оештыруда башлап йөри һәм аның 2008―2010 елларда беренче директоры була. Ике ел эчендә ансамбль популярлык казана. Шәхси иҗаты белән шөгыльләнергә вакыт җитмәү сәбәпле, ул үзен музыкага гына багышларга дигән карар кабул итә.
Мирсәет Сөнгатуллин, Нәфисә Василова, Георгий Ибушев, Рафаэль Ильясов, Зөһрә Сәхәбиева, Галина Казанцевалар белән бергә концерт эшчәнлеге алып бара. Концерт программасы белән Мәскәү, Түбән Новгород, Ижау, Уфа, Казан, Красноярск, Лесосибирск, Омск, Екатеринбург, Чиләбе кебек төбәкләрдә чыгыш ясый.
Бер-бер артлы татар сәхнәсе йолдызлары башкарган җырлар иҗат итә. 1996 елда «Тургайлы тугайларым» исемле үзе иҗат иткән җырлар җыентыгын чыгара (К.: «Мәгариф»). Аның «Әнкәм җыры», «Зәем гүзәле», «Тагын кайтам», «Сагыну», «Зәй буе әремнәре» кебек җырларын халык җылы кабул итә. Танылган артистлар — М. Сөнгатуллин «Зәй гүзәле» (Г. Музафин сүзләре), «Туган илем ― Татарстан» (Г. Рәхим сүзләре), «Әткәемнең якты карашы» (Р. Вәлиева сүзләре), Г. Ибушев ― «Халкым гүзәле» (М. Разов сүзләре), Г. Казанцева ― «Уйларым – ак челтәр» (Г. Зәйнашева сүзләре), А. Хисамиева — «Килерсең әле, килерсең» җырларын башкара.
Чепош (елга)
Чепош — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Катунь елгасының уң ярына тамагыннан 168 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Чепош
Запата (округ, Техас)
Запата — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Запата шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1858 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 12 182 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2582 км² тәшкил итә.
Сукач
Сукач (Сукач ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ганцавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Верона (Виргиния)
Верона  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Верона халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14465) 1993 NB
Тарихы
1993 елның 15 июлендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 NB» саналган.
Химена-де-ла-Фронтера
Химена-де-ла-Фронтера — Испаниянең Кадис провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карауари
Карауари — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амазонас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кумарлы (Оникишубат)
Кумарлы (Kumarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хатчиха
Хатчиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Золоторуда
Золоторуда (Золоторуда) — Свердловск өлкәсенең Сухой Лог шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%).
Алтунъюрт (Алтынорду)
Алтунъюрт (Altunyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Алтынорду илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вержиньи
Вержиньи — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Поняти-Цибори
Поняти-Цибори — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Семирецкая
Семирецкая — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Старая елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шампе (Югары Сона)
Шампе (Champey) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,30 км².
Ориент (Иллинойс)
Ориент  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ориент шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кронпринценког
Кронпринценког (Kronprinzenkoog) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Күрү начарлану
Баланың күрү сәләте кими башласа, гадәттә, компьютер-телевизорны ( гаеплибез. Тик компьютер белән телевизор гына һәр өченче баланың күрүе ( начарлануына гаепле микән?..
Балалар компьютер белән күп эшлиләр, алга таба да шулай дәвам итәр дип уйлыйк... Чөнки бу—заман әмере. Тик аларның компьютер каршында утыруына чик куймый да ярамый торгандыр. Ләкин мондый кагыйдәне кем үти? V-VI класска кадәр укучыларга компьютер тыелырга тиеш, VII-VIII класс укучыларына көнгә 40 минут, ә X класста компьютер белән 1 сәгать эш итәргә ярый. Әйтегез әле, моны кем үти? Менә шуннан башлана проблемалар... Шулай да кайбер ата-аналар балаларының компьютер белән эш итү күләмен тикшереп тора, ә менә телевизор карауларына игътибар итеп бетермиләр. Балалар сәгатьләр буе кесә телефоны белән уйный, ә бу уен хәрәкәтсез, урыннан кузгалмый башкарыла. Елдан ел арта барган гиподинамия (аз хәрәкәт итү аркасында мускулларның хәлсезлеге) балаларда. күрү сәләте начарлануның бер сәбәбе булып тора. Ул баланың симерүенә, күзләрендә киеренкелек тууга, еш кына яктылык җитмәгәнлектән, вегетатив- кан тамырлары дистониясенә, организмда кан йөрешенең, шулай ук күзнең челтәр катлавы һәм күрү нервының эшчәнлеге бозылуга китерә. * Дөрес утырмаганлыктан, 10 яшьләргә күп балаларда сколиоз (умырт­ калык кәкрәюе) авыруы барлыкка килә, нәтиҗәдә башның, шулай булгач, күзләрнең дә кан белән тәэмин ителеше начарлана. Димәк, бу мәсьәләне дә читкә этәреп булмый, баланы дөрес утырырга өйрәтергә кирәк. * Ризык күпме гади булса, анда витаминнар, микроэлементлар шулкадәр күбрәк. Бүгенге ашау рационында бик күп майлар, тазартылган углеводлар (татлы ашамлыклар), табигый булмаган буяулар күп булганлыктан, хәзерге балаларның гәүдә авырлыгы 20-30 ел элек үскәннәрнекеннән шактый артыграк. Кирәгеннән артык авырлык башка тискәре яклары белән бергә күз йөреше кыенлашуына, күрү сәләтенең түбәнәюенә дә китерә. Үз чиратында умырткалыкка өстәлгән йөкләнеш гиподинамияне дә арттыра. * Компьютер мониторының экраны баланың күзләре белән бер биеклектә, йә аннан түбәнрәк булырга тиеш. Тик кайбер гаиләләрдә бала компьютер каршына утыргач, югарыга карап эш итәргә мәҗбүр була. Бу очракта умырткалыкның муен бүлеге кысыла, баш авырта башлый, күз алды томалана. Шуның өчен утыргычны кирәкле биеклеккә күтәрергә кирәк.
Бер уңайдан: баланың күз күреме бозылуын, аның телевизор экраны, мониторга якынрак килеп карарга тырышуыннан һәм аз гына карагач та көйсезләнеп күзләрен уа башлавыннан сизәргә була. * Бала никадәр кече яшьтә булса, укый торган хәрефләр шулкадәр зур булырга тиеш. Экранның яктылыгын бик көчле итәргә ярамый. Яктылык I сул яктан, сулагайларга уң яктан төшәргә тиеш. Дәресләр хәзерләп озак угырырга туры килсә, ярты сәгать саен 10-15 минутлык тәнәфес ясап алырга киңәш ителә. Бала китап укыса да, монитор алдында утырганда да, бу шарт үзгәрешсез кала. Укыганда күзләрдән китапка кадәр ара терсәктән : бармак очларына кадәр ераклыкта, ә компьютерның мониторыннан 60 см булса яхшы. Телевизор карау ераклыгы 2,5-3 метрдан да ким булырга тиеш түгел. Балагызны эш тәртибенә өйрәтегез... Моның өчен аның белән алдан килешеп куйсаң яхшырак: ул компьютер белән ничә минут эшләячәк, аңа күпме вакыт телевизор карарга ярый... Әгәр дә бала борчылып күзләрен уа башласа, бу аның аруыннан дип уйларга нигез бар, шуңа күрә компьютерны, телевизорны вакытында сүндерү турында онытмагыз. *Урамда, саф һавада күбрәк йөрергә кирәк. Беренчедән, баланың хәрәкәтләнүе кан йөрешен яхшырту өчен файдалы. Икенчедән, урамда аңа еракка карау өчен мөмкинлек бар. Бу вакытта күз мускулларына күнегү ясала, чөнки йортта аларга йөкләнеш аз, ә бу, үз чиратында, күз күрүенең начарлануына китерә. Мөмкинлек килеп чыгу белән, бала дәресләр әзерләгәндә, компьютерда эшләгәндә, китап укыганнан соң, балага тәрәзәдән еракка караштыргалап алырга киңәш итегез. Ерактагы әйберләр турында төпченеп сораштырсагыз (мәсәлән, әнә теге кирпеч өемендә ничә рәт кирпеч бар?), бу аның күрү сәләтенең яхшыруына сәбәп булып торыр. * Суда йөзү, чаңгыда шуу, гантельләр белән күнегүләр ясау — болар бар да кулбаш поясын ныгытырга ярдәм итә. Шул ук вакытта күзләр дә кан белән яхшы тәэмин ителәчәк. Күрә карау нәселдән күчкән балалар өчен суда йөзү бигрәк тә файдалы. Бу очракта аркага, муен зонасына массаж ясау курслары да ярдәм итәчәк.
Балаларның туклануын һәм сәламәтлеген күзәтеп торыгыз. Ел әйләнәсе өстәлдә җимешләр һәм яшелчәләр булырга тиеш. Күрү сәләтен яхшырту өчен, сыер мае, тәрәч балыгы бавыры, йомырка, чикләвекләр, кишер, фасоль, солы, карабодай боткалары, ит, балык ашарга кирәк. Ярты елга бер тапкыр күз табибына күренсәгез, үз вакытында табылган тайпылышларны, элекке хәленә кайтарырга мөмкин булыр.
Табиблар әйтүенчә, кайбер күз авыруларын шактый алдан белеп, дәвалап була. Ә менә соңга калып диагноз куелган күз авыруларын дәвалау 4 авыррак бара. Кечкенә балалар интегә торган күз авыруларының берсе — г амблиопия (күрү сәләте начарлану), икенче төрле әйткәндә «ялкау күзләр» й авыруы. Бу авыруны күзлекләр белән дәвалап булмый. Ул еш кына кылый 5 күзлелек (косоглазие), тумыштан булган катаракта (күз ясмыгы тукымасы яисә капсуласы өлешчә яки тулысынча тоныкланганда килеп чыккан күз ; авыруы), мөгезпәрдә (роговица) томалану һәм бер күзнең челтәр катламы ) (сетчатка) үсә алмау, икенче күз белән чагыштырганда, челтәр катлам үсешенең артта калудан гыйбарәт. Балаларын игътибар белән күзәткәндә, табибларга барганчы, ата-аналар бу чирне үзләре дә сизә алалар. Моның өчен, бер күзен ябып, бала икенчесе белән алга куелган әйбер артыннан күзәтергә тиеш. Аннан икенче күз белән шулай ук йөртеп карыйлар.
Күзнең йөрешенә карап, тайпылыш барлыгын-юклыгын баланың ата-анасы да күрә ала, ә савыктыру өчен, соңга калмыйча, әлбәттә, табибларга мөрәҗәгать итү яхшырак. Күзләрдәге вакытында (3 яшькә кадәр) табылган тайпылыш дәвалауга җиңелрәк бирелә, ә менә 3-6 яшьтән соң баланы савыктыру өчен күп көч куярга һәм вакытны күбрәк сарыф итәргә туры килә. Патологияне җиңү 6 яшьтән соң авырая, ә 9 яшьтән соң күз авыруын тулысынча дәвалап булмый дип әйтергә мөмкин.
Еш очрый торган тагын бер күз авыруы — кылый күзлелек. Бу авыру 2-3 яшьләр тирәсендә үсеш ала. Кылый күзлелек булганда, баш миендә ике күзнең әйберләрне бер бөтен итеп күрүендә кимчелек барлыкка килә. Кылый күзлелекне дәвалауны никадәр алдан башласаң, шулкадәр яхшы, ни өчен дигәндә, бу авыру беркайчан да үзеннән-үзе бетми. Дәвалау уртача 2-3 ел дәвамында бара һәм табибның авыруны даими күзәтеп торуы таләп ителә. Яшәү дәверендә барлыкка килгән кылый күзлелек төрле аппаратлар ярдәмендә дәвалана ала. Тумыштан килгән чир дәвага авыр бирелә, күп вакытта ' дәвалау өчен операция ясап, махсус тренажерлар кулланырга туры килә.
Имчәк балаларның күз авырулары.
Кечкенә балалар тумыштан килгән генетик тайпылышлардан һәм төрле инфекцияле авырулардан интегәләр. Шундый авыруларның берсе — яшь капчыгы ялкынсыну. Авыру борын-яшь юлы каналының эмбриональ тукымасы белән ябылуыннан барлыкка килә. Бу очракта 8-10 көнлек сабыйда күзенең эчке почмагы кызарып чыга һәм ул эренли башлый.
Кайбер сабыйлар җитлекми туган балалар ретинопатиясе (челтәр катлам зарарлану) дип аталган бик авыр патологиягә дучар булалар. Кагыйдә буларак бу очракта ретинопатия лазер нурлары белән дәвалана. Дәвалауны һәм профилактиканы дөрес алып бару өчен, бала тудыру йортыннан чыкканнан соң, күз табибына ике атна саен күренеп тору яхшырак. Имчәк балалар ретинопатиясе, бала үсә төшкәч, яшүсмер чорында бик мәкерле авыруга — челтәр катлам кубарылуга китерергә мөмкин. Шуның өчен ретинопатия кичергән балаларның 18 яшькә кадәр күз табибы күзәтүе астында торуы хуплана.
Ата-аналар хәтеренә.
Балада күрү сәләтенә бәйле проблемалар булмасын өчен, түбәндәге киңәшләргә игътибар итү кирәк! Авырга узганчы, булачак ата-аналар ТОРЧ инфекцияләренә (токсопламоз, кызылча, цитомегаловирус, җенси юллар инфекцияләренә) тикшерүләр узарга тиеш. Сабыйның дөньяга килеп, беренче тавыш бирү минутларыннан ук аның күзләренә, төсле катлавының (радужная оболочка) зурлыгына игътибар итәргә кирәк.
Күзләре яшьләнеп торса, борын-яшь каналы ачылмавы турында шик­ ләнергә урын бар. Бу хәл бала туганнан соң 7 нче көнгә кадәр күзәтелергә мөмкин. Ул кимчелекне бетерү өчен, табиб массаж һәм күзне юдырту процедуралары билгеләргә мөмкин.
Шунысын да белергә кирәк: төсле катлауның зурлыгы 10 мм дан артык булырга тиеш түгел. Төсле катлау аннан зур булса, тумыштан булган глау­ кома авыруы турында шикләнергә мәҗбүр итә! Күз ярыклары, аларның симметрияле булуына да игътибар итегез. Әгәр сезне сагайтучы билге күрсәгез, баланы күз табибына күрсәтегез. Күз алмалары йөрешенә бик зур игътибар бирергә кирәк. 3 атнага кадәр аларның йөреше тәртипле булса, « бала караганда әйберләргә күз карашын туктатып карый һәм аларның йөрешен күзәтә башлый, күз алмаларының йөреше симметрияле булырга тиеш.
Уртача йөкләнешләр.
Шунысын да истә тотыгыз, баланың күз мускуллары 6-7 яшькә кадәр ныгыйлар, шул сәбәпле аларның йөкләнешендә артык киеренкелек тудырмаска тырышырга кирәк. Телевизор карау 30 минуттан артык булырга тиеш түгел, компьютер өйрәнү 15-20 минуттан артып китсә зыянлы. Мавыгулар күрә карауга (близорукость) китерә! Әгәр күрә карау көчәеп барса, хирургия катнашы белән склеропластика операциясе ясатып кына, күрә күрүне туктатырга туры килә.
Мәктәп елларында балаларның күрү сәләтенә бигрәк тә начар тәэсир итүче : факторлар — балаларның начар яктыртылган биналарда укулары, укыту ; вакытында күзләргә зур йөкләнеш китерү, телевизор, компьютерлар белән артык мавыгулар. Күрү сәләте яхшы саклансын өчен, түбәндәге кагыйдәләрне онытмаска кирәк: бала белән еш саф һавада йөрү файдалы, өйдә ул табигый яктылык яки дөрес оештырылган ясалма яктылыкта эшләргә тиеш. * Көзге-кышкы һәм язгы чорларда мәктәп балаларын дөрес тукландыру, махсус витаминлы комплекслар белән тәэмин итү файдалы. Балалар \ күз табибына күренеп тору турында онытмаска тиеш. Балагызның күрү сәләте начарланса, табиб кына дөрес күнегүләр, дарулар билгели һәм күзлек алырга ярдәм итә ала. Күзлекләр дөрес алынмаса, ул хроник баш авыртуларга һәм баланың укуда начар өлгерешенә китерергә мөмкин.
Теуре
Теуре — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7216) Ишков
(7216) Ишков — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 21 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QQ2» саналган.
Чипиона
Чипиона — Испаниянең Кадис провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караубас (Параиба)
Караубас  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Циборовице
Циборовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Красноглини
Красноглини — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(14466) Hodge
(14466) Hodge — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 25 июлендә M. Hammergren тарафыннан Manastash Ridge обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 OY2» саналган.
Торосколь-Кы
Торосколь-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Варка-Сыль-Кы елгасының сул ярыннан 228 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әсән (Татарстан)
Әсән — Татарстан Республикасының Биектау районына керүче авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча биредә 1 кеше яши.
Дролтовице
Дролтовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ка Бянка (Новара)
Ка Бянка — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Бянка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зиген
Зиген — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.
HD141586
HD141586 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Зиген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD141586
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вудсток (Вермонт)
Вудсток  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Сукачы (Драгичынский районы)
Сукачы  (Сукачы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Караубас (Риу-Гранди-ду-Норти)
Караубас  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Витово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Витово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Буа
Яңа Буа — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы керәшен татарлары авылы.
Ант (Румыния)
Ант — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Яңа Буа
Тарих
17 гасырда нигезләнгән.
Ант (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Буа
Халык саны
Милли составы (2010): татарлар — 100%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Тунис (шәһәр)
Тунис (تونس, Tunis) — Тунис Җөмһүриятенең һәм Тунис провинциясенең башкаласы. Халкы 1 200 000 кеше (2008), бистә халкы белән бергә — 3 980 500.
Географиясе
Туни шәһәре Урта диңгезнең Тунис култыгы ярында, Тунис күле аръягында урнашкан. Радес һәм Хальк-эль-Уэд (Ла-Гулет) портлары белән канал һәм тимер юлы аша тоташкан.
Шәһәр яр буе тигезлеге һәм аны уратып торган түбәләр буйлап сузылган. Заманчарак каралтылар (колониаль һәм аннан соңгы замандагы) уртасында иске шәһәр — Әл-Мәдинә урнашкан. Шәһәр янындагы Карфаген (Картаж) да Туниска керә. Туристлар күпләп Борынгы Рим заман шәһәре Карфаген җимерекләрен карарга, шулай ук Сиди-Бу-Саид, Эль-Марса, Ля-Гуллет калачыкларына килә.
Климаты
Туниста башлыча җәй, Урта диңгездәге, эссе һәм коры, ә кыш — җылы һәм яңгырлы тора.
Тарихы
Шәһәр турында б. э. к. 814 елда телгә алына, ә сакланып калган каралтыларның иң искесе XIII—XV гасырга карый.
Икътисади торышы
Шәһәр илнең икътисади үзәге булып санала. Шәһәрдә һәм шәһәр янында химия, төзелеш, туку һәм азык-төлек җитештерү промышленносте үскән.
Транспорты
Шәһәргә Тунис-Карфаген халыкара аэропорты хезмәт күрсәтә. Башкала илнең башка шәһәрләре белән Тунис тимер юлы һәм автотрасса аша тоташкан. Шәһәрдә диңгез порты, тимер юлы вокзалы, берничә автовокзал бар. Шәһәр арасында йөргән кызыл-буйлы маршрут таксилары ( луажлар) өчен вокзаллар да бар.
1985 елдан заманча тиз йөрешле Тунис трамвае да йөри. Француз телендә шәһәрнең трамвай челтәре «Métro» дип атала. Трамвайлардан тыш шәһәр һәм шәһәр яны маршруты буенча шәһәр яны поездлары бар. Шулай ук шәһәр буйлап автобуслар, маршрут таксилары ( луажлар) йөреп тора.
Черга (Сёма кушылдыгы)
Черга  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Сёма елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вест-Спрингфилд (Виргиния)
Вест-Спрингфилд  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Спрингфилд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понятово (Журоминский повяты)
Понятово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Красоне
Красоне — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(7217) Dacke
(7217) Dacke — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 22 августында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 QX3» саналган.
Кумачукуру (Мут)
Кумачукуру (Kumaçukuru) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эль-Боске (Кадис)
Эль-Боске — Испаниянең Кадис провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тупицыны (Орлов районы)
Тупицыны (Тупицыны) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Шамплит
Шамплит (Champlitte) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Тупицыны (Орлов районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Кронсгард
Кронсгард (Kronsgaard) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шамплит
Географиясе
Коммуна мәйданы — 128,90 км².
Тот-Кыпа-Ютурмаль-Кы
Тот-Кыпа-Ютурмаль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кыпа-Ютурмаль-Кы елгасының уң ярыннан 84 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Инфекцион гепатит А
Инфекцион гепатит — А гепатитына (Боткин авыруы) китерүче вирус фильтрлардан үтәргә сәләтле. Бу вирус авыру кеше үтендә, тизәгендә, й сидегендә булырга мөмкин. Вирус тышкы һавага да шактый чыдам. Ул авыру кешедән һава, тизәк, сидек, су, пычрак куллар аркылы аша йога. А гепатиты белән күбрәк балалар авырый, чирнең сезонлы (көзге-кышкы) булуы характерлы. Авыру балалар бакчасындагы сабыйлар (3 яшьтән 7 яшькә кадәр) һәм 14 яшькә кадәр мәктәп балалары (60 %) арасында тиз тарала.
Авыруның инкубация чоры 15 көннән 45 көнгә кадәр бара. Чир барышын 3 периодка аералар: сары төшү алды периоды, сары төшү һәм сәламәтләнү периоды.
Сары төшү алды периоды 7-10 көн тирәсе дәвам итә. Алдан хәлсезлек барлыкка килә, баланың кәефе сизелерлек үзгәрә. Ул бик тиз ярсып китә, ; киреләнә, баланың аппетиты югала, йокысы бозыла, күңеле болгана, коса, ; эче авырта. Кайвакыт йөткерә, борынына томау төшә, тәрәте сыек булырга ; мөмкин. Авыру башланганда, субфебриль температура күзәтелә.
Бу периодта специфик булмаган төрле симптомнар күзәтелергә мөмкин, = алар кайвакыт ялгыш диагноз куюга да китерә. Характерлы симптомнар беренчел период ахырында сизелә: бавыр үсә башлый һәм авырта. Сидек1 сыраны хәтерләтә торган караңгы-сары (тисә, киемдә сары таплар калдыра) төс ала. Тизәк төссезләнә һәм соры балчыкка охшый. ; Сары төшү периоды башында кайбер очракларда температура төшә, : авыруның хәле җиңеләйгән кебек була, ә кайвакыт баланың хәле тагын да 1 начарлана. Организмда агулану билгеләре көчәя. Иң әүвәл күз алмасының ' тышкы катлавы саргаеп чыга, аннан соң бит, тән тиресе, аңкау пәрдәсе һәм каты анкау, соңгы чиратта очлыкларга сары төшә. Сарылык берничә өн дәвамында арта һәм көчәя. Олырак яшьтәге балаларның сары төшүе еш кына тире кычыту белән бергә бара. Шунысын да хәтергә алырга ё кирәк: сары төшүнең дәрәҗәсе чирнең авырлылыгына һәрвакытта да ё бәйләнмәгән. Кайчакта авыру гепатитлы булганда да сары төшмәскә мөмкин. Гадәттә, сары 2-6 атна тора. Бу вакытта бавыр шактый зур булып ’ үсә, аның читләре тыгызлана һәм авырта. Сидек караңгы, сыра төсендә була, тәрәт төссезләнә.
Сәламәтләнү периодында бавыр функциясе яхшыра башлый. Аның күләме кечерәя. Сары кими башлагач, башка симптомнар да бетә. Авыру- ; ның гомуми халәте яхшыра. Вакытында дәвалый башлаганда, авыру сәламәтләнә.
Инфекцион гепатит төрлечә — җиңел дә, бик авыр формада да барырга мөмкин. Җиңел формасы аз чагылышлы симптомнар белән бара, авыру бала чирне аяк өстендә уздыра. Боткин авыруы сары төшми барырга да мөмкин. Мондый авыруларда башта хәлсезлек сизелә. Бераз гына ; температуралары күтәрелә. Тәрәтнең төсе аз үзгәрә. Сидектә пигментлар ё табыла. Аннан бавыр бераз үсә, авыртулы була. А гепатитының яман формасы бик авыр бара. Бавырда агулы дистрофия барлыкка килергә мөмкин. Организмның агулануы нервларда да чагылыш таба, авыру тынычсызлана, гел йокымсырап тора, организмның мөһим функцияләренә зыян килә, сары арта бара, бавыр кечерәя, кайвакыт бу халәт комага китерә.
Аерым очракларда гепатит хроник рәвеш ала һәм бавыр циррозы барлыкка килә. Мондый хәл дәваланмаган, яки дәвалану режимын бозган балаларда күзәтелә. £ Гепатитның авыр формаларын хастаханәдә дәвалыйлар. Сәламәтләнү критерийлары — авыру симптомнары бетү һәм лаборатор анализларның уңай нәтиҗәләре. | А гепатитын дәвалау өчен бик күп дарулар кулланмыйлар. Авыр * формасын дәвалаганда, агулы матдәләрнең организмга тәэсирен киметү. яки бетерү, алар тәэсирендә бозылган функцияләрне кире үз хәленә кайтару : өчен дарулар, антибиотиклар билгелиләр. Физиологик һәм физик-химик барышын тоткарлаучы протеолитик ферментлар бирәләр. Үтә көчле бавыр, җиткелексезлеге булганда, экстакорпораль агусызландыру алып барыла.
А гепатитын дәвалаганда, диета бик зур роль уйный. Рационда углеводлар күп булырга тиеш. Балага яшелчә-җимешләр ашатырга, компот, кесәл бирергә, бал ашатырга кирәк. Тозлы, майлы ризыкларны һәм әче тәмләткечләрне ашатмый тору яхшы. Эремчек, С, В1 В2, РР витаминнары ; бирергә ярый, гөлҗимеш төнәтмәсе, соклар файдалы. Авыруның беренче : көннәрендә күп итеп сыеклык, баллы чәй, минераль су эчү ярдәм итә. Баланын тәрәте регуляр булырга тиеш, эче кипсә, эч йомшарткычлар бирергә * туры килә. Хастаханәдән чыккач, бала диспансер исәптә тора.
Гепатит белән авырган балаларны сәламәтләнеп бер ай узгач кына, башка балалар янына кертергә ярый. Авыру бала белән аралашканнарга клиник тикшерү уздыралар һәм гамма-глобулин кадыйлар. Алар 50 көн дәвамында табиблар күзәтүе астында була. Эпидемия учагында дезинфекция уздырыла. Балаларның зарарлану чыганагы билгеле булгач, эпидемия кабынган учреждениене (балалар бакчасы, мәктәп һ.б.) су белән тәэмин итә торган оешма һәм җәмәгать туклану органнары тикшерелә һәм контрольгә алына.
Верлен (Йонна)
Верлен — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Мартен-дю-Буа (Жиронда)
Сен-Мартен-дю-Буа — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Циковице
Циковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(14467) 1993 OP3
Тарихы
1993 елның 20 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 OP3» саналган.
Алтыагач (Мамак)
Алтыагач (Altıağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сулавы
Сулавы (Сулавы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Оттава (Иллинойс)
Оттава  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оттава шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Теурень (Муреш)
Теурень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Идальго (округ, Техас)
Идальго — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эдинберг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1852 елда оештырыла.