cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD246706
HD246706 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Храсте (Марибор)
Храсте  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нествеж
Нествеж — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Юмиж елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Дуванкүл
Дуванкүл (Дуванкуль) — Чиләбе өлкәсенең Увельский районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Гура-Шуций
Гура-Шуций — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салеше
Салеше (Salesches) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Авен-сюр-Эльп кантонына карый.
Олейниця
Олейниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казчина Ривалта Скривия (Алесандрия)
Казчина Ривалта Скривия — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Ривалта Скривия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(19670) 1999 RH151
(19670) 1999 RH151 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RH151» саналган.
Крушки (Подлясье воеводалыгы)
Крушки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Варенн-сюр-Сен
Варенн-сюр-Сен — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Екгарт-Майнс (Мэриленд)
Екгарт-Майнс  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Екгарт-Майнс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(119) Алфея
Тарихы
1872 елның 3 апрелендә Дж. К. Уотсон тарафыннан Энн-Арбор обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Югары Ярмулай
Югары Ярмулай — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452022, ОКАТО коды — 80209807004.
Асава
Асава (Асава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шаттвальд
Шаттвальд — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Франкенберг (Эдер)
Франкенберг  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Пәрдигыран
Пәрдигыран (Pərdiqıran ) — Әзербайҗанның Хачмаз районына караган авыл.
Франкенберг (Эдер)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любичево
Любичево — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җүльяно-ин-Кампания
Җүльяно-ин-Кампания (Giugliano in Campania) — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Җүльяно-ин-Кампания Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Ямники
Ямники — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крушник
Крушник — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Академик Губкин урамы (Казан)
Академик Губкин урамы (улица Академика Губкина) — Казанның Совет районында урнашкан урам.
Тарих
Хәзерге исемен 1955 елның 2 февраленнән йөртә.
Хмыловка
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), украиннар (11%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 2%.
Омысь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Арнольд (Миссури)
Тарихы
Арнольд шәһәре  елда нигезләнгән.
Сайракчы (Сөке)
Сайракчы (Sayrakçı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Сөке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Подгорена
Подгорена (Подгорена) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Телишевская
Телишевская (Телишевская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2010 елда биредә 0 кеше яшәве билгеле.
Храсте (Шентюр)
Храсте  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүлбаһчеси (Сейһан)
Гүлбаһчеси (Gülbahçesi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казчина Риваньола (Кунео)
Казчина Риваньола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Риваньола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(19671) 1999 RX151
(19671) 1999 RX151 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RX151» саналган.
Стшижки
Стшижки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гура-Шушицей
Гура-Шушицей — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синас (ай кратеры)
Синас - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 11,7 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Симон Георг фон Сина (1810—1876) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
NGC 1147
NGC 1147 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ямил Сафиуллин
Тәрҗемәи хәле
1935 елның 4 апрелендә Башкортстан АССР Күгәрчен районының Ырынбур өлкәсе белән чиктәш Мәкъсүт авылында туган. Туган авылында урта белем алган. 1954—1957 елларда Совет Армиясендә (Төркестан корпусында) хәрби хезмәт үтә. 1957 елда КПСС сафына кабул ителә. Армиядән кайткач, 1957—1958 елларда Күгәрчен районының Назаркино урта мәктәбендә физик тәрбия һәм башлангыч хәрби әзерлек дәресләре укытучысы булып эшли. 1958—1963 елларда — Казан дәүләт университетының тарих-филология факультеты рус-татар бүлеге студенты. Группаларында ике генә егет була, икенчесе — Рим Салихов (соңыннан филология фәннәре докторы, профессор; Тарих институтының директоры Радик Салиховның әтисе). Университетка шактый тормыш тәҗрибәсе туплап килгән Ямил Галим улы вузны «бик яхшы» билгеләренә тәмамлый. Студент чакта ук үзенең җитдилеге, төплелелеге, зирәклеге белән аерылып тора. 1963 елда КДУ аспирантурасына кабул ителә (фәнни җитәкчесе рус һәм чит ил әдәбиятлары кафедрасы мөдире профессор Н. А. Гуляев). 1964 елдан — КДуның рус һәм чит ил әдәбиятлары кафедрасы ассистенты. 1970 елда «Николай Полевой как теоретик романтизма» темасына кандидатлык диссертациясе яклап, филология фәннәре кандидаты дигән гыйльми дәрәҗә ала, 1974 елдан доцент. Яшь галим «Әдәбият белеменә кереш», «XIX гасыр чит илләр әдәбиятлары тарихы», «Әдәбият теориясе» һ.б. предметлардан дәресләр алып бара. Җәмәгать эшләре (төркем кураторы, факультет партбюросы секретаре урынбасары һ. б.) башкара. Фәнни-теоретик яктан әзерлекле галим булып таныла. Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетында эшләгән Хатыйп Госман, Ибраһим Нуруллин, Йолдыз Нигъмәтуллина, Диләрә Тумашева, Әнвәр Ахунҗанов, Мөхәммәт Мәһдиев, Миркасыйм Госманов кебек күренекле галимнәр белән аралашып яшәү яшь галимнең фәнни-теоретик, шәхси-профессиональ үсешенә көчле тәэсир итә.
«Үзгәртеп кору» елларында Ямил Галим улы Алманиянең Гисен шәһәрендә урнашкан берничә мәртәбә барып, лекцияләр укый.
1985—1988 елларда университетның партия оешмасы җитәкчесе. Бу чорда КДУда татар проблемасына, милли мирасны туплау һәм өйрәнүгә игътибар арта. Проректор Миркасыйм Госманов, партком секретаре Ямил Сафиуллин һ. б. тырышлыгы белән татар бүлеге киңәйтелә: 1989 елда татар филологиясе, тарихы һәм көнчыгыш телләре факультеты, мөстәкыйль журналистика факультеты, филологиядән докторлык һәм кандидатлык диссертацияләре яклау советы эшли башлый.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
1970 елда күренекле рус әдибе (1796—1846) иҗатын романтизм призмасы аша тикшереп язган кандидатлык диссертациясе фәнни җәмәгатьчелек тарафыннан «җитди хезмәт» дип кабул ителә. Алга таба Я. Сафиуллин иҗат методлары, әдәби-теоретик мәсьәләләр белән шөгыльләнә. Үзенең фәнни эшчәнлеген рус сүз сәнгатен өйрәнүгә багышлый, шул темага үзәк һәм җирле басмаларда мәкаләләр бастыра. Рус-татар әдәби багланышлары, Идел буе халыкларының рухи бәйләнешләре галимнең шулай ук игътибар үзәгендә була. Әдәбиятларны чагыштырма өйрәнү проблемаларына багышланган хезмәтләре дөнья күрә, мәсәлән, автордаш булып язган «Теория литературы: словарь для студентов, специализирующихся по сравнительной и сопоставительной филологии» (2010) китабы фәнни-педагогик процесста кулланылыш тапкан. Профессор Сафиуллин инициативасы буенча Идел буе республикаларының милли әдәбиятларын өйрәнү буенча уртак проект тормышка ашырыла. Милли университетларның әйдәп баручы галимнәре — татар, башкорт, чуаш, мари, мордва һәм удмурт әдәбиятлары буенча белгечләр – алар өчен гомуми проблематика буенча берләшеп, «Идел буе республикаларының милли әдәбиятлары (1980—2010 еллар)» күмәк монографиясен булдырган.
Соңгы елларда «Җирле әдәби төбәк» (Литературное краеведение) буенча да мәкаләләр язган («Чаадаев и Казань»). «Казан утлары»ның 1999 елгы 6нчы санында А. С. Пушкин иҗатында Коръән мотивлары турында мәкаләсе, шул ук 1999 елда «Казань» журналында «Разговор с Востоком. Коран в творчестве А. С. Пушкина» мәкаләсе басыла. Аларда галим Коръәннең, М. Казем-Бек, Г. Саблуков тәрҗемәләре үзенчәлекләрен чагылдыра. 2017 елда «Казанский альманах»та галим алфавитларны алыштыру мәсьәләләренә багышланган «Текә борылышлар: гарәп, латин, кириллица» мәкаләсен бастыра. Тәрҗемә белән дә шөгыльләнә, мәсәлән, Шәехзадә Бабичның аерым шигырьләрен рус теленә тәрҗемә итә.
Варредд
Варредд — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Күллү (Османие)
Күллү (Küllü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (köy).
2нче Гуселка
2нче Гуселка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  1-я Гуселка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вудвилл (Мэн)
Вудвилл  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Шаттендорф
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вудвилл (Мэн)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олекшин
Олекшин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ксебки
Ксебки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Янив Пидляский
Янив Пидляский — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Патрис Лумумба урамы (Казан)
Патрис Лумумба урамы (улица Патриса Лумумбы) — Казанның Совет районында урнашкан урам.
Асаны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(850) Альтона
(850) Альтона  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Патрис Лумумба урамы (Казан)
Тарих
Хәзерге исемен 1961 елның 14 июненнән йөртә.
(850) Альтона
Тарихы
1916 елның 27 мартында Белявский С. И. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1916 S24» саналган.
Люблен
Люблен — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саломе (коммуна)
Саломе (Salomé) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Аннёллен кантонына карый.
HD246709
HD246709 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Елдерсбург (Мэриленд)
Елдерсбург  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
HD246709
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Арчи (Миссури)
Арчи  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Елдерсбург (Мэриленд)
Географиясе
Елдерсбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арчи (Миссури)
Тарихы
Арчи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1148
NGC 1148 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Френкиш-Крумбах
Френкиш-Крумбах — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Храстник (Войник)
Храстник  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Васиха
Васиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Новосибирск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ангуреп елгасының сул ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Васиха
Сугайно
Сугайно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Елизаветино (Бәләбәй районы)
Елизаветино — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452022, — 80209807005.
Казчина Ривароло (Торино)
Казчина Ривароло — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Ривароло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(19672) 1999 RP155
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RP155» саналган.
Ноза
Ноза — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Төньяк Двина елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Олесин (Турецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сирано (ай кратеры)
Сирано - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 80 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Сирано де Бержерак (1615—1655) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Пор-Брие
Пор-Брие — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
Пиргулуоба
Пиргулуоба (Pirquluoba ) — Әзербайҗанның Хачмаз районына караган авыл.
Ксенжино
Ксенжино — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асавляны (Мастовский районы)
Асавляны  (Асаўляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Җәлил Бәйбулатов
Җәлил Бәйбулатов (, —, ) — журналист, тәрҗемәче, ҮзССРның атказанган мәдәният эшлеклесе (1976). 1920 елдан Урта Азиядә: ВКП(б) ҮКнең Үзәк Азия бирасында матбугат бүлеге мөдире урынбасары (1928-1933), Үзбәкстан фирка нәшриятының җаваплы мөхәррире (1933-1935).
Гура-Яломицей
Гура-Яломицей — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүлбелен (Гүргентепе)
Гүлбелен (Gülbelen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гүргентепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сайрач (Тонья)
Сайрач (Sayraç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Тонья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
21 апрель
21 апрель — Милади тәкъвимендә дүртенче айның егерме беренче көне. Ел ахырына кадәр 254 көн кала.
Хороль
Хороль (Хороль) — Диңгез буе краеның Хороль районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы: 2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (90%), украиннар (9%).
Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 0,50%.
Шахен-бай-Форау
Шахен-бай-Форау — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Макариополско
Макариополско — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Устиновская
Устиновская (Устиновская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
(4104) Алу
(4104) Алу  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Устиновская
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Омысь-Ех-Соим
Омысь-Ех-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Омысь елгасының уң ярына тамагыннан 2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Устиновская
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
(4104) Алу
Тарихы
1989 елның 5 мартында Элеанора Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 ED» саналган.
Устиновская
Халык
2010 елгы җанисәп буенча авылда кеше яшәми.
Омысь-Ех-Соим
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Еленинка
Еленинка (Еленинка) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%),.
Янивка (Володавский повяты)
Янивка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Храстник (Моравче)
Храстник  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вудленд (Арустук, Мэн)
Вудленд  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рус Тимшие
Рус Тимшие (Русские Тимши) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), арлар (5%).
NGC 1149
NGC 1149 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(19673) 1999 RR158
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RR158» саналган.
Вемпель
Вемпель — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Фридберг (Гессен)
Фридберг  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ксенжино-Колёния
Ксенжино-Колёния — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Атланта (Миссури)
Атланта  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Ксенжино-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Атланта (Миссури)
Тарихы
Атланта шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әнвәр Бәйбутов
Әнвәр Бәйбутов (, —, ) — драма актеры, режиссер, педагог, РСФСРның халык артисты (1965). Сәхнә эшчәнлеген 1932 елда Бакы эшче яшьләр театрында башлый. 1942-1954 елларда Новосибир, Сембер, Хабарау шәһәрләре театрлары режиссеры. 1954-1959 елларда Казан Зур драма театрының баш режиссеры. Шуннан соң Ростов драма (1959-1964), Азәрбайҗан опера һәм балет (1966-1969) һәм Азәрбайҗан рус драма (1969-1978) театрларында шул ук вазыйфада.
Казчина Ривасола (Торино)
Географиясе
Казчина Ривасола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Күллү (Улус)
Күллү (Küllü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (köy).
Суйково
Суйково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самеон
Самеон (Saméon) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Орши кантонына карый.
Сирс (ай кратеры)
Сирс - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 100 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Фредерик Хэнли Сирс (1873—1964) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Елкридж (Мэриленд)
Елкридж  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Елкридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олесниця (Слупецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коршаж (Мехреньга кушылдыгы)
Коршаж — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мехреньга елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Маково (Болгария)
Маково  — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD246726
HD246726 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Асинавка (Вишневски авыл советы)
Асинавка  (Асінаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(2508) Алупка
(2508) Алупка  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 13 мартында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 ET1» саналган.
Шахендорф
Шахендорф — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пре-ан-Пай
Пре-ан-Пай — Франциянең Майенн департаментында урнашкан коммуна.
Рәһимоба
Рәһимоба (Rəhimoba ) — Әзербайҗанның Хачмаз районына караган авыл.
Кече Александровка (Бәләбәй районы)
Кече Александровка — Башкортстанның Бәләбәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452023, — 80209807006.
Янивка (гмина Била Пидляска)
Янивка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гурба
Гурба — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лариса Ямаева
Лариса Ямаева (7 ноябрь 1955 ел) — башкорт тарихчы галиме, югары мәктәп укытучысы. Тарих фәннәре докторы (2004).
Биографиясе
Лариса Әсхәт кызы Ямаева 1955 елның 7 ноябрендә Бурят-Монгол АССРның (хәзерге Бурят Республикасының) башкаласы Улан-Удэда Совет Армиясенең хәрби хезмәткәре гаиләсендә туган.
1974 елдан СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалы Тарих, тел һәм әдәбият институтында лаборант булып эшли башлый һәм бер үк вакытта Башкорт дәүләт университеты тарих факультетының кичке бүлегендә укый, аны 1979 елда тәмамлый.
1978-1980 елларда СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалының ВЛКСМ комитеты секретаре була. 1977 елдан КПСС әгъзасы.
1986 елда, кандидатлык диссертациясен уңышлы яклап, М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының аспирантурасын тәмамлый.
2004 елда «тарих фәннәре докторы» гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый
1994-2003 елларда Россия Фәннәр Академиясе Уфа гыйльми үзәгенең Тарих, тел һәм әдәбият институтында өлкән гыйльми  хезмәткәр. 2003 елдан Көнчыгыш икътисад-юридик гуманитар университетның Ватан тарихы кафедрасы мөдире, 2005 елдан — тарих һәм хокук факультеты деканы.
2006 елдан — Башкортстан Республикасы Гуманитар тикшеренүләр институтының өлкән гыйльми хезмәткәре, 2008 елдан — бүлек мөдире һәм әйдәүче гыйльми хезмәткәре.
2015 елдан — Башкортстан Республикасының Иҗтимагый-сәяси һәм хокук тикшеренүләре институтының әйдәүче гыйльми хезмәткәре.
Фәнни эшчәнлеге
Фәнни тикшеренүләре ХХ гасыр башындагы Россия мөселманнарының сәяси тарихына, башкортларда ислам дине таралу үзенчәлекләрен өйрәнүгә багышланган. 100дән артык гыйльми хезмәт авторы.
1986 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында «тарих фәннәре кандидаты» гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. 2003 елда Ырынбур дәүләт университетында «Либеральное общественно-политическое движение российских мусульман в начале XX в.» дигән темага докторлык диссертациясе яклый.
Кубжани
Кубжани — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гүлверен (Мидьят)
Гүлверен (Gülveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мидьят илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(19674) 1999 RN160
(19674) 1999 RN160 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RN160» саналган.
Әбүләис (елга)
Әбүләис — Буҗан елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Зиянчура районы Ырынбур өлкәсенең Куандык районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сирсалис (ай кратеры)
Сирсалис - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 44,2 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джироламо Сирсалис (1584—1654) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапханә
Җөмһүрият милли китапханәсенең тарихы 1836 елда Уфада Ырынбур губернасы җыелышы каршында ачылган башлангыч җәмәгать китапханәсеннән башлана. 1921 елның 9 июнендә фондында 17 мең 600гә якын китап булган БАССР Үзәк фәнни китапханәсе ачыла, 1925 елдан ул БАССРның Дәүләт фәнни китапханәсе дип атала башлый. 1933 елда аңа Үзәк мөселман китапханәсе, ә 1936 елда М. Горький исемендәге үзәк китапханә кушыла һәм ул «БАССР җөмһүрият китапханәсе» дип атала башлый.
1980 елда Җөмһүрият балалар китапханәсе белән Җөмһүрият үсмерләр китапханәсе филиал буларак аңа кушыла.
1992 елдан китап йорты Башкортстан Республикасының милли китапханәсе итеп үзгәртелә һәм аңа Әхмәтзәки Вәлиди исеме бирелә.
Малка-Черковна
Малка-Черковна — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вадим Хамутцких
Вадим Хамутцких (Вадим Анатольевич Хамутцких,, — , ) — СССР һәм РФ волейболчысы, волейбол тренеры, Россия чемпионатларының алтын (1996/97, 1997/98, 2001/02, 2002/03, 2003/04, 2004/05, 2006/07) һәм көмеш (1994/95, 1995/96, 1998/99, 2005/06) призчысы, Чемпионнар лигасы җиңүчесе (2002/03, 2003/04), Олимпия уеннарының көмеш (2000) һәм бронза (2004, 2008) мидәлләре иясе, дөнья чемпионатының көмеш призчысы (2002), Европа чемионатларының көмеш (1999, 2007) һәм бронза (2001, 2003) призчысы, Дөнья кубогының алтын (1999) һәм бронза (2007) призчысы, дөнья лигасының алтын (2002), көмеш (1998, 2000, 2007) һәм бронза (1996, 1997, 2001, 2008) призчысы.
İsmäğil Bi
İsmäğil Bi yaki morza Noğay Urdası idäräçese. Abuğaynıñ (Abucay) ulı Urmatı bi şäcäräse buyença. İsmägil Bı bäklärbäge İdegäy näselennän. Qazan Wäliyäten Mäskäw däwläte yawlap alğannan soñ Şah Ğali belän Qazanda torğan. Mullaqayev fikere buyença Qazannı Mäskäw däwläte alir aldindan wafat bulğan. Därwiş Ğali xanniñ abıysı.
1538 yıldan alıp 1540 yılğa qädär, Xaq-Nazardan soñ Noğay Urdası belän idärä itkän morza.
1540 yılda Xaq-Nazar ulı Axmäd Gäräy mirza idärä itä başlağan.
Казчина Ризорта (Бергамо)
Казчина Ризорта — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Ризорта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фридевальд (Гессен)
Фридевальд  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Павел Ханжин
Павел Ханжин (Павел Семёнович Ханжин,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1943).
Сукови
Сукови — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олесниця (Ходзезький повяты)
Олесниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Багнелл (Миссури)
Багнелл  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Багнелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Асинавка (Кальчунски авыл советы)
Асинавка  (Асінаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Храстник (община)
Храстник  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вене-ле-Саблон
Вене-ле-Саблон — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кубра-Пшебудувка
Кубра-Пшебудувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вудсток (Мэн)
Вудсток  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Швадорф (Түбән Австрия)
Швадорф  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Речное (Диңгез буе крае)
Речное (Речное) — Диңгез буе краеның Дальнереченск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%), украиннар (11%).
Янивка (гмина Пищаць)
Янивка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Харюшинская
Харюшинская (Харюшинская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Владимир Хардин
Владимир Хардин (Владимир Николаевич Хардин,, — , ) — табиб, психиатр, дәүләт киңәшчесе, Самар психиатрия хастаханәсе директоры (1911-1918).
Харюшинская
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елда биредә 0 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда кеше яшәми.
(19675) 1999 RE162
(19675) 1999 RE162 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RE162» саналган.
NGC 1150
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сисакян (ай кратеры)
Сисакян - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 35,6 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Норайр Мартиросович Сисакян (1907—1966) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Нозица
Нозица — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Төньяк Двина елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санкур
Санкур (Sancourt) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Камбре кантонына карый.
Малоградец
Малоградец — Болгариянең Тырговиште өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Охлым
Охлым — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1094    кушыла. Елга озынлыгы 93 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Татар театры
Татар театры — XIX һәм XX гасырлар чигендә барлыкка килгән. 1887 елда беренче пьеса нәшер ителә, ә 1906 елның 22 декабрьдә татар телендә беренче ачык тамаша уздырыла. Соңрак бу көн татар театрының рәсми туган көне дип санала башлый.
«Шимбәчеләр» (җыелышлар шимбә көнне үткән) театр түгәрәгендә катнашучылар Намык Кәмалнең «Мәхәббәттән бәла» комедиясе буенча спектакль куялар. Беренче тапкыр бу дата 1926 елда билгеләп үтелә.
Тарих
1791 елда Казанда ярты үзешчән труппа белән беренче халык театры ачыла. Башта спектакльләр гимназия театрында уза, театрда 400 урынга исәпләнгән махсус җиһазландырылган зал була.
1803 елда, театрның хәзерге бинасы урынында, крепость театры өчен махсус бина төзелә (таш фундаментта агач театр), анда крепость актёрларының профессиональ труппасы чыгыш ясый башлый. Театрда Денис Фонвизинның «Недоросль» (1804) пьесасы, Плавильщиковның «Бобыль» һәм «Ермак» пьесалары (1805) куела.
1833 елда Казанда сәүдәгәр Синяков өчен бина төзелә, ул бина берничә тапкыр үзгәртеп корыла. Хәзерге вакытта анда В. И. Качалов исемендәге Казан Зур драма театры урнаша.
Болгар-татар шәһәрләрендә көнчыгыш тибындагы мәйданчык театры булса да, татар театры үз тамырлары белән Көнчыгыш мәйданчык театр белән дә, халык йола театр формалары белән дә туры килми диярлек.
1842 елгы янгын бөтен шәһәрне диярлек юк итә, ул елларда театр биналары турындагы мәгълүматлар сакланмаган. Спектакльләр шәхси йортларда барган.
1845 елда театрның беренче таш бинасына нигез салына. Яңа кызыл кирпеч бинасы Театр мәйданында урнашкан (хәзерге Ирек мәйданындагы сквер урынында).
1851 елда Казанда беренче спектакльләр куела башлый. Операның барлыкка килүе тирән тамырларга ия: опера һәрвакыт драма һәм оперетта белән яши. Һәрчак читтән килгән опера труппалары, ешрак Италиядән килгәннәр чыгыш ясый.