cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саскут (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Беренче Чурашево
Беренче Чурашево (Урхас Кушкӑ, Первое Чурашево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 524 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
Кузьниця-Стара (Клобуцкий повяты)
Кузьниця-Стара  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заблендза
Заблендза — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арворезинья
Арворезинья — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бяловоля
Бяловоля — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мортыш
Мортыш — Татарстан Республикасының Тукай районында 2020 елда юкка чыгарылган авыл.
Бяловоля
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мортыш
Почта индексы — 423879.
Юкка чыгару тарихы
2020 елда торак пункт урнашкан җир ТР Президенты каршындагы Дәүләт торак фонды милкенә тапшырыла. Территория санитар-саклау зонасы (ТАНЭКО) өчен алынган. Әлеге вакытка авылда 11 торак йорт һәм төзелеп бетмәгән ике йорт, шулай ук 13 җир участогы калган булган. Аларны суд тәртибендә алганнар. Җир участоклары өчен акча аларның хуҗаларына күчерелгән .
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Сотрахеро
Сотрахеро — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сант-Андреа-ди-Котоне
Сант-Андреа-ди-Котоне (Sant’Andréa-di-Cotone) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.
Милево-Випихи
Милево-Випихи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13116) Гортензия
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TG26» саналган.
Нейво-Яха
Нейво-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нейта-Яха елгасының сул ярыннан 94 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD118365
HD118365 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дубины (Кобрынский районы)
Дубины  (Дубіны ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Кемер (Доганһисар)
Кемер (Kemer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Доганһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дубины (Кобрынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Айран (Биреҗык)
Айран (Ayran) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стары Юзин
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мусин урамы (Казан)
Мусин урамы (улица Мусина) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам. СБКФнең Татарстан ӨК беренче сәркәтибе Рәшит Мусин (1927-1982) исемен йөртә.
Географиясе
Сибгать Хәким урамы белән киселештән башланып, Чистай һәм Четаев урамнарын, Хөсәен Ямашев проспектын, Чуйков урамын кисеп үтә һәм Голубятников урамы белән киселештә тәмам була.
Тарих
Хәзерге исемен 1983 елның 16 маеннан йөртә.
(5907) 1989 TU5
(5907) 1989 TU5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рудно (Турчянске Теплице)
Рудно  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Кузьниця-Стара (Мишковский повяты)
Кузьниця-Стара  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гузангрез
Гузангрез — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Купренки
Купренки (Купренки) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Ареаду
Ареаду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Нортлейк (Көньяк Каролина)
Нортлейк  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калхун (округ, Миссисипи)
Калхун — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Питтсборо шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1852 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1520 км² тәшкил итә.
Жамвиль
Жамвиль — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Синмартину-Магиар
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гонда (Аризона)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ешилпынар (Пехливанкөй)
Ешилпынар (Yeşilpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Пехливанкөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Бялоскури
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җара (Алесандрия)
Җара — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Ереминка
Ереминка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сосьва елгасының уң ярыннан 130 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сант-Антонино
Сант-Антонино (Sant’Antonino) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кальви кантонына карый.
Саткинез (коммуна)
Саткинез — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Эренберг (Хильдбургхаузен)
Эренберг (Ehrenberg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баян-Чаган
Баян-Чаган — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Чаган-Бургазы елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Старына (Бялыницкий районы)
Старына  (Старына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сотресгудо
Сотресгудо — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13117) Pondicherry
(13117) Pondicherry — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TW38» саналган.
Дубитава
Дубитава (Дубітава ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Висконсин-Рапидс (Висконсин)
Тарихы
Висконсин-Рапидс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заблоце (Кече Польша воеводалыгы)
Заблоце — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Милево-Лосе
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ареал (Бразилия)
Ареал  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Куле (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нигъмәтуллин урамы (Казан)
Нигъмәтуллин урамы (улица Нигматуллина) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам. Галим, ТАССР ЮШ рәисе Рәшит Нигъмәтуллин (1923-1991) исемен йөртә.
Географиясе
Сибгать Хәким урамы белән киселештән башланып, Чистай урамы белән киселештә тәмамлана.
Алексей Бурлай
Алексей Бурлай (Алексей Пётр улы Бурлай, русча Алексей Петрович Бурлай) – нәкышчы рәссам, график, мөгаллим, Тукай бүләге иясе.
Чүриле (платформа)
Чүриле (Чурилино) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. Татарстанның Арча районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Иске Чүриле авылы. Шәһәртирә пуезлары гына туктый.
Алексей Бурлай
Тәрҗемәи хәле
1918 елның 29 июлендә Украина ССРның хәзерге Днепропетровск өлкәсе Покров районы Арестополь авылында туган. 2000 елда вафат.
1933 елда Украинаның Запорожье каласы янындагы Карантинка бистәсендәге кирпеч заводында токарь өйрәнчеге. 1938 елда Запорожье авиация техникумын тәмамлап, конструктор булып эшли.
Бөек Ватан сугышында
Бөек Ватан сугышы елларында III Украина фронтының төзекләндерү батальоны командиры; оборона заводында конструктор һәм рәссам булып эшли, «ТАСС тәрәзәләре» («Окна ТАСС») плакатларын чыгара.
Иҗаты
1950 елларда сынлы сәнгатьнең нәкыш өлкәсендә тематик картина жанрын үстерүдә зур роль уйный. Иҗаты белән Татарстан сәнгатендә социалистик реализм алымының үсешенә өлеш кертә. Петр Сперанский белән берлектә иҗат иткән “ССРБ халыклары дуслыгы” панносын Татарстан АССР хөкүмәте Украина халкына “Украинаның Россия белән яңадан кушылуының 300 еллыгы уңаеннан” бүләк итә.
Әсәрләре
1952 елда «Советская Татария» гәҗите өчен хезмәт алдынгыларының портретлары шәлкемен яза: «Надежда Асафова — фанир фабрикасының бригадиры», «1 нче ТЭЦның данлыклы кочегары Әхмәтҗанов», «Ленин исемендәге күн заводының пресслаучысы С. Хәмидуллина» һ.б. «Шәһәр хезмәтчәннәренә — бәрәңге һәм яшелчәләрне күбрәк!», «Терлекчелек җитештерүчәнлеген югарырак күтәрүгә ирешик!» һ.б. плакатлар авторы.
Күргәзмәләре
Запорожье шәһәрендә узган күргәзмәләрдә (1947 елдан), бөтенсоюз, бөтенрусия («Совет Россиясе»), төбәкара («Зур Идел») һәм Татарстан АССР рәссамнарының республика күргәзмәләрендә катнаша (1950 еллар).
Әсәрләре Татарстанның Дәүләт сынлы сәнгать музеенда, Мәскәүдә, Волгоградта, Красноярскида, Нижгарда, туган ягы Запорожьеда саклана.
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1957). РСФСРның атказанган рәссамы.
Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе (1960) — “Беренче нефть” картинасы өчен.
Хәтер
Туган ягы Запорожьеда музей-галереясе эшли.
Тышкы сылтамалар
Татар иле
Габдулла Тукайга багышланган махсус портал
http://gallerix.ru/album/200-Russian/pic/glrx-491937255
Бурлай музей сайты
Бярди
Бярди — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5908) Aichi
(5908) Aichi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 20 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UF» саналган.
Җара (Агриҗенто)
Җара — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гуссенвиль (Валь-д’Уаз)
Гуссенвиль — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Айранҗы (Ейьюбие)
Айранҗы (Ayrancı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ареалва
Ареалва — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Индиана
Индиа́на (Indiana) — АКШның төньяк-көнчыгышында урнашкан штат, Төньяк-көнчыгыш Мәркәз штатлары төркеменә керә. Мәйданы — 94,3 мең км². Халык саны — 6,376,792 кеше (башка штатлар арасында 16 нчы урын). Штатның башкаласы һәм иң зур шәһәре — Индианаполис (Indianapolis). Башка эре шәһәрләр — Форт Уэйн, Эвансвилл, Гэри, Саут-Бенд, Хэммонд.
Ареалва
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Индиана
Төньякта Индиана Мичиган штаты һәм Мичиган күле белән, көнчыгышта Огайо штаты, көньякта Кентукки штаты, көнбатышта Иллинойс белән чиктәш.
Кэррол (округ, Миссисипи)
Кэррол — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кэрролтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1627 км² тәшкил итә.
(13118) La Harpe
(13118) La Harpe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 20 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 UX4» саналган.
Ешилсырт (Битлис)
Ешилсырт (Yeşilsırt) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Битлис илчесенә караган бер авыл (köy).
Полевой (Свердловск өлкәсе)
Полевой (Полевой) — Свердловск өлкәсенең Сысерть шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76%), татарлар (17%).
Рудно-над-Гроном
Рудно-над-Гроном — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Суньеда
Суньеда — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Труа
Труа (Troyes) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Труа-1, Труа-2 кантонына карый.
Суньеда
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерәс (Тукай районы)
Мерәс — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423882.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Кулее (Силезия воеводалыгы)
Кулее  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Торф урамы (Казан)
Түбән Торф урамы (улица Нижняя Торфяная) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам.
Географиясе
Солдат урамы белән кисешә.
Сөмбел Таишева
Сөмбел Нурислам кызы Таишева (18 июнь 1975 ел, СССР, ТАССР, Казан) - "Мәгариф" журналының баш мөхәррире, Россия һәм Татарстан Республикасы Журналистлар берлеге әгъзасы, социология фәннәре кандидаты, Татарстан Республикасының атказанган матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр хезмәткәре.
Биографиясе
Таишева Сөмбел Нурислам кызы 1975 елның 18 июнендә Казанда туган. 1997 елда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетын тәмамлый.
1995-1997 елларда - Татарстан Республикасы тышкы икътисадый элемтәләр министрлыгының киңәшчеләр төркеме белгече.
1997-1999 елларда - Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты каршындагы кыйммәтле кәгазьләр һәм фонд базары буенча комиссиянең депозитар эшчәнлеге һәм коллектив инвесторлар эшчәнлеге буенча баш белгече.
1999 елдан 2003 елга кадәр - Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты матбугат хезмәте җитәкчесе; Татарстан Республикасы Премьер-министры матбугат секретаре.
2006 елдан 2011 елга кадәр - Казан Идел буе федераль университетында теория һәм электрон массакүләм мәгълүмат чаралары кафедрасында укытучы. 2010 елда Казан Идел буе федераль университетында "Төбәк массмедиа киңлегенең институциональ структурасы (Татарстан Республикасы мисалында): типологик модельләр, үсеш тенденцияләре" дигән темага диссертация яклый.
2003-2012 елларда - «Татмедиа» Республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы җитәкчесе урынбасары; 3 класслы РФ Дәүләт киңәшчесе.
Сатулунг (коммуна)
Сатулунг — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.
Сөмбел Таишева
Биографиясе
2011 елдан 2012 елга кадәр - Туризм буенча федераль агентлык (Ростуризм) җитәкчесенең мәгълүмат сәясәте буенча киңәшчесе.
Сатулунг (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Забоже (Кракивский повяты)
Забоже — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алгы Бокаши
Алгы Бокаши (Малти Пукаш, Передние Бокаши) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 207 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
Жефосс
Жефосс — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Дубица (Брэсцкий районы)
Дубица  (Дубіца ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Чулпан (платформа)
Чулпан (Чулпаново) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. 1958 елда ачылган. Татарстанның Арча районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Чулпан авылы. Шәһәртирә пуезлары гына туктый.
HD11838
HD11838 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Милево-Малёнки
Милево-Малёнки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Старына (Глуский районы)
Старына  (Старына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Ваграм (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ней-Таню-Яха
Ней-Таню-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сармик-Яха елгасының сул ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Готевилла-Бакави
Готевилла-Бакави — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Готевилла-Бакави халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Лучия-ди-Меркурио
Санта-Лучия-ди-Меркурио (Santa-Lucia-di-Mercurio) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,73 км².
Ньюпорт (Көньяк Каролина)
Географиясе
Ньюпорт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(5909) Нагоя
(5909) Нагоя — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 23 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UT» саналган.
Куприха
Куприха (Куприха) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Ньюпорт (Көньяк Каролина)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кемер (Боздоган)
Кемер (Kemer) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Боздоган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Куприха
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Старына (Горацкий районы)
Старына  (Старына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Арейополис
Арейополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Синмартину-Сирбеск
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воватоса (Висконсин)
Воватоса  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Воватоса шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бегельбаш
Бегельбаш — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Чуя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13119) 1993 VD4
(13119) 1993 VD4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 11 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 VD4» саналган.
Кусента
Кусента — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җара (Месина)
Географиясе
Җара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Еръя
Еръя — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының уң ярыннан 452 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
849 км (платформа)
849 км (849 км) — Горький тимер юлы Казан регионының тукталыш пункты. Татарстанның Арча районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Кәче авылы. Шәһәртирә пуезлары гына туктый.
Нейта-Яха
Нёйта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 255 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аргаяш милли округы
Аргаяш милли округы (Аргаяшский национальный округ, Арғаяш милли округы, Arƣajaş milli okrugь) — Чиләбе өлкәсе составында башкорт милли округы. 1934 елның гыйнвар-ноябрьдә бар булган.
Үзәге — Аргаяш шәһәр тибындагы бистәсе.
Тарих
right|thumb|270px|[[СССР|ССРБ картада Аргаяш округы, 1928 ел]] 1917 елның 15 ноябрендә чыккан Башкорт Үзәк советы карары буенча, Урал аръягы башкортлары Кече Башкортостанның Аргаяш кантонына кертеләләр; 1934 елның 17 гыйнварына кадәр Аргаяш кантоны Башкорт АССР составында административ-территориаль берәмлек буларак булган.
Урал өлкәсе эчендә анклав булган Аргаяш кантоны 1934 елда өр-яңадан барлыкка килгән Чиләбе өлкәсе составына «Аргаяш башкорт милли округы» статусында кертелә.
Округ Коншак һәм Аргаяш районнардан торган.
1934 елның 17 ноябрендә Президиумы карары белән Аргаяш милли округы бетерелә.
Милли состав
1926 елның җанисәбе буенча:
Кәгазь форматы
Кәгазь форматы — кәгазь битенең стандартка салынган зурлыгы. Төрле илләрдә төрле вакытта стандарт буларак төрле форматлар кабул ителгән булган. Әлеге вакытта ике стандарт өстенлек алып тора: халыкара стандарты (A4 һәм аның белән бәйләнештәгеләр) һәм төньяк американыкы.
ISO 216 халыкара стандарты
Халыкара стандарт кәгазь форматларга, ISO 216 метрик чаралар системасына нигезләнә һәм 1 м² мәйданы булган кәгазь бит форматыннан килә (А0 күләме). Бу стандарт Америка Кушма Штатларыннан, Канададан һәм Япуниядән башка барлык илләр белән дә кабул ителде. Халыкара стандарт кабул ителүгә карамастан, Мексикада һәм Филипинда «Letter» дигән Америка форматы элеккечә киң кулланыла.
Моннан тыш, техник документлар өчен якларның кыска яктан стандарт форматларның берсен күп тапкыр теркәгәндә барлыкка килә торган зур мөнәсәбәте булган форматлар кулланыла. Мәсәлән, A сериясе өчен түбәндәге өстәмә форматлар барлыкка килергә мөмкин:
«Ике тапкырлы» форматлар шул ук вакытта кулланылмый, чөнки сериянең стандарт форматларының берсе белән туры килә.
Элегрәк Советлар Союзында A сериясеннән битләрнең форматын билгеләүнең башка принцибы кабул ителгән иде: саннар әлеге форматны алу өчен ничә тапкыр озын (беренче сан) һәм хәзерге А4 тиешле нигез форматындагы битнең ягын кичектерергә кирәк дип билгеләделәр. Шулай итеп, хәзерге заман A4 битенә иске «11» туры килә, A3 битенә — «12», A2 битенә — «22», А1 битенә — «24», ә A0 битенә — «44» туры килә. Хәзерге заман А5 кебек бит «1/2·1» дип билгеләнә иде.
Фирүзә Абдуллина
Абдуллина Фирүзә Дәүләтша кызы (24 февраль 1961 ел) — укытучы, шагыйрь. 2017 елдан Россия Федерациясе һәм Башкортстан Республикасының Язучылар берлеге әгъзасы.
Биографиясе
Шүлкә авылында башлангыч мәктәпне тәмамлый, 1-нче Эткол урта һәм Чыңгыз сигезьеллык мәктәпләрендә укый, аннары Баймак интернет-мәктәбендә укуын дәвам итә һәм 1978 елда урта белем турында таныклык ала.
1978—1983 елларда Стәрлетамак дәүләт педагогия институтының филология факультетында укый.
Югары белем алганнан соң Стәрлетамак районының Аючы урта мәктәбендә башлангыч сйныфлар укытучысы булып эш башлый. 1983-1984 уку елының икенче яртысыннан Кырмыскалы районының Иске Бәпес урта мәктәбенә өлкән пионер вожатый вазифасына күчерелә.
1985 елда тормыш иптәше Фидаил белән бергә Зиянчура районының Юлдаш сигезьеллык мәктәбендә эшкә күчерелә, рус теле һәм әдәбияты фәннәрен укыта.
1986 елда Фирүзә Абдуллина Юлдаш сигезьеллык мәктәбе директоры вазифасына тәгаенләнә.
1990 елда гаиләсе белән бергә кире Кырмыскалы районының Иске Бәпес урта мәктәбенә кайта, аннары рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.
1997—1999 елларда укыту белән бергә мәктәп директорының тәрбия буенча урынбасары вазифасын башкара.
2008 елдан хаклы ялда.
Башкорт әдәбияты
XX гасыр башында төбәктә татар әдәбияты
ХХ йөз башында ук төбәктә әдәби-мәдәни мохит шактый үсешкән була. Әдәбиятны өйрәнүче галим С. Сафуанов билгеләвенчә, "XIX гасырның урталарында биредә татар телендә иҗат итүчеләр дә күренә башлый. Уфада әдәби тормыш XX гасыр башыннан, төгәлрәк әйткәндә, 1905нче елгы инкыйлаби үзгәрешләрдән соң аеруча җанланып китә. 1906нчы елның 3нче маенда "Әл-галәми мөслимин" ("Мөселман дөньясы") исемле гәзитнең беренче саны дөнья күрә". Галим-философ Зыя Камали тырышлыгы белән ачылган Галия мәдрәсәсе әдәбиятка тартылган яшьләрне туплаучы һәм аларга юнәлеш бирүче үзәккә әверелә. 1908нче елда "Шәрык матбагасы" дигән беренче татар хосуси типографиясе оештырылу да әдәби тормышка яңа сулыш өрә. 1913 елда Уфада татар телендә «Тормыш» гәзите чыга башлый. Вакытлы матбугат битләрендә М. Гафури, С. Рәмиев, С. Сүнчәләй, Ш. Бабич, С. Кудаш, Б. Мирзанов, Г. Исән­бирдин һ.б. – шигъри һәм чәчмә әсәрләр белән, Г. Ибраһимов, Г. Сәгъ­ди, З. Вәлиди, Ф. Сәйфи-Ка­зан­лы тән­кыйть мәкалә­ләре белән чыгыш ясыйлар. Сәхипҗамал Волж­ская җитәкчелегендәге "Нур" театр труппасы эшчәнлеге дә шушы елларда иҗади эшчәнлеген җәелдерә. "XX гасырның унынчы елларында инде Уфа шәһәре Казан һәм Ырынбур белән беррәттән, татар әдәбияты һәм мәдәниятенең мөһим үзәгенә әверелә". .
Шул чорда әдәбият мәйданында А. Таһиров, Г. Рафикый, Ә. Тангатаров, Ш. Тулвинский, Г. Хода­я­ров, В. Сол­та­нов, Җ. Юмаев, К. Кари­пов һ.б. исем­нәре күренә башлый. Аларның кай­бер­л­әренең иҗади мирасы башкорт әдәбияты тарихында да урын алган.
Октябрь революциясеннән соң
Әмма алтмышынчы-җитмешенче еллардан башлап бу ярдәм турында бик искә алмый башладылар. Башкортстан язучылар берлеге рәисе Ә.Мирзаһитов мәкаләсендә «Тугандаш әдәбиятлар белән тыгыз хезмәттәшлектә башкорт әдәбияты җитез өлгерешле үсеш юлы үтте» дип кенә әйтелә. Рус иҗтимагый фикере йогынтысының әһәмияте беренче итеп күрсәтелә. Башкортстан фирка өлкә комитетының идеология буенча секретаре Т.Ахунҗанов болай дип язды: «В становлении и развитии башкирской советской литературы неотценима роль литературы старшего брата всех народов нашей страны».
Совет хакимиятенең беренче елларында Башкортстандагы вакытлы матбугат та татар телендә чыгарыла. Ул елларда фирка Үзәк Комитетының матбугат бүлегендә эшләүче Г.Нигъмәти мондыйрак мәгълүматлар бирә: «Башкортстанда башкорт телендә 2 газета һәм 2 журнал чыга, аларның гомуми тиражы 4500 була. Андагы татарлар Башкортстанда татар телендә чыккан «Яңа авыл» газетасын (хәзерге «Кызыл таң») ике тапкыр күбрәк алдыралар. Бу - анда татарларның күбрәк булуы һәм хәтта башкортларның да татар телендә уку-язу традицияләре элек-электән килүе белән аңлатыла». Җөмһүриятнең төп газетасы булган «Башкортстан» да егерменче елларда татар телендә чыккан.
1930-40 нчы еллар
Башкорт телендәге әдәбият оешкач, М.Гафури, С.Кудаш, Гариф Гомәр кебек татар язучылары туган-үскән җирләрендә яшәп иҗат итүне артыграк күрәләр. Алар Башкортстандагы татар язучылары дип йөртеләләр. Әмма 1934 елда СССР язучылар берлеге, аннан Башкортстан Язучылар берлеге төзелгәч, ягъни язучыларыбызның шул рәсми оешмаларда торырга тиешлеге мәҗбүри рәсми төс алгач, акрынлап әлеге татар язучылары башкортныкы дип атала башлый.
Башкорт әдәбиятының башлангыч чорында прозада роман жанры актив үсеш кичерә. 1930 еллар романнарындагы вакыйгалар Беренче дөнья сугышы һәм Гражданнар сугышы чорында бара. Образлар тудыруның төп принцибы — сыйнфый күзлектән, коммунистик фиркалек позициясеннән “тормышчан”, кайвакыт образны документаль итеп сүрәтләү. Афзал Таһировның “Солдатлар” (1933), “Кызылгвардиячеләр” (1936); Д.Юлтыйның “Кан” (1934); И.Насыйриның «Күзәй» (1936) романнарына сюжетның эпик киңлеге һәм характерларны динамикалы сүрәтләү хас. Әсәрләрдә заман герое, иҗтимагый гаделлек өчен көрәшче гәүдәләнеш ала. Башкорт (һәм татар) әдәбияты тарихында шигъри роман жанрының беренче үрнәге булган «Кушкаен»да (1937) Сәйфи Кудаш Гражданнар сугышы чорыннан алып Ватан сугышына кадәрге дәвер эчендә татар, башкорт халыклары тормышына, бигрәк тә авыл җирендә хосусый хуҗалыкларны күмәкләштерү кампаниясенә бәйле катлаулы вакыйгаларны үз заманының идея-эстетик карашлары һәм таләпләре нигезендә шактый реаль чынбарлык күренешләре һәм гыйбрәтле кеше образлары аша гәүдәләндереп бирүгә ирешә.
1930-40 еллар киселеше җәмгыять өчен дә, башкорт әдәбияты өчен дә югалтулар чоры була. 1937—38 елларда күп язучылар (М.Бурангулов, Г.Амантай, Г.Дәүләтшин, Б.Ишемгул, Т.Янәби, И.Насыйри, А.Таһиров, Д.Юлтый һ.б.) сәяси репрессияләргә дучар ителә.
Татарстандагы кебек үк, Башкортстан язучылар оешмасы тулы составта диярлек Бөек Ватан сугышына озатыла. Хәниф Кәрим, Әкрам Вәли, Гайнан Әмири, Сәләх Кулибай, Мостай Кәрим, Наҗар Нәҗми, Әнвәр Бикчәнтәев, Тимер Арслан, Гыйлемдар Рамазанов, Баязит Дим һәм башка бик күп язучылар сугышның башыннан ахырына кадәр диярлек сугышта булдылар. М.Г.Абдуллин, А.Карнай, Х.Кунакбай, Н.Карипов, С.Мифтахов, Б.Мокамай, М.Харис, М.Хәй һ.б. батырларча һәлак була.
1950 нче еллар
1950нче елларда башкорт әдәбияты үсешендә яңа чор башлана. Язучылар сафын И.Ә.Абдуллин, Ш.Биккол, Ә.Һ.Бикчәнтәев, Х.Гыйләҗев, М.Гали, Д.Исламов, Я.Колмый, Н.Нәҗми, Г.Рамазанов кебек фронтовиклар тулыландыра. Алар әдәбияткә дөньяга яңа караш та алып килә. Лирик герой чагыштыргысыз зур үсеш кичерә, ул бөек патриотик хисләргә ия, ш. ук вакытта бөтен кешелек алдында җаваплылык тоя. Бу чорда әдәбияттә яшь шагыйрьләрнең бер буыны үсеп чыга: Р.Гарипов, А.Игебаев, М.Н.Кәримов, Р.Ә. Сафин һ.б. Революция һәм революциядан соңгы чор вакыйгаларын яңача бәяләргә омтылган әсәрләр барлыкка килә: җир кешесенең драматик язмышы турында С.Агишның “Нигез” (1951); революциядән соңгы башкорт интеллигенциясенең беренче буыны турында Ә.Вәлинең “Беренче адымнар” (1952) романнары. Д.Исламовның “Кызлар” (1954), Г.Гомәрнең “Дулкын өстендәге кала” (1954) повестьлары; М.Кәримнең “Туй дәвам итә” (1947), И.Ә.Абдуллинның “Без аерылышмабыз” (1949), “Баҗалар” (1954); Н.Нәҗминең “Язгы җыр” (1961) пьесалары сугыштан соңгы чорны оптимистик рухта сүрәтли. Һ.Дәүләтшина иҗат иткән “Ыргыз” (1957) романының басылуы зур вакыйга була.
1960 нчы еллар
Чынбарлык күренешләрен яңача аңлау М.Кәрим иҗатына хас. “Ялгыз каен” (1950) һәм “Җырланмаган җыр” (1961) драмаларында автор көнүзәк иҗтимагый проблемаларны һәм алар белән бәйле шәхес таркалуы ише әхлак мәсьәләләрен күтәрә. Д.Исламовның “Юмарт җир” (1959), Х.Гыйләҗевнең “Погонсыз солдатлар” (1965), Ш.М.Янбаевның “Зәңгәр чатыр” (1976), Ф.Ә.Исәнгуловның “Алтынбикә” (1960) һәм “Аккошым минем” (1964), Н.С.Мусинның “Авылым юлы” (1963) һәм “Җир бизәге” (1967), Р.Г.Низамовның “Кияү” (1968) һәм “Пароход тавышлары” (1976).
1960 нчы елларда башкорт әдәби мохитендә яңа тенденция, 1917 елга кадәр тупланган татар әдәби мирасын үзләштерү башланды. Бу нәрсә 1965 елда, Ә.Харис язган зур күләмле «Башкорт халкының әдәби мирасы. XVIII— XIX гасыр» дигән китапның дөнья күргәннән башланып китә. Башкорт әдәбияты тарихы Салават Юлаевтан түгел, Кол Галидән исәпләнә башлый. Элекке Уфа, Ырынбур һәм Пермь губерналарында яшәгән барлык татар һәм иске татар телендә иҗат иткән әдипләр башкортныкы итеп игълан ителә.
Җ.Ә.Солтановның “Таң нурлары” (1971), Ә.Хәкимнең “Гөлбикә” (1973) һәм “Җәйгор” (1973), Ф.А.Әсәновның “Калды утлары гына” (1981) әсәрләр, шулай ук Т.Х.Гарипова, Н.Гаетбай, С.Н.Шәрипов, М.Ямалетдин һ.б. иҗатында психологик анализны тирәнәйтүгә омтылыш, әхлак проблемаларына игътибар чагылдырыла. Очерк жанры популярлаша, шуңа бәйле яңа романнар иҗат ителүенә китерә: Ә.Вәлинең “Май яңгыры” (1958), “Гөлҗимеш чәчкәсе” (1963); Ә.Һ.Бикчәнтәевнең “Оҗмах вәгъдә итмим” (1963), Н.Мусинның “Өзәрем юл кешеләре” (1970); Я.Н.Вәлиевнең “Бөркетләр оя ташламый” (1972); Ә.А.Бәйрәмовның “Чыныгу еллары” (1972); Т.Б.Сәгыйтовның “Сабантуй” (1980); Ш.М.Янбаевның “Бүә буйкайлары сары тал” (1987).
1970—80 нче еллар әдәбиятындә традицион темалар белән беррәттән экология проблемалары, фән һәм техника казанышлары чагылыш таба. Геройлар даирәсе киңәя, шуның белән бергә иҗтимагый җәһәттән актив геройга, замандаш характерын тирәннән ачуга юнәлгәнлек көчәя. Жанр формалары төрләнә. 1970 елда башкорт әдәбиятында беренче сатирик роман — Агиш Гыйрфанның “Дан туртасы” әсәре басылып чыга. М.Кәримнең “Ай тотылган төндә” пьесасы беренче башкорт трагедиясе була. “Салават. Өн аралаш җиде төш” (1971) һәм “Ташлама утны, Прометей!” (1975) трагедияләре белән бергә ул кешенең яшәү мәгънәсен табуга омтылышы нигезендә берләшкән үзенчәлекле трилогияне хасил итә. Н.Асанбаевның “Рәйсә” (1957), “Кызыл паша” (1982); Ә.М.Мирзаһитовның “Әниемнең чал чәчләре” (1960), “Әниләр көтәләр улларын” (1975); И.Ә.Абдуллинның “Йөрәк белән шаярмыйлар” (1962), “Тиле яшьлек” (1972); Сафинның “Янбикә” (1973); А.Х.Абдуллинның “Унөченче председатель” (1979) драмалары психологик анализ тирәнлеге белән аерылып тора.
1970 нче еллар
1970 нче елларда башкорт әдәбиятына К.Аралбай, Асылгуҗа, Р.Т.Бикбаев, Ф.М.Бүләков, М.Х.Иделбаев, Т.Й.Йосыпов, Р.Камал, Т.Ә.Килмөхәммәтов, И.Л.Кинҗәбулатов, Р.Ф.Мифтахов, Х.Назар, Р.С.Назаров, Б.Ногманов, Р.Тойгынов, Р.Шәкүр, С.Әлибай, В.И.Әхмәдиев, Ә.Әхмәт-Хуҗа, Д.М.Бүләков һ.б. әсәрләре яңа карашлар алып килә. Шагыйрәләр Т.Ганиева, А.Ш.Ягафәрова, К.К.Кинҗәбулатова, Т.Карамыш, Ф.А.Рәхимголова, Ә.А.Таһирова, Ф.Х.Тугызбаева, Р.М.Хисаметдинова, Г.Юнысованың иҗаты нечкә лиризм белән сугарылган.
Проза үсеше башкорт халкының Октябрь революциясе елларындагы тормышын сүрәтләгән фундаменталь әсәрләр барлыкка килүе белән билгеләнә. Я.Х.Хамматовның “Бөртекләп җыела алтын” (1966), “Акман-токман” (1971), “Яшенле җәй” (1975); Ф.Исәнгуловның “Арыш башагы” (1970), “Ир-егеткәй белән ат башы” (1973), “Һәйкәлләр тереләр өчен” (1975) романнары барлыкка килә. В.М.Исхаковның “Бәхтизин” (1974), Гали Ибраһимовның “Кинҗә” (3 китапта, 1977—2003), Ш.Бикколның “Әле яшибез икән” (1977), Я.Хамматовның “Туган көн” (1978), Ә.Чанышның “Чаңк-чаңк итә Ирәндек бөркете” (1976), И.Ә.Абдуллинның “Кош юлыннан барам” (1983) тарихи-биографик романнары дөнья күрә. Сугыш тематикасын Ә.С.Гәрәевның “Без диңгезгә китәбез” (1973), “Акчарлаклар суга төшә” (1975) һәм А.Ш.Магазовның “Шоңкар юлы” (1975), “Һаваларда йолдыз” (1977) повестьлар һәм хикәяләр җыентыклары дәвам итә. Милли һәм көнчыгыш традицияләренең кайтуы, фольклор поэтикасын яңача аңларга омтылу күзәтелә. Шундыйлар исәбенә З.Биишеваның “Тылсымлы курай” (1957) һәм “Зөлхизә” (1981) драмалары; М.Кәримнең “Елмаю” (1960), “Сер” (1961) поэмалары һәм “Озын-озак балачак” (1976) повесте керә, аларда төрле стильләрне синтезлауның өр-яңа принцибы чагыла.
Октябрь урамы (Казан)
Октябрь урамы (улица Октябрьская) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам.
Географиясе
Восстание урамы белән киселештән башланып, Гагарин урамы белән кисешә, Воровски урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1967 елның 28 ноябреннән йөртә.
Дубична
Дубична (Дубічна ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Вакиив
Вакиив — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дёй-ла-Барр
Дёй-ла-Барр — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Сусинос-дель-Парамо
Сусинос-дель-Парамо — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чикасо (округ, Миссисипи)
Чикасо — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хьюстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1836 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1300 км² тәшкил итә.
Забоже (Освенцимский повяты)
Забоже — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
«Сувар» газетасы
«Сувар» — Татарстанның чуаш телле иҗтимагый-сәяси газетасы. Казан шәһәрендә нәшер ителә. Газетаның беренче номеры 1993 елда чыга.
Ешилташ (Юксекова)
Ешилташ (Yeşiltaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Хаккари иле Юксекова илчесенә караган бер авыл (köy).
«Сувар» газетасы
«Сувар» газетасын оештыручылар — Татарстан Министрлар кабинеты һәм газета редакциясе.
Сату-Маре (коммуна, Сучава)
Сату-Маре — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
«Сувар» газетасы
Газета атнасына бер тапкыр, җомга көнне чыга. Шулай ук интернет юрамасы бар.
Старына (Магилёвский районы)
Старына  (Старына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ружина (Лученец)
Ружина  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(5910) Затопек
(5910) Затопек — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 29 ноябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 WH4» саналган.
Аренаполис
Аренаполис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Милево-Рончки
Милево-Рончки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD118386
HD118386 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.