cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Октябрь тимер юлы
Октябрь тимер юлы (русча Октя́брьская желе́зная доро́га) — тимер юл ширкәте, "Россия тимер юллары" ААҖ филиалы, Россиянең төньяк-көнбатыш өлкәләрендәге тимер юл инфраструктурасын файдалану белән шөгыльләнә (Калининград өлкәсеннән тыш).
Идарә үзәге Санкт-Петербург шәһәрендә урнашкан. Мәскәүнең Ленинград вокзалына кадәр инфраструктура тимер юл составына керә.
Караагач (Күтахья)
Караагач (Karaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Күтахья илчесенә караган бер авыл (köy).
Октябрь тимер юлы
Октябрь тимер юлының бер өлеше: Санкт-Петербург-Павловск Бөтендөнья Мирасы исемлегенә кертелгән (объект № 540-034c).
Тарих
1837 елның 30 октябрендә Патша авылы тимер юлы ачыла, озынлыгы — 27,5 км.
1851 елда ике юллы Николай тимер юлы Санкт-Петербург-Мәскәү ачыла.
1923 елда Николай тимер юлына Октябрь тимер юлы дип яңа исем кушыла.
Гомуми сыйфатлама
Октябрь магистраленең озынлыгы – 10 378,4 км., гомуми юллар озынлыгы — 13323,762 км. Иң зур төене — Санкт-Петербург.
Вильяморатьель-де-лас-Матас
Вильяморатьель-де-лас-Матас — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малечево
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызылөрен (Сома)
Кызылөрен (Kızılören) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Сома илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Госса
Госса (Gossa) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Каленчин
Старий Каленчин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15415) Рика
(15415) Рика — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 4 февралендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 CA1» саналган.
Дземидовка
Дземидовка (Дземідоўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бернешть
Бернешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чапаевка һәйкәл (Санкт-Петербург)
Санкт-Санкт-Петербург С. М. Буденный исемендәге элемтә хәрби академиясе алдындагы мәйданда (Һәйкәл Самарда куелган монументының күчермәсе) урнашкан.
Гомуми биеклеге 4,5 м (постамент биеклеге 1,3 м һәм скульптур группасы биеклеге— 3 м). Бронза авырлыгы — 12 тонна.
М.Г. Манизер скульпторы эше 1942-1943 елдагы кышында Санкт-Санкт-Петербургта куелды.
Композициянең үзәгендә Василий Иванович Чапаев. Аның янында 7 кеше: башкорт, комиссар, матрос, ялчы, эшче, партизан, кызыл армеец. Самардагы оригиналы 1932 елда Монументскульптура заводында коелган.
Нову-Тирадентис
Нову-Тирадентис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Инешка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монжу
Монжу — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
HD161459
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Хейвуд (округ, Теннесси)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1823 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 17 853 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1383 / 1380 км² тәшкил итә.
Рогужно-Колония
Рогужно-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильянуэва-де-лас-Мансанас
Вильянуэва-де-лас-Мансанас — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подгорный (Свердловск өлкәсе)
Подгорный (Подгорный) — Свердловск өлкәсенең Полевской шәһәр округы составына керүче юкка чыккан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: юк
Иске Солтангол (Актаныш районы)
Иске Солтангол — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423763.
Топонимия
Солтангол авылы үзенең күп санлы чишмәләре белән аерылып тора. Кемнең табып, чистартып куюына карап, чишмәне шул кеше исеме белән атап йөрткәннәр: Ильяс чишмәсе, Мөхсинә чишмәсе, һ.б. "Салкын чишмә" дигәне суының тешләрне камаштырырлык булганда шул исем йөргән.
Элгәре елларда Ленин бабай капкасы булган, шул урамны икегә аерып торган. Якын тирәдә Тимеркүл чокыры, Мулла тавы, Каенлыкүл чокыры, Салкын Чишмә чокыры, Әхмәтгали посадкасы, Гобәй посадкасы кебек урыннар бар.
Солдат басуы - имештер, сугыш вакытында биредә бер солдат вафат булган да, аның өрәге һаман да шул басуда адашып йөри. Күз эленә башлаган кичке вакытта әлеге басуга юлыксаң, адашу мөмкинлеге дә бик зур.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Регина Эзера
Регина Эзера (Регина Робертовна Киндзуля) (латыш. Regīna Ezera, 20 декабр ь 1930 ел — 11 июнь 2002 ел) — латыш язучысы, Латвия ССРының атказанган мәдәният хезмәткәре (1974), Латвия ССРының халык язучысы (1981). IV дәрәҗә Өч Йолдыз Ордены кавалеры.
Биографиясе
Регина Эзера 1930 елның 20 декабрендә Ригада столяр Роберт һәм шәфкать туташы Лүция Шамерто гаиләсендә туган. 1944 елда гаилә Германиягә эшкә чыгарыла. 1945 елның язында «күчерелүче кешеләрне» американлылар Көнбатышка алып киткәндә, ул ата-анасы белән эшелоннан кача һәм совет оккупациясе зонасында кала. 1945 елның көзендә ул Ригага кайта.
Латвия дәүләт университетында (1955) тарих-филология факультетының журналистика бүлеген тәмамлый. «Рог» газетасында эшли (1954-1957). Беренче басылып чыккан хезмәте Эзера псевдонимы астында (латышча. - ezers, рус. - күл) — «Pat nelīdzēja īkšķis» хикәясе балалар «Bērnība» (1955) журналында чыга. Беренче басма китабы — «Un ceļš vēl kūp» (1961) хикәяләр җыентыгы. Беренче романы «Под весенним небом» 1961 елда чыга. 1961 елдан Латвия Язучылар берлеге әгъзасы.
1963 елда язучының икенче романы «Их было три» романы чыга.
Регина Эзераның китапларын «Liesma» нәшрияте, Мәскәү «Известия» гәҗите ( «Дружба народов» китапханәсе) һәм «Советский писатель» гәҗите берничә тапкыр рус телендә басып чыгара
1976 елда «Колодец» романы буенча Рига киностудиясе режиссеры Гуннар Цилинский тарафыннан «Күл өстендә соната» нәфис фильмы төшерелгән. 1996 елда Латвия телевидениесендә режиссер Таливалдис Маргевич тарафыннан «Яйцо дракона» китабы экранлаштырыла, рольләрнең берсен Регина Эзера башкара.
Гаиләсе:
1978 елдан Ригадан ерак түгел "Боланлы" утарында, үз йортында яшәгән
2002 елның 11 июнендә вафат була. Кегумс янындагы Томес зиратында җирләнгән.
Язучының йортында 2003 елда мемориаль музей ачыла.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Дейриленд (Висконсин)
Дейриленд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Пьер-Бельвю
Сен-Пьер-Бельвю — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Малий Ленцк (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Малий Ленцк  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гёчеталь
Гёчеталь (Götschetal) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Океанлык
thumb|300px|Океанлык дөнья харитасында Океанлы́к — Тын океанында урнашкан йөздән артык утраулардан һәм аттоллардан торган географик һәм геосәяси дөнья кисәге һәм регионы.
Географик урнашу
right|250px|thumb|Океанлыкның физик харитасы Дөньяда Океанлык иң зур утраулар җыелмасы. Шул утраулар Тын океанның үзәк һәм көнбатыш өлешендә урнаша. Кайбер вакытларда Океанлыкны Австралия белән берлектә бер дөнья кисәге булып күрсәтәләр, кайбер вакытларда аерым.
Тулаем утраулар мәйданы 1,26 млн км² тәшкил итә (Австралия белән бергә 8,52 млн км²). Халык саны якынча 10,7 млн кеше (Австралия белән бергә 32,6 млн кеше). Географик яктан Океанлыкны дүрт регионга бүләләр: Меланезия, Микронезия, Полинезия һәм Яңа Зеландия.
Океанлык утраулары күп диңгезләр белән юыла: Тын океанның Корал диңгезе, Тасман диңгезе, Фиджи диңгезе, Коро диңгезе, Соломон диңгезе, Яңагвинея диңгезе, Филипин диңгезе) һәм Һинд океанның Арафур диңгезе.
Каза Андрини (Павия)
Каза Андрини — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Андрини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Косьцерниця (Билогардский повяты)
Косьцерниця  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Польвиця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Польвиця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бёвиллер (Мёрт һәм Мозель)
Бёвиллер (Beuvillers) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,95 км².
Томас Мор
Томас Мор, Thomas More (1478, Лондон — 1535, Лондон) — Англия гуманисты, дәүләт эшлеклесе, язучы, утопик социализмга нигез салучыларның берсе. Эразм Роттердамлының дусты. Англия канцлеры (1529-1532). Католик булу сәбәпле, англикан чиркәве югары башлыгы саналучы корольгә ант итми, илне сатуда гаепләнә һәм җәзага тартыла. Англикан чиркәве тарафыннан изге дип табылган (1935). «Утопия» әсәрендә (1516) шәхси мөлкәт булмаган, сәнәгать һәм көнкүреш иҗтимагый, хезмәт мәҗбүри булган фантастик идеаль җәмгыять үрнәген бирә.
Тәрҗемәи хәле
1478 елның 7 февралендә Лондонда билгеле юрист гаиләсендә туган. Үз чорына күрә, бик яхшы белем алган: әүвәл грамматик мәктәпне, аннары Оксфорд университетын һәм Лондон юридик мәктәбен тәмамлаган. Оксфордта укыганда гуманитар мәсьәләләр белән кызыксынучы яшь галимнәр белән элемтәгә керә. Алар җәмгыятьтәге тигезсезлекнең һәм көчле катламның изү сәбәпләрен ачарга омтыла. Борынгы әдәбият һәм фәлсәфәне өйрәнә. Уку йортында укыганда, дөньяга карашы ныгый: интеллектуал фетнәче, урта гасырлар җәмгыятендә урнашкан төшенчәләрне һәм нормаларны җимерүче исемен ала. Оксфорд түгәрәге аша Яңарыш чорының күренекле вәкиле, Һолландия һуманисты, филологы, язучысы Эразм Роттердамлы (1469-1536) белән танышып, гомерлек дуслык урнаштыра.
Эшчәнлеге
Белем алгач, әтисе юлыннан китәргә тиеш була. Тиз арада Лондонда «намуслы белгеч» дигән даны тарала. 1504 елда 26 яшендә Англия парламентына сайлана. 1510 елда яңадан парламентка сайлана, Лондон шерифы ярдәмчесе була. 1515 елда корольнең мөһим дипломатик йөкләмәсе белән Фландриягә бара. 1517 елда король Генрих VIII Т. Морны үзенең киңәшчесе итеп билгели. Дәүләт хезмәтендә тиз күтәрелә, әһәмиятле дәүләт вазифаларын били. 1529 елдан Англия лорд-канцлеры, ритсер дәрәҗәсенә ирешә.
Дәүләт хезмәте белән бергә әдәби иҗат белән дә шыгыльләнергә вакыт таба. «Лютерга җавап бирү» әсәрендә католик диненең нигез принципларын яклый, динне реформалаштыру яклы булганнарга каршы чыга. Өлкәнәя барган саен, яшь чагындагы фикерләрен үзгәртә. Европа мәдәниятенең нигез ташы булган католик динен яклый. Король Генрих VIII башлаган динне үзгәртеп кору чорында сайлау алдында кала: дәүләт мәнфәгатьләрен сатучы исемен күтәреп, җәза алу яки инануларыңа каршы барып, «чиркәүнең иң югары башлыгы» дип игълан ителгән корольгә ант итү. Т. Мор беренче юлны сайлый, «Югары дәрәҗә турындагы акт»ны кабул итми, отставкага китәргә мәҗбүр була. Аны Тауэрга ябалар, 1535 елның 6 июлендә җәзага тарталар (башы чабыла).
Фетиг
Фетиг — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дземиды
Дземиды (Дземіды ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Ельский район районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Атмопадеша Шатака
"Атмопадеша Шатакам" ул Нараяна Гуруның рухи формада Малаялам рухи эше. Ул Һиндстанда, Кералада иҗтимагый һәм рухи җитәкчесе булган Нараяна Гуруның классик эше булып таныла. Атаманың әдәби тәрҗемәсе "Үзеңне Өйрәтүнең Бер Йөз Шигыре". "Атмопадеша Шатакам"да 100 шигырь булган, һәрберсендә үз тарафыннан үзең өстеннән башкарыла торган гамәлләр тупланмалары тасвирлана, алар абсолют кыйммәткә трансформация моментларына йогынты ясый һәм аларны таный. Нараянаның төп өйрәнчеге Натараджа Гуру бу эшне “Үз турында йөз шигырь” атамасы астында инглиз теленә тәрҗемә иткән. Натараджа Гуруның мәшһүр өйрәнчеге Нитья Чайтанья Яти шулай ук аның буенча, "That Alone, the Core of Wisdom: A Commentary on Atmopadesa Śatakam, the One Hundred Verses of Self-Instruction of Narayana Guru" дип аталган комментариен ясаган. Нитья Чайтанья Ятһи шулай дип әйтә: "Бу шигырь белән сез интенсив рухи дисциплинага керә. Һәр шигырьне өйрәнергә һәм һәр көн тормышта кулланырга ихтыяҗ юк. Сез хәттә аны ишетеп оныта аласыз. Оныту ул Сезгә тирәнрәк иңә дигәнне генә аңлата. Сез аны ишеткәч, ул барачак һәм үзе эшләячәк. Йогынты бик нәзек булырга мөмкин. Ул Сез белмичә дә килә, ул Сез ишеткән нәрсә һәм ул әйберләрне яңа яктылыкта күрергә мөмкинчелек бирә яки билгеле яхшырак рәвештә чишелеш табарга мөмкинчелек бирә.
"Атмопадеша Шатакам" башта "Атмабодһам" буларак нәшер ителгән булган һәм хәзерге формасына 1897 елда ирешкән. Бу эш Арувиппурамда кешеләр төркеме алдында тәкъдим ителгән булган, ул Нараяна Гуру тарафдарларына киңәш формасында язылган практик текст булып тора. Гәрчә ул Санскрит һәм Тамил сүзләрендә язса да, бу эш Малаялам телендә. Аның иртәрәк эшләрнең күбесендә Һинд дине Илаһларына соклану булган һәм алар астында Адвайта Веданта контексты булган. Әмма бу эштә ул турыдан-туры фәлсәфи контекст белән үз реализация ысулларын тасвирлый һәм "Үз" яки "Атман" дип аталган абсолют дәрәҗәне эзли һәм хәзергәчә кадәр моннан тыш Илаһны эзләргә кирәк түгел.
Берою
Берою — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нову-Триунфу
Нову-Триунфу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Игл-Гроув (Джорджия)
Игл-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Игл-Гроув халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Старий Камень (Мазовия воеводалыгы)
Старий Камень  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сальск
Сальск (Сальск) — Россия Федерациясенең Ростов өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1926 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (92,7%), төрекләр (1,6%), әрмәннәр (1,3%), украиннар (1,1%).
Атчисон (Канзас)
Атчисон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Атчисон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяобиспо-де-Отеро
Вильяобиспо-де-Отеро — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәлгәшләнү (квант механикасы)
Тәлгәшләнү - квант системасындагы энергетик баскыч берничә (бердән күбрәк) халәткә ия булу күренеше. Тәлгәшләнгән энергетик баскыч берничә халәткә ия.
Математик тасвир буенча энергия кыйммәтләре гамильтонианның үз кыйммәтләренә кабатлы була.
Бәйсез тәлгәшләнгән халәтләр саны - тәлгәшләнү кабатлылыгы дип йөртелә.
Бер үлчәмле очракта тәлгәшләнү дәрәҗәсе икедән күбрәк булмый:
Тәлгәшләнгән энергетик баскыч өчен: Исбатлау: үзгәртүләр ясап интеграл алып
Салпья
Салпья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кума елгасының уң ярына тамагыннан 498 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8046) Ajiki
(8046) Ajiki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 25 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BU» саналган.
Ноля (Мари Ил)
Ноля (Нольо, Ноля) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Улыкаева
Улыкаева — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/266 урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Рогузьно (Ленчинский повяты)
Рогузьно  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грабов (Йерихов)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караагач (Адыяман)
Караагач (Karaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Кызылөрен (Эрҗиш)
Кызылөрен (Kızılören) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Малинка (гмина Видмини)
Малинка  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монжуае
Монжуае — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Славянский
Славянский (Славя́нский) ― фамилия, шулай ук топоним.
Каза Арза (Авелино)
Каза Арза — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Арза Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хендерсон (округ, Теннесси)
Хендерсон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лексингтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 27 822 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1362 / 1347 км² тәшкил итә.
Ифтенка
Ифтенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Линда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мәме (елга)
Мәме — Коры Үләмә кушылдыгы. Татарстанның Югары Ослан районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 14 км. Елгадан Олы һәм Кече Мәме авыллары атамасы чыккан.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Безанж-ла-Гранд
Безанж-ла-Гранд (Bezange-la-Grande) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,24 км².
Червяки
Червяки (Червяки) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Фетиндия
Фетиндия — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Каролинув
Старий Каролинув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поляковице
Поляковице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нову-Шингу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Косьцерниця (Кошалинский повяты)
Косьцерниця  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыварлыҗа (Һалылые)
Ашагыварлыҗа (Aşağıvarlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вильяорнате-и-Кастро
Вильяорнате-и-Кастро — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8047) Akikinoshita
(8047) Akikinoshita — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 31 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BT3» саналган.
Б'ертан
Б'ертан — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сен-Пьер-де-Фюрсак
Сен-Пьер-де-Фюрсак — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Дейтон (Вопака, Висконсин)
Дейтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малинник (Польша)
Малинник — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Грефенхайнихен
Грефенхайнихен (Gräfenhainichen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзёмина
Дзёмина (Дзёміна ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Иске Сумароково
Иске Сумароково — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Почта индексы — 423224.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Индиан-Спрингс (Джорджия)
Индиан-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Индиан-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новомосковск районы (Тула өлкәсе)
Новомосковск районы (Новомоско́вский райо́н) — Русиянең Тула өлкәсендәге 1958 елда барлыкка килгән административ-территориаль берәмлек. Административ үзәге — Новомосковск шәһәре. Район территориясендә бер муниципаль берәмлек — Новомосковск шәһәр төбәге урнашкан.
География
Район Тула өлкәсенең көнчыгышында урнашкан. Рязань өлкәсе белән чиктәш. Мәйданы 906 км². Төп елгалар — Тын һәм Шат.
Тарих
Район 1958 елда Сталиногорск шәһәр советына буйсынган территориядән һәм таркатылган Гремячев районы территорияләреннән Сталиногорский исеме астында булдырыла. .
Каза Аркано (Павия)
Каза Аркано — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Аркано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Щ-402
Щ-402 — дизель-электр торпедлы су асты көймәсе Щ — «Щука» проекты.
Совет-фин сугышы
Ак финнәр белән сугыш башлангач, Төньяк флоты сугыш хәрәкәтләрендә катнаша.
Бөек Ватан сугышы
Бөек Ватан сугышын да төньякта каршылый. Төньяк флотның су асты көймәләре бригадасы 3нче дивизионына кертелгән, командиры Н. Столбов булган «Щ-402» су асты көймәсе 1941 елның 14 июлендә Порсангерфиордка үтеп керә һәм, совет су асты көймәләреннән беренче булып дошманга һөҗүм итеп, Хоннингсвог портында якорьда торган 3 мең т сусыешлы «Ханау» пароходын шартлата. «Щ-402» су асты көймәсе экипажы, үзенең һәлакәтенә кадәр дошманның 11 транспортын һәм су асты көймәсен юкка чыгара. Су асты көймәсенә «гвардия» исеме бирелә, ул Кызыл Байрак ордены белән, ә көймә командиры Н.Г. Столбов икенче Кызыл Байрак ордены бүләкләнә, аңа чираттан тыш 3нче ранг капитаны дәрәҗәсе бирелә. 1942 елның 14 августында сугышчан бирем үтәп кайтып килгәндә, аккумулятор батареяларын корганда су тудыргыч шартлап, көймә экипажыннан 19 кеше (командирны да кертеп) һәлак була. «Щ-402» су асты көймәсе (командиры А.М. Каутский) 1944 елның 21 сентябрендә торпеда йөртүче «Бостон» совет хәрби очкычы тарафыннан, ялгышлык белән, торпеда һөҗүменә дучар була һәм барлык экипажы белән су төбенә китә.
HD161470
HD161470 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Бу дустың белән күреш
Уйнау тәртибе
Балалар кулга-кул тотынып түгәрәккә басалар һәм, җырның эчтәлегендә әйтелгән хәрәкәтләрне ясап, «Сандугач-күгәрчен» көенә җырлап әйләнәләр:
Уен шуның белән бетә.
HD161470
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Старий Келбув
Старий Келбув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямайкада ислам
Ямайкада ислам (Islam in Jamaica, الإسلام في جامايكا) – азчылык дине. Кайбер чыганаклар, мөселманнарны 5 400 кеше дип исәпли, ил статистикасы 1 513 кеше дип күрсәтә. Ямайкага беренче мөселманнар Африкадан коллар сыйфатында китерелгән. Америка кыйтгасына һәм Кариб диңгезе бассейнына Африкадан (Гана, Нигерия, Мали, Бенин һ. б.) китерелгән кара тәнлеләрнең күбесенең дине ― ислам булган. Соңрак Көньяк Азиядән (күбесенчә, Һиндстаннан) килгән мөселманнар өстәлгән. Мөселманнарның күбесе ― сөнниләр, азчылыгы – әхмәдияләр.
Ямайка халкының 68,9 % ы – христианнар (64,8 % ы протестантлар, 2 % ы католиклар). 21,3 % ы – бернинди дә дин тотмаучылар, 6,5 % ы – башка диннәр (Бәһаи, мормоннар, Буддачылык, Һинд дине, Ислам, Яһүд дине һ. б.) тарафдарлары. Ямайкада чиркәү дәүләттән аерылган. Ил Конституциясе дин тоту иреген гарантияли.
Тарих
Ямайкага китерелгән беренче мөселманнар вакытында әсир ителгән Көнбатыш Африка маврлары булган, аларны коллар белән сәүдә итүчеләргә тапшырганнар, сәүдәгәрләр,  корабларга төяп, Америка кыйтгасына, шул исәптән,  Ямайкага китергән.
XVIII гасыр ахырында һәм XIX гасыр башында язылган эшләрендә һәм  Ямайка мөселман коллары һәм аларның хәле турында еш язалар. Аларның күбесе этник төркемнәрне көч кулланып катнаштыру аркасында, ислам тәңгәллеген югалткан. Мандинка, Фула, Сусу, Ашанти һәм Хауса этник төркемнәре вәкилләре, Ямайка плантацияләрендә кол булып эшләп, ислам гореф-гадәтләрен саклап калырга тырыша. Коллык тыелган вакытка, элекке мөселманнарның күпчелеге үз диннәрен югалта, һәм азат ителгән коллар үзләренең элекке колбиләүчеләре диненә – христианлыкка күчә. Кайбер мөселман коллар Африкага әйләнеп кайткан яки Латин Америкасының башка илләренә күчеп киткән, Ямайкада калганнары яшерен рәвештә үз диннәрен тоткан.
1845–1917 елларда Ямайкага күчеп килгән 37 000 һиндстанлы мөһаҗирләр арасында 16 % ы мөселман булган. 1915 елда 15 яшендә Ямайкага күчеп килгән Мөхәммәт Ханның улы Наим Хан (Naim Khan) 1957 елда   Әр-Рахман мәчетен, Мөхәммәд Голауб (Muhammad Golaub, әтисе белән 7 яшендә күчеп килгән) Уэстморленд округында Хөсәен мәчетен төзегәннәр. 1960-еллардан башлап, чит илләрдән ялланып эшкә килгән мөселманнар 8 мәчеткә нигез салган.
2014 елда илдә мөселманнарның саны 1 мең итеп исәпләнгән.
Оешмалар
Ямайкада берничә ислам оешмасы эшләп килә, шул исәптән, 1981 елда ил башкаласы ачылган Ямайка ислам советы (Islamic Council of Jamaica), Ислам мәгарифе һәм дәгъват үзәге (Islamic Education and Dawah Center). Әлеге үзәкнең башлангыч Ислам мәктәбе һәм Әр-Рахман мәчете каршында балалар бакчасы бар. Мәктәптә христиан гаиләләреннән дә күп укучылар белем алган.
Мәчетләр
Ямайка ислам советы мәгълүматы буенча, илдә 12 мәчет ачылган. Ил башкаласы читтә Мандевиллда Әл-Хак мәчете, Негрилда Әл-Ихсан мәчете, Очо-Риоста Әл-Хикмәт мәчете, Сент-Мэри округында Порт-Мария ислам үзәге, Олд Харборда Мәһди мәчете (мәчет 2011 елда илдә беренче әхмәдия мәчете буларак төзелгән)  һ.б. мәчетләр урнашкан.
Рожанка (Люблин воеводалыгы)
Рожанка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Котлово (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Котлово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8048) Андрле
(8048) Андрле — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 22 февралендә М. Тихи, З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DB1» саналган.
Караагач (Орта)
Караагач (Karaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Орта илчесенә караган бер авыл (köy).
Аюка (Канзас)
Аюка  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Аюка шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильярес-де-Орбиго
Вильярес-де-Орбиго — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Феурей (Вранча)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монклар-сюр-Жерванн
Монклар-сюр-Жерванн — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Ноноай
Ноноай — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Безомон
Безомон (Bezaumont) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,26 км².
Тһирувилайядал Пуранам
Тһирувилайядал Пуранам ул Паранджотһи Мунивар тарафыннан алтмыш дүрт 16-ынчы гасыр Шайвит тугъры эпик кыйссалары. Алар Шиваның Җирдә гамәлләрен (һәм шаяруларын), тугърыларын сынар өчен качып эшләүләрен тасвирлый.
Кыйссалар
Тһируилайядалал Пуранамда алтмыш дүрт хикәя бар.
Адаптацияләре
1956 ел Тамил фильмы Наан Петра Селвамда шагыйрь Наккирар Шива белән шигырьдә хата буенча бәхәсләшә һәм дөрес һәм ялгыш арасында сиземлелекне ассызыклый. 1965 ел Тһирувилайядал фильмында чыганак материалдан дүрт кыйсса тасвирлана, шулай ук анда Наккеирар эпизоды бар. 64-эпизодлы ТВ сериалы Тһируилайядал дип атала, аларны Раадһика эшләгән, ул 2008 елда беренче чыккан булган һәм анда “Пуранам”ның барлык 64 хикәясе адаптацияләнгән булган''.
Полянка (Түбән Силезия воеводалыгы)
Полянка  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мәкләр (уен)
Мәкләр  — татар балалар уены.
I вариант
Балалар бер түгәрәк ясап басалар. Уртага бер кыз бала чыга. Түгәрәктә басып торучы балалар белән уртадагы кыз арасында шундый әйтеш башлана:
Кырыйдагылар уртадагы балага:
Хикмен (округ, Теннесси)
Хикмен — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сентервилл шәһәре.
Мәкләр (уен)
I вариант
— Әй, син, матур кыз, мәкне ничек чәчәләр? Уртадагы бала (чәчкән булып):
Хикмен (округ, Теннесси)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Мәкләр (уен)
I вариант
— Мәкне шулай чәчәләр, мәкне шулай чәчәләр.
Хикмен (округ, Теннесси)
Халкы
2019 елда халык саны 24 295 кеше тәшкил иткән.
Мәкләр (уен)
I вариант
Кырыйдагы балалар шул хәрәкәтне кабатлап: «Мәкне шулай чәчәләр», — дип әйтәләр. Уртадагы балага тагын сорау бирәләр:
Хикмен (округ, Теннесси)
Территориясе
Округ мәйданы 1588 / 1585 км² тәшкил итә.
Мәкләр (уен)
I вариант
— Менә шулай үсә мәк, менә шулай үсә мәк (үскәнен күрсәтә).
Кырыйдагылар шул хәрәкәтне һәм сүзләрне кабатлыйлар.
— Әй, син, матур кыз, ничек яфрак яра мәк?
Кырыйдагылар аның хәрәкәтен һәм сүзләрен кабатлыйлар.
— Шулай чәчәк ата мәк, шулай чәчәк ата мәк (кулларын ачып, чәчәк атуын күрсәтә).
— Мәкне шулай ашыймын, мәкне шулай ашыймын (мәк ашаган булып кылана).
Кырыйдагылар шуны кабатлыйлар. Аннан соң уртадагы бала үз урынына бер иптәшен чакыра, ә үзе түгәрәккә аның урынына баса. Уен яңадан башлана.
II вариант
Балалар кулга-кул тотынып түгәрәкләнеп тезеләләр. Уртага өч-дүрт кыз (алар «мәкләр» була) һәм бер «бабай» баса. Кырыйдагылар бер тарафка әйләнеп җырлый башлыйлар:
— Мәкләр, мәкләр, кызыл мәкләр,
Мәкләр, мәкләр, кызыл мәкләр,
Торыйк, бирсә файда, сорыйк бабайдан.
Бир җавап безгә, бабай:
Чәчикме мәк, чәчикме мәк?
Бабай:
— Чәчегез, балалар.
Бир җавап безгә, бабай,
Чәчәк атамы мәк, чәчәк атамы мәк?
— Ата, балалар, ата.
Свекеур
Свекеур — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лева елгасының уң ярына тамагыннан 64 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 50 км.
Кызылөрен (Мерам)
Кызылөрен (Kızılören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Свекеур
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Мәкләр (уен)
II вариант
Бир җавап безгә, бабай;
— Өлгерде мәк, рәхим итегез!
Шуннан соң кырыйдагы кызлар килеп уртадагыларны иңбашларыннан тотып селки башлыйлар («мәк койдырталар»).
Дземяхи (Рэчыцкий районы)
Дземяхи  (Дземяхі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Грана (Алмания)
Грана (Grana) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ум (Том кушылдыгы)
Ум (Смакотинка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 90 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дезире Шведская
Елизавета Дезире Сибилла, баронесса Сильвершельд (Prinsessan Désirée Elisabeth Sibylla Silfverschiöld, 2 июнь 1938 ел) — швед принцессасы, Вестерботтен герцогы Густавның һәм принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готтың өченче кызы. Король Карл XVI Густавның дүрт апасы арасындагы иң өлкәне.
Биографиясе
Принцесса Дезире Елизавета Сибилла Стокгольмның Хаг Сараенда 1938 елның 2 июнендә туган. Аның атасы-швед тәхете варисы Вестерботтен герцогы Густав Адольф һәм әнисе-принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готт. Принцессаның өлкән апалары Маргарет һәм Биргитта, 1943 елда аның принцесса сеңлесе Кристина туа, ә 1946 елда, ниһаять, — Карл, булачак король (1973 ел) туа. Принцесса, апалары кебек үк Хаг сараенда туа һәм бала чакта алар белән бергә Хаг принцессасы дип аталып йөри.
Атасы ягыннан ике туган апасы — Дания королевасы Маргрете II.
1947 елда принцессаның атасы авиакатастрофада һәлак булган.
1963 елның 18 августында Король сарае принцесса Дезире белән швед аристократы барон Нилс Август Сильвершёльдның (1934-2017) туен игълан итә. Кияү егет барон Карл Сильвершёльд һәм Мадлен Беннихның улы була. 1963 елның 5 июнендә алар Стокгольмның Изге Николай чиркәвендә никахлаша. Никах аркасында принцесса «ЕЕ Королевское Высочество» титулын югалта һәм моннан соң ул "Принцесса Дезире, баронесса Сильвершельд" булып билгеле була. Никахта туган өч баласы да Швеция тәхетенә дәгъва итә алмый.
Принцесса Дезире туйдан соң Куберг замогында, шулай ук Госевадхольм замогында — үзенең ире имениесендә яши. Ул швед короле гаиләсенең бөтен вакыйгаларында актив катнаша. Принцесса Дезире һәм аның ире дәүләт төшке ашларында һәм төрле кабул итүләрдә катнаша.
Принцесса, аның ире, балалары 2010 елда кронпринцесса Викториянең туена, шулай ук 2013 елның июнендә принцесса Мадленның туена кунак итеп чакырыла. Кронпринцесса Викториянең чукындыру әнисе.
Бертелуш-Мокань
Бертелуш-Мокань — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Малиново (Дзялдовский повяты)
Малиново  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пузырниково
Пузырниково (Алыксий, Пузырниково) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Дейтон (Ричленд, Висконсин)
Дейтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ашагывейси (Силван)
Ашагывейси (Aşağıveysi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дейтон (Ричленд, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каза Ацони (Модена)
Каза Ацони — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Ацони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вильярехо-де-Орбиго
Вильярехо-де-Орбиго — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Семикаракорск
Семикаракорск (Семикаракорск) — Россия Федерациясенең Ростов өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1958 елдан, шәһәр статусын 1972 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (92,9%), украиннар (2,2%), әрмәннәр (1,3%).
Сен-Пьер-ле-Бост
Сен-Пьер-ле-Бост — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Нордестина
Нордестина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рожджалув
Рожджалув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сырга (Свердловск өлкәсе)
Сырга (Сергино) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче юкка чыккан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: юк
(8049) 1996 FL2
(8049) 1996 FL2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 17 мартында NEAT тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 FL2» саналган.
Ишма
Ишма — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Сылтамалар
Ишма
Граншюц
Граншюц (Granschütz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Кемблув
Старий Кемблув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Менеевская
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шалкан (уен)
Шалкан — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Балалар кулга-кул тотынып түгәрәккә басалар. Бер физик яктан көчлерәк бала уртада кала. Ул «шалкан» була. Калганнары түгәрәк буенча хәрәкәт итеп җырлыйлар. Җырларның эчтәлеге түгәрәк уртасында хәрәкәт белән гәүдәләндерелә.
Шалканны йолкып чыгаргач, егылып киткән кебек кыланалар. Уен шуның белән тәмам була.
Коцеж (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Коцеж  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Караагач (Челеби)
Караагач (Karaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Челеби илчесенә караган бер авыл (köy).
Ист-Гриффин (Джорджия)
Ист-Гриффин  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Гриффин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поляново (Түбән Силезия воеводалыгы)
Поляново  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.