cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прушкув (Лаский повяты)
Прушкув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Törkiä
Törkiä — Awrupa häm Aziyädä urnaşqan däwlät. 1920-yıllar başında, Ğosman imperiyäse tarqaluı näticäsendä barlıqqa kilde. Törkiyäneñ küpçelek territoriyäse Keçe Aziyä yarımutrawına turı kilä, Awrupada isä keçkenä öleş urnaşa. Ataması ike öleştän tora: İske Törekçädä Türk süze qatı, nıq, bögelmäs añlata, iyä süze bügenge Törkçädä şul kileş qullanıla. Başqaça äytmeşli nıq keşelär iyä bulğan il digänne añlata.
Awropada Trakiyä, Asiyadä Anadolu. Anadolu Qara diñgez, Märmär diñgeze, Ägey diñgeze häm Urta diñgez belän yuıla. Törkiyäneñ kürşeläre: Äzärbaycan, Bolgariyä, Yunanstan, Görcistan, Ärmänstan, İran, Ğiraq, Süriä.
İdärä büleneşe
Törkiä idäräse 81 wiläyätkä bülenä.
Säyäsät
Bügenge Törkiä xaläte bäysez cömhüriäte dip sanala. Respublika 1923. yılnıñ Oktabrendä Kemal Atatürk tarafınnan barlıqqa kiterelgän.
Törkiä xökümäte soñğı arada Awrupa Berlegenä kerü kandidatı statusına iä.
Cäğräfiä
Mäydannıñ zur öleşe Anadolu (Anatolia) yäki Keçe Asiä yarımutrawına turı kilä. Şulay uq İstanbul buğazınıñ könbatışında Trakya (Frakiä) yarımutrawınıñ könçığış öleşendə urnaşqan.
Джонсон схемасы
Математикада Джонсон схемасы, Сэлмер М.Джонсон хөрмәтенә аталган, ул шулай ук өчпочмак ассоциациясе схемасы буларак мәгълүм. Ул ℓ озынлыклы һәм n авырлыклы барлык X бинар векторларыннан тора, мәсьәлән,. ике вектор x, y ∈ X i-тынчы шул очракта ассоциаталар дип аталалар, әгәр дә i = 0, 1, ..., n өчен (x, y) = 2i. Үз векторлар түбәндәгечә
биредә
һәм Ek(x) ул Эберляйн полиномы, ул түбәндәгечә билгеләнә
Капаклы (Ылгын)
Капаклы (Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эрмида (Сертан)
Эрмида  — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Фесевка
Фесевка (Фесеўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лез-Англь-сюр-Коррез
Лез-Англь-сюр-Коррез — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
(11443) 1977 CP
(11443) 1977 CP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 11 февралендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 CP» саналган.
Издебки-Косни
Издебки-Косни — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окленд (Теннесси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Косови
Косови — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гирландина (Асти)
Гирландина — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гирландина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
П'ятра (Чофринджень, Арджеш)
П'ятра — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Млодзави-Дуже
Млодзави-Дуже — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Драгомирешть (коммуна, Димбовица)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сабик
Сабик (Сабик) — Свердловск өлкәсенең Шаля шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (80%), татарлар (14%).
Лез-Ессар (Эр)
Лез-Ессар — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Алсу Гайнуллина
Алсу Әскәр кызы Гайнуллина — Татарстан АССР (1986) һәм Россиянең (1996) халык артисты, РСФСРның К.Станиславский исемендәге Дәүләт бүләге (1991), Татарстанның Г. Тукай исемендәге Дәүләт бүләге (2013), «Тантана» премиясе (2011, 2023) лауреаты.
Тормыш юлы
Алсу Әскәр кызы Гайнуллина 1954 елның 24 февралендә Татарстанның Чүпрәле районы Иске Чүпрәле авылында туа. 1974 елда Казан театр училищесын тәмамлый һәм Татар академия театрында эшли башлый.
Алсу Гайнуллина театрда эшләү дәверендә илледән артык роль башкарган. Шуларның кайберләре: Аяз Гыйләҗевның «Без кайтырбыз» спектаклендә Шәфика, Нәкый Исәнбәтнең «Мулланур Вәхитов» спектаклендә Зөһрә, Туфан Миңнуллинның «Әлдермештән Әлмәндәр» спектаклендә Гөлфирә һәм Йөзембикә, Гөлчирә («Ташкын» Т.Гыйззәт), Сәрвәр («Сүнгән йолдызлар» К.Тинчурин), Гөләндәм («Татарча аерылышу» Х.Вәхит), Валентина («Әниләр һәм бәбиләр» Т.Миңнуллин), Гәйни («Бәхетсез егет» Г.Камал), Мөршидә («Казан сөлгесе» К.Тинчурин) һәм башкалар. Классик репертуарда башкарган рольләре актрисаның, һичшиксез, иң югары казанышлары булып тора. Алар арасында К.Гольдониның «Әбиләр гайбәте» комедиясендә Кеккина, К Гоцциның «Болан–Патша» трагикомедиясендә Анджела, Ж-Б.Мольерның «Тортюф» спектаклендә Эльмира, В.Шекспирның «Тискәрегә авызлык» комедиясендә Катарина һәм «Антоний һәм Клеопатра» трагедиясендә Клеопатра рольләре бар.
Классик репертуардагы иң катлаулы һәм үзенчәлекле рольләрнең берсе саналган — А.Островскийның «Бирнәсез кыз» пьесасында Ларисаны югары дәрҗәдә башкарып чыгуы актрисаның бөек талантын ассызыклый. Гайнуллина Ларисаны уйнаганнан соң, илнең әйдәп баручы театр тәнкыйтьчеләре аны 1980нче елларда совет сәхнәсендә башкарылган иң яхшы роль буларак билгеләп үтәләр һәм актриса К.Станиславский исемендәге Россия Дәүләт премиясенә лаек була.
Актрисаның соңгы елларда башкарган рольләренең кайберләре: Буретта («Кара чикмән» Г.Хугаев), Мәрҗән Даянова («Гөлҗамал» Н.Исәнбәт), Наташа («Курчак туе» М.Гыйләҗев, Р.Хәмит), Гайшә («Арбалы хатыннар» З.Зәйнуллин), Скирина («Хан кызыТурандык» К.Гоцци), Сара («Әрем исе» Илгиз Зәйниев).
Алсу Гайнуллинаның уйнаган рольләре санап бетергесез булган сыман, аңа карата тамашачы һәм тәнкыйтьчеләрнең дә мәхәббәте чиксез. 1995 елның маенда, актрисаның Мәскәүдә үткән бенефисыннан соң, илнең әйдәп баручы театр тәнкыйтьчесе Борис Поюровский «Культура» гәҗитендә аның хакында шушы юлларны язып чыга: «Дөнья репертуарында Алсу Гайнуллина уйный алмастай берәр роль бардыр дип уйламыйм. Мисал өчен: Анна Каренина, Катюша Маслова, Тугина, Негина, Кручинина, Катерина, Мария Стюарт, һәм, шулай ук, Елизавета, Шекспирдан леди Макбет, Лескова, Чеховтан Раневская, Маша, Аркадина, Сарра, Настасья Филипповна, Нора, Маргарита Готье, Евгения Гранде… Чыннан да, болар бөтенсе аның рольләре була алыр иде. Мин ышанып әйтә алам, «Өч сеңел»дә ул Маша Прозорованы гына түгел, ә Наташаны да уйный алыр иде – менә бит аның талантының күркәмлеге нидә!».
Гаиләсе
Ире — Илдар Зиннур улы Хәйруллин (1950), Камал театры актеры (1970 елдан), Казан театр училищесының актерлык осталыгы педагогы (1975 елдан), ТР халык (1991) һәм РФ атказанган (1999) артисты. Улы Искәндәр Илдар улы Хәйруллин (1974), Камал театры артисты (1995 елдан), ТР халык артисты (2015), Тукай бүләге иясе (2019).
Мальштеттен
Мальштеттен (Mahlstetten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замикитка
Замикитка (Замікітка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Куллама
Куллама — татар халык ашларының оригиналь бер төре, беренче аш итеп тә, икенче аш итеп тә әзерләп була. Беренче аш итеп әзерләгәндә аерма бары тик шунда, анда шулпасы күбрәк булырга тиеш Куллама күрер күзгә аппетитны китереп торучы туклыклы ризык санала. Ул үтә тәмле, хуш исле булуы белән башка ризыклардан аерылып тора.
Куллама пешерү эшен нидән башларга?
Куллама пешерү өчен симез ат (елкы), сыер яки сарык ите алына. Итне югач, сөягеннән аерып, берәр килограмм зурлы-гындагы кисәкләргә бүлеп, кайнап торган тозлы суда пешерәләр. Кайнап торган суга салсаң, итнең тәме шулпага чыгып бетми, эчендә сакланып кала. Пешкән итне шулпадан алып суыталар һәм аны юка һәм җепселләренә аркылы итеп ту-рыйлар.
Кайбер очракта куллама өчен кош (тавык, каз, үрдәк) ите дә файдаланырга мөмкин
Салма ясау
Бодай камырыннан шактый эре (гадәттәгедән эрерәк) итеп салма ясала. Татар салмасын гадәттә камырдан баррмаклар ярдәмендә вак бака кашыгы (ракушки) рәвешенә китереп ясыйларСалманы кайнап торган тозлы суда пешереп алгач, юкә иләккә салып саркыталар. Атланмай сибеп болгаталар да пешкән һәм туралган ит белән катнаштыралар. Салма урынына эрерәк итеп, ромбик рәвешендә киселгән токмач та кулланылырга мөмкин.
Кулламаны әзерләүнең соңгы өлеше
Ит пешкән шулпаның өресен һәм бер өлешен аерып алып, аңа тәгәрмәчләп туралган кишер һәм суган, борыч, лавр яфрагы салып, 15—20 минут кайнаталар. Шулай хәзерләнгән шулпа ит белән катнаштырылган салма өстенә сибелә һәм өстен каплап парландырырга куела. Ит арасына  бавыр һәм  йөрәк  өстәргә дә мөмкин.
Рецепт:
10 кешелек хәзерләгәндә: 2,5—3,0 килограмм сөякле ит, 400—600 грамм пешерелгән салма, 400 грамм кишер, 200 грамм суган, укроп, 2 стакан шулпа (аш арты аш варианты өчен), 100 грамм атланмай, кирәк кадәр борыч һәм тоз алына.
Балыкчылык
Балыкчылык — балык тоту, балыклар үрчетү белән шөгыльләнүче авыл хуҗалыгы тармагы. Балык үрчетүчелек аквакультураның төп формасы булып тора. Балык үрчетүчелектә балыкларны буалар эчендә, махсус цистерналарда, бүлемнәрдә үстерәләр.
GSC3434-247
GSC3434-247 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Балыкчылык
Балыкчылык тармагы, шулай ук, диңгез, елга, күл балыкларын арттыру белән дә шөгыльләнә. Шул исәптән сөләйман балыгы, җәен, тилапия, тәрәч, чәки, керкә һ.б. үрчетелә.
GSC3434-247
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Балыкчылык
Балыкчылык кулланучылар базарын балык һәм балык аксымы белән тәэмин итә.
Түбән Чура
Югары Чура — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Почта индексы — 422125.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Александр Суворов
Александр Василий улы Суворов (рус. Алекса́ндр Васи́льевич Суво́ров) (1729-1800) - мәшһүр Россия гаскәр башлыгы, рус милли каһарманы. 60 артык сугышларда бер тапкыр да җиңелмәгән.
Җидееллык сугышында, Россия-Төркия сугышларында, Польша фетнәсен (Костюшко җитәкчелегендәге фетнә) бастыруында, җәзалаучы сугышларда, Француз инкыйлабына каршы сугышында (контрреволюцион кампаниясендә) катнашкан.
Ужнор
Ужнор — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Пильва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Александр Суворов
1781 елда Александр Суворов Казан шәһәрендә хезмәт иткән.
Бәрхет китабы буенча Суворов фамилиясе борыңгы татар нәселеннән, Сувар шәһәреннән чыккан.
Хәтирә
Дөньяда Суворов истәлегенә күп һәйкәлләр, урамнар, музейлар, мәйданнар, хәрби кораблар, торак нокталары ачылган. 1943 елда Суворов исемендәге хәрби уку йорты (училищесе), 1942 елда Суворов ордены барлыкка килгән. Суворов һәм аның хәрби иҗаты турында күп китаплар язылган.
Ужнор
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кораккасы (мәгънәләр)
Кораккасы:
Кармонита
Кармонита — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маскоги (округ, Джорджия)
Маскоги — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Колумбус шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1826 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 559 км² тәшкил итә.
Alt (төймә)
Alt (alternate — алмаштырырга, чиратлаштырырга) — Amiga-дагы һәм IBM PC’га ярашлы санак төймәсарындагы төймә. Аның төп билгеләнеше — башка төймәләрнең әһәмиятен үзгәртү. Apple Macintosh төймәсарында аңа  дигән төймә туры килә. — ул модификатор-төймә, мәсәлән  кебек. Гадәттәгечә,  төймәсе кулланучы төймәләргә басуны эшкәрә торган программага хәбәр итәргә тели торган вакыйгалар микъдарын киңәйтү өчен кулланыла. Мәсәлән, сүзләр мөхәррир программасында  төймәсенә басу «f» символын куя, ә шул ук программада  төймәләр тиңдәшлегенә басу мөхәррирнең «File» дигән сайлагына күчерә.
Өстәмә символларлы латин әлифбасы белән куллана торган тел өчен җәемле төймәсарларда (мәсәлән, AZERTY дигән француз теле өчен җәем — диакритик билгеләре белән) махсус символларның бер өлеше киңәйтелгән әлифба хәрефләренә алмаштырылган. Аларны кертү өчен уңдагы Alt төймәсе белән кулланырга кирәк; андый төймәсарларда уң яктагы Alt төймәсе гадәттәгечә Alt Gr дип маркировкаланган. Шул ук төймә күптән түгел барлыкка килгән символларын (мәсәлән, евро € валютасы символын) кертү өчен кулланыла, ә кайбер төймәсарларда — диакритиклы символларны кертү өчен.
Xkb-да (X.Org Server) төймәләр тиңдәшлеге ( төймәләр тиңдәшлегеннән аермалы буларак, ягъни, төймәләргә басу эзлеклелегенә карап)  төймәсе кебек кулланыла.
Шул ук вакытта  төймәсенең берәр әлифба-саннар төймәсе белән комбинациясы ничек «үлгән төймәләр» кебек, шулай ук гадәти символларны кертү өчен дә кулланыла ала.
Еш кына күренә торган төймәләр тиңдәшлекләре:
3-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)
3-нче моторлаштырылган корпус (III. Armeekorps (mot.)) – Икенче бөтендөнья сугышында Алмания Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә.
Тарих
3-нче моторлаштырылган корпус 1941 елның 21 мартында оештырылган. 1942 елның 21 июненнәне 3-нче танклар корпусы итеп яңадан оештырылган.
Будиш
Будиш — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(11444) Пешехонов
(11444) Пешехонов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Прушкув (Скерневицкий повяты)
Прушкув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нырзанга
Нырзанга (Нырзенга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сояна елгасының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 103 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Новополоцк
Новополоцк (Наваполацк, Наваполацк, Новополоцк, Nowopołock) — Беларусның Витебск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 102261 кеше (2015).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Новополоцк Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1958 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Эшкалуш-де-Байшу
Эшкалуш-де-Байшу — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Филёва
Филёва (Філёва ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Шөпшәчелек
Шөпшәчелек — шөпшәләр үрчетү белән шөгелләнүче авыл хуҗалыгы тармагы. Төп бурычы булып авыл хуҗалыгында кирәкле үсемлекләрне серкәләндерү һәм шөпшә балавызы табу тора.
Шулай ук, бу бөҗәкне төрле теплицаларда томат, борыч серкәләндергәндә кулланалар. Шөпшә уңышны 5-50%ка арттыра ала.
Шулай ук, агрессив булмаулары аркасында, алар бакчаларда да үрчетелә алалар.
(10435) Tjeerd
(10435) Tjeerd — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6064 P-L» саналган.
Сентер-Пойнт (Айова)
Тарихы
Сентер-Пойнт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Драгомирешть (коммуна, Нямц)
Драгомирешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Костаривци
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Млодзави-Мали
Млодзави-Мали — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Издебки-Косьмидри
Издебки-Косьмидри — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Язлык (Гиресун)
Язлык (Yazlık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гиресун илчесенә караган бер авыл (köy).
Каниника Джанакова
Каниника Джанакова (туганда исеме Тереза Джанакова, 1970) ул ультра марафон дистанция йөгерүчесе, ул чыгышы белән Сеница, Словакия янында Церова яныннан. Ул Нью Йорк шәһәрендә ун ел яшәгән. Джанакова Шри Чинмой өйрәнчеге булып тора. Аңа күрә, ул Каниника исемен кабул иткән, ул “эчке күзнең күрү матурлыгы” дигән Санскрит сүзе. .
Яны-Щарк-Я
Яны-Щарк-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Щарк-Я елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Майнхардт
Майнхардт (Mainhardt) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Ньютон (округ, Джорджия)
Ньютон — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ковингтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 715 км² тәшкил итә.
(11445) Федотов
Тарихы
1978 елның 16 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SC7» саналган.
Замошша (Асиповицкий районы)
Замошша  (Замошша ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гита (Торино)
Географиясе
Гита Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эшкалуш-де-Сима
Эшкалуш-де-Сима — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Касас-де-Дон-Педро
Касас-де-Дон-Педро — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Киндеркүл (Башкортстан)
Киндеркүл — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452218, — 80256000000.
Псари (Ловицкий повяты)
Псари  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Костева
Костева — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Шан-Жеро
Ле-Шан-Жеро (Les Champs-Géraux) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ланвалле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,09 км².
Лез-Отье
Лез-Отье — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Издебник (Мазовия воеводалыгы)
Издебник  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Филимонава (Гарадоцкий районы)
Филимонава (Філімонава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Узгинка
Узгинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Якшур-Бодья районы биләмәләрендә ага. Елга  Чур елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
П'ятра-Албе (Румыния)
П'ятра-Албе — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оливер-Спрингс (Теннесси)
Оливер-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Туссен (Сен-Маритим)
Туссен — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Бәрәңге пәрәмәче
Бәрәңге пәрәмәче — әче камырдан бәрәңге өстәп пешерелгән пәрәмәч. Тик бу пәрә­мәч итнекенә караганда ике тапкыр зуррак була.
Бәрәңге боламыгы әзерләү
Пәрәмәч өчен бәрәңгене әрчиләр, юалар, күзәнәкләрен чокып алып, тозлы суда пешерәләр. Пешеп җиткәч, суын агызып, агач төйгеч белән бик яхшылап төяләр. Төйгән бәрәңгегә сөт, сары май салына, йомырка сытыла, кирәк кадәр тоз сибелә. Теләгән кешегә майда кыздырылган суган да салырга мөмкин.
Камыр әзерләү
Камырны 70—80 грамм зурлыгындагы кисәкләргә бүлеп тү­гәрәкләп җәяләр һәм бәрәңгене салганчы, тирәсен күтәреп, түгә­рәк савыт кебек итеп чеметеп чыгалар. Аның эченә алдан хәзер­ләп куелган шактый сыек бәрәңге боткасы салына һәм өсте чи* йомырка белән майлана, аннары майлаган табага тезеп шунда ук мичкә пешерергә куела.
Башка вариант
Бәрәңге пәрәмәчен ит пәрәмәче кебек бөреп, өстендә кечкенә тишек калдырып кына да ясарга була. Бу вакыт изгән бәрәңге­гә сөт һәм йомырка салынмый, бәлки майда кыздырылган суган гына өстәлә. Пешергәндә дә ит пәрәмәче кебек, ягъни башта та­бага ачык ягы белән салып кыздыралар, аннан аскы ягына әй­ләндереп пешерүне дәвам иттерәләр.
Рецепт
Бер пәрәмәчкә: 70—80 грамм камыр, 50—60 грамм бәрәңге боткасы, боткага салу өчен 10 грамм, пәрәмәчне кыздыру өчен 7—8 грамм май, 10—15 грамм сөт, йомырка, кирәк кадәр тоз һәм борыч алына,
Драгомирешть-Вале (коммуна)
Драгомирешть-Вале — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан коммуна.
(11446) Бетанкур
(11446) Бетанкур — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 9 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 TO8» саналган.
(10436) Janwillempel
(10436) Janwillempel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6073 P-L» саналган.
Кошчылык
Кошчылык:
Төп юнәлешләре булып йомырка, ит, мамык һәм каурый җитештерү тора.
Йомырка өчен күберәк тавыклар кулланыла, шулай ук, азрак булса да быдбылдыклар. Ә ит өчен итле токымлы тавыклар, үрдәкләр, күркәләр, казлар кулланыла.
GSC3435-895
GSC3435-895 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Almatı Xalıqara hawa alanı
Almatı Xalıqara hawa alanı (qazaqça Халықаралық Алматы Әуежайы) - Qazaqstan Cömhüriäte Almatı qalasında urnaşqan xalıqara hawa limanı.
1935 yılda salınğan.
Qazaqstan Cömhüriäteneñ iñ zur hawa alanı, eçke, xalıqara passajir häm yök taşu buyınça ildä berençe urında tora.
Hawa alanında şulay uq xärbi oçqıçlar (An-12, An-24 h.b.) urnaşa.
2012 yılda "BDB iñ yaxşı hawa alanı" bülägenä layıq bula.
Almatı hawa alanınnan başqa Boralday (Burunday) hawa alanı bar, ul 1930 yılda salınğan qalanıñ berençe hawa alanı, sovet zamanında anda passajirlar taşu bulğan, xäzer keçe häm xärbi aviatsiä belän qullanıla. Şulay uq "70 razyezdı" häm "Cetıgen" digän xärbi hawa alannarı bar.
Пена (Техас)
Пена  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пена халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Млотковице
Млотковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Будча
Будча — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Читкә каратучы нерв
VI БМН (читкә каратучы) төше күпернең урта дәрәҗәсендә дүртенче карынчык төбеннән вентраль  урнаша, анда ул күзнең ятма хәрәкәтләр үзәге белән тыгыз бәйләнгән.
VII БМН бәйләме читкә каратучы нервның төшен урап ала һәм дүртенче карынчык төбендә ур ясый (фациаль калкым) (рәс. 21.45),  шуңа төш өлкәсендә аерым VI БМН зарарлануы булмый. Төш өлкәсендә зарарлану түбәндәгечә билгеләнә.
•      Читләштерүнең  ипсилатераль хәлсезлеге - VI БМН зарарлану нәтиҗәсе.
•      Зарарланган якка  күзнең горизонталь хәрәкәте бозылу - кәүсәдәге парамедиан ретикуляр  формациянең (КПРФ) күзнең ятма хәрәкәт үзәге җәлеп ителү нәтиҗәсе.
•      Бит нервы  мотонейронының ипсилатераль зарарлануы мөмкин - бу аның бергә җәлеп ителү  нәтиҗәсе.
Бәйләм
Күпер кече ми тоташу өлкәсендә ми кәүсәсеннән бәйләм киткәндә пирамидаль калкулыктан вентраль һәм латераль уза.
1.   Фовилль синдромы бәйләмнең КПРФ аша узу өлкәсе җәлеп ителү белән бәйле  һәм күпернең дорсаль өлкәсендә тамырлы чирләр һәм шешләрнең еш сәбәбе була. V алып VIII БМН кадәр ипсилатераль һәм үзәктәге симпатик җепселләр зарарлануы  белән сыйфатлана.
•      V БМН зарарлану —  бит аналгезиясе.
•      VI БМН зарарлануы  караш параличы белән бергә була (КПРФ).
•      VII БМН зарарлану  (төше яки бәйләме) бит мускулларының хәлсезлеге
•      VIII БМН зарарлану —  саңгыраулык.
•      Үзәктәге Һорнер  синдромы.
2.   Мийяр-Гюблер синдромы бәйләмнең пирамидаль юлдан узганда җәлеп ителү белән  бәйле һәм ешрак тамырлы чирләр, шешләр һәм демиелинизация нәтиҗәсе. Түбәндәге билгеләр белән сыйфатлана.
•      VI БМН ипсилатераль  зарарлануы.
•      Күпернең дорсаль  өлеше зарарлануының төрле симптомнары.
Базиляр өлеше
базиляр өлеше ми кәүсәсеннән күпер кече ми тоташуы өлкәсендә башлана һәм препонтин базиляр цистернасына керә. Аннары базиляр өлеше өскә баш нигезенә якын бара һәм алгы аскы кече ми ара артерия (рәс.  21.4б) белән кисешә, каты тышчаны арткы чөйсыман үсентеләрдән астарак тишә  һәм пирамида очында бөгелеп, аскы ташсыман синус яки Дорелло каналы аша аның  янында узып (ташсыман-чөйсыман бәйләвеч астында) каверноз синуска керә.
1.   Ишетү  нервы невриномасы VI БМН күпер кече ми тоташмасында зарарлый ала (рәс.  21.47). Беренче симптомнарны билгеләргә кирәк — ишетү югалту һәм мөгезкатлау сизгерлеге кимү. Шулай итеп, VI БМН зарарлану белән барлык авыруларга ишетүне һәм мөгезкатлау сизгерлеген  тикшерергә кирәк.
2.    Назофарингеаль шешләр баш сөягенә һәм аның тишекләренә үсеп кереп, VI БМН  базиляр өлешен зарарлый ала.
4.    Баш сөягенең нигезе сыну бер яклы һәм ике яклы зарарлану сәбәбе була ала.
5.    Градениго синдромы башлыча мастоидит яки пирамиданың кискен ялкынсынуында  үсеш ала, бу пирамида очында VI БМН зарарлануына китерә ала. Пирамида ялкынсынуы еш бит мускуллары хәлсезлеге, авыртуы һәм ишетү проблемалары белән  бергә бара.
Интракаверноз һәм интраорбиталь өлешләр
1.    Интракаверноз өлеше III, IV БМН һәм өч тармаклы нервның беренче тармагыннан  астарак уза.
Башка нервлар синус тышчасы белән сакланган булса да VI БМН медиаль урнаша һәм синус  уртасыннан эчке йокы артериясе яныннан ук уза, шуңа ул күбрәк дәрәҗәдә  зарарлана. Кайвакыт VI БМН интракаверноз өлешенең зарарлануы постганглионар Һорнер синдромы белән бара (Паркинсон симптомы), чөнки VI БМН интракаверноз  өлешенә паракаротид үрелмәнең симпатик җепселләре кушыла. VI БМН интракаверноз өлеше һәм III БМН зарарлану сәбәпләре бер үк.
2.    Интраорбиталь өлеше күз чокырына өске күз ярыгы аша Цинн боҗрасы эченнән  керә һәм тышкы туры мускулны иннервацияли.
Ачыклау
1.     VI БМН сул яктан зарарлану билгеләре.
•      Ерактагы әйбергә  карашны юнәлткәндә эзотропия көчәя һәм якын әйбергә карашны юнәлткәндә  тулысынча югалуга кадәр кими.
•      Сул туры тышкы  мускул хәлсезлеге өчен сул күзнең читләштерүдә сизелерлек чикләнүе (рәс.  21.48б).
•      Сул күзнең гадәти  китерүе (рәс. 21.48в).
2.    Параличланган  мускул ягында диплопияне киметү өчен зарарланган мускул ягына күзне бору  урынына башны  тигезләп бору.
3.     VI БМН аерым зарарлану сәбәпләре алданрак саналган.
NB III БМН зарарлануларыннан аермалы буларак аневризмалар сирәк VI БМН зарарлану сәбәбе була, әмма тамырлы зарарланулар шактый  таралган.
Дифференциаль диагностика
Түбәндәге халәтләр VI БМН зарарлануга охшаш.
1.   Миастения гравис  һәр күз йөртү  какшавын охшата ала. Аеру үзенчәлекләре — диплопиянең төрле булуы һәм башка симптомнар (кабаклар арганлыгы һәм кабакларның тартышу Коган симптомы).
2.    Тышкы  туры мускулны җәлеп иткән стриктив тиреоидлы миопатия күзнең читләштерү чикләнү сәбәбе була ала. Үзара бәйле симптомнар: орбиталь какшаулар, кабакларның зарарлану билгеләре һәм күзнең  мәҗбүри хәрәкәтендә уңай сынау (6 нчы бүлекне кара).
3.    Күз чокырының медиаль диварының җәрәхәтле  сынуы белән эчке туры мускул кысылуы күз читләштерүнең  чикләнүенә китерә (23 нче бүлекне кара).
4.   Тышкы  туры мускулны җәлеп итүче орбиталь миозит күзне читләштергәндә хәлсезлек һәм авырту белән  сыйфатлана (6  нчы бүлекне кара).
5.   Дуэйн синдромы — читләштерү бозылу һәм күзне китергәндә күз ярыгы  тараю белән сыйфатланган тумыштагы халәт (20 нче бүлекне кара).
6.   Конвергенция спазмы гадәттә яшьләрдә үсеш ала һәм конвергенция белән миоз  һәм көчәйгән аккомодация белән сыйфатлана.
7.   Дивергенция параличы — бер яки ике яклы VI БМН зарарлануыннан авыр аерылган  сирәк халәт. Әмма VI БМН зарарлануыннан аермалы буларак эзотропия элеккечә кала яки тышка караганда кимергә мөмкин.
8.     Инфантиль эзотропия (20 нче бүлекне кара).
Косткив
Косткив — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эшкаригу (Фундан)
Эшкаригу  — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Замошша (Быхавский районы)
Замошша  (Замошша ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Александровская (Таборы районы)
Александровская (Александровская) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Издебно (Мазовия воеводалыгы)
Издебно  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мальсбург-Марцелль
Мальсбург-Марцелль (Malsburg-Marzell) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Сент-Лукас (Айова)
Сент-Лукас  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Мальсбург-Марцелль
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Лукас (Айова)
Тарихы
Сент-Лукас шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лида
Лида (Ліда, Лида, Lida, Lyda) — Беларусның Гродно өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 99976 кеше (2015).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Лида Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1323 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Касас-де-Рейна
Касас-де-Рейна — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11447) 1978 UL4
(11447) 1978 UL4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 27 октябрендә C. M. Olmstead тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 UL4» саналган.
Павлюки (Беларусия)
Павлюки (Паўлюкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Псари (Опочинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нюрча
Нюрча — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Койда елгасының сул ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Окони (округ, Джорджия)
Окони — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Watkinsville шәһәре.
Нюрча
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Окони (округ, Джорджия)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1875 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 482 км² тәшкил итә.
GSC3443-225
GSC3443-225 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Лез-Эссар (Шаранта)
Лез-Эссар — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Лери (Эр)
Лери — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Яр Чаллы картиналар галереясы
Яр Чаллы шәһәре картиналар галереясы, Гөлсабира Хәкимова исемендәге Яр Чаллы шәһәре картиналар галереясы (Набережночелнинская картинная галерея имени Гульсабиры Хакимовой) — 1980 елда Татарстан АССР Яр Чаллы шәһәрендә Татарстан дәүләт сынлы сәнгать музееның филиалы буларак ачылган мәдәният оешмасы.
2022 елда картиналар галереясына галереяның беренче директоры булган һәм 20 елдан артык директор булып эшләгән Татарстан АССР һәм РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре Гөлсабира Мәхмүт кызы Хәкимова (1925―2021) исеме бирелгән.
Гамәлгә куючысы — Яр Чаллы шәһәре башкарма комитеты (мәдәният бүлеге). Адресы: 423810 Яр Чаллы, Тынычлык проспекты, 52/16 (3/01). Директор (2015 елдан) — Илсөя Илдус кызы Заһидуллина.
Тарих
1980 елда Татарстан дәүләт сынлы сәнгать музееның филиалы буларак ачылган. 2006 елда Яр Чаллы шәһәр шурасының 2006 елның 10 феврале № 8/23 карары белән 20 штат берәмлеге булган «муниципаль оешма» статусы ала. Галерея сәнгать кыйммәтләренең, нәкыш, гамәли-декоратив һәм халык сәнгатьләре әсәрләрен саклау урыны булып хезмәт итә. XX гасыр ахыры — XXI гасыр башы РФ һәм Татарстан сынлы сәнгатенең иң яхшы үрнәкләре тупланган. Галереяның фондында ТР дәүләт сынлы сәнгать музее милке булган төп нөсхәләр саклана. 2006 елдан башлап, галереяның үз фонды оеша башлый. 2018 елның гыйнварына 879 саклану берәмлеге, ТР дәүләт сынлы сәнгать музее милке саналучы 712 саклану берәмлеге исәпләнә.
Үз тупланмалары нигезендә галерея фәнни-тикшеренү һәм мәдәни-мәгариф эшчәнлеге алып бара. Күргәзмәләр, экскурсияләр (шул исәптән шәһәрдәге скульптура һәйкәлләренә экскурсияләр), лекцияләр оештыра, нәшрият эше (каталоглар, альбомнар) алып бара, рәссамнар белән очрашулар уздыра, мастер-класслар үткәрә, балалар өчен рәсем ясау студиясе, линогравюра остаханәсе эшли.
Галереяда халыкара, төбәкара күргәзмәләр оештырыла: «Коткарылган кыйммәтләр» (Спасенные сокровища, Эрбет дәүләт сынлы сәнгать музее), «Оста һәм шәкерт» (Мастер и ученик), Сергей Андрияканың акварель мәктәбе (Мәскәү), «Италия сәнгате. Бруно Либераторе һәм Луиджи Россини» (Искусство Италии. Бруно Либераторе и Луиджи Россини), «Сальвадор Дали шедеврлары» (Шедевры Сальвадора Дали), Чулман буе рәссамнарының «Заманча сәнгать һәм XXI гасыр шәһәре» (Современное искусство и город XXI века) һ. б. күргәзмәләр.
38 ел буена картиналар галереясы төбәкнең сынлы сәнгать музее ролен башкара. Галерея ел саен 45-55 мең кеше кабул итә. Галерея иганәчелек белән дә шөгыльләнә, һәр дүртенче керүчегә бушлай хезмәт күрсәтелә.
Яны-Я (Хуль-Тур-Ахта кушылдыгы)
Яны-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хуль-Тур-Ахт елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(10437) van der Kruit
(10437) van der Kruit — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6085 P-L» саналган.
Күзләрнең бердәм хәрәкәте
Күзләрнең бердәм хәрәкәте — күзләр бер якка бер үк вакытта һәм тәңгәл барган бинокуляр хәрәкәтләр. Хәрәкәтнең өч төп төре бар: (а) саккадалы, (б)           салмак эзләү, (в) неоптик рефлектор. Саккадалы һәм эзләү хәрәкәтләре кабык һәм шулай ук баш мие кәүсәсе дәрәҗәсендә идарә ителә. Өстөш какшаулар караш параличына китерә, ул диплопия булмау һәм гадәти вестибуло-окуляр рефлекслар белән сыйфатлана
Саккадалы хәрәкәтләр
1.   Саккадалы (төбәү) хәрәкәтләр функцияләренә каралган әйбернең фовеола өлкәсенә тиз урнашу яки  карашны бер әйбердән икенчесенә күчерү керә. Хәрәкәт рефлектор һәм үзеннән-үзе башкарыла ала, аның ярсыткычы күрү кырына эләккән әйбер булачак.
2. Горизонталь саккадаларның үткәрү юллары премотор кабыктан башланып китә (фронталь күз кырлары). Аннан җепселләр КПРФ урнашкан күзләрнең ятма хәрәкәтнең контралатераль үзәгенә бара. Шулай итеп, һәр маңгай өлеше контралатераль саккадаларны башлап җибәрә. Маңгай өлешен ярсыткан зарарланулар күзнең кире якка тайпылуына китерә ала.
Салмак эзләү хәрәкәтләре
1.    Эзләү хәрәкәтләре функциясе саккадалы хәрәкәтләр белән урнашкан әйбергә карашны  төбәп тору санала. Фовеола янында әйбер хәрәкәте этәргеч була. Хәрәкәтләр әкрен һәм салмак.
2.     Үткәрү юллары баш арты өлешендәге перистриар кабыктан башланып китә. Җепселләр аска бара һәм күзләрнең горизонталь хәрәкәтләренең ипсилатераль үзәгендә КПРФ тәмамлана. Шулай итеп, һәр баш арты өлеше ипсилатераль якта әйбернең тотып торуын идарә итә.(мәсәлән, окулоцефалик хәрәкәтләр һәм җылы этәргече).
Оптик булмаган рефлекслар
1.     Оптик булмаган (вестибуляр) рефлексларның функциясе — баш һәм гәүдә торышын үзгәрткәндә күз торышын саклау.
2.     Үткәрү юллары баш һәм муен хәрәкәте турында мәгълүматны тапшыручы лабиринтлардан һәм муен мускулларының проприорецепторларыннан башланып китә. Афферент җепселләр вестибуляр төшләрдә синапслар ясый һәм күзләрнең горизонталь хәрәкәтләре үзәгенә КПРФ-ка уза.
Гицано (Пиза)
Гицано — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гицано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Драгославеле (коммуна)
Драгославеле — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Косувка (Карпатасты воеводалыгы)
Косувка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.