cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чуаш әдәбияты
1905 елның ахырында Казанда «Хыпар» («Хәбәр») исемле газета чыгарырга рөхсәт алалар. Дөрес, ул ике елдан соң ябыла. Ун елдан соң, ягъни 1917 елда, ул яңадан чыга башлый. Әмма аның сәяси юнәлеше үзгәрә, инде ул инкыйлабны хупламаган язмалар бастыра башлый. Шуның өчен большевикларга уңай мөнәсәбәттә торучылар «Канаш» («Киңәш») газетасын чыгара башлыйлар. Аңа да Казанда нигез салына. Билгеле булганча, 1920 елда Чуаш автономияле өлкәсе төзелә. Шуннан соң «Канаш» газетасы, Чуаш нәшрияты, Чуаш милли театры Казаннан Чабаксарга күчерелә.
Егерменче елларда һәм аннан соң да чуаш шагыйрьләренә Һ.Такташ йогынтысы зур булды. Һ.Такташ чуаш иҗатчылары белән очрашуларга теләп бара, аралашулардан үзенә дә күп нәрсә ала. Шундый аралашуларның берсе 1930 елның 20 июлендә була. Ул анда болай ди: «Безне аерган нәрсә - телләр аерымлыгы, ләкин бу аерымлык безгә комачауламый, аерым милләтләрнең культура эшчеләре тудырган уңышлар белән файдаланырга да киртә була алмый. чуаш язучылары тудырган, пролетариат өчен кыйммәтле булган әсәрләр татар пролетариатына рухи азык булган кебек, татар пролетар язучылары тудырган әсәрләр дә чуаш пролетариатының социализм өчен булган көрәшендә көчле корал булып хезмәт итә ала.
1920нче елларда әдәбиятка Чистай өязеннән П.Хузангай (1907-1970), Бәләбәй өязеннән Я.Ухсай (1911-1986) киләләр.
1928 елда Татарстанда «Күрше милләтләр әдәбиятыннан» дигән серия чыгару башлана. Аның беренче китабы «Чуаш әдәбияты» дип атала. Аны З.Бәшири төзи, үзе үк әсәрләрне татар теленә тәрҗемә итә. Җыентыкка H.Шелеби (Полорусов Николай Иванович), Н.Шубосинни (Васильев Николай Васильевич), Хумма Семен (Фомин Семен Фомич), П.Хузангай (Хузангай Петр Петрович, казанлы дигән сүз)), Н.Васянка (Васянка Никифер Тарасович), В.Алагер (Осипов Василий Осипович), Трубина Марфа Дмитриевна кебек авторларның әсәрләре тупланган. Ш.Мөдәррис чуаш әдәбияты классигы К.Ивановның «Нарспи» әсәрен татарчага тәрҗемә итеп бастырды.
Синпетру-Джерман
Синпетру-Джерман — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарбаган
Тарбаган (Тарбагатай) - Бүрәтиянең Хоринск районындагы татарлар күпләп яшәгән авыл.
Халык
Халык саны 198 кеше. Авылда 61 йорт исәпләнә.
Халыкның 40 %ка якынын татарлар алып тора. Алардан кала руслар һәм чуашлар да яши.
Мәгариф
Авылда башлангыч мәктәп эшли.
Сегонзак (Коррез)
Сегонзак — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Җарете (Верона)
Җарете — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җарете Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Ербута
Ербута — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Уймень елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Мистшевице
Мистшевице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ербута
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мистшевице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нократ урамы (Казан)
Географиясе
Әмәт урамы белән киселештә башланып, Әмәт һәм Нократ тыкрыклары белән кисешә.
Сендимиркино
Сендимиркино (Ҫӗнъял, Сендимиркино) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Сядзич
Сядзич (Сядзіч ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Сендимиркино
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Сядзич
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сендимиркино
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 592 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Закшув (Вадовицкий повяты)
Закшув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Диллинген (Саар)
Диллинген (Dillingen/Saar) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аурелину-Леал
Аурелину-Леал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Спрингдейл (Ланкастер округы, Көньяк Каролина)
Спрингдейл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(13162) Ryokkochigaku
(13162) Ryokkochigaku — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Спрингдейл (Ланкастер округы, Көньяк Каролина)
Географиясе
Спрингдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13162) Ryokkochigaku
Тарихы
1995 елның 22 октябрендә М. Хирасава, С. Судзуки тарафыннан Нюкаса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UK44» саналган.
Велёнча-Подуховна
Велёнча-Подуховна — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Вельонча-Подуховна
Харамильо-де-ла-Фуэнте
Харамильо-де-ла-Фуэнте — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Акарҗа (Анамур)
Акарҗа (Akarca) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ешилъюрт (Кечиборлу)
Ешилъюрт (Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Кечиборлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Резедә Сәләхова
Резедә Сәләхова - актриса. 1989 елның 8 декабрендә Казан шәһәрендә туа. 2008 елда Казан театр училищесын тәмамлый һәм Кәрим Тинчурин исемендәге татар дәүләт драма һәм комедия театрында эшли башлый.
Театрда сәхнәләштергән рольләре
РОЛЬЛӘРЕ:
Күгәрчен вулысы
Күгәрчен вулысы (Кугарчинская волость) — 1920 елдан 1927 елга кадәр гамәлдә булган Татарстан АССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Балык Бистәсеннән Төньяк-Көнчыгышка 23 чакрым ераклыкта, Татарстанның үзәк өлешендә урнашкан. Административ үзәк - Күгәрчен авылы.
Тарих
Күгәрчен вулысы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгының Ногай һәм Чуаш даругаларында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгының Казан патшалыгы Ногай һәм Җөри даругаларында, 1708 елдан 1719 елга кадәр Казан губернасының Казан өязе Ногай һәм Җөри даругаларында, 1719 елдан 1775 елга кадәр Казан губернасының Казан провинциясе Казан өязе Ногай һәм Җөри даругаларында, 1775 елдан 1781 елга кадәр Казан губернасы Казан өязе Ногай һәм Җөри даругаларында, 1781 елдан 1796 елга кадәр Казан наместниклыгының Лаеш өязендә, 1796 елдан 1920 елга кадәр яңадан Казан губернасының Лаеш өязендә урнашкан.
1920 елның 25 июнендә Лаеш кантонының административ-территориаль берәмлеге буларак барлыкка килә.
Сякерка
Сякерка (Сякерка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Күгәрчен вулысы
Тарих
1924 елда Күгәрчен вулысына бетерелгән Уракчы вулысы территориясенең бер өлеше кушыла.
Сякерка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Күгәрчен вулысы
Тарих
1927 елның 14 февралендә «Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы административ бүленешендә үзгәреш турында» Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитеты Президиумы карары белән Күгәрчен вулысының торак пунктлары Балык Бистәсе районына тапшырыла.
Административ бүленеш
1926 елның 1 гыйнварына Күгәрчен вулысында 17 авыл советы, 27 торак пункты һәм 4503 йорт хуҗалыгы булган. Вулыс мәйданы 583 км² тәшкил иткән.
Халык
1926 елда халык саны 21799 кеше тәшкил иткән. Төп милләтләр: татарлар, руслар.
Жухавцы
Жухавцы (Жухаўцы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
(5950) Leukippos
(5950) Leukippos — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 9 августында Эрик Эльст, В. Иванова тарафыннан Рожен обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 PS4» саналган.
Лодердейл (округ, Миссисипи)
Лодердейл — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Меридиан шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1823 км² тәшкил итә.
Лонкетка
Лонкетка — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нямтота-Яха
Нямтота-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Периптаве-То күле урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нократ тыкрыгы (Казан)
Нократ тыкрыгы (переулок Вятский) — Казанның Вахит районында, Әмәт бистәсендә урнашкан кечкенә урам.
Географиясе
Чабаксар урамы белән киселештә башланып, Әсбап һәм Нократ урамнары тыкрыклары белән кисешә, Тау асты урамына барып җитмичә тәмамлана.
Мисядло
Мисядло — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD119027
HD119027 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сводин
Сводин — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ауриландия
Ауриландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Селсиг
Селсиг — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрексел-Гайтс
Дрексел-Гайтс — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дрексел-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җарето (Асти)
Җарето — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җарето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ле-Мюро
Ле-Мюро — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Марей-ан-Франс
Марей-ан-Франс — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Антиб
Антиб (Antibes) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 26,48 км².
Кече Стройково
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Салават Юзеев
Салават Юзеев, Салават Илдар улы Юзеев (1960 елның 2 феврале, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — язучы, драматург, режиссер. Татарстанның язучылар (2005 елдан) һәм кинематографистлар берлекләре әгъзасы. Г. Державин исемендәге әдәби премия лауреаты (2006). Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 2 февралендә Казан шәһәрендә Татарстанның халык шагыйре Илдар Гафур улы Юзеевның (1933—2004) гаиләсендә туган. 1982 елда Казан дәүләт университетының хисаплау математикасы һәм кибернетика факультетын тәмамлаган. 1999 елга кадәр Казан җитештерү предприятиеләрендә, фәнни-тикшеренү институтларында инженер-программист булып эшли. 1999 елдан «Татарстан» Дәүләт телерадиокомпаниясенең башта мөхәррире, аннан соң режиссеры. 2004 елдан — Татарстанның иҗтимагый инновацион фондының (продюсер Марина Галицкая белән уртак) «Инновация» киностудиясендә режиссер.
Әдәби эшчәнлеге
Әдәби эшчәнлегенең башында, соңрак башка татар шагыйрьләренең әсәрләрен рус теленә тәрҗемә итә. Казан дәүләт университеты каршындагы «ARS» (җитәкчесе шагыйрь Николай Беляев), А. М. Горький музее каршындагы (җитәкчесе шагыйрь Марк Зарецкий) әдәби берләшмәләргә йөри.
Беренче мәкаләләре 1982 елда «Литературная Россия» гәҗитендә дөнья күрә, тәрҗемә иткән шигырьләре 1983 елда «Комсомолец Татарии» гәҗитендә басыла. Үз шигырьләре «Каюткомпания» (Казан, 1987), «Стихи казанских студентов» (Казан, 1989), «Посмертная маска века» (Казан, «Цивилизация» нәшрияты, 2001) исемле шигъри җыентык, альманахларда дөнья күрә.
2001 елда Татарстан китап нәшриятында нәшер ителгән «Я остаюсь здесь» исемле проза китабы Татарстан Язучылар берлеге һәм Милли китапханә үткәргән «Ел китабы – 2001» бәйгесендә призлы урын яулый.
Пьесалары РФ һәм халыкара драматургия конкурслары лауреатлары була һәм татар театрлары сәхнәләрендә куела. Камал театры репертуарына «Ут күршеләр», «Хафалы биюләр» спектакльләре алынган.
2022 елда «Последние люди» әсәре белән «Яңа татар пьесасы-2022» бәйгесендә I премиягә лаек була.
Режиссерлык эше
1999 елдан телевидение, документаль һәм уен киносы өлкәсендә эшли. Әүвәл телевидениедә эшли башлый, соңрак кинога килә. Күп кенә фестивальләрдә һәм конкурсларда бүләкләр алган 50гә якын (кыска һәм урта метражлы) фильм, шул исәптән татар халкының бөек шәхесләренә (Шиһабетдин Мәрҗани, Каюм Насыйри, Ризаэтдин Фәхретдин, Муса Бигиев, Хәсәнгата Габәши, Садри Максуди, Илһам Шакиров һ. б.) багышланган 20 дән артык документаль фильмның авторы һәм режиссеры. Режиссерның эшләрендә кызыл җеп булып татар халкының үзаңы, тарихка һәм гореф-гадәтләргә мәхәббәт темалары тора. Нагайбәкләр язмышы турындагы фильмы аларның милли үзаңының үсешенә юл ача. . 2018 елда «Керәшен анасы» документаль-этнографик фильмын төшергән.
«Алманиядә татарлар» фильмы сугыш елларында алман территорияләрендәге татарларның фаҗигале язмышы турында. «Плетцензее - үлем театры» фильмы Муса Җәлилгә багышланган. «Китмибез!» (2004) документаль фильмы Казанның меңьеллыгына төшерелгән. «121» фильмы Габдулла Тукай турында, ул тулысынча татар телендә (инглизчә субтитрлар белән).
Туфан Миңнуллинга, хәйрияче Әсгать Галимҗановка багышланган ике документаль фильмы «Ауразия калейдоскобы» халыкара документаль кино фестивалендә призлар алган. Күпчелек фильмнары Казан халыкара мөселман киносы фестивалендә күрсәтелә.
Кайбер фильмнары: «Фәридә» (2009), «Корбан-роман» (2009), «Ул, аның музасы һәм сыйныфташлары» (2012). «Татар метражлары» (2017), «Өчпочмак көне» (комедия, 2019) һ. б.
Ukrainadağı açlıq (1932-1933)
Ukrainadağı açlıq (ukrainça Голод в Україні) - 1932-1933 yıllarda xucalıqlar kümäkläşterü çaraları säbäple SSRBda mass-külämle açlıq Ukrainada, İdel buylarında, Qazaqstanda ayıruça zur bulğan. Ukrain SSRda kimendä 2,2 million keşe açlıqtan ülgän, keşe aşaw oçraqları yış bulğan.
USSRda açlıqtan ülgännärneñ tögäl sanı yuq, INED demografları buyınça 1933 yılda ülem artıq sanı 2,2 million keşe täşkil itkän.
Böten SSRBda bu yıllarda açlıqtan 8 731 900 keşe ülgän.
2006 yılda Ukrainanıñ Yuğarı Radası açlıqtan mass-küläm ülem - golodomor - ukrain xalqın genotsidı dip iğlan itä, şunı 19 il tanığan.
1998 yıldan noyäber axırında Ukrainada golodomor qorbannarı xätere köne ütkärelä.
Kiev, Xarkov, Zaporojye, Vışgorod şähärläredä häykällär açılğan, şulay uq AQŞ häm Kanadada häykällär bar.
Аурифлама
Аурифлама — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Харамильо-Кемадо
Харамильо-Кемадо — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13163) Koyamachuya
(13163) Koyamachuya — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Закшув (Велицкий повяты)
Закшув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(13163) Koyamachuya
Тарихы
1995 елның 28 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UC45» саналган.
Закшув (Велицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Энсдорф (Саар)
Энсдорф (Ensdorf) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сялец (Асиповицкий районы)
Сялец  (Сялец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нократ чокыры урамы (Казан)
Нократ чокыры урамы (улица Вятский Овраг) — Казанның Вахит районында, Әмәт бистәсендә урнашкан кечкенә урам.
Географиясе
Тау асты урамыннан башланып, «Казан тимер юл төене бакчасы» бакча иптәшлегенә килеп җитеп тәмамлана.
Вельголяс (Люблин воеводалыгы)
Вельголяс  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ди-Пер (Висконсин)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ковотья
Ковотья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 220 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Курманка
Курманка (Курманка) — Свердловск өлкәсенең Заречный шәһәр округы составына керүче авыл.
Ковотья
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Курманка
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Синпетру-Маре
Синпетру-Маре — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лонча (Силезия воеводалыгы)
Лонча  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ешилъюрт (Сүтчүлер)
Ешилъюрт (Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Сүтчүлер илчесенә караган бер авыл (köy).
Түбән Суыксу
Түбән Суыксу — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423895.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
(5951) Alicemonet
(5951) Alicemonet — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 7 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TZ1» саналган.
Есконго
Есконго — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Кадрин елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стартекс (Көньяк Каролина)
Стартекс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жыдча
Жыдча (Жыдча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Җарина (Падова)
Җарина — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җарина Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Мисядля
Мисядля — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Акарҗа (Мезитли)
Акарҗа (Akarca) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сялец (Быхавский районы)
Сялец  (Сялец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Аурора (Санта-Катарина)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кепез (Һалылые)
Кепез (Kepez) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Варшава килешүе
Варшава килешүе (Дуслык, хезмәттәшлек һәм үзара ярдәм турында килешү) — Европа социалистик илләре имзалаган хәрби Варшава килешүе оешмасы берлеген булдыру турында документ. Әйдәп баручы ил булып ССРБ саналган.
Әлеге килешү ССРБның үзенең һәм Көнчыгыш Аурупаның башка коммунист илләренең тулы хокуклы НАТО әгъзасы булуы теләген белдерүче дипломатик нота (31.03.1954) кире кагылуына реакция буларак төзелә.
1955 елның 14 маенда ССРБ, Албания, Болгария, Маҗарстан, Көнчыгыш Алмания, Польша, Румыния һәм Чехословакия Варшава килешүен имзалыйлар.
Шампиньи-сюр-Марн
Шампиньи-сюр-Марн — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
(13164) 1995 VF
(13164) 1995 VF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 1 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 VF» саналган.
Маржанси
Маржанси — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Сине-Кинчеры
Сине-Кинчеры (Ҫӗнӗ Кинчер, Сине-Кинчеры) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 152 кешенең яшәве мәгълүм.
Святи Криж
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Ле-Пек
Ле-Пек — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Святи Криж
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Хунта-де-Вильяльба-де-Лоса
Хунта-де-Вильяльба-де-Лоса — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сегруа
Сегруа (Segrois) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Жевре-Шамбертен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,48 км².
Лоренс (округ, Миссисипи)
Лоренс — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Монтиселло шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 1116 км² тәшкил итә.
Закшув (Тарновский повяты)
Закшув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дриппинг-Спрингс (Аризона)
Дриппинг-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дриппинг-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5952) Davemonet
(5952) Davemonet — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 4 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 EV» саналган.
Эппельборн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нянгус-Яха
Нянгус-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мессояха елгасының сул ярыннан 351 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 217 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD11905
HD11905 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Селчииле
Селчииле — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вельке
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беларусия
Беларусь (Беларусь), рәсми атамасы Беларусь Республикасы (Рэспубліка Беларусь) – Көнчыгыш Европада урнашкан дәүләт. 1991 елга кадәр – Беларус Совет Социалистик Республикасы. Күршеләре: Россия, Латвия, Литва, Польша, Украина.
Лончка (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беларусия
Кырый ноктлалар
Беларусьның Витебск өлкәсендә Европаның географик үзәге урнаша.
Рельеф
Беларусь Көчыгыш Европа тигезлегендә урнаша, илнең иң калку өлеше үзәк өлеше була — шунда Беларус таулар тезмәсе урнаша; Беларус таулар тезмәсененең Минск калкулыгында Беларусьның иң биек ноктасы — Дзержинский тавы (345 м) урнаша. Беларусьның иң түбән ноктасы — Неман елгасы (Литва белән чиге янында) (90 м).
Климат
Беларусь климаты — континенталь климатыннан диңгез климатына күчә торган уртача климат. Иң җылы ай — июнь (урта температурасы — 17°С…19°С), иң салкын ай — гыйнвар (уртача температура — -4,4°С…-8°С). Уртача еллык явым-төшем күләме — 600-700 мм.
Борынгы тарих
Беренче сәяси берләшмәләр хәзреге Беларусь территориясендә VI—IX гасырларда барлыкка килә. Славяннар һәм балтлар мәдәниятләре кушылу нәтиҗәсендә кривич, дрегович, радимич, ятвяг, литва кабиләләре барлыкка килә.
Киев Русе эчендә
thumb|300px|[[XI гасыр Киев Русе]] IX гасырның ахырында Киев Русе барлыкка килә, аның составына акрынлап Беларусь территориясе дә керә.
Борынгы Русьның таркалу процессы вакытында XI гасырның ахырында — XII гасырның башында Полоцк, Смоленск һәм Туров кенәзлекләре аерылып чыга; XII гасырда Гродно, Слуцк, Орша, Мстиславль, Новогрудок, Логойск, Друцк һ. б. кенәзлекләр барлыкка килә.
Монгол-татар ябырылуыннан соң хәзерге Беларусь җирләре акрынлап Бөек Литва кенәзлеге составына кертеләләр.
Россия империясе эчендә
XVIII гасырның ахырында, Речь Посполитаяның бүлүләре һәм Тилзит солыхы нәтиҗәсендә Беларусь территориясе Россия империясе составына кертелә.
1812 елгы сугышы вакытында Беларусь территориясенә зур зыян китерелә, күп кеше һәлак була.
1862—1863 елларда Беларусь, Польша һәм Литва җирләрендә Поляк күтәрелеше була.
1871 елда Беларусь территориясендәге беренче тимер юл (Мәскәү —Смоленск—Брест) төзелә.
1917 елның революциягә кадәр хәзерге Беларусь җирләре Витебск, Могилев, Минск, Гродно, Житомир (өлешчә) һәм Вильно (өлешчә) губерналары составында булганнар.
1914—1918 елларда Беларусь — Беренче бөтендөнья сугышы хәрәкәтләре мәйданы. 1915 елда Горлица-Тарново арасындагы рус фронтын өзү нәтиҗәсендә Алмания Двинск—Поставы—Барановичи—Пинск сызыгы кадәр көнбатыш җирләрен, ә 1918 елның Брест солыхы нәтиҗәсендә — бөтен территориясен басып ала.
Ватандашлар сугышы вакытында
Моны да карагыз: Россия ватандашлар сугышы 250px|thumb|right 1918 елның 25 мартында алман оккупациясе астындагы территорияләрдә Беларусь Халык Республикасы игълан ителә. Алманнар китүдән соң БХР территориясе зур каршылыксыз Кызыл Армия тарафыннан басып алына. Смоленскида узган 1918 елның 30-31 декабрьдагы Россия империясе Төньяк-Көнбатыш өлкәләренең РСДРП (б) оешмалары конференциясендә Беларусьның совет хөкүмәте оештырыла; 1919 елның 1 гыйнварында Совет Социалистик Беларусь Республикасы игълан ителә. 8 гыйнварда ССБР хөкүмәте Смоленскидан Минскига күчә. 31 гыйнварда ССРБ РСФСР составыннан чыгарыла, аның бәйсезлеген Совет Россиянең хөкүмәте таный.
27 февральдә Совет Социалистик Беларусь Республикасы Литва Совет Социалистик Республикасы белән Литва-Беларус Совет Социалистик Республикасына (кыскача Литбел) берләштерелә.
1919 елның яз-җәй эчендә Литбел территориясе Польша гаскәрләре тарафыннан басыла. Кызыл Армиянең 1920 елның яз-җәйге каршы һөҗүме нәтиҗәсендә Беларусьның зур өлешен кире ала һәм яңабаштан анда Беларус Совет Социалистик Республиканы игълан итә. 1921 елгы ССРБ һәм Польша арасындагы Рига килешүе нәтиҗәсендә Көнбатыш Беларусь Польша составына күчә.
Беларус Совет Социалистик Республикасы
1924 һәм 1926 елларда БССР составына Витебск (Витебск белән), Смоленск (Орша белән) һәм Гомель (Гомель белән) губерналары өлешләре кертеләләр. 1936 елга кадәр БССРда дүрт рәсми тел булган — беларус, рус, поляк һәм идиш. 200px|thumb|right 200px|thumb|left 1939 елда БССР составына Көнбатыш Беларусь кертелә.
1941 елның 22 июньдә Алмания Совет Берлегенә һөҗүм итә. БССР территориясе алман гаскәрләре тарафыннан 1941 елның җәй-кыш эчендә тулысынча басып алына. Оккупация чорында Беларусь территориясендә киң партизан хәрәкәте җәелеп китә. Беларусь территориясе 1943—1944 елларда «Багратион» операциясе нәтиҗәсендә азат ителә. 1945 елда Беларус Совет Социалистик Республикасы Берләшкән Милләтләр Оешмасының дәүләт-нигезләүчеләрнең берсе була.
1986 елның 26 апрельдә Чернобыль атом электростанциясендә һәлакәте була, аның нәтиҗәсендә Беларусь территорясенең зур өлеше радиацион агуына дучар була.
Бәйсезлек периоды
1994 елда Беларусь Конституциясе кабул ителә.
Кече Блины
Кече Блины (Малые Блины) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.
Беларусия
Бәйсезлек периоды
1995 елда Александр Лукашенко тәкъдиме буенча үткәрелгән референдумы буенча Беларусьда рус теленә дә дәүләт теле статусын бирелә, яңа флаг һәм герб кабул ителә.
Аурора (Сеара)
Аурора  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Кече Блины
Халык
Халык саны динамикасы:
Беларусия
Торак пунктлар
Моны да карагыз: Беларус шәһәрләре исемлеге 2009 елның җанисәбе буенча Беларусьда 112 шәһәр, 94 шәһәр тибындагы бистә һәм 23 549 авыл торак пункт исәпләнә.
Аурора (Сеара)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Беларусия
Белоруссия татарлары
Моны да карагыз: Польша-Литва татарлары
Кече Блины
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Беларусия
Белоруссия татарлары
Моны да карагыз: Минск җәмигъ мәчете
Административ бүленеш
Беларусь — унитар республика, административ берәмлек — өлкә. Беларусь 6 өлкәгә бүленә:
Тимер юл транспорты
Беларусь тимер юлларның гомум озынлыгы — 5 512 километр, шул исәптә электрлаштырылган тимер юллар — 897 километр.
Һава транспорты
Халыкара аэропортлар Минскида, Брестта, Витебскида, Гомельдә, Гроднода һәм Могилёвда урнашалар.
Дин
1994 елның 15 мартында кабул ителгән Беларус Республикасы Конституциясенең 16 статьясы нигезендә (1996 елның 24 ноябрендә һәм 2004 елның 17 октябрендә Республика референдумнарында кабул ителгән үзгәрешләр һәм өстәмәләр белән), «диннәр закон каршында тигез». Ил территориясендә урнашкан иң зур дини оешма — Рус православие чиркәве, дин тотучылар саны буенча икенче Рим католик чиркәве. Күп санлы конфессияләр: протестантлар, яһүд дине, ислам, һинд дине, бәһаи дине һәм башкалар бар. Шул ук вакытта ил халкының күп өлеше динсез булып санала.
Сялец (авыл, Чавуский районы)
Сялец  (Сялец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Жыличы (Камянецкий районы)
Жыличы  (Жылічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ешилъюрт (Алтунхисар)
Ешилъюрт (Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Алтунхисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Михалин (Вишковский повяты)
Михалин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Доджвилл (Висконсин)
Тарихы
Доджвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җарине (Парма)
Җарине — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җарине Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стейтбург (Көньяк Каролина)
Стейтбург  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заленже (Кече Польша воеводалыгы)
Заленже — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Wimbldon tennis yarışı
Wimbldon tennis yarışı (inglizçä The Championships, Wimbledon) — iñ iske häm abruylı tennis yarışı, Zur başlıq yarışlarınıñ berse. Här yılnı iyün azağında London şähäreneñ bistäse Wimbldonda uzdırıla.
Сялец (Глуский районы)
Сялец  (Сялец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Wimbldon tennis yarışı
Yarış däwamlılığı - 2 atna.
Ülän kortlarında ütkärelüçe berdänber turnir.
Сялец (Глуский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Етугол
Етугол — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Аргут елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Wimbldon tennis yarışı
Yarış 5 bülektä uynala: yalğız ir-at, yalğız xatın-qız, parlı ir-at, parlı xatın-qız, qatnaş parlı yarışları. Şulay uq yäşüsmer arasındağı yarış törläre uynala. Östämä itep maxsus yarışlar uzdırıla: 35, 45 yäştän kübräk buluçı ir-atlar häm xatın-qızlar öçen.
Етугол
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Wimbldon tennis yarışı
Tarix
Berençe yarış 1877 yılda uza, yalğız ir-at törendäge bäyge genä ütkärelä.
Етугол
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Wimbldon tennis yarışı
Tarix
1884 yılda yalğız xatın-qız törendäge häm parlı ir-at törendäge yarış berençe märtäbä uzdırıla.
Ğädätlär
Wimbldon yarışı öçen ğädättäge töslär: yäşel häm quyı qızıl.
Tennisçılar aq kiemdä genä bulırğa tieş.
2013 yılda büläk küläme tübändägeçä täşkil itte:
İñ küp yarışlarda ciñüçelär
İrlär - 7 tapqır
Xatın-qızlar
Rusiä tennisçıları 3 tapqır Wimbldonda ciñde:
(13165) 1995 WS1
(13165) 1995 WS1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 16 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WS1» саналган.
КОлыдничная Ляля
КОлыдничная Ляля — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ляля елгасының сул ярыннан 242 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
1-Нянь-Яха
1-Нянь-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яромичу-Яха елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены
Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены (русча О́рден «За заслу́ги пе́ред Оте́чеством») – Россия Федерациясенең дәүләт бүләге. 1994 елның 2 мартында Россия Федерациясе президенты Указы белән кабул ителгән.
Статут
Россия дәүләтчелеген ныгыту, илнең социаль-икътисади үсеше белән бәйле аеруча мөһим хезмәтләр өчен, фәнни-тикшеренү эшләре, мәдәниятны һәм сәнгатьне үстерү, спорттагы аерым җиңүләр, халыклар арасындагы дуслыкны, хемәттәшлекне ныгыту, илнең саклану дәрәҗәсен ныгытуга керткән саллы кертем өчен Россия ватандашлары бүләкләнә.
Орденның дүрт дәрәҗәсе бар:
I дәрәҗә Ватан алдындагы хезмәтләр өчен ордены иң югары дәрәҗә санала.
Тасвирлама
I дәрәҗә һәм II дәрәҗә орденнарның тамгасы һәм йолдызы була, ә  III дәрәҗә һәм  IV дәрәҗә орденнарның тамгасы гына.
Тамга алтынланган көмештән як-яклары тигез озынлыктагы хач (тәре) итеп эшләнә. Хач үзәгендә, алгы яктан Россия Федерациясенең дәүләт гербы беркетелә, арткы яктан түгәрәк буйлап “Файда, намус һәм дан” дип орденның шигаре, уртада 1994 саны, аста дәфнә яфраклары сурәтләнә. Хачның төптәге очында бүләкнең тәртип саны языла.
Орденның йолдызы 8 нурдан тора. Үзәгендә көмеш түгәрәктә алтынланган Россия Федерациясенең дәүләт гербы сурәте. Түгәрәк буйлап “Файда, намус һәм дан” дип орденның шигаре һәм дәфнә яфраклары сурәтләнгән.
Хәрбиләр өчен орденда кисешкән ике кылыч сурәте өстәлгән.
Тарих
Бүләкләнүчеләр саны 4 меңнән артып китә.
Орденның дүрт дәрәҗәсенә дә ия затлар 20. Алар арасында: Минтимер Шәймиев, Татарстанның дәүләт киңәшчесе, орденның дүрт дәрәҗәсенә дә ия булды :
Аурора-ду-Пара
Аурора-ду-Пара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Обервилье
Обервилье — Франциядә урнашкан коммуна, Иль-де-Франс регионы Сен-Сен-Дени департаментында урнашкан.
Курки (Әртә шәһәр округы)
Курки (Курки) — Свердловск өлкәсенең Әртә шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Синпетру-Мик
Синпетру-Мик — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вельколяс
Вельколяс — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кепез (Аксеки)
Кепез (Kepez) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксеки илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Акарҗа (Һендек)
Акарҗа (Akarca) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хунта-де-Траслалома
Хунта-де-Траслалома — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрайзен
Фрайзен (Freisen) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Перре-ан-Ивелин
Ле-Перре-ан-Ивелин — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Селчиуа
Селчиуа — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Спирово районы
Спирово райо́ны (Спи́ровский райо́н) — Россиянең Тверь өлкәсендә административ-территориаль берәмлек (район) һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район). Административ үзәге — район составына кермәгән аерым шәһәр округы булган Спирово шәһәре.
Халык саны
.
География
Мәйдан — 1497 км². Район өлкәнең үзәк өлешендә урнашкан һәм чиктәш:
Лохиня
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Святуш
Святуш — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Жытлин
Жытлин (Жытлін ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Елджин (Аризона)
Елджин  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Елджин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җароко (Кьети)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD119055
HD119055 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Михалин (Жирардовский повяты)
Михалин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сялец (Горацкий районы)
Сялец  (Сялец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.