cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тибет тарихы
Вакланган Тибет (842—1247)
Үзәк патша власте үзәк Тибетны 842 - 1247 елларда бөтенләй контрольдә тотмый, тик буддизм Камада ныгый даты  ),  Буддизм  төньяк-көнчыгыш Тибетта та торгызыла.  Вёсунның бер варисы  10 егетне Гёнпа Рабсэлга укырга җибәрә. Яшь галимнәр  1042 ел башында Атишины чакырып китерә һәм   Буддизмны көньяк Тибетта таратуга ирешә. Бу төбәктә тәгълимат көчле була һәм   Сакья монастыре-мәктәбе ачыла (1073) Алга таба ике гасырда Сакья сәяси, дини һәм мәдәни  планда алга чыга. Монастырь Цурпху  1155 елда төзелә.
Төньяк-көнчыгышта ( Тибет  тан-тибет сугышларында яулаган җирләр)  Гусыло дәүләте барлыкка килә.
Буддизмны торгызү
Ландарма үлгәч, Тибет берничә кенәзлеккә таркала.Буддизм эзәрлекләнми, әмма үзәк  хәкимлектән яклау тапмый. Вёсун һәм Пэл Корцэн храмнар һәм монастырьлар төзүне дәвам итә.
Камнан монахлар килгәч, инаныч куәтләнә башлый. Буддизм 901—1009 елларда көчсезләнеп калган була. Яңа галимнәр килә, алар храмнар төзетә. Дин Камсун Сан-кханда монах общиналары барлыкка килә. 978 елда  У-Цангадан алтаудип аталган төркем килә һәм күпләрне  монахлыкка кабул итә.
Пэл Чувори скитында өч монах булган алар Винае китапларын алып  көнбатыш Тибетка Качкан. Төндә генә атлап, алар Арига барып җиткән (Тибет)|Ари. шуннан Уйгырстанга барып җиткән булырга тиешләр.
Монгол империясе Юань
Күренекле Тибет будда остазларының бер никадәре монгол хәкимнәре сарайларында көн күрә. Бу Тибетны монголларның тар-мар итеп бөтүеннән саклап кына калмый, тибет традицияләрен монгол халыклары арасында да тарата, күчмәләрнең тормышын рухи якка үзгәртә
Торак пункт
Торак пунктның мәҗбүри төп билгесе - анда даими рәвештә кешеләр яшәргә тиешлеге. Кагыйдә буларак дәүләтләрдә, административ берәмлекләрдә бер торак пункт башкала (мәркәз) яки үзәк статусына ия.
Тибет тарихы
Монгол империясе Юань
1227 елда Чыңгыз хан гаскәрләре Тангут дәүләте Си Сяны тар-мар итә, анда туры идарә урнаштыра. 1239 елда Бөек хан Угедей улы Годан-хан Тибетка хәрби разведка җибәрә. Анда барган Дорда-дархан Тибетта бер ничә будда мәктәбе булуын, иң йогынтылысы Сакья мәктәбе икәнен хәбәр итә.
Торак пункт
Кеше торак пунктының иң беренче географик дәлиле Джебел Ирхуд иде, анда хәзерге сигез кешенең калдыклары якынча 300 000 ел элек урта палеолитка карый.
Тибет тарихы
Монгол империясе Юань
1245 елда Годан сараена аның чакыруы буенча Сакья мәктәбе җитәкчесе Сакья-пандита (1182—1251) үзенең үсмер туганы Пагба-лама белән килә. Сакья-пандита атаклы буддист остаз, будда традицияләре буенча күп китаплар язган була. Ул Годан сараенда калып, буддизмның гуманистик нигезләренә өйрәтә. Ул  Монгол империясе белән Тибет арасында тынычлык, тотрыклылык булуга йогынты ясап тора. Чыңгыз хан Ясасына ярашлы яшәгән монголлар бар диннәргә ихтирам белән караган, монастырь һәм чиркәүләрдән салым алмаган, шуңа аларга бу аңлаешлы булган. Аерым дөньяви хәкимнәрнең салым түләмәве Тибетка 1251 елда гына, Сакья-пандита үлгәч кенә, һөҗүм итүгә китергән.
1253 елда Сакья-пандитаны булачак император Һүбиләй Пекинга чакырган булган, әмма ул үлгәч, үсмер Пагба-ламаны җибәрә. 1260 елда Һүбиләй үзен император дип игълан итә,   Пагба-лама  «дәүләтнең остазы» булып китә. Тибет буддизмның абруе бар Монгол империясендә үсеп китә. Һүбиләй тибет буддизмын Кытай мәдәнияте даосизм һәм конфуцианлыгын кертмәс өчен файдалана. Пагба-лама аның кушуы буенча монгол шакмак язуын барлыкка китерә, ул  империянең барлык телләре өчен  ( монгол, тибет, уйгыр һәм Кытай) кулланылырга тиеш була. Һүбиләй Пагба-ламага Тибетта 13 өлкәдә дини башлык булуны йөкләтә,  Пагба-лама дөньяви хакимияте тәгаенли алган. 70 ел чамасы Тибет теократик дәүләт була. Монголлар Тибетка чираттагы һөҗүмне  1281 елда ясый, чөнки Пагба-лама ул үзе тәгаенләгән  дөньяви  хәким Гунга-Сангпо агулап үлергән дигән хәбәр килеп җитә.
Һүбиләй чорында Тибетта бер ничә тапкыр халык исәбе алына,  Сакья монастыре  белән Ханбалык (Пекин) арасында 27 ям (почта) станциясе эшләтә. Монгол императорлары  монастырьлар ремонтлауга акча бүлә торган булган.
Карма Кагью Пекиндагы соңгы монгол императоры Тогон-Тэмур вакытында йогынты ясый башлый һәм  Кармапа Ранчжунг Дордже Тогон Тэмурга  таҗ кидерүдә була,ә яшь Ролпэ Дордже  императорны  3 ел укыта. 1368 елда халык баш күтәреп, Кытай Монгол империясеннән аерыла. Тогон-Тэмур монгол далаларына кача, 1370 елда үлеп кала.
Дрикунг-Кагью шулай ук Тибетта өстөнлек алырга тырыша. 1290 елда Сакья һәм Дрикунг монастыре арасында кораллы бәрелеш була,  монголларга кысылырга туры килә һәм Дрикунг яклыларны басылдыра.
Дрикунг Сакьяга Каршы булып кала,  монгол империясе хәлсезләнгәч,  1354 елда Дрикунглардан Чангчуб Гьялцен Тибетның дөньяви җитәкчесе булып китә.
Гэлуг мәктәбе күтәрелү
Гэлуг мәктәбе күтәрелүдә бүгенге калмыкларга тугандаш  хошутлар  зур роль уйный. Алар 1636 елда Кукунор күле буенда төпләнеп Кала һәм Хошут ханлыгы төзи. Гуши-хан ( хошутлар хәкиме) тибет буддизмын кабул иткән була, аларны «сары башлыклар» дип йөртәләр (бу мәктәп остазлары шундый башлык кия). Гуши-хан 1642 елда Далай-лама V -не үзәк Тибет буддистларының төп җитәкчесе дип игълан итә, үзе  1656 елда вафат булганга кадәр аның янындагы дөньяви хәким булып тора.
Мин Кытай империясе
Тибет белән Кытай арасында формаль сюзеренитет булган дигән гипотеза бар. Әмма император Цзяцзин (1521—1567) буддизмны түбән куеп конфуцианлыкны көчләп кертүе ризасызлык уята. Һельмут Һоффман миннар Тибетта номиналь рәвештә генә хәким саналган дип исәпли. КХР авторлары Ван Цзявэй һәм Ньима Гьялцен киресен исбатлый,тибетлар  Пекинга император кулыннан титул алырга килгән. Мелвин С. Голдстейн Мин династиясе Тибетка ныклы йогынты ясый алмаган дип яза Икенче тарихчылар Мин сарае белән тибет ламалары арасындагы дини бәйләнешләргә игътибар итәргә кирәк дип саный. Башка берәүләр сәүдә бәйләнешләренә басым ясый,даими рәвештә атларга ихтыяҗ кичергәнлектән династия Мин Кытай чәенә алмаштырып алган дип раслыйлар
XIV гасырда Тибетка кораллы һөҗүмнәр эшләп караганнар, әмма халык һәр чак каршы торып, аларны үткәрмәгән. Патрисия Эбрей, Томас Лэйярд, Ван Цзявэй һәм Ньима Гьялцен Мин империясе,  монголлардан аермалы,  тибет территориясендә даими гарнизоннар тотмаган. Император Ваньли (1572—1620) 1578 елдан  күршеләре белән монгол-тибет альянсы кебек мөнәсәбәтләр булдырырга тырышкан. XVI гасыр ахырында Гэлугны яклау сылтавы белән монголлар даими Амдога агылган, нәтиҗәдә Гуши-хан (1582—1655)  1642 елда Тибетны буйсындырган
Күпчелек тарихчылар фикеренчә, Тибет Мин империясе өлеше булмаган. Тышкы буйсындыру атрибутлары Кытай императорын үз халкы алдында Дөнья хакиме итеп күрсәтү өчен генә кулланылган. Мин династиясенә "буйсынганнар" исемлегендә  Кытай белән хәтта уртак чиге дә булмаган 100-ләп территория күрсәтелгән: Бадахшан, Гарәбстан, Сәмәркәнд һәм башкалар Сәүдәгәрләр, илчеләр һәм башкалар килгән дәүләтләрнең барысы да "буйсынган" дип игълан ителгән.
Цин Империясе
Мин империясе таркалгач, Кытайны маньчжурлар яулап ала һәм ул Цин империясе өлеше булып китә. Маньчжур императоры Айсиньгиоро Сюанье Тибетны буйсындыру уе белән яши. 1705—1710 елларда Тибетта  хошут хәкиме Лхавзан-хан белән  тибет регенты Санчжай Чжамцо арасында таркаулык башлана.
Джунгар ханлыгында хәкимлеккә Цэван Рабдан утыра. 1715 елда Цин империясе һәм  Джунгар ханлыгы арасында сугыш чыга.
Цэван Рабдан үзенең вассалы Цэрэн Дондуб ярдәмендә 1717 елда Тибетны яулый. Сюанье шуноң белән файдаланып, 1720 елда ике колонна һәм тибет ополчениесын ойратларга каршы җибәрә. Ойратлар Тибеттан китә, Цин империясе исә Үзәк Азиядә йогынтысын көчәйтә. Ойратларны кугач, маньчжурлар Лхасада ике меңлек монгол гарнизоны калдыра. Тибет хөкүмәте белән яңа Далай-лама 1723 елга кадәр аның  коменданты кулы астында кала.
Эчке вакыйгалар Тибетта маньчжур хәкимлеген император Айсиньгиоро Хунли вакытында тагын көчәюгә китерә. Маньчжур контроленнән котылыр өчен Полонайның улы яшерен генә гәскәр җыя. 1750 елда маньчжур наместниклары Чжурмэд-намчжалны үтерә. Лхаса халкы баш күтәреп, маньчжурларга каршы чыга. Җавап итеп Хунли Тибетка өченче тапкыр гаскәр җибәрә. 1751 елда илне таркатыр өчен ул идарәне дүрт министр-хәкимгә бирә, аларны Далай-ламага буйсындыра. Хан һәм кенәз титуллары бетерелә. Цин гарнизоны арттырыла.
Тибетның үз акчасы булмый, непал акчасы мохар кулланыла. 1769 елда Непалда яңа акча чыгарыла. Тибетта яңамохар кертү турында сөйләшүләр башлана, тик ул нәтиҗә бирми. Непал 1788 елда  Тибетка каршы сугыш башлый, илне талый. Тибетка ярдәмгә Кытай-маньчжур гаскәре килә һәм Катмандуга җитә. 1792 елда Непал хәкиме Тибет чигенә үтмәскә, таланганнарны кире кайтарырга бурыч ала, һәм үзен Цин империясе ясакчысы дип таный.
Тибет Зур уенда
Азияне, Тибетны Бөек Британия һәм Рәсәй державалары колониаль мәнфәгатьләре объекты итеп күрә. Зур уенда  1903—1904 елларда Тибетка Френсис Янгхазбенд командованиесе астында үткәрелгән британ экспедициясе Тибет өчен көрәшнең кульминациясе булып сыга. 1906 елда инглизләр Тибетка янә бер тыныч миссия оештыра. Шул елда ук Тибет буенча инглиз-Кытай конвенциясенә кул куела. Ул Тибетка Цин империясе сюзеренитетын таный. Инглизләр Тибетны аннексияләмәскә һәм аңа идарә итүгә кысылмаска килешә. Цин Империясе Тибетка идарә итүгә чит дәүләтләрен кысылдырмаска бурыч ала. 1907 елда Тибетка урыс-инглиз мөнөсәбәтләре  инглиз-урыс килешүе белән көйләнә  (1907).Ике якта  Цин империясенең  Тибетка сюзеренитетын таный. Кытай Тибетка туры идарә итә башламакчы була. Нәтиҗәдә Тибетка янә бер цин экспедициясе җибәрелә (1910). 12 февральдә экспедиция Лхасаны ала. 25 февральдә маньчжурлар рәсми рәвештә  Далай-лама XIII вазифасын салуын игълан итә, ул  Британ Һиндстанының  төньяк-көнчыгышына Сиккимга кача. Кытайдагы революция Тибеттан  1912 ел азагына Кытай гаскәрен чыгаруга китерә.
Бәйсезлек игълан итү
1911 елда Цин империясендә  Синьхай революциясе башлана. Аның максаты маньчжур династиясеннән котылып, милли хань дәүләте төзү була. Кытайның провинцияләре һәм җирләренең губернаторлары бер-бер артлы Пекиннан бәйсезлек турында игълан итә башлый. Тибет белән Монголия да үзләрен Цин империясенә бәйле, әмма Кытайның өлеше түгел дип белдерә  Мөһим дөнья державалары моны  Кытайның эчке эше дип саный, нейтралитет тота. 1911 елда Монгол милли революциясе юлы белән Цин империясеннән бәйсезлек алган Монголия белән   Тибет кына (1913) бер-берсен таный һәм үзара килешү төзи.
КХР составында
1950 елда Кытай халык-азатлык армиясе Чамдо Тибет районына үтеп керә. 1951 елда Далай-лама XIV үз вәкаләтен арттырып,  Пекин белән  Тибетны тыныч юл белән азат итү турында килешүгә кул куя, анда Кытайның Тибетка хокуклары язылган була. 1951 елдың 24 октябрендә Мао Цзэдунга  Далай-Лама исебелән телеграмма китә.
Тибетта Кытайлар «изге эштәр белән дуслар табу» тактикасы алып барыла. 1956 елда Тибет автоном районы булдыру буенча Әзерлек комитеты оештырыла. 1950-нче еллар уртасыннан  тибет җирләрендә реформаларны тизләтү башлана,күпләп репрессияләр була.Тибет баш күтәрүе башлана (1959), ул Үзәк Тибетка барып җитә. Баш күтәрүчеләрдә бастыру бара, ил талана, халыкны репрессиялиләр, кыралар. Будда статуялары Кытайга алып кителеп эретелә, асылташтары алына, монастырьлар җимертелә. 1959 елда «демократик реформалар» үткәрелүе, аның барышында «артта калган феодаль-крепостной режим» бетерелде дип хәбәр ителә
Тибет хакимнәренең бер өлеше Далай-лама XIV һәм меңнәрчә башка тибетлар белән качып китә. 1959 елдан Һиндстанның Дхармасала Каласында Тибетның сөргендәге хөкүмәте эш алып бара. 1965 елда рәсми рәвештә Тибет автоном районы (ТАР) игълан ителә. Кытай Тибетны ныклы үзләштерүгә, Кытайлаштыруга тотына. Тибетта күп гаскәр кертелә, этник Кытайлар шунда күченә.
Кытайдагы 1966 елгы мәдәни революция вакытында монастырьлар һәм храмнар тоташ диярлек кырылган була, буддизм сәнгате һәм китаплары юкка чыгарыла, монахлар репрессияләнә
2008 елда Тибетта болганышлар була. Монахлар Далай-ламаның Һиндстанга куылуы еллыгына тәкъдим итеп тыныч митингына чыга, шуннан фетнә китә. Сычуань провинциясендә Кытай полиция участогына һөҗүм була Митингны куганда Кытай полициясе корал кулланган дигән мәгълүматлар да бар. Кытай ягы моны кире кага
Әхмәт Гадел
Тормыш юлы
1966—1982 еллар арасында Ә. Гадел Түбән Кама район газетасында — хәбәрче, Шомыртбаш сигезьеллык мәктәбендә — немец теле укытучысы, Үзбәкстанның Ташкәнт өлкәсендә — производство гимнастикасы инструкторы, Тольятти шәһәрендә — слесарь-монтажчы, янә Түбән Кама шәһәрендә — тракторчы, компрессорчы, Казан телевидениесендә — тәрҗемәче, Татарстанның республика халык иҗаты йортында, Культура министрлыгында методист һәм «Социалистик Татарстан» газетасының корреспонденты була. 1983—1984 елларда ул — СССР Әдәби фондының Татарстан бүлеге директоры. Эшчәнлегенең соңгы елларында - «Шәһри Казан» газетасының әдәбият-сәнгать бүлеге мөдире.
1977 елда Ә. Гадел, читтән торып укып, Мәскәүдәге М. Горький исемендәге әдәбият институтын тәмамлый.
Әхмәт Гадел урта мәктәптә укыганда ук әдәби иҗат эше белән шөгыльләнә башлый. Армиядә хезмәт иткәндә аның солдат тормышыннан алып язган урысча шигырьләре «Поиск» («Эзләү») исеме белән аерым җыентык булып басылып чыга. Шулай да яшь авторның шагыйрь буларак формалашуы 1970 нче елларга туры килә. Бу чорда ул заманча эчтәлекле, тормышчан детальләргә бай, үзенә генә хас җылы бер аһәң белән өртелгән лирик шигырьләрен яза. 1978—1985 еллар арасында аның (Ташкәнттә «Чам» («Нарат», кырым татар телендә, 1978), Казанда «Яшьлек урамы» (1978), «Көмеш кылган җырлары» (1982) һәм «Яшьлегем былбыллары» (1985) исемле дүрт китабы дөнья күрә. Шагыйрьнең аерым шигъри әсәрләре, урысчага тәрҗемә ителеп, «Октябрь», «Молодая гвардия» журналларында һәм «Литературная газета»да басылды.
Ә. Гадел тормышның төрле якларын яктырткан публицистик мәкаләләр, очерклар авторы буларак та билгеле.
Ә. Гадел — 1979 елдан СССР Язучылар союзы члены. 2012 елның 13 ноябрендә вафат. Васыяте буенча кабере Балык Бистәсе районы Зур Мәшләк авылы зиратында.
Доброшов (Наход)
Доброшов  (Dobrošov) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
HD87087
HD87087 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бриалья
Бриалья — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 1716
IC 1716 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Болдыр
thumb|[[Ызба|изба яныда болдыр]]
Болдыр — йорт эченә кергән турыда урнашкан тышкы корылма. Әгәр ишек өстәрәк урнашса болдырның баскычы да була. Болдырлар йортны ишек аша явым-тешем керүдән саклый. Шулай ук йортның матурлыгы, бизәлеше өчен дә кулланыла.
Коле Полмоне (Фрозиноне)
Коле Полмоне  — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коле Полмоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Азтрата (Алесандрия)
Географиясе
Азтрата Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ышыкдере (Өмерли)
Ышыкдере (Işıkdere) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Өмерли илчесенә караган бер авыл (köy).
Санта Венера-Портозалво
Географиясе
Санта Венера-Портозалво Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Административ үзәк
Административ үзәк — теләсә нинди беренчел, икенчел йә өченчел административ берәмлекнең рәсми баш торак пункты. Административ үзәктә еш кына дәүләт идарәсе оешмалары урнаша, шул исәптән:
Административ үзәк аны башка торак пунктлар белән бәйләүче инфраструктурага ия, шуңа да күп кенә илләрдә административ үзәк - ул төбәкнең иң зур каласы.
IC 1717
IC 1717 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Нони (Виченца)
Нони — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Эрз (Валле д'Аоста)
Эрз — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Нони (Виченца)
Географиясе
Нони Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Эрз (Валле д'Аоста)
Географиясе
Эрз Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Нони (Виченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эрз (Валле д'Аоста)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Слапско
Слапско (Slapsko) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Хаҗыхалилли (Гүлшеһир)
Хаҗыхалилли (Hacıhalilli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Гүлшеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Доброшовице
Доброшовице (Dobrošovice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Брига-Альта
Брига-Альта — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Индус Сирматов
Тормыш юлы
Язучы-прозаик Индус Фатих улы Сирматов 1937 елның 11 мартында Татарстанның Актаныш районы Чиялек авылында укытучы гаиләсендә туа.
Әүвәл туган авылында, аннары берникадәр вакыт күрше Чуракай авылы мәктәбендә укып, 1954 елда Байсар урта мәктәбен тәмамлагач, ул Алабуга педагогия институтының тел-әдәбият факультетына укырга керә.
Институттан соң Апас районында чыга торган «Бригадир» газетасы редакциясендә бүлек мөдире, соңрак комсомолның Апае райкомы беренче секретаре булып эшли. 1963 елда Казан телевидениесенә эшкә килә, һәм шуннан соң И.Сирматовның бөтен хезмәт юлы телевидение студиясе белән тыгыз бәйле. Биредә ул озак еллар әдәби-драматик тапшырулар редакциясенең өлкән мөхәррире булып эшли, соңга таба аңа телестудиянең нәфис тапшырулар буенча баш мөхәррир вазифасын йөклиләр.
Индус урта мәктәптә укыганда ук каләм тибрәтә башлый — шигырь язу белән мавыга. Институт елларында «Әдәби Алабуга» дигән җыентык чыгаруда катнаша. Шулай да Индус Сирматовның киләчәктәге әдәби иҗат йөзен шигърият түгел, ә проза жанры һәм телевизион драматургия билгели. Язучылар берлегенә дә ул шушы жанрларда эшләүче автор буларак кабул ителә. И. Сирматов — дистәләгән хикәя һәм берничә повесть («Офыкның аръягында», «Керәшен кызы», «Ак бишек», «Муллагали ни күргән?» һ.б.) авторы. «Муллагали ни күргән?» повестенда, «Шанхай бүреге», «Соңгы куян», «Мичче Гата», «Хәзинә эзләүчеләр» кебек хикәяләрендә язучы тормыш күренешләрен һәм кешеләр арасындагы мөнәсәбәтләрне җиңелчә көлү-юмор аша гәүдәләндерә. «Ләйсәннең бер көне» повесте, «Иван Шишкин картинасы», «Сукмакларда үсә колмаклар», «Тимер иләк, төпсез чиләк» кебек хикәяләрендә исә вакыйгалар балаларның уй-хисләре һәм күңел кичерешләре аша тасвирлана.
И.Сирматовны татар әдәбиятында телевизион драматургия жанрын башлап җибәрүчеләрнең берсе дияргә мөмкин. Аның пьесалары яки сценарийлары буенча куелган «Ялгыз учак» (1994), «Сугышның ике көне» (1995), «Яңа фатир» (1996) телевизион спектакльләре, «Солдатка китте егет» (1968), «Йөрәкләрдә эз калдырып» (1995), «Тормышым минем — театр» (1997), «Тарих башы ерак гасырларда» (1997) кебек документаль телефильмнар, Нәкый Исәнбәтнең фольклор әсәрләренә нигезләнәп эшләнгән унике серияле «Мырау батыр», Мәхмүт Хәсәнов романы буенча куелган җиде серияле «Язгы аҗаган», Ибраһим Гази трилогиясе буенча төшерелгән «Онытылмас еллар» телевизион спектакльләре әдип иҗат эшчәнлегенең үзенчәлекле бер өлешен тәшкил итәләр.
Индус Сирматов — Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстан журналистларының Х.Ямашев исемендәге бүләге иясе. И.Сирматов — 1993 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
IC 1718
IC 1718 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Коле Понте (Фрозиноне)
Географиясе
Коле Понте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD87094
HD87094 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Ла Куева (Херекуаро)
Ла Куева — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Куева Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Коста Рика Колорада (Метлатонок)
Коста Рика Колорада — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Коста Рика Колорада Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Ышыккая (Козан)
Ышыккая (Işıkkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан Хосе дел Пилон (Зирандаро)
Сан Хосе дел Пилон — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Азтрио (Бреша)
Азтрио  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сан Хосе дел Пилон (Зирандаро)
Географиясе
Сан Хосе дел Пилон Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Азтрио (Бреша)
Географиясе
Азтрио Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эрзпамери (Тренто)
Эрзпамери — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сан Хосе дел Пилон (Зирандаро)
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Эрзпамери (Тренто)
Географиясе
Эрзпамери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Сан Хосе дел Пилон (Зирандаро)
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Эрзпамери (Тренто)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Хосе дел Пилон (Зирандаро)
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Дала кошы
Дала́ кошы́ (Tetrax tetrax) - дүдәксыманнар семьялыгындагы кош. Евразия, Төньяк-көнбатыш Африкада таралган. 1920 елларга кадәр Татарстан территориясендә сирәк очрый торган, оя коручы төр, хәзер сирәк кенә көньяк-көнчыгыш районнарга очып керә.
ТРның Кызыл китабына кертелгән.
IC 1719
IC 1719 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Санта Венере (Пескара)
Санта Венере — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта Венере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хаҗыхалилоглу (Кадирли)
Хаҗыхалилоглу (Hacıhaliloğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (köy).
Нони I (Вибо Валенция)
Нони I — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Нони I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Слатина (Гостоунь)
Слатина  (Slatina) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Добрчице (Скршин)
Добрчице  (Dobrčice) — Чехиянең Устецк крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ышыккөй (Акһисар)
Ышыккөй (Işıkköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Брига-Новарезе
Брига-Новарезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Санта Тересита Дос (Сан Мигел де Альенде)
Санта Тересита Дос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Санта Тересита Дос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
IC 1720
IC 1720 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Нонта (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эридания (Фоҗа)
Эридания — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Эридания Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Коле Прато (Фрозиноне)
Коле Прато  — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Азтура (Латина)
Азтура  — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Коле Прато (Фрозиноне)
Географиясе
Коле Прато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Азтура (Латина)
Географиясе
Азтура Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Коле Прато (Фрозиноне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD87098
HD87098 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
IC 1721
IC 1721 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Слатина (Зноймо)
Слатина  (Slatina) — Чехиянең Көньяк Моравия крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Хаҗыхалимлер (Мудурну)
Хаҗыхалимлер (Hacıhalimler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
Костилья дел Серо (Копанатояк)
Костилья дел Серо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Костилья дел Серо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Добрчице
Добрчице (Dobrčice) — Чехиянең Оломоуц крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Коле Пупацо (Фрозиноне)
Коле Пупацо  — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коле Пупацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта Венере (Козенца)
Санта Венере — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта Венере Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Ышыклар (Кыркагач)
Ышыклар (Işıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кыркагач илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Санта Венере (Козенца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эридания (Венеция)
Эридания — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Эридания Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Азчанело (Сьена)
Азчанело  — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Азчанело Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Норат (Кунео)
Норат — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Норат Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Су борчалары
Су борчалары (Daph­nia) - тармакмыеклы кысласыманнар ыругы. 26 төре билгеле. Татарстан территориясендә дафнияләр pulex, дафнияләр magna, дафнияләр cristata, дафнияләр longispina, дафнияләр cucullata һ.б. очрый. Төче сулыклар планктонында күп.
0,5-6 мм озынлыкта (аталары аналарыннан ваграк); яннарын каплаган үтә күренмәле кабырчык алгы якта томшыксыман орыга күчә, өскә тырпаеп, ишү органы ролен уйнаучы бер пар тармаклы мыекчасы бар. Башында кечкенә мыекчалар пары (кыска мыекчалар) һәм өзлексез хәрәкәтчел катлаулы зур күз урнашкан. Арка ягында, тән һәм кабырчык арасында, йомырка җитлегә торган оя камерасы бар. Дафнияләр аерым җенесле. Ана затлар җәйге чорда партеногенез ысулы белән (аталанудан башка) үрчиләр һәм берничә буын бирәләр. Ата затлар, гадәттә, уңай булмаган шартлар башлангач яки көзен күренәләр. Аталанудан соң ана дафнияләр калын тышча белән капланган 1-2 йомырка сала. Язын алардан ана дафнияләр җитлегә. Дафнияләр бактерияләр, беркүзәнәкле суүсемнәр, иң түбән төзелешлеләр һәм үсемлек детриты кисәкчәләре белән тукланалар.
Балыклар өчен яхшы азык; аквариумчылар тарафыннан үрчетелә. Дафнияләр magna биотест үткәрүдә кулланыла.
Брикеразио
Брикеразио — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 1723
IC 1723 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Хаҗыхалит (Диядин)
Хаҗыхалит (Hacıhalit) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Диядин илчесенә караган бер авыл (köy).
Ла Куева, Ла Куева де Пуруагва (Херекуаро)
Ла Куева, Ла Куева де Пуруагва — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Куева, Ла Куева де Пуруагва Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Эркье (Салерно)
Эркье — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Дрейссеналар
Дрейссе́налар (Dreissena) - ике кабырчыклы моллюсклар ыругы. 10 нан артык төре билгеле, Татарстан территориясендә ике: күпрәвешле дрейссеналар (D. polymorpha) һәм Буг дрейссеналары (D. bugensis). Дрейссеналар кабырчыгы яшькелт-сары төстә, 3-5 см озынлыкта, алгы өлеше очланган. Личинкалары - иркен йөзүче велигерлар. Су асты предметларына беркетелү өчен биссус сыекчасы бүлеп чыгаручы махсус бизләре белән башка кабырчыклы моллюсклардан аерыла. Үрчемле, нык булулары аркасында дрейссеналар, 1 м2 га 16 меңгә кадәр үрчеп, 10 м тирәнлеккә кадәр колонияләр барлыкка китерә.
Слатина (Кладно)
Слатина  (Slatina) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Эркье (Салерно)
Географиясе
Эркье Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Слатина (Кладно)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Коле Пьетре II (Кьети)
Коле Пьетре II  — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коле Пьетре II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Санта Тересита Дос Норияс (Сан Мигел де Альенде)
Санта Тересита Дос Норияс — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Санта Тересита Дос Норияс Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Добрш
Добрш (Dobrš) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Санта Венере (Салерно)
Санта Венере — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта Венере Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD87104
HD87104 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ышыклар (Кызылтепе)
Ышыклар (Işıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Норд-Эзт (Виченца)
Норд-Эзт — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Норд-Эзт Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1724
IC 1724 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Азчеви (Горица)
Азчеви  — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эрли (Савона)
Эрли — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Эрли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ышыклар (Мут)
Ышыклар (Işıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бриньяно-Фраската
Бриньяно-Фраската — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хаҗыхамза (Каргы)
Хаҗыхамза (Hacıhamza) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Каргы илчесенә караган бер авыл (köy).
Дрозофилалар
Дрозофи́лалар (Drosophila) - җимеш чебеннәре семьялыгы ыругы. Латинча (латин теленнән) дрозофилалар - чык, дым яратучы. 1200 дән артык төре билгеле. Татарстан территориясендә melanogaster drosophila, funebris drosophila, virilis drosophila торак, яшелчә һәм җиләк-җимеш складларында тереклек итүче синантроп төрләре гадәти санала. Үсемлекләр согы, черек органик матдәләр, личинкалары микроорганизмнар белән туклана. Дрозофилалар ареалының киңәюе кешеләрнең чебеннәрне яшелчә һәм җиләк-җимешләр белән бергә күчерүенә бәйле. Олы затлары кышлый. Аеруча җимеш чебеннәре melanogaster drosophila киң таралган.
Соры төстә, озынлыгы 3 мм га якын, күзләре - ачык кызыл. Дрозофилалар генетиканың классик объекты булып тора.
ТР Фәннәр академиясе Табигать системалары экологиясе институтында мониторинг һәм биоиндикация системасында кулланыла торган melanogaster дрозофилалар (500 буыннан артык) чебеннәрнең берничә лаборатор линиясе 20 елдан артык эшләп килә.
Сан Хосе Истапа, Барио Вьехо (Зиватанехо де Азуета)
Сан Хосе Истапа, Барио Вьехо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хосе Истапа, Барио Вьехо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Слатина (Клатови)
Слатина  (Slatina) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Костлапа (Тистла де Герреро)
Костлапа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Костлапа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Коле Пючо (Латина)
Коле Пючо  — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коле Пючо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дулкынчалар
Дулкынчала́р (Lymantriidae) - төн күбәләкләре семьялыгы. 3000 гә якын төре бар. Татарстан территориясендә 15 кә якын төре билгеле. Һәр җирдә таралганнар.
Нореа (Кунео)
Нореа — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.