cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Антанта
Тарих
1907 елда Петербургта Бөекбритания белән Россия империясе арасында 3 конвенция имзалана: беренчесе Иранны ике илнең йогынты сфераларына бүлү турында, икенчесе Әфганстанны Бөекбританиянең протектораты итеп тану турында, өченчесе Тибет буенча ике ил арасындагы аңлашылмаучылыкларны бетерү турында. Әлеге конвенцияләр Бөекбритания белән Россия империясе арасында берлек төзүгә тиң була һәм Алманиягә каршы коалициянең барлыкка килүен аңлата.
1914-1918 елларда Антанта 25 тән артык дәүләтне берләштерә: Антанта ягыннан сугышка АКШ, Бельгия, Боливия, Бразилия, Гаити, Гватемала, Гондурас, Греция, Италия, Каратау, Куба, Кытай, Либерия, Никарагуа, Панама, Перу, Португалия, Румыния, Сан-Доминго, Сан-Марино, Сербия, Сиам, Уругвай, Һиҗаз, Эквадор, Япония һ.б. кайбер илләр кушыла. Антанта дөньякүләм хәрби-сәяси берлеккә әйләнә, аның әйдәүче илләре булып Бөекбритания, Франция, Россия империясе, Италия, АКШ һәм Япония тора. 1917 ел урталарына Антанта үзенә каршы торучы төркемнең хәрби куәтен сындыра, монда төп рольне көнчыгыш фронтта рус армиясе хәрәкәтләре уйный. 1917 елның августына көнчыгыш фронтта Россия империясе һәм Румыниянең 221 дивизиясенә каршы Алмания, Австро-Венгрия, Болгария, Төркиянең 124 дивизиясе (декабрьдә 195:99) каршы тора.
Антанта Советлар иленә каршы
1917 елда Антанта Россия империясендәге Февраль инкыйлабын һәм монархияне бәреп төшерүне хуплап каршы ала. Бөекбритания Англия туганы булган Николай II һәм аның гаиләсенә сәяси сыену урыны бирүдән баш тарта. Шуның белән бергә Антанта рус гаскәреннән герман фронтында тизрәк һөҗүмгә күчүен һәм Алманиянең үз гаскәрен көнбатыштан көнчыгышка күчерегә мәҗбүр булуын көтә.
1917 елның декабрендә Бөекбритания белән Франция хөкүмәтләре элекке Россия империясендә йогынты сфераларын бүлешү турында яшерен конвенция төзиләр. Аның буенча, Алмания җиңелгәч тә, утраулары белән Балтика провинцияләре, Кавказ, Каспий арты өлкәсе Британия йогынтысы зонасына, Украина белән Кырым Франция зонасына керергә тиеш була. АКШ президенты В. Вильсонның 1918 елның гыйнварында игълан ителгән «Дөньяның яңа корылышы һәм милли азчылыкларның үзбилгеләнүе» («В. Вильсонның 14 пункты») программасында Россиядә демократик хөкүмәт төзү карала.
Советлар иленә ул чорда 14 дәүләт каршы чыга. Интервенция 1918 елның 5 мартында Ерак Көнчыгышта британ һәм япон гаскәре, 6 мартта Мурманскида британ гаскәриләре десанты төшү белән башланып китә. Советлар иленең Аурупа өлешендә интервенцияне Антанта 1919 елның ахырында туктатырга мәҗбүр булса, Ерак Көнчыгышта баскынчылар 1922 елның 21 октябренә кадәр кала.
Беренче бөтендөнья сугышының тәмамлануы, Алманиянең 1918 елның ноябрендә бирелүе, солых килешүләре төзелү, Советлар илен хәрби юл белән тар-мар итү планының барып чыкмавы 1922 елда Антантаның хәрби-сәяси берлек буларак таралуына китерә.
Кенәбаш (Балтач районы)
Халык саны — 343 тирәсендә. Почта индексы — 422266.
Тарих
1678 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Синтетик материаллар
Төрле әйберләр ясау өчен материалларны кеше һәрвакыт табигатьтән алган. Таш, металл, үзагач, каучык ел саен күбрәк кирәк була барган. Әмма табигать хәзинәләре бик тиз ярлылана башлаган. Урманнарны күпләп кисү климат бозылуга, елгалар саегуга, табигый тотрыклылыкның башка төрле бозылуларына китергән. Табигый материалларны алыштыра алырлык ясалма материаллар табу зарурлыгы килеп баса. Табигатьтә бөтенләй очрамый торган материаллар да кирәк булып чыга. Самолет төзүчеләргә бронядан да ныграк, үтә күренмәле материал кирәк. Ракета төзүчеләргә бик югары температурага да, бик түбән температурага да бер үк дәрәҗәдә чыдамлы материал кирәк. Судно төзүчеләргә иң җиңел һәм иң чыдам материаллар таләп ителә. Галим химиклар менә шундый материаллар табу өстендә эшли башлыйлар.
Һәрбер үсемлектә дә гаҗәеп әверелүләр булып тора. Үсемлекләр һавадан һәм туфрактан гади матдәләрне алалар да алардан катлаулы матдәләр барлыкка китерәләр. Галимнәр дә күп «енә гади матдәләрнең молекулаларыннан яңа материаллар «төзергә» өйрәнделәр.
«Төзү эшләре» бөтен кагыйдәләрен җиренә җиткереп алып барыла. Башта материалның проектын эшлиләр, аның булачак үзлекләрен билгелиләр. Аннары шул материалны барлыкка китерергә мөмкин булган матдәне сайлап алалар. Ниһаять, химик реакцияләр ярдәмендә кирәкле матдәне алалар.
Ново Целе
Ново Целе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Синтетик материаллар
Реакция барышында гади молекулаларның катлаулы молекулаларга кушылу процессы бара. Мондый кушылуны химиклар «синтез» сүзе белән атыйлар. Ә синтез нәтиҗәсендә алынган материаллар синтетик материаллар дип атала. Бер үк төрле кирпечләрдән төрле-төрле йортлар төзеп була. Гади молекулалардан табигатьтә билгеле булмаган бик күп төрле катлаулы матдәләр төзергә мөмкин.
Безнең планета миллиардларча ел яши инде. Шул вакыт эчендә табигать нибарысы берничә төрле сүс (ефәк, йон, киҗе-мамык, җитен) һәм бары тик бер төрле генә эластик материал — каучык барлыкка китергән. Химиклар берничә дистә ел эчендә дистәләп синтетик сүс һәм 50 гә якын төрдә синтетик каучык уйлап таптылар. Буяулар, пластмасса, резин, дару, синтетик мехлар һәм сүсләр — болар барысы да синтетик материаллар.
ZBTB40
ZBTB40 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Олджато-Моньюмент (Юта)
Олджато-Моньюмент  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Олджато-Моньюмент халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Страшево (Подлясье воеводалыгы)
Страшево  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стилтон (Пенсильвания)
Стилтон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3692) Рикман
(3692) Рикман  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Вильча-Воля (Мазовия воеводалыгы)
Вильча-Воля  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Манук Абегян
Манук Абегян ( — ) — әрмән әдәбият белгече, тел белгече, әдәби тәнквйтьче, Әрмән ССР ФА академиге (1943). Фәнни хезмәтләре борынгы әрмән әдәбияты тарихына, әрмән фольклорына карый.
Haggard
Haggard (ingliz telennän tärcemä: Arığan) - Almaniäneñ muzıkal' törkeme, simfonik metal başqara.
Törkem 1991 yılda Äziz Nasıyri (almança Asis Nasseri) - baş cırçı, cırnı yazuçı - tarafınnan nigezlägän.
Törkemenä nigezläwçe - Äziz Nasıyri qatnaş ğailädän çıqqan: anıñ änise - Alman, ätise - Äfğän.
Törkem üz cırların Urta Ğasır tarixına, riwäyätlärenä, ruxi äsärlärgä bağışlıy.
Törkem üz cırların ingliz, latin, alman, italian, ispan, urıs tellärendä başqara. Klassik insrumentlarnı qullana.
Куромша
Куромша — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Көньяк елгасының сул ярыннан 100 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Haggard
"And Thou Shalt Trust… the Seer" albomı - Renessans (Yañarış) däwerenä, dini häm mistik mäs'älälärgä bağışlanğan.
Куромша
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Haggard
"Awaking the Centuries" (2000) albomı küräzägä - Mişel Nostradamuska bağışlanğan. Albomda böyek rus kompozitorı Raxmaninov muzıkası qullanıla.
Куромша
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Haggard
"Eppur Si Muove " albomı (tatarça: Barıber ul äylänä) - İtaliä ğalimenä - Galileo Galiley tärcemä xälenä bağışlanğan.
Плика
Плика (Plika) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Иззетбей (Чумра)
Иззетбей (İzzetbey) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дедово (Федоровка районы)
Дедово — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453283, — 80254820001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 328 кешенең яшәве мәгълүм.
Виньоне (Варезе)
Виньоне — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виньоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Карашава (Шчучынский районы)
Карашава  (Карашава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пантичеу
Пантичеу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зәйнүл Габедин
Зәйнүл Габедин (, —, ) —  рәссамы. Халык тормышы темасына реалистик әсәрләр (шуларның иң мәшһүре — «Бенгалиядә 1943 елгы ачлык» график сериясе) авторы.
Анюша
Анюша — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Чаньва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Элен-сюр-Изер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,15 км².
Искәрмәләр
Сент-Элен-сюр-Изер
Мората-де-Хилока
Мората-де-Хилока — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лотра-Багыш
Лотра-Багыш (Лутра Пакӑш, Лотра-Багиши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 31 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Житовице
Житовице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңатаң (Бәйтерек районы)
Яңатаң (Жаңатаң) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Новокрачине
Новокрачине — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZBTB41
ZBTB41 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Концик (Диңгез буе воеводалыгы)
Концик  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шерьенн
Шерьенн — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Стаффорд (Техас)
Стаффорд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Пагост (Аршанский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Стаффорд (Техас)
Тарихы
Стаффорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Концик (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стаффорд (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сель (Дордонь)
Сель — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Кышкы Олимпия уеннары 1932
Кышкы олимпия уеннары 1932 (1932 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 1932) — 1932 елның 4 февраленнән 15 февраленә кадәр АКШның Лэйк-Плэсид шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
Стренкова-Гура
Стренкова-Гура — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильча-Вулька (Мазовия воеводалыгы)
Вильча-Вулька  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сен-Фортюна-сюр-Эрьё
Сен-Фортюна-сюр-Эрьё — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Ёль (Усь-Вым районы)
Климат
Ёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Поака
Поака (Poaka) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Ёль (Усь-Вым районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Светозар Гурбан-Ваянский
Светозар Гурбан-Ваянский (чын исеме һәм фамилиясе Светозар Гурбан ) ( словак. Svetozár Hurban-Vajanský; ; 16 гыйнвар, 1847, Глбоке у Сеницы)авылы) — 17 август, 1916, Мартин ) — словак шагыйре, прозаик, язучы, әдәби тәнкыйтьче, публицист, җәмәгать эшлеклесе, XIX  гасыр ахырында — XX гасыр башында  Словакия әдәби тормышында үзәк фигураларның берсе.
Биографиясе
Словакия милли яңарышының күренекле шәхесе, сәясәтче һәм язучы Йозеф Милослав Гурбан гаиләсендә туган.
Ул үзенең туган шәһәре Глбокеда башлангыч белем алган, аннары Германиядә Модра, Цешин һәм Штендаль  шәһәрләрендә белем алуын дәвам иткән. Ул Банска Бистрица шәһәрендәге гимназияне тәмамлаган. Аннары ул Братислава академиясенә укырга керә, анда хокук фәннәрен өйрәнә һәм Будапештта стажировка үтә.
1878 елдан ул Мартинда чыккан «Národnie noviny» газетасы мөхәррире булып эшли башлый, соңрак ( 1906 елдан ) — бу газетаның баш мөхәррире була. Журналистикада һәм иҗтимагый эшчәнлеге өчен ул берничә тапкыр төрмәгә утыртыла, берничә тапкыр Россия, Прага, Будапешт, Вена, Мюнхен тарафларына сәяхәт кыла.
XIX гасырның 80нче еллар башында Светозар Гурбан-Ваянский сәләтле шагыйрь, прозаик, журналист булып таныла һәм үзен Австрия-Венгрия хакимият элитасы Словакия халкын кысуга каршы көрәшче итеп күрсәтә. Гурбан-Ваянский, Людовит Штур кебек үк, язучылар һәм милли-мәдәни даирә эшлеклеләре өчен юл күрсәтүче була.
Чын панславист буларак, ул Словакия халкы өчен "котылуны" бары тик Россия халкыннан гына көткән. Моның өчен ул буржуаз демократлар төркеменнән каты тәнкыйтькә тотылган.
Публицистик әсәрләрендә ул рус теленең гомуми славян әһәмиятен яклый.
Вафат булгач, аны Мартиндагы Халык зиратына җирлиләр.
(1514) Рикукса
(1514) Рикукса  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 22 августында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 UR» саналган.
NGC 7101
NGC 7101 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пайн-Велли (Вашингтон округы, Юта)
Пайн-Велли  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пайн-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карвелишки
Карвелишки (Карвелішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Һарри Абелев
Һарри Абелев (, —, ) — Рәсәй иммунологы, ССРБ ФА әгъза-мөхбире (1987 елдан; 1991 елдан РФА әгъза-мөхбире). Эмбриональ аксымнарны (фетопротеинны) тарфыннан синтезлавын ачкан. Тикшеренүләре онкологиядә иммунодиагностиканың теоретик нигезләрен эшләүгә карый. ССРБ дәүләт премиясе (1978).
Виньоне (Лука)
Виньоне — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Курошма
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Виньоне (Лука)
Географиясе
Виньоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Стойстаун (Пенсильвания)
Стойстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Виньоне (Лука)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Курошма
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стойстаун (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Вильча-Гура (Мазовия воеводалыгы)
Вильча-Гура  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поама
Поама (Poama) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Стренковизна
Стренковизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коньчевице (Диңгез буе воеводалыгы)
Коньчевице  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Доганевлер (Генч)
Доганевлер (Doğanevler) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (köy).
Ножед
Ножед — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңатаң (Казталов районы)
Яңатаң (Жаңатаң) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Морос
Морос — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZBTB42
ZBTB42 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Папиу-Илариан
Папиу-Илариан — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пагост (Гарадоцкий районы)
Пагост (Пагост ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Иззетие (Батталгази)
Иззетие (İzzetiye) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Батталгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зур Тигәнәле туган як музее
Зур Тигәнәле туган як музее, Салих Баттал исемендәге Зур Тигәнәле туган як музее (Большетиганский краеведческий музей имени Салиха Баттала) — Татарстанның Алексеевск районы Зур Тигәнәле авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Алексеевск районының В. И. Абрамов исемендәге Туган як музее филиалы. Зур Тигәнәле авылының тарихы, күренекле авыдашлары — өч бертуган Батталовларның язмышы белән таныштыра.
Стейпелс (Техас)
Стейпелс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Зур Тигәнәле туган як музее
Тарих
Музейга 2003 елда нигез салынган. 2003 елның 8 (10) маенда яңа бинада рәсми төстә ачылган.
Стейпелс (Техас)
Тарихы
Стейпелс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Тигәнәле туган як музее
Экспозиция
Музей экспонатларының күп өлеше өч бертуган Батталга багышланган:
Яңатаң (Мартүк районы)
Яңатаң (Жаңатаң) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Сен-Бартелеми-де-Бельгард
Сен-Бартелеми-де-Бельгард — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Шок (Па-де-Кале)
Шок — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
(1796) Рига
(1796) Рига  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1966 елның 16 маенда Черных Н. С. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1966 KB» саналган.
Жихлин (Пйотрковский повяты)
Жихлин  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карвэли
Карвэли (Карвэлі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сен-Фран
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,44 км².
Искәрмәләр
Сен-Фран
Подмотса
Подмотса (Podmotsa) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Ножице
Ножице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Базелево
Базелево — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453283, — 80254820002.
Демография
Халык саны динамикасы:
Вильче-Середне
Вильче-Середне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хидэо Кодзима
Тормыш юлы
Хидэо Кодзима 1963 елның 24 августында Токиода туган. Аңа дүрт яшь булганда, аның гаиләсе Осакага күченә. Хидэоның әтисе Икенче бөтендөнья сугышы һәм Токио бомбардировкасы кичергән. Кодзима сүзләренә караганда, аның балачак истәлекләре үлем белән бәйле була: ул чак кына елгада батып үлми, котырган эт аңа һөҗүм иткән, аны чак кына поезд бәрдермәгән. Хидэога 13 яшь булганда әтисе вафат була.
Карьера
1986 елда Кодзима Konami компаниясенә MSX өй компьютеры өчен проектлар белән шөгыльләнүче бүлекчәгә дизайнер вазыйфасына кабул ителә. Penguin Adventure — Кодзиманың эшләнмәләр җитәкчесе ассистенты сыйфатында эшләгән беренче уены. Lost Warld — Кодзима эшләгән беренче проект, Konami тарафыннан гамәлдән чыгарылган. Беренче чыгарылган проекты — MSX 2 стандартлы компьютерлар өчен Metal Gear уены.
2005 елның 1 апрелендә Кодзима командасы Kojima Production үз студиясен ала. Студия ун ел эчендә Konami бүлекчәсе сыйфатында, төрле платформалар өчен Metal Gear уеннары сериясен чыгара: Metal Gear Solid 3: Subsistence, Metal Gear Acid 2, Metal Gear Solid: Digital Graphic Novel, Metal Gear Solid: Portable Ops, Lunar Knights, Metal Gear Solid: Peace Walker, Metal Gear Rising: Revengeance, Metal Gear Solid: Snake Eater 3D.
Бер вакытта Konami белән уен дизайнеры арасында конфликт килеп чыга. 2015 елның 15 декабрендә Кодзима Konami дан китә, ә Kojima Productions таркала. 16 декабрьдә, Кодзима Sony Computer Entertainment компаниясе вәкилләре белән берлектә Kojima Productions бәйсез студия буларак яңадан торгызу һәм PlayStation 4 уен приставкасы өчен яңа уен эшләү нияте турында игълан итә. Death Stranding исеме астында уен E3 2016 күргәзмәсендә алдан игълан ителә.
Бүләкләр һәм танылу
Ике тапкыр Гиннесс рекордлар китабына кертелә (2008, 2019).
Россиядә
Metal Gear Solid V: The Phantom Pain уены чыкканнан соң «Кодзима — гений» һәм «A X BY HIDEO KOJIMA» фразалары мемга әверелә. Шуннан соң Хидэо үзенең Инстаграмында, ул аңламаган рус телле шәрехләрнең күп булуына зарлана.
ZBTB43
ZBTB43 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Хидэо Кодзима
Россиядә
2019 елның октябрендә Death Stranding уенын чыгаруга багышланган промо кампаниясе кысаларында Россиядә була. Визит барышында «Игромир-2019» күргәзмәсендә була.
Сент-Агрев
Сент-Агрев — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
NGC 7102
NGC 7102 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Солодомня
Солодомня — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Идел елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стрийки (Подлясье воеводалыгы)
Стрийки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мосота
Мосота — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арбаш
Арбаш — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Халык саны — 412 тирәсендә. Почта индексы — 422261.
Тарих
XVI гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Коньчево (Диңгез буе воеводалыгы)
Коньчево  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мартынкино
Мартынкино (Мартынкасси, Мартынкино) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Пыдра (Пеипсиәәре)
Пыдра (Põdra) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Мартынкино
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 113 кешенең яшәве мәгълүм.
Ёль (Ижма районы)
Ёль (Ёль) — Коми Республикасының Ижма районында урнашкан авыл.
Мартынкино
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Ёль (Ижма районы)
Климат
Ёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Пальмира (Юта)
Пальмира  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пальмира халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Илдус Абдрахманов
Бу галим турында мәкалә, Камал театры актеры турында бу мәкаләдән укыгыз
Биографиясе
Илдус Барый улы Абдрахманов 1942 елның 2 гыйнварында Башкорт АССРның Учалы районы Котый авылында туган.
Октябрьның 40 еллыгы исемендәге Башкорт дәүләт университетының химия факультетында укыган. 1959—1964 елларда — студент, 1965—1968 елларда — аспирант.
Югары уку йортын тәмамлагач, фән юлын сайлый. Шул ук вакытта бала чагыннан хисле малай инде галим булып киткәч тә шигърият белән мавыга, әдәби иҗат белән дә шөгыльләнергә вакыт таба. Аның берничә шигъри җыентыгы дөнья күргән.
Пагосцик
Пагосцик (Пагосцік ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Илдус Абдрахманов
Биографиясе
1968—1972 елларда — ассистент, Башкорт дәүләт университетының органик химия кафедрасында өлкән укытучы. 1972—2003 елларда — Башкорт дәүләт аграр университетының гомуми химия кафедрасы мөдире. 1984—1989 елларда — Башкорт дәүләт аграр университетының укыту эшләре буенча проректоры.
Пагосцик
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Илдус Абдрахманов
Биографиясе
1989—1993 елларда — Башкорт дәүләт аграр университетының фәнни эшләр буенча проректоры. 1993—2003 елларда — Органик химия институтының (Россия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәге) фәнни эшләр буенча директор урынбасары, нуклеотидларның синтезы лабораториясе мөдире. 2003 елдан хәзергәчә — фармакофор ысуллар лабораториясенең баш фәнни хезмәткәре.
2003—2013 елларда Башкортстан Фәннәр Академиясенең Химик технология фәннәре бүлеге академик-секретаре. Фәнни эшчәнлеге Кляйзен ысулы буенча ароматик аминнарның яңача төркемләнүен комплекслы өйрәнүгә һәм аның нигезендә фунгицид һәм гербицид активлыкка ия төрле гетероциклик берләшмәләр, үсемлекләрнең үсешен тизләтүчеләр, антиоксидантлар, коррозия ингибиторлары алуның яңа репаратив ысулларын уйлап табуга бәйле. Табуы авырлык тудырмаган табигый моносахарид нигезендә синтезлау ысуллары, СПИДка каршы чит илләрдә билгеле препаратларның аналогларын алуның яңа схемалары эшләнә. 250дән артык фәнни хезмәт һәм 35 уйлап табу авторы.
Башкортстан Фәннәр Академиясенең атказанган Президиум әгъзасы, Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1990).
Виньоне I (Варезе)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бүләк
Бүләк — күп мәгнәле сүз.
Жлобниця
Жлобниця — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңатаң (Павлодар өлкәсе)
Яңатаң (Жаңатаң) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.
Юберсан
Юберсан — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Нозно
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селигерская (метро станциясе)
«Селигерская» метро станциясе (станция метро «Селигерская») — Мәскәү метрополитенының Люблино-Дмитров сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - билгесез.
Станция 2018 елның 22 март көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Бескудниковский районнарында урнашкан.
Сен-Бартелеми-де-Бюсьер
Сен-Бартелеми-де-Бюсьер — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
10-нчы армия (ССРБ)
10-нчы армия (10-я армия (10 А)) – Бөек Ватан сугышында, һәм сугыштан алда элегрәк, ССРБ Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә (бөтен гаскәрле армия).
Беренче оештыру
1941 елның июнендә армия эчендә:
Командирлар
Ул Көнбатыш фронт эчендә сугыша, Гродно районындагы фронтның контр-һөҗүмендә һәм Беларусия саклану сугышында Белосток кырында катнашкан.
1941 елның 27 июнендә алманнар Белосток шәһәрән басып алалар, шуның белән бергә шәһәр тирәсендә Белосток-Минск сугышы барышында 10-нчы совет армиясе чолганышка эләккән.
Июньдә дошманның танклар төркемнәре 3-нче, 4-нче и 10-нчы армияләрне Минск шәһәре тирәсендә чолганышка эләктәргәннәр.
1941 елның июлендә, чолганыштан чыккач, армиянең идарә итүчеләрен тараттылар, гаскәрләрен 4-нче армиягә куштылар.
Икенче оештыру
Икенче тапкыр 1941 елның 1 октябрендә оештырылган.
Октябрь Бүләге
Октябрь Бүләге:
Стокдейл (Пенсильвания)
Стокдейл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иззеттин (Тургутлу)
Иззеттин (İzzettin) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пыдрангу
Пыдрангу (Põdrangu) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Каргавды
Каргавды (Каргаўды ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(4635) Рембо
(4635) Рембо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Стемфорд (Техас)
Стемфорд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
(4635) Рембо
Тарихы
1988 елның 21 гыйнварында Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BJ1» саналган.
Стемфорд (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильче-Слядовске
Вильче-Слядовске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Таллы Бүләк
Таллы Бүләк:
Стрики
Стрики — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Доганҗа (Генч)
Доганҗа (Doğanca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (köy).
Парава
Парава — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гәрәй Нәфыйков
Гәрәй (Асылгәрәй) Нәфыйков - 1907 елның 25 августында Уфа губернасы Бәләбәй өязе Илекәй-Мин волостеның Сатый авылында ярлы татар гаиләсендә дөньяга килә.
1929 елның ноябрендә Гәрәй Нәфыйковны хәрби хезмәткә алалар.
1940 елның ноябрендә Нәфыйковны 19-нчы гвардия дивизиясенең 159-нчы тау кавалерия полкы командиры ярдәмчесе итеп тәгаенлиләр.
Моюэла
Моюэла — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гәрәй Нәфыйков
1941 елның апрелендә дивизиядә 27-нче механикалаштырылган корпус формалаша. Нәфыйков 31-нче мотоциклчылар полкы командиры ярдәмчесе була.
Моюэла
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гәрәй Нәфыйков
1941 елның июлендә капитан Нәфыйковны 17-нче Мәскәү укчылар дивизиясенең 1316-нчы полкының 4-нче хәрби төзелеш батальоны командиры итеп тәгаенлиләр. Ул Мәскәү янындагы сугышларда катнаша.
1941 елның декабрь башында Нәфыйков оешып килүче 112-нче Башкорт кавалерия дивизиясенең полк командиры итеп тәгаенләнә. 294-нче кавалерия полкы составында Нәфыйков апрельдә фронтка җибәрелә. Аның хәрби юлы озын булмый, 1942 елның 10 июлендә Гәрәй Нәфыйков һәлак була.
Пагосцишча
Пагосцишча (Пагосцішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Копалино
Копалино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кышкы Олимпия уеннары 1928
Кышкы олимпия уеннары 1928 (1928 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 1928) — 1928 елның 11 февраленнән 19 февраленә кадәр Швейцарияның Санкт-Мориц шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
Швейцариядә үткән уеннарда 25 илдән 500-гә якын спортчы катнашкан. Бу бәйгедә хәтта кыш күрмәгән Аргентина, Мексика вәкилләре лә үзләрен сынап караган.
Аръелга
Аръелга — Өсән елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Бәләбәй районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңатас
Яңатас (Жаңатас) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Әдәбият
Жаңатас
Жондло (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7103
NGC 7103 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Сен-Франсуа-де-Саль
Сен-Франсуа-де-Саль (Saint-François-de-Sales) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сент-Альбан-Лес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,97 км².
Искәрмәләр
Сен-Франсуа-де-Саль
Слива
Чәчәкләре ялгыз яисә аз чәчәкле бәйләмнәрдә. Җимеше — каты төшле җимеш, төшләре озынча. 30 лап тәре билгеле, алар күбесенчә Евразиянең һәм Төньяк Американың уртача зонасында таралган. Prunus ыругына керәләр:
Йорт сливасы (P.domestica) - 3-6 м биеклегендәге, бәбәге чәнечкесез яки аз чәнечкеле агач. Кыргый рәвештә очрамый, культурада безнең эрага кадәр IV гасырдан ук билгеле. Сортлар саны 2000 гә якын.
Дала сливасы, яки күгән (P.spinosa, терн) — бәбәге гаять чәнечкеле тәбәнәк (1—2 м) куак. Яфраклары озынча эллипссыман.
Бакчаларыбызда үстерелә торган слива йорт сливасының җыелма төренә керә. Ул терн һәм алча кебек кыргый төрләрнең табигый кушылуы нәтиҗәсендә килеп чыккан. Йорт сливасы төренә ике төрчә-тернослив (тернослива) һәм венгерка керә. Тернослива төрчәсе сливаларының әйбәт сыйфатлары — аның иртә җимеш бирә башлавы, югары уңыш бирүе һәм авыруларга каршы торучанлыгы. Тискәре яклары исә шунда ки, тернослива төрчәсенең ренклодлар төркеме сливалары шул ук сорт серкәсе белән серкәләнгәндә үзлекләреннән җимеш бирмиләр. Ренклодлар төркеме слива агачларының җимешләре башлыча яшел, сусыл, десерт тәмле. Венгерка төрчәсе сливалары күпчелек зәңгәр-шәмәхә төсендә булалар. Сливаның башка төрләренә караганда венгерка югарырак уңышлы. Аның сливалары караҗимешкә киптерү һәм компотлар кайнату өчен аеруча яраклы була. Шуңа күрә венгерка слива бакчаларында төп урынны алып тора.
Слива агачлары 15—20 ел яши. Сливаның тамырлары җиргә яхшы үтеп керә, шуңа күрә аның өчен балчыксыл көпшәк туфраклар яраклырак була.
Иртә өлгерүчән сортлар.
Иерусалимская. Ренклодлар төркеменнән борынгы сорт. Утыртканнан соң 6—7 нче елда җимеш бирә башлый. Югары товарлыклы сыйфатлары һә|ч җимешләренең иртә срокларда (август уртасы) өлгерүе өчен кыйммәт бәяләнә. Агачларының кышка чыдамлылыгы һәм уңышы артык югары түгел. Җимешләре йомры, уртача һәм уртачадан зуррак, алсулы яшькелт төстә. Йомшагы сусыл, әчкелтем-төчкелтем, төшләреннән бөтенләй аерылып бетми. Җимешләренең бертигез өлгермәве аларны яңа килеш куллану чорын озакка сузарга мөмкинлек бирә. 10—15 көнгә кадәр сакланалар.
Ранняя лошицкая. Агачлары салкынга яхшы чыдамлылыклары, үзлекләреннән җимеш бирүләре, әйбәт кенә уңышлары һәм җимешләренең яхшы тәмнәре белән аерылып тора. Бакчада утыртканнан соң 4—5 нче елларда уңыш бирә башлый һәм 9—10 нчы елларда һәр агачтан уртача 25- 26 кг җимеш бирә. Сливалары уртача зурлыкга. йомры, балавызсыман куныклы саргылт-яшел. Йомшагы сусыл, татлы, төшләреннән тиз аерыла. Бертигез
өлгерми, гадәттә августның икенче яртысында. Өлгергән
сливалары коела 10 көнга кадәр сакланалар.
Ургача соң өлгерүчән сортлар.
Венгерка итальянская. Бу сорт ел саен мул уңыш бирүе һәм җимешләренең югары сыйфаты өчен бәяләнә. Үзлегеннән җимеш бирүче сорт. Агачы биек булып үсми, салкын кышларда өши, утыртканнан соң 5—6 нчы елларда уңыш бирә башлый. Җимешләре озынча түгәрәк, эре һәм уртача зурлыкта, карасу күк төстә, куе балавызсыман куныклы. Йомшагы тыгыз, төшеннән җиңел аерыла. Сентябрьнең икенче ункөнлегендә өлгерә.
Венгерка обыкновенная. Барлык илләрдә киң таралган борынгы сорт. Ел саен әйбәт уңыш бирүе, үзлегеннән җимешләнүе һәм сливаларының яхшы сыйфаты белән аерылып тора. Агачлары утыртканнан соң 5—6 нчы елларда җимеш бирә башлый. Аларның кышка чыдамлылыклары яхшы гына. Сливалары уртача зурлыкта, формалары күпчелек озынча түгәрәк, караңгы күк төстә, күгәрек төрткеле һәм балавызсыман куныклы. Тешләре йомшакларыннан яхшы аерыла. Сливалары башлыча джемга эшкәртүгә Һәм варенье кайнатуга китә. Сентябрь урталарында өлгерә.
Виктория. Борынгы Көнбатыш Европа сорты. Агачларының кыска булып үсүе, үзлекләреннән җимешләнүләре, ел саен мул уңыш бирүләре белән характерлана. Агачлары утыртканнан соң 4—5 нче елда уңыш бирә башлый. Җимешләре эре, киң озынча түгәрәк, карасу алсу, балавызсыман кунык белән капланган. Матурлыклары белән бергә алар тәмле дә. Җимешләре нигездә яңа өзелгән килеш куллануга китә, әмма консервлау өчен дә файдаланырга мөмкин. Август ахырында — сентябрьнең беренче яртысында өлгерә. Өлгергән җимешләрнең төшләре йомшакларыннан тиз аерыла. Бу сортның кимчелеге аның кышка аз чыдамлылыгында.
Бу сорт әле киләчәктә тагын производство — биология тикшерүләргә мохтаҗ.
Местная красная, һәр җирдә үстерелә торган борынгы сорт. Ул үсү шартларына талымсызлык, кышка чыдамлылыгы, авыруларга каршы торучанлыгы, ел саен мул җимеш бирүе өчен югары бәяләнә. Тамыр үргеннәреннән үрчи. Агач яки 3—5 м биеклектәге 2—3 кәүсәле куак булып үсә. Бакчага утыртканнан соң 4—5 нче елда уңыш бирә башлый. Агачлары 12—15, сирәк кенә 18—20 ел яши. Бу сортның бер-берләреннән җимеш бирүләренең типлары, җимешләренең өлгерү сроклары һәм төсләре белән аерылып торган берничә формасы бар. Агачларының төп массасы 30—35 г авырлыктагы, озынча түгәрәк, куе кызыл яки зәңгәрсу-кызыл, күк куныклы уртача зурлыктагы җимешле. Төшләре эре, йомшагыннан тулысынча аерылмый. Август ахырында — сентябрьнең беренче яртысында өлгерә. Джем,повидло ясау, компот кайнату өчен кулланыла.
Стенли. Америкада чыгарылган сорт. Соң өлгерешле. Польшаның көнчыгыш воеводстволарында таралган. Венгеркалар группасына керә. Яхшы уңыш бирүе, үзлегеннән җимешләнүе, туфракның уңдырышлылыгына таләпчәнлеге, авыруларга бирешмәве, кышка шактый чыдамлылыгы белән аерылып тора. Иртә җимеш бирә башлый. Йорт сливасының башка сортлары өчен яхшы серкәләндерүче булып санала. Агачы яшь чагында шактый нык үсә, ә җимеш бирә башлагач үсеше акрыная. Олы агачының ябалдашы киң, куе түгел.
Сливалары эре һәм уртача, карасу зәңгәр, көчле күк куныклы, сусыл. Җәй җитәрлек җылы килгән елларда десерт тәмле. Соңрак кына сентябрьнең башында яки урталарында өлгерә. Бу сорт производство сынавы өчен таратуга лаек.
Сливанын Татарстанда районлаштырылган төн сортлары
Скороспелка красная. Татарстанда һәм Урта Идел буенда аеруча киң таралган борынгы рус сорты. Югары уңыш бирә, салкынга чыдамлылыгы уртача, тамырыннан үсеп чыккан вак үсентеләреннән яхшы үрчи. 4—5 нче елда җимеш бирә башлый. Салкын кышларда бөреләре һәм үсемлек үзе зарар күргәндә ел саен җимеш бирә алмый. Агачы уртача зурлыкта, шактый сирәк ябалдашлы. Җимешләре вак яки уртача, озынча түгәрәк, ян-якларыннан басынкылы. Төсләре башта алсу-мәрмәрсыман, тулы өлгерү чорында күк балавызсыман куныклы. Сливалары август ахырларында өлгерә, яңа җыелган килеш ашарга һәм төрлечә эшкәртүгә ярый.
Ракитовая. Татарстан авыл хуҗалыгы фәнни-тикшеренү институтының бакчачылык бүлегендә алынган. Салкынга чыдамлылыгы уртача. Утыртканнан соң 4 нче елда җимеш бирә башлый Агачы биек булып үсә, сирәк пирамидаль ясаалдашлы Җимешләре вак, озынча түгәрәк-йомры, куе балавызсыман куныклы, күңелгә ятышлы әчкелтем-төпкелтем тәмле, иртә өлгерәләр.
Синеглазка. Татарстан авыл хуҗалыгы фәнни-тикшеренү институтында чыгарылган. Агачы уртача биеклектә үсә, киң пирамидаль ябалдашлы. Сливалары вак, озынча түгәрәк-йомры, карасу зәңгәр төстә, куе балавызсыман куныклы. Йомшагы сусыл, татлы-әче.
Номень
Номень — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Слива
Сливанын Татарстанда районлаштырылган төн сортлары
Теньковская синяя. Идел буе терносливасы чәчкене. Салкынга чыдамлылыгы уртача, уңышы югары. Ел саен җимеш бирә. Агачы тәбәнәк булып үсә, җәенке, озынча түгәрәк-йомры ябалдашлы. Җимешләре уртачадан ваграк, озынча түгәрәк-йомры, зәңгәр балавызсыман куныклы карасу шәмәхә төсле. Август ахырында — сентябрь башларында өлгерә.
Сливаның тагын Татарская десертная, Татарская желтая, Татарский великан һ. б. кайбер сортлары игътибарга лаек.
Кын-Ман-Шор
Кын-Ман-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Иван-Вож елгасының уң ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Слива
Слива ни белән файдалы?
Соңгы елларда сливада Вг витамины табылды, ул нерв системасын ныгыту һәм аксым алмашуны яхшырту өчен кирәк. Сливада күп булган пектин матдәләр һәм клетчатка ашказаны эшчәнлеген яхшырта, организмга керә торган яки анда хасил булучы агулы кушылмаларны зарарсызландыра.
Номень
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кын-Ман-Шор
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.