cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Куянбай
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (5%), башкортлар (94%).
(17276) 2000 LU22
(17276) 2000 LU22 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Зур Емель
Зур Емель — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Подчерье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мөхәммәт Җиһангиров
Мөхәммәт Җиһангиров, Мөхәммәт Солтангәрәй улы Җиһангиров, Зиангиров Мухамед Султангирович (Султангараевич) (1923 ел, Үзбәкстан, Яңа юл районы — 1943 елның 30 сентябре, Украина ССР, Днепропетровск өлкәсе, Солонянск районы, Войсковое) — Бөек Ватан сугышында катнашып, һәлак булган Советлар Берлеге Каһарманы (19.03.1944, вафатыннан соң), автоматчы, ефрейтор (1943).
Тәрҗемәи хәле
1923 елда хәзерге Үзбәкстанның Ташкәнт өлкәсе Яңа юл районында крестьян гаиләсендә туган. Милләте — татар. Башлангыч мәктәпне тәмамлаган. Күмәк хуҗалыкта эшләгән. 1941 елның декабреннән Кызыл гаскәрдә хәрби хезмәттә.
Бөек Ватан сугышы
1942 елның июленнән хәрәкәттәге армиядә: Воронеж (1942), Көньяк-Көнбатыш (1942-1943) фронтлары составында сугышларда катнаша. 1943 ел башында Данбасны азат итүдә катнаша. Көньяк-Көнбатыш фронт, 6нчы армия, 198нче аерым укчы отряд автоматчысы булып хезмәт итә.
Днепрны кичкән вакытта каһарманлык күрсәтә. 1943 елның 26 сентябрендә Украина ССР Днепропетровск өлкәсе Солонянск районы Войсковое авылы тирәсендә Днепрны беренче десант төркеме белән бергә кичә. Каршы ярда плацдарм яулап алынгач, берничә мәртәбә разведкага бара һәм әһәмиятле мәгълүматлар алып кайта. Башы яраланса да, сафта кала, дошман контрһөҗүмнәрен кире кайтаруда һәм дошманны эзәрлекләүдә катнаша. 1943 елның 30 сентябрендә һәлак була. Войсковое авылында җирләнә. 1944 елның 19 мартында (вафатыннан соң) Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә.
Налкөй (Феризлы)
Налкөй (Nalköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Феризлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Поммерсфельден
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD192849
HD192849 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Аржен
Аржен (Argein) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Шербенешть (Поенарий-де-Мусчел, Арджеш)
Шербенешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Буковець-Старий
Буковець-Старий — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шербенешть (Поенарий-де-Мусчел, Арджеш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буковець-Старий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вуйцин (Жнинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маратбай
Маратбай — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Табылгашты елгасының сул ярыннан 4,1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, инештән Верхнеуральск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зөлфирә Трегулова
Зөлфирә Трегулова, Зөлфирә Исмәгыйль кызы Трегулова (Зельфира Исмаиловна Трегулова, 1955 елның 13 июне, Латвия ССР, Рига) — сәнгать белгече, халыкара күргәзмәләр оештыручы, Третьяков галереясе (Мәскәү) директоры (10.02.2015-9.02.2023).
Кызыклы факт
З.И. Трегулова — Третьяков галереясе тарихында җитәкче итеп билгеләнгән икенче хатын-кыз.
(9673) Кунисимакото
(9673) Кунисимакото — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 25 октябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UC25» саналган.
Ишетү начарлану
Кешегә 80 децибелдан (тавыш егәрлеген үлчәү берәмлеге) куәтлерәк тавыш зыян китерә. Нормаль сөйләшү тоны 40-45 децибел тәшкил итә.
Шуны да искәртик: авылда яшәүче кешеләр шәһәр халкына караганда ишетү сәләте начарлану белән азрак интегәләр.
Без ничек ишетү сәләтен югалтабыз соң? Беренче төркем сәбәпләргә түбәндәгеләр керә. * Ишетү сәләте тышкы ишетү юлы яралану, шешү, колакка сугу, чит җисем керү, күкерт тыгылу нәтиҗәсендә начарланырга мөмкин. Сугу-бәрү нәтиҗәсендә барабан пәрдәсе механик зарарлану, колак чистартканда аны очлы әйбер белән төртеп тишү, тирән су астына төшкәндә, урта колакның эренле ялкынсыну процессы булганда ишетү начарланып китә. *Урта колак куышлыгының лайлалы тышчасы үзгәрү, ялкынсыну процессы булу, (мәсәлән, отит авыруы) колакны катылатырга мөмкин. *Борын аша сулыш алу бозылу, мәсәлән, көчле томау төшү, борын бүл- гесе кәкерәю, шеш процессы барлыкка килү ишетү көпшәсенә тәэсир итә. *Бормачада (улитка) тою нервларының зарарлануы, төксеман күзә- j нәкләрнең үлүе, тирәлек үзгәрү һәм башкалар.
Ишетү сәләте начарлануга тышкы сәбәпләр дә китерә.
* Плеердан музыка тыңлау. Җәмәгать транспортында йөргәндә плеер тыңлап йөрү ишетү сәләтенә бик зур зыян китерә. Беренчедән, плеерның тавыш диапазоны кеше колагына ярамаска мөмкин. Икенчедән, без транспорт тавышын басып, плеерның тавышын тагын да көчәйтәбез. *Дискотека — монда тавыш эффектына вибрация дә өстәлә. Бию мәйданчыгына еш йөрүчеләргә неврологик зарарлану һәм ритмлы токсикоз алу куркынычы да яный. *Метро — метро поездына утырып көн саен эшкә баручылар 85 деци- белдан торган тавышка дучар була. Шундый ук йөкләнешне вертолет авиациясендә эшләүче очучылар ала. *Машина трассалары — зур машина магистральләре янында яшәүчеләр 90 децибелга кадәр куәтле тавыш тәэсиренә дучар булалар. Кайвакыт зур трассаларга тавыш баса торган киртә куела, тик алар бик аз һәм миллионлаган кеше даими рәвештә куркыныч тавыш астында яши. *Көчле тавышлы концертлар — рок музыка түбән ешлыкта башкарыла һәм колак аппараты өчен файдага бармый, ә менә концерт залында классик музыка тыңлау сәламәтлеккә зыян китерми генә түгел, организм өчен файдасы да бар.
Халык телендә «колакка каты булу» дип аталган авыру дүрт дәрәҗәгә бүленә.
Беренче дәрәҗәгә 20-40 децибел диапазонындагы ишетелеш чиге керә.
Мондый кешеләргә гадәти сөйләшү 5 метрдан, ә пышылдау 4 метрдан ишетелә.
Икенче дәрәҗә — уртача бозылу, тавыш 40-45 децибел диапазонында аңлашыла. Сөйләшү 3 метрдан, пышылдау колак яныннан гына ишетелә.
Өченче дәрәҗә—авыр бозылу, ишетелү 55-75 децибел тирәсендә, сөйләшү 3 метрдан ишетелә, пышылдап әйтүне аерып булмый.
Вайда (Румыния)
Вайда — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ишетү начарлану
Дүртенче дәрәҗә — авыр бозылу, ишетелү 75—100 децибелдан. Колак янында көчле итеп кычкыру гына ишетелә.
Вайда (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ишетү начарлану
Ничек сакланып була?
Әгәр тавышлы зур трасса янында яшәсәгез, тавышны баса торган мах­ сус тәрәзәләр куйдырырга кирәк. Эштә тавыш тәэсиренә дучар булсагыз, колакка махсус колак каплавычы алыгыз, ул зыянлы ешлыкның юга­ рысыннан да, түбәненнән дә сакланырга ярдәм итәр.
Колаклары каты булган кешеләргә ишетү аппаратлары ярдәм итә.
Аларны сурдологик үзәкләрдә сайларга ярдәм итәләр.
Бенткөй (Кале)
Бенткөй (Bentköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Кале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аминьи
Аминьи — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Амбой (Индиана)
Амбой  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Ашальчи Оки
Биография
Акилина Григорьевна Нократ губернасы Алабуга өязенең Кузебай авылында (1978 елда Грахово районы Порым авылы белән кушылган) крестьян гаиләсендә дөньяга килә. Карлыган вотяк укытучылар мәктәбендә, Казан эшчеләр факультетында һәм КДУның медицина факультетында белем ала.
Ашальчи Окиның беренче шигырьләре һәм хикәяләре 1918 елда «Гудыри» һәм «Виль синь» дип аталучы удмурт газеталары битләрендә килеп чыга. 1928 елда беренче шигырь җыентыклары («Юл буенда» («Сюрес дурыы») һәм «Нократ кызы ни турында җырлый») басыла. 1933 елда милләтчеләр белән мөнәсәбәте булуда гаепләнә, шуннан соң иҗат эшеннән читләшә.
1928 елдан башлап табиб-окулист буларак хезмәт итә, Удмурт АССРның атказанган табибы. Бөек Ватан сугышы елларында фронтта хирург була, хәрби бүләкләре бар. 1946 елның октябрендә армиядән демоблизацияләнгәч, Алнаши район хастаханәсендә табиб булып эшли.
Үлеменнән соң Алнаши авылында шагыйрәнең музее ачыла. 1994 елда Ашальчи Оки исемендәге Удмурт милли премиясе булдырыла.
Улианополис
Улианополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Казе Мариоти (Гросето)
Казе Мариоти — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Мариоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Квяткув (Ополе воеводалыгы)
Квяткув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17277) Jarrydlevine
(17277) Jarrydlevine — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 LP25» саналган.
Пышега (Омза кушылдыгы)
Пышега  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Омза елгасының сул ярына тамагыннан 10 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 32 км.
Букови-Ляс
Букови-Ляс — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Садыглы (Агстафа)
Садыглы  (Sadıqlı ) — Әзербайҗанның Агстафа районына караган авыл.
Галиндусте
Галиндусте — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хондзё
Хондзё — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 81805 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 912 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 89.71 км² тәшкил итә.
Денис Осокин
Денис Осокин, Денис Сергей улы Осокин (Дени́с Серге́евич Осо́кин, 1977 елның 14 августы, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — язучы, шагыйрь, сценарий авторы. «Ника» Россия кинематография сәнгате академиясе һәм Азия-Тын океан регионы илләре киноакадемиясе (The Asia Pacific Screen Academy) әгъзасы. Тукай премиясе лауреаты (2020).
Тәрҗемәи хәле
1977 елның 14 августында Казанда туган. психология факультетында белем алган (1994—1996), Казан дәүләт университетының филология факультетын тәмамлаган (2002).
Сенькино (Киров өлкәсе)
Сенькино (Сенькино) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Денис Осокин
Тәрҗемәи хәле
«Яңа гасыр» (Казан) телеканалында «Панорама» иҗат берләшмәсе редакторы, «Солнцеворот» фильмнары циклы авторы һәм режиссеры булып эшләгән. Казан рус фольклоры үзәген җитәкләгән.
Проза әсәрләре һәм шигырьләре «Знамя», «Вавилон», «Октябрь», «Улов», «Топос», «Волга — XXI гасыр», «Воздух», «Дирижабль» һ. б. журналлар һәм альманахларда, «Сугыш һәм тынычлык — 2001» премиясе лауреатлары һәм финалчылары әсәрләре җыентыгында (М.: ОГИ, 2002) басылып чыккан.
Сенькино (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Денис Осокин
Тәрҗемәи хәле
«Овсянки» повесте (Аист Сергеев тәхәллүсе астында «Октябрь» журналында бастырылган) шул ук исемдәге нәфис фильм (2010, режиссер Алексей Федорченко) нигезенә салынган.
Сенькино (Киров өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Денис Осокин
Тәрҗемәи хәле
«Овсянки» (Солы чыпчыклары, 2010), «Небесные жены луговых мари» (Болын мариларының күктәге хатыннары, 2012) фильмнары сценаристы. «Инзеень-малина» (2007), «Ангелы революции» (Инкыйлаб фәрештәләре, 2014) фильмнарының сценарий автордашы.
Денис Осокин — кече әдәби формалар остасы. Ул «Огородные пугала с ноября по март» (Бакча карачкылары ноябрьдән мартка кадәр) җыентыгын чыгарган, анда аның барлык төп әйберләре, шул исәптән киносценарийлары да кергән, аның исеме читтә дә киң билгеле.
2018 елда Мари Ил дәүләт курчак театры сәхнәсендә Д. Осокин пьесасы буенча куелган «Йÿд орол / Төнге каравыл» спектакле «Алтын битлек» милли премиясенә өч номинациядә кандидат булган.
Бертуган Авсениклар ансамбле
Бертуган Авсениклар ансамбле (Ansambel bratov Avsenik) (Slavko Avsenik und seine Original Oberkrainer — «Славко Авсеник һәм аның үзенчәлекле югары крайнелары) — Словениянең атаклы аккордеонисты Славко Авсеник һәм аның абыйсы-аранжировщик Вилко җитәкләгән Югары Крайна халык ансамбле.
Тарих
Ансамбль 1953 елда барлыкка килә. Репертуарда 1000нән артык җыр бар, музыканы Славко язган, аранжировканы академия композиторы Вилко башкарган. Җыр текстларының авторлары — Марьян Старе, Ферри Суван, Иван Сивец, Франц Кошир, Тоне Форнеци, Винко Шимек һәм башкалар. Славко Авсеник авыруы аркасында 1990 елда ансамбль эшчәнлеген туктата.
Төркемнең исеме берничә тапкыр үзгәрә: башта ул трио була, соңрак ике-өч бырчы булган квартет һәм квинтет була.
Ансамбль, Словениядән тыш, Австриядә, Алманиядә, Швейцариядә һәм бөтен дөнья словен диаспорасында популярлыкка казана. Ансамбль югары крайна музыкаль стильнең авторы санала, барлыгы 32 миллион пластинка һәм җырлар язылган дисклар сатыла, бу ансамбльне дөньяда иң популяр словен музыкаль коллективы ясый. Ансамбль дөньяда 10 меңнән артык концерт бирә, шул исәптән өч тапкыр белән чыгыш ясый. Иң танылган җыр — 1955 елгы «Na Golici» яисә «Trompetenecho», ул башкарулар саны буенча инструменталь композицияләр арасында беренче урында тора.
Рифгать Әхмәтьянов
Рифкать Газизҗан улы Әхмәтьянов (Рифгать Әхмәтҗанов) (1933 елның 10 июле, ССРБ, РСФСР, БАССР, Иглин районы, Турбаслы—2018 елның 11 октябре, шунда ук) — татар теленең этимологиясе буенча танылган белгеч, филология фәннәре докторы, профессор.
Тәрҗемәи хәле
Рифкать Әхмәтҗанов 1933 елның 10 июлендә Башкортстанның Иглин районы Турбаслы авылында туган. Урта мәктәпне Таҗикстанда тәмамлап, Башкортстан дәүләт университетының филология факультетындагы татар-рус бүлеген тәмамлый. Берникадәр Туймазы районының Туктагул урта мәктәбендә укыткач, 1963 елда Казанга күченеп, Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтына эшкә урнаша (1963-1995).
1970 елда – “Татар теле лексикасының этимологик нигез­ләре” дигән кандидатлык диссертациясен, 1990 елда “Идел-Урал тел берлегендә татар теле” дип аталган докторлык хезмәтен яклый. 1994 елда Татарстан хөкүмәте каршындагы «Ике дәүләт теле турындагы» кануны гамәлгә ашыру буенча комитетының комиссия рәисе урынбасары.
Соңрак кабат Башкортстанга кайтып, 1995-1997 елларда Стәрлетамак педагогия институты, 1997-2010 елларда Бөре дәүләт педагогика институтында профессорлык итә, биредә татар теле һәм әдәбияты белгечләрен әзерләү эшенә нигез сала.
Бүген ул – Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать инсти­тутының әйдәп баручы фәнни хез­мәткәре.
Р. Әхмәтьяновның 10 монографиясе, 300дән артык фәнни мәкаләсе дөнья күргән.
2018 елның 11 октябрендә Башкортстанның Иглин районы Турбаслы авылында йөрәк өянәгеннән үлгән. Туган авылы зиратында җирләнгән
Поппенрихт
Поппенрихт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нипомо (Калифорния)
Нипомо  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Нипомо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шербенешть (Рочу, Арджеш)
Шербенешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ариньяк
Ариньяк (Arignac) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Шеридан (Колорадо)
Шеридан  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9674) Словения
Тарихы
1998 елның 23 августында галимнәр тарафыннан Чёрный Верх обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QU15» саналган.
Амфревиль (Манш)
Амфревиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Вуйцин (Могиленский повяты)
Вуйцин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Немецродо
Немецродо (Немыч, Немецродо) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), руслар (0%).
Парранке
Парранке — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Каялыдере (Гөйнүк)
Каялыдере (Kayalıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гөйнүк илчесенә караган бер авыл (köy).
Наллыгөлҗүк (Наллыһан)
Наллыгөлҗүк (Nallıgölcük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беһлүлбей (Ылгын)
Беһлүлбей (Behlülbey) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17278) Viggh
Тарихы
2000 елның 6 июнендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 LK27» саналган.
Зур Загадай
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вайда-Кемераш
Вайда-Кемераш — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галләметдин Ханисламов
Галләметдин Ханисламов (Галләметдин Хөснетдин улы Ханисламов,, – , ) – мөселман дин эшлеклесе, журналист. Ырынбур шәһәренең 1 җәмигъ мәчетендә хезмәт итә; бер үк вакытта «Дин вә мәгыйшәт» журналының баш мөхәррире һәм бер үк исемле басмаханә мөдире була. 1926—1928 елларда Уфада чыккан «Диянәт» журналы эшчәнлегендә катнаша.
Буковниця (Гостинский повяты)
Буковниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Бәрәскә мәчете
Түбән Бәрәскә мәчете — Татарстанның Әтнә районы Түбән Бәрәскә авылында урнашкан ислам дине гыйбадәтханәсе. 1552 елдан соң төзелгән тәүге ике таш мәчетнең берсе. Татарстанда авыл җирендә урнашкан иң борынгы таш мәчет.
Тарих
1766 елда патшабикә Екатерина II Казанга килгәч, татарларның үтенечләрен тыңлагач, Түбән Бәрәскә авылында да мәчет төзергә рөхсәт итеп Указ чыгара (тагын бер мәчет — Мәрҗани мәчете).
Мәчетне Ибраһим бине Йосыф бине Әснәй бине Исәнкол бине Борнагыл (Ибраһим Борнаев, ?—1786) 1769 елда үз акчасына «бик нык һәм бик яхшы итеп» төзетә. И. Борнаев Байчыга авылында тире эшкәртү заводы ача, соңрак Бәрәскәгә күчеп килә, йорт һәм кирпеч заводы салдыра, шул кирпечтән авыл уртасында таш мәчет төзетә. Сәүдәгәр үзе Әби патшага мөрәҗәгать итеп, мәчет төзергә рөхсәт ала. Мәчет традицион татар архитектурасына «Петербург бароккосы» элементлары кушып, ике катлы итеп, гөмбәзләп, дугасыман тәрәзәләр куеп, баскычларын чуеннан ясатып, төзелгән булган.
Шиһабетдин Мәрҗанинең (1818—1889) бабасы Сөбхан Габделкәрим угылының (1746-1833) Кысна мәчетеннән соң әлеге мәчеттә имам-хатыйб һәм мәдрәсә мөдәррисе булып хезмәт итүе мәгълүм. XX гасыр башында мәдрәсәдә 90 шәкерт укыган. 1902 елда Казан губерна идарәсе авылда тагын бер мәдрәсә салырга рөхсәт иткән.
Яңа тарих
1930 елда мәчет ябыла. 1930 елда Тукай (1938 елдан Әтнә) районы төзелгәч, мәчетнең гөмбәзе һәм икенче катының кирпечләрен яңа оешкан район хакимияте биналарын төзү өчен кулланалар. Мәчет бинасы 2010 елга кадәр клуб (мәдәният йорты) итеп файдаланыла.
Бинага 2015 елда экспертиза үткәрелә. Мәчетне төзекләндерү өчен хәйрия фонды төзелгән. Дәүләт казнасыннан проект өчен 3 млн сум бирелә. Бинаның стилистикасы үзенчәлеген саклап төзекләндерү эшләре 52 млн сумга бәяләнә.
Галисанчо
Галисанчо — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD192893
HD192893 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Азамат Хәлилов
Хәлилов Азамат Самат улы (3 май 1970 ел — 27 май 2018 ел) — театр һәм кино актеры. Башкортстан Республикасының атказанган артисты (2000) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге яшьләр дәүләт премиясе лауреаты (2000).
Биографиясе
Азамат Самат улы Хәлилов 1970 елның 3 маенда Башкорт АССР-ының Бөрҗән районы үзәге — Иске Собхангол авылында туган. Бала чактан бик актив, шук булып үсә. Спорт белән шөгыльләнә, 9 нчы сыйныфта укыганда милли көрәш буенча 1-нче өлкәннәр разрядына лаек була. Агач бизәү сәнгате, фото төшерү белән дә мавыга. 8нче сыйныфта укыган чакта дуслары белән ул вакытта популяр булган вокал-инструменталь ансамбль оештыра, мәктәп администрациясе аппаратура да алып бирә, шөгыльләнү өчен шартлар булдыра.
1987 елда Иске Собхангол урта мәктәбен тәмамлаганнан соң Уфа дәүләт сәнгать институтына укырга керә, аңа билгеле режиссер Рифкать Вәкил улы Исрафилов курсында уку бәхете тия. Икенче курстан Азаматны хәрби хезмәткә алалар (Казакъстанда, Краснодарда хезмәт итә). Көзен югары уку йортлары студентларын армиядән кайтару турында закон чыга, һәм егет институтта кабаттан укый башлый. Рифкать Исрафилов аны үз курсында калдыра һәм Азаматка ике курсны бер елда бетерү өчен бик күп көч салырга туры килә. Шуңа карамастан ул уку бинасын тәмамлауга башлы-күзле булып (хатыны — Башкортстанның атказанган артисты Зөлфия Хәлилова), бәхетле әти булып та өлгерә.
Иҗади эшчәнлеген 1991 елда Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академиягә драма театрында башлый, әммә Илшат Йомагулов (институттагы сәхнә теле укытучысы) яшләрне яңырак кына ачылган Стәрлетамак драма театрына күчәргә үгетли. Шулай итеп, 1992 елның март аенда яшь гаилә Стәрлетамакка күчә һәм театрда җиң сызганып иҗат итә башлый.
Азамат Хәлилов 2018 елның 27 маенда Стәрлетамак шәһәрендә кинәт вафат булды.
Иҗаты
Театрдагы башлангыч көннәреннән ук Азамат Хәлилов үзен сәләтле, зур өметләр уятучы уенчы итеп таныта. Стәрлетамак драма театры сәхнәсендә ул төрле масштабтагы һәм характердагы истә калырлык образлар тудыра.
Тәбигаттән көчле темпераменты, шаянлыгы, юморны нечкә аңлавы, эшлеклелеге, әсәрнең жанрын, рольне дөрес тоемлап, эчкерсез бирә белүе Азамат Хәлиловны театрның күренекле, билгеле артислары арасына кертә һәм, иң мөһиме, үз тамашачасын табарга мөмкинлек бирә.
Артист Лек Вәлиев, Рифкать Исрафилов, Филарит Бәкеров, Әхтәм Абушахманов һәм Б. Хайбуллин куйган спектакльләрдә дә катнашты.
Каһым түрә, кенәз Терегол һәм Шәкүр ролләрен башкарган өчен 2000 елда Башкортстан Республикасының Шәйехзада Бабич исемендәге яшьләр дәүләт премиясена лаек була.
Кинодагы рольләре
Тамашачылар арасында Стәрлетамак башкорт драма театры артистлары катнашкан «Күңелле яшибез» тележурналы популярлык яулап алды. Сюжетлар төрле җирләрдә төшерелә: Мисырда, Кызыл диңгез янында, Краснодар краенда һәм Башкортстанда. Азамат Хәлилов әлеге һәм Стәрлетамак дәүләт театр-концерт берекмәсенең базасында төшерелгән башка күп серияле «Бәхет кошы» (2014), «Сируси» (2015), «Күршеләр» (2016) (сцен. авторы Д. Йосыпов, реж. Р. Юлаев) һәм К. Буракаеваның «Мин өйләнәм» (2013) фильмнарында да уйный һәм ихласлыгы, шаянлыгы белән тамашачыларның игътибарын үзенә җәлеп итә, сөеүен яулый.
Миндәк (Җаек кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, инештән Верхнеуральск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Поппенхаузен (Түбән Франкония)
Поппенхаузен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Апленд (Индиана)
Апленд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9675) 1998 QK36
(9675) 1998 QK36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QK36» саналган.
Казе Марияни (Модена)
Казе Марияни — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Марияни Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зәкия Әхмәрова
Биографиясе
Зәкия Абдулла кызы Әхмәрова 1919 елның 13 мартында Уфа губернасының Бәләбәй өязе Яңа Янбәк авылында туган.
2006 елның 22 июнендә Салават шәһәрендә вафат була.
Иҗаты
Зәкия Абдулла кызы үзенең иҗат гомерендә дистәләгән ачык образлар тудыра. Бик күп спектакльләрдә төп рольне башкара, шул исәптән:
Һәдия Дәүләтшинаның «Ыргыз» романы буенча (Лек Вәлиевның шул исемле спектакле) — Рәхимә.
Шулай ук чит ил язучылары әсәрләре буенча куелган спектакльләрдә уйный (Химонкори «Ганга кызы», Рабиндранат Тагор «Һәлакәт»). Рольләрен һәр чак милли сызык белән үреп алып бара һәм нечкә хис, тирән психологизм белән башкара.
Чыңгыз Айтматов, Әсгать Мирзаһитов, Мөхәммәт Хәйдәров әсәрләре буенча куелган спектакльләрдә ана образларын, капма-каршы юнәлешле булуларына карамастан, ачык һәм тамашачы күңеленә үтеп керерлек итеп ачып бирә.
Пенсильвания алман теле
Пенсильвания алман теле әдәбияты
Пенсильвания алман телендә беренче язылган китап Mariye Lied булган. 1835 елда Эмануэль Рондталер тарафыннан шигырь язылган булган. Шуннан соң йөзләрчә шигырь һәм хикәя язылган булган.
Aрмен Саркисян
Армен Саркисян, Армен Вардан улы Саркисян (шулай ук Саргсян) (Արմեն Վարդանի Սարգսյան, 1953 елның 23 июне, Әрмәнстан ССР, Ереван) — Әрмәнстан сәясәтчесе һәм дәүләт эшлеклесе, 2018―2022 елларда ― ил парламенты тарафыннан сайланган Әрмәнстан президенты. 1996-1997 елларда Әрмәнстан премьер-министры. 1992 елдан Әрмәнстанның Европа илләрендәге (Бөекбритания, Бенилюкс, Европа берлеге, Ватикан) илчесе. Физика-математика фәннәре кандидаты.
Тәрҗемәи хәле
1953 елның 23 июнендә Әрмәнстан ССР башкаласы Ереван шәһәрендә туган. «Физик» белгечлеге буенча Ереван дәүләт университетының физика факультетын (1976) һәм шул ук уку йортының аспирантурасын (1978) тәмамлаган. Физика-математика фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган. Инглиз телен камил белә.
Хезмәт юлы
1979-1984 Ереван дәүләт университетының (ЕДУ) физика кафедрасы ассистенты.
1984-1985 Кембриҗ университеты (Бөекбритания) укытучысы.
1985-1992 ЕДУда: теоретик физика укытучысы, 1990-1992 елларда кафедра мөдире.
1992-1993 Ил президенты соравы буенча, Лондонда илчелек ача. Әрмәнстанның Бөекбританиядәге илчесе.
1993-1994 Әрмәнстанның Европада һәм Европа берлегендәге баш илчесе.
1995-1996 Әрмәнстанның Бельгиядәге, Ватикандагы, Люксембургтагы илчесе.
1996-1997 Әрмәнстан премьер-министры. Авыруы сәбәпле, хөкүмәт башлыгы вазифасыннан китә.
1998-2000 Әрмәнстанның Бөекбританиядәге махсус һәм вәкаләтле илчесе.
2000 елдан соң Eurasia House International PLC коммерцияле булмаган оешмасы президенты, «Ереван – минем мәхәббәтем» хәйрия фонды башлыгы, Knightsbridge Group директорлар шурасы рәисе, 2013 елдан Әрмәнстанның Дилижан шәһәрендәге халыкара мәктәпнең багучылар шурасы әгъзасы.
2018 елгы президент сайлаулары
2018 елның гыйнварында Әрмәнстан президенты Серж Саргсянның 2015 елда (илне парламент республикасына әйләндерү буенча) узган конституция реформасыннан соң беренче мәртәбә үтүче президент сайлауларында хакимияттәге Республика фиркасеннән кандидат булу тәкъдимен кабул итә.
2018 елның 2 мартында Әрмәнстанның Милли җыены (парламент) 101 : 90 уңай тавыш белән А. В. Саркисянны илнең (5нче) президенты итеп сайлый. Ул сайлауларда бердәнбер кандидат була.
Вазифадан китүе
2022 елның 23 гыйнварыннан Армен Саркисян Әрмәнстан президенты вазифасыннан китүен белдерә
Улья-Негра
Улья-Негра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Юма (Колорадо)
Юма  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юма шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салаһлы (Агстафа)
Салаһлы  (Salahlı ) — Әзербайҗанның Агстафа районына караган авыл.
Арнав
Арнав (Arnave) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Пейрьер
Пейрьер — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Анговиль-о-Плен
Анговиль-о-Плен — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Шербенешть (Селетручел, Вилча)
Шербенешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буковниця (Остшешовский повяты)
Буковниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17279) Jeniferevans
(17279) Jeniferevans — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вуйцин (Радзейовский повяты)
Вуйцин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(17279) Jeniferevans
Тарихы
2000 елның 6 июнендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 LX27» саналган.
Вуйцин (Радзейовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Квятонюв
Квятонюв — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Норд (Калифорния)
Норд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Норд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сираока
Сираока — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сираока шәһәре 2012 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Географиясе
Шәһәр территориясе 24.92 км² тәшкил итә.
Ржавка (Җаек кушылдыгы)
Ржавка — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Җаек елгасының уң ярыннан 2177 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, инештән Верхнеуральск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бләкпул
Бләкпул (Blackpool) — Англиянең Ләңкәшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Беһрамкөй (Мустафакемалпаша)
Беһрамкөй (Behramköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мәхмүт (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (5%), башкортлар (95%).
Наллыдере (Наллыһан)
Наллыдере (Nallıdere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пышега (Сула кушылдыгы)
Пышега  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сула елгасының сул ярына тамагыннан 167 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 38 км.
Постау
Постау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергеевская Веретея
Сергеевская Веретея (Сергеевская Веретея) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
2-че Уфа ТЭЦ-ы
М.С.Рәҗәпов исемендәге 2-че Уфа ТЭЦ-ы (М.С.Рәжәпов исемендәге 2-се Өфө ТЭЦ-ы, Уфимская ТЭЦ-2 имени Мухаммета Султановича Резяпова)- Җылылык электр үзәге. Куәтлелеге буенча җөмһүрият ТЭЦ-лары арасында 1-нче һәм ДРЭС-тар арасында 2-нче урында тора. Составына казанлык, турбина, электр, химия, җылылык автоматикасы һәм үлчәүләр, техник хезмәтләндерү, төзәтү-төзелеш цехлары; химик-аналитик лабораториясе керә. 2013 елда 457 кеше эшләгән. Продукциясен кулланучылар – Уфа халкы һәм Уфа моторлар җитештерү берекмәсе. III-че класлы.
ТЭЦта җылылык энергиясе электр энергиясе белән бер вакытта эшләп чыгарыла (энергияне аерым җитештерү белән чагыштырганда җитештерү экономиясе 1,5—2 тапкыр арта).
(9676) Eijkman
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә галимнәр тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2023 P-L» саналган.
Гальегос-де-Арганьян
Гальегос-де-Арганьян — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пендер
Пендер — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Семейкино (Мари Иле)
Семейкино (Келесола, Семейкино) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (78,8%), руслар (21,2%).
Каялык (Кованҗылар)
Каялык (Kayalık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кованҗылар илчесенә караган бер авыл (köy).
Умайта (Амазонас)
Умайта  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амазонас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Юрей (Колорадо)
Юрей  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юрей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шербенешть (Сучава)
Шербенешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Вулька (Александровский повяты)
Вулька  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Букувець-Гурни
Букувець-Гурни — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайдакута
Вайдакута — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Качпомолъёль
Зур Качпомолъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Кожва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Марке (Тревизо)
Географиясе
Казе Марке Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17280) Shelly
(17280) Shelly — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 6 июнендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 LK28» саналган.
Болтон
Болтон (Bolton) — Англиянең Зур Манчистыр графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Беренче мәртәбә 1185 елда телгә алына.
Татлы (Агстафа)
Татлы  (Tatlı ) — Әзербайҗанның Агстафа районына караган авыл.
Аргос (Индиана)
Аргос  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беһрамлы (Доганйол)
Беһрамлы (Behramlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Доганйол илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Постбауэр-Хенг
Постбауэр-Хенг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йөрәк зәгыйфьлеге
Йөрәк зәгыйфьлеге (порок сердца) дип, йөрәк төзелешендә барлыкка килгән, аның функциясен боза һәм озак саклана торган патологик үзгәрешләрне әйтәләр. Йөрәк зәгыйфьлегенең тумыштан һәм яшәү барышында барлыкка килгән төрләре очрый, соңгылары табиблар тәҗрибәсендә күбрәк күзәтелә.
Әгәр ялкынсыну нәтиҗәсендә клапанда тоташтыргыч тукыма барлыкка килсә, клапан капкачлары деформация нәтиҗәсендә тулысынча ябыла алмыйлар һәм бу җиткелексезлеккә китерә. Клапан капкачлары бер-берсенә ябышса, бу клапан тишеменең тараюына, канның тулысынча клапан аша уза алмавына китерә һәм бу халәт стеноз (көпшәсыман әгъзаларның тулысынча яисә тышкы тишеме тараю) дип атала.
Митраль җиткелексезлек ул—митраль клапан сул карынчыкның кыскаруы (систоласы) вакытында сул йөрәгалды-карынчык (атриовентрикуляр) җиткелексезлеге тишемен тулысынча ябып бетерми һәм кан йөрәк карынчыгыннан йөрәгалдына кире агып чыга.
Митраль җиткелексезлек органик һәм функциональ рәвештә булырга мөмкин. Органик җиткелексезлек клапаннарга чит җисемнәр тәэсире аркасында барлыкка килә.
Йөрәгалды-карынчык тишеменең тараюы бик озак дәвам иткән ревматик эндокардит авыруыннан соң барлыкка килә. Йөрәк-кан тамырларында кан хәрәкәте (гемодинамика) митраль тишем 4-6 см2 дан 1,5 см2 га кадәр кимегәндә күзәтелә.
Аорта тамагы стенозы (аорта тишеменең тараюы) сул карынчык кыс­ карганнан соң канның аортага чыгуы тоткарлануына китерә. Аорта тамагы стенозының төп сәбәбе булып ревматик эндокардит, септик эндокардит, атеросклероз тора. Бу зәгыйфьлек аорта тамагы капкачларының бер- берсенә ябышуыннан йә аорта тишеменең җөйле тараюыннан гыйбарәт.
Өч капкачлы клапан җиткелексезлеге органик һәм чагыштырмача рәвештә була. Органик җиткелексезлек бик аз очрый һәм гадәттә башка төрле зәгыйфьлекләр белән бергә бара, аның сәбәпләре булып ревматик эндокардит йә сепсис авыруы тора, шулай ук җәрәхәт нәтиҗәсендә булырга мөмкин.
Чагыштырмача җиткелексезлек ешрак очрый. Ул уң як карынчык киңәйгәндә һәм йөрәгалды-карынчык тишеме сузылганда барлыкка килә.
Еш кына йөрәкнең митраль зәгыйфьлеге вакытында күзәтелә, чөнки бу вакытта кан әйләнешенең кече боҗрасында басым үсә һәм уң карынчыкка зур киеренкелек белән эшләргә туры килә, нәтиҗәдә ул киңәя.
Йөрәкнең катнаш (комбинированный) һәм берничә клапаннары зәгыйфь­ леге. Яшәү дәверендә барлыкка килгән ревматизм зәгыйфьлекләре берьюлы йөрәкнең берничә клапанын зарарлый һәм бер үк вакытта клапаннарның җиткелексезлеге һәм тишеме тараюы күзәтелә. Тәҗрибәдә бер үк вакытта берничә митраль, аорта, өч капкачлы клапаннарның зарарлануы билгеле.
Йөрәк зәгыйфьлегенең торышы һәм аны алдан әйтү күп факторларга бәйле булып тора. Клапаннар аппаратында зур үзгәрешләр барлыкка килмәсә, авыру озак вакыт эштә калырга мөмкин. Кагыйдә буларак, йөрәкнең аорта зәгыйфьлеге озак вакытка элекке хәленә кайтарыла, тик аның бозылып китүе авыруны бик тиз үлемгә китерә. Алдан әйтү буенча сул йөрәгалды- карынчык тишеме тараю авыр бара һәм һәрбер инфекция, агулану, физик, нерв киеренкелеге, хатын-кызларның авырга узуы һәм бала тудыруы авыруны йөрәк җиткелексезлегенә китерергә мөмкин.
Консерватив дәвалау йөрәк җиткелексезлеген дәвалагандагы кебек алып барыла. Моннан башка хәзерге вакытта хирургик операцияләр ясап авы­ руларны бу афәттән коткарып калалар.
Профилактикасы — беренче чиратта сепсис, ревматизм, сифилис кебек авырулардан саклану. Шулай ук йогышлы авыру чыганакларын вакытында дәвалау, организмны чыныктыру, физкультура белән шөгыльләнү файдалы.
(9677) Gowlandhopkins
(9677) Gowlandhopkins — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2532 P-L» саналган.
Умайта (Риу-Гранди-ду-Сул)
Умайта  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гальегос-де-Сольмирон
Гальегос-де-Сольмирон — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD192913
HD192913 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Заманов
Заманов — татар фамилиясе.
Оцу
Оцу — Япония дәүләтенең Сига префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оцу шәһәре 1898 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 329024 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 709 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 464.10 км² тәшкил итә.
Норрис-Каньйон (Калифорния)
Норрис-Каньйон  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).