cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шамил Нигъмәтуллин
Иҗаты
Рәссам 1978 елдан Заполярьега (Дудинка, Хатанга, Норильск), Себергә (Саяно-Шушенская ГЭСы, Саяногорск), Байкал күленә, Татарстанның нефть районнарына – Әлмәт һәм Лениногорскига, игенчелек һәм балыкчылык өлкәләренә – Лаеш һәм Буа шәһәрләренә күпсанлы иҗади сәфәрләр кыла.
Соңрак рәссам үзенең иҗади омтылышларын милли тарих үзәгенә, узган һәм хәзерге заманга юнәлтә, ул төрле темаларда чагылган: ташландык авылларның фаҗигаләре һәм ялгызлыгы, кешенең эчке дөньясының йолалары һәм каршылыклары, гаилә, әхлакый кыйммәтләр, бәйрәмнәр һәм тормыш-көнкүрешләрдә чагылдырыла торган гади кеше бәхете турында; рәссам көтү темасына, бетмәс-төкәнмәс югалтулар фаҗигасенә кагылган канкойгыч сугыш һәм халыкның җиңүе турында яза("Җиңү белән Кайтыгыз!", 1984).
Шамил Нигъмәтуллин нефтьчеләр, балыкчылар, аңа якын кешеләр портретларын, Татарстан пейзажларын язган. Монументаль язма - рәссамның иҗади эшчәнлегенең тагын бер ягы, табигатьнең бер өлешен кабатлау түгел, ә кичерү, фикерләү, гомумиләштерү процессы белән бәйле яңа кыйммәтне булдыруга юнәлтелгән. Шул рәвешле "Родники-источники" (1990) татар мәдәнияте һәм милли рухы турында матур панно булдыра.
Шатокуа (округ, Канзас)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1671 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Шатокуа (округ, Канзас)
(5744) Yorimasa
Тарихы
1990 елның 14 декабрендә A. Натори, Т. Урата тарафыннан Якиимо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 XP» саналган.
HD114875
HD114875 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ла-Секера-де-Аса
Ла-Секера-де-Аса — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мартен-дю-Клоше
Сен-Мартен-дю-Клоше — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Забжег
Забжег — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маринин (гмина Хинув)
Маринин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рицвилл (Вашингтон)
Рицвилл  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Санбери (Төньяк Каролина)
Санбери  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Рицвилл (Вашингтон)
Тарихы
Рицвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санбери (Төньяк Каролина)
Географиясе
Санбери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алту-Парнаиба
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бжозова-Гаць
Бжозова-Гаць — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12961) 4262 T-2
(12961) 4262 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4262 T-2» саналган.
Свишчава
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Грембоцин (Кече Польша воеводалыгы)
Грембоцин — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хетишбург
Хетишбург (Hetschburg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Силваш
Силваш — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Илиодор Износков
Илиодор Износков (Илиодор Александр улы Износков,, — , ) — тарихчы, математикачы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1883). Казан губернасы халык укуханәләре инспекторы (1871-1874), директоры (1874-1879), Казан реаль училищесы директоры (1889-1896), Изге Синод обер-прокуроры каршындагы махсус йөкләмәләр буенча түрә (1896-1907). Идел буе халыкларын христианлаштыру, Казан төбәге тарихы буенча фәнни хезмәтләр авторы.
Глинка (Столинский районы)
Глинка  (Глінка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Чикалун (Аляска)
Чикалун  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Глинка (Столинский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Чикалун (Аляска)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дуе Мори (Виченца)
Дуе Мори — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дуе Мори Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кече Яндуганово
Кече Яндуганово (Кайри Чиперуй, Малое Яндуганово) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
Айват (Туфанбейли)
Айват (Ayvat) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Туфанбейли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Треглону
Треглону — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
(12962) 4297 T-2
(12962) 4297 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4297 T-2» саналган.
(5745) 1991 AN
(5745) 1991 AN — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 9 гыйнварында Ц. Хиоки, С. Хаякава тарафыннан Окутама обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AN» саналган.
Лас-Кинтанильяс
Лас-Кинтанильяс — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Табако (Филипин)
Табако (Tabaco) — Филипиннең Албай прaвинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр Лусон утравында урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 2001 елдан башлап йөртә.
Салазан (Лебедь кушылдыгы)
Салазан — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Лебедь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Редукенень (коммуна)
Редукенень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Хәләф Ишморатов (1960)
Биографиясе
Хәләф Хәлфетдин улы Ишморатов 1960 елның 2 февралендә Башкорт АССР-ының Бөрҗән районы Яңа Усман авылында күп балалы гаиләдә туган.
1971-1976 елларда Ишембай шәһәре 2-се интернат-мәктәбендә (хәзерге Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башкорт гимназия-интернатында) урта белем ала.
1976-1981 елларда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтының авыл хужалыгын механизацияләү факультеты студенты, вузның җәмәгать эшләрендә актив катнаша.
1982-1985 елларда — Баймак районында «Җылаер» совхоз-техникумында укытучы булып эшли.
1985-1990 елларда - ВЛКСМ-ның Баймак райкомының икенче, соңрак беренче секретаре.
1990-1994 елларда — ВЛКСМ-ның Башкортстан өлкә комитетының бүлек мөдире, секретаре булып эшли. 1994 елдан хуҗалык эшендә.
1994-1995 елларда Башкортстан Республикасының мәдәният министры була.
2005 елдан — «Башкирская лесопромышленность компания» ААҖ-ның күзәтү советы рәисе, ары ЛХК «Башлеспром» ААҖ-ның директорлар Советы җитәкчесе.
Маринин (гмина Ясенець)
Маринин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шмаковски (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Шмаковское (Шмаковское) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Всеволод Изосимов
Всеволод Изосимов (Всеволод Владимир улы Изосимов,, — , ) — биолог, биология фәннәре докторы (1950), профессор (1931), КФУның гомуми биология кафедрасы мөдире (1931-1967). Баренц һәм Кара диңгезләре, Идел-Чулман бассейны елгалары, Байкал күле һидрологиясе, эволюцион морфология, паразитология турында фәнни хезмәтләр авторы.
Саут-Велдон (Төньяк Каролина)
Саут-Велдон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Велдон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алту-Пикири
Алту-Пикири — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Начна Һинд дине гыйбадәтханәләре
Начна Һинд дине гыйбадәтханәләре, шулай ук Начана гыйбадәтханәләре яки Начна-Кутхара Һинд дине гыйбадәтханәләре, Вһумара һәм Деогарһта белән беррәттән үзәк Һиндстанда иң борынгы сакланып калган таш гыйбадәтханәләрнең берсе. Аларның даталавы билгеле түгел, әмма аларның даталанган корылмалар белән чагыштыруы, кайбер Начна гыйбадәтханәләре төрлечә Гупта Империясе чорының датасы 5-нче яки 6-ынчы гасыры дип куела. Чатурмукха гыйбадәтханәсе 9-ынчы гасырга карый дип күрсәтелә. Бу гыйбадәтханәләр Һинд дине гыйбадәтханә архитектурасының Төньяк Һиндстан стилен күрсәтәләр.
Даирәдә күпчелек гыйбадәтханәләр хәрабәләрдә. Иң яхшы сакланып калган һәм өйрәнелгән һәйкәл булып Начнада Парвати гыйбадәтханәсе тора. Гыйбадәтханәнә күтәрелгән һәм кабарып торган плинтуста тора, аның планы квадрат, квадрат sanctum әйләнеп йөрү сукмагының перфорацияле таш тәрәзләре бар. Sanctum-га керү яннарында Ганга һәм Ямуна Алиһәләре. Парвати гыйбадәтханәсенең ишек юлы белән өске каты бар. Гыйбадәтханәдә дини мотивлар да, секуляр сәхнәләр дә бар, мәсьәлән гашыйк митхуна парлары. Гыйбадәтханәләр иң иртә мәгълүм таш фризлары өчен мәгълүм, аларда Һинд дине эпосы "Рамаяна"дан берничә сәхнә сөйләнә.
Панна Милли Урманы янында гыйбадәтханәләр хәзер дини сәфәр кылу урыны булып торалар, алар хәзер Чаумукхнатх дип аталалар.
Урнашуы
Урын тирән урман территориясе эчендә, Виндхья тауларында үтәргә авыр булган үзән керүендә урнашкан. Каннингхэм фикеренчә, бу гыйбадәтханәнең төбәктә Мөселман явы вакытында сакланып калуына кертем ясаган.
Тарихы
Урынның иртә тарихы мәгълүм түгел. Беренче басмасында Каннингхэм урынга юл хәрабәләр белән һәм өлешчә кирпечле һәйкәлләр белән тулы һәм бары тик ике таш рельефлар белән гыйбадәтханә генә яхшы сакланган дип искә ала. Аның буенча, төбәктәге кешеләр бу гыйбадәтханәләр турында белгәннәр, аларга зиярәт кылганнар һәм Наччна-Кутхара Бунделкханд төбәгенең борынгы башкаласы дип уйлаганнар. Башка табылмалар урын гасырлар буе һәм хәзергәчә кадәр әһәмияткә ия дини сәфәр кылучылар санын җәлеп итә дип раслый. Каннингхэмның зиярәт кылуыннан соң, Парвати гыйбадәтханәсенең өске түшәме җимерелгән булган һәм ул соңрак төзекләндерелгән булган. Башта бирегә якын урынга бернинди язмалар булмаган, әмма соңрак Ганҗның Начна урынында ике таш язма табылган булган. Болар безнең эраның 470-490-ынчы ел чоры белән даталана, ул Вьягһрадэвага карый, ул Вакатака патшасы Прихтвисенага тугърылыгын күрсәтә. Бер теория Вьягһрадэваны Уччхакальпа патшасын Вьягһрадэва белән тәңгәл китерә, әмма бу тәңгәл китерү бәхәсле. Шулай да, табышлар раслаганча Начна төбәге гео-сәяси әһәмиятле булган, һәм сәяси рәвештә төбәкне Аджанта Мәгарәләре төзелгән чак белән бәйли. Пиа Бранкаччио буенча, Аурангабад Буддачылык Мәгарәләрен һәм Начна Һинд дине гыйбадәтханәләрен төзегән сәнгать осталары шул ук мәктәптән булырга мөмкин иделәр, чөнки "Аурангабад күргәзмәсендә 3 мәгарәнең визуаль һәм дизайн элементлары сурәтләр һәм орнаменталь үрнәкләренең гаҗәпләндергеч охшашлыкларын күрсәткән. Ул раслаганча, 5-енче гасырда Начна, Аджанта һәм Аурангабад төбәкләрендә Буддачылык, Һинд дине һәм Җәйничелек сурәтләрен ясаган сәнгать осталарының кимендә кайберәүләре бер үк гильдия яки мәктәптән булырга мөмкин иделәр, гәрчә урыннар якынча 1000 км ара белән аерылган булсалар да.
Даталау
Начна урынында ике әһәмиятле урын, алар иртәрәк төзелгән Парвати гыйбадәтханәсе һәм мөгаен берничә гасыр соңрак төзелгән Чаумукхнатх Махадэва (Шива) Гыйбадәтханәсе. Чаумукханатха гыйбадәтханәсе соңрак гасырларда өстәүләр һәм төзекләндерү билгеләрен күрсәтә һәм бу хронологик яктан даталауны авыр итә. Төбәктә нигез калдыклары, сыннар һәм Мадхусудан Дхаки әйткәнчә хәзер "сакланып калмаган гыйбадәтханәләр"нең бизәлгән өлешләр формасында калдыклар табылган булган.
Радхкумуд Моокерҗи кебек күп галимнәр Парвати Начна гыйбадәтханәсен Гупта Империясе чорына карый дип күрсәтәләр, төгәлрәк итеп 5-енче гасырның икенче яртысына. Michael Meister, an art historian and professor specializing in Indian temple architecture, places it more specifically to 465 CE. George Michell, another professor specializing in Indian temple architecture, states that dating this temple is difficult and places it a few decades later in the 6th century.
Чаумукханатха гыйбадәтханәсе гадәттә 9-ынчы гасыр дип даталана, яки Парвати Алиһәсенә багышланган таш гыйбадәтханәдән соң кимендә берничә гасыр соңрак итеп. Мәсьәлән, Каннингхэмның 1885 елда Чаумукханатха гыйбадәтханәсенең баштагы фаразы безнең эраның 600-ынчы елдан 700-енче елга кадәр булган, бу Парвати гыйбадәтханәсенең безнең эраның 400 ел фаразыннан аерылып тора.
Гыйбадәтханәләр
Начнаның ике иң мәшһүр гыйбадәтханәсе бер-берсенә якын. Чаумукхнатх Гыйбадәтханәсе ('дүрт йөзле кеше' дип тәрҗемә ителә) Ходай Шивага багышланган һәм аның sanctum-ында дүрт йөзле линга. Ул "Парвати Гыйбадәтханәсе" алдында тора, әмма аның sanctum-ының сурәте юк.
Архитектурасы
Парвати Гыйбадәтханәсе планы камил диярлек, тышында 15 фут калын стеналы квадрат sanctum белән ике катлы бина булып тора, һәм эчтә ул 8 фут янлы квадрат булып тора ("гарбхагирья" куб булып тора). Гыйбадәтханә көнбатышка ачыла һәм җагати (платформасында) тора, ул җир өстеннән 4,5 фут биеклектә. Дини сәфәр кылучы sanctum-га баскыч кулланып килә һәм 12 квадрат фут булган мандапа аша. Sanctum түбәле прадакшина патха (әйләнеп узу юлы) белән әйләндереп алынган, ул тышта 33 фут һәм эчтә 26 фут.
Тышкы стеналарда перфорацияләнгән таш тәрәзәләр бар, алар табигый яктылыкны эчкә кертәләр. Өске кат чагыштырмача гади. Анда түбә яки манара юк, әмма корылма ул яссы түбә манарасы булуны күрсәтә. Бу төзелеш стиле берничә иртәрәк гыйбадәтханәдә күренә (мәсьәлән, Санчида, 45-енче гыйбадәтханәдә; Деогархта, Кураийя-Бир Гыйбадәтханәсендә, Айхоледа Лад Хан Гыйбадәтханәсендә).
Нанчана гыйбадәтханәсе борынгы Һиндстаннан сакланып калган прототип Һинд дине стилендә Нанчана гыйбадәтханәсе. Анда кубик sanctum бар, гыйбадәтханәнең тышында да, эчендә дә билгеле дәвамда илаһи риваятьләр һәм секуляр темаларның кисеп ясалган сурәтләр белән рухи риваятьләр сөйләнә.
Үтәли тишемнәр белән тәрәзә
Парвати гыйбадәтханәсенең ике иң борынгы тәрәзәсендә музыка уйнаучы ганалар, бию яки абстракт декор күрсәтелгән. Болар мөгаен 5-енче гасырның өченче чорына карый. Платформа стеналарынң 'таш кыя ландшафты'нда кечкенә хайван рельефлары (ял итүче газәлләр), боларның берничәсе генә сакланып калган.
Чаумукхнатх Гыйбадәтханәсе
Шулай ук Чатурмукх Махадэва гыйбадәтханәсе дип аталган Чаумукхнатх гыйбадәтханәсе гыйбадәтханә эчедә колоссаль линга өчен аталган, аның өслеге дүрт кардиналь юнәлештә дүрт йөз итеп кисеп ясалган. Ышану буенча биш йөз Шиваның биш аспектын чагылдыралар, атап әйткәндә, барлыкка китерү Вамадэва, тәэмин итү Татпуруша, җимерү Бхайрава, пространстводан тыш Исана һәм интроспекция Сайтаджота. Гыйбадәтханәнең стеналарында илаһи зиярәт кылучыларның сурәтләре бер һәм һәрбер почмакта Дикпалака сурәте бар. Ганалар кисеп ясалган сурәтләре белән биш кат бар һәм тәрәзәләрдә һәм ишекләрдә елга Алиһәләре.
Архитектурасы
Планы һәм үлчәмнәре буенча Парвати гыйбадәтханәсе чагыштырырлык булып Чаумукхнатх гыйбадәтханәсе тора. Гыйбадәтханәнең планы квадрат һәм дизайны Парвати гыйбадәтханәсенә охшаш, әмма стиле буенча бик аерылып тора. Бина концентрик квадратлар итеп, тыштан 16,75 фут һәм эчтән 11,75 фут. Аның Парвати гыйбадәтханәсенең ике кат структурасы юк, әмма символик рәвештә мимикалаучы Шива Кайлаш тавы урыныа шпиль ("шихара") башка формасын тәкъдим итә. Шихара күккә таба калкыганда бераз борылган, тулаем биеклеге 40 фут. Бу гыйбадәтханә шулай "җагати" платформасында тора, әмма Парвати гыйбадәтханәсеннән аерылмалы буларак аның төрле юнәлешләрдән керү өчен баскычлары бар.
Парвати гыйбадәтханәсе таң атуына таба, көнчыгышка таба ачыла. Гыйбадәтханәнең архитектур тарихи гади түгел һәм катлаулы. Биредә линга белән Шива гыйбадәтханәсе, әмма гыйбадәтханә 9-ынчы гасырда оригиналь 5-енче гасыр платформасында күбесенчә төзекләндерелгән булган һәм мөмкин кадәр күп өлешләрне янә кулланган, мәсьәлән, 5-енче гасыр ахыры гыйбадәтханәсенең тәрәзәләрен. Гыйбадәтханәнең тышкы стенасы берничә урынга бүленгән, аның архитектур бизәлешенә төрле дәрәҗәләргә кулланылган Пратихара стилендә фигуралар ("митхуна"лар), нишалар һәм декоратив панельләр (удгамалар) бар, алар гыйбадәтханәгә гадәти булмаган һәм кызык кыяфәт бирә. Visually and architecturally separated by a peripheral ledge of the outer wall sanctum, its tower was set up shortly afterwards.
Лингам
Кечкенә sanctum-ның (гарбхагриһа)ның интерьерында 4,67 фут биеклегендә Шива - лингам бар, аның дүрт йөзе (мукһалинга) һәм чәч стиле бик матур, шуларның өчесе тыныч медитацияләгән күзне, елмаючы позициясенә күрсәтәләр. Шиваның дүртенче йөзе энергик һәм гамәлдә итеп, ачык авызлы итеп, борын тишекләре күтәрелгән итеп һәм бераз чыгып торучы күзләр ярсулы Бхайрава формасы икәнен күрсәтә. Крамриш стелласы гыйбадәтханә эчендә стелланы 8-енче гасырныкы итеп күрсәтә. Мукхалинганың йөзләре Шива иконографиясенең Панчамукха аспектларын күрсәтә, биредә Татпуруша, Агһора (Бһайрава, Рудра), Вамадэва һәм Садйоджата дүрт кардиналь юнәлешкә карый, һәм аз гына чагылышлы Садйоджата аспектлары Шиваның метафизик Брахман икәнен күрсәтә.
Шпалералар: таш тәрәзә
Караңгы sanctum-га бераз яктылык кертүче өч Дҗали тәрәзәсе гыйбадәтханә манзалары арасында. Аның күп катламлы төзелеше һәм декоратив фигуралары Парвати Гыйбадәтханәсендә Җалилардан күпкә зәвыклырак һәм сәнгать ягыннан сөйләгәндә асаба бизәкләреннән күпкә матуррак. Чын тәрәзә панеле ике киштәдән тора, эчтә бай профильга охшаш агач моделе рәшәткәләр һәм тышта өч кечкенә аркада, алар дага-сыман арка итеп ясалганнар. Күп-почмаклы баганалар кубик нигездә торалар һәм аларның кабак-сыман түбәсе (амалака)сы бар һәм ахырында абак панеле белән блок-сыман беркетелмә бар. Барлык өч тәрәзәләрнең төбендә музыка уйнаучы һәм биюче Ганалар, һәм "вахана"ларына өстәп симметрик итеп урнашкан елга Алиһәләре Ганга һәм Ямуна, һәм елга монстры "Макара". Кыса корылмалары "шакха"лар бай итеп бизәлгән.
Әйләнә-тирә
Начнадан 15 км радиуста берничә кечерәк археологик урын бар: Пипарийя, Кһоһ, Бһумара, һәм башкалар. Болар шулай ук Гупта чорына карый, әмма әзрәк мәгълүм һәм өйрәнелгән. 1979 елда Бхумараның Шива гыйбадәтханәсе торгызылган булган; ул иң яхшы сакланганнарның берсе. Тигаваның Гупта Гыйбадәтханәсе көньяк-көнбатышка таба 80 км да урнашкан, башка Гупта гыйбадәтханәсе Санчида. Бхарут Буддачылык гыйбадәтханәләре 12 км көнчыгышта. Дашаватара Гыйбадәтханәсе Деогархта.
Әһәмияте
Гыйбадәтханәдә ташка нигезләнгән архитектура һәм сәнгать сакланып калган, ә кирпеч гыйбадәтханәләр юк. Таш рельефлары арасында иң иртә Рамаяна фризлары, мәсьәлән, ашарга сорый торган дәрвиш кыяфәтендә Сита алдында Равана шәйтаны пәйда булуы, чынлыкта ул яклаучы "Лакшмана Рекха"ны кисеп ул аны урлап алып китәргә теләгән. Начна яны урынында башка сурәтләнгән Рамаяна сәхнәләре эпосның иң күп тәэмин ителгән кыйссалары арасында, алар әһәмияте буенча Деогархта Вишну гыйбадәтханәсендәгенләр белән чагыштырырлык. Шулай да, бу иң борынгы мәгълүм Рамаяна сурәтләре түгел, ә Бхархут урынында табылганнары безнең эрага кадәр 2-енче гасырга карый, ә Санчи урынындагылар безнең эрага кадәр 1-енче гасырдан безнең эрага кадәр 1-енче гасырга кадәр вакыт белән даталана.
Ричланд (Вашингтон)
Ричланд  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ричланд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полата
Полата — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ильинка (Татарстан)
Ильинка — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Халык саны — 24 тирәсендә. Почта индексы — 423587.
Тарих
1922 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Бжозовець (Люблин воеводалыгы)
Бжозовець  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свярдлова (Мсциславский районы)
Свярдлова  (Свярдлова ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шеридан (округ, Канзас)
Шеридан — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хокси шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2321 км² тәшкил итә.
Заблоце (Силезия воеводалыгы)
Заблоце  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ут (Сылва кушылдыгы)
Ут — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сөлил елгасының сул ярыннан 187 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Грембошув (Кече Польша воеводалыгы)
Грембошув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заболотное (Уни районы)
Заболотное (Заболотное) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
HD11490
HD11490 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ер-Марета-Яха
Ер-Марета-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(5746) 1991 CK
(5746) 1991 CK — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 5 февралендә Х. Мори, М. Араи тарафыннан Йории обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CK» саналган.
Дуе Мори-Вила Газпари (Верона)
Дуе Мори-Вила Газпари — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Каяҗык (Араклы)
Каяҗык (Kayacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дуе Мори-Вила Газпари (Верона)
Географиясе
Дуе Мори-Вила Газпари Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Глинна (Иванавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(12963) 5485 T-2
(12963) 5485 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5485 T-2» саналган.
Хильберсдорф (Тюрингия)
Хильберсдорф (Hilbersdorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чикен (Аляска)
Чикен  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чикен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лас-Ормасас
Лас-Ормасас — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мартен-дю-Френ
Сен-Мартен-дю-Френ (Saint-Martin-du-Frêne) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Нантюа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,09 км².
Айватдеде (Ылгын)
Айватдеде (Ayvatdede) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Маринин (Гродзиский повяты)
Маринин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемь (шәһәр)
Кемь (Кемь, Kemi) — Россия Федерациясенең Карелия Җөмһүриятендә урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1785 елдан башлап йөртә.
Силвашу-де-Жос
Силвашу-де-Жос — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кемь (шәһәр)
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (88,7%), белоруслар (3,5%), кареллар (3,0%), украиннар (2,1%).
Силвашу-де-Жос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муса Җәлил һәйкәле (Ырынбур)
Муса Җәлилгә һәйкәл Ырынбур  шәһәрендә Постников урамында урнашкан. Һәйкәлне урнаштыруга Татарстан, Ырынбур өлкәсе казнасыннан, шулай ук шәхси затлардан җыелган акчалар тотылган.
Тарих
Муса Җәлилнең тууына 90 ел тулуга багышлап, 1996 елның 22 июнендә Ырынбур шәһәренең Постников урамында, «Тирәк» (Тополь) паркына каршы урнашкан «4 апрель» скверында ачылган. Һәйкәлнең авторы — Кадим Җәмитов (Казан).
Сыйфатлама
Скульптураның авырлыгы — 1,5 тонна. Ул Татарстанда коелган. Шагыйрь ташка утырган, пальтодан, муенына озын шарф ураган, башын бераз сулга борган итеп сурәтләнгән. Һәйкәл алдындагы гранит плитәдә русча язылган: "Поэту-герою Мусе Джалилю"
Ачылу
Һәйкәлне ачу тантанасында Җәлилнең сеңлесе Хәдичә Җәлилова катнаша.
Муса Җәлилнең балачагы һәм яшьлеге Ырынбур белән бәйле. Ул Ырынбур өлкәсе (хәзерге Шарлык районы) Мостафа авылында туган. Ырынбурда Хөсәения мәдрәсәсендә укыган. 1926-1927 елларда РКСМ Ырынбур өяз комитетында эшләгән. Элекке комсомол комитеты бинасы (хәзерге Ырынбур мәгариф хезмәткәрләрен яңадан әзерләү һәм белемен камилләштерү институты) диварына (Советская урамы, 2) истәлек тактаташ эленгән.
Урданета
Урданета (Urdaneta) — Филипиннең Пангасинан пpaвинcәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр Лусон утравында урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 1998 елдан башлап йөртә.
Алту-Риу-Доси
Алту-Риу-Доси — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Трегуре
Трегуре — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Редулешть (коммуна)
Редулешть — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Забоже (Мишковский повяты)
Забоже  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Розлин (Вашингтон)
Розлин  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Розлин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бжозови-Конт (Люблин воеводалыгы)
Бжозови-Конт  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5747) 1991 CO3
(5747) 1991 CO3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 10 февралендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CO3» саналган.
Саут-Гендерсон (Төньяк Каролина)
Саут-Гендерсон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Гендерсон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гривальд
Гривальд — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12964) 1071 T-3
(12964) 1071 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Святазерье
Святазерье (Святазер’е ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каяҗык (Һавза)
Каяҗык (Kayacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бирюля (Майма кушылдыгы)
Бирюля — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Майма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Яниково
Кече Яниково (Пӗчӗк Енккасси, Малое Яниково) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Фонтен-сюр-Ме
Фонтен-сюр-Ме — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Кече Яниково
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 127 кешенең яшәве мәгълүм.
Хатын-кыз
Хатын-кыз - ана җенесле кеше.
Ир-атлардан аермалы буларак, хатын-кызларның бала тудыра алу мөмкинлеге бар.
Этимология
Хатын-кыз термины балигъ булу яшенә җиткән һәм ир-атның хатыны һәм балаларына ана була алырлык ана зат кешене билгеләү өчен барлыкка килгән дип уйланыла.
Анатомиясе
Бөтен җенси үрчү юлы белән үрчегән башка хайваннарының кебек үк, ана зат төркеменә керүче кешеләрнең анатомик төзелешендә үзенчәлекләре бар.
Җәмгыятьтәге урыны
Традицион җәмгыятьләрдә хатын-кызның төп роле — ир-кешенең хатыны булу, бала табу һәм үстерү дип билгеләнә. Никахка кермичә җенси якынлык кылганнары, лесбиан җенси мөнәсәбәтләренә кергәннәре яки һөнәре буларак фахишәлек хезмәт күрсәтүне сайлаганнары тәнкыйтьләнә.
Хатын-кыз хокуклары өчен халыкара көрәшне искә алу өчен Халыкара хатын-кызлар көне билгеләнә. XIX гасырда җенси тигезсезлеккә каршы АКШ хатын кызлары башлаган бу көрәшне бүгенге көндә феминизм тарафдарлары, БМО'ның UN WOMEN һәм башка табышсыз оешмалары дәвам итә.
Айватлар (Кула )
Айватлар (Ayvatlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кула илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Глинная
Глинная (Глінная ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Табигать
Табигать (طبيعة) — киң мәгънәдә матди дөньяны, физик дөньяны аңлатучы төшенчә. Ул үз эченә субатомик дәрәҗәдәге кечкенәләрдән алып космик җисемнәр зурлыгындагы объектларны кертә. Табигать фән тарафыннан төп эзләнү объекты буларак каралып үтә.
Тере булмаган табигать
Матдә һәм кырлар тере булмаган материяне тәшкил итә. Галәмдәге матдә төрле дәрәҗәдәге системалар буларак оешкан: элементар кисәкчәләр, атомнар, молекулалар, макроҗисемнәр, күк җисемнәре, йолдызлар, галактикалар. Матдә берничә агрегат хәлендә була ала: газ, сыекча, каты халәт һәм плазма.
Тере булган табигать
Тере табигать — организмнар җыелмасы. Тере табигать гадәттә сигез патшалыкка бүленә: вируслар, протистлар, архейлар, хромистлар, бактерияләр, гөмбәләр, үсемлекләр һәм хайваннар.
Тере табигать биосфераны тәшкил итүче экосистемалар буларак оеша.
Бөре тракты
Бөре тракты (Бирский тракт, Бөрө тракты, Пӱрӧ тракт) — тарихи коры җир юлы, Себер трактының Бөре һәм Уфа ягына тармагы.
география
XIX гасырның азагында, тимер юлы төзелеше сәбәпле, үз әһәмиятлелеген югалткан.
Калиновка (Түбән Кама районы)
Калиновка — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы поселок.
Почта индексы — 423587.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Полина (Ревуца)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Хильдбургхаузен
Хильдбургхаузен (Hildburghausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уяс
Уяс — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ирән елгасының сул ярыннан 182 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дуе Понти (Җенова)
Дуе Понти — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дуе Понти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лерма (Испания)
Лерма — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Биосфера
Биосфера турында тулы тәгълиматны рус биогеохимигы һәм фәлсәфәчесе Владимир Иванович Вернадский төзи.
אקולוגיה
Алту-Риу-Нову
Алту-Риу-Нову — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Маринино (Польша)
Маринино  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Карлос (Негрос-Оксиденталь)
Сан-Карлос (San Carlos) — Филипиннең Негрос-Оксиденталь прaʙинсәсендә урнашкан шәһәр.
Рой (Вашингтон)
Рой  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Рой шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шерман (округ, Канзас)
Шерман — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гудленд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2735 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Шерман (округ, Канзас)
Гравитацион дулкын
Гравитацион дулкын — күпчелек тартым теорияләрендә гравитацион тәэсир итешүдә катнашучы, алмаш тизләнешле хәрәкәт итүче җисемнәр тарафыннан булдырыла торган гравитация дулкыны. Бу дулкын гравитация чыганагыннан өзелеп китә, фәзада ирек итеп тарала һәм тышкы фәзада гравитацион кырны үзгәртә (фәза-вакыт шадраланып китә).
Гравитацион көчләрнең зәгыйфь булуы сәбәпле бу дулкыннар бик кечкенә һәм бик кыен теркәлеп була.
Гравитацион дулкыннар Гомуми чагыштырмалылык теориясендә һәм бүтән гравитация теорияләрендә фараз ителәләр.
2016 елның 11 февралендә гравитацион дулкыннарның LIGO гравитацион детекторында теркәлүе рәсми рәвештә белдерелә.
Гомуми чагыштырмалылык теориясендә гравитацион дулкыннар Эйнштейн дулкынча тигезләмәсе белән тасвирланалар һәм яктылык тизлеге белән хәрәкәт итүче фәза-вакытның метрика үзгәрүе була. Бу өстәмә тәэсирләнү ике ирек төшүче җисем арасында ераклыкны үзгәртергә тиеш. Шушы аралыкның чагыштырмача үзгәрүе - гравитацион дулкынның амплитудасы h була.
Компактлы куш системалар, үтә яңа йолдызлар шартлавы, нейтрон йолдызлар кушылуы, кара тишекләр тарафыннан йолдызлар алу нәтиҗәсендә гравитацион дулкынның амплитудасы бик кечкенә була (h=10−18—10−23).
Гомуми чагыштырмалылык теориясе буенча зәгыйфь (сызыкча) гравитацион дулкын энергия һәм импульс тарата, яктылык тизлеге белән хәрәкәт итә, аркылы квадруполь дулкын була, ике полярлашу юнәлешенә ия: бер-берсенә  45° почмагында урнашкан бәйсез компонентлары белән тасвирлана.
Гомуми чагыштырмалылык теориясендә гравитацион дулкын тик яктылык тизлеге белән тарала ала, бүтән гравитация теорияләрендә таралу тизлеге теләгән кыйммәтләргә тигез булырга мөмкин.
Мәсәлән, Кояш системасы өчен Кояш һәм Юпитер ассистемасы иң зур гравитацион нурланышны булдыра, аның егәрлеге 5 киловатка тигез, Кояш системасы бу энергияне нурландырып югалта, ләкин ул кинетик энергиясенә караганда бик кечкенә була.
Гравитацион дулкыннарның иң көчле чыганаклары:
Нурландыру
Алмаш тизләнеш белән хәрәкәт итүче теләгән матдә гравитацион дулкынны нурландыра. Теркәлерлек амплитуда булсын өчен нурландыру чыганагының шактый зур массасы яки/һәм гаять зур тизләнеше булырга тиеш. Гравитацион дулкынның амплитудасы туры пропорциональ була (а-тизләнеш).
Әгәр бер объект тизләнеш белән хәрәкәт итсә, димәк аңа көч тәэсир итә, ә Ньютонның 3-нче кануны буенча:
m
1
a
1 = −
2
Шуңа күрә Гомуми чагыштырмалылык теориясендә гравитацион нурланыш һәрвакыт квадруполь нурланыш үзлегенә ия.
Релятивистик булмаган (кечкенә тизлекле) тараткыч өчен нурланышның интенсивлыгы  кечкенә параметрына туры пропорциональ.
r
— тараткычның (чыганакның) зурлыгы,
T
— тараткычның хәрәкәт периоды,
c
— яктылык тизлеге
Гравитацион дулкын - Эйнштейн тигезләмәсенең нәтиҗәсе
Гомуми чагыштырмалылык теориясендә Эйнштейн тигезләмәсе фундаменталь канун булып тора. Фәза-вакытның кәкрелеге метрик тензор g_{\mu\nu} белән тасвирлана, Эйнштейн тигезләмәсе геометриягә бәйле Эйнштейн тензорын Энергия-импульсның тензоры T_{\mu\nu} белән бәйли:
Алдарак G_N = 1 = c сайлыйк.
Яссы фәза-вакытның метрикасы сферик координатларда:
Билгеләмә кертелә:
Чиньяк (Аляска)
Чиньяк  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Гравитацион дулкын
Гравитацион дулкын - Эйнштейн тигезләмәсенең нәтиҗәсе
Без һәрвакыт махсус калибрлау шартларына туры килүче координатларны сайлый алабыз (координатлар өчен шартлар):
Чиньяк (Аляска)
Географиясе
Чиньяк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гравитацион дулкын
Гравитацион дулкын - Эйнштейн тигезләмәсенең нәтиҗәсе
Шуннан сызыкча Эйнштейн тигезләмәсе болай язылып була:
Чиньяк (Аляска)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гравитацион дулкын
Гравитацион дулкын - Эйнштейн тигезләмәсенең нәтиҗәсе
биредә - Д Аламбер операторы
Эйнштейн тигезләмәсенең чишелеше
Бу тигезләмә һәркайда эшли, хәттә кара тишек янында, ләкин аналитик чишелешен табырга бик кыен. Еш кына фәза чама белән яссы була дип фараз ителә, шушы очракта Эйнштейн тигезләмәче болай күренә:
Чыганаксыз чишелеше
Әгәр гравитацион кыр чыганактан ерак аралыкта тикшерелсә, тигезләмәнең уң ягын исәпкә алынмый:
Бу тигезләмәнең чишелеше билгеле: нурланган өлеш  туры пропорциональ, биредә A \, ниндидер функция.
Эйнштейн дулкынча тигезләмәсенең чишелеше сферик координатларда:
Шунда гравитацион дулкынның ике полярлашуы күренә.
Чыганак белән чишелеше
Гомуми очракта:
Ер-Яха (елга)
Ер-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыданс култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Гравитацион дулкын
Чыганак белән чишелеше
чишелеш Грин функциясе ярдәмендә табыла