cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
АКШ гимны
Инглизчә тулы тексты
2. On the shore dimly seen through the mists of the deep, Where the foe’s haughty host in dread silence reposes, What is that which the breeze, o’er the towering steep, As it fitfully blows, half conceals, half discloses? Now it catches the gleam of the morning’s first beam, In full glory reflected now shines in the stream: ’Tis the star-spangled banner, O! long may it wave O’er the land of the free and the home of the brave. 3. And where is that band who so vauntingly swore That the havoc of war and the battle’s confusion, A home and a country, should leave us no more? Their blood has washed out their foul footsteps’ pollution. No refuge could save the hireling and slave From the terror of flight, or the gloom of the grave: And the star-spangled banner in triumph doth wave, O’er the land of the free and the home of the brave.
4. O! thus be it ever, when freemen shall stand Between their loved home and the war’s desolation. Blest with vict’ry and peace, may the Heav’n rescued land Praise the Power that hath made and preserved us a nation! Then conquer we must, when our cause it is just, And this be our motto: „In God is our trust;“ And the star-spangled banner in triumph shall wave O’er the land of the free and the home of the brave!
Татар теленә тәрҗемәсе
Әйт әле, күрәмсең алсу таң атканда, — Без аны данладык кич кояш батканда? Зәңгәр күк, йолдызлар – ак-кызыл иңендә, — Җилфердиме ул байрак кирмәннең түрендә? Бомбалар шартлады, ракеталар янды, Ә байрак төн буе безнең сафта калды. Әйт әле, балкыймы ул байрак бүген дә — Кыюлар җирендә, азатлар илендә?
Кайда соң киберле ант эчкән өерләр? — Юкка чыкты алар, тар-мар ителделәр, Канлы эзләрен дә каплый кара туфрак... Ил-Ватан ул безгә гомерлеккә уртак! Урын юк сыенырга ялчыга һәм колга — Куркып качса качсын кабер шомлыгына. Йолдызлы байрак ул — дан-шөһрәт иңендә, Кыюлар җирендә, азатлар илендә!
Азатлар барында мәңге шулай булсын. Сөекле йортыбыз сугыштан арынсын: Мәдхия — юнәлтеп җиңүле солыхка, Милләт итеп безне, ярлыкаучы Хакка. Уңышка омтылыш, гамәлдә ышаныч, Безнең шигаребез: “Аллада — таяныч”. Буй-буй байрак балкыр — дан-шөһрәт иңендә, Кыюлар җирендә, азатлар илендә!
Глазунов (Уй кушылдыгы)
Глазунов – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Курган өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уй елгасының уң ярыннан 381 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
АКШ гимны
Татар теленә тәрҗемәсе
YOLDIZLI BUY-BUY BAYRAQ Äyt äle, kürämseñ alsu tañ atqanda, – Bez anı danladıq kiç qoyaş batqanda? Zäñgär kük, yoldızlar – aq-qızıl iñendä, – Cilferdime ul bayraq kirmänneñ türendä? Bombalar şartladı, raketalar yandı, – Ä bayraq tön buyı bezneñ safta qaldı. Äyt äle, balqıymı ul bayraq bügen dä – Qıyular cirendä, azatlar ilendä?
Täkäbberlär, posıp quyı tomannarğa, Döm qarañğılıqta yatqan tekä yarda — Qapıl cil bayraqtan qurqunı basarmı, Ällä ber yäşerep, yañadan açarmı? Ğorur balqıy anda, şäfäq nurlarında, Suräte çağıla ağımsu-alqında, — Yoldızlı bayraq ul, cilferdäsen kön dä Qıyular cirendä, azatlar ilendä.
Глазунов (Уй кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
АКШ гимны
Татар теленә тәрҗемәсе
Qayda soñ kiberle ant eçkän öyerlär? — Yuqqa çıqtı alar, tar-mar iteldelär, Qanlı ezlären dä qaplıy qara tufraq... İl-Watan ul bezgä ğömerlekkä urtaq! Urın yuq sıyınırğa yalçığa häm qolğa — Qurqıp qaçsa qaçsın qäber şomlığına. Yoldızlı bayraq ul — dan-şöhrät iñendä, Qıyular cirendä, azatlar ilendä!
Azatlar barında mäñge şulay bulsın. Söyekle yortıbız suğıştan arınsın: Mädxiä — yünältep ciñüle solıxqa, Millät itep bezne, yarlıqawçı Xaqqa. Uñışqa omtılış, ğämäldä ışanıç, Bezneñ şiğärebez: “Allada — tayanıç”. Buy-buy bayraq balqır — dan-şöhrät iñendä, Qıyular cirendä, azatlar ilendä!
Моны да карагыз
АКШ турында Википедия мәкаләсе
IC 558
IC 558 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Бенишор
Бенишор — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ставек (Минский повяты)
Ставек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Сель-Дюнуаз
Ла-Сель-Дюнуаз — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Помяри (Люблин воеводалыгы)
Помяри  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Джексон (округ, Теннесси)
Джексон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гейнсборо шәһәре.
Помяри (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джексон (округ, Теннесси)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1801 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 11 566 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 829 / 798 км² тәшкил итә.
Осла
Осла — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Макавао (Гавай)
Макавао  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Макавао халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Татар Әмзәсе
Иске Татар Әмзәсе – Татарстан Республикасының Норлат районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы – авыл (федераль классификатор буенча).
Вакыт зонасы – MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3. Почта индексы – 423027.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Фалка
Фалка — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7902) Hanff
(7902) Hanff — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 18 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HT17» саналган.
Каленско
Каленско — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ейме
Ейме — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Лембрук
Лембрук — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нантис (Сан-Паулу)
Нантис  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кипрда ислам
Кипрда ислам (Ισλάμ στην Κύπρο) — Кипр Республикасы территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Кипр халкының (1 198 мең кеше) 28,20 % ы (350 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020).
Тарих
1570 елдан 1878 елга кадәр Кипр җирләре Госманлы империясе кул астында була. 1878 елдан Кипр — Бөекбритания протектораты. Ислам Кипрда 1570-елларда Госманлы империясе хакимлеге чорында ныгып урнашкан. Аңа кадәр утрауда мөселманнардан вакыт-вакыт утрауның яр буе җирләрен талаучы гарәпләр генә булган. 1570 елда төрекләр беренче тапкыр утрауны оккупацияләгән һәм Лала Мостафа-паша Кипрның беренче төрек губернаторы булган. Утрау халкының зур өлешен тәшкил иткән католиклар, шулай ук грек православие дине тарафдарлары ташламалы салымга ия булу өчен ислам динен кабул иткән.
Католик чиркәвенең Кипрга Көнбатыш Европа һөҗүмен оештыруыннан курыккан төрекләр Кипр православие чиркәвенә күпмедер ирек бирә. Төрекләр ярдәмендә Кипр архиепискобы дини генә түгел, ә милләт лидерына да әйләнә.
XVII гасырдан башлап, утрауның төрек халкы саны тиз арада үсә. 1878 елда утрау өстеннән контроль Бөекбританиягә тапшырылганда, шулай ук 1920-елларда төрекләр күпләп Төркиягә киткән. 1970 елга этник төрекләр утрау халкының 18 % ын, ә этник греклар калган өлешен тәшкил иткән. Бу ике төркем арасында аерма диндә һәм телдә була. 1960 елның 16 августында Кипр Бөекбританиядән бәйсезлек ала.
1974 елда утрау ике дәүләткә (Кипр Республикасы, Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте) бүленә.
Мөселманнар
1974 елга кадәр Кипр мөселман җәмгыяте утрау халкының 18 % ын тәшкил иткән һәм утрауның бөтен территориясендә яшәгән. 264 172 мөселман утрауның төньягында урнашкан Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүриятендә яши. Кипр мөселманнары — сөнниләр. Мөселманнар арасында, шулай ук әхмәдияләр бар. Кипр халкы төрекләргә һәм грекларга бүленү сәбәпле, Кипр Республикасы кул астындагы җирләрдә яшәүче мөселманнарның күпчелеген бу районда тарихи яшәгән төрекләр түгел, ә гарәп мөһаҗирләре һәм чыгышы белән төрек булмаган башка качаклар тәшкил итә.
1974 елдан соң (en:Turkish invasion of Cyprus) утрауның төньягында мөселман халкы Төркиядән күчеп килгән сөнни мөселманнар исәбенә арта. Бу күченүчеләрнең статусына халыкара хокук нигезендә һәм, аерым алганда, башка дәүләтләрнең демографик составына үзгәрешләр кертергә омтылучы дәүләтләргә халыкны чикара күчерүне тыю турындагы Женева конвенциясе нигезендә дәгъва белдерелә.
Утрауда мөселманнар өчен изге һәм истәлекле урыннар бар, шул исәптән:
Хала Солтан Ханәге
Хала Солтан Ханәге (Өмме Хәрам мәчете, тәкия) — Кипрның төп мөселман объекты һәм ислам диненең иң әһәмиятле урыннарының берсе. Мәчетнең госманлы архитектурасы стилендәге хәзерге күренешен булдыру 1817 елда төгәлләнгән. Госманлы империясе кораблары Ларнака янында тәкияне туптан атып сәламләгән. Тәкияне су белән тәэмин итү системасы Төркия солтаны (1876—1909) Габделхәмит II күрсәтмәсе белән булдырылган. Манарасы 1959 елда ремонтланган. 1974 елда утрау ике дәүләткә (Кипр Республикасы, Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүрияте) бүленгәч, мәчет ябылган. 2019 елдан гамәлдә. 2004 елда ярдәмче биналар ремонтланган.
Рокестерон
Рокестерон (Roquestéron) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,47 км².
IC 559
IC 559 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Кече Нава
Кече Нава — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Нава елгасының уң ярына тамагыннан 14 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Ставинога
Ставинога — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галы (Буда-Кашалёвский районы)
Галы  (Галы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шыгай (Идәш кушылдыгы)
Шыгай — Идәш елгасы (Агыйдел бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Бүздәк районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Ла-Банья
Ла-Банья — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красноглинный (Североуральск шәһәр округы)
Красноглинный (Красноглинный) — Свердловск өлкәсенең Североуральск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Саут-Пасадена (Калифорния)
Саут-Пасадена  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саут-Пасадена шәһәре  елда нигезләнгән.
Атлы (Олур)
Атлы (Atlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Демзин
Демзин (Demsin) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каве (Анкона)
Каве — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Алан Һигер
Алан Һигер (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2000).
Гаррисон (шәһәр, Висконсин)
Гаррисон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызларкале (Һорасан)
Кызларкале (Kızlarkale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15320) 1993 OQ8
(15320) 1993 OQ8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 20 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 OQ8» саналган.
Камазин Кука
Камазин Кука — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кука елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Һидеки Ширакава
Һидеки Ширакава (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2000).
Стависка (Мазовия воеводалыгы)
Стависка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поникви
Поникви — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нануки
Нануки — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бения (Караш-Северин)
Бения — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гамза
Гамза (Гамза ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ла-Сель-су-Гузон
Ла-Сель-су-Гузон — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
IC 560
IC 560 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Рокестерон-Грас
Рокестерон-Грас (Roquestéron-Grasse) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23,98 км².
Вержине Свазлян
Свазлян Вержине Гарниковна (әрм. Վերժինե Գառնիկի Սվազլյան, (1 март 1934, Александрия) — совет һәм әрмән хатын-кыз-галиме, этнограф, фольклорчы-әрмән фәне белгече һәм тарихсы-геноцид белгече . Әрмәнстан Республикасы Милли елда СССР фәннәр академиясенең археология һәм этнография институтының төп гыйльми хезмәткәре, филология фәннәре докторы, Әрмәнстан Республикасы Милли фәннәр академиясе профессоры. Әрмәнстан Республикасының атказанган фән эшмәкәре (2016) . Әрмән халык иҗаты әсәрләрен җыю һәм өйрәнүче һәм әрмәннәрнең мәдәнияттә геноцидын тикшерүче буларак билгеле.
Биографиясе
Вержине Гарниковна Свазлян 1934 елның 1 мартында Александрияла (Мисыр) Госман империясеннән качып килгән язучы һәм җәмәгать эшмәкәре Гарник Свазлян гаиләсендә туган. Погосян исемендәге мәктәптә укый, анда башлангыч белем ала, һәм француз телен тирәнтен күнегү буенча хатын-кызлар мәктәбендә укый. 1947 елда әти-әнисе белән Әрмән ССР-ына кайтарыла, 1954 елда Х.А.Абовян исемендәге Әрмән дәүләт педагогия институтын, әрмән теле һәм әдәбияты кафедрасын тәмамлый.
1958 елда Свазлян Әрмән ССР ы Фәннәр академиясе каршындагы М. Абегян исемендәге әдәбият институтында эшли, аның гыйльми җитәкчесе К.А.Мелик-Оганджанян була. 1961 елдан Әрмән ССР ы СССР Фәннәр академиясенең археология һәм этнография институты хезмәткәре була, 1996—2004 елларда — Әрмән геноциды музей-институтының гыйльми советына керә. Филология фәннәре кандидаты (1965, көнбатыш әрмән фольклорын җыючы Саркис Айкуни тормошо һәм эшмәкәрлеге турында темасына диссертация), филология фәннәре докторы (1995, «Устные предания армян Киликии»). 1996 елдан Әрмән Республикасы Фәннәр академиясе Археология һәм этнография институтының профессиональ советына керә.
Чит илләрдә һәм Әрмәнстанда басылып чыккан 500-дән артык фәнни хезмәт авторы булып тора. 2011 елда аның «Геноцид армян: свидетельства очевидцев, переживших геноцид» китабы басылып чыга, ул алты телгә тәрҗемә (шул исәптән 2013 елда төрек телене) ителә.
Фәнни эшмәкәрлеге
Свазлян фольклор өлкәсендә 60 елдан артык хезмәте аркасында танылу ала: ул авыллар буйлап сәяхәт итеп һәм үз вакытында геноцидтан тарихи илен ташлап качып киткәннәрнең хикәяләрен өйрәнеп, Көнбатыш Әрмәнстан, Киликия һәм Анатолиядән әрмәннәрнең халык авыз-тел иҗатын яза һәм торгыза. Шулай ук 1915 елда Россия империясына качкан Көнбатыш Әрмәнстанда туган кешеләрнең сөйләгән һәм иҗат иткән әрмән халык әкиятләрен җыя. Берничә тапкыр җөмһүрият һәм халыкара конференцияләрдә катнаша, филология, этнография, геноцид һәм әрмән мәсьәләре темасына әрмән диаспорасы турында докладлар белән чыгыш ясый.
Кайбер гыйльми әшләре
== Наградалары ==
Азарий Иванов
Азари Иванов (Азарий Иван улы Иванов,, — , ) — СССР музыка эшлеклесе, көйязар, нашир, педагог, СССР дәүәт музыка нәшриятенең Ленинград бүлеге баш мөхәррире (1945-1953).
(7903) Albinoni
(7903) Albinoni — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 20 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HV24» саналган.
HD159150
HD159150 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ословице
Ословице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Урлум
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (74%).
Лемпно
Лемпно — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каве (Мачерата)
Каве — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шәрәфетдин Хәмитов
Тормышы юлы
XX гасыр башында Шәрәфи-бай Борайда мәчетләр, кибетләр салган. Соңгы елларга кадәр Шәрәфи байның өендә Борай районының музыка мәктәбе урнашкан иде. Хәзер дә борайлылар кайчандыр монда яшәгән һәм биредәге халыкның тормышын үзгәрткән Шәрәфи турында онытмыйлар.
1918 елның мартында Борай волостен крестьяннар кораллы восстаниесе чолгап ала. Аларны Дүртөйледән Сәхипзадә Мәкъсүтов ћәм Борайдан Шәрәфетдин Хәмитов җитәкли. Бу икәү Борай волосте халкын большевикларга каршы көрәшкә чакыра. Март урталарында баш күтәрүчеләр ил үзәгенә җибәрергә әзерләнгән ярты миллион пот икмәкне кулга төшерә. 27 мартка каршы төндә Уфадан килгән Кызыл Армия отряды Борайны чолгап ала һәм Совет властен торгыза. Шәрәфетдин Хәмитов гаиләсе белән башта Себергә, аннары Кытайга эмиграциягә китәргә мәҗбүр була.
Гаиләсе
Хатыны Әсма Әмирхан кызы (1893нче елгы).
Уллары: 1910 елгы Мөхәммәтдин. 1917 елгы улы Габдрахман Сакмари 60нчы елларда Америкага күчеп, анда механик булып хезмәт итә, Наил һәм Наилә исемле балалар үстергән. 1922 елгы энесе Насретдин Шәрәфи улын 1945 елны советлар СССР террриториясенә алып китәләр, ул анда эзсез югала.
Сеңелләре Сатика Бичури (1925 елгы) Истанбулда яши. Сатиканың улы Фәрит Бичури – Төркиядә, кызы Фәридә Хәмит Финляндиядә тора.
«Шәрәфи-бай мәчете»
1914 елда шәрәфи-бай Борайда мәчет төзелешен башлый, ләкин сугыш башлану төзелешне туктата. Төзелеп бетмәгән мәчет бинасы бик зур булган — буе 20 һәм иңе 10 метр. Биек стеналары да кирпечтән 70 сантиметр калынлыкта эшләнгән һәм төрлечә бизәлгән булган. Биеклеге ике, киңлеге бер метрлы тәрәзәләре дә бик зәвыклы. 1932 елга кадәр мәчеткә беркем дә кул тидерми, Ислам динендә тәрбияләнгән кешеләр аның түбәсен ябып хуҗалык эшләренә кулланырга базмый. Шулай да сугыш алдыннан аны башта амбар, аннан китапханә һәм клуб ясыйлар.
2014 елда мәчет белән янәшә аракы кибете ачылуга каршы урам җыены узды.
Карл Бәри Шарплесс
Карл Бәри Шарплесс (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2001).
Ейроль
Ейроль — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Ларача
Ларача — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калень (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Калень  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виктор Иванов (1903)
Виктор Иванов (Виктор Александр улы Иванов,, — , ) — фирка-дәүләт эшлеклесе, ВКП(б)ның Чечен-Ингуш ӨКнең 1 нче сәркатибе (1940-1944), СССР нифет сәнәгате эшчеләре берлегенең ҮК рәисе (1956-1957), СССР нифет һәм химия сәнәгатьләре эшчеләр һөнәри берлегенең ҮК рәисе (1957-1959), Бөтенсоюз уйлап табучылар һәм рационализаторлар җәмгыятенең үзәк шурасы рәисе (1959-1968).
Ставишин (Мазовия воеводалыгы)
Ставишин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фалкеу
Фалкеу — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деренбург
Деренбург (Derenburg) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кандемирлер (Эшме)
Кандемирлер (Kandemirler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Эшме илчесенә караган бер авыл (köy).
Макага (Гавай)
Макага  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Макага халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Себастопол
Себастопол — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шилтарлык
Шилтарлык — Миякә елгасы (Дим бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Миякә районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рөҗи Нойори
Рөҗи Нойори (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2001).
Понятова (Люблин воеводалыгы)
Понятова  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Иванов (1832)
Николай Иванов (Николай Алексей улы Иванов,, — , ) — Казанның 1 нче гилдия сәүдәгәре, тиҗарәт киңәшчесе, РИнең Ханькоу шәһәрендәге вице-консулы.
Бения (Сучава)
Бения — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Джефферсон (округ, Теннесси)
Джефферсон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Дэндридж шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1792 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 53 535 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 813 / 710 км² тәшкил итә.
Гаррисон (Вопака, Висконсин)
Гаррисон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ганчаровка (Рэчыцкий районы)
Ганчаровка  (Ганчароўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нарандиба
Нарандиба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Карамзинка
Карамзинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Гуща елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тамыр (балалар студиясе)
"Тамыр" балалар студиясе — "Башкортстан дәүләт телерадиокомпаниясе"нең махсус студиясе.
Ул 1992 елның 2 мартында "Бишек" тапшыруы белән ачыла.
Әлеге вакытта телевидениедә 14, радиода 17 тапшыруы бар.
Аның тапшырулары Бөтенрусия һәм халыкара фестивальләрдә катнашып бик күп тапкыр лауреат булдылар. "Коралай" фильм-әкияте (авторы Г. Колсарина, режиссёры Р. Фәтхиев) "ТЭФИ 2005" төбәк-ара югары телевизион премиясенә лаек булды. "Камыр батыр" әкияте (сценариен Г. Колсарина язган, режиссеры А. Албаева) "Включайся" халыкара балалар телевидениесе фестиваленең "Нәфис фильм" номинациясендә җиңү яулаган. Аннары бик күп фестивальләрдә лауреат булды.
Яшь буынга милли гореф-гадәтләрне, туган телгә таянган тәрбияви эшләрне җиткерүне студия бик оешкан төстә алып бара.
Кече Невлачкинская
Кече Невлачкинская — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Невлачкинская елгасының уң ярына тамагыннан 7 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кырдаук
Кырдаук, түбән агымында Гусар – Уй елгасы кушылдыгы. Чиләбе өлкәсенең Уй районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уй елгасының сул ярыннан 338 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км. Елга буенда Мәһәди авылы урнашкан.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кызларсекиси (Козан)
Кызларсекиси (Kızlarsekisi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рокфор-ле-Пен
Рокфор-ле-Пен (Roquefort-les-Pins) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,53 км².
Ла-Сер-Бюсьер-Вьей
Ла-Сер-Бюсьер-Вьей — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Ленгайни
Ленгайни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15321) Доннадин
(15321) Доннадин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 13 августында Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 PE8» саналган.
IC 561
IC 561 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
HD159202
HD159202 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Курт Вүтрих
Курт Вүтрих (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2002).
HD159202
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Игорь Адо
Игорь Адо  (Игорь Сергей улы Адо,, — , ) — СССР математигы, физика-математика фәннәре докторы (1935), профессор (1939), ТАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1955).
(7904) Morrow
(7904) Morrow — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 1 маенда LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JL4» саналган.
Лахе
Лахе — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Такталы
Иске Такталы — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422894.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Осолин
Осолин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Екс-ан-Дюа
Екс-ан-Дюа — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Дойбен
Дойбен (Deuben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каве (Пистоя)
Каве — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Калина (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Калина  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коичи Танака
Коичи Танака (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2002).
Насип-Райдан
Насип-Райдан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Понятувка (Люблин воеводалыгы)
Понятувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бенту
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фараоанеле
Фараоанеле — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Игорь Антипин
Игорь Антипин (Игорь Сергей улы Антипин,, — , ) — химик, химия фәннәре докторы (1995), профессор (1996), РФАның мөхбир әгъзасы (2003), ТРның атказанган фән эшлеклесе (2005).
Селма (Калифорния)
Селма  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Селма шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петричата
Петричата (Петричата, Петричата) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (72,4%), руслар (27,6%).
IC 562
IC 562 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Макага-Велли (Гавай)
Макага-Велли  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Макага-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шланлыкургы
Шланлыкургы — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга Чәрмәсән елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рубьон (коммуна)
Рубьон (Roubion) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 27,26 км².
Гара (Буда-Кашалёвский районы)
Гара  (Гара ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Питер Агре
Питер Агре (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2003).
Красный Партизан (Свердловск өлкәсе)
Красный Партизан (Красный Партизан) — Свердловск өлкәсенең Түбән Сырга районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Петр Измайлов
Пөтр Измайлов (Пөтр Николай улы Измайлов,, — , ) — инженер-геофизик, шаһматчы, ССҖБнең спорт остасы (1929), РСФСР чемпионы (1928).
Гаррисон (Грант, Висконсин)
Гаррисон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленгно (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Ленгно  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(7905) Juzoitami
(7905) Juzoitami — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 24 июлендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 OX» саналган.
Попель (Люблин воеводалыгы)
Попель  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осоля
Осоля — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Калиска (Щецинецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каве дел Предил
Каве дел Предил — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дибциг
Дибциг (Diebzig) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызларчае (Ерзин)
Кызларчае (Kızlarçayı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Ерзин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зирекле (Кыйдыш кушылдыгы)
Зирекле – Кыйдыш (Уй басс.) кушылдыгы. Башкортстан Республикасы, Учалы районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кыйдыш елгасының сул ярыннан 44 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лоусаме
Лоусаме — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карцеуха
Карцеуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Натал (Риу-Гранди-ду-Норти)
Натал  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Кандилдагы (Хамур)
Кандилдагы (Kandildağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Хамур илчесенә караган бер авыл (köy).
Натал (Риу-Гранди-ду-Норти)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чыганаклар
Натал (Риу-Гранди-ду-Норти)
Сергей Ильенко
Сергей Ильенко (Сергей Михаил улы Ильенко,, — , ) — җәмәгать эшлеклесе, хәйрияче, Славяносербск өязе дворяннары җитәкчесе (1890-?), Луганск шәһәр думасы әгъзасы.
Джонсон (округ, Теннесси)
Джонсон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунтин-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1836 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 17 754 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 785 / 772 км² тәшкил итә.
Епелюш
Епелюш — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Кече Умытья
Кече Умытья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Умытья елгасының сул ярына тамагыннан 19 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Симахино
Симахино (Симахино) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
(15322) 1993 QY
(15322) 1993 QY — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 QY» саналган.
Гозәер Абдураманов
Гозәер Абдураманов , Гозәер (Узеир) Абдураман улы Абдураманов, (Üzeir Abduraman oğlu Abduramanov, Абдураманов Узеир Абдураманович  (1916, Кырым—1991, Үзбәкстан) — Бөек Ватан сугышында катнашкан, Үзәк  фронтның 65нче армиясе каршындагы 321нче  бригадасы 1371нче аерым сапёр батальонының  командиры,  (1944), старшина.
Бөек Ватан сугышында
1941 елдан Бөек Ватан сугышында: Воронеж, Белоруссия фронтларында көрәшә. Курск сугышында, Сталинград сугышында катнаша. Орёл янында сугышта яралана.
1943 елның сентябрендә Үзәк фронтның 65нче армиясе каршындагы 321нче  бригадасы 1371нче  аерым сапёр батальоны отделениесе, командирлары старшина Г. Абдураманов җитәкчелегендә, туктаусыз дәвам иткән дошман уты астында Десна һәм Сож елгалары аша күпер салуда атнаша һәм совет гаскәренең елганы уңышлы кичүен тәэмин итә.
1944 елның 15 гыйнварында исеме бирелә.
1944 елның февралендә Мәскәү хәрби укуханәсендә укый башлый. Кырым татарлары сөргене башлангач, аны укуханәдән чыгаралар.
Сугыштан соң
1944 елның маенда гаиләсе Үзбәкстан ССРга (Бохара өлкәсе «Нарпай» совхозына) сөргенгә җибәрелә.
Г. Абдурамановны, отставкага чыккач, «Нарпай» совхозына (хәзер Нәваи өлкәсе) сөрелгән гаиләсе артыннан җибәрәләр.
1948 елда Советлар Берлеге Каһарманы буларак, Г. Абдурамановка, сөргеннән гаиләсен алып, Кырым өлкәсенә кайтып урнашырга рөхсәт ителә, ләкин ул бу мөмкинлектән файдаланмый, чөнки сугыш каһарманы гаиләсе буларак, аның гаиләсе комендант режимыннан азат ителгән була, туганнары якындагы шәһәрләрдә укый алалар.
1951 елдан Бохара өлкәсе Гыҗдуан шәһәрендә яши, мамык чистарту заводында кадрлар бүлеге мөдире.
1962 елда Нәваи шәһәренә күченәләр. Уран заводында эшли, геология партияләрендә катнаша.
Вафатына кадәр (1991) Нәваи шәһәрендә яши.
Гаиләсе
Хатыны Мөнәвәр (?-1996) (Бакчасарайдан). 1945 елның 9 маенда өйләнешәләр.
Ольга Ильина
Ольга Ильина  (Ольга Александр кызы Ильина,, — , ) — рус телендә иҗат иткән шагыйрә һәм язучы.
Бенцешть
Бенцешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Сутеррен
Ла-Сутеррен — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Иматка
Иматка – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уй елгасының сул ярыннан 368 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Поперчин
Поперчин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аврам Һершко
Аврам Һершко (, —, ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2004).