cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Грабау (Лауэнбург)
Грабау (Grabau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенцице-Мали
Пенцице-Мали — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игорь Александров (1945)
Игорь Александров (Игорь Василий улы Александров,, — , ) — физик-химик, физика-математика фәннәре докторы (1997), профессор (2002), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (2002), БР дәүләт премиясе лауреаты (2015).
Дороти Һоҗкин
Дороти Һоҗкин (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1964).
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
(14179) Skinner
(14179) Skinner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 15 ноябрендә И. Гриффин тарафыннан Cocoa обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 VM32» саналган.
Интрильионе (Мачерата)
Интрильионе — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Маньи-Жобер
Маньи-Жобер (Magny-Jobert) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,68 км².
Интрильионе (Мачерата)
Географиясе
Интрильионе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Сухулец
Сухулец — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ренвиль
Ренвиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Сухулец
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Итаока
Итаока — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ленка
Ленка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга   Ленский Полой елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Сәгыйть Галибаев
Сәгыйть Галибаев (Сәгыйть Рәхмәт улы Галибаев,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, педагогия фәннәре нәмзәде (1955), РСФСРның атказанган укытучысы (1960), Ырынбур башкорт педагогия техникумы директоры (1932-1936), БАССР мәгариф министры (1946-1954), Стәрлетамак дәүләт педагогия институты директоры (1954-1959), РСФСР ПФА Милли мәктәпләр фәнни тикшеренү институтының Башкортстан филиалы (1959-1964). СССР (1 чакырылыш) һәм БАССР (1-2 чакырылышлар) Югары шуралары депутаты.
Налимная (Ягыл-Ях кушылдыгы)
Налимная — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ягыл-Ях елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Зофянка-Гурна
Зофянка-Гурна — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Отивар
Отивар — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гералтув
Гералтув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юкарыкырлы (Ешилова)
Юкарыкырлы (Yukarıkırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Ешилова илчесенә караган бер авыл (köy).
(6935) Morisot
(6935) Morisot — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4524 P-L» саналган.
Сеправ (гмина Сеправ)
Сеправ — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(14180) 1998 WY5
(14180) 1998 WY5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WY5» саналган.
Винчестер (Иллинойс)
Винчестер  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Пенцлав (Мазовия воеводалыгы)
Пенцлав  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Винчестер (Иллинойс)
Тарихы
Винчестер шәһәре  елда нигезләнгән.
Пенцлав (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Винчестер (Иллинойс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бардини
Бардини — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Поланск
Поланск (Поланск ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Бардини
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поланск
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Оналяска (Вашингтон)
Оналяска  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Оналяска халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ужоговица
Ужоговица (Ужоговица) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Лапуиад
Лапуиад — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Игорь Губерман
И́горь Миро́н улы Губерма́н ( 7 июль 1936, Харьков) — совет һәм Исраил  язучысы, шагыйрь, киң катлам укучыларга "гариклары" — афористик һәм юмористик дүртьюллык шигырьләре аша мәгълүм. Рус телендә генә яза.
Запрудный (Свердловск өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), татарлар (5%).
Грабау (Штормарн)
Грабау (Grabau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джексон (Вайоминг)
Джексон  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD136150
HD136150 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Итаокара
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Маньи-ле-Жюсе
Маньи-ле-Жюсе (Magny-lès-Jussey) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,31 км².
Зофянка-Дольна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мари Посенуры
Мари-Посенур (Чоманэҥер, Мари-Посенур) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Айта-Медие
Айта-Медие — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лепта-Ёль
Лепта-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Ын елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Аланъюрт (Гөлкөй)
Аланъюрт (Alanyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гөлкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Андрей Максимов (1973)
Андрей Максимов (Андрей Иван улы Максимов,, — , ) — РФ кыска юлда тимераякта йөрүчесе (шорт-трекче), РФ шорт-трек милли җыелмасының баш тренеры (2016).
Реновуа
Реновуа — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Отура
Отура — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14181) Koromházi
(14181) Koromházi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 ноябрендә К. Шарнецки, Л. Кишш тарафыннан Матра обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WX6» саналган.
Стокгольм җәмигъ мәчете
Стокгольм җәмигъ мәчете яки Стокгольм бөек мәчете (Stockholms stora moské) — Швеция башкаласы Стокгольм шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе, сөнни мәчете. Стокгольмдагы иң зур мәчет Стокгольм ислам ассоциациясе (Islamiska förbundet i Stockholm) тарафыннан идарә ителә.
Тарих
Швециядә Ислам (Islam i Sverige) — (христианлыктан соң) илдә әһәмияте буенча икенче дин (аның тарафдарлары саны 2009 елда 450,000 нән 500,000 гә кадәр җиткән (ил халкының 5% ы тирәсе). Мөселманнар, нигездә, Марокко, Босния һәм Герцеговина һәм Гыйрактан күчеп килгән кешеләр, шуларның балалары.
Стокгольмда мәчет төзү бәхәсе егерме еллап дәвам итә. 1995 елның мартында Стокгольмның шәһәр шурасы мөселман лидерлары белән киңәшеп, иске Katarinastationen электр станциясен мәчет итеп үзгәртү турында карар кабул итә. Әлеге бинаны 1903 елда швед модерн архитекторы төзегән. Мароккода булганнан соң, биек тәрәзәләре булган «мавритан архитектурасы» йогынтысында төзелгән бина килеп чыга.
1996 елда бина ислам иҗтимагый оешмасына 8 млн швед кронасына сатыла. Әмма каршылык күрсәтүчеләр булу сәбәпле, бинаны үзгәртеп кору ул елны башлана алмый кала, 1999 елда гына башлана. 2000 елның 8 июлендә мәчет тантаналы ачыла. Сизелерлек финанс ярдәмен БГӘ нигезләүче  күрсәтә, шуңа күрә мәчет аның исемен йөртә башлый.
Тасвирлама
Мәчетнең гөмбәзе, манарасы бар.
Мәчет берьюлы 2 000 кешене сыйдыра ала. Бина эчендә китапханә, китап кибете, спорт залы, офислар, лекция заллары, зур ашханә бар.
Итапаже
Итапаже — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Россошь (Җамбулат кушылдыгы)
Россошь — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ембулатовка елгасының уң ярыннан 77 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы бассейны (Россия булеге) Сакмар елгасыннан түбенрәк, Илек елгасын кертми. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Серадза
Серадза — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Газыйм Аллаяров
Газыйм Аллаяров (Газыйм Закир улы Аллаяров,, — , ) — язучы, журналист, СБКФнең Кырмыскалы (1955-1962) һәм Бәләбәй (1962-1970) район комитетлары беренче сәркәтибе, БАССР югары шурасының 6-7 чакырылышлары депутаты.
Иҗаты
«Бер юлдан» дигән беренче китабы 1965 елда дөнья күрә. Бөек Ватан сугышы вакыйгаларын һәм тыл хезмәтчәннәре үзенең тормышын сүрәтләүче «Хинган таулары аша» (1975), «Утлы давыл эчендә» (1978) повестар очерк характерында, ягъни документаль әсәрләр. «Югарыга таба» (1967), «Сынау» (1970), «Урак» (1990) китапларының темасы — сугыштан соңгы елларда авылның көндәлек тормышы. «Алсу таңнар атканда» (1985) повесте 30 нчы еллар комсомолларын — Магнитогорск каласын төзүчеләргә багышлана.
Роберт Бөрнс Вудвард
Роберт Бөрнс Вудвард (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1965).
Катлаулы һәм биологик мөһим органик кушлымалаларны (хинин (1944), кортизон (1951), резерпин (1956), хлорофилл (1960), тетрациклин (1962)) синтезлаган, шулай ук стрихнин, террамицин белән ауреомицин, магнамицин, тетродоксин һәм башка мөһим табигый кушылмаларның төзелешен ачыклаган, органик реакцияләр механизмына караган берничә тикшеренү үткәргән.
Интро д'Аква (Пескара)
Интро д'Аква — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Роберт Бөрнс Вудвард
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Интро д'Аква (Пескара)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Роберт Бөрнс Вудвард
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Андрей Беневоленски
Андрей Беневоленски (Андрей Игнати улы Беневоленски,, — , ) — чиркәү тарихчысы, Казан руханилар акадмиясе профессор, дәүләт киңәшчесе (1848).
Герчин (Түбән Силезия воеводалыгы)
Герчин  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пенцлин (Польша)
Пенцлин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сучагу
Сучагу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рощинский (Стәрлетамак районы)
Рощинский — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 957 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 453137, — 80 249 878 001.
Демография
Халык саны динамикасы:
Бәк районы
Бәк районы (Бековский район) — Пенза өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Бәк шәһәр тибындагы бистәсе.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (95,2%).
Административ бүленеш
Бәк районы составына 1 шәһәр һәм 8 авыл җирлек керә.
Охихарес
Охихарес — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зофянувка
Зофянувка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ларок (Жиронда)
Ларок — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Зофянувка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грамбек
Грамбек (Grambek) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Дивер (Вайоминг)
Дивер  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Маньонкур
Маньонкур (Magnoncourt) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Грамбек
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дивер (Вайоминг)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD136347
HD136347 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Барково (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Барково  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саранка (Ягыл-Ях кушылдыгы)
Саранка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ягыл-Ях елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Көпрүбашы (Каратай)
Көпрүбашы (Köprübaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(14182) Alley
(14182) Alley — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WG12» саналган.
Юрий Андрианов
Юри Андрианов (Юри Анатоли улы Андрианов,, — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы һәм тәрҗемәче, БРның атказанган мәдәният эшлеклесе (2001), С. Злобин һәм Ф. Кәрим премияләре лауреаты (2000, 2002).
Поле (Лунинецкий районы)
Поле  (Поле ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Юкарыкышлак (Байбурт)
Юкарыкышлак (Yukarıkışlak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (köy).
Гарәп яулары
Гарәп яулары яки мөселман яулап алулары - пәйгамбәр Мөхәммәд дәвереннән бирле башланган Ислам динен тарату максатыннан яулап алулар. 610 елдан пәйгамбәр Мөхәммәд вәгазь итү эшчәнлеген башлый.
630 елда Мөхәммәд гаскәре Мәккә шәһәрен ала. 632 елга бөтен Гарәпстан ярымутравы Мөхәммәдкә буйсына.
Мөхәммәд үлгәннән соң, гарәп гаскәре Азиядә, Африкада, Европада зур биләмәләрен яулап ала.
Гарәп һөҗүмнәреннән Иранда Сасанид дәүләте, Гассанид дәүләте, Вестготлар патшалыгы, Кавказ Албаниясе, Хәрәзем, Согд, Синд дәүләте җимерелә. Византия империясе Мисыр, Сүрия, Месопотамия, Крит, Мальта, Сицилия, Родос, Эгриси, Фәләстинне югалта.
Гарәп гаскәрләре франкларга каршы сугышларда Пуатьега кадәр җитә, хәзәрләргә каршы сугышларда Дон яки Днепрга кадәр җитә, көнчыгыш яуларда Раҗастан һәм Таласка кадәр җитә.
Беренче яу
Византия белән каршылык күп гасырлы сугышларда әйләнә.
633-652 елларда гарәп гаскәре Сасанид Иран дәүләтен җиңеп, басып ала.
641-642 елларда Гамр ибн Әл-Ас җитәкләгән гаскәр Мисырны яулап ала.
661 елга гарәп гаскәре бөтен Кавказ арты ягын, шулай ук Дәрбәнт шәһәрен яулап ала.
656 елда гарәп яулары вакытында туктала, чөнки гарәпләр арасында ватандашлар сугышы башлана. 656 елда Хәлифә Госман үтерелә, 661 елда Хәлифә Али ибн Әбү-Талим үтерелә.
Шушы ватандашлар сугышы вакытында Хәлифәлектән Византия һәм Хәзәр каһанлыгы ярдәмендә күп төбәкләр чыгалар.
Икенче яу
689 елда Византия юнаннары җиңеләләр.
670 елда гарәп гаскәре Кайруан шәһәрен яулап ала һәм Мәгъриб илләрен яулап алуны дәвам итә.
Ләкин тылда бәрбәрләр баш күтәрүе, ә Сүриядә һәм Гарәпстанда янә ватандашлар сугышы башлана, шуңа күрә гарәп һөҗүмнәре туктала.
Өченче яу
Азиядә гарәпләр югалган илләрне кире кайтара алалар.
687 елда гарәп гаскәре Гөрҗистанның өч кенәзлекләрен яулап ала.
700 елга гарәп гаскәре бөтен Кавказ арты илләрен ала, тик таулы Мисиминия һәм Алания Византия һәм хәзәрләр ярдәмендә каршылык күрсәтә алган.
697 елда гарәп гаскәре Византия гаскәрен Картаҗ янындагы сугышта җиңә.
698 елда гарәпләр Картаҗга керәләр. Гарәпләр Картаҗ ташларыннан Тунис шәһәрен төзиләр.
709 елда гарәп көчләре бөтен Төньяк Африканы диярлек яулап алалар, һәм аны өч өлкәгә бүләләр: Мисыр, Мәгъриб (Марокко һәм Мавритания), Ифрикия.
Гарәп генералы Муса ибн Нусайр - Ифрикия башлыгы - бәрбәр баш күтәрүен бастыра, шул җирләрдә Ислам динен тарата, Византия флотына көрәш итсен өчен үз флотын булдыра һәм 709 елда Марокко эре шәһәре Тәнҗә ала.
Яуларның тәмамы
751 елга гарәп гаскәре Иран, Сүрия, Фәләстинне яулап ала, Көнбатыш Төрки Каһанлыгы һөҗүмгә каршылык күрсәткәнгә карамастан гарәпләр көнбатыш өлешен ала, Гарәп хәлифәлегенә кертелә һәм төбәктә Ислам тарала башлый.
751 елда Талас елгасында гарәп гаскәре Кытайның Таң династиясе гаскәрен җиңә, ләкин зур зыян күреп, Төркеш каһанлыгына һөҗүм туктый һәм көнчыгышта яулап алуны тәмамлый.
Виктор Анохин
Виктор Анохин (Виктор Фөдор улы Анохин,, — , ) — СССР җиңел атлетикачысы, тренер, СССР чемпионы (1978).
Гарәп яулары
Яуларның тәмамы
709 елда бөтен Төньяк Африка Хәлифәлеккә кертелә.
Итапажипи
Итапажипи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Гарәп яулары
Яуларның тәмамы
711 елда Муса ибн Нусайр Тарикъ ибн Зыядны Испанияне яулап алсын өчен җибәрә.
Ориент (Вашингтон)
Ориент  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Вирджиния (Иллинойс)
Вирджиния, Виргиния — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Гарәп яулары
Яуларның тәмамы
711-718 елда гарәп гаскәре Иберия ярымутравын тиз басып ала һәм Испаниядәге вилаятьне Өмәвиләр хәлифәтенә кертәләр.
Ориент (Вашингтон)
Географиясе
Ориент халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гарәп яулары
Яуларның тәмамы
750 елда Габбәс нәселе Омәвиләр нәселен бәреп төшерә һәм 755 елда Әбд-әр-Рахман Испаниядә чыгып, Курдүбә (Qürdübä, Кордова, قرطبة) шәһәрен басып ала һәм Курдүбә әмирлеген булдыра.
Ориент (Вашингтон)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарәп яулары
Яуларның тәмамы
IX—X гасырларда Гарәп Хәлифәлеге зәгыйфьләнә.
Вирджиния (Иллинойс)
Тарихы
Вирджиния шәһәре  елда нигезләнгән.
Гарәп яулары
Гарәпләр һәм Идел буе Болгары
892 — 1258 елларда Гарәп Хәлифәлегенең башкаласы Багдад шәһәренә күчә.
920 елларда Идел буе Болгары хакиме Алмыш Хәзәр каһанлыгына каршы ил бәйсезлеге өчен көрәш итеп, Багдад хәлифәсенә мөрәҗәгать итә. Хәзәр каһанлыгы хакимнәре Яһүд динен кабул итә һәм Алмыш Идел буе Болгары бәйсезлеген югалтмас өчен Хәлифәлек илчелеген чакыра.
Итапажипи
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вирджиния (Иллинойс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарәп яулары
Гарәпләр һәм Идел буе Болгары
922 елда Багдад Хәлифәлегеннән килгән Ибн Фадлан җитәкләгән илчелек катнашында Болгар шәһәрендә Ислам дине рәсми рәвештә кабул ителә.
Нәтиҗәдә ул чорда дөньяның иң эре дәүләте Гарәп хәлифәлеге рәсми рәвештә Идел буе Болгары дәүләтенең мөстәкыйльлеген таный.
Алдагы яулар
IX—X гасырларда Гарәп Хәлифәлеге түбән төшә башлый.
1096—1291 елларда көнбатыш христиан илләре Тәре яуларын башлыйлар, ләкин нәтиҗәдә Европа христиан көчләре Гарәп Хәлифәте биләгән җирләрдән куып чыгарыла.
Тиздән яңа мөселман көче килеп чыга - Ислам динен кабул иткән төрки халыклар - Госманлы Төркия һәм ул Ислам тарату сәясәтен дәвам иттерә.
Украина
Украи́на (укр. Україна - Украйина) – Көнчыгыш Европада урнашкан дәүләт. Тулысынча Европада урнашкан иң зур дәүләт. Украинада 350 000 татар яши.
Украинаны төньяктан көньякка якынча икегә бүлеп Днепр елгасы ага.
2001 елның җанисәбе буенча, халык саны — 48,457 миллион кеше, 2012 елда халык саны — 45 559 235 кеше.
Дәүләт теле — украин теле, кайбер регионнарда рус, румын/молдав, һәм венгр телләрнең рәсми статусы бар.
Дәүләт төзелеше — унитар дәүләт, Парламент-президент республикасы. 2014 елның 22 февралендә дәүләт түнтәрелеше нәтиҗәсендә Евромәйдан көчләре хакимиятне басып ала, президент булып сайланган Виктор Янукович Киевтан кача, Югары Рада 23 февральдә президент вазифаларына Александр Турчиновны вакытлыча билгели. 25 майда узган сайлауларда Пётр Порошенко беренче турда яңа президент булып сайлана, ләкин Яңароссия танылмаган дәүләтенә кергән Донецк һәм Луганск Халык Җөмһүриятләре сайлауларда катнашмый диярлек.
27 административ-территориаль берәмлеккә бүленә, шул исәптә 25 өлкә, 2014 елга кадәр 2 дәүләт буйсынудагы шәһәр (Акъяр һәм Киев) һәм Кырым Автономияле Җөмһүрияте, әмма Акъяр шәһәре һәм Кырым АҖ Кырым кризисыннан соң Россия эченә керде.
Украина бәйсезлек көне — 24 август 1991.
Чиктәшлек
Көньякта Кара һәм Азак диңгезләре белән юыла.
Рельеф
Украина күбесенчә Көчыгыш Европа тигезлегендә урнаша, ләкин илнең кайбер өлешләрендә таулар урнашалар: 2014 елга кадәр Кырымда Кырым таулары урнашалар иде (иң биек ноктасы — Роман-Кош тавы, 1545 м); көнбатышта — Карпат таулары урнашалар (иң биек ноктасы — Говерла тавы, 2061 м, шулай ук Украинаның иң биек ноктасы).
Климат
Гыйнварның урта температурасы — -8°…+4°С, июльнең урта температурасы — +18°…+23°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 300—700 мм, Кырым тауларында — 1000-1200 мм, Карпат тауларында — 1200-1600 мм.
Борынгы тарих
Хәзерге Украина территориясендә беренче дәүләт берәмлекне безнең эрага кадәр VII гасырда скифлар оештыралар. Шул ук вакытта Төньяк Кара диңгез буенда грек колонияләре барлыкка киләләр. Б. э. к. 200-елларда скифларны сарматлар кысып чыгаралар. III гасырда хәзерге Украина территориясенә төньяк-көнбатыштан готлар керәләр һәм Ойум патшалыгын оештыралар. 375 елда готлар һуннардан җиңелүгә дучар булалар һәм Рим империясе территориясенә күчереп урнашырга мәҗбүр ителәләр.
IV гасырыннан хәзерге Украина территориясендә славян кабиләләре урнашырга башлыйлар. V гасырда Украинаның сулъягы һәм Кырым Хәзәр каһанлыгыннан бәйлелегенә эләгәләр. 7 гасырда Кара диңгез көньяк буенда Бөек Болгар иле урнаша.
ССРБ составында
мини|250px|Украин ССР байрагы ([[1949—1992)]] 1920 елның 30 декабрендә РСФСР, Кавказ арты СФСР, Украин ССР һәм Белорус ССР ССРБ барлыкка килү турнында килешүен имзалыйлар. Ленин карары буенча "пролетариат санын артырыр өчен" Украинага Новороссия тарихи төбәге тапшырыла.
1920—1930-елларда илдә совет хакимияте украинлаштыру сәясәтен үткәрә.
1920-елларның ахырында — 1930-елларның башында коллективизация сәясәте үткәрелә, ул 1932—1933 елларның массакүләм ачлыгына китерә.
1930-елларда республиканың сәнәгатьләштерү үткәрелә.
1934 елда республиканың башкаласы Харковьтан Киевга күчерелә.
Икенче Бөтендөнья сугышы вакытында
1939 елда, Алмания белән алдан килешүләре буенча, ССРБ үз гаскәрләрен Көнбатыш Украинага кертә, ул Украин ССР составына кертелә.
1940 елда, ССРБ гаскәрләре Румыния территориясенә кергәч, Украин ССР составына Төньяк Буковина, Бессарабия өлеше, һәм Герца районы кертеләләр.
Серакув (Кече Польша воеводалыгы)
Серакув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Украина
Икенче Бөтендөнья сугышы вакытында
1941—1944 елларда Украина Бөек Ватан сугышының сугыш хәрәкәтләре мәйданы булган. Украина халкы шул сугышында күп миллионлы югалтуларын күрә, ә республиканың икътисадына зур зыян китерелә.
Серакув (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Украина
Сугыштан соңгы чоры
1945 елда ССРБның Чехословакия белән килешүе буенча Украин ССР составына Карпат арты өлкәсе кертелә.
1954 елда, Хрущев карары буенча "«Россия һәм Украина дуслыгының 300-еллыгы» хөрмәтенә" Украин ССР составына Кырым өлкәсе кертелә.
1986 елның 26 апрельдә Чернобыль атом электростанциясендә һәлакәт була.
1991 елның 24 августта УССР Югары бәйсезлек турында игълан итә. 1994 елда Украина атом-төш статусыннан баш тарта, барлык атом коралы Россиягә җибәрелә.
Өр-яңа тарих
Моны да карагыз: Евромәйдан, 2014 елгы Россия яклы протестлар
Лётма
Лётма — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сысола елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Украина
Өр-яңа тарих
2013 елның декабрь аенда Виктор Янукович Европа Берлеге белән Ассоциациягә керергә баш тарта. Көнбатыш яклы сәяси көчләр шул белән килешмәгәннәр һәм хакимият белән ризасызлыкларын белдереп "Мәйдан"ны оештыралар. Сәяси һәм кораллы көрәш нәтиҗәсендә конституцион булмаган хәлдә Евромәйдан көчләре Киевта хакимиятне басып ала, Янукович Украинадан качып китә. Көнчыгыш Украина төбәкләре, аеруча Кырым, яңа хакимиятне легитим түгел булып саный.
Лётма
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Интроини (Милано)
Интроини — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Украина
Өр-яңа тарих
2014 елның 16 мартындагы референдум нәтиҗәсендә Кырым Республикасы Россия составына күчкән.
Лётма
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Интроини (Милано)
Географиясе
Интроини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Украина
Өр-яңа тарих
7 апрелендә Донецк Халык Җөмһүрияте Киевтан бәйсезлеген игълан итә. 15 апрельдә Киев хакимияте Донецк өлкәсендә антитеррористик операцясен башлый, тиздән ул көнчыгыш төбәктә чынында ватандашлар сугышына әверелә.
(6936) Cassatt
(6936) Cassatt — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Украина
Өр-яңа тарих
12 майда, 11 майда үткәрелгән референдумнар нәтиҗәләренә туры китереп, Донецк һәм Луганск өлкәләре үз суверенитеты һәм Донецк һәм Луганск халык республикалары дәүләтләренең барлыкка килүе турында игълан иткәннәр. 24 майда Донецк һәм Луганск халык республикалары бердәм Новороссия Берлеген игълан итәләр.
Интроини (Милано)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Украина
Кораллы көчләр
Украинаның Кораллы Көчләре – илнең иминлеген саклаучы хәрби дәүләт оешмасы.
(6936) Cassatt
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6573 P-L» саналган.
Украина
Административ бүленеш
2012 елның 1 гыйнвары хәленә Украинада 459 шәһәр (шул исәптә Припәт һәм Чернобыль ташланган шәһәрләре), 885 шәһәр тибындагы бистә и 28 450 авыл бар.
Торак пунктлары
Моны да карагыз: Украина шәһәрләренең исемлеге
Су транспорты
Суднолар йөрешле елга юлларның гомум озынлыгы — 1672 км (күбесенчә Днепр елгасы).
Эре диңгез портлары Әдис, Ильичёвск, Херсонда, Николаевта һәм Мариупольдә урнашалар.
Һава транспорты
Халыкара аэропортлары Киевта, Харковьта, Днеприда, Донецкида, Львовда һәм Әдистә урнашалар.
Тимер юл транспорты
Тимер юл транспорты XIX гасырның уртасында киң үсеш ала башлаган; хәзерге Украина территориясендәге беренче тимер юлы 1861 елда төзелгән.
Украина тимер юлларның гомум озынлыгы — 22 700 километр, шул исәптә электрлаштырылган тимер юллар — 9 572 километр (2009).
Шуның өстенә Киевта, Харковьда һәм Днепропетровскида метрополитен бар.
Элемтә
Украинаның телефон коды — +380, югары дәрәҗәле милли доменнар — .ua (1992 елдан) һәм .укр (2011 елдан).
Заречная (Байкалово районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Зромб (Люблин воеводалыгы)
Зромб  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Заречная (Байкалово районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Полики
Полики (Полікі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
HD136357
HD136357 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Түбән Шолдынер
Түбән Шолдынер (Шордэҥер, Нижний Шолдынер) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (100%).
Гжегожув (Стшелинский повяты)
Гжегожув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Роберт Малликен
Роберт Малликен (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1966).
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Халикъ Садрый
Габделхаликъ Гариф улы Садриев 1890 елның 4 августында хәзерге Самар өлкәсенең Камышлы районы Иске Ярмәк авылында ярлы крестьян гаиләсендә туа. Кечкенәдән ятим калып, Октябрь революциясенә кадәрге чорда Ырынбур, Уфа, Баку, Самар шәһәрләрендә завод һәм нефть промыселларында эшләп, “тормыш университетлары”н уза. Бик яшьли революцион көрәш юлына баса. 1919-1922 елларда партиянең Самар губерна комитетында татар-башкорт секциясе рәисе булып эшли. 1920 елда Мәскәүдә ТАССР оешу турындагы тарихи закон проектына кул куйган татар халкы вәкилләреннән берсе икәнлеге дә мәгълүм.
Х.Садри Казанда «Спартак» комбинатында директор һәм башка сәнәгать оешмаларында җитәкче булып эшли, актив җәмәгать эше алып бара. Бу чорда ул уйлап табу һәм хезмәтне рациональләштерү юнәлешендә фәнни-популяр хезмәтләр дә яза (“Электромонтер”, 1926; “Электрик серләре”, 1928 һ.б.)
Бөек Ватан сугышында, батальон командиры буларак, фронтның алгы сызыгында сугыша. Фронттагы батырлыклары өчен Кызыл Йолдыз, II дәрәҗә Ватан сугышы орденнары һәм медальләре белән бүләкләнә.
Х.Садри, әдәби иҗатка Октябрь революциясенә кадәр үк тартылып, шул чорда байтак кына хикәяләр яза. Революциядән соң ул прозада эшләү белән бергә үзен драматургиядә, поэзиядә һәм очеркларда сынап карый. Х.Садриның драматург Әнәс Камал белән берлектә “Юллар” (1950) исемле пьесасы бар. Шулай ук ул “Идел буенда сугышлар”, “Партизаннар” һәм курчак театрлары өчен “Камал бабай әкияте” (1951) исемле сәхнә әсәрләре иҗат итә. Әлеге пьесалар үз вакытында республикабыз сәхнәләрендә зур уңыш белән бара.
Х.Садриның “Ил батырлары”(1934), “Тимерче малае” (1935), “Безнең таң” (1937) исемле повестьлары һәм “Йөзмә госпитальдә”(1950) дигән мемуар очеркы мәгълүм.
Аның барлыгы сигез китабы дөнья күрә.
1939 елда СССР Язучылар берлегенә кергән.
Ренье (Вогез)
Ренье — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Диксон (Вайоминг)
Диксон  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падуль
Падуль — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үт ташы чире
Тискәре эмоцияләр, майлы ашамлыклар, ачы тәмләткечләр, спиртлы эчемлекләр белән мавыгу нәрсәгә китерә дип уйлыйсыз? Җавап — бавыр коликасына, ягъни корсак куышлыгы әгъзалары авыртканда була торган көчле тулгаксыман авыру өянәгенә.
Бавыр коликасы — үт ташы авыруының үзен сиздергән ышанычлы бил­ гесе. Бу вакытта уң як кабыргалар астында барлыкка килгән көчле авырту 4 тоемлана. Шулай ук авырту уң як умрау сөягенә, уң кулга, аркага «бирә». Бу авырту таш үт куыгыннан чыгып, үт көпшәсе буенча барганда, бу көпшә (үт юллары) кысылып, алар ябылу нәтиҗәсендә барлыкка килә. Шул сәбәп­ ле үт сыекчасының нормаль агуы бозыла, үт куыгының тышчасы тартыла,, авыруның күңеле болганып, хәле начарлана. Бераздан ул коса башлый. Гадәттә, авыртуга һәм косуга күп итеп ашау сәбәп була һәм мондый вакытта агулануга шик туа. Тик агулану очрагыннан аермалы буларак, косу җиңеллек китерми. Бавыр коликасына күп ашау гына түгел, майлы ризыклар, ачы ; тәмләткечләрне арттырып җибәрү дә сәбәпче булырга мөмкин. Болардан башка, физик эш-хәрәкәтләр, тышкы тәэсирләр (мәсәлән, йөгергәндә, начар, сикәлтәле юлдан барганда, башны аска иеп эшләгәндә), ташның урыныннан ; кузгалуы сәбәпле, үт сыекчасының юлы капланып, өянәккә китерергә мөмкин. : Хатын-кызларның бу өянәге кайвакыт күрем вакытларында күзәтелә.
Үт ташы авыруы борынгы заманнарда ук күзәтелгән, аларны хәтта мумияләрдә дә табалар.
Ташларның химик составлары төрлечә була. Күп вакытта холестеринлы ташлар очрый. Пигментлы ташлар да очрарга мөмкин, алар, гадәттә, бавырның билирубин (үт сыекчасындагы саргылт-кызыл пигмент) пигментларыннан торалар. Бу известьле ташларның төп компоненты — кальций. Зурлыклары бик кечкенәдән алып күгәрчен йомыркасы күләменә кадәр җитә. Үт куыгында бер таш кына булырга мөмкин, кайбер очракларда төрле формаларда бик күп ташлар була. Үт куыгында таш ясалып та, бу авыруны : уңышлы кичергән кешеләр дә очрый, аларның бер өянәктән соң авыртулары ; бетә. Андыйларның ташлары, кечкенә булып, үт куыгы юлыннан чыгып. китәләр. Сирәк кенә кайбер кешеләр, гомерләре буе үт куыгында булган ташларын сизми йөриләр, таш тыныч кына кузгалмый бер урында ята. Ташлар ничек барлыкка килә соң? Йоклаганда үт сыекчасында холестерин күбәеп китә. Ул үтә нык туендырылган эремәдән торганлыктан, аска төшеп ; утыра һәм ташлар ясалуның сәбәпчесе булып тора. Гадәттә, ташлар ясалуга үт кислотасы каршы тора, ә ул кислота нечкә эчәктә ясала. Нечкә эчәкнең ялкынсынуы, кислота ясалуының кимүенә китерә һәм кислота нормадан ким ясала башлый.
Хатын-кызлар организмында эстроген дигән җенес гормоны күбрәк ясала башлый икән, бу да — таш ясалуның бер факторы, үт тозларының концентрациясе үсүенә һәм үт куыгында сыекчаның тукталып, буылып торуына китерә. Бу хәл авырга узган хатын-кызларда, күп вакыт утырып эшләгән, үт юллары дискинезиясе (куыш әгъзаларда мускуллар кыскаруы бозылу) белән интеккән кешеләрдә дә еш күзәтелә. Күренгәнчә, хатын- кызларда үт ташы авыруы булу ихтималы зуррак. Үт куыгының тышчасы ялкынсынуы да ташлар ясалуга китерә. Үт сыекчасы стериль (йогыш- сызландырылган, микробсыз) булмаганлыктан, ул тукталып торганда һәм саклану чаралары көчсезләнгәндә, үт куыгының тышчасы ялкынсына. Үт куыгына бик күп аксым бүленеп чыга. Бу аксым ташның төшенә әйләнеп, аңа кальций, бавыр пигменты өстәлеп, таш ясала башлый.
Үт ташлары авыруын дәвалау. Өянәк берничә минуттан, сәгатьләр буена, кайвакыт 2-3 тәүлеккә кадәр сузылырга мөмкин. Барлыкка килгән таш үт сыекчасына агарга юл бирсә, авырту басыла. Үт көпшәсеннән ташны уздыру өчен, эчке әгъзаларның шома мускуллары спазмын бетерүче, авыртуын басучы дарулар ярдәм итәләр. Кайвакыт бавыр коликасы дәваламыйча да, тиз арада узып китәргә мөмкин. Әгәр дә өянәк берничә сәгать дәвам итсә, «Ашыгыч ярдәм» чакырырга кирәк. Бу вакытта ярдәм күрсәтү мәсьәләсен хирургия бүлегендә хәл итәләр. Гадәттә, өянәк булганнан соң, озакка сузмыйча, гастроэнтерология белгеченә күренергә тәкъдим ителә. Ул ультратавыш аппараты белән тикшергәннән соң, үт куыгының ничек эшләгәнен, ташлары күчү мөмкинлеген, алар аркылы үт сыекчасы үтә алырлыкмы икәнен әйтә ала. Әгәр дә күрсәткечләр начар булмаса, табиб ташларны җимертер өчен составына үт кислотасы кергән, дарулар билгели. Кайвакыт ташның кайда ятканлыгын белеп, аны вату. өчен литотрипсия дигән метод кулланыла, ташларны бәрмә дулкын яки лазер белән ваттыралар. Дарулар белән дәвалаганда, холестериннан торган ташларны гына чыгара алалар. Катырак ташларны, үт куыгына ташларны эретә торган сыекча кертеп җимертәләр. Еш кына операцияне ; эндоскоп аппаратын кулланып ясыйлар. Тире аркылы кечкенә генә тишек ясап, корсак куышлыгына махсус җайланма кертелә. Ул кирәкле манипуляцияләрне ясарга ярдәм итә. Хирург үзенең ни эшләгәнен, операция барышын махсус монитордан күзәтеп башкара.Сирәк кенә, ташны чыгарганнан соң, үт куыгы көпшәсендә тагын ташлар җыела башлый. Аларны гастродуоденоскоп аппараты ярдәмендә үт куыгы юлын киңәйтеп чыгаралар. Озак дәваланмыйча, авыру катлауланган ‘ очракларда, үт куыгын алып ташларга туры килә. Ә организм килеп - чыккан үзгәрешләргә җайлашырга тырыша. Тик мондый кешеләргә ашау диетасын саклап, юанаймаска тырышырга кирәк, артык авырлык, симерү ташларның яңадан барлыкка килү куркынычын арттыралар.
Үт куыгы ташлары белән интеккән кешеләргә түбәндәге дару үсемлекләре җыелмаларыннан төнәтмәләр тәкъдим итәргә була.
* Дару ромашкасы, эт шомырты кайрысы, бөтнекне берәр өлеш алып ваклаганнан соң, катнашманы 500 мл суда 5-7 минут кайнатырга кирәк.
Ярты сәгатьтән сөзәргә. Төнәтмәне 1,5-2 ай дәвамында көненә 3 тапкыр, ашаганнан соң яртышар стакан эчәргә. * Гади гөлҗимеш тамырын, гади барбарисны 2 шәр өлеш, игүле кориандр һәм төче үләнне 3 әр өлеш алып ваклаганнан соң, 2 аш кашыгы чималны 500 мл суда 2-3 сәгать төнәтергә, аннан 10 минут кайнатып, ярты сәгатьтән сөзәргә. 1,5-2 ай дәвамында көнгә 4 тапкыр ашаганчы яртышар стакан эчәргә.
(14183) 1998 WA18
(14183) 1998 WA18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WA18» саналган.
Харинцы
Харинцы (Харинцы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Бартенжек
Бартенжек — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марас (коммуна)
Марас (Marast) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Тимур Арысланов
Тимур Арысланов (Тимур Фәрит улы Арысланов,, — , ) — спортчы (рапирада кылычбазлык итүче), Европа чемпионатының көмеш мидәле иясе (2017).
Айта-Сяке
Айта-Сяке — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сивушка
Сивушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тынгуз елгасының сул ярыннан 39 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы бассейны (Россия булеге) Сакмар елгасыннан түбенрәк, Илек елгасын кертми. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гранде (коммуна)
Гранде (Grande) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аланъюрт (Суруч)
Аланъюрт (Alanyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мөхәммәт Әсәдуллин
Мөхәммәт Әсәдуллин (Мөхәммәт Зөфәр улы Әсәдуллин,, — , ) — инженер, топ-менеҗер, РФ дәүләт премиясе лауреаты (2003), «Баштрансгаз» ҖЧҖ генераль директоры урынбасары.
Итапарика
Итапарика — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Пенчки-Козлово
Пенчки-Козлово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лартиг (Жиронда)
Лартиг — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
(6937) Валадон
(6937) Валадон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(14184) 1998 WA32
Тарихы
1998 елның 21 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 WA32» саналган.