cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уткир Солтанов
Шәхси тормыш
Өйләнгән, кызы һәм оныклары бар. Туган үзбәк теленнән тыш, рус, инглиз һәм француз телләрен белгән.
Лайонс (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Имстерберг
Имстерберг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Упанаяна
Упанаяна (Санскрит телендә:उपनयन, IAST:upanayana — «кабул итү», «кереш», «тәкъдим итү») — Һинд дине (Санскрит телендә:उपवीत, IAST:upavīta) изге бавын кабул итү йоласы, аның барышында өч иң югары варна (брахманнар, кшатрийлар яки вайшьялар) әгъзасы булган яшь кешене өч иң олы варналарның әгъзасы булган яшь кешене рәсми рәвештә Веда өйрәнүгә кабул итәләр. Упанаяна йоласы балачак бетүен һәм яшүсмернең өч иң олы варналарның берсенә кабул ителүен билгели. Упанаяна Дхарма-шастраларда күрсәтелгән һәм Грихья-сутраларда аңлатылган уналты самскараларның берсе булып тора. Упанаяна йоласы брахманнар варнасыннан малай өчен кимендә туганнан 7-енче яшендә, кшатрийлар варанасыннан малай өчен 13 яшендә һәм вайшьялар варнасыннан малай өчен — 17 яшендә ителә. Бу йоланы башкару бар өч иң югары варна вәкилләре өчен мәҗбүри дип санала. Элек Һиндстанда кабул ителмәгән кагылмас ителгән булган һәм аның белән нинди дә булса әңгәмә тыелган булган. Упанаяна йоласы икенче рухи тумыш дип санала һәм кабул ителгәнгә яңа исем кушу белән беррәттән барган. Ул малайның Һинд диненең тормышының дүрт баскычларының беренчесенә  — (брахмачари) өйрәнчеге стадиясенә керүен билгели. Упанаяна церемониясе катлаулы булып тора һәм еш бер генә түгел көн алып тора һәм чистару йолалары, планеталарга баш ию, ритуаль чәч алудан, һ.б. - дан тора.
Юилье
Юилье — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Жерминьи (Марна)
Жерминьи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Бүюктокач (Акчакале)
Бүюктокач (Büyüktokaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Берглерн
Берглерн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лугода
Лугода — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Илеза елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Барабаш-Левада
Барабаш-Левада (Барабаш-Левада) — Диңгез буе краеның Пограничный районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Казине (Пезаро һәм Урбино)
Казине — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казине Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD210714
HD210714 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Лапинуж (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Лапинуж  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рудавка (Свислацкий районы)
Рудавка  (Рудаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нарей-Яха
Нарей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ярудей елгасының сул ярына тамагыннан 167 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Репная (Кемчуга кушылдыгы)
Репная — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 145 елгасының сул ярыннан км ераклыкта Кемчуг урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кишеви
Кишеви — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клифтон (Колорадо)
Клифтон  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Клифтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дуплек (община)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Будлево
Будлево — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берлаге (ай кратеры)
Берлаге - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 93,75 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Хендрик Берлаге (1896—1968) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Оялы (Эрҗиш)
Оялы (Oyalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Германтаун (Миннесота)
Германтаун  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чүнзәли
Чүнзәли (Çünzəli ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
NGC 284
NGC 284 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Иннербрац
Иннербрац — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Грознецкий
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Рудавка (Слонимский районы)
Рудавка  (Рудаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Николай Дмитриев
Николай Дмитриев, Николай Константин улы Дмитриев, Дмитриев Никола́й Константи́нович (1898 елның 28 августы, Мәскәү — 1954 елның 22 декабре, шунда  ук) — төрки телләр белгече, филология фәннәре докторы  (1938), профессор (1930), ССРБ ФА мөхәррир-әгъзасы (1943), РСФСР педагогика академиясенең хакыйкый әгъзасы (1945), Башкорт АССР (1947), Чуаш АССР (1957), Төрекмәнстан ССР (1950) атказанган фән эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
1898 елның 28 августында Мәскәүдә туган. Өченче Мәскәү гимназиясен алтын медальгә (1916), Мәскәү дәүләт университетының тарих-филология факультетын (1920), Мәскәү көнчыгыш телләре институтын (1923) тәмамлаган. Тел гыйлемендә Ф.Ф. Фортунатов (1848-1914) һәм аның шәкерте В.К. Поржезинский (1870-1929) мәктәбе тарафдары. Төрек, гарәп, фарсы телләре буенча махсуслашкан. 30 дан артык телне белгән. Фәнни хезмәтләрен инглиз, итальян, француз, алман телләрендә иркен яза алган.
Гыйльми эшчәнлеге
Телләрнең үзара йогынтысын өйрәнү фәнни эзләнүләренең үзәгендә тора. Н.К. Дмитриев ССРБда төрки телләрне өйрәнү мәктәбенә нигез салучыларның берсе. Башкорт, кумык, төрек, азәрбайҗан, гагауз, кырымтатар, төрекмән, татар, чуаш телләре буена фундаменталь хезмәтләр авторы. Төрки телләрнең чагыштырма грамматикасы буенча күптомлык хезмәтнең җитәкчесе. Төрки һәм славян телләренең үзара йогынтысын өйрәнә. Милли мәктәпләрдә рус һәм милли телләрне укыту методикасын төзүчеләрнең берсе. Марксизм-ленинизм хезмәтләрен төрки телләргә тәрҗемә итүчеләр өчен ачылган курслар белән җитәкчелек итә. Шәехзадә Бабичның шигырьләрен рус теленә тәрҗемә итеп, 1925 елда Мәскәүдә аерым китап итеп бастыра.
Кузнецово (Таулы Мари районы)
Кузнецово (Пӹзӹкныр, Кузнецово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.
Черуву Мадһаварам
Черуву Мадһаварам Джи. Кондуру мандалында зур авыл. Ул якындагы ташлы калкулыкларда карьерда эшләр өчен мәшһүр. Якындагы Мунагападу авылында Грам Панчаят бу авыл панчаяты астында. Биредә Көньяк Үзәк Тимер Юлының Виджаявада Тимер Юл бүлеге. Телугу теле таралган.
Кузнецово (Таулы Мари районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (88,5%), урыслар (6,1%), чуашлар (3,5%).
Корукөй (Кыркларэли)
Корукөй (Koruköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Кызылтау (Аксубай районы)
Кызылтау — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Халык саны — 282 тирәсендә. Почта индексы — 423073.
Мортагоново
Мортагоново — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Кызылтау (Аксубай районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Мортагоново
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ларкспер (Колорадо)
Ларкспер  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лухоть
Лухоть — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Масляная елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маллуэ
Маллуэ — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Кругленки
Кругленки (Кругленки) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Живри-ан-Аргонн
Живри-ан-Аргонн — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Индонезия теле
Индонезия теле (үзатамасы Bahasa Indonesia — бахаса индонесиа) — Индонезия Җөмһүриятенең рәсми теле (1945 елдан) һәм илнең милләтара аралашу теле. Көнчыгыш Тиморның эшче телләренең берсе (матбугат теле). Әлеге телдә ~200 миллионнан артык (2010, бәяләмә) кеше теге яки бу дәрәҗәдә сөйләшә ала, шул исәптән 43 млн кеше гаиләдә-көнкүрештә куллана, 156 млн кеше индонезия телен икенче тел буларак куллана.
Тарих
Индонезия теле — малай теленең Индонезиядә дәвам итүе һәм үстерелеше нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Малай теленең фонологик, грамматик төзелеше һәм лексикасы индонезия теленең нигезен тәшкил итә. Кабул ителгән классификация буенча, индонезия теле Австронезия телләренең көнбатыш малай-полинезия тармагына карый; көнбатыш индонезия телләренә кертеп карала. Индонезия теле (этник) диалектларга бүленми. Җирле сөйләшләре һәм социаль катламнар сөйләшләре бар.
Индонезия теле Суматра һәм Ява утрауларында малай теленең язма-әдәби тел һәм гади сөйләм формалары конвергенциясе (convergo — якынаю) нәтиҗәсендә барлыкка килгән. Европа телләренең рәсми жанрлар һәм публицистика аша йогынтысы шулай ук зур булган. 1928 елда Индонезия яшьләре конгрессында кабул ителгән «индонезия теле» термины (1945 елда индонезия теле илнең рәсми теле дип игълан ителгәч, бигрәк тә) «малай теле» атамасын кысрыклап чыгара.
Индонезия теленең орфоэпик нормалары билгеләнмәгән. Үзара кабул ителгән узус (лат. usus — гадәт, кагыйдә) буенча, гади сөйләм малай теле эталоннарыннан Җакарта сөйләменә юнәлтелгән. Җакарта сөйләме нәтиҗәсендә: малай диалектларындагы R урынына шаулы апикаль r әйтелә; Ява алынмаларындагы кебек, басым астында ә; малай диалектларындагы aḽ, aự урынына нейтраль вариантларда ɛḽ, әự дифтонглары кулланыла. Индонезия теле үзләштергән алынмаларда малай теле фонетик төзелешенең кайбер кагыйдәләре үтәлми: ə, ɛ сузыклары соңгы иҗектә дә очрыйлар; ɛḽ, әự дифтонглары соңгы иҗектә генә түгел, соңгы иҗектән алдагы иҗектә дә очрыйлар; кушиҗекнең башында һәм уртасында ике тартык янәшә килү очраклары күбәя (телнең үз сүзләрендә әлеге икетартыклар морфема чикләрендә генә очрый); өч тартык янәшә килгән очраклар да бар.
Индонезия теленең грамматик һәм лексик нормалары 1960 елларның ахырына формалашып бетә. Төзелеше буенча индонезия теле — агглютинатив тел (префикслар өстенлек итә). Телдә сүзне икеләйтеп әйтү алымы киң кулланыла. Сүзнең тамыры күп очракта ике иҗектән тора һәм мөстәкыйль сүз булып та хезмәт итә. Грамматикада синтетик һәм аналитик ысуллар бер-берсен тулыландыра.
Морфология
Исемнәр грамматик яктан төрләнми, яңа сүзләр ясау өчен хезмәт итә. Күчемле һәм күчемсез фигыльләр, шулай ук сыйфат сүзләр хәбәр буларак кулланыла. Фигыльнең ике төп морфологик төркеме (категориясе) бар: актив һәм пасив юнәлешләре, күчемлелек.
Сүз тәртибе
Гади җөмләдә сүз тәртибе «ия + хәбәр + тәмамлык» тәртибендә була. Җөмләнең иярчен кисәкләре булган аергыч һәм тәмамлыкның баш кисәкләрдән соң (артта) килү кагыйдәсе яши. Хәлләр җөмләнең теләсә кайсы урынында килә ала. Ярдәмлек сүзләр, гадәттә, төп сүздән алда килә.
Грамматикада килешләр, бәйлекләрнең саны, аергыч иярчен җөмлә һәм хәл иярчен җөмлә кергән катлаулы синтаксик конструкцияләр саны арта.
Лексика
Индонезия телендә югары һәм урта мәктәпләр эшли, бай тарихлы матур әдәбияты бар. Рәсми, мәдәни һәм эшлекле даирәләрдә индонезия теле Индонезиянең башка милләтләре телләрен кысрыклый бара.
Язу
Индонезия теле XX гасыр башыннан латин әлифбасын куллана. 1972 елда индонезия теле һәм малай теленең Малайзия варианты өчен уртак һәм кулай булган латин транскрипциясе системасы кабул ителгән. Индонезия телендә 30 аваз. Алфавитта 26 хәреф:
Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Ww, Xx, Yy, Zz.
Шулай ук карагыз
Индонезия телендә Санскрит теленнән алынма сүзләр исемлеге
Үзбәкстан Республикасы Президенты
Үзбәкстан Республикасы президенты — дәүләт башлыгы, ә Үзбәкстан тулы кыйммәтле президент республикасы. Үзбәкстан президенты шулай ук Үзбәкстан Республикасы Кораллы көчләренең башкомандующие, Үзбәкстан Республикасы Конституциясе, кеше хокуклары һәм ирекләре, дәүләтнең бөтенлеге һәм суверенитеты гаранты булып тора.
Тарих
Үзбәкстанда президент вазыйфасы 1990 елның мартында барлыкка килә, ул чакта ил ССРБ составына кергән һәм Үзбәкстан Совет Социалистик Республикасы дип аталган. 1990 елның 24 мартында Үзбәкстан ССР Югары Советы сессиясендә тарихта беренче Үзбәкстан ССР президенты — Ислам Кәримов сайлана. 1990 елның 24 мартыннан 1992 елның 13 гыйнварына кадәр Үзбәкстан Республикасы президенты урынбасары булып Үзбәкстан Республикасы вице-президенты була. Үзбәкстан ССР союздаш республикаларыннан беренче булып президент һәм вице-президент вазыйфаларын гамәлгә куя.
Үзбәкстанның бәйсезлеге турында игълан иткәч, 1991 елның 31 августында вазыйфа «Үзбәкстан Республикасы президенты» дип атала башлый.
Кандидатларга таләпләр
Үзбәкстан Республикасы Конституциясенең 90 нчы маддәсе нигезендә, Үзбәкстан Республикасы президенты итеп утыз биш яшьтән яшьрәк булмаган, дәүләт телен ирекле белгән, сайлаулар алдыннан ун елдан ким булмаган Үзбәкстан территориясендә даими яшәүче Үзбәкстан Республикасы гражданины сайлана ала. Бер үк зат ике тапкырдан артык Үзбәкстан Республикасы президенты итеп сайлана алмый.
Президентны сайлау
Үзбәкстан Республикасы президенты ил гражданнары тарафыннан гомуми, тигез һәм турыдан-туры сайлау хокукы нигезендә җиде елга сайлана. 2011 елның 5 декабрендә Үзбәкстан Сенаты «Үзбәкстан Республикасы Конституциясенең 90 статьясына үзгәрешләр кертү турында»гы закон кабул итә. Яңа закон нигезендә, Үзбәкстан президенты вәкаләтләре вакыты 7 елдан 5 елга кадәр кыскартыла.
Виишоара (Сату-Маре)
Виишоара — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аленья
Аленья — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Прокоп (елга)
Прокоп — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бакмас күле урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чаны күле һәм Омь елгасы арасындагы агымсыз су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Об және Иртеш елгалары аралықтарындагы агынсыз аймАгыйдел.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
South park
Көньяк парк (South Park) Трей Паркер һәм Мэтт Стоун ясаган Америка анимацион сериясе. Америка телевидениесе тарихында Симпсоннан соң иң озын анимацион серия. 1997-нче елдан Comedy Central кабель телеканалы тарафыннан җитештерелгән, Сюжет дүрт малайның һәм аларның дусларының Колорадо штатындагы South park яшәүче маҗараларына нигезләнгән. Серия Америка культурасындагы кимчелекләр һәм хәзерге дөнья вакыйгалары белән кызыксына, һәм пародия һәм кара юмор аша күп тирән ышануларны һәм табуларны тәнкыйтьли. Көньяк парк төнлә чыгарыла һәм олылар мультфильмы итеп урнаштырыла, Тамаша хәзерге дөнья вакыйгаларын яктырту белән дан тота. Epәр эпизод өстендә эш ике этапта алып барыла: беренчесендә авторлар гомуми концепция һәм сюжет уйлап табалар, икенчесендә, премьерага бер атнадан да азрак вакыт узгач, алар детальләр белән тәмамлыйлар, бу сезгә тиз эшләргә мөмкинлек бирә. яңалыкларга җавап бирү,
Кишевко
Кишевко — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(18299) 1979 MT8
(18299) 1979 MT8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанора Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MT8» саналган.
Берграйнфельд
Берграйнфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Максим Дмитриев
Максим Дмитриев, Максим Василий улы Дмитриев, Дмитриев Максим Васильевич (1913 елның 14 сентябре, Казан — 1990 елның 1 ноябре, Киев) — Хәсән күле янындагы сугышта, Совет-фин сугышында, Бөек Ватан сугышында катнашучы. Советлар Берлеге Каһарманы (1940). Танкист. Отставкага «полковник» дәрәҗәсендә чыга.
Тәрҗемәи хәле
1913 елның 14 сентябрендә Казанда эшче гаиләсендә туган. Казанда тулы булмаган урта мәктәпне һәм мехчылар әзерләүче фабрика-завод өйрәнчекләре мәктәбен тәмамлый. Казан мех фабрикасында слесарь булып эшли. 1935 елда Кызыл гаскәргә алына.
Лапинужек
Лапинужек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казине (Модена)
Казине — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казине Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бернем (ай кратеры)
Бернем - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 24,09 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Шербёрн Бёрнхем (1838—1921) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Коламбайн (Колорадо)
Коламбайн  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Коламбайн халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Бүюктузһисар (Бүньян)
Бүюктузһисар (Büyüktuzhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Бүньян илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иннерфильгратен
Иннерфильгратен — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Будне (Подлясье воеводалыгы)
Будне  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Езеро (Брезовиця)
Езеро  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шри Сваминараян Мандир, Уилздэн
Шри Сваминараян Мандир, Уилздэн ул Лондонның Уилздэн шәһәр янында Сваминараян Мандир. Ул шәһәрдә ачылган беренче Сваминараян Мандир. Хәзерге вакытта Лондонда гына Сваминараян Сампрадайның алты Сваминараян Мандиры бар.
Тарихы
1975 елда Уилздэн Лэйнда кулланылмаган чиркәү сатып алынган булган һәм янә төзекләндерелгән булган. Шарад Пурниманың алкышлы көнендә 1975 елның 11 октябрендә, Ачарья Маһараджшри Теджендрапрасад Панде Сваминараян, НарНараян Дэв, Радһа Кришна Дэв, Хануман һәм Ганеша муртиларын куйган.
Эшчәнлекләр
Гыйбадәтханә тарафыннан түбәндәге эшчәнлекләр башкарыла. Бу эшчәнлектән тыш, гыйбадәтханә шулай ук табигый һәлакәтләр вакытында ярдәм күрсәтә. Мәсьәлән, гыйбадәтханә Көньяк Һиндстанга бәрү ясаган 2004 ел Һинд Океаны җир тетрәве өчен ярдәм күрсәтү өчен иганә йөрешен оештырган. Моңа кадәр берничә ел элек, in 2001 елда гыйбадәтханә Лондоннан Гөҗарат җир тетрәве өчен ярдәм эшен координацияләү өчен җаваплылыкны алган. Гыйбадәтханә бәла күргән төбәкләргә 60 тонна кием һәм юрган җибәргән.
Барановская (Киров шәһәре)
Барановская (Барановская) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Живри-ле-Луази
Живри-ле-Луази — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Герон-Лейк (Миннесота)
Герон-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Герон-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудавляны
Рудавляны (Рудаўляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
NGC 285
NGC 285 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Рудавляны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 285
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
HD210728
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казине ди Патерно (Анкона)
Казине ди Патерно — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казине ди Патерно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Насельска-Калой-Яга
Насельска-Калой-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сими-Ёган елгасының уң ярына тамагыннан 58 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Даг Көзбулаг
Даг Көзбулаг (Dağ Közbulaq ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Әлифкол
Әлифкол (Алифкулова) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (97%).
Мыдрево
Мыдрево — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лапинуж-Румунки
Лапинуж-Румунки — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18300) 1979 PA
(18300) 1979 PA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 14 августында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 PA» саналган.
Бергтхайм
Бергтхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Лухта
Лухта — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Комела елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Бергтхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лухта
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бүюктуй (Пасинлер)
Бүюктуй (Büyüktuy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кишево
Кишево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Амели-ле-Бен-Палальда
Амели-ле-Бен-Палальда — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Оялы (Эгыйль)
Оялы (Oyalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эгыйль илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Oyalı, Eğil Oyalı, Eğil
И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты
'''И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты''' (Чувашский государственный университет имени И. Н. Ульянова, И. Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш Патшалӑх Университечӗ) — Чуашстан башкаласы Чабаксарда урнашкан классик дәүләт университеты. Алатырь шәһәрендә филиалы бар (2018).
Югары уку йортын гамәлгә куючы — РФ Хөкүмәте, РФ фән һәм югары белем министрлыгы карамагында.
Алтарих
Мәскәү энергетика институтының Идел филиалында лаборатория базасы, уку-укыту мәйданнары, студент тулай тораклары, китапханәсе (фондында якынча йөз мең том китап), басмаханә, исәпләү техникасы лабораториясе, уку-укыту остаханәләре, диплом проектлау кабинетлары була. Чабаксарда өч югары уку йотыннан тыш, ике фәнни-тикшеренү институты һәм күпсанлы фәнни-педагогик кадрлары булган башка фәнни-җитештерү һәм мәдәният оешмалары эшләп килә.
1967 — 1990
Чуаш дәүләт университеты 1967 елның 1 сентябрендә СССР Министрлар Советының 1967 елның 17 мартында кабул ителгән 796нчы санлы карары, РСФСР Министрлар Советының 1967 елның 21 августындагы 631нче санлы карары нигезендә Мәскәү энергетика институтының Идел филиалы һәм И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика институтының тарих-филология факультеты базасында оештырыла.
Университет ачылганда, ректор итеп техник фәннәр докторы, профессор Семен Федор улы Сайкин, фәнни эшләр буенча проректор итеп профессор Сергей Андрей улы Абруков, укыту эшләре буенча проректор итеп Александр Карапет улы Аракелян билгеләнә. Оештырылуының беренче елында вузда җиде факультет булган: тарих-филология, медицина, гомумтехник, химия, икътисад, электротехника, сәнәгатьне электрификацияләү һәм төзелеш.
РСФСР Министрлар Советының 1967 елның 30 ноябрендщге 882нче санлы карары белән университетка тәрбия мәсьәләләрендә либераль-демократик карашта торган, ике җенес һәм һәр милләт, матди яктан төрле катлам вәкиленә бердәй тигез, киңкырлы белем бирү яклы булган рус мәгърифәтчесе, педагог Илья Ульянов исеме бирелгән.
1967—1968 уку елында электротехника, сәнәгатьне электрификацияләү факультетларында 1 300 дән артык студент укыган; кичке һәм читтән торып укулы факультетларда, гомумтехник факультетны да кертеп, 3 800 гә якын студент укыган; 200 ләп укытучы укыткан, алар арасында 20 фән докторы һәм кандидаты булган. Тарих-филология факультетында 900 студент укыган (350 се көндезге бүлектә); гыйльми-педагогик коллективта 3 профессор һәм 30 доцент исәпләнгән.
1968—1969 уку елына физика-математика факультеты ачыла. Университетның сигез факультетында 45 гомумфәнни һәм махсус (профильле) кафедра исәпләнгән, аларда гомуми фәнни (20 кафедра) һәм махсус (25 кафедра) 15 белгечлек буенча яшь белгечләр әзерләнгән. Кичке һәм читтән торып уку бүлекләре булган гомумтехник факультет базасында машина төзү һәм инженер-төзүчеләр факультетлары ачыла.
1991 — 2010
1990 елның декабрендә ректор итеп икътисад фәннәре докторы профессор Лев Пантелеймон улы Кураков билгеләнә. Ул җитәкчелек иткәндә филиаллар челтәре киңәя, вузның Чуашстан районнарында вәкиллекләре ачыла.
1991 елда университетка беренче 25 чит ил студенты кабул ителә.
1994 елда университет каршында Республика гимназия-интернаты эшли башлый, анда тулы дәүләт тәэмин ителешендә авыл районнарыннан конкурс аша узып кабул ителгән мәктәп балалары укый. Гимназиядә 10 һәм 11 сыйныф программаларын университетның профессор һәм укытучылары алып бара.
2001 елдан университет Бердәм Дәүләт Имтиханын (БДИ, ЕГЭ) кертү буенча экспериментта катнаша. 2002—2004 елларда университет шулай ук кертү буенча экспериментта катнаша.
2005 елга хәтле университетта хәрби кафедра эшли.
2010 елдан соң
2010 елның 12 гыйнварында Мәгариф буенча федераль агентлык боерыгы белән ректор итеп профессор Всеволод Георгий улы Агаков билгеләнә.
Университетның Алатырь шәһәрендәге филиалыннан тыш, Канаш шәһәрендә, Батыр авылында (район үзәге) филиаллары булган.
Гыйльми һәм уку-укыту эшчәнлеге
Университетта 15 факультет, Алатырь шәһәрендә филиал, өстәмә белем бирү хезмәте күрсәтү, белем бирү эшчәнлеге белән идарә итүне оптимальләштерү, укыту процессына инновацион проектлар һәм модельләр кертүне активлаштыру максатларында төзелгән Өстәмә белем бирү үзәге бар.
Университетта 150 гә якын профессор, фән докторы һәм 600 дән артык доцент, фән кандидаты эшли.
Ласалл (Колорадо)
Ласалл  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты
Гыйльми һәм уку-укыту эшчәнлеге
Халыкара элемтәләр бүлеге чит илләрдәге уку йортлары белән контакт булдыру, укытучы һәм студентларны халыкара алмашуны оештыру буенча эшчәнлек алып бара. Элемтәләр халыкара конференцияләр, семинарлар һәм курслар оештыру, укытучы һәм студентларны алмашу формасында бара. Университетта чит ил студентларын һәм стажерларын укыту программалары гамәлдә. Вузны тәмамлаучыларның күбесе университет ординатурасында һәм аспирантурасында укуын дәвам итә. Чит ил студентларына үз илләрендә рус телен укытуга хокук бирүче өстәмә белгечлек алу мөмкинлеге тудырылган.
Ласалл (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты
Факультетлар һәм белгечлекләр
Университет составында түбәндәге факультетлар бар: чит телләр; информатика һәм исәпләү техникасы; сәнгать; тарих-география; машина төзү; медицина; радиоэлектроника һәм автоматика; төзелеш; идарә һәм социаль технологияләр; гамәли математика, физика һәм информацион технологияләр; химия-фармацевтика; икътисад; энергетика һәм электротехника; юридик; рус һәм  чуаш филологиясе һәм журналистикасы.
Бернулли (ай кратеры)
Бернулли - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 47,3 км булган кратер.
И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты
Факультетлар һәм белгечлекләр
Университетта бакалавриатның 57 юнәлеше, белгечләр әзерләүнең 27 программасы, магистратураның 31 юнәлеше буенча белгечләр әзерләнә.
Бернулли (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Якоб Бернулли (1654—1705) хөрмәтенә бирелә.
Ласалл (Колорадо)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты
Фәнни-инновация эшчәнлеге
Университетта фәнни-инновация эшчәнлеге белән фәнни эшләр буенча проректор Евгений Николай улы Кадышев җитәкчелек итә.
Диссертация советлары
Университетта алты диссертация советы эшли:
Конференция
Ел да көз көне Чабаксарда Чуаш дәүләт университеты Бөтенроссия — фәнни  конференциясе уздырыла. Конференциянең махсус атамасы: «Милли филология һәм мәдәният мәсьәләләре».
Мальто
Мальто — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Иннершванд
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
И. Н. Ульянов исемендәге Чуаш дәүләт университеты
Уку корпуслары
Уку корпуслары күпчелек Чабаксарның Төньяк-Көнбатыш районында тупланган. Төзелеш факультеты корпусы шәһәрнең үзәгендә тарихи бинада урнашкан.
Студентлар шәһәрчеге
Студентлар шәһәрчеге Чабаксарның төньяк-көнбатыш өлешендә урнашкан. Анда 3 000 урынга исәпләнгән сигез тулай торак бар. 2009 елда университет иң яхшы студент тулай торагына ухдырылган Бөтенроссия конкурсында «Студент тулай торагы шартларында медица хезмәте күрсәтү» номинациясендә җиңүче була.
Фәнни китапханә
Фәнни китапханә 1958 елда ачылган А. А. Жданов исемендәге Горький политехника институтының Чабаксар филиалы китапханәсе базасында булдырылган.
Фәнни китапханә фондларында 1,91 млн данә төрле басма (2010 елның 1 гыйнварына), сирәк китаплар һәм кыйммәтле кулъязмалар фондында — 24 100 данә. Фәнни китапханәнең мультимедиа классында университет укытучыларының монография һәм укыту әсбапларының тулы текстлы электрон копияләре белән эшләү мөмкинлеге бирелә.
Фәнни-тикшеренү бүлеге
Университетның фәнни-инновация комплексына керә:
Мәдәният сарае
Университетның мәдәният сарае бар.
Нәшрият
Университетның үз нәшрияты бар, анда «Ульяновец» газетасы, әлеге университет һәм Россиянең башка вузлары укытучыларының китап һәм брошюралары басыла.
Шифаханә-профилакторий
Университетның шифаханә-профилакторие бар.
«Вестник Чувашского университета»
1995 елдан башлап, университетта ике серия буенча «Вестник Чувашского университета» фәнни журналы нәшер ителә:
2001 елдан журнал Россия Федерациясендә чыгучы рецензияләнүче әйдәүче фәнни басмалар исемлегенә кертелгән.
Вуз газеталары
Университетта көндәлек «Ульяновец», шулай ук «Вести Альма-матер» газеталары чыгарыла.
Сайт һәм Интернет-сервислар
ChuvSU.ru домен зонасы Чуаш дәүләт университетының интернет-сервисларын таныту һәм эшләтү өчен куланылучы икенче һәм өченче буын домен исемнәрен кертә. ChuvSU.ru беренче мәртәбә 1998 елның 13 маенда теркәлү узган. Хәзерге вакытта ChuvSU.ru домен исеме Чуаш дәүләт университетына теркәлгән.
Мәгълүмат сервислары университетның веб-сайтлары аша белешмәләр һәм яңалыклар хезмәте күрсәтү белән бәйле. Университетның веб-сайтлар системасына: www.ChuvSU.ru порталы, ChuvSU.ru фәнни-техник электрон китапханә сайты, Library.ChuvSU.ru фәнни китапханә сайты, факультет сайтлары, филиаллар һәм башка структур бүлекчәләр сайтлары керә.
Студентларның составы
Университетта РФнең 40 субъектыннан, шулай ук АКШ, Көнбатыш Европа, Якын Көнчыгыш, Көньяк-Көнчыгыш Азия, Африка, Латин Америкасы илләреннән килеп укый. 2015 елга университет дипломын 30 илдән 446 чит ил гражданы 17 белгечлек буенча алган.
2015-2016 уку елында Азия, Африка, Европаның 40 иленнән һәм БДБның 8 иленнән 600 чит ил ватандашы 14 факультетта 20 белгечлек һәм 15 юнәлеш буенча белем ала.
Студент оешмалары
Студентларның фәнни-техник иҗатына ярдәм итү максатында «Студентларның фәнни җәмгыяте» (СНО) булдырылган.
Студентлар үзидарәсен «Студентлар советы» тормышка ашыра. «Студентлар советы» рәисе университетның гыйльми шурасы составына керә.
Студентларның социаль хокуларын яклау белән 1970 елның 23 гыйнварында булдырылган «Студентларның һөнәри берлек оешмасы» шөгыльләнә, аның вазифасына вуз шифаханәсенә, башка сәламәтләндерү оешмаларына юлламалар бирү, экскурсияләр оештыру да керә. Һөнәри берлек оешмасы (профсоюз) рәисе шулай ук университетның гыйльми шурасы составына керә.
Студентлар өчен чаралар
«Мисс ЧГУ» матурлык конкурсы, «Суперстудент» конкурсы, факультетара КВН, «Студентлар язы» фестивале, «Татьяна университета» факультетара конкурсы, «Хезмәткәрләрнең туган көннәре».
Гимн
Университет гимнының чуаш һәм рус телендәге вариантларының авторы шагыйрь Анатолий Смолин, музыкасын Петр Фёдоров язган.
Езеро (Требне)
Езеро  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Апшак-Пеляк
Апшак-Пеляк (Ӓпшат-Пелӓк, Апшак-Пеляк) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,3%), урыслар (4,7%).
Корукөй (Элазыг)
Корукөй (Koruköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Рудзевичы (Зэльвенский районы)
Рудзевичы  (Рудзевічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Виишоара (Тиргу-Тротуш, Бакеу)
Виишоара — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Будно (Подлясье воеводалыгы)
Будно  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жизокур
Жизокур — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Чевитикаллу
Чевитикаллу Һиндстанның Андһра Прадеш штатында Кришна районында канкикачерла мандалында авыл. Биредә Телугу теле таралган.
Тирәкле (Архангель районы)
Тирәкле — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453039, — 80203816006.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 520 кешенең яшәве мәгълүм.
Гиббинг (Миннесота)
Гиббинг  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гиббинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колона (Колорадо)
Колона  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Колона халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
HD210767
HD210767 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казинела (Пезаро һәм Урбино)
Казинела — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казинела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кишково (Великопольское воеводалыгы)
Кишково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18301) Конюхов
(18301) Конюхов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 27 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 QZ9» саналган.
Инценхоф (Бургенланд)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ырынбур затлы кызлар институты
Тарих
Император Николай Iнең Ырынбур затлы кызлар институты 1832 елның 6 декабрендә Ырынбурның хәрби губернаторы П. Сухтелен боерыгы белән оешкан ; хәрби белем бирү учреждениеләренә караган һәм "Неплюев хәрби мәктәбенең кызлар укыту филиалы" исемен йөрткән, чөнки ул укучыларны офицерлар, хәрби чиновниклар һәм казак кызларыннан алган. 1855 елның 13 октябрендә ул Николаев хатын-кызлар институты дип үзгәртелә. Николай Iнең хатыны Александра Феодоровна уку йортын үз шефлыгына ала.
Бу ябык учреждение була, аның укучылары катгый контроль астында интернатта яшиләр. Институтта Ырынбур, Самара һәм Уфа провинцияләре, Тургай һәм Җаек өлкәләре, шулай ук Төркестан кызлары укый.
Николаев хатын-кызлар институты биналары комплексы, империя сәнгать академиясе академиге А.Г.Беловның архитектура проекты буенча төзелгән дип фараз итәләр. Институтның төп бинасы йорт яны чиркәүе белән Неплюев урамында ике катлы бинада урнашкан. 1917 елга Ырынбур Николаев кызлар институты милкендә Ырынбур өлкәсе  Троицк өязендә 628  дисәтинә  җир, бер дача һәм анда сөт фермасы бар була.
1917 елга кадәр, Ырынбур затлы кызлар институты патшабикә Мария Федоровна институтлары бүлегенә керә, һәм Бөек Октябрь инкыйлабыннан соң Дәүләт хәйрия министрлыгына күчерелә. 1918 елда ул Халык мәгарифе комиссариаты контроле астында була, 1919 елда, Гражданнар сугышы вакытында ул ябыла.Институтның төп бинасы бүгенге көнгә кадәр сакланып калган һәм Ленин урамы, 50 нче йорт адресы буенча урнашкан. Бу бина диварында "тарих һәм мәдәният һәйкәле" дигән мемориаль такта куелган 1920-1923 елларда элеккеге Ырынбур Николаев хатын-кызлар институтының төп бинасында рус һәм совет этнографы һәм музыканты  Александр Викторович Затаевич  яшәгән һәм эшләгән.