cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Норт-Окс (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туравшчына (Смаргонский районы)
Туравшчына  (Тураўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Кузөренемирлер (Болу)
Кузөренемирлер (Kuzörenemirler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Болу илчесенә караган бер авыл (köy).
Виньярд-Гейвен (Массачусетс)
Виньярд-Гейвен  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Папирниця (Шкофя Лока)
Папирниця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Виньярд-Гейвен (Массачусетс)
Географиясе
Виньярд-Гейвен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Папирниця (Шкофя Лока)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виньярд-Гейвен (Массачусетс)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грибовка (Сембер өлкәсе)
Грибовка (Грибовка) — Сембер өлкәсенең Иске Майна районында урнашкан сала.
Райхенау-им-Мюлькрайс
Райхенау-им-Мюлькрайс — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казчина Бомбонина Сотана (Кунео)
Казчина Бомбонина Сотана — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Бомбонина Сотана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Колба (елга)
Колба — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Малое күле урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Колба (река)
Горевка (Поперечная кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөкпынар (Элмалы)
Гөкпынар (Gökpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фән Вәлиәхмәтов
Фән Вәлиәхмәтов, Фән Гафис улы Вәлиәхмәтов (1951 елның 18 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, БАССР, Шаран районы, Хафиз) – җырчы, виртуоз тальянчы, Татарстанның (2007) һәм Башкортстанның (2011) халык артисты. Шаран районының мактаулы гражданы (2013).
Тәрҗемәи хәле
1951 елның 18 гыйнварында Башкортстан АССР Шаран районының 20 генә йортлы Хафиз авылында туган. Әтисе — Гавис, әнисе — Галимә. Уфа сәнгать укуханәсен (1979, Д. Ә. Мусин классы), Башкорт дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген (1993, читтән торып) тәмамлаган.
Сәнгать укуханәсен тәмамлагач, Фәридә Кудашева һәм Бәхти Гайсинның концерт төркемендә 8 ел җырлый. Аннары үзенең концерт төркемен оештырып, ил буенча гастрольләрен башлап җибәрә.
1970 елдан Туймазы мәдәният сараенда солист булып эшли.
1973-1974 елларда Бүздәк районы мәдәният йортында хезмәт куя. 1979 елдан Башкорт дәүләт филармониясе солисты.
1995—2005 елларда Чаллының «Болгар» бию ансамбле (хәзерге «Болгар» бию театры) җырчысы.
Иҗаты
Көчле, үзенчәлекле бәрхет тавышка ия. Татар җырчыларының халыкчан җыр башкару традициясен дәвам итә. Утыз яше тулгач, тальян гармунда уйнарга өйрәнә. Тальян гармуннарын Удмуртиянең Чайковский шәһәрендә яшәгән Җидеяр Мөхеяровтан (Зидияр Мухояров, чыгышы белән БР Тәтешле районыннан, милләте удмурт) махсус ясатып алган.
Репертуарында Бәхти Гайсин, Мөфтәдин Гыйләҗев, Фәнир Галимов, Нур Даутов, Вәлит Илембәтов, Венер Мөхәммәдиев, Рауза Сəхəветдинова, Рим Хәсәнов һ. б. композиторларның җырлары, татар («Герман көе», «Зөлəйха», «Шахта», «Күгәрчен гөрлидер», «Рамай», «Урман», «Васфикамиләкәем», «Әрәмә», «Сагыну», «Авыл көе», «Зөләйха», «Рекрутлар җыры», «Урам көе», «Арча яклары», «Каюм көе», «Акъяр көе», «Һаваларда йолдыз», «Чибәр кызга», «Зөһрә йолдыз», «Мәк чәчәге», «Күн авылы көе»), башкорт («Гайсә ахун», «Порт Артур», «Ялчыгол») халык җырлары һ. б. җырлар. Халыкта онытылган җырларны табып алып, башкара. Татар халык җырларыннан, тальянда уйнап, аудиодиск чыгарган.
Гөлшат Зәйнашева сүзләренә «Кердем карурманнарга», «1995 елның иң яхшы җыры» — «Әле дә дуслар бар әле», «Хәтеремдә, әткәй», «Хәсәншәех» (Алмаз Галин сүзләре, Венер Мөхәммәдиев көе), «Авылга бер кайтып килик», «Аңла инде», «Йөрәгемдә моңнарың», «Көзге чәчкәләр» (Мөфтәдин Гыйләҗев көе), «Моңаймачы, дускаем», «Сарманай» (Мөфтәдин Гыйләҗев көе, Вил Казыйханов сүзләре), «Казлар юлы», «Сагындырыр әле туган як», «Син Илешкә килсәң», «Сөйгән яр», «Бар иде яшь чаклар» (Роберт Миңнуллин сүзләре, Мөфтәдин Гыйләҗев көе), «Кулда тальян гармун» (Уран Кинҗәбулатов сүзләре, Мөфтәдин Гыйләҗев көе) һ. б. җырлар Ф. Вәлиәхмәтов башкаруында популярлашып китә.
Фән Вәлиәхмәтов РФ төбәкләре һәм чит илләр буйлап гастрольләрдә йөри, татар халкының гыйбрәтле язмышка дучар булган вәкилләре белән еш очраша, шуңа күрә үз программасына милли аңны уята, җанга тынгылык бирми торган җырларны кертә. «Теләсә нинди җырга тотынмый, фәкать үзенә килешле, үзенә тиешле, үзенә муафыйк җырларны гына сайлап ала. Ул башкарган җырлар турыдан-туры халык күңеленә барып тоташа» (И. Шакиров).
«Татарстан АССРда БАССР әдәбияты һәм сәнгате көннәре»ндә (1989), Казакъстанның Күкчатау өлкәсе Кызыл-Яр авылында Ибраһим Сәләховның 80 яшьлек юбилеенда (1991, октябрь), Карелиянең Суоярви районында әдәби-музыкаль очрашуларда, Сабантуй бәйрәмендә (Әделайд, Австралия, 2006) һ. б. бик күп мәдәни чараларда катнаша.
2014 елда Габдулла Тукай премиясенә тәкъдим ителгән.
Гаиләсе
Хатыны Светлана, уллары.
Гилад
Гилад — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18946) Massar
(18946) Massar — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 24 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QM75» саналган.
Елга урамы (Казан, Адмираллык бистәсе)
Елга урамы (Речная улица) — Казанның Киров районында, Бишбалта бистәсендә урнашкан урам.
Ла-Жарн
Ла-Жарн — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
NGC 671
NGC 671 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вьенн-ан-Валь
Вьенн-ан-Валь — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Любятувко
Любятувко — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мельгуновка
Мельгуновка (Мельгуновка) — Диңгез буе краеның Ханкай районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Райхендорф
Райхендорф — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Домбрувки (Подлясье воеводалыгы)
Домбрувки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Турэйск (Шчучынский районы)
Турэйск  (Турэйск ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Островонс (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Островонс  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Столбовы
Столбовы (Столбовы) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(3051) Наньтун
(3051) Наньтун — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1974 елның 19 декабрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 YP» саналган.
Кори (ай кратеры)
Кори - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 67,22 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Герти Тереза Кори (1896—1957) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Cori (crater)
Пекел (Марибор)
Пекел  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хвойна (Болгария)
Хвойна — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подгорный (Зәй районы)
Подгорный (Подгорный, Тау асты) ― Татарстан АССР Зәй районы Поповка авыл советына караган, 1949 елда юкка чыккан торак пункт (авыл).
География
Авыл Баграж елгасының биек уң ярында, Кашка таудан (биеклеге — 212 метр) 1,5 км түбәнрәк, Зәй тимер юл станциясеннән 9 км ераклыкта урнашкан булган. Координаталары: киңлек 55.345278, озынлык 52.176081.
Демография
Төп халык ― руслар.
Тарих
Яңа торак пункт төзелү Пётр Столыпинның аграр реформасы (1906―1911 еллар) белән турыдан-туры бәйле. Зәйнең 6 гаиләсе казнадан бер тирәдән җир ала һәм берләшеп, отруб ясый. Әүвәл алар Поповка (1913 елдагы исеме Зур Поповка) авылыннан ерак булмаган инеш ярында нигез сала, яңа торак пунктка Яңа Поповка исеме бирелә. Әмма корылык булган елларда инешнең суы кибә торган булгач, кешеләр яңа урынга күчәргә мәҗбүр була. Баграж елгасының биек уң ярында төпләнеп, үзләре яшәячәк торак пунктны Подгорная Поповка (Тау асты Поповкасы) дип атый, соңрак авыл Подгорный (поселок) исеме белән йөртелә. Беренче күчеп килүчеләрнең фамилияләре билгеле: Челнинскийлар (3 гаилә), Гаделшиннар (2 гаилә), Веселовлар (2 гаилә), М. Басков, И. Шаронов, К. Чурбанов, Ф. Мачтаков, П. Хорев, Бородин һ. б.
Подгорный крестьяннары дәүләт крестьяннары категориясенә кергән һәм Зәй авыл җәмгыятенә караган.
1913 елда хуҗалыклар буйлап үткәрелгән исәп буенча, авылда 6 атсыз хуҗалык булган, 19 хуҗалык 1―2 ат тоткан, 1 хуҗалык 3 ат җиккән. 5 хуҗалык мал-туар тотмаган, кәсепчелек белән шөгыльләнгән, үзләренә тигән җирне авылдашларына яки Иске Зәй кешеләренә арендага биргән. Җирсез хуҗалыклар булмаган, 15 хуҗалыкның 3―5 дисәтинә, 8 хуҗалыкның 5―10 дисәтинә, 3 хуҗалыкның 10―15 дисәтинә җире булган. 8 хуҗалыкның сыеры булмаган, 14 хуҗалык 1-әр, 4 хуҗалык 2-шәр сыер асраган. 1917 елгы инкыйлабны авыл халкы тыныч, конфликтсыз кабул иткән.
1918—1920 еллардагы Ватандашлар сугышы вакытында авылга маҗарлар һәм ак чехлар кереп, авыл халкыннан Ак гаскәр өчен йөртүчесе булган атлар таләп иткән.
Күмәк хуҗалыклар төзелә башлагач, авылда 1931 елда «Заря» (Таң) авыл хуҗалыгы артеле (колхоз) оештырыла. Беренче рәисе итеп П. В. Хорев сайлана. Аннан соң колхоз рәисе булып М. Басков, В. Филинов эшли.
Авылның үз мәктәбе булмый, уку яшендәге балалар Винокуровкада 1935 елда ачылган мәктәпкә йөреп укый.
Бөек Ватан сугышыннан (1941—1945 еллар) соң күмәк хуҗалыкта ир-ат көче җитмәгәне нык сизелә. «Заря» колхозын башта «Восток» (Винокуровкада) хуҗалыгы белән, соңрак Поповка, Липатовка һ. б. авыллар белән берләштерәләр. 1959 елда элекке Подгорный хуҗалыгы җирләре «Завет Ильича» артеленә (үзәге Иске Зәй) кушыла. Мөстәкыйль хуҗалык итү мөмкинлеге калмагач, авыл халкы тарала башлый. Кайбер гаиләләр Винокуровкага күченә, кайберләре тирә-яктагы шәһәрләргә барып төпләнә.
1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязе Зәй волостена, 1930 елга кадәр Татарстан АССР Чаллы кантоны Зәй волостена, 1930 елдан Чаллы районына, 1944 елдан Ямаш районына караган.
Поповка авыл советына караган, 1950—1970 елларда юкка чыккан Липатовка, Винокуровка, Зәй терлек базасы һәм Кече Баграж кебек авыллардан беренче булып, 1949 елда Подгорный авылы яшәүдән туктый.
(18947) Cindyfulton
Тарихы
2000 елның 24 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QV76» саналган.
Стефанковице-Колония
Стефанковице-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиннов (Уккермарк)
Пиннов  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пелиткөй (Бурһание)
Пелиткөй (Pelitköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бурһание илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Подгорное
Подгорное — топоним.
Урак һәм Чүкеч урамы (Казан)
Географиясе
Зур урамнан башланып, Клара Цеткин урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә. Элеккеге исеме — Кызыл урам.
Гилвач
Гилвач — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веар (Массачусетс)
Веар  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ермолаевка (Авыргазы районы)
Ермолаевка — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453485, — 80205872002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 3 кешенең яшәве мәгълүм.
Райхенталь
Райхенталь — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бевиллер (Нор)
Бевиллер (Bévillers) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Кодри кантонына карый.
HD224733
HD224733 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сугмутен-Ягун (Комчин-Ягун кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чуртанка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Жарри
Ла-Жарри — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Пекел (Требне)
Пекел  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 672
NGC 672 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(18948) Hinkle
(18948) Hinkle — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 24 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QT79» саналган.
Нортом (Миннесота)
Нортом  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Людвиково (Сьремский повяты)
Людвиково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нортом (Миннесота)
Тарихы
Нортом шәһәре  елда нигезләнгән.
Людвиково (Сьремский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нортом (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөксел (Һайрат)
Гөксел (Göksel) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Һайрат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Домбчин
Домбчин — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Турэц (Карэлицкий районы)
Турэц  (Турэц ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Тотуглу
Тотуглу (Totuqlu ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Райхенфельс
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Урицкий урамы (Казан)
Географиясе
Адмираллык урамыннан башланып, Зур урам белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә. Элеккеге исеме — 2 нче Җылантау урамы.
Бёвраж
Бёвраж (Beuvrages) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Анзен кантонына карый.
Волпоул (сан алу урыны, Массачусетс)
Волпоул  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Волпоул халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виглен
Виглен — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Остромецко
Остромецко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цацаровци (Смолян өлкәсе)
Цацаровци  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3448) Нарбут
(3448) Нарбут — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Казчина Бонада (Кунео)
Казчина Бонада — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Бонада Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стефанув (Холмский повяты)
Стефанув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кориолис (ай кратеры)
Кориолис - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 78,56 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Гаспар-Гюстав Кориолис (1792—1843) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тусуманцы
Тусуманцы (Тусуманцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Көкрәт
Көкрәт (Кокрять) — Сембер өлкәсенең Иске Майна районында урнашкан сала.
Чиста күл урамы (Казан)
Чиста күл урамы (Чистоозерская улица) — Казанның Киров районында, Бишбалта бистәсендә урнашкан урам.
Көкрәт
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Тусуманцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Чиста күл урамы (Казан)
Географиясе
Казакъ урамыннан башланып, Брюсов урамы белән киселештә тәмамлана.
Елбак
Елбак — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Икса елгасының сул ярына тамагыннан 55 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гилгеу
Гилгеу — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перново (Словения)
Перново  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цирка
Цирка — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Райхерсберг
Райхерсберг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ореховцы (Киров өлкәсе)
Ореховцы (Ореховцы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Пиров
Пиров — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18949) Tumaneng
(18949) Tumaneng — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 25 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QX85» саналган.
Веарем (Массачусетс)
Веарем  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мясниково
Мясниково (Мясниково) — Чиләбе өлкәсенең Әшә районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Пелитли (Мидьят)
Пелитли (Pelitli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мидьят илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мясниково
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Домурати
Домурати — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ундыш (Рубылисский кушылдыгы)
Ундыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга   Рубылисский елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Людвикув (Конинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Киң урам (Казан)
Киң урам (Широкая улица) — Казанның Киров районында, Бишбалта бистәсендә урнашкан урам.
Географиясе
Күн урамыннан башланып, тимер юлның Адмираллык бистәсе - Казан-Пассажирлы участкасына барып җитеп тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә. Элеккеге исеме — 1 нче Екатерина урамы.
(18950) Marakessler
(18950) Marakessler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 26 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QX95» саналган.
HD224801
HD224801 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
NGC 673
NGC 673 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Эдвард Бенеш
Эдвард Бенеш (Edvard Beneš,, Кошлан, Боһемия, Аустрия-Маҗарстан —, Сезимово-Усти, Чехословакия) — Чехословакия дәүләт эшлеклесе.
Праһадагы Карл университетында, Париж университетында һәм Париж сәяси-иҗтмагый фәннәр академиясендә укыган. Праһадагы тиҗарәт академиясендә укытучы (1909-1912), укытучы (Карл университеты, Праһа) (1912-1915), Чех-словак милли шурасы рәисе, Франсада мөһаҗиректә (1916-1918), Чехословакия чит ил эшләре министры (1918-1935), Чехословакия премьер-министры (1921-1922), Милләтләр Лигасы шурасы әгъзасы (1923-1927), Милләтләр Лигасы генареаль ассамблеясе рәисе (1927-1928), Чехословакия президенты (1935-1938), Чехословакиянең сөргендәге президенты (1939-1945), Чехословакия президенты (1945-1948).
Острув (Бродницкий повяты)
Острув  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бёври-ла-Форе
Бёври-ла-Форе (Beuvry-la-Forêt) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Орши кантонына карый.
Едовля
Едовля (Ендовля) — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хопер елгасының уң ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер, Ворона елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Савала һәм Бузулук елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тушамля
Тушамля (Тушамля ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гөксу (Мут)
Гөксу (Göksu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Райхраминг
Райхраминг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Һидият Сәгадиев
Һидият Сәгадиев (Һидият Сибәгать улы Сәгадиев,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, БАССР мәгариф халык комиссары (1920-1923).
Казчина Бонапарте (Павия)
Казчина Бонапарте — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Бонапарте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Королёв (ай кратеры)
Королёв - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 423,41 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Korolev (crater)
Ла-Жарри-Одуэн
Ла-Жарри-Одуэн — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Песниця (Кунгота)
Песниця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилламблен
Вилламблен — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Црынча (Смолян өлкәсе)
Црынча  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стефанувка (Опольский повяты)
Стефанувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анапаит
Анапаит, искергән. синоним таманит — фосфатлар сыйныфы минералы, тимер һәм кальцийның сулы фосфаты. Химик формуласы: Ca2Fe2+[PO4]2·4H2O. Составы (%): СаО — 28,18; FeO — 18,05; Р2О5 — 35,67; H2O — 18,1. Өч клинлы сингония.
Таралышы
Минерал коңгырт тимерлектә, пыяла ялтыравыклы үтә күренмәле яшелсу кристаллчыклар төрендә шактый сирәк очрый. Беренче мәртәбә Тамань ярымутравының көньяк ярында Железный Рог мысы янында табылган булган (хәзерге вакытта Краснодар крае, Россия) һәм 1902 елда Артур Захс (Arthur Sachs) тарафыннан тасвирланган булган. Бу шул ярымутрау коллекция материаллары буенча, Анапа астыннан. Нәкъ менә шул географик атамалардан да аның исемнәре барлыкка килгән «анапаит», «анапит» һәм «таманит».
Гәрчә зур тупланмалар булып ятмаса да, табигатьтә киң таралган һәм зур булмаган микъдарларда Кырым (Керич), Италия, Испания, Германия, АКШ һәм башка илләр ятмаларында бар. .
Физик хасиятләре
Тыгызлыгы — 2,81 г/см3, катылыгы 3—4, сызык төсе ак. Тоташлыгы камил. .
Анапаитның төсе (лимонлы-яшелдән зәңгәрсу-яшелгә кадәр) зәркән осталары өчен бик җәлеп итүчән, әмма бу минерал зәркән эшләнмәләрендә куллану өчен җитәрлек каты түгел. Кыйммәтле коллекция ташы булып тора, башка практик кулланышы юк.
Воррен (сан алу урыны, Массачусетс)
Воррен  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Воррен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алексей Садовен
Алексей Садовен (Алексей Андреевич Садовень,, — , ) — Киев университетының атказанган профессоры, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1911), Киев университеты ректоры вазыйфасын башкаручы (1917-1918).
(3619) Нэш
(3619) Нэш — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EU35» саналган.
Авари Мата Гыйбадәтханәсе
Авари Мата гыйбадәтханәсе (आवरी माता का मन्दिर) Раджастханның Читторгарх районында Бһадесар тэһсилында урнашкан. Ул Аасвара авылында калкулыклар һәм чишмәләр белән өлкәдә урнашкан, аның бер буасы һәм Хануман гыйбадәтханәсе бар. Традицион рәвештә монда параличтан һәм полиомиелиттан дәваланырга теләгән кешеләр килә. Ул Раджастхан көньягында мәшһүр гыйбадәтханә булып тора. Ул Савлияг гыйбадәтханәсе янында урнашкан.
Яр Чаллы мәчетләре
Яр Чаллы шәһәре мәчетләре:
Ак мәчет
Ак мәчет — Чаллы шәһәрендә урнашкан мәчет. Мәчет бинасына җир Чаллы шәһәре аксакаллары КамАЗ генераль мөдиренең социаль мәсьәләләр буенча урынбасары Илдус Закирҗановка мөрәҗәгать итү нәтиҗәсендә бүленеп бирелә. Тау мәчетеннән мәхәлләнең бер өлеше шунда күченә. Бу бинаны ремонтлаттырып, манара куелып яхшы гына хәлгә китерелә. 1992 елның көзендә Чаллы ит комбинаты белән килешү нигезендә шәһәрдә беренче хәләл ит кибете ачыла, дини китаплар сатыла башлый. Мәчет бинасында мәдрәсә дә оештырыла. Ул 2000 елда ир-егетләр мәдрәсәсенә әйләндерелә. Мәдрәсәдә укыту төпле программа буенча алып барыла. Мәдрәсә халыктан кергән сәдакә исәбенә яши. Мәчет-мәдрәсә базасында 2003 елны Татарстан Диния нәзарәте имамнарның белемен күтәрү институтын оештыра. 2006 елны намаз залын киңәйтелә. Хатын-кызлар өчен аерым намаз залы эшләнә. Мәчетнең гомуми мәйданы 2500 м², спорт залы, компьютер классы, кибет бар. Ак мәчет шәһәр мәчетләре арасында иң зур намаз залына ия булу сәбәпле, биредә балаларның республика күләмендәге Коръән уку ярышлары үтә. Корбан гаетендә мәчет территориясендә корбан чалулар оештырыла.
Нур-Ихлас мәчете
Нур-Ихлас мәчете — Чаллы шәһәрендә урнашкан мәчет. Мәчет 2005 елның 22 октябрендә рәсми төстә ачыла. Бу вакыйга шәһәрдә генә түгел, ә Татарстанда зур җанлылык тудыра. Мәчет ачу тантанасына мөфти Госман Исхакый җитәкчелегендә шәһәр, районнарның имам-мөхтәсибләре кунак булып килгәннәр. Анда шәһәр хакиме Илдар Халиков, мәчет төзелешенә булышлык күрсәтүче предприятие җитәкчеләре, күп санлы мөселманнар да катнашты.
Тау мәчете
Тау мәчете — Чаллы шәһәрендә ачылган беренче мәчет. Мәчет урнашкан бина, 1980 елның 4 апрелендә хәрби Таһир Заһретдиновтан сатып алынып, намаз укыр өчен бүлмә буларак кулланыла башлый. Соңрак ул киңәйтелә, манара салына. 1989 елдан мәчеттә Идрис хәзрәт Галәветдин дини дәресләр бирә башлаган. 1997 елда мәчеткә килгән имам Рәфкать хәзрәт Хәррас тырышлыгы белән мәчет җиренең коймалары төзәтелде, түбә яңартылды, диварлар буялды.
Тәүбә мәчете
Тәүбә мәчете — Чаллы шәһәре мәчете. Ул милли һәм дини күтәрелеш елларында (1990-еллар) төзелә. Мәчет үзенчәлекле архитектурага ия. 1989 елның 1 апрелендә мәчет нигезенә беренче казык сугыла. Бу вакыйгада халык искиткеч күп бул. Шәһәр башлыгы Петрушин килмәсә дә, бу чарага мәчет төзелешенә матди ярдәм күрсәткән Тәлгать Таҗетдин килә. 23 августта мәчетне бина кылып, түбәсе ябылмаган килеш манарасына ай куела. Ай күтәрү татарларның Ислам динен кабул итүгә 1100 ел тулу вакыйгасына туры китереп эшләнә. Күп илләрдән делегацияләр килә. Аннан соңгы 2,5 елда мәчетнең эчке эшләре башкарыла, территориясе төзекләндерелә. Тәүбә мәчете рәсми төстә 1992 елның 22 июлендә ачыла. Тәүбә мәчете 500 кешене сыйдыра, гомуми мәйданы 1,3 мең кв. метр, манарасы җирдән 53 метр биеклектә. Аена алтын йөгертелгән, аңа көмеш хәрефләр белән «Лә иләһә илләлләһи Мөхәммәдәрәсүлүллаһ» дип язылган. Фасадларга һәм намаз бүлмәсендә Аллаһ Тәгаләнең 99 исеме мәрмәр, төсле витраж һәм башка ысуллар белән төшерелгән. Тышкы бизәү эшләре аксыл известняк, шомартылган гранит һәм травертиннан эшләнгән.
Әбүзәр мәчете
Әбүзәр мәчете — Чаллы шәһәрендә урнашкан мәчет. 1991 елның 12 маенда мәхәллә ачыла, аннан соң мәчеткә җир алына. Мәчет төзелешенә Тәлгать Таҗетдин 500 мең сум акча бирде. 1993 елның 1 октябрендә мәдрәсәдә укулар башланды, 240 шәкерт кабул ителә. Алардан 40 шәкерт торып, калганнары килеп укыды. Әбүзәр мәчете 200 кешегә исәпләнелгән.
Чаллы Яр мәчете
Чаллы Яр мәчете — Чаллының хайтек стилендә төзелгән мәчете. Шәһәрнең Комсомол районына керүче Орловка боҗрасына якын урнашкан. 2020 елның октябрендә ачылган.
44 ел (б. э. к.)
44 ел (б. э. к.) ел –
Гилгеу-Алмашулуй
Гилгеу-Алмашулуй — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18951) 2000 QQ98
(18951) 2000 QQ98 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 28 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QQ98» саналган.
Яңа Чылаткан
Яңа Чылаткан — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453485, ОКАТО коды — 80205872003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 59 кешенең яшәве мәгълүм.
Доратинка
Доратинка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мельники (Диңгез буе крае)
Мельники (Мельники) — Диңгез буе краеның Партизан шәһәр округында урнашкан авыл.
Денис Сажин
Денис Сажин (Денис Владимирович Сажин,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
Планебрух
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мельники (Диңгез буе крае)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), украиннар (6%).
Раксендорф
Раксендорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Песниця (община)
Песниця  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тушэвичы
Тушэвичы (Тушэвічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нортроп (Миннесота)
Нортроп  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нортроп шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кузсөкү (Герзе)
Кузсөкү (Kuzsökü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Герзе илчесенә караган бер авыл (köy).
Чавдар (Смолян өлкәсе)
Чавдар  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Людвикув (Островский повяты)
Людвикув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Александр Сазонов
Александр Сазонов (Александр Геннадьевич Сазонов,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы).
КОлыджул
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Туршсу (Гәдәбәй)
Туршсу  (Turşsu ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Пелитли (Ортаһисар)
Пелитли (Pelitli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(18952) 2000 QF105
(18952) 2000 QF105 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 28 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QF105» саналган.
Безегем
Безегем (Boëseghem) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Азбрук кантонына карый.
Косберг (ай кратеры)
Косберг - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 14,63 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Семён Ариевич Косберг (1903—1965) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Острувек (Иновроцлавский повяты)
Острувек  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Елгайчик
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шленники
Шленники (Шленники) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Стижинець
Стижинець — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исмәт Инөнү
Тәрҗемәи хәле
1884 елның 24 сентябрендә Госманлы империясенең Смирна (хәзерге Төркиянең Измир) шәһәрендә юрист гаиләсендә (әтисе көрд, әнисе төрек милләтеннән) туган. Сивас башлангыч хәрби мәктәбен (1892), Истанбулда югары мөһәндисханәне (инженерлар мәктәбе, 1897), югары артиллерия мәктәбен (1903), Госманлы империясе генераль штабының академиясен (1906) «капитан» дәрәҗәсендә тәмамлаган.
Хәрби хезмәтенең беренче елларында «Яшь төрекләр» хәрәкәтенә кушыла.
Балкандагы икенче сугыш (1912-1913) вакытындагы һәм Йәмәндәге сугыш хәрәкәтләрендә катнаша.
1918 елда Госманлы империясе җиңелүеннән соң, Мостафа Кемаль Ататөрек белән якыная, Анатолиядәге төрек милли каршы тору хәрәкәтенә кушыла.
1919-1922 еллардагы грек — төрек сугышы (Μικρασιατική εκστρατεία — «Кече Азия  кампаниясе»), Türk-Yunan Cephesi — «Төрек-грек  фронты») вакытында төрек армиясенең штаб башлыгы, Көнбатыш фронт сәргаскәре.
1921 елның 10 гыйнварында һәм 1921 елның 31 мартында аның кул астындагы төрек гаскәре Инөнү авылы янында грек гаскәрен җиңә (1934 елда Төркиядә фамилия алу башлангач, шул җиңүләр хөрмәтенә Инөнү авылы атамасын үзенә фамилия итеп алган).
1922 елның яз-җәендә төрек гаскәрләренең генераль һөҗүм итүен оештыру белән җитәкчелек итә.
Төркиянең югары милли җыелышы хөкүмәте исеменнән Мудания солыхына (1922) кул куя.
Төркиянең тышкы эшләр министры вазифасында Лозанна конференциясендә ( en ) (1921-1922) Төркия делегациясе белән җитәкчелек итә, Антанта дәүләтләренең Төркия таләпләрен үтәүгә риза булуларына ирешә.
1923-1924, 1925-1937 елларда Төркиянең республика хөкүмәте премьер-министры, илне үзгәртеп кору эшендә һәм көчле авторитар хакимият булдыруда Мостафа Кемаль Ататөрекнең уң кулы була. Мостафа Ататөрек вафатыннан соң, Төркия президенты һәм Төркия халык республика фиркасе (ТХРФ) генераль рәисе.
Икенче бөтендөнья сугышы вакытында берьякка да кушылмау сәясәте алып бара (башта Алмания белән дуслык һәм һөҗүм итешмәү килешүе төзи, аны чимал һ.б. белән тәэмин итә; Алмания һәм Япониягә каршы сугышны Төркия 1945 елның февралендә генә игълан итә, ләкин бернинди сугыш хәрәкәтләре башламый).
1950 елгы сайлауларда ТХРФ җиңелгәч, Төркия парламентында оппозиция җитәкчесе.
1960 елның 27 маенда булган хәрби түнтәрелеш, 1961 елда илнең яңа конституциясе кабул ителү, ТХРФнең сайлауларда җиңүе янәдән хакимияткә килергә мөмкинлек ача. 1961-1965 елларда 3 коалицион хөкүмәтне җитәкли.
1965 һәм 1967 елгы сайлауларда ТХРФнең җиңелүе һәм фирка эчендә көрәш кискенләшүе нәтиҗәсендә, 1972 елның маенда ТХРФ рәислеген Бүләнт Әҗәвиткә тапшыра. Сәяси эшчәнлектән 1972 елда гына туктый.
1973 елның 25 декабрендә Әнкарада вафат.
Инөнү исеме Измит һәм Малатиядәге стадионнарга бирелгән.
Казчина Бонафуз (Торино)
Казчина Бонафуз — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Бонафуз Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->