Владимир_Жданов
Тормыш һәм сугышчан юлы
1944 елның апрелендә Молдавия не азат иткән, дәһшәтле сугышлар белән Румыния, Болгари я, Югославия буйлап 8000 километрдан артык юл үткән корпус командиры итеп билгеләнә. Гайрәтлелеге, гадәттән тыш каһарманлыгы, һәр сугышчан частьның эмблемасы булуы аркасында, дошман корпуска «Жданов зоопаркы» дигән кушамат тага. Генерал Жданов уйлап тапкан эмблемалар – аю, болан, крокодил һәм башка җанварлар сурәтләре – зур роль уйный. Корпустагы частьларның һәм аерым подразделениеләрнең саны 20 дән артып китә һәм аларның барысының да аерым билгесе була. Танк башняларына, үзйөрешле җайланмалар һәм автомобиль кабиналарына, орудие калканнарына төшерелгән бу билгеләр марштагы колонналар белән идарә итүне җиңеләйтә, йөртүчеләрнең тәртибен җайга сала. Билгеләр яхшы истә кала, соңарган солдатларга үз частьларын һәм подразделениеләрен эзләп табуда ярдәм итә. Артиллерия орудиеләре, танклар һәм мотопехота өстәлгән 4 нче гвардия механикалаштырылган корпусы алдында 57 нче армия гаскәрләре белән бергә дошман оборонасын өзәргә, Белградка көчле ыргылыш ясап, аны немец-фашист илбасарларыннан азат итәргә дигән максат куела. Өч тәүлек эчендә 620 километрга марш-ыргылыш ясарга, Көнбатыш Балкан тау сыртын кичәргә, Көнчыгыш Сербия тауларын узып, Морава елгасы үзәненә керергә, Югославия нең армиясе белән бергәләп дошман төркемен бүлгәләргә һәм Белградны алырга кирәк була. Корпусның юлы дошманның өч терәк пункты аша уза. Жданов поход гаскәрләре башында мотоукчылар бригадасы урынына танкларны җибәрергә боерык бирә. Аныңча, танклар күпкә егәрле, каршылыкларны узу аларга җиңелрәк, шуның нәтиҗәсендә алар бөтен колоннага юл ачачак. Заечар янында дошманның бик көчле каршылыгына очрагач, Жданов мондый карар кабул итә: корпусның разведчикларын җыярга, Заечарны тылдан әйләнеп узып, дошманның тауларга чигенү юлларын кисәргә һәм гарнизонын юкка чыгарырга. Маршта 3000 автомашинадан торган корпус колоннасы 80 километрга сузыла. Күп кенә механик-йөртүчеләр тауда машиналар белән идарә итә алмый башлыйлар. Жданов рычагларны танк, взвод, роталар офицер-командирларына һәм танк техникларына тапшырырга дигән карар кабул итә. Механик-йөртүчеләр янына броняга экипаж әгъзалары утыра, алар фаралар яктысында юлны күзәтеп бара. Белградка якынлашканда шәһәрне артык җимермичә алу бурычы килеп баса. Югославия патриотлары белән берлектә разведка оештырыла. Жданов шәһәрдәге дошман гарнизонын берничә өлешкә бүлергә дигән карарга килә. 20 октябрьдә Белград азат ителә. Корпус гаскәрләре Югославиянең халык азатлык армиясе белән бергәләп дошманның 8200 солдатын һәм офицерын әсирлеккә ала, 2300 орудиесен, 3100 автомашинасын, йөзләгән пулемётын, меңәрләгән винтовкасын һәм автоматын кулга төшерә. 4 нче гвардия Сталинград Кызыл Байраклы механикалаштырылган корпусының 16600 сугышчысы орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә, ә 26 кешегә Советлар Союзы Герое исеме, 214 кешегә Югославия орденнары бирелә. В.И. Жданов 13 совет гаскәрие белән беррәттән Югославиянең Халык Герое исеменә лаек була. Сугыш тәмамланганнан соң Жданов Бронетанк гаскәрләре хәрби академиясе начальнигы вазыйфасына билгеләнә. 1964 елның 19 октябрендә генерал-полковник Жданов Белград янында авиация фаҗигасендә һәлак була. Мәскәү дә Новодевичье зиратында җирләнгән.