cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Машна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нияз Акмал
Нияз Рәшит улы Акмалов — татар язучысы, шагыйрь, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (1988 елдан). С. Сөләйманова исемендәге премия лауреаты (2006).
Тәрҗемәи хәле
Ул 1954 елның 14 февралендә Татарстанның Сарман районы Каташ-Каран авылында укытучылар гаиләсендә туа. Әтисе, сугыш ветераны Рәшит Әкмәлетдин улы — математика, әнисе Хәлимә Шиһап кызы татар теле һәм әдәбияты укытучылары була. Әнисенең турыдан-туры тәрбияви тәэсирендә Нияз башлангыч мәктәптә укыганда ук каләм тибрәтә башлый, аның беренче шигырьләре әүвәл район газетасында, алтмышынчы еллар уртасыннан республиканың үзәк матбугатында — «Яшь ленинчы» (хәзерге «Сабантуй») газетасында, «Ялкын» журналында һәм яшь язучыларның күмәк җыентыкларында басылып чыга. Ул шулай ук повесть, поэма кебек катлаулырак жанрларда да каләмен сынап карый, бер үк вакытта район газетасының иң актив язышкан хәбәрчеләреннән берсе булып таныла.
1976 елда университетны тәмамлагач, Нияз Акмал берникадәр вакыт Балык Бистәсе районы радиосында җирле тапшырулар мөхәррире булып эшли. 1976 елның көзендә Татарстан Язучылар берлеге оештырган яшь иҗатчылар семинарында аның шигырьләре һәм хикәяләре уңай бәя ала, һәм, иҗат мөмкинлекләрен киңәйтү максатыннан, өлкән әдипләр аңа Казанга күчеп килергә киңәш итәләр. Шулай итеп, 1977 елның көзеннән Нияз Акмал Казан шәһәрендә төпләнеп яши. Ул әүвәл Татарстан китап сөючеләр җәмгыятендә инструктор-методист булып эшли. 1979 елда «Яшь ленинчы» газетасына эшкә күчә. «Торгынлык еллары» дип аталган бу еллар — татар мәктәпләренә, татар теленә зур киртәләр куелган, зур басым ясалган чор. Менә шундый авыр бер чорда «Яшь ленинчы» газетасы, башка татар матбугаты органнары белән берлектә, туган тел өчен, татар мәктәпләре, рухи ныклык-хөрлек өчен чын-чынлап көрәш җәелдерә, Нияз Акмал да бу изге эшкә җаны-тәне белән кушыла.
1986 елда Нияз Акмалның лирик һәм публицистик шигырьләре тупланган «Учак» исемле беренче мөстәкыйль җыентыгы басылып чыга. 1987 елның декабреннән ул «Казан утлары» журналының проза бүлеге мөхәррире хезмәтендә. Бик күп татар язучы ларының проза әсәрләре, шул җөмләдән Әмирхан Еникинең атаклы «Соңгы китаб»ы, Мөхәммәт Мәһдиевнең «Бәхилләшү», «Ачы тәҗрибә авазы» повестьлары укучыларга беренче тапкыр журнал басмасында Нияз Акмалның турыдан-туры катнашы белән барып ирештеләр. Танылган каләм осталарының иҗаты белән якыннан танышу, иҗат эшенең серләренә тирәнрәк керү яшь әдипнең үз иҗатына да уңай йогынты ясый. 1988 елда Татарстан китап нәшриятында аның балалар өчен язылган «Серле кайтаваз» исемле фантастик, «Үз урамым» һәм «Тәнзиләкәй-гөлкәй» исемле реалистик-лирик повестьлары тупланган «Үз урамым» җыентыгы басылып чыга. Җыентык Татарстан Республикасының Милли китапханәсе ел саен уздыра торган конкурста «иң күп укылышлы китаплар» исемлегендә урын ала.
Проза һәм шигърият жанрында берьюлы эшләп, журналистикадан аерылмаган хәлдә, 1989 елда Нияз «Килер бер көн» исемле шигырьләр җыентыгы, 1993 елда «Күгәрчен сөте» исемле проза китабы, 1999 елда «Бохара мачысы» исемле детектив сюжетлы повесть һәм кыйссалар җыентыгы, 2004 елда «Күзләремнең төсе үзгәрмәде» дигән поэмалар, шигырьләр һәм балладалар китабы бастырып чыгарды, 1995 елда исә аның «Мәгариф» нәшриятында Кирам Сатиев белән берлектә язылган «Татар баянчылары» дигән белешмәлек китабы дөнья күрде.
1991—1994 елларда Нияз Акмал «Татарстан хәбәрләре» газетасында әдәби хезмәткәр булып эшләде, 1995 елдан исә ул «Мәдәни җомга» газетасының әдәбият бүлеген җитәкли, татар әдәбиятын үстерүгә, татар әдипләренең иҗатын, әдәби мирасны халыкка җиткерү эшенә үзеннән өлеш кертә. «Мәдәни җомга» газетасында ул шулай ук юмор-сатира сәхифәсен алып бара. Нияз Акмалның тәрҗемә өлкәсендә дә хезмәтләре бар.
Шагыйрьнең күп кенә лирик шигырьләренә («Тәрәзәңдә утың бар», «Күзләремнең төсе үзгәрмәде», «Казан каласында кар ява», «Соңгы кар», «Яшьлек болыны» һ. б.) Татарстан композиторлары тарафыннан музыка языла. Саҗидә Сөләйманова премиясенә лаек була (2006).
Ул 2007 елның 11 августында вафат була. Аны туган авылы Каташ-Каран авылында җирлиләр.
Кейкубат (Каратай)
Кейкубат (Keykubat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Росець
Росець — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кежки (Силезия воеводалыгы)
Кежки  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кокорины
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Дамашы (Ляхавицкий районы)
Дамашы  (Дамашы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Кубия (елга)
Кубия — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
97 (сан)
97 (туксан җиде) - 96 белән 98 арасындагы натураль сан.
(13031) Дюранс
(13031) Дюранс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 26 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SN4» саналган.
Кокорины
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Беуст
Беуст — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Домбровиця (Домбровский повяты)
Домбровиця — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Раповце
Раповце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Антониу-Олинту
Антониу-Олинту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ешилкөй (Боябат)
Ешилкөй (Yeşilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Иоасаф (Удалов)
Иоасаф (Удалов) (Иван Иван улы Удалов,, — , ) — дин эшлеклесе. 1910 елдан. 1912-1918 елларда Казан Спас-Преображение игумены, Казан миссионерлар курслары күзәтүчесе. 1920-1921 елларда Мамадыш, 1921-1924 елларда Казан епархиясе башлыгы. 1924 елдан башлап төрмәдә, сөргендә, күзәтү астында (Мәскәү, Турухан төбәге, Козьмодемьянск, Көнбатыш Себер крае). 1936 елдан Казанда. 1937 елдан кулга алынган һәм «инкыйлабка каршы идән асты чиркәү оешмасын оештыру»да гаепләнеп атып үтерелгән.
Борковизна (гмина Стшижевице)
Борковизна  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Отеро (округ, Колорадо)
Отеро — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ла-Хунта шәһәре.
Борковизна (гмина Стшижевице)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Отеро (округ, Колорадо)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1889 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3271 км² тәшкил итә.
Поса-де-ла-Саль
Поса-де-ла-Саль — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(5842) Cancelli
(5842) Cancelli — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Поса-де-ла-Саль
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5842) Cancelli
Тарихы
1986 елның 8 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 CV1» саналган.
Аверн (Франция)
Аверн — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Славнае (Мсциславский районы)
Славнае  (Слаўнае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Глендейл (Көньяк Каролина)
Глендейл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Глендейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Колониал-Гайтс (Вирджиния)
Тарихы
Колониал-Гайтс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мдзевко
Мдзевко — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шлайфрайзен
Шлайфрайзен (Schleifreisen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Симулешть
Симулешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Җавоне (Верона)
Җавоне — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җавоне Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(13032) Тарн
(13032) Тарн — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кейкубат (Меликгази)
Кейкубат (Keykubat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Меликгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зур Умпия
Зур Умпия (Кедровый) — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лозьва елгасының уң ярыннан 394 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD1169
HD1169 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вайткоун (Аризона)
Вайткоун  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайткоун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антониу-Праду
Антониу-Праду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бларю
Бларю — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Домбрувка (Бохенский повяты)
Домбрувка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
99 (сан)
99 (туксан тугыз) - 98 белән 100 арасындагы натураль сан.
Батраково
Батраково — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423704.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Сен-Совёр (Кот-д’Ор)
Сен-Совёр (Saint-Sauveur) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Понтайе-сюр-Сон кантонына карый.
Мичуринск
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1779 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,6%).
Келечка
Келечка — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Айдынлар (Эрегъли)
Айдынлар (Aydınlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Боркув (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Атлашево
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (90%), руслар (10%) алып тора.
Ротунда (коммуна)
Ротунда — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ешилкөй (Никсар)
Ешилкөй (Yeşilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Никсар илчесенә караган бер авыл (köy).
(5843) 1986 UG
(5843) 1986 UG — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лексингтон (Вирджиния)
Лексингтон  — Америка Кушма Штатларының Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лексингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дамашыцы
Дамашыцы (Дамашыцы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Сәвәнәй әби (уен)
Сәвәнәй әби — татар балалар драма уены.
Уйнау тәртибе
Берәүне аркасына мендәр куеп, башына бүрек кигезеп «Сәвәнәй әби» итеп киендерәләр. Кулына таяк тоттыралар, өй алдына чыгаралар. Ул ишек шакый.
Эчтән:
— Тук-тук иткән кемдер ул?
— Сәвәнәй әбиеңдер ул.
Әби өйгә керә. Балалар аның утырыр төшенә берәр әйбер куеп әйтәләр:
— Әйдә, кер, кер, әби, утыр. Әби утыра да сикереп тора:
— Абау, чәнчә.
Балалар көлешеп:
Әби тезелеп утырган кешеләрнең һәммәсенә:
— Җеп җегерләргә чакыра килгән идем, бара алмассыз микән, — дип әйтеп чыга.
Тегеләр:
— Юк, бармыйбыз, — дигәч, «өенә кайтып китә». Сәвәнәй әби шул рәвешле каз өмәсенә дә чакырып карый.
Әмма тегеләр бармыйлар. Ахырда Сәвәнәй әби:
— Ашка чакырырга килдем, — дип килеп керә. Барсы да: «Барабыз», — дип сикерешеп торалар. Әби исә боларны:
— Эшемә килмәдегез, ашыма килмәкче буласыз, дип, чүпрәк-мазар белән кыйнарга тотына. Чыр-чу китә.
Антониу-Праду-ди-Минас
Антониу-Праду-ди-Минас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мангте-Яха
Мангте-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 178 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Амблевиль (Валь-д’Уаз)
Амблевиль — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Славня
Славня (Слаўня ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Славгарадский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Җавонз (Удине)
Җавонз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Праданос-де-Буреба
Праданос-де-Буреба — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13033) Гардон
(13033) Гардон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 7 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TB5» саналган.
Растиславице
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юрты
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Кекикдүзү (Сарай)
Кекикдүзү (Kekikdüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Юрты
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Пермь губернасының Эрбет өязенә караган.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (86%).
Кукуя (Черга №696 кушылдыгы)
Кукуя — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Черга №696 елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шлайц (Тюрингия)
Шлайц (Schleiz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боннель
Боннель — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Борова (Люблин воеводалыгы)
Борова  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юрей (округ, Колорадо)
Юрей — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Юрей шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1877 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1400 км² тәшкил итә.
Гловервилл (Көньяк Каролина)
Гловервилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гловервилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD116939
HD116939 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Аншиета (Санта-Катарина)
Аншиета  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мдзево
Мдзево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Келковице
Келковице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Домбрувка (Вадовицкий повяты)
Домбрувка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Сен-ан-Баш
Сен-Сен-ан-Баш (Saint-Seine-en-Bâche) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Лон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.84 км².
(5844) 1986 UQ
(5844) 1986 UQ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 28 октябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 UQ» саналган.
Хәбиб Ганиев
Ганиев Хәбиб Абдрахман улы (17 декабрь 1909 ел — 20 декабрь 1970 ел) — ССРБ-ның хәрби начальнигы һәм җәмәгать эшлеклесе, генерал-майор, Бөек Ватан сугышында катнашучы. Ике Ленин, өч Кызыл Байрак, ике Кызыл Йолдыз һәм I дәрәҗә Ватан сугышы орденнары кавалеры. Шулай ук Польшаның «Грюнвальд Тәресе» ордены һәм өч медале белән наградаланган.
Биографиясе
Хәбиб Абдрахман улы Ганиев 1909 елның 17 декабрендә хәзерге Башкортстан Салават районының Татар Малаязы авылында туган. ТАТАР.
Малаяздагы башлангыч мәктәптән соң Мәсәгуть авылында (хәзер Дуан районының үзәге) II баскыч мәктәптә (шуннан педагогия училищесы) укый һәм, аны 1929 елда тәмамлап, башлангыч мәктәп укытучысы һөнәрен ала. Ары комсомолның Кыйгы район комитеты секретаре һәм мәйдан комитет әгъзасы итеп сайлана, шуннан комсомолның Баймак район комитетында Сәркатиб була. 1931 елда ВКП(б) сафына алына.
Хәрби хезмәте
1931 елның декабрендә Кызыл Армияга хәрби хезмәткә чакырыла һәм гади кызылармеецтар генерал-майор дәрәҗәсенә, армиянең сәяси бүлек җитәкчесе һәм Хәрби Совет әгъзасына кадәр зур һәм данлы хәрби хезмәт юлы үтә.
1944 елның ноябрендә ССРБ Халык Комиссарлары Советы карары белән 35 яше дә тулмаган Хәбиб Ганиевка «генерал-майор» хәрби дәрәҗәсе бирелә.
Хәрби хезмәттән хаклы ялга чыккач, Хәбиб Ганиев киләсе үзенең тормышын Әрмән ССР-ның башкаласы Ереванда дәвам итә, төрле җәмәгать әшләрендә актив катнаша. Гомеренең соңгы елларында җөмһүрият Халык контроле комитетында эшли. 1970 елның 20 декабрендә вафат була. Ереван каласындагы «Ихтирамлы зират аллеясы»нда җирләнгән.
Синандрей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13034) 1989 UN
(13034) 1989 UN — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 23 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UN» саналган.
Линчбург (Вирджиния)
Линчбург  — Америка Кушма Штатларының Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Линчбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прадолуэнго
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рочу (коммуна)
Рочу — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Следзюки
Следзюки (Следзюкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Исабела (Филипин)
Исабела (Isabela) — Филипиннең Басилан правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр Басилан утравында урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 2001 елдан башлап йөртә.
Кекикли (Олур)
Кекикли (Kekikli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вайтривер
Вайтривер — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайтривер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колосницыны
Колосницыны (Колосницыны) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Зур Харпия
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Айдынлар (Җейһан)
Айдынлар (Aydınlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Җейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ешилкөй (Чайҗума)
Ешилкөй (Yeşilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (köy).
Зур Харпия
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колосницыны
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Дамашэвичы
Дамашэвичы (Дамашэвічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Лаваль (шәһәр)
Лаваль (Лаваль, Laval) — Франциянең Пеи-де-ла-Луар төбәгендә урнашкан шәһәр. Халык саны — 50479 кеше (2013).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Лаваль Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Искәрмәләр
Laval Laval Лаваль
(5845) Davidbrewster
(5845) Davidbrewster — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 19 августында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 QP» саналган.
Җаз (Торино)
Җаз — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җаз Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Боньер-сюр-Сен
Боньер-сюр-Сен — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Шлёбен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әманәт
Тарих
Башкортларда Әманәтлек институты Монгол империясе заманыннан билгеле. Раил Кузеев, Әбүбәкер Усманов һәм башкалар фикеренчә, Башкортстанның Рус дәүләтенә кушылуыннан һәм аны колонияләштерү башланганнан соң барлыкка килә.
Башкортлардан килешүне тәэмин итү өчен бирелгән беренче кеше — Сураман би (16 гасыр уртасы) була, аның турында бөрҗән, кыпчак, тамъян һәм үсәргән ырулары шәҗәрәсендә телгә алына (19 гасыр).
Россия хакимияте Әманәтлек институтын сугыш һәм ихтилаллар вакытында файдалана. Әманәт итеп, кагыйдә буларак, абруйлы кешеләрнең туганнары, һәр даруганан 12 кеше алынган; өстәмә рәвештә дә җыйганнар.
Әманәтләр Казанда (аманацкий двор) тотылган, ә 17 гасырдан алып — Бөре, Көңгер, Минзәлә, Уфа һәм хәзерге Башкортстанның башка урыннарында тотылган. 1662 елда Әманәтләрнең бер өлешен җәзалап үтерү хәбәре башкорт ихтилалының (1662-64) көчәюенә сәбәп була.
1728 елда әманнәтчелекне бетерү гаризаларына җавап итеп, Сенат бөтен Әманәтләрне Уфага күчерергә боера һәм аларны эшләрдә файдалануны тыя.
Әманәтлекнең файдасызлыгы хөкүмәтне бу институттан баш тартырга мәҗбүр итә.
Әманәтлек соңгы тапкыр Ырымбур губернасында 18 гасыр уртасында телгә алына.
Екатиринбурда Әманәтлек избасында 300  Әманәт — башкорт ыруларының балалары сакланган. Башкортстанда берничә җәмәгать эшлеклесе 2006-2010 елларда Мортаза Рәхимовның улы Уралга каршы җинаять эш Әманәтлеккә охшаш дип әйтәләр. .
Боровець (Люблин воеводалыгы)
Боровець  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Медзехув
Медзехув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Моршанск
Моршанск (Моршанск) — Россия Федерациясенең Тамбу өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Голден-Гроув (Көньяк Каролина)
Голден-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Голден-Гроув халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ратвай
Ратвай — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Парк (округ, Колорадо)
Парк — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Фэрплей шәһәре.
Ратвай
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Парк (округ, Колорадо)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1861 елда оештырыла.
Ирига
Ирига (Iriga) — Филипиннең Камаринес-Сур правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Ратвай
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парк (округ, Колорадо)
Территориясе
Округ мәйданы 5700 км² тәшкил итә.
Ирига
Географиясе
Шәһәр Лусон утравында урнашкан.
Ратвай
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Юрты (Свердловск өлкәсе)
Юрты (Юрты) — Свердловск өлкәсенең Яңа Ляля шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
HD117006
HD117006 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Купчегень (Зур Ильгумень кушылдыгы)
Купчегень — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Зур Ильгумень елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Манор-Яха
Манор-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олеко-Мангте-Яха елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 9 км.
Купчегень (Зур Ильгумень кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Манор-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Убырлы карчык (уен)
Убырлы карчык — татар балалар драма уены.
Уйнау тәртибе
Кызлар җыелалар. Бер кыз «ана» булып уйный. Аның күп балалары була. Ана уракка барырга хәзерләнә. Балаларына әйтә: «Өйне яхшы саклагыз, теге очта бер кешедә убырлы карчык бар, ул килсә, өйгә кертмәгез», — ди. Үзе уракка китә. Ура торган җире бик якын, туар артында гына була.
Аналары китүгә, бик ямьсез киемнәр киеп, убырлы карчык килә дә ишек кага. Олырак кызы: «Әни өйдә юк, ишекне ачмаска кушты», — ди. Карчык: «Ач, ачмасаң юллыгыңнан төшәрмен, күкәеңне эчәрмен», — ди. Кыз куркып ишекне ача. Карчык керә дә: «Кызым, бер баш кәбестә биреп тор әле», ди. Кыз: «Сезгә кем килде?» — дип сорый. Карчык: «Әби белән бабай», — ди. Кыз: «Башларына нәрсә кигәннәр?» — дип сорый. Карчык: «Берсе капчык кигән, берсе кап кигән», — ди. Кыз кәбестәне (бер кызны) биреп җибәрә. Балалар һәммәсе беравыздан «кикирикүк!» дип кычкырып калалар. Ана боларның тавышын ишетә дә йөгереп кайта. Өйгә кереп балаларын ачулана: «Убырлы карчыкны ник керттегез?» ди. Олы кыз: «Юллыгыңнан төшәрмен, күкәеңне эчәрмен дигәч, куркып ачтым», — ди. Ана балаларын юатып: «Менә ашарыгызга, менә эчәрегезгә, ишетсен колагыгыз, убырлы карчыкны кертмәгез», — дип чыгып китә.
Убырлы карчык тагын килә дә ишекне кага башлый. Кыз ишекне ачмый. Убырлы карчык: «Юллыгыңнан төшәрмен, күкәеңне эчәрмен», — дигәч, тагын ача. Карчык кергәч: «Миңа бер баш кәбестә бир», — ди. «Сезгә кем килде?» ди кыз. «Абзыем белән җиңгәм килде», — ди карчык. «Өсләренә нәрсә кигәннәр?» — ди кыз. Карчык: «Берсе алама-салама, берсе ертык-мыртык кигән», — ди. Кызлар кәбестәне биреп җибәрә дә, балалар тагы «кикирикүк!» дип кычкырып калалар. Тагын бу тавышка аналары кайтып, аларны ачулана. Убырлы карчык шулай берничә мәртәбә килә һәм ахырда балаларның барысын да алып китеп яшерә.
Ана кунактан кайткан вакытта кызлары юлда очрый һәм аларны өенә алып китә.
Аншиета (Эспириту-Санту)
Аншиета  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бреваль
Бреваль — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Белоус
Белоус — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Халык саны — 119 тирәсендә. Почта индексы — 423887.
Тарих
1920 елларда нигез салына. Башта Белоус кордоны дип атала. ТАССРның Чаллы кантоны Чаллы волостена керә. 1930 елның 10 августыннан Чаллы (1976 ның 20 апреленнән - Тукай) районында.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 50%, татарлар — 48%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Җазбана I (Горица)
Җазбана I — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Слёзки (Мсциславский районы)
Слёзки  (Слёзкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Боровина (Билгорайский повяты)
Боровина  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лигао
Лигао (Ligao) — Филипиннең Албай правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Боровина (Билгорайский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лигао
Тарих
Шәһәр статусын 2001 елдан башлап йөртә.
Пресенсио
Пресенсио — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13035) 1989 UA6
(13035) 1989 UA6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 30 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UA6» саналган.
Кидув
Кидув — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5846) Hessen
(5846) Hessen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кекиксырты (Эрҗиш)
Кекиксырты (Kekiksırtı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Манассас (Вирджиния)
Манассас  — Америка Кушма Штатларының Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Медзна
Медзна — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дамбровка (Брэсцкий районы)
Дамбровка  (Дамброўка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Бирелмәләр нигезе
Бирелмәләр нигезе (Database, data — бирелмәләр, base — нигез, База данных), шулай ук бирелмәләр базасы, мәгълүматлар базасы — электрон хисаплау машиналары (ЭХМ) ярдәме белән табыла һәм эшкәртелә алсын өчен системлашлырылган, обектив күренештә тәкъдим ителгән мөстәкыйль әсбаплар (мәкаләләр, исәп-хисаплар, норматив актлар, хөкем карарлары һәм башка шундый әсбаплар) җыелмасы.
Белгечләрнең күбесе «бирелмәләр нигезе» термины урынына «бирелмәләр нигезе белән идарә итү системасы» терминын дөрес кулланмау буенча киң таралган хатага төртеп күрсәтә һәм бу төшенчәләрне бутамаска һәм аерып кулланырга таләп итә.
Билгеләмә проблемнары
Әдәбияттә «бирелмәләр нигезе» төшенчәсенә күп билгеләмәләр тәкъдим ителә, әмма алар күбесенчә теге яки бу авторларның субъектив фикерләрен күрсәтәләр, ләкин һәркем тарафыннан танылган бердәм тәгъбир әлегә юк.
Халыкара стандартлары нигезендә эшләнгән, халыкара стандартларыннан һәм милли стандартларыннан берничә билгеләмәләр:
Абруйлы монографияләрдән билгеләмәләр:
Тарих
Бирелмәләр нигезе технологияләре барлыкка килү һәм үсеш тарихы киң, шулай ук тар аспектта да карала ала.
Киң мәгънәдә бирелмәләр нигезе тарихы төшенчәсе кеше тарафыннан бирелмәләрне саклаган һәм эшкәрткән теләсә нинди акчалар тарихына кадәр гомумиләштерелә. Мондый контекстта патша казнасын һәм борынгы Шумердагы салымнарны исәпкә алу чаралары, Әссүрия патшалыгы документларын үз эченә алган Инк — кипуны, Клин язуларны һ. б. искә алына.
Тар мәгънәдә бирелмәләр нигезе тарихы бирелмәләр нигезен традицион (заманча) аңлауда карый. Бу тарих 1955 елдан, язмаларны эшкәртү өчен програмлаштырыла торган җиһазлар барлыкка килгәч, башлана. Ул вакыттагы програмнар тәэминате язмаларның эшкәртүен файллар нигезендә тота алган. Бирелмәләрне саклау өчен перфокартлар кулланылган.
Оператив челтәр бирелмәләр нигезләре 1960-еллар уртасында барлыкка килә, оператив бирелмәләр нигезләре өстендә операцияләр интерактив режимда терминаллар ярдәмендә эшкәртелә. Гади индекслы-эзлекле язмаларның оештырулары җыюга юнәлдерелгән артык куәтле язмалар моделенә тиз үстеләр. Data Base Task Group (dbtg) эше белән җитәкчелек иткән өчен Чарльз Баһман Тьюриңг премиясен алды.
Шул ук вакытта Кобол бирелмәләр нигезләре берләшмәсендә бирелмәләр нигезләренең концепциясе һәм бирелмәләр бәйсезлеге концепциясе эшләнгән.
Киләсе мөһим этап 1970-еллар башында Эдгар Кодд эшләре аркасында бирелмәләр моделе барлыкка килү белән бәйле. Кодд эшләре математика һәм логика белән бирелмәләр нигезләренең гамәли технологиясен тыгыз элемтәгә юл ачты. Эдгар Ф. Кодд теориясенә һәм практикасына керткән өлеше өчен Тьюриңг премиясен дә алды.
Үзе «бирелмәләр нигезе» термины (database) 1960-еллар башында барлыкка килде. Бу термин 1970-елларда гына киң кулланылыш ала.
Кодагый
Кодагый — кияү яки кәләшнең туганнарына икенче җефетнең (якның) үзеннән олырак булган хатын-кыз туганы. Кодагыйның ир-ат конверсивы кода була.
Шлегель (Тюрингия)
Шлегель (Schlegel) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Рошиешть (коммуна)
Рошиешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Домбрувка-Гожицка
Домбрувка-Гожицка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анген-ле-Бен
Анген-ле-Бен — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Ешилкөй (Деврек)
Ешилкөй (Yeşilköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Аньемби
Аньемби — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сен-Сен-л’Аббеи
Сен-Сен-л’Аббеи (Saint-Seine-l’Abbaye) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сен-Сен-л’Аббеи кантонына карый.
Лаоаг
Лаоаг (Laoag) — Филипиннең Илокос-Норте провинциясендә урнашкан шәһәр.
Сен-Сен-л’Аббеи
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18.69 км².
Лаоаг
Географиясе
Шәһәр Лусон утравында урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 1966 елдан башлап йөртә.
Айдынлар (Сейһан)
Айдынлар (Aydınlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Синбенедик
Синбенедик — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вирабхадра Гыйбадәтханәсе, Лепакши
Вирабхадра Гыйбадәтханәсе Һиндстанның Андхра Прадеш штатының Анантапур районында Лепакшида урнашкан. 16-ынчы гасырда төзелеп гыйбадәтханәнең архитектур хасиятләре Виджаянагара архитектурасы стилендә, гыйбадәтханәнең һәрбер диярлек күрсәтелгән өслегендә кисеп ясалган сәнгать үрнәкләре һәм рәсемнәр бар. Ул үзәктән якланган Милли Әһәмияткә Ия Һәйкәлләрнең берсе булып тора. Фреска рәсемнәре аеруча тәфсилле итеп ясалган, ачык киемнәрдә һәм төсләрдә, Рамаяна эпосыннан, Махабхаратадан һәм Пураналардан Рама һәм Кришна сәхнәләре белән һәм алар яхшы сакланган. Гыйбадәтханәдән читтәрәк Ходай Шива атлана торган бик зур Нанди бар, ул гыйбадәтханәдән якынча 200 м да һәм тоташ бер таш блогыннан кисеп ясалган һәм ул дөньяда үз тибында из зур булып тора.
Урнашуы
Гыйбадәтханә Лепакши шәһәрчегенең көньяк ягында, зур гранит таш кыялары белән биек булмаган калкулыкчыкта, ташбака формасында итеп төзелгән, шулай итеп ул "Курма Сайла" буларак мәгълүм. Ул Бангалордан 140 км ераклыкта урнашкан. Хәйдәрабадка 7-енче Милли Шосседан керү, ул 12 км ераклыкта Карнатака-Андхра Прадеш тармак юлында тармак юлын ала. Гыйбадәтханәгә бару өчен тагын бер маршрут булып Хиндупурдан маршрут ясау. Ул Пенукондадан 35 км да урнашкан, Андхра Прадешның Анантапур районында урнашкан.
Тарихы
Гыйбадәтханә 1530 елда Пенукондада Патша Ачутарайя хөкеме вакытында Виджаянагар Империясе губернаторлары булган Вирупанна Наяка һәм Виранна тарафыннан төзелгән булган (1540 ел шулай ук искә алына). Гыйбадәтханәне төзү бәясе хөкүмәт тарафыннан капланган булган. Сканда Пурана буенча гыйбадәтханә, дивьякшетраларның берсе булып тора, Ходай Шиваның әһәмиятле дини сәфәр кылу сайты.
Филлипс (округ, Колорадо)
Филлипс — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хольок шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1889 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1781 км² тәшкил итә.
Валенсия-Вест
Валенсия-Вест — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Валенсия-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ратка
Ратка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Боровина (Замойский повяты)
Боровина  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җазбана II (Горица)
Җазбана II — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гопкинс (Көньяк Каролина)
Гопкинс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гопкинс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.