cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кайбыч районы
Экология
Районда төбәк әһәмиятендәге табигать һәйкәлләре бар. Татарстанның Кызыл китабына кертелгән үсемлекләр, бүре, болан, соры коңгыз, колаклы һәм саз ябалаклары, соры Һәм яшел тукран һәм башка хайваннар очрый..
Социаль өлкә
Районда 44 мәдәни мирас объекты сакланган. Социаль өлкә 28 гомуми белем бирү мәктәбе, 19 мәктәпкәчә белем бирү учреждениесе һәм өч өстәмә белем бирү учреждениесе тарафыннан тәкъдим ителгән. Мәдәният өлкәсендә район мәдәният йорты, музей, үзәк район китапханәсе, балалар китапханәсе һәм 36 клуб эшли. . С 1933 года на русском и татарском языках издаётся районная газета «Кайбицкие зори» (Кайбыч таңнары) 1933 елдан башлап районда «Кайбыч таңнары» газетасы атнага ике мәртәбә татар һәм рус (татарчадан тәрҗемә аша) телләрендә чыгып килә. Интернетка керү мөмкинлеген Таттелеком операторы бирә.
Сәламәтлек саклау
Районда Кайбыч үзәк һәм Зур Подберезье амбулатория һәм участок хастаханәләре, 34 фельдшер-акушерлык пункты эшли. Федоровское авылында картлар йорты урнашкан.
Мәгариф
Мәгариф өлкәсендә эш 7 урта, 9 тулы булмаган, 25 башлангыч, 1 музыкаль мәктәп, 27 мәктәпкәчә яшьтәге балалар учрежденияләре аша алып барыла. 1990 еллар азагында 12 яңа мәктәп бинасы ачыла. Район үзәгендә спорт комплексы, махсус һәнәри белем бирү училищесы (Апас филиалы), 1 автомәктәп эшләп килә.
Мәдәният
1991 елның 7 июлендә Кайбыч мәдәният бүлеге Апастан 42 клуб, шул исәптән 1 автоклуб һәм 27 китапханә белән аерылып чыга. Хәзерге көндә районда 29 китапханә, 46 клуб бар. Галия Кайбицкая музее (Олы Кайбыч), Икмәк игү һәм көндәлек авыл тормышы музее, Тау иле керәшен татарлары музее эшли.
Тарихи һәм мәдәни һәйкәлләре
200px|thumb|left|Кече Подберезьедагы Изге Ана чиркәве 200px|thumb|right|[[Олы Кайбычтагы Галия Кайбицкая музее]]
Яңа Бюрженеры
Яңа Бюрженеры (Пĕршенер, Новые Бюрженеры) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429325. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216832002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700006200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 387 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Модлинек (Диңгез буе воеводалыгы)
Модлинек  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
ZNF354C
ZNF354C —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
(459) Сигне
(459) Сигне  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1900 елның 22 октябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1900 FM» саналган.
Волперино (Перуҗа)
Волперино — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Волперино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дэвид Аттенборо
Сэр Дэвид Фредерик Аттенборо (Sir David Frederick Attenborough), OM, CH, CVO, CBE, FRS (1926 елның 8 маенда, Лондон шәһәрендә туган) — дөньядә иң танылган телевезион алып баручы һәм табигатьче. Күбесе аны табигать турындагы документаль фильмнарының пионеры дип саный. Ул табигать турындагы ун иң танылган телевизион сериалларының төп ясаучысы һәм алып баручысы (унынчысы 2009 елда тәмамлана), әлеге сериал Җирдәге һәрбер төрнең үзара ничек яшәвен, тормышын тәфсилләп сөйли. Моңардан кала ул 1960-1970 елларда Би-би-синың төп менеджеры булып эшләгән.
Ампийи-ле-Борд
Ампийи-ле-Борд (Ampilly-les-Bordes) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Беньё-ле-Жюиф кантонына карый.
Салумәэ
Салумәэ (Salumäe) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Ампийи-ле-Борд
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14.48 км².
Грейнджвилл (Айдахо)
Грейнджвилл  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грейнджвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Вальверде-дель-Махано
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горный (Чишмә районы)
Горный — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Грейнджвилл (Айдахо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горный (Чишмә районы)
Почта индексы — 452160, — 80257845003.
Геррик (Көньяк Дакота)
Геррик  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бре-е-Мезон-дю-Буа
Бре-е-Мезон-дю-Буа — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Подстуденець
Подстуденець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камйонка (Велюнский повяты)
Камйонка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вроново (Мазовия воеводалыгы)
Вроново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Rocznik Tatarski (журнал)
Rocznik Tatarski — фәнни, иҗтимагый һәм әдәби журнал. Речпосполита татарларының мәдәни-мәгърифи берлеге органы. 1932-1938 елларда Варшава шәһәрендә поляк телендә нәшер ителә. Мөхәррир – Леон Крычыньски.
Казаклар (Биектау районы)
Казаклар — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Вилаш-Боаш (Вила-Флор)
Вилаш-Боаш  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гамильтон (Төньяк Дакота)
Гамильтон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гамильтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Цехановчик
Цехановчик — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вошкужвож
Вошкужвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Лопья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Цехановчик
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вошкужвож
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Петрень (Алба)
Петрень — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россия сәүдәсе (журнал)
Россия сәүдәсе — икътисадый журнал.
1912-1917 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Нәшир һәм мөхәррир – Шәрәфетдин Шәһидуллин.
NGC 7317
NGC 7317 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кумпяны
Кумпяны (Кумпяны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Песачанка
Песачанка (Песачанка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Инҗесу (Ортаһисар)
Инҗесу (İncesu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дөмез (Сөгүт)
Дөмез (Dömez) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Сөгүт илчесенә караган бер авыл (köy).
Гендерсонвилл (Пенсильвания)
Гендерсонвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Можджаново
Можджаново — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гендерсонвилл (Пенсильвания)
Географиясе
Гендерсонвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Можджаново
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1493) Зигрид
(1493) Зигрид  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 26 августында Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 QB» саналган.
Сен-Лоран-де-Шамуссе
Сен-Лоран-де-Шамуссе — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
ZNF358
ZNF358 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бытом
Бытом (Bytom, Beuthen, Bytōm) — Польшаның Силезия воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Бытом Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1254 елдан йөртә.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Коми Ыб
Коми Ыб (Коми Ыб) — Коми Республикасының Усть-Вымь районында урнашкан авыл.
Климат
Коми Ыб климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Вротнув
Вротнув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рославль районы
Рославль районы (Рославльский район) — Смоленск өлкәсендә урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Рославль шәһәре.
Тарих
Рославль районы 1929 елда оештырыла.
Смоленск бәрелеше (1941)
1 августны Рославль районыннан Смоленскка Владимир Качалов командалау астында 28-нче армия гаскәрләр төркеме һөжүмне башлады. 1-нче танк төркеме
Халык
Милли состав: руслар —
Русь православная и самодержавная (гәҗит)
Русь православная и самодержавная — иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. «Руслар җыелышы»ның Казан бүлеге һәм Казан аеклык җәмгыяте органы. 1905 елның июненнән 1916 елның сентябренә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә. Нәшир һәм мөхәррир – Александр Соловьев.
Салуметса
Салуметса (Salumetsa) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Митрофан Неделин
Митрофан Иванович Неделин (, Борисоглебск, Тамбов губернасы [хәзерге Воронеж өлкәсе ] - 24 октябрь 1960, — совет хәрби башлыгы. СССР Ракета гәскәрләренең  Беренче төп командующие(1959-1960), Совет армиясе артиллериясе командиры (1950-1952). Ул Стратегик ракета гаскәрен булдыруда, атом ракета коралын эшкәртүдә, сынауда һәм кабул итүдә зур өлеш кертә. Артиллериянең баш маршалы (8 май, 1959). Советлар Союзы Герое (28 апрель, 1945). КПСС  Үзәк Комитеты әгъзалыгына  кандидат (1952-1960). IV һәм V җыелышларының ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Бөек Ватан сугышы алдыннан
Неделиннарның дворян гаиләсеннән (бүтән версия буенча, ул эшче сыйныф гаиләсендә туа, бу аның башлангыч мәхәллә мәктәпне сайлавын аңлата, анда малай 1909-1913 елларда укый). 1917 елга кадәр ул Липецк реаль мәктәбендә укый (мөгаен, аны тәмамламаган, чөнки ул кичке мәктәптә укыган), аннары тимер юл остаханәләрендә эшләгән.
Кызыл Армиядә 1920 - 1923 елларның мартыннан, Гражданнар сугышында катнашучы, кызылармеец. 1924 елдан РКП (b) әгъзасы. 1924 елда тагы РККАга алына.
Командирлар составын камилләштерү буенча артиллерия курсларын (1929 һәм 1934) һәм комсоставны камилләштерү буенча академик курсларны (1941) тәмамлый
1937 — 1939 елларда ул Испания гражданнар сугышында үз теләге белән республика хөкүмәте ягында.
1939-1940 елның сентябреннән ул 1-нче моторлы укчылар дивизиясенең 13 нче артиллерия полкына командалык итә, аннары 160 нчы укчылар дивизиясе артиллериясе начальнигы була.
1939-1940 елларда Совет-Фин сугышында катнаша.
Бөек Ватан сугышы
Сугыш башланганчы, 1941 елның 30 апрелендә ул Украинада оешкан 4-танкка каршы артиллерия бригадасы командиры итеп билгеләнә. 1941 елның сентябрендә ул таркатылганнан соң, Көньяк һәм Төньяк Кавказ фронтларында армия начальнигы урынбасары һәм начальнигы булып эшли (1941-1943); Төньяк Кавказ фронты артиллерия командиры урынбасары һәм артиллерия корпусы командиры (1943); Көньяк-Көнбатыш һәм 3 нче Украина фронты артиллериясе командиры (1943—1945).
1945 елда аңа Советлар Союзы Герое исеме бирелә.
Сугыштан соңгы чор
1945 - 1946 елларда - Көньяк Көчләр төркеменең артиллериясе командиры, 1946 - 1948 - Кораллы Көчләрнең Артиллерия Штабы начальнигы, 1948 елның 15 ноябреннән 1950 елның 26 мартына кадәр-СССР Кораллы көчләренең баш артиллерия идарәсе башлыгы һәм СССР Кораллы Көчләре артиллериясе командующие беренче урынбасары; кораллану буенча СССР Хәрби министры урынбасары (1952 елның гыйнварыннан алып 1953 елның апреленә кадәр).
1950 елның 26 мартыннан 1952 елның 17 гыйнварына кадәр һәм 1953 елның 23 апреленнән 1955 елның 21 мартына кадәр - СССР Кораллы Көчләре артиллериясе командиры.
1955 елның 21 мартыннан 1959 елның 17 декабренә кадәр - СССР Оборона министрының махсус корал һәм реактив технологияләр буенча урынбасары, 1959 елның 17 декабреннән - стратегик билгеләнештәге ракета гаскәрләре главкомандующие. Неделин стратегик билгеләнештәге ракета гаскәрләреү   булдыруда, атом ракета коралын эшкәртүдә, сынауда һәм кабул итүдә, һәм совет космонавтикасының башлангыч этабында зур өлеш кертә.
1952 елдан, КПСС Үзәк Комитеты әгъзалыгына кандидат. IV һәм V җыелышларының СССР Югары Советы депутаты.
Үлеме
1960 елның 24 октябрендә Байконурның 41 нче старт мәйданында Р-16 ракетасын шартлатканда һәлак була. Барлыгы 74 кеше һәлак була һәм тагын дүртесе көчле пешүләр һәм гептил парлары белән агулану нәтиҗәсендә үлә. Яну температурасы шулкадәр югары иде ки, космодромның элеккеге башлыгы Александр Курушин сүзләре буенча, Маршал Неделиннан ракета янындагы асфальтта кара эз генә кала. Советлар Союзы Героеның эретелгән Алтын Йолдызы, аның бер эполеты һәм беләк сәгате табыла. Маршал махсус ышык кулланган булса, һәм ракета янындагы урындыкка утырмаса, ул үлеменнән кача алыр иде. Мондый ваемсызлык аның гомерен өзә.
Вакыйга яшерәләр, рәсми рәвештә Неделинның үлүе самолет һәлакәтендә дип игълан ителә. Маршал Неделин калдыклары Мәскәүнең Кызыл мәйданда Кремль стенасы некрополендә күмелгән.
Россия Президентының 1999 елның 20 декабрендәге Указы белән Р-16 ракетасының хәрби расчеты шәхси составы белән бергә Батырлык ордены белән бүләкләнә. .
Вимиозу (район)
Вимиозу  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ампийи-ле-Сек
Ампийи-ле-Сек (Ampilly-le-Sec) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Шатийон-сюр-Сен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 24.4 км².
Карпухин
Карпухин ― фамилия.
Тәкәнеш туган якны өйрәнү музее
Тәкәнеш туган якны өйрәнү музее (Таканышский краеведческий музей) — Татарстанның Мамадыш районы Түбән Тәкәнеш авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Мамадыш туган якны өйрәнү музее филиалы. Тәкәнеш районы (1932-1963), Түбән Тәкәнеш авылы тарихы белән таныштыра.
Тарих
1965 елның 5 ноябрендә Түбән Тәкәнеш мәктәбе музее нигезендә авыл музее оештырыла.
Бина
Тәкәнеш музее Түбән Тәкәнеш авылы уртасындагы «Кояшкай» балалар бакчасы урнашкан ике катлы кирпеч бинаның икенче катында урнашкан.
Экспонатлар
Музей экспозициясендә юкка чыккан район, авыл тарихы буенча материаллар, киемнәр, татар халкы көнкүреше җиһазлары, документлар, фотосурәтләр урын алган.
Шепшенга (Кичменьга кушылдыгы)
Шепшенга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кичменьга елгасының сул ярыннан 83 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Вальдевакас-де-Монтехо
Вальдевакас-де-Монтехо — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подтурн-при-Доленьських Топлицах
Подтурн-при-Доленьських Топлицах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Сабан (гәҗит)
Сабан (سابان) — иҗтимагый-сәяси рәсемле гәҗит. РКП(б)ның Казакъ край комитеты органы. 1924 елда Ырынбур, 1925 елда Кызылурда шәһәрләрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 74 саны чыга. Мөхәррир – Заһит Шәркый.
Бреконшо
Бреконшо — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Яңа Мәме (Канаш районы)
Яңа Мәме (Çăхăр Мами, Новые Мамеи) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429305. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216864006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700005000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 188 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Камйонка (Верушовский повяты)
Камйонка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Абдулла (Чишмә районы)
Яңа Абдулла — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452160, ОКАТО коды — 80257845004.
Кунава
Кунава (Кунава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
П'етрень (Вилча)
П'етрень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Цецели
Цецели — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәиф Әмиров
Рәиф Әмиров — Башкортстанда яшәүче татар язучысы, күренекле әдәбиятчы-галим.
Тәрҗемәи хәл
Рәиф Әмиров Башкортстанның Балтач районының Начар исемле авылда туган. Атасы 1944 елны Прибалтиканы фашистлардан азат иткәндә һәлак булган. Туган авылында башлангыч, Җиләзекүлдә 7-еллыкны тәмамлагач, Уфага юлланды.
Яхшы билгеләренә укыган егет токарь-фрезеровщиклар әзерләүче училищегә юнәлә. Ләкин анда укучыларның ел буе укып та, станок күрмәвен ишеткәч, фикерен үзгәртә. Туган төбәгендә Карышбаш урта мәктәбен тәмалагач, туган авылыннан алтмыш чакрымдагы Бөредә педагогия институтына китә.
Бишенче курста укыган чакта рус әдәбияты кафедрасында укытучы булып китте. Бер дистә еллап “Тамчылар” әдәби түгәрәген җитәкләде. Аннары мәдәният университеты ректоры була, институтның картиналар галереясына нигез сала.
Аспирантурада укырга вакыт җиткәч, ул янә туган авылына киңәшкә кайтты, әнисе, туган-тумачалар Рәифне хуплады, ләкин бер шарт белән: башта йөргән кызың Олиягә өйләнәсең. Нәтиҗәдә аңа Мәскәүнең Н. Крупская исемендәге педагогия институты аспирантурасына читтән торып укырга керергә туры килде. Ә үзен министрлык Нуриман районының Байгилде урта мәктәбенә укытырга җибәрде. Гаиләдә бала да туды. Рәиф алга куйган максатына ирешү өчен аспирантураның тик көндезге бүлегендә укуны алга куйды. Гаилә риза да кебек, ә менә директорның югары белемле Әмировны һич кенә дә җибәрәсе килмәде. Үзен алмаштырырга тиешле педагог итеп карый иде ул аңа. Ләкин яшь укытучы да җиңелергә теләмәде. Ә Мәскәүдә аның көндезге бүлеккә күчәргә сорап язган гаризасын канәгатьләндерделәр. Профессор Анатолий Волков гыйльми эшләр җитәкчесе аңа булачак диссертация темасын сайлап бирде.
Башкорт очеркы өйрәнүне таләп итә дип, «1917-1941 елларда башкорт совет очеркы» темасын йөкли.
Егерме җиде яшендә (1968) кандидатлык диссертациясе яклый. Иң беренчеләрдән булып Әмировны Байгилде мәктәбе директоры, Брест крепостен фидакяр саклаган Ришат Исмәгыйлев котлады.
Бөре педагогия институтында филология фәннәре кандидатын ике куллап каршы алдылар. Үзе юкта бераз сүнеп калган түгәрәкләр янә эшкә башлады, әдәби кичәләргә Уфадан да, Казаннан да, Чиләбедән дә язучылар һәм шагыйрьләр кунакка килә башлады.
Уфаның югары уку йортлары да Бөредәге галим белән кызыксына башладылар. Мәсьәлә югары оешмалар дәрәҗәсенә дә күтәрелә. Әмма институтның ул вакыттагы ректоры Камил Әхияров үз канаты астында үстерелгән фән эшлеклесеннән һич кенә дә аерылырга теләми. Әмиров үзе дә урын алмаштыру булмаса да, аны Уфага педагогия институтына доцент итеп күчерәләр.
Фәнни темасын колачлырак җәелдереп, ул 1987 елда филология фәннәре докторы дигән гыйльми дәрәҗәне яклый, профессор була. Темасы шундыйрак: «Башкорт әдәбиятында әдәби-публицистик жанрларның формалашуы һәм үсүе. XVI-XX гасырлар».
Әдәбият белгече һәм тәнкыйтьче буларак, Әмиров дистәләрчә еллар буе мул һәм уңышлы эшләвен дәвам итә: әдәби үсеш буенча көнүзәк мәсьәләләр күтәрә, башкорт әдәбияты тарихыннан тирән эчтәлекле мәкаләләр һәм монографияләр яза. Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогика университеты профессоры йөзәрләгән белгечләр әзерләп чыгарды һәм алар үзләренең яраткан остазы турында җылы хатирәләр саклый.
Иҗтимагый эшчәнлеге
1992 елда Казанда узган беренче Бөтендөнья татар конгрессында катнаша. Чаллы шәһәренең Бөтендөнья мөселман эшкуарлары җыенына барып кайтты. Башкортстанда «Ислам» бизнес үзәген оештырды.
Башкортстан Югары Рәисе Мортаза Рәхимов янына нәшрият төзү мәсьәләсе белән сугылып чыга. Әмма югары даирәдән кире борыла. Ахыр чиктә Министрлар Рәисе Марат Миргаҗамов татар китабы нәшриятын оештыру турындагы карарга кул куйды. Уфада «Нур» театрын аякка бастыру уңаеннан да шул ук кешенең имзасы алынды. Шулай итеп: «Башкортстанда татар хәрәкәтен җәелдерү өчен татарча язучыларның, язарга теләүчеләрнең үз оешмасы булырга тиеш!» — дигән фикер чын-чынлап тернәкләнде. Нәтиҗәдә 1993 елның декабрендә 16 кеше катнашында бу оешмага нигез салынды. Ул Юстиция министрлыгы тарафыннан теркәлде. Әмма 1994 елның 28 мартында кире кагылды, документлары гамәлдән чыгарылды.
Волпи (Парма)
Волпи — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Волпи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Грейс (Айдахо)
Грейс  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грейс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7318
NGC 7318 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(502) Сигуна
Тарихы
1903 елның 19 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1903 LC» саналган.
Гетленд (Көньяк Дакота)
Гетленд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Лу (Рона)
Сен-Лу — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Салутагусе (Коһила)
Салутагусе (Salutaguse) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Подулака
Подулака — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виньяйш (район)
Географиясе
Мәйданы —.
Геп (Пенсильвания)
Геп  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Геп халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ганна (Төньяк Дакота)
Ганна  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ганна шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вроцишев
Вроцишев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кыямов
Кыямов ― фамилия.
Амприани
Амприани (Ampriani) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Гизоначча кантонына карый.
Пескаватка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Инҗесу (Атакум)
Инҗесу (İncesu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Можещин
Можещин — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вальдевакас-и-Гихар
Вальдевакас-и-Гихар — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Можещин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вальдевакас-и-Гихар
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF365
ZNF365 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Салутагусе (Винни)
Салутагусе (Salutaguse) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Борис Кадомцев
Тормыш юлы
Борис Кадомцев Мәскәү дәүләт университетының физика факультетын тәмамлый (1951). Физика-энергетика институтында (Обнинск) атом-төш энергиясенең теоретик мәсьәләре өстендә эшли.
1956 елдан И. В.Курчатов исемендәге Атом энергиясе институтында эшли. Төп тикшеренүләре плазма физикасына һәм идарә ителгән термоядер синтез мәсьәләсенә багышланган. 1976—1998 елларда «Физик фәннәр уңышлары» журналының баш мөхәррире була.
1998 елның 19 августында вафат була, Троекурово зиратында җирләнгән.
Фәнни эшчәнлек
Ул плазманың тотрыксызлыгының кайбер төрләрен фаразлый һәм турбулент плазмаларда күчерү күренешләре (диффузия һәм җылылык үткәрү) нигезләре теориясенә нигез сала. Магнит кырында плазманың аномаль үз-үзен тотышы күренешенә күләмле аңлатма бирә. Кайбер эшләре тороидаль магнит камераларында — токамакларда плазманы термоизоляцияләү проблемасына багышланган.
Борис Кадомцев — «Плазманың токонвектив тотрыксызлыгы» фәнни ачышы авторы, ул 1957 елның 14 декабрендә 78 нче номерлы ССРБ Ачылышлар дәүләт реестрына кертелгән.
Кадомцев галимнәрнең идарә ителә торган термоядер синтезы мәсьәләсе буенча халыкара хезмәттәшлегендә актив катнаша. Ул Аурупа җәмәгатьчелегенең плазма физикасы секциясе рәисе, шулай ук Атом энергиясе буенча халыкара агентлык (МАГАТЭ) эгидасы астында эшләнә торган ИТЭР халыкара эксперименталь термоядер реакторы проектының халыкара фәнни-техник консультатив комитеты рәисе итеп сайлана.
Аның исеме белән аталган: Кадомцев — Петвиашвили тигезләмәсе, Кадомцев — Погуце тигезләмәләре.
Дөнгелҗе (Җиде)
Дөнгелҗе (Döngelce) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Җиде илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Мамер
Сен-Мамер — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Цецёри
Цецёри — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наталья Варлей
Наталья Варлей, Наталья Владимир кызы Варлей (Наталья Владимировна Варлей, 1947 елның 22 июне, Румыния, Күстәнҗә) — совет һәм РФ театр һәм кино актрисасы. РСФСР атказанган артисты (1989). РСФСРның Н. К. Крупская исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1984).
Бремондан
Бремондан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Наталья Варлей
Тәрҗемәи хәле
1947 елның 22 июнендә Румыниянең Күстәнҗә шәһәрендә туган. Әтисе Владимир Виктор улы (1919—1999) ерак араларга йөзүче карабның капитаны була, Бөек Ватан сугышында катнаша. Әтисе ягыннан борынгы бабалары Велстән Россия империясенә күченгәннәр. Әнисе Ариадна Сергей кызы Сенявина (1927—2011) ягыннан бабалары французлар.
Әтисе 1955 — 1957 елларда Мурманск шәһәр башкарма комитеты рәисе булып эшли, шуңа күрә Наталья Варлейның балачагы Мурманскида уза. Дүрт яшеннән шигырьләр яза башлый. Музыкага өйрәнә, рәсем ясый. 1950 еллар ахырында гаиләсе белән Мәскәүгә күченә. Цирк һәм эстрада сәнгате училещесынең акробатика бүлеген (1965), Б. Щукин исемендәге театр училещесын (1971) тәмамлаган. 1980 елларда А. М. Горький исемендәге Әдәбият институтында укый. 1967 елга хәтле төрле шәһәрләрнең циркларында (шул исәптән Мәскәү дәүләт циркында (Мәскәүнең Цветной бульварындагы цирк) эквилибрист булып эшли.
2015 елның 24 декабрендә «Украинаның хәвефсезлегенә куркыныч тудыручы шәхесләр» исемлегенә кертелгән.
Кино карьерасы
Кырыклап картинада уйный. Беренче истә калган роле — режиссер Георгий Юнгвальд-Хилькевичның «Формула радуги» (Салават күпере формуласы, Одесса киностудиясе, 1966) картинасындагы роле. Режиссер Леонид Гайдайның «Кавказская пленница, или Новые приключения Шурика» (Кавказ әсире, яки Шурикның яңа маҗаралары, Мосфильм, 1967) картинасындагы баш роль — Нина роле белән киң танылу ала.
Җыр карьерасы
Ике шигырьләр китабы нәшер итә. 1992 елда үз сүзләренә язылган җырлардан төзелгән «На высшей точке единения» грампластинкасын чыгара (композитор Николай Шершень музыкасы). 3 компакт-диск яздырган.
Гаилә хәле
Беренче ире (1967 елдан) — киноактер Николай Бурляев (03.08.1946). Уртак балалары юк. Икенче ире (1971 елдан) — киноактер Владимир Тихонов (1950-1990), киноактерлар Нонна Мордюкова белән Вячеслав Тихоновларның улы. Балалары: уллары Василий (1972), оныгы Евгений (1995). Икенче баласы — Александр (1985), хәзер режиссер.
Куневичы
Куневичы (Куневічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Куренга (Шиш кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Камйонка (Серадзький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3631) Сигюн
(3631) Сигюн  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Виньяш
Виньяш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
П'етрень (Констанца)
П'етрень — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морат Камалетдинов
Биографиясе
1953 елда Казан дәүләт университетын тәмамлый һәм Башкорт АССР Стәрлетамак шәһәрендә геология-эзләнү конторасының геология экспедициясе прорабы булып эш башлый. 1955 елда Максат Абдулхак улы геология фиркасе начальнигы, аннан соң геология экспедициясе начальнигы, Стәрлетамак геология-эзләнү конторасының баш геологы итеп тәгаенләнә.
1969 елдан ул СССР Фәннәр академиясе Башкортстан филиалы Геология институтында эшли, башта олуг тикшеренүче була, 1974 елдан Россия Фәннәр академиясе Җаек фәнни үзәге Геология институтының тектоника лабораториясе җитәкчесе, ә 1976 елдан 1991 елга кадәр Максат Абдулхак улы — Россия Фәннәр академиясе Җаек фәнни үзәге Геология институтының директоры.
1974-1997 елларда М. А. Камалетдинов Башкорт дәүләт университетында лекцияләр укый, шушы ук чорда Башкортстан Фәннәр академиясе академигы, Россия Табигать фәннәре академиясенең мактаулы әгъзасы (1997), нче елда СССР Фәннәр академиясенең тектоник комитеты әгъзасы (1976-1991) була, аңа Башкортстан Республикасының атказанган фән эшмәкәре дигән мактаулы исем бирелә.
Ул җир кабыгының тектоник пластиналарның ятма хәрәкәтләренә аның төзелешендә һәм үсеш барышында төп урыны турында геотектоник фән мәктәбен барлыкка китерә. Р.А. Камалетдинов белән бергә ул 1971 елда тау алды бөгелешләре континентлар платформалары басым авырлыгы астында батуы белән бәйле икәнлеген ачыклый. Ю. В. Казанцев һәм К. К. Казанцева белән бергә Урал тектоникасы белән Кырым, Кавказ, Памир, Һималай, Аппалач таулары һәм башка зоналар арасында чагыштырма анализ ясый.
Камалетдинов Башкортстан Фәннәр академиясен оештыручыларның берсе. 2013 елның 1 июлендә Уфадә мәрхүм була.
Хезмәтләре
400-дән артык гыйльми хезмәт авторы.
Яңа Мәми (Канаш районы)
Яңа Мами  (Çĕнĕ Мами, Новые Мамеи) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429308. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216812002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700006300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 347 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
Гермини (Пенсильвания)
Гермини  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гермини халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мокре (Хойницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шепшенга (Шарженга кушылдыгы)
Шепшенга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шарженга елгасының уң ярыннан 73 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Подулце
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инглиз префиксы
Инглиз префиксы - Инглиз сүзден тамыры алдынан куелган аффикслар.
Вальдепрадос
Вальдепрадос — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волпи-Мольияси (Торино)
Волпи-Мольияси — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Волпи-Мольияси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ане (Шаранта)
Ане — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
ZNF366
ZNF366 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Пестуница (авыл)
Пестуница (Пестуніца ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гринлиф (Айдахо)
Гринлиф  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Самарина
Самарина (Samarina) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Калинино (Биектау районы)
Калинино — Татарстан Республикасының Биектау районындагы поселок.
Халык саны — 556 тирәсендә. Почта индексы — 422701.
Гринлиф (Айдахо)
Тарихы
Гринлиф шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калинино (Биектау районы)
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 75%, татарлар — 23%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
NGC 7319
NGC 7319 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
2нче Алкино
2нче Алкино — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 4996 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 452155, — 80257846001.
Тарих
1934 елда хәрби-мобилизация пункты буларак нигезләнә, соңрак — ябык хәрби шәһәрчеге. 1990—2004 елларда — шәһәр тибындагы бистә.
Демография
Милли состав (2002): руслар — 42,2%, татарлар — 39,8%, башкортлар — 9,0%, украиннар — 4,8%, чуашлар — 1,1%.
Инҗесу (Везиркөпрү)
Инҗесу (İncesu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кунеи
Кунеи (Кунеі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сен-Марсель-л'Еклере
Сен-Марсель-л'Еклере — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Врублевко
Врублевко — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гиллсвью (Көньяк Дакота)
Гиллсвью  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Камостек
Камостек — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цецёрки
Цецёрки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вояда
Вояда — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Бүә елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Подхойний Хриб
Подхойний Хриб — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сабанчы (гәҗит)
Сабанчы — атналык иҗтимагый-сәяси гәҗит. ВКП(б)ның Пенза губерна комитеты һәм губерна башкарма комитеты органы. 1922 елның 18 маеннан 1928 елның 4 октябренә кадәр Пенза шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхәррир – Идрис Агишев.
Александр Габричевский
Биографиясе
Танылган галим Г. Н. Габричевский гаиләсендә туган. Өйдә нигезле белем ала. 1915 елда ул Мәскәү университетының тарих һәм филология факультетын тәмамлый.
1918 елдан Мәскәү Университетында, ВХУТЕИН-да, Югары архитектура-төзелеш институтында, СССР Архитектура академиясенең аспирантура институтында укыта.
СССР Архитектура академиясенең әгъза-корреспонденты, сәнгать белеме докторы, профессор.
1920 елда ул танылган биолог А. Н. Северцовның кызы, рәссам Наталья Алексеевна Северцовага ( 1901 - 1970 ) өйләнә.
1920-нче елларда ул Дәүләт сәнгать фәннәре академиясеның мөхбир әгъзасы иде. 1930 елда академия таркатыла, Габричевский кулга алына. Соңыннан, ул тагын ике тапкыр кулга алына, ССРБ эчке эшләр халык комиссарлыгы (НКВД) тарафыннан сорау алына, ике тапкыр (1935 һәм 1941 елларда) сөргендә була, ә 1948 елда космополитизмга каршы кампания белән бәйле эштән куыла.
1932 елда Коктебельдә М. Волошинны җирли.
Архитектура тарихы һәм теориясе, картиналар, музыка һәм әдәбият буенча күп хезмәтләр авторы.
Гаиләсе
- Габричевский, Георгий Норбертович ( 1860 - 1907 ) - әтисе, микробиолог, фәнни мәктәпкә нигез салучы, Россиядә бактериологик препаратлар җитештерүне оештыручыларның берсе.
- Габричевский, Евгений Георгиевич ( 1893 - 1979 ) - абыйы, микробиолог, рәссам.
- Северцова, Наталья Алексеевна ( 1901 - 1970 ) - хатыны, рәссам.
- Северцов, Алексей Николаевич ( 1866 - 1936 ) - каенатасы, Россия биологы, хайваннар эволюцион морфологиясенә нигез салучы; Россия Фәннәр Академиясе, СССР Фәннәр Академиясе, Украина ССР-ы Фәннәр Академиясе академигы, рус морфолог-эволюционистлар мәктәбенә нигез салучы.
17 сентябрь
17 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның унҗиденче көне. Ел ахырына кадәр 105 көн кала.
right|120px|Дамир Сираҗиев
(3201) Сейтхофф
(3201) Сейтхофф  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6560 P-L» саналган.
Яңа Троицкое (Чишмә районы)
Яңа Троицкое — Башкортстанның Чишмә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452163, ОКАТО коды — 80257850001.
Мокрий Двур (Диңгез буе воеводалыгы)
Мокрий Двур  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шәйхи Маннур музей-китапханәсе (Тулбай)
Шәйхи Маннурның мемориаль музей-китапханәсе (Мемориальный музей-библиотека Шайхи Маннура) — Татарстанның Мамадыш районы Тулбай авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Мамадыш туган якны өйрәнү музее филиалы. Күренекле татар язучысы Шәйхи Маннурның (Шәйхелислам Фәрхулла улы Маннуров, 1905—1980) тормышы һәм иҗаты белән таныштыра.
Тарих
Шәйхи Маннур 1957 елда туган авылында үз акчасына китапханә салдыра, аңа 100 китап бүләк итә. 1980 елда китапханәгә Шәйхи Маннур исеме бирелә. 1995 елның 24 гыйнварында әлеге бинада, ТР милли музее филиалы буларак, музей ачыла. 2015 елдан — Мамадыш туган якны өйрәнү музее филиалы.
Экспонатлар
Мәйданы 83 кв. м. Фондта 4 600 саклау берәмлеге: язучының шәхси әйберләре (орденнары), кулъязмалары, китаплары (шул исәптән, 1920-елларда латин язуында нәшер ителгән беренче китаплары), шәхси китапханәсе урын алган. Ш. Маннурның әтисе алып кайткан шахтер лампалары тупланмасы, сөлгеләр тупланмасы кызыклы.
Яңа Пинеры
Яңа Пинеры (Çĕнĕ Пинер, Новые Пинеры) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429314. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216874005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700006400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 130 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
Ганнафорд (Төньяк Дакота)
Ганнафорд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ганнафорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Бельско-Бяла
Бельско-Бяла (Bielsko-Biała, Bielitz-Biala, Biylsko-Biołŏ) — Польшаның Силезия воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Халык саны — 175008 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Бельско-Бяла Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1951 елдан йөртә.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Герфорд (Пенсильвания)
Герфорд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Герфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сабанчы (журнал)
Сабанчы — журнал. РКП(б)ның Татарстан өлкә комитеты органы. 1920 елда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Комсомольск-на-Печоре
Комсомольск-на-Печоре (Комсомольск-на-Печоре) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Климат
Комсомольск-на-Печоре климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (12%), руслар (74%), украиннар (9%).
ZNF367
ZNF367 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.