cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
«Kreml» metro stantsiəse
Arhitektura
Platformanıñ urtasında 5 beton manara quyılğan. Manaralarda tişeklər bar, alar tötenləngən pıyala belən qaplanğan, eçtən yaqtırtıla. Manaralarnıñ öste pıyaladan yasalğan figuralar belən bizəlgən. Urtadağı manara Söyembikä manarası stilendə yasalğan. İkeseneñ östendə Qazan xanlığı çorı mavzoleyləre tora, tağı ikeseneñ östendə məçet manaraları tora. Platformadağı manaralar tirəli ağaç eskəmiələr quyılğan.
Вилаҗо Цледай (Җенова)
Вилаҗо Цледай — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Цледай Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Норт-Ирвин (Пенсильвания)
Норт-Ирвин  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җумһуриет (Акһисар)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мәннику (Саку)
Мәннику (Männiku) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Либна
Либна — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сантана (Нордеште)
Сантана  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
NGC 6880
NGC 6880 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
USMG5
USMG5 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Гумниско (Паенчанский повяты)
Гумниско  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Матвеево (Кушнарин районы)
Матвеево — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452236, — 80240840003.
Сира-Ты-Вис
Сира-Ты-Вис — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Уса елгасының сул ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Мишутки
Мишутки (Мішуткі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Рогенице-Випихи
Рогенице-Випихи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Морн-а-л'О
Географиясе
Коммуна мәйданы — 63,56 км².
Рогенице-Випихи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Вахания
Николай Николаевич Вахания (ნიკოლაი ნიკოლაევიჩი ვახანია; 1930-2014) - математика өлкәсендә совет һәм грузин галиме, физика һәм математика фәннәре докторы (1970), профессор (1971), Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы (1988), Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе академигы (2001). Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе Н.И. Мушелишвили исемендәге Хисап математика институты директоры - Грузия Милли Фәннәр Академиясе (1978-2006) һәм Грузия ССР Милли Фәннәр Академиясенең математика һәм физика кафедрасы академик-сәркатибе (2003-2006).
Биография
1930 елның 28 августында Кутаисида туган.
1947 - 1952 елларда Тифлис дәүләт университетының физика һәм математика факультетында укыган. 1953 - 1957 елларда Мәскәү дәүләт университетының механика һәм математика факультетының аспирантурасында белемен күтәргән.
1957 елдан Грузия ССР Милли Фәннәр Академиясенең Н.И. Мусхелишвили исемендәге Исәпләү математика институтында кече, өлкән һәм әйдәп баручы хезмәткәр, 1961 елдан - Ихтималлык теориясе һәм функциональ анализ бүлеге мөдире булып хезмәт итә. 1978 елдан 2006 елга кадәр - әлеге фәнни институтның директоры, 2008 елдан 2013 елга кадәр - шушы ук институтның академик советы председателе була.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
1958 елда ул "Турыпочмаклы төбәктә тибрәнү тигезләмәсе өчен кайбер мәсьәләләр" темасына кандидатлык диссертациясе, 1970 елда физика һәм математика докторы дәрәҗәсе өчен "Сызыклы киңлекләрдә ихтималны бүлү теориясе мәсьәләләре" темасы белән докторлык диссертациясен яклады. 1971 елда ул СССРның Югары аттестация комиссиясе тарафыннан профессор академик титулына лаек булды. 1967 елда ул Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы, 2001 елда - Грузия Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы итеп сайлана. Н. Н. Вахания йөздән артык фәнни хезмәт, шул исәптән күпсанлы монографияләр авторы.
Боре (Ардеш)
Боре — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Одобешть (Димбовица)
Одобешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гурки (Косьцерский повяты)
Гурки  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горново
Горново — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 450516, — 80252830002.
Шешенкара
Шешенкара (Шешенқара) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Роуз (Оклахома)
Роуз  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Роуз халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2859) Паганини
Тарихы
1978 елның 5 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 RW1» саналган.
Кокимбо
Кокимбо (Coquimbo) — Чилинең Кокимбо өлкәсендә урнашкан шәһәр һәм коммуна.
Борове (Островский повяты)
Борове  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кокимбо
Тарих
? елда нигезләнгән.
Борове (Островский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уң Рассоха (Чурал кушылдыгы)
Уң Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Чурал елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гура (Бжезинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Паласьос-дель-Пан
Паласьос-дель-Пан — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полиомиелит
Полиомиелит – ул арка мие параличы китереп чыгаручы, нерв системасын зарарлаучы инфекцион авыру. Бу авыруны полиомиелит вирусы китереп чыгара. Ул кешенең нерв системасын зарарлый, бит, аяк-кул мускулларының параличына, сөякләренең деформациясенә китерергә ихтимал, һәм азагы үлем белән төгәлләнә. Балаларда бу авыру мәңгелек инвалидлыкка китерә.
Эпидемиология
Авыру кешедән кешегә пычрак әйберләр, ризык аша йогарга ихтимал. Авыру чыганагы — авыру кешеләр. Инфекциянең зарары югары булу сәбәпле, ул бик тиз тарала.
Полиомиелит «хәерче илләр» авыруы санала – теркәлгән очракларның күпчелеге Африка илләренә һәм Әфганстанга туры килә. 2010 елда бу авыру Таҗикстанга үтеп керә һәм, иммунизация аз булу сәбәпле, нык тарала. «Медпортал» сайты 2012 елда Русиядә 700 паралич очрагы, 456 рәсми теркәлгән чир һәм дистәләгән үлем очрагы булды дип яза.
Профилактика һәм дәвалау
Иммунизация перораль вакцина куллану юлы белән башкарыла, ягъни, бу шприц белән канга кертелә торган препарат түгел, авызга тамызыла торган кызгылт сыекча. 2011 елның ноябрендә «Полиомиелит профилактикасы» программасы кабул ителә. Русиянең баш санитар табибы Г.Онищенко кабул иткән карар нигезендә, бар балаларга да иммунизация уздырылырга тиеш була.
Вакцинация — ул полиомиелит авыруын кисәтүче бердәнбер чарасы. Тик вакциналы була торып та, балага инфекция эләгергә мөмкин. Иммунитетның түбәнәюе, нәселдән килүгә яки башка сәбәпләргә дә бәйле. Әмма прививкалы балалар әлеге инфекцияләрне җиңелрәк һәм тизрәк кичерә. Мәсәлән, вакцина алган балага полиомиелит эләксә дә, бала үлми, инвалид та булып калмый.
6-нчы корпус
Армия һәм укчы корпуслары
Механикалаштырыган һәм танклар корпуслары
USO1
USO1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Норт-Ист (Пенсильвания)
Норт-Ист  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черновая (Песчаная кушылдыгы)
Черновая  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Песчаная елгасының уң ярына тамагыннан 87 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санту-Амару (Велаш)
Санту-Амару  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Либое
Либое — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завелле
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Моренгем
Моренгем — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Шәйхана (авыл)
Шәйхана (Шәйхана) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Татарстан тарихы
Борынгы тарих
Кешенең хәзерге Татарстан җирләренә килеп урнашуы борынгы палеолит дәверенә туры килә. Таш һәм бронза дәверләренең төрле археологик культурларына нисбәтле бик күп истәлекләр сакланган.
Шәйхана (авыл)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Татарстан тарихы
Борынгы тарих
Б.э.к. VIII—III гасырларда (тимер дәвере) Ананьино культурасы барлыкка килгән, аңа кергән кабиләләр бөтен Идел-Чулман төбәген биләгән.
Б.э.к. I меңеллыкның урталарында бу төбәкнең көнбатыш өлешенә Городец культурасы кабиләләре килеп төпләнгән. Чулманның түбән агымында табылган Пьянобор культурасы истәлекләре яңа эра башына туры килә. Халыкларның олуг күченеше дәверендә Урта Иделнең көнчыгыш төбәгенә Себер ягыннан төрки-угыр кабиләләре үтеп керә һәм алар Чулман буйларыннан "Пьянобор" культурасы кабиләләрен кысрыклап чыгара.
Бу төбәктә VI—VIII гасырларда Төрки каһанлыгы, Хәзәр каһанлыгы һәм Бөек Болгар дәүләте мәдәниятенә якын төрки телле халыклар санының артуы күзәтелә.
Идел буе Болгары
IX—X гасырларда Иделнең урта өлешендә болгарлар беренче феодал мәмләкәт — Идел буе Болгар дәүләтен төзиләр. Анда игенчелек, һөнәрчелек (ш.и. металл эретү, кою), сәүдә итү, шәһәрләр төзү нык үсеш ала. Хуҗалыкта игенчелек һәм терлекчелек төп урынны алып тора. Төбәк крәстияннәре үз җир-милекләренең ирекле хуҗалары була.
922 елда Болгар дәүләтендә рәсми рәвештә ислам дине кабул ителгәч, халыкның рухи тормышы Шәрек мәдәнияте йогынтысында үсә. Идел буе Болгар дәүләтенең югары җитештерүчән матди һәм рухи үсеше Идел белән Урал төбәкләре халыкларының көнкүрешенә һәм тормышына йогынты ясый.
Хәзәр каһанлыгы һәм Кыпчак конфедерациясе
VII гасыр азагында — VIII гасыр башында барлыкка килгәннән бирле, 969 елга кадәр Идел буе Болгары Хәзәр каһанлыгы көче белән урнаштырылган Pax Chazarica (рус.) тынычлыгыннан файдаланып чәчәк атып яши бирә. Уртак тел табуга, Хәзәр каһанлыгындагы күпмилләтле халкының аралашуында кулланылган хәзәр теле борынгы болгар теле белән якын булуы да тәэсир иткәндер.
X гасырның икенче яртысында Кимәк каһанлыгыннан килеп чыккан кыпчак кәбиләләре XI—XII гасырлар дәвамында Дәшт-ы-Кыпчак исемле далаларда хәл иткеч көч булып тора, кыпчак телләрендә сөйләшәләр. Бу арада Идел буе Болгарында яшәүче болгар халкы борынгы бабаларыннан килгән огур төркеменә керүче борынгы болгар теле урынына көндәлек эшләрендә күбрәк кыпчак төркеменә керүче болгар-кыпчак телен куллана башлыйлар.
Алтын Урда
1236—1237 елларда Идел буе Болгар дәүләтен Батый хан гаскәрләре яулап алганнан соң, бу җирләр Алтын Урда карамагына керә. Алтын Урда хакимияте дәверендә төрки телле халыкларның милли-мәдәни берләшүе — татар халкының формалашуына китерә.
Казан ханлыгы
XV гасырның беренче яртысында бу төбәктә Казан ханлыгы оеша, халкы Идел буе Болгары һәм Алтын Урда дәүләтләренең милли-мәдәни һәм иҗтимагый-иктисадый гадәтләрен дәвам иттерә. Казан ханлыгы дәверендә Идел-Урал татарларының милләт булып формалашуы төгәлләнә. рус дәүләте белән Казан ханлыгы арасында Идел-Урал төбәгендә һәм сәүдә юлларында хәкимлек итү өчен туктаусыз көрәш бара һәм ул Казан ханлыгының яулап алынуы, җирләренең рус дәүләтенә буйсындырылуы белән тәмамлана.
«Казан патшалыгы» һәм Казан губернасы
Төбәк белән идарә итү эше Мәскәүдә оешкан Казан сарай идарәхәнәсенә тапшырыла. 1555 елда Казан епархиясе оештырыла, аның төп максаты — Идел-Урал буе халыкларын чукындыру. Чиркәү, монастырьлар төзү башлана. Мондагы җирләргә күпләп Руслар күчерелә, бу исә җирле халыкның милли төзелеше үзгәрүенә җитди йогынты ясый (к. Колониялаштыру).
Татар халкы Казаннан, зур елга һәм олы юл буйларына урнашкан авыллардан куыла. XVI—XVII гасырларда Татар халкының байтак өлеше яңа җирләргә — Чулман һәм Урал буе төбәкләренә күченеп утыра. Бу исә игенчелек, терлекчелек, һөнәрчелек, сәүдә итү кебек хуҗалык алып бару традицыларында өзеклекләр тудыра. Казан ханлыгындагы тарханлык һәм сөюргаллык урынына дәүләт, чиркәү-монастырь, патша сарае идарәсендәге эре җир биләүчелек формалары барлыкка килә. Төбәкнең төп халкы ясаклыларга әверелә. Татар аксөякләре йомышлылар (к. Йомышлы татарлар) катлавына кертелә, бер өлеше үзләренең элеккеге өстенлекләрен саклап калу өчен православиене кабул итә. Җирләрнең тартып алынуы, мәҗбүри хезмәтнең, дини изүнең көчәя баруы Татар халкының иҗтимагый-икътисади һәм мәдәни үсешендә каршылыклар тудыра, бу исә фетнәләр китереп чыгара (к. Җангали хәрәкәте, Крәстияннәр кузгалышы (1670—1671), Батырша хәрәкәте (1755—1756), Крәстияннәр кузгалышы (1773—1775)). Нәтиҗәдә патша хакимияты сәяси ташламалар ясарга мәҗбүр була.
1773 елда «Изге» Синод барлык диннәрнең дә тигез хокуклы булуын раслаган фәрманын игълан итә, 1784 елда Татар морзаларына да Рус дворяннары хокукы бирелә.
1708 елда Казан губернасы төзелә. Аңа Урта Идел буе һәм Көнбатыш Урал җирләре керә. 20 мең чамасы кеше яшәгән Казан Россиядә эре һөнәрчелек һәм сәүдә үзәкләренең берсе була. Губернада мануфактур, вак һөнәрчелек нык үсеш ала, шулар җирлегендә XIX гасырның 1 яртысында күн эшкәртү, сабын кайнату, шәм кою һ. б. эре сәнәгать пр-тиеләре оеша. Шәрек илләре белән сәүдә итүне үз кулларына алган Татар сәүдәгәрләре катлавы, Татар эшкуарлары сыйныфы тернәкләнеп китә.
1905—1907 еллар революциясе Татар халкының милли мәдәниятен һәм үзаңын үстерүгә, милли хокукый тигезлек, демократик ирек хәрәкәтенә көчле этәргеч бирә. Әлеге таләпләр беренче гомүммөселман сәяси фиркәсе — «Иттифак әл-Мөслимин» програмына нигез итеп алына. Милли вакытлы матбугат басмалары («Йолдыз», «Вакыт», «Азат», «Азат халык», «Ирек», «Таң йолдызы», «Нур», «Фикер», «Урал», «Казан мөхбире», «Әлгасрелҗәдид», «Шура», «Аң», «Мәктәп» һ. б. гәҗит-журналлар), Татар профессионәл театры (к. «Сәйяр») барлыкка килә.
Идел-Урал штаты
1917 елгы Февраль һәм Октябрь Инкыйлаблары вакытында татар халкының милли азатлык хәрәкәте аеруча нык җанлана: милли парламент — Милләт Мәҗлесе җыела. Милли Идарә, Милли Шура, Хәрби Шура һ.б. үзидәрә органнары барлыкка килә. Идел-Урал Штатын төзүгә омтылыш ясала. Үзәк хакимиятнең каршылык күрсәтүе нәтиҗәсендә ул ният гамәлгә ашмый кала — Болак арты республикасы.
Татарстан АССР
Татар-Башкорт Совет Социалистик Републигын төзү проекты игълан ителә, әмма ул проект гамәлгә ашмый. Шулай булса да Татар халкының үз дәүләтчелеген торгызуга беренче адым ясала: 1920 елның 27 майда составында  Татарстан АССРны оештыру турындагы декретка кул куела.
Әмма 1920 елларның 2-нче яртысыннан Совет хөкүмәтенең Рус булмаган милләтләргә карашы җитди үзгәрә: милләтләрнең милли-мәдәни үзенчәлеген чикләү сәясәте өстенлек ала, бу исә аларның телләрен һәм милли мәдәниятләрен үстерүгә зур зыйан китерә. Әлифбаның ике мәртәбә алыштырылуы, 1930—1950 елларда Татарстанның үзендә һәм републиктан тыш төбәкләрдә Татар вакытлы матбугатының, милли мәдәният учаклары, театерлар, уку йортларының бер-бер артлы ябылуы, мәктәпләрнең Рус телендә генә укытуга күчерелүе милли мәдәниятнең үсешен нык тоткарлый.
Татарстан Республикасы
Югары Советы 1990 елның 30 августында Татарстанның сәяси статусын үзгәртә һәм «Татарстан ССР-ның дәүләт мөстәкыйльлеге турында Декларация» кабул итә.
«[Конституцион киңәшмә] Татарстан Республикасының Россия федерализмының яңа тәртипләре турындагы кануни инициативасына игътибар итмәве» аркасында Татарстан хәкимиятләре бу шураның эшчәнлегендә катнашкан үз делегациясен 1993 елның 24 июнь көнне кире чакыртып ала.
В ноябре в республике бы создан Координационный совет, в который вошли более 37 различных политических организаций (большей частью национальные и коммунистические). Задачей совета была организация бойкота, использование всех легальных средств для того, чтобы не допустить всенародного голосования и выборов на территории Татарстана. В конце ноября сессия Верховного Совета Республики Татарстан приняла постановление о несогласии с проектом российской Конституции. К всенародному голосованию по всей республике было организовано распространение газеты «Суверенитет», вышедшей тиражом 500.000 экземпляров, в которой заявлялось, что участие в выборах в Федеральное Собрание — это «измена государственным интересам Татарстана».
Илкүләм тавыш бирү алдыннан, Татарстан Президенты Минтимер Шәймиев, 1992 елда кабул ителгән Татарстан Конституциясе нигезендә Татарстан Республикасы вадандашлары Россия Федерациясе ватандашлыгына ия булуларын хәтерләтеп, республика халкының ирекле килеш үз ихтыярын белдерү өчен бар шартлар тудырылганын раслады. Шулай ук, яңа РФ Конституциясы Татарстан яки кайбер башка республикаларда хуплау тапмау ихтималына карамастан, республика хөкүмәте аны гомүмән илкүләм дәрәҗәсендә кабул ителгәне аркасында хөрмәт итәчәген ассызыклады.
Татарстан хөкүмәте һәм төрле сәяси көчләрнең илкүләм тавыш бирүне бойкот итәргә чакырулары аркасында, 1993 елның 12 декабрь көнне республикада сайлауларда катнашканнар саны гадәттән тыш түбән булды (15 %-тан ким ). Мәсәлән, Актаныш районында сайлау участокларга өч кеше генә килде.
Нармада Пушкарам
Нармада Пушкарам Нармада Елгасында фестиваль нормаль рәвештә һәр 12 ел саен үтә. Бу Пушкарам Юпитерның Үгезбозау йолдызлыгына кергән 12 көн периодында уздырыла. .
Амаркантак, Омкарешвар, Чаусатх Йогини Гыйбадәтханәсе, Җабалпур, Чаубис Автар, Махешвар Махешвар Гыйбадәтханәсе, Немавар Сиддхешвар Мандир һәм Бхоҗешвар Гыйбадәтханәсе бик борынгы һәм мәшһүр. Омкарешавар унике Джйотирлинганың берсе һәм Амраркантак Нарамада елгасында изге коену өчен иң яхшы урыннарның берсе.
Нидервальд (Техас)
Нидервальд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нидервальд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рогенице-Пясечне
Рогенице-Пясечне — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Одобяска
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кремль (метро станциясе)
«Кремль» метро станциясе (рус. Кремлёвская) — «Тукай мәйданы» һәм «Кәҗә бистәсе» станцияләре арасында урнашкан Казан метросының пассажирлар утырту станциясе. Шәһәр үзәгендә, Кирмән тавы итәгендә урнашкан.
2005 елның 27 августында беренче метро сызыгы («Горки» — «Кремль») белән ачыла.
Станция Казан Кирмәне янында, Профсоюз һәм Бауман урамланың башында урынлашкан. Станцияндән ике вестибюль — көньяк һәм төньяк чыга. Көньяк чыгу пассажир саның аз булу сәбәпле бәрәмнәрдә генә ачыла. Төньяк чыгу Уң Булак урамына һәм Меңеллык мәйданына чыга.
«Кремль» — бер утыру платформасы, сай тирәнлектә яткан станция. Аның эчке бизәлешендә Казан Кирмәне архитектурасы чагылыш тапкан, түшәм һәм ныгытма диварлары кебек ясалган нәкышь төрле мозаика белән бизәләнгән.
Арика
Тарих
1541 елда нигезләнгән.
Якуп (Кушнарин районы)
Якуп — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452236, ОКАТО коды — 80240840004.
Мәнниквәлья
Мәнниквәлья (Männikvälja) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Дерекөй (Менген)
Дерекөй (Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Менген илчесенә караган бер авыл (köy).
Җумһуриет Өрнек (Ешилъюрт)
Җумһуриет Өрнек (Cumhuriyet Örnek) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гурне-Малики
Гурне-Малики — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сихорей-Се
Сихорей-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юн-Яга елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилазека Инфериоре (Торино)
Вилазека Инфериоре — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилазека Инфериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Габбәс I
Габбәс I (I Abbas Səfəvi, (, Һәрат —, Казвин) — Иран шаһы (1587-1629), гаскәрбашы. Сәфәвиләр династиясеннән. Габбәс I үз хакимлекнең беренче елларныда ук дәүләттәге эчке таркаулыкка чик куеп, үзәкләшкән дәүләт төзүгә керешкән; гаскәр төзеп, Әзербайҗан һәм Хөрәсән (1598), Бәхрәйн (1602), Кандаһар (1621), Хөрмүз утравын (1622) һәм Гыйракны (1623) үзенә буйсындырган. Габбәс I дәверендә Сәфәвиләр дәүләте башкаласы Казвиннан Исфаханга күчерелгән (1598), яңа шәһәрләр, юллар, күперләр, кәрвансарайлар, кирмәннәр төзелгән, күпләп каналлар салынган. Габбәс I Бохара ханлыгы, Рәсәй, Англия, Аустрия, Испания, Нидерланд һәм башка дәүләтләр белән сәүдә һәм сәяси мөнәсәбәтләр урнаштырган. Габбәс I дәверендә Иран көчле үзәкләшкән дәүләткә әйләнгән. Иранда аны «бөек» дип ихтирам итәләр.
Санту-Амару (Сан-Роке-ду-Пику)
Санту-Амару  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Ванесса Паради
Ванесса Паради, Ване́сса Шанта́ль Паради́ (Vanessa Chantal Paradis, 1972 елның 22 декабре, Франция, Ил-де-Франс, Сен-Мор-де-Фоссе) — Франциянең һәм Һолливудның кино актрисасы, шансон юнәлешендәге җырчы, фотомодель.
Тәрҗемәи хәле
1972 елның 22 декабрендә Франциянең Ил-де-Франс төбәге Валь-де-Марн департаменты Сен-Мор-де-Фоссе шәһәрендә режиссерлар Андре һәм Коринн Парадилар гаиләсендә туган. Кечкенәдән үк сәнгать (җыр, бию) белән мавыгып үсә. Ундүрт яшендә «Joe le taxi» (Таксист Җо) җыры белән бөтен Аурупа музыка чартларында танылу ала. 1988 елда «M & J» дебют альбомы чыга.
Беренче тапкыр кино экранында 1989 елда күренә: «Ак туй» (Noce Blanche, режиссер Жан-Клод Бриссо́) фильмында баш рольдә — Матильда ролендә уйный. Сезар премиясенә лаек була. Әлеге картинада эротик күренешләрдә төшкән өчен тәнкыйть сүзе күп булу сәбәпле, 1989 — 1994 елларда кинода уйнамый тора. Бер-бер артлы җыр альбомнары («Variation Sur Le Même T’aime» (1990), «Vanessa Paradis» (1992), «Vanessa Paradis Live» (1994)) яздыра. Chanel (Шанель) йорты белән килешү төзеп, фотомодель карьерасын башлый, «Коко» хушбуена реклама ясый.
1995 елда «Элиза» (Élisa, режиссер Жан Бекке́р) фильмында баш рольдә — Мари ролендә уйный (фильмда партнеры Жерар Депардье була). Ванесса катнашкан «Сихерле мәхәббәт» (Un amour de sorcière, режиссер René Lalanne (Рене Манзор), партнеры Жан Рено, 1997), «Икедән бер шанс» (Une chance sur deux, режиссер Патрис Леконт, партнерлары Жан-Поль Бельмондо, Ален Делон, 1998), «Күпер өстендәге кыз» (La fille sur le pont, режиссер Патрис Леконт, 1999) фильмнары дөнья күрә.
2000 елда «Bliss» альбомын яздыра, альбом белән таныштыру өчен турне оештыра.
2004-2005 елларда янәдән кинода төшә башлый.
2007 елда «Divinidylle» альбомын яздыра. 2013 елдагы «Love songs» альбомына иң соңгы 22 җыры кергән.
2016 елда «Йога белән мавыкканнар» (режиссер Кевин Смит) фильмында икенче пландагы рольне — тарих укытучысы ролен башкара. Әлеге картинада кызы Лили́-Ро́уз Депп һәм элекке ире Джонни Депп та уйный.
2017 елда Ванесса Паради уйнаган «Chien» комедиясе (Франция), Донбасстагы сугыш турында сөйләүче «Бәс» картинасы (Литва, Украина, Франция, Польша), «Maryline» драмасы (Франция),  2018 елда «Big Bang» фильмнарының премьерасы була.
Шәхси тормышы
Өйдәшләре: 1988-1991 елларда — Флоран Паньи (1961 елгы француз актеры һәм җырчысы) 1992-1997 елларда — Ле́нни (Леона́рд) Кра́виц (АКШның 1961 елгы кара тәнле музыканты, аранжировка ясаучы) 1997-1998 елларда — Станислас Мерһар (1971 елгы француз актеры) Язылышмаган ире (1998 — 2012 елларда) — актер Джонни Депп. Кызлары Лили́-Ро́уз Мелоди́ Депп (1999), АКШ актрисасы, фотомодель; уллары Җек Кристофер (2002) Өйдәшләре: Ярты ел — йорт җиһазы ширкәте хуҗасы Ги-Давид Гарби 2013-2015 елларда — Бенҗамин Бйолэ (1973 елгы француз музыканты һәм җырчысы) 2016 елдан — Сэмюэл Беншетри (1973 елгы француз кинорежиссеры)
USP13
USP13 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бурникель
Бурникель — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Борове-Хшчани
Борове-Хшчани — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гура (Серадзький повяты)
Гура  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мишуты (Шаркавшчынский районы)
Мишуты (Мішуты ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
(3807) Пейджелс
(3807) Пейджелс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 26 сентябрендә Брайан А. Скифф, Н. Томас тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SE1» саналган.
Ливолд
Ливолд — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белый Ю (Коми)
Белый Ю (Белый Ю) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.
Климат
Белый Ю климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (36%), руслар (58%), украиннар (6%).
Вилларамбер
Вилларамбер (Villarembert) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17.45 км².
Искәрмәләр
Вилларамбер
Борн (Ардеш)
Борн — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Порт-Луи (Гваделупа)
Порт-Луи (Port-Louis) — Франциянең Гваделупа департаментына караган коммуна, Пти-Канал кантонына карый.
Паласьос-де-Санабрия
Паласьос-де-Санабрия — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ямское (Кушнарин районы)
Ямское — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452236, ОКАТО коды — 80240840005.
Норт-Йорк (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Завельцы
Завельцы (Завельцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Норт-Йорк (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завельцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 6881
NGC 6881 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Санд-Гиллс (Оклахома)
Санд-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
NGC 6881
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Санд-Гиллс (Оклахома)
Географиясе
Санд-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәкен
Шәкен (Шәкен) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Гусаренка
Гусаренка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Дубна елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Мори (Па-де-Кале)
Мори — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Мәннисалу
Мәннисалу (Männisalu) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Лимбарська Гора
Лимбарська Гора — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рогово (Билостоцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуровихи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Ґуровихи
Гура-Балджиховска
Гура-Балджиховска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карюгино
Карюгино — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 450516, — 80252830003.
Санту-Антан (Кальета)
Санту-Антан  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Икике
Икике (Iquique) — Чилинең Тарапака өлкәсендә урнашкан шәһәр һәм коммуна.
Тарих
1866 елда нигезләнгән.
USP19
USP19 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Одолень
Одолень — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кондызлы (Ырынбур өлкәсе)
Кондызлы (Новокинделька) — Ырынбур өлкәсенең Новосергиевка районындагы торак пункт. Кондызлы (Кинзелька) елгасы буенда урнашкан.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 97,0%.
Мишуцина
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бурньяк
Бурньяк — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Никсон (Техас)
Никсон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Никсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черновая (Сентелек кушылдыгы)
Черновая  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Сентелек елгасының сул ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санту-Антониу (Понта-Делгада)
Санту-Антониу  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(1535) Пяйянне
(1535) Пяйянне  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1939 елның 9 сентябрендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1939 RC» саналган.
Вилазека Супериоре (Торино)
Вилазека Супериоре — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилазека Супериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Җумһурлу (Саимбейли)
Җумһурлу (Cumhurlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Саимбейли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Соравис
Соравис — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хоседа-Ю елгасының уң ярыннан 56 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
SIL
SIL International 1934. yılda Summer Institute of Linguistics iseme belän Arkansas şähärendä möbäşşirlärne äzerläw öçen yasaldı, wä soñraq ul Wycliffe Bible Translators oyışmağa äwerelde.
Anıñ xalıqara idärä üzäge: Dallas, Texas, 75236 USA
SIL bügen UNESCO wä Millätlär Berläşmäse yanında kiñeşçe bulıp ta tora.
SIL qısqartmaları
Menä qayber SIL qısqartmalar:
Bu tezmä eçtälegen bu Ethnologue.com säxifäsendä tabıp bula.
Шәменов (авыл)
Шәменов (Шәменов) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Иерусалим
Кодүс яки Иерусалим (ירושלים Йерушала́им, القدس әл-К̣удс) - Якын Көнчыгышта урнашкан борынгы шәһәр. Халкы якынча 770 000 кеше, мәйданы 125 км². Халкының 65% - яһүдиләр, 32% - мөселманнар, 2% - христианнар, 1% - башкалар.
Тарих
Иерусалимда археологик казу эшләре 1864 елда башлана һәм бүгенге көндә дә дәвам итә.
thumb|center|800px|Иерусалимның таудан күренеше
Завершша (Слонимский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Маннива
Маннива (Manniva) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Лимбуш
Лимбуш — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Норт-Катасока (Пенсильвания)
Норт-Катасока  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Лимбуш
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норт-Катасока (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дерекөй (Мудурну)
Дерекөй (Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 6882
NGC 6882 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пахарес-де-ла-Лампреана
Пахарес-де-ла-Лампреана — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саур-Джон (Оклахома)
Географиясе
Саур-Джон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одореу
Одореу — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гурч
Гурч — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Купай (Кушнаренко районы)
Купай — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Пверте-Монт
Пверте-Монт (Puerto Montt) — Чилинең Лос-Лагос өлкәсендә урнашкан шәһәр һәм коммуна.
Купай (Кушнаренко районы)
Почта индексы — 452243, — 80240865002.
Пверте-Монт
Тарих
1853 елда нигезләнгән.
USP24
USP24 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Гура-Балджиховска-Колёния
Гура-Балджиховска-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Морши
Морши — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Гура-Балджиховска-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санту-Антониу (Сан-Роке-ду-Пику)
Санту-Антониу  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Бурру
Бурру — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Санту-Антониу (Сан-Роке-ду-Пику)
Географиясе
Мәйданы —.
Лимовце
Лимовце — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мишчукова
Мишчукова (Мішчукова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бофр
Бофр — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Пти-Бур
Пти-Бур (Petit-Bourg) — Франциянең Гваделупа департаментына караган коммуна, Бэ-Мао-2 кантонына карый.
Боровець (гмина Цепелюв)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пти-Бур
Географиясе
Коммуна мәйданы — 130,8 км².
Рогово-Майонтек
Рогово-Майонтек — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Обмен (Чус кушылдыгы)
Обмен — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чус елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шәмше Калдаяков авылы (Актүбә өлкәсе)
Шәмше Калдаяков авылы (Шәмші Қалдаяқов ауылы) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Черновой Ануй
Черновой Ануй — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ануй елгасының сул ярына тамагыннан 255 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мәнспе
Мәнспе (Mänspe) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Гура-Сьвентей-Малгожати
Гура-Сьвентей-Малгожати — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Завидзиненты
Завидзиненты (Завідзіненты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Чильян
Чильян (Chillán) — Чилинең Ньюбле өлкәсендә урнашкан шәһәр һәм коммуна.
Педральба-де-ла-Прадерия
Педральба-де-ла-Прадерия — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(953) Пенлева
Тарихы
1921 елның 29 апрелендә Жеховский В. П. тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1921 JT» саналган.
Педральба-де-ла-Прадерия
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нодар Кекелидзе
Нодар Проклевич Кекелидзе (ნოდარ პროკლეევიჩ კეკელიძე; 1930-2019) - Совет һәм Грузиянең эксперименталь физика өлкәсендәге галиме, физика-математика фәннәре докторы (1977), профессор (1988), Грузия ССР Милли Фәннәр Академиясе академигы (2018). Грузия ССРының мактаулы галиме (1985).
Биография
1930 елның 8 сентябрендә Тифлистә туган.
1932 - 1955 елларда Тифлис дәүләт университетының физика һәм математика факультетында укыган. 1961 елда ул СССР Милли Фәннәр академиясенең П.Н. Лебедев исемендәге физика институтында аспирантура бүлеген, 1971 елда СССР Милли Фәннәр академиясенең Себер филиалының ярымүткәргеч физика институтында докторантура бүлеген тәмамлый.
1961 елдан Тифлис дәүләт университетында фәнни-тикшеренү һәм педагогик эштә түбәндәге вазифаларны били: 1961 елдан 1966 елга кадәр - ярымүткәргеч физика проблемасы лабораториясе мөдире, 1966 - 1973 - физик кибернетика проблемалары лабораториясе мөдире, 1984 - 1985 - әлеге университетның вице-ректоры, 1985 елдан 1988 елга кадәр - ярымүткәргеч материаллар лабораториясе мөдире, 1988 - 2006 елларда - үткәргечләр һәм ярымүткәргеч материаллар бүлеге мөдире.
2009 елдан ул Грузия техник университетында информатика һәм контроль системалары кафедрасында профессор булып эшли. Шул ук вакытта, 2009 - 2019 елларда, ул ТБДУда материаллар институтының оештыручысы һәм беренче директоры, 2010 - 2019 елларда - Ф.Тавадзе исемендәге ярымүткәргеч материаллары фәне лабораториясе мөдире вазифаларында хезмәт итә. Төп эшчәнлегенә өстәп, ул дөньяның әйдәп баручы мәгариф учреждениеләрендә, шул исәптән Уильям һәм Мэри колледжында, АКШтагы Кристофер Ньюпорт университетында, Германиянең Джена Фридрих Шиллер университетында, Япониядәге Гакусюин университетында үзенең лекцияләр курсын алып бара.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Н.П.Кекелидзенең төп фәнни-педагогик эшчәнлеге эксперименталь физика өлкәсендәге проблемалар белән бәйле. Ул ярымүткәргечләрдә нурланыш күренешләрен өйрәнү өлкәсендә, дәрәҗәне билгеләүче сенсорлар булдыру өчен физик нигез булдыру белән шөгыльләнгән. Н.П. Кекелидзе ярымүткәргечләрнең нурланыш физикасы һәм аңа бәйле материаллар буенча беренче халыкара конференцияне башлап җибәрде (1979). Н.П. Кекелидзе Советлар Союзында радиация физикасы буенча югары уку йортлары өчен беренче дәреслекнең авторы да булып тора (1988).
Вилазета
Вилазета — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.