cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Яштуга
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Атрать (бистә)
Почта индексы — 429841. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203810002.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 917 кешенең яшәве мәгълүм.
Милли составы: мордва (44%), руслар (51%), украиннар (1%) (2002 ел буенча).
(3679) Кондрусы
(3679) Кондрусы — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 24 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 DT» саналган.
Сен-Габриэль-Бреси
Сен-Габриэль-Бреси — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Вальдкирхен
Вальдкирхен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мала Нешавка
Мала Нешавка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ковачевци (Град)
Ковачевци  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көйҗегиз (Идил)
Көйҗегиз (Köyceğiz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (köy).
Сон (Бөрсет кушылдыгы)
Сон — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бөрсет елгасының сул ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Коритниця (Великопольское воеводалыгы)
Коритниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Малык-Преславец
Малык-Преславец — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Коритниця (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малык-Преславец
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сон (Бөрсет кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Элк-Ривер (Миннесота)
Элк-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элк-Ривер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Константиновка (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (5%), руслар (39%), татарлар (54%).
Войнивка (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18502) 1996 PK1
Тарихы
1996 елның 11 августында G. R. Viscome тарафыннан Rand обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PK1» саналган.
Синявичы (Гродзенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 407
NGC 407 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Макинск
Макинск (Макинск) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Морсен (Марна)
Морсен — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ковентри-Лейк (Коннектикут)
Географиясе
Ковентри-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4597) Consolmagno
(4597) Consolmagno — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 30 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 UA1» саналган.
Казтаньеа (Бьела)
Казтаньеа — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньеа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гарипче (Караҗабей)
Гарипче (Garipçe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гластонбери (Коннектикут)
Гластонбери  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Владник
Владник — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зәйсән (шәһәр)
Зәйсән (Zaısań, Зайсаң, Зайсан) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1941 елдан башлап йөртә.
Леопольдсдорф (округ Вена)
Леопольдсдорф  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пратс-де-Сурнья
Пратс-де-Сурнья — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Корнати (Великопольское воеводалыгы)
Корнати  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Холестерин
Холестери́н (χολή, «холе» — «үт» һәм ) — органик матдә, тотрыклы химик кушылма, бик яхшы электр изоляторы. Холестерин — үт әчелеге булдыру, D3 (дигидрохолестерин) витаминын, шулай ук бөер өсте, җенес бизләре гормоннарын синтезлау өчен нигез матдә. Нерв җепселләре тышчаларында электр агымын яхшы изоляцияли, холестеринның кимүе (югалуы) анестезия (сизү-тою) кимүгә һәм нерв-психик халәтнең бозылуына китерә.
Холестеринның химик формуласы — C27H45OH.
Экзоген холестеринны һәм эндоген холестеринны аералар.
Кандагы холестерин күләме ммоль/л (РФ стандарты) яки мг/дл да үлчәнә. 1 ммоль/л = 38,665 мг/дл.
Физиологик әһәмияте
Организмның һәр күзәнәгенең состав өлеше буларак, холестерин күзәнәк мембраналарының тыгызлыгына уңай тәэсир ясый, үсеш факторы булып тора, Вассерман реакциясенең антиген үзлекләрен көчәйтә һәм күтәрә. Эритроцитларда (кызыл кан тәнчекләрендә) холестеринның күләме 150-170 мг/процент, ә лейкоцитларда (ак кан тәнчекләрендә) ул 5 тапкыр күбрәк була.
Күләме
Иң күбе — йомырка сарысында 1 810, балык маенда 5 700 мг/процент була.
Ситостерин
Ситостерин — үсемлек холестерины, ул эчәклек аша организмга сеңми һәм холестеринның ашказан-эчәклек аша табигый юл белән тышка чыгарылуына булышлык итә.
Ясалу юллары
Кеше организмында холестерин 2 юл белән ясала. Холестеринның 1/4 өлеше азык белән (экзоген холестерин), ә калган 3/4 өлеше бавырда һәм башка органнарда (эндоген холестерин) синтезлана. Барлык биологик процессларның нигезендә ятып, холестерин синтезланып кына калмый, бәлки тәннең тукымаларында таркала һәм туплана да.
Зыяны
Организмда холестеринның артуы зарарлы дип санала. Холестеринны органнарга һәм тукымаларга α (альфа) һәм β (бета) фракцияләренә бүленеп йөртүче липопротеидлар (аксым-май кушылмалары) ташый. Альфа-липопротеидларның атеросклерозны барлыкка китерүдә роле зур түгел дип исәпләнелә. Атеросклерозны бета-липопротеидлар барлыкка китерә, алар холестерин белән актив кушылып, кан тамырлары диварына үтеп керәләр. Липопротеидларның кан тамырлары стенасына туплану тизлеген һәм туплану дәрәҗәсен аерырга кирәк. Шушы ике зурлыкны белү атеросклерозның көчәю вакытын математик юл белән алдан әйтергә мөмкинлек бирә.
Канда ХОЛЕСТЕРИН ДӘРӘҖӘСЕН ТИКШЕРҮ.
Бу тикшерү сезгә атеросклероз, инфаркт, инсульт авырулары янамаганлыгын белү өчен уз­ дырыла. Тикшерүне елга бер тапкыр узу яхшы, ни өчен дигәндә башлангыч этабында холестеринның күләмен диета ярдәмендә коррекцияләп була, чир азган очракта, калган гомер буе кыйммәтле дарулар белән дәваланып яшәргә туры килер.
Синявичы (Дзятлавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Войни-Издебник
Войни-Издебник — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нәзир (авыл)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Сен-Гатьен-де-Буа
Сен-Гатьен-де-Буа — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(18503) 1996 PY4
(18503) 1996 PY4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 15 августында NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PY4» саналган.
Чишмәлекүл
Почта индексы — 452893, ОКАТО коды — 80204831002.
Мала Церквиця
Мала Церквиця — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вальдкрайбург
Вальдкрайбург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өмерҗик (Чубук)
Өмерҗик (Ömercik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чубук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ковк (Айдовщина)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элктон (Миннесота)
Элктон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элктон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаврилов (ай кратеры)
Гаврилов - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 61,62 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Александр Иванович Гаврилов (1884—1955) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Морю-ле-Монтуа
Морю-ле-Монтуа — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ришлейка
Ришлейка — Инсар елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ләмберә районы, Ромоданово районы биләмәләрендә ага. Ромодан районы Анненково авылы янында Инсар елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD215966
HD215966 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(3061) повар
(3061) повар — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
HD215966
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Саркәнт
Саркәнт (Sarqant, Сарқант, Сарканд) — Казакъстанның Җидесу өлкәсендә (2022 елның 8 июненә кадәр ― Алматы өлкәсендә) урнашкан шәһәр. Саркәнт районының административ үзәге.
Тарих
Шәһәр статусын 1968 елдан башлап йөртә.
Владнику-де-Жос
Владнику-де-Жос — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтаньеле (Козенца)
Казтаньеле — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Леопольдсдорф-им-Мархфельде
Леопольдсдорф-им-Мархфельде — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Казтаньеле (Козенца)
Географиясе
Казтаньеле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
NGC 408
NGC 408 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Казтаньеле (Козенца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Леопольдсдорф-им-Мархфельде
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Троица Посады
Троица Посады (Когосола, Троицкий Посад) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (79,5%), чирмешләр (18,6%).
Синявичы (Мастовский районы)
Синявичы  (Сінявічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Аккүл (шәһәр)
Тарих
Шәһәр статусын 1965 елдан башлап йөртә.
Межден
Межден — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гошен (Коннектикут)
Гошен  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Лесной (Алатыр районы)
Лесной (Лесной, Лесной) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Гошен (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ковк (Храстник)
Ковк  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Войни-Крупи
Войни-Крупи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прюне-е-Бельпюи
Прюне-е-Бельпюи — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
(18504) 1996 PB5
(18504) 1996 PB5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тунуй
Тунуй — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының сул ярыннан км ераклыкта Чулым  урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
(18504) 1996 PB5
Тарихы
1996 елның 15 августында NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PB5» саналган.
Тунуй
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Байсар
Яңа Байсар — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423735.
Тарихы
Яңа Байсар — Байсар волосының Сөн елгасы буенда урнашкан 57 йорттан торган 202 асаба башкорт авылы. Асабаларның 1 496 дисәтинә җире була. Һәр йортка 4,4 дисәтинә җир туры килгән гөмуми чәчүлек мәйданы 248 дисәтинә тәшкил итә. Арыш һәм солы 215 дисәтинә мәйданда чәчелә. Ул вакытта асабаларга бодай һәм бәрәңге таныш булмый. Авыл халкы милкенә 715 баш терлек исәпләнә. 5 хуҗалыкта 33 умарта була.
Яңа авылда мәчет бар исәпкә алына.
Халык
Россия империясе законнарына ярашлы, 1-4 ревизия сказкаларында башкортлар исәпкә алынмый, арытабан үз теләкләренә ярашлы гына исәпкә алына (5нче ревизиядә өлешчә исәпкә алына). 1795 елдан башлап гомуми исәпкә керәләр. 1905 елда Иске Байсар авыл җирлегеннән 1 чакрымда булган Яңа Байсар авылында 86 йортта 227 кеше яши. 1912 елда яңа авылда 57 йортта 292 асаба башкорт теркәлә.
Коллинсвилл (Коннектикут)
Коллинсвилл  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Яңа Байсар
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Коллинсвилл (Коннектикут)
Географиясе
Коллинсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коронка (Великопольское воеводалыгы)
Коронка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мале Гацно
Мале Гацно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гагарин (ай кратеры)
Гагарин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 261,83 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Юрий Алексеевич Гагарин (1934—1968) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Шамил Балтачиев
Шамил Балтачиев (Шамил Гыйззәтулла улы Балтачиев) — балет артисты, педагог, Ленинград Кече опера һәм балет театры әйдәүче солисты, Россия кино артисты.
Тәрҗемәи хәле
1939 елның 3 сентябрендә Ленинградта туган. Ленинград хореография укуханәсенең башкару факультетын тәмамлаган (1961).
Озын Алан (тыюлык)
Озын Алан (Долгая Поляна) -Татарстан Республикасы Тәтеш районының Монастырское авылы җирлегендә урнашкан комплекслы табигать һәм тарих-архитектура паркы (2000).
География
Иделнең уңъяк ярындагы Тәтеш таулары калкулыгының көнчыгыш битендә (Куйбышев сусаклагычы) урнашкан. Тәтештән төньяк-көнчыгышка - 14 км, Казаннан көньякка - 80км, Болгардан көньяк-көнбатышка - 10 км. Уртача -континенталь климат. Һава торышының уртача температурасы - 4,7 °C.
Тарихы
Бу утарда күп гасырлар элек Владимир Герман улы Молоствов дворян нәселенең башлыгы, җитәкчесе булса, аның тормыш иптәше Елизавета Владимировна Бер укытучылык эше белән шөгыльләнгән. Елизавета рус халкынын яраткан шагыйре А.С Пушкин белән тыгыз элемтәдә торган, аның шигырьләренә мәдхия укыган. Утарда Максим Горький, Александр Фадеев, Борис Бер, Марина Цветаева кебек танылган шәхесләр еш кунак булганнар...
Елизавета Владимир кызы Беренче Бөтендөнья сугышы вакытында солдат хатлары җыя һәм шулар нигезендә  1917 нче елда Солдат хатлары дигән китабын бастырып чыгара. Китап сатудан кергән акчаны сугышта яраланган солдатларга ярдәм итеп җибәрә.
Елизавета турында күп сөйләргә мөмкин: ул әдәбиятчы да, галим дә, табигатьче дә булган. Кызыл Китаптагы сирәк үсемлек - Венера Башмакчыгын да Татарстан Республикасына Елизавета Бер керткән. Әле Елизавета шигырьләр дә язган, хәзер алар утарда романслар булып яңгырый.
1899 нчы елда утар каршында 468 данә йөзьяшәр карагайлардан ике агачлык  усеп чыга. Бу матурлыкны утар хуҗасы үзенең кәләше Елизавета хөрмәтенә утырта. Бер агачлык олы юлдан утарга кадәр булса, икенчесе урман артыннан Идел елгасына хәтле сузыла. Бу агачлыкларны һәрбер крестьянга берәр тәңкә алтын биреп, сулар сиптереп, төпләрен йомшартып, тәрбия кылдыра. Бугенге көндә 468 агачның бары тик 8 данәсе генә юк. Калган 460 агач мәңгелек мәхәббәт тарихы булып, шаулап утыра. Утар тирә ягында ике катлы таш йорт, таштан салынган ашханә,беркатлы агач күзәтү манарасы,хезмэтчеләр өчен таш ызба, өч баз,ике амбар, тегермән,, өч мунча  һәм йорт хайваннары өчен корылмалар була.
Утар артында 500 алмагачлы алма бакчасы җәелеп ята. Бакчаның горурлыгы булып каскадлы буа саналган. Бу буада сөләйман балыклары үрчетелгән һәм пар аккошлар йөзгән… Буа тирә –ягындагы салкын сулы чишмәдән яшәү чыганагы алып тереклек иткән. Утарда хәтта шәраб заводы да эшләп торган. Хезмәтче крестьяннар җиләк – җимештән баллы ширбәт, шәраб ясаганнар. Утарга керү юлында меңьяшәр нарат үсеп утыра. Бу агачны Владимир Молоствовның әтисе 1887 нче елда үзләренең көмеш туйлары хөрмәтенә утырта. Хәзерге вакытта бу нарат та хөкүмәт тарафыннан сакланучы табигый һәйкәл.
Гомуми мәгълүмат
Экология һәм табигать ресурслары министрлыгына буйсына. Гомуми мәйданы 400 га чамасы. Парк тарихи истәлекләр урыны булу белән беррәттән фәнни-тикшеренү эшләре алып бару һәм ял итү урыны, эстетик һәм мәгърифәти-экологик әһәмияткә ия. Парк Иделнең уңъяк яр битендәге киңъяфраклы урман һәм урман аланнарын, Озын Алан авылы территориясен, алпавыт Молоствовлар утарын һәм 19 йөзнең икенче яртысында готика стилендә  төзелгән алпавыт йортын, карагай, юкә һәм каен аллеяләрен, экзотик агачлар һәм куаклыкларны үз эченә ала. Озын Алан республикадагы иң көчле энергетикалы зоналарның берсе булып тора. Ул уфологлар һәм экстрасенсларның эзләнү-тикшеренү урыны да.
Флора
Парк территориясендә Кызыл китапка кертелгән үсемлекләрнең күп булуы үзенчәлекле: төрле кыңгырау чәчәкләр, энҗе чәчәк, рус күк чәчәге, каз тәпие, дала сливасы, дала чиясе, урман әрекмәне һәм башкалар. 2012 елның августында биредә Россиякүләм әһәмияткә ия булган чыршы-тере табигать һәйкәле ачыла.
Фауна
Монда киңъяфраклы урманнарда яшәүче хайваннар очрый. Барлыгы 2 төр җир-су, 3 төр сөйрәлүче, 87 төр кош, 22 төр имезүче хайван булуы билгеләнелә. Алар арасыннан махаон, үлән бакасы, әрлән-аккойрык, яшел тукран, чал тукран, кондыз, ак куян, кыр кәҗәсе, зур кушаяк һәм башкалар сирәк очрый торган һәм саклана торганнарга керәләр.
Алан Рикман
А́лан Си́дни Па́трик Ри́кман (ингл. Alan Sidney Patrick Rickman; 1946 елның 21 февралендә туды) — британия театр һәм кино актеры.
Алан Рикман 1946 елда да туа. Актерлык сәнгатенә ул соң керешә, 26 яшендә дизайнер белгечлегеннән драматик сәнгать академиясенә күчә. Башта Шекспир, Чехов, Миллер әсәрләрендә күп уйный. 1980нче еллар башында британ телевидениесендә күренә башлый.
Кино өлкәсенә исә Рикман тагын да соңрак, 40 яшь тулгач кереп китә һәм шундук дөньякүләм танылу казана. "Баш бирмәс" фильмында ул мөлаем Һанс Грубер ролен башкара һәм шуннан соң Һолливудта барлык террорчылар аның мисалында уйный башлый. Бу роль Рикманга шактый күп тәкъдимнәр китерә. Ул "Робинд Һуд: караклар шәһзадәсе" фильмында Ноттингем шерифы, "Гакыл һәм хисләр"дә полковник Брэндон, "Галактиканы эзләгәндә" киносында Александр Дэйн, "Догма"да Метатрон рольләрен башкара. Распутин роле өчен ул "Алтын глобус" һәм "Эмми" бүләкләре ала.
Тамашачыларның чын яратуына актер Гарри Поттер фильмнары аша ирешә. Бу фильмда аңа профессор Северус Снейп роле бирелә һәм ул аны оста башкара. Башта таләпчән, гаделсез һәм тәкәббер булып күренеп, беренче фильмнарда ул иң явыз персонажларның берсе була. Тик соңрак аның яшерен изге гамәлләре билгеле булып, ул каһарманга әйләнә. Рикман башкаруында бу роль фильмны бизәп тора, аңа ниндидер үзенчәлек өсти.
Соңгы тормыш елларда да Алан Рикман экраннарда еш күренде. "Чын мәхәббәт", "Парфюмер", "Кар бәлеше" кебек фильмнарда аны күп кеше таныган. Аның Тим Бертон белән дә хезмәттәшлеге актив булган, мисал өчен, "Суини Тодд" фильмында ул явыз хөкемдар ролен уңышлы башкара. "Алиса могҗизалар илендә" фильмында күбәләк корты аның тавышы белән сөйләшә.
Алан Рикман 2016 елның 14 гыйнварында да вафат була.
Вальдмюнхен
Вальдмюнхен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көйҗегиз (Эскипазар)
Көйҗегиз (Köyceğiz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Эскипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Ростанка
Ростанка — Рудня елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Рузай районында башлана, Иске Шайгово районы буйлап ага, Ләмберә районының чигенә орынып тора биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Приозёр
Приозёр (Prıozer, Приозер, Приозёрск) — Казакъстанның Караганды өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1961 елдан башлап йөртә.
Гарипче (Инҗесу)
Гарипче (Garipçe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Инҗесу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Леопольдшлаг
Леопольдшлаг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Түбән Тимофеевская
Түбән Тимофеевская (Нижняя Тимофеевская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(2618) Coonabarabran
(2618) Coonabarabran — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MX2» саналган.
Мослен
Мослен — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Войни-Петраше
Войни-Петраше — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Синявская Слабада
Синявская Слабада (Сіняўская Слабада ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дальневосточная МИС
Дальневосточная МИС (Дальневосточная МИС) — Диңгез буе краеның Октябрь районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%).
Күнгәкбаш
Күнгәкбаш — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Казтаньело (Җенова)
Казтаньело — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Курчатов (шәһәр)
Курчатов (Kýrchatov, Курчатов, Курчатов) — Казакъстанның көнчыгышында урнашкан шәһәр. 2022 елның 8 июненнән ― яңа оештырылган Абай өлкәсенең өлкә карамагындагы шәһәре статусында.
Тарих
Шәһәр статусын 1948 елдан башлап йөртә.
Флүс Латыйфи
Флүс Фатих улы Латыйпов, яки Флүс Латыйфи – танылган татар язучысы, журналист.
Биография
Флюс Латыйфи 1943 елның 3 июнендә Мөслим районында Мөслим авылында туа.
Аның иҗат җимешләре "Кырагай", "Ак-карага тимәскә", "Уяну", "Әманәт", "Вөҗданыңнан сора" исемле h.б. җыентыкларында дөнья күрделәр. Әмма Флүс Латыйфиның татар әдәбияты тарихына кереп калган әсәре – 1993 елда аерым китап булып басылып чыккан "Хыянәт" романы иде. Татар милләтенең иң фаҗигале чорына багышланган бу әсәр сүрәтләнгән вакыйгаларның масштаблылыгы, геройларның монументальлеге, эчтәлегенең тирәнлеге hәм үтә дә актуальлеге белән аеырылып тора. Әдипнең соңгы елларда иҗат ителгән "Ишелеп төшкән бәхет", "Бәйсез этләрне атарга" романнары да укучылар тарафыннан бик җылы кабул ителде.
Владнику-де-Сус
Владнику-де-Сус — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гренби (Коннектикут)
Гренби  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ког (Ормож)
Ког  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Георгий Калитов
Калитов Георгий Гайниәхмәт улы (7 сентябрь 1952 ел) — рәссам, югары мәктәп укытучысы. 1995 елдан — Россия Федерациясенең Рәссамнар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының халык рәссамы (2012) һәм Салават Юлаев исемендәге дәүләт премиясе лауреаты (1995), Башкорт АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1987).
Биографиясе
Мәктәпнең 8 классын тәмамлаганнан соң, «Агыйдел» фирмасының Бөре сәнгать әйберләр фабрикасында бер ел тирәсе агач сырлаучы булып эшли. 1968 елда Георгий Калитов Уфа сәнгать училищесының сәнгать бүлегенә укырга керә. Аның укытучылары Л. Н. Самарина, К. П. Чапругина, Р. М. Нурмөхәммәтовалар була.
1972 елда Георгий Гайниәхмәт улы Уфа сәнгать училищесының сәнгать бүлеген тәмамлый.
Армия хезмәтеннән соң туган авылына кайта, клуб мөдире, рәссам, спектакльләр һәм концертлар куючы, 1974-1975 елларда Иванай урта мәктәбендә укытучы булып эшли.
1975 елдан Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтында укый һәм аны 1980 елда кызыл диплом белән тәмамлый. «Алкинда көз. Хәрби төзүчеләр» картинасы диплом эше була.
1980-1993 елларда БАССР Рәссамнар берлегенең Сәнгать фондында эшли. Рәссамнар бригадаларына җитәкчелек итеп, Сибайда, Стәрлетамакта, Красноусолда иҗат итә, Башкорт дәүләт опера һәм балет театрындагы тамаша залы плафонын (1987), «Башкортстан моңнары» витражларын (арх. А. В. Печеркин), төсле пыяла белән Башкорт дәүләт филармониясен (1985) бизи. 1985 елдан 2017 елга кадәр — Уфа сәнгать училищесында сәнгать бүлегендә, 1994-1997 елларда, 2003 елдан 2005 елга кадәр — бер үк вакытта Уфа дәүләт сәнгать институтында укытучы булып эшли.
Станокта башкарылган (сынлы сәнгать, графика), монументаль сәнгате, китап иллюстрацияләу, театр сәнгате өлкәләрендә, сәхнәләштерүче-рәссам буларак (Башкорт дәүләт курчак театры өчен биш спектакль, шул исәптән, Мостай Кәримнең «Озын-озак балачак» әсәре буенча, 1999) иҗат итә.
Күргәзмәләре
Күргәзмәләрдә 1979 елдан катнаша, халыкара күргәзмәләрдә − 1993 елдан. Шәхси күргәзмәләре Благовещенск (1999), Уфа (2002), Йошкар-Ола (2005) калаларында үтте.
Төп эшләре
«Сибайдагы пенсионер портреты», 1983, (Свердловск (хәзер Екатеринбург) каласындагы «Социалистик Урал» күргәзмәсеннән РСФСР Мәдәният министрлыгы тарафыннан сатып алынган); «Савымчыларның күмәк төшкән портреты» 1989, 1988; «Верификация» 1994;«Ана» 1993; «Өрәкләрнең мари авылы өстеннән  очуы», 1992; «Агач остасы  Рафаил» портреты, 1988; «корбан китерү», 1993. Автолитографияләр сериясе «Мари йолалары», (1994-2002); Линогравюралар сериясе «Мари мифологиясе персонажлары» (2015-2017). Триптих «Душа земли» (1994, БДУ, баш корпус 4-нче кат), «Созвездие» картинасы (2002,исемендәге Башкорт дәүләт драма театры музее. «Темәстә чәй эчү» картинасы (2007, М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музее) — ахыргы өч әсәрне рәссам-автордашы Р. С. Зәйнетдинов белән бергә иҗат итә. «Патша грамотасы» картинасы, 2007-2013,(Бөре тарих музее), «Союздашлар өчен киндзмараули» картинасы, 2010; «Ай, комган һәм автомат» картинасы, 2013; «Җылы якка очкан кошлар оча», 2015;«Дыня белән натюрморт», 1992.
«Кандыра» этнофутуристик проекты авторы һәм кураторы, 2012,(боди арт, перформанс, хеппеннинг, видео-фильм)- режиссер-документалист А.Халиков белән берлектә, «Борынгы мариларда булганмы рун язуы?» этнофутуристик проекты авторы һәм кураторы, 2014-2015, (артефакты, тексты фотографии) — фотограф В. Мадияров белән берлектә.
Китаплар авторы: «Башкирская школа живописи. История» -Уфа; Автор,2012,-280 с.ил.-текст;рус., «Блеск черемисской стрелы. Черемис пикшын умдыжо» Йошкар-Ола,2016, с.,«Ава», Йошкар-Ола,2017,82 бит.
(18505) Caravelli
(18505) Caravelli — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 9 августында галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PG5» саналган.
Нова-Попина
Нова-Попина — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эллендейл (Миннесота)
Эллендейл  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эллендейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өмерҗиклер (Акъязы)
Өмерҗиклер (Ömercikler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гадомский (ай кратеры)
Гадомский - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 65,66 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Ян Гадомский (1889—1966) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Мале Лезьно
Мале Лезьно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Короново (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD215983
HD215983 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(4532) Копленд
(4532) Копленд — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 15 апрелендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 GM1» саналган.
Вальдтурн
Вальдтурн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 409
NGC 409 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Җимбе (шәһәр)
Җимбе (Embі, Эмбі, Эмба) — Казакъстанның Актүбә өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1967 елдан башлап йөртә.
Руднячка
Руднячка — Рудня елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Иске Шайгово районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Прюньян
Прюньян — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Кирилл (Наконечный)
Митрополит Кирилл, тугач бирелгән исеме Михаил Василий улы Наконечный  (Михаил Васильевич Наконечный; 1961 елның 15 мае, СССР, РСФСР, Пермь өлкәсе, Верхнечусовские Городки) — Рус православие чиркәве эшлеклесе, 2020 елдан Казан һәм Татарстан митрополиты, Татарстан митрополиясе башлыгы.
Тәрҗемәи хәле
1980 елда Кирилл исеме алып, монахлыкка күчкән. Владимир шәһәренең Изге Успение кафедраль соборында хезмәт итә башлаган. 1981 елда иеромонах саны бирелеп, Владимир өлкәсе Александров шәһәренең Изге Троица соборы клеркы була. 1982—1984 елларда Владимир өлкәсе Киржач шәһәре Изге Николай храмының, 1984 елдан Владимир шәһәренең Изге Успение кафедраль соборы настоятеле булып хезмәт итә.
1986 елда Мәскәү руханилар семинариясен читтән торып тәмамлаган.
1987 елдан Молдавия епархиясендә: Кишинёв шәһәренең Феодоро—Тирон кафедраль соборы настоятеле.
1989 елдан Тула епархиясендә: Тула митрополиты секретаре, 1995 елдан Тула шәһәренең Изге Николай храмы настоятеле. 1998 елдан епископ, Тула епархиясе викарие. 1999—2000 елларда Тула шәһәренең Барлык изгеләр кафедраль соборы настоятеле. 2001 елдан Тула руханилар семинариясе ректоры.
2002 елдан Ярославль һәм Ростов епискобы (2003 елдан архиепископ). 2006—2007, 2009—2011 елларда Ярославль руханилар семинариясе ректоры.
2011 елның 27 июленнән Екатеринбург һәм Югары Тура архиепискобы, 2011—2015 елларда Екатеринбург руханилар семинариясе ректоры. 2011 елның 6 октябрендә Екатеринбург һәм Югары Тура митрополиясе башлыгы итеп билгеләнә, 8 октябрендә митрополит саны бирелә.
Войни-Пецки
Войни-Пецки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лермос
Лермос — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Сен-Дени-де-Майок
Сен-Дени-де-Майок — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Гарипчетекке (Мустафакемалпаша)
Гарипчетекке (Garipçetekke) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Синявшчына
Синявшчына (Сіняўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Әһмәдли (Әмирвар, Дашкәсән)
Әһмәдли  (Əhmədli ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Коннинг-Тауерс-Наутилус-Парк (Коннектикут)
Коннинг-Тауерс-Наутилус-Парк  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Коннинг-Тауерс-Наутилус-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Муавр (Марна)
Муавр — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Коннинг-Тауерс-Наутилус-Парк (Коннектикут)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владомира
Владомира — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Гәрәй
Яңа Гәрәй — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Саран (Казакъстан)
Саран (Saran, Саран, Сарань) — Казакъстанның Караганды өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Яңа Гәрәй
Почта индексы — 423752.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Козе (община)
Козе  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аксай (Мари Иле)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Казтаньело (Лигурия)
Казтаньело — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чошы
Чошы (Суша) — Куйбышев сусаклагычына (Чулман култыгы) койган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Куйбышев сусаклагычының уң ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Канифольный
Канифольный (Канифольный) — Чиләбе өлкәсенең Кыштым шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (80%), башкортлар (20%).
Нова-Черна
Нова-Черна — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корписи
Корписи — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мале Лонке
Мале Лонке — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Войни-Погожель
Войни-Погожель — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4598) Корадини
Тарихы
1985 елның 15 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PG1» саналган.
Гринвич (Коннектикут)
Гринвич  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лессах
Лессах — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ташлыкүл (Аскын районы)
Ташлыкүл — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452893, — 80204831004.
(18506) 1996 PY6
(18506) 1996 PY6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 15 августында Роберт Макнот, J. B. Child тарафыннан Macquarie обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PY6» саналган.
Вальдштеттен (Гюнц)
Вальдштеттен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пюиваладор
Пюиваладор — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Алтыш-Люльский
Алтыш-Люльский (Алтышево-Люльский, Алтышево-Люльский) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429850.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 12 кешенең яшәве мәгълүм.
Синяцевка
Синяцевка (Сіняцеўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Көйҗегиз (Амасья)
Көйҗегиз (Köyceğiz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Дени-де-Мере
Сен-Дени-де-Мере — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Киняусь
Киняусь (Киняусь) — Киров өлкәсенең Нократ Аланы районында урнашкан авыл.