cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сантел (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Insert (төймә)
Insert, яки Ins — IBM PC’га ярашлы санак төймәсарының төймәсе. Ул «өстәү» режимынан (бу режимда текст мөхәррире өстәү урыныннан башлап сүзләрне яза, һәм аны биттә уңяккарак урнаштыра) «алмаштыру» режимына (бу режимнда төймәсардан кертә торган сүзләр, моңа кәдәр анда булган сүзләрне, узләре белән алмаштыралар) һәм кирегә күчәр өчен ясалган.
төймәләр тиңдәшлеге «күчермə алу» боерыгына охшаган,  төймәләр тиңдәшлеге «өстәү» боерыгына охшаган. Бу төймәләр тиңдәшлеге,  эшләмәгән урыннарда да, әйтик, Corel Draw’та, эшлиләр.
Total Commander һәм FAR Manager файл менеджерларында төймәсе файлны/папканы тамгалар өчен хезмәт итә.
Соңгы вакытта,  төймәсен зурайту максатында, PC’ның һәм ноутбукларның чыгарыла торган төймәсарларында, Insert төймәләре югала башлады.
Macintosh санакларының төймәсарларында  төймәсе юк, аның урынында  яки  төймәсе урнашкан.
Яйгын (Муш)
Яйгын (Yaygın) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
Дьюи (округ, Көньяк Дакота)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 6333,2 км² тәшкил итә.
Lufthansa
Алманча Luft һава дигәнне аңлата, Hansa сүзе исә ирекле шәһәрләр берлегенә ияреп алынды.
Сан-Пайю-ду-Мондегу
Сан-Пайю-ду-Мондегу — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Избужар
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сосново (Санчурск районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Редухув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новий Став (Свентокшиж воеводалыгы)
Новий Став  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караалан (Одунпазары)
Караалан (Karaalan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(10538) Тороде
(10538) Тороде — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 11 ноябрендә Брайан Мэннинг тарафыннан Stakenbridge обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VP2» саналган.
Энергия
Эне́ргия — материянең төрле хәрәкәт формаларының үлчәме булган скаляр физик зурлык.
Энергия төрләре
Механикада потенциаль һәм кинетик энергия төшенчәләре кертелә. Аларның суммасы тулы энергияне тәшкил итә.
Кырларның барлык төрләре энергиягә ия. Кырга карап берничә энергия төре бар: электрик, гравитацион, төш энергиясе һ.б.
Термодинамика эчке энергияне һәм башка термодинамик потенциалларны карап үтә.
(11609) 1995 XT
(11609) 1995 XT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 12 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 XT» саналган.
Ниферн-Эшельбронн
Ниферн-Эшельбронн (Niefern-Öschelbronn) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ветерна Поруба
Ветерна Поруба — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Әлмәт
Әлмәт (, Альметьевск) — Татарстан шәһәре, Әлмәт районы үзәге. Кама буе, Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгындагы сөзәклектә, Зәй елгасының (Кама кушылдыгы) сул як ярында, Әлмәт тимер юл станциясеннән төньяк-көнбатышка таба 16 километрда, Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 279 километр ераклыкта урнашкан. Автоюлларның эре төене. Шәһәрдән 10 километр читтә – Бөгелмә–Яр Чаллы–Әгерҗе тимер юлы. Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгында урнашкан.
Халкы 159 000 кеше тәшкил итә.
Әлмәт – Татарстанның эре нефть сәнәгате үзәге (Ромашкино нефть һәм газ ятмалары чыганагы). Әлмәт – «Дуслык» магистраль нефтьүткәргеченең, Түбән Новгород, Пермь, Самар һәм башка нефтьүткәргечләрнең башлангыч пункты.
Тарих
Әлмәт шәһәре Әлмәт авылы нигезендә барлыкка килә. Әлмәт авылы, «Әлмәт энциклопедиясе» хезмәткәрләре тикшеренүләренә караганда, 1720 елда нигезләнгән. 1930 елдан Әлмәт авылы — Әлмәт районының үзәге. Нефть чыгу белән бәйләнешле рәвештә, 1952 елның март аеннан ул шәһәр тибындагы бистәгә (поселок) әверелә, 1953 елның ноябрь аеннан исә шәһәр статусын ала.
Сәнәгать
нефть чыгаручы сәнәгать газ эшкәртү
машина төзелеше һәм металл эшкәртү җиңел сәнәгать
азык-төлек сәнәгате «Акташ кирпеч заводы» ААҖ үзәктән читтәрәк урнашкан. Нефть чыгару районның барлык территориясендә алып барыла.
Авыл хуҗалыгы
Әлмәт районында бодай, арыш, арпа, солы, борчак, вика, кукуруз, тары, яшелчәләр үстерелә.
Мөгезле эре терлек, дуңгыз, сарык, атлар, кош-корт, читлектә җәнлекләр (ак төлке, чәшке) асрала.
Авыл хуҗалыгы ширкәтләре
Территориядә Әлмәт һәм Кәләй урман хуҗалыклары бар.
Корт (Эсем кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Эсем елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Югары Кудьма
Югары Кудьма — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кудьм-озеро күле - Кудьма елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Перрье-сюр-Андель
Перрье-сюр-Андель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Лисе-Ями (Карпатасты воеводалыгы)
Лисе-Ями — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ревешел
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бланкет (Техас)
Бланкет  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горге (Тренто)
Горге — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Горге Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Amsterdam Sxiphol hawa alanı
Amsterdam Sxiphol hawa alanı (niderlandça Luchthaven Schiphol) - Nidirlan baş hawa limanı. Amsterdam şähärennän 17,5 km aralıqta, Harlemmermer üzidäräsendä urnaşa.
Passajir äyläneşe 2012 yılda 51 035 590 keşe, Awrupada 4-nçe urında (Hitrow, Frankfurt häm Şarl de Gol hawa alannarınnan soñ).
37% passajir qıytğa ara oçışlar belän bara.
Yök äyläneşe 2012 yılda - 1 483 448 tonna.
Sxiphol hawa alanında 5 töp oçıp menü-töşü yulı bar.
Hawa limanı berdäm zur terminal bulıp tözelgän.
İñ zur säwdä hawa alannarınan iñ tübän urında urnaşa: -3 m diñgez däräcäsennän tübänräk.
Вильянуэва-де-Авила
Вильянуэва-де-Авила — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Amsterdam Sxiphol hawa alanı
Hawa xäräkäte yörtü manarası - dönyanıñ iñ böyek manarası: 101 m, 1991 yılda tözelgän.
Tarix
1920 yılda watandaşlar oçqıçları oça başlıylar.
1951 yılda hawa alanı yanında Fokker aviatözeleş şirkäte açıla.
Timer yul
Hawa alanına qädär timer yul belän barıp citep bula. Sxiphol timer yul tuqtalışında cirle häm Antwerpen, Brüssel, Parij, Berlin qalalarınnan xalıqara tiz yöreşle poyezdlar tuqtalalar.
Сан-Паулу-де-Фрадеш
Сан-Паулу-де-Фрадеш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(11610) 1995 XJ1
(11610) 1995 XJ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 15 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 XJ1» саналган.
Калкув (Мазовия воеводалыгы)
Калкув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Журиловка (коммуна)
Журиловка — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(10539) 1991 VH4
(10539) 1991 VH4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 9 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VH4» саналган.
Новий Фольварк (Свентокшиж воеводалыгы)
Новий Фольварк  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нордхайм (Вюртемберг)
Нордхайм (Nordheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фаэтт (Айова)
Фаэтт  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фаэтт шәһәре  елда нигезләнгән.
GSC3712-1263
GSC3712-1263 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Фаэтт (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC3712-1263
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Изобишча
Изобишча (Ізобішча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Полысаево
Полысаево (Полысаево) — Россия Федерациясенең Кемерово өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Изобишча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
GSC3712-1263
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Полысаево
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1952 елдан, шәһәр статусын 1989 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (93,8%), алманнар (1,7%), татарлар (1,4%).
Редухув-Колёния
Редухув-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хомкавшчына
Хомкавшчына (Хомкаўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Имәнкискә
Имән Кискә — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.
Хмельницкий өлкәсе
Хмельницкий өлкәсе (Хмельницька область) — Украина cастaфына керүче өлкә.
Имәнкискә
Халык саны — 680 тирәсендә. Почта индексы — 422615.
Авыл аша Р239 федераль трассасы уза.
Хмельницкий өлкәсе
Административ үзәге — Хмельницкий шәһәре.
Имәнкискә
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән.
Хмельницкий өлкәсе
Халык
Милли cастaф (2001): украиннар — 93,9%, руслар — 3,6%, ләһләр — 1,6%.
Административ бүленеш
Хмельницкий өлкәсе 20 районга һәм 6 өлкә буйсынуындагы шәһәренә бүленә.
Люксе
Люксе — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Имәнкискә
Тарих
Имәнкискә авылы табигатьнең бик матур урынына – Чулман елгасының бик киң булып җәелеп аккан уң як ярына урнашкан. Шуңа күрә монда җәйләр бик кызу булмыйлар. Тукай әйткәнчә "җил дә вакытында исеп, яңгыр да вакытында ява”. Шуңа күрә авылга җәй көннәрендә ял итәргә күп кешеләр кунакка кайта, буш урыннарга дача сала. Берәүләрнең менә шундый дача салырга алырга җире тыныч булып чыкмый. Хуҗалар йоклый алмыйлар, аларны йокыдан уятып, күзләренә әллә ниләр күренеп йөри икән: я богаулар белән уралган кол кебек кешеләр, я бик иске кием кигән мосафирлар... Баксаң, бу йортны алар "коллар зираты” дип аталган җир янында салганнар. Бу бик кызыклы тарих. Имеш моннан күп еллар элек, безнең авыл Кашан шәһәренә бару юлы өстендә булган. Болгар ханлыгы вакытында ук. Шәһәргә барып җитәрәк, юлчылар ялга туктаганнар. Авыру колларын монда калдырып, үлгәч күмәргә урын билгеләгәннәр. Кашан шәһәреннән дә колларын мода китереп күмгәннәр. Менә тынычсызлыкның сәбәбен авыл картлары шуннан күргәннәр. Безнең авыл олы юл – Ырынбур тракты – өстендә дә утыра бит әле. Менә шул юлны салганда, юлны күтәртү өчен бераз җирне дә шушы коллар зираты өстеннән алалар. Хәзер шул җир салынган урыннарда гел аварияләр булып тора. Безнең авыл кешеләре бу тирәләрне беләләр, сакланыр өчен, бу тирәләрне үткәндә, юл ияләренә дога кылып, тынычлык теләп үтәләр. Авылыбыз олы юл өстендә дигәннән, безнең авыл Казаннан олы юл өстендә беренче татар авылы да әле ул. Бездән соң да рус авыллары. 1552 нче елдан соң, ягъни Иван Грозный басып алганнан соң, Казан тирәсендәге олы юллар өстендә 60 км радиуста татар авыллары булырга тиеш булмыйлар. Ә без 59 нчы км да. Моның да үзенең бер риваяте бар. Имеш, бик борынгы заманнарда ук, безнең авылда ике рус гаиләсе яшәгән. Алар татарлар белән бик дус булганнар, тату яшәгәннәр. Балалары бергә уйнап, татарча сөйләшеп үскәннәр. Аксакаллар русларга тияргә кушмаганнар, алардан безгә зур файда булыр, дип калдырганнар. Татарларны көчләп чукындыру башлангач, чыннанда русларның файдасы тия. Авылны чукындырырга килгән миссионерлар авылның беренче йортына керсәләр, анда аларны ипи -тоз, иконалар белән каршы алалар һәм бу авылда руслар яши дип, авылдан чыгарып җибәрәләр. Шулай итеп, без Казаннан олы юл өстендә беренче татар авылы булып утыра бирәбез. Безнең авылның нәкъ уртасында, юлдан ерак түгел, бер кабер бар. Кабер өстендә гарәп графикасы белән язылган таш – эпитафия бар. Ул Галләмова Һава апаларның бакчасында. Алар аны бик кадерләп карап торалар, өстендәге агачларын да кисмиләр, тирә ягына чәчәкләр утырталар. Имеш, шул "таш билге” (авыл кешеләре аны шулай дип йөртә) безнең авылны төрле бәла-казалардан саклап тора икән. Бездән гарасатлар, куркыныч давыллар читләтеп үтүен авыл картлары шуның белән аңлаталар. Менә шундый кызыклы хәлләр бар безнең авылда.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Шугремшор
Шугремшор — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Шугрем елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дэвисон (округ, Көньяк Дакота)
Дэвисон — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Митчелл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1131,6 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Дэвисон (округ, Южная Дакота)
(11611) 1995 YQ
Тарихы
1995 елның 18 декабрендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YQ» саналган.
Сарита (Техас)
Сарита  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сарита халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Педру (Фигейра-да-Фош)
Сан-Педру  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ревига
Ревига — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Атаи
Иске Атаи (Кивĕ Атикасси, Старые Атаи) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429047. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226845001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100005400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 312 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Карааланы (Мазыдагы)
Карааланы (Karaalanı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нордрах
Нордрах (Nordrach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перрюель
Перрюель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Вильженон
Вильженон — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
(10540) Hachigoroh
(10540) Hachigoroh — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 13 ноябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VP4» саналган.
Яйгынсөгүт (Сушеһри)
Яйгынсөгүт (Yaygınsöğüt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сушеһри илчесенә караган бер авыл (köy).
Вильянуэва-де-Гомес
Вильянуэва-де-Гомес — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красногорское районы
Красногорское районы (Красногорский район, Красногорск ёрос) — Удмуртиянең төньяк-көнбатышында урнашкан муниципаль округ. Административ үзәге ― Красногорское авылы.
Чиктәшлек
Районның төньягы Красногорское калкулыгында, ә көньягы — Көлмез түбәнлектә урнашкан; район җире аша Уть, Убыть, Пестерь, Лекма, Саля, Көлмез, һ. б. елгалар ага.
Тарих
Район 1929 елның 15 июльдә элекке Глазов өязнең Святогорское һәм Курья волостьларның 13 авыл советыннан төзелә, ләкин 1932 елда район юкка чыгара, ә аның территориясе Глазов һәм Юкамен районнар арасында бүленә. 1935 елның 8 гыйнварында яңадан барлыкка килә; шул ук елның 8 мартта исемен Барышниково районына алыштыра. 1938 елда исемен Красногорское районына алыштыра.
1962 елда, чираттагы административ реформасы нәтиҗәсендә, Красногорское районы яңадан юкка чыга, ә аның территория өч (Балезино авыл районы, Глазов авыл районы, Игра сәнәгать районы) район араыснда бүленә. 1965 елда торгызыла.
Социаль инфраструктура
Мәгариф системасы үз эченә 11 мәктәп һәм 12 балалар бакчасын ала. Медицина ярдәмен өч хастаханә һәм 14 фельдшер-акушерлык пункты күрсәтә. Шулай ук районда 16 мәдәния йорты һәм 15 китапханә эшли.
Икътисад
Икътисад нигезе — авыл хуҗалыгы.
Дала тургае
Дала тургае (бүз тургай, бүздәк, Melanocorypha calandra) — дала тургайлары ыругының кошлар төре.
Лискивка (Березивский повяты)
Лискивка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дала тургае
17,5–20 см зурлыктагы килбәтсез төсе белән тургайлар.
Лискивка (Березивский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свобода (Каменски шәһәр округы)
Свобода (Свобода) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Экпирозис
Экпирозис (ἐκπύρωσις ekpyrōsis, янгын) – стоиклык фәлсәфәсе вәкилләренең фикеренчә, һәрбер Бөек ел саен бөек янгын чыгып, галәмнең юкка чыгуы. Бу вакыйга даими рәвештә кабатлана: галәм уттан барлыкка килә һәм якынча 100 000 ел бара торган Бөек ел ахырында утка әйләнеп кайта. Бөек янгыннан соң галәм яңадан барлыкка килә (палингенезис), әмма яңа циклның ахырында янә һәлак була. Мондый фаҗига – катаклизмның (κατακλυσμός, «су күтәрелү»), ягъни җирнең су басу нәтиҗәсендә юкка чыгуының капма-каршысы дип санала.
Плутарх экпирозис идеясен Хриссип уйлап тапкан дип саный. Ләкин шул ук вакытта янгынның космологиядәге урыны хакында баштарак Һераклит үзенең тәгълиматын төзегән. Аның фәлсәфәсендә ут, яки янгын галәмне барлыкка китерүче, аны тәртипкә салучы көч (архэ) буларак карала. «Тимерче утыннан» дөнья коела, аннан, тарихның аерым чорларында дөнья җимерелә һәм ут хәленә кайта. Экспирозис вакытында тар-мар килү һәм палингенезиста яңадан барлыкка килү вакыйгасы апокатастасис дип атала. Шундый бер циклны стоиклар диакосмесис (διακόσμησις) дип атаганнар. Бу хакта Лаэртлы Диоген хәбәр итә.
Вехець
Вехець — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Загер (коммуна)
Загер — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(11612) Obu
(11612) Obu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 21 декабрендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YZ1» саналган.
Горгети (Падова)
Горгети — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Горгети Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Изюмава
Изюмава (Ізюмава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Хотлина
Хотлина (Хотліна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Казан мәдәнияте
Казан Россиянең «мультимәдәни» шәһәре, иң эре мәдәни үзәкләренең берсе. Классик казанышларын саклап, шулай ук мәдәниятнең күп өлкәләрендә заманча, авангард юнәлешләрен үстерүгә ярдәм иткән өчен Татарстан башкаласын, гадәттәгечә, тыныч яшәүче рус һәм татар мәдәниятләрен үзара баетуны күздә тотып, «мультимәдәни» дип атыйлар. ЮНЕСКО ярдәме белән Казанда дөньяда беренче тапкыр Мәдәният институты оештырылды. Шәһәрдә Бөтендөнья татар конгрессы съездлары үткәрелә һәм аның башкарма комитеты эшли.
Казанда ел саен Шаляпин операсы, Нуриев балеты, "Шомбай-fest" курчак театрлары, Рахманинов классик музыкасы, open air «Казан көзе» операсы, Казанда «Конкордия» заманча музыка, "Jazz в усадьбе Сандецкого" импровизация музыкасы, «Сотворение мира» фольклор-рок-музыкасы, «Аксенов-фест» әдәби, «Алтын мөнбәр» мөселман киносы фестивале (2010 елдан — Казан халыкара мөселман киносы фестивале), «Зиланткон» рольле уеннар, күпсанлы башка фестивальләр үткәрелә. Шулай ук федераль һәм республика дәрәҗәсендәге конкурслар булып тора.
Театрлар
Гомумән алганда, Казанда 10 театр бар, шуларның 3-сенең академия исеме бар.
Казан дәүләт академия рус Зур драма театры
Россиянең иң зур драма театрларының берсе, 1996 елда академия исемен алды. 1791 елда барлыкка килгән. 1849-1852 елларда. театр өчен таштан бина төзелгән. Хәзерге вакытта театр урнашкан бина 1914 елда төзелгән. 1948 елда театрга үзенең иҗади юлын шушы театрда башлаган СССРның халык артисты В.и. Качалов исеме бирелә.
Галиаскар Камал исемендәге татар академия театры
Театрга нигез салу көне итеп 1906 елның 22 декабрендә, Казанда беренче халык алдында татар телендә спектакль куелган көн санала. Ә 1922 ел театр каршында махсус җиһазландырылган бина төзелә. 1926 елда театрга «Академия» исеме бирелә. 1939 елда, татар классигы Галиәсгар Камал ның 60 еллыгы уңаеннан, театрга аның исеме бирелде. Театрның заманча бинасы 1987 елда ачылыды.
Яшь тамашачылар өчен Казан дәүләт театры
Театрга 1932 елның 30 ноябрендә нигез салынган, ул вакытта Казан дәүләт яшь тамашачы театрының беренче спектакле «Ровесники» куела.
Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры
1933 ел>да туган. Хәзер репертуарда өлкәннәр өчен 30 дан артык спектакль һәм балалар өчен 6 спектакль бар. 1988 ел театр тарихында борылыш елы булды. Бу елда театрга нигез салучыларның берсе, бөек татар артисты, режиссер һәм драматург Кәрим Тинчурин исеме бирелде. Шулай ук шушы елда театр стационар театрга әверелә. Ул Горький ур., 13 адресы буенча урнашкан бинаны ала. 55 ел читтә йөргәннән соң, театр. К. Тинчурин туган бинасына әйләнеп кайта. Шул вакыттан театр тормышында яңа этап башлана, репертуар яңадан карала, яңа формалар, стильләр һәм жанрларны эзләү башкарыла.
Калушин (Легёновский повяты)
Калушин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казан мәдәнияте
"Әкият" татар дәүләт курчак театры
"Әкият" татар дәүләт курчак театры 1934 елда оешкан һәм Россия Федерациясенең алдынгы курчак театрларының берсе. Театрда хәзерге вакытта якынча 100 кеше эшли. 1974 елдан ул Халыкара курчак театрлары оешмасы - УНИМА әгъзасы. 2012 елда Петербург урамында театрныың яңа бинасы ачылды.
Калушин (Легёновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан мәдәнияте
Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт академия опера һәм балет театры
Россиядә иң эре опера һәм балет театры. Хәзерге бина 1956 ел ның 28 сентябрендә ачылган. 1988 елда театрга «Академия» исеме бирелә. Ф.И.Шаляпин исемендәге опера фестивальләре, Р.Нуриев исемендәге классик балет кебек эре халыкара фестивальләр үткәрелү урыны булган Россиядә бердәнбер театр. Театр труппасы Көнбатыш Европа илләрендә актив гастроль эшчәнлеге алып бара. Ел саен театр чит илдә 120 тамаша бирә. «FORBES» (октябрь 2009) журналы тикшеренүләре буенча, М.Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры Россиядә зал тулылану күрсәткече буенча икенче урында тора (93%) ул беренчелек пальмасын Зур театрга (96 ), Санкт-Петербургның Мариинский театрын узып китә.
Новий Явор
Новий Явор — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан мәдәнияте
Башка театрлар
Спектакль сәнгатендәге инновацияләр белән кызыксынган тамашачыга юнәлтелгән театр дип санала. 100 урынлы профессиональ җиһазландырылган зал бар.
Заманча сәнгатьтә махсуслашкан 150 тамашачы өчен яңа театр. Билет бәяләре бик арзан - бары тик 100 сум. Театр актерларының яшь структурасы - театр мәктәбе студентларыннан Роман Эрыгинга кадәр. Театрда бер генә режиссер булмас һәм, мөгаен, спектакльләрне төрле кешеләр әзерләячәк. Казан театр тамашачылары яңа проектны "автор театры" дип атыйлар.
Кинотеатрлар
Казанда беренче тапкыр кино карау 1906 елның июле дип билгеләнә. Беренче даими кинотеатр 1907 елның сентябрендә эшли башлый. 1915 елга Казанда кинотеатрлар саны 15 -кә җиткән. Кинозаллар махсус проектланган биналарда ачыла башлаган. Революциядән соң аларның саны кими башлый. Хәзерге вакытта Казанда 56 кинозалы булган 12 кинотеатр эшли, шул исәптән IMAX һәм Simex 4D. Бердәнбер дәүләт кинотеатры булып "МИР" Үзәк дәүләт кинотеатры тора, ул үзенең репертуар сәясәтендә аерым миссия тота: "Башка кино"ны, фестиваль программаларын, "Уңайлы мохит" программасы кысаларында киноны һәм милли программаларны тамашачыга җиткерә. Бу югары сыйфатлы кино күрсәтү өчен техник база белән җиһазландырылган һәм тавыш аппаратлары булган иң борынгы кинотеатр. Кинотеатрның күпьеллык практикасы төрле илләр кинематографистлары белән иҗади очрашулар үткәрүгә, киночаралар оештыруга һәм хәйрия кинокүрсәтүләрен уздыруга нигезләнгән.
Киностудияләр
Идел төбәгендә бердәнбер Казан кино студиясе 1932 елда "Союзкинохроника" татар җитештерү базасы нигезендә оештырылган. Хәзер ул "Татаркино" дәүләт учреждениесе.
Музейлар
Казанда барлыгы 34 дәүләт музее һәм берничә дәүләт һәм шәхси галерея эшли. Аларның иң зуры һәм күпкырлысы - 1894 елда оешкан Татарстан Республикасының Милли музее. Иң кыйммәтле табигать белеме, археологик, этнографик һәм башка бик күп экспозицияләр музейның төп бинасында - 1800-1815 елларда элеккеге Кунак Сараенда урнашкан биналар. Дәүләт Эрмитажының Россиядәге бердәнбер филиалы, Эрмитаж-Казан үзәге Казанда эшли. Шулай ук шәһәрнең иң популяр музейларының берсе - Татарстан Республикасының Сынлы сәнгать музее, аның экспозициясен генерал Сандецкийның элеккеге резиденциясендә (XX гасыр башында), Кремльнең "Хазине" галереясында һәм. Эпифания чиркәвенең кыңгырау манарасы булып тора.
Музыка
Татарстан башкаласының музыкаль тормышы иң күп үзенчәлекләрне берләштерә. Сәйдәшев исемендәге Дәүләт зур концерт залы Рахманинов классик музыка фестивален һәм Софя Губайдуллина исемендәге Конкордия заманча музыка фестивален, Пианофорум һәм Яңа Переджижничво халыкара фестивальләрен, халыкара классик концертлар үткәрә һәм аларның Россиядә аналоглары юк. "La Primavera" Казан камера оркестры шәһәр чикләрдән читтә билгеле. Казан консерваториясен тәмамлаган Софя Губайдулина "ХХ гасырның иң күренекле хатын-кыз композиторы" исеме бар. Ел саен уздырыла торган "Казан Көзе" халыкара опера фестивале заманча ачык һавада үткәрелә, меңләгән тамашачы катнашында Казан Кремль диварлары янындагы Сарай мәйданында иң яхшы опера йолдызларының гала-концертын тамашачылар яратып карый. Казан елгасы яры һәм Казан Кремле территориясендә табигый тарихи интерьерда опера спектакле күрсәтелә. Шәһәр шулай ук ел саен " Сандецкий милегендә джаз" һәм "Джаз чатында" импровизация музыкасы халыкара фестивальләрен, шулай ук "Сотворение Мира " уникаль интерстиль форматындагы ачык фольклор-рок фестивален үткәрә. Рәсәйнең бердәнбер "Рок" музыкаль мәктәбе Казанда эшли. Шәһәрдә шулай ук 2 филармония җәмгыяте бар: Г. Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе һәм Казан шәһәр филармониясе.
Әдәбият
Казанда әдәби тормыш традицион рәвештә үсә. Г. Державин кебек язучылар, Э. Боратынский, Л. Толстой, М. Горький шәһәрендә эшләгәннәр. Шәһәрдә туган Василий Аксьонов хөрмәтенә ел саен "Аксьонов-фест " үткәрелә. Татарстан Республикасы Язучылар Союзыннан башка, Казанда 3 әдәби студия бар, аларда 200 дән артык яшь шагыйрь һәм прозаиклар укый. Шәһәрдә 3 республика һәм 67 шәһәр китапханәсе бар (балалар өчен китапханалар егермедән артык), алар арасында иң зуры - Татарстан Республикасы Милли Китапханәсе һәм Казан Университеты Китапханәсе.
Блумбург (Техас)
Блумбург  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көрәк (Эсем кушылдыгы)
Көрәк – Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сем елгасының сул ярыннан 186 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Сем елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Xames Rodriges
2014 yılğı Dönya yarışınıñ iñ küp tup kertkän höcümçese (6 tup), Altın Butsa iäse.
Buyı 178 sm, awırlığı 77 kg.
Редуч
Редуч — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Педру-де-Алва
Сан-Педру-де-Алва — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сызгыра торган ук
Сызгыра торган ук дип борынгы төркиләр кулланган ук төре атала. Ул чыгарган тавышы белән дошманнарны куркытып пошаманга салыр өчен һәм гаскәргә кая хәрәкәт итәргә кирәклекне белдерер өчен кулланылган. Тавыш чыгарсын өчен укның очлыгында куыш ясала торган булган. Тарих буенча сызгыра торган укларны беренче булып Мөде хан куллана. Алар шулай ук күпмедер вакыт дәвамында Госманлы дәүләте гаскәрләрендә хәрәкәт юнәлешен күрсәтү өчен кулланыла торган була.
Вилькьер
Вилькьер — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Нотцинген
Нотцинген (Notzingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Региу
Региу — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Фарли (Айова)
Фарли  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фарли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10541) Malesherbes
(10541) Malesherbes — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 31 декабрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 YX» саналган.
GSC3721-160
GSC3721-160 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(11613) 1995 YN4
(11613) 1995 YN4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
GSC3721-160
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Маконж
Маконж (Maconge) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Пуйи-ан-Осуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.27 км².
Югары Рассоха (Вежма кушылдыгы)
Югары Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вежма елгасының сул ярыннан 26 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Ешлык
Ешлык — вакыт берәмлеге эчендә ясалган тулы цикллар санына тигез булган периодик процессларны тасвирлаучы физик зурлык. Формулаларда кабул ителгән билгеләре — ~{\nu}, ~f, ~{\omega}(циклик ешлык яки ~F. СИ үлчәү системасында кабул ителгән берәмлеге буларак герц санала. Ешлыкның кире зурлыгы тибрәнү периоды дип атала. thumb|Ешлык үлчәү җайланмасы
Моменталь ешлык һәм спектраль компоненталарның ешлыклары
Периодик сигнал фаза үзгәрүенең тизлеге булган моменталь ешлык белән сыйфатлана, әмма шул ук сигналны үз ешлыкларына ия гармоник спектраль компоненталарның суммасы рәвешендә тасвирларга була. Моменталь ешлыкның һәм спектраль компонентаның ешлыгының үзлекләре төрле, моның турында тулырак мәгълүматны, мәсәлән, Финкның «Сигналы, помехи, ошибки» китабында табып була (Финк Л. М. Сигналы, помехи, ошибки… Заметки о некоторых неожиданностях, парадоксах и заблуждениях в теории связи. — М.: Радио и связь, 1978, 1984.)
Югары Рассоха (Вежма кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Ешлык
Циклик ешлык
Электромагнетизм теориясендә, теоретик физикада һәм шулай ук кайбер куллану электрорадиотехник исәпләрдә өстәмә зурлыкны — циклик (әйләнмә, радиаль, почмакча) ешлыкны ( ~ {\omega} дип билгеләнә) кулланырга уңайлы була. Циклик ешлык тирбәнешләр ешлыгы белән нисбәте белән бәйләнгән. Математик мәгънәдә циклик ешлык — ул тирбәнешләрнең тулы фазасыннан вакыт буенча беренче чыгарылмасы. Циклик ешлыкның берәмлеге — секундка радиан (рад/с, rad/s). Механикада әйләнмә хәрәкәтне тикшергәндә циклик ешлыкның аналогы булып почмакча тизлек булып тора.
Югары Рассоха (Вежма кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ешлык
Дискрет вакыйгаларның ешлыгы
Дискрет вакыйгаларның ешлыгы ( импульслар ешлыгы) — вакыт берәмлеге эчендә узучы дискрет вакыйгалар санына тигез физик зурлык. Дискрет вакыйгаларның ешлыгы берәмлеге минус беренче дәрәҗәдә секунд (с−1, s−1), әмма гамәлдә импульслар ешлыгын үлчәү өчен гадәттә герцны кулланалар.
Әйләнү ешлыгы
Әйләнү ешлыгы — ул вакыт берәмлеге эчендә тулы әйләнүләр санына тигез физик зурлык. Әйләнү ешлыгы берәмлеге — минус беренче дәрәҗәдә секунд (с−1, s−1), секундка әйләнү. Минутка әйләнү, сәгатенә әйләнү, һ.б. кебек берәмлекләр еш кулланыла.
Вильянуэва-дель-Асераль
Вильянуэва-дель-Асераль — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зибах (округ, Көньяк Дакота)
Зибах — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Дюпри шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1911 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 5103,9 км² тәшкил итә.
Яушыйк
Яушыйк — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.
Почта индексы — 422612.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Караали (Юнусемре)
Караали (Karaali) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сусады
Сусады, шулай ук Шүдек — Бүә елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Яңавыл районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Tösle qorğı
Tösle qorğı - kvant xromodinamikasında gluonnarnıñ häm kvarklarnıñ kvant sanı. Bu elementar kisäkçälär elektr qorğıları kebek üzara tä'sir iteşä, läkin elektr qorğıları ike tamğağa iä, tösle qorğılar öç töskä iä.
Сусады
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Tösle qorğı
Tösle qorğılarnı qızıl, yäşel häm zäñgär dip yörtä, läkin bu köndälek tormıştağı küzätelä torğan töslär tügel. Här tösle qorğı öçen - antitös bar: anti-qızıl, anti-yäşel, anti-zäñgär.
Nuklonnardağı (p,n) bertigez kvant sannarlı kvarklar Pauli mäslägen bozmassın öçen kvarklar öçen tösle qorğı kertelgän. Şulay itep, kvant xromodinamikasında kvarklar Pauli mäslägen bozmıy.
Barionnar, mezonnar kvarklardan tora, kvarklar üz tösle qorğığa iä. Barionnar öç kvarktan tora, öç törle tös summası aq yäki tössez (tösle qorğısız) kisäkçekne buldıra.
Mezonnar kvark, antikvarktan tora, dimäk tösle häm antitösle qorğıdan, şuña kürä tağı tössez kisäkçä buldırıla.
Köçle tä'sir iteşü gluonnar almaşınuı yärdämendä xasil bula, gluonnar tösle häm antitösle qorğığa iä.
Tös üzgärüe
Kvarklar arasında tä'sir iteşü gluonnar almaşınuı näticäsendä bara, häm kvarklarnıñ töse üzgärä:
Саут-Аламо (Техас)
Саут-Аламо  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Hawa xäräkäte yörtü manarası
Hawa xäräkäte yörtü manarası yäki idärä-dispetçer punktı - aviadispetçerlar yäki oçışlar belän idärä itkän törkemneñ urnaşu urını, ğädättä maxsus manara sıman tözelgän bina.
Keçe hawa alanında start-idärä punktı dip yörtelä.
Oçuçı hönäri söylämendä "manara" dip bilgelänä.
İdärä-dispetçer punktı kiñ küzätü belän zur binada urnaşa.
Загон (коммуна)
Загон — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Новини (Влощовский повяты)
Новини  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пизе (Эр)
Пизе — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Питишево (Кызыл Чутай районы)
Питишево (Утаркасси, Питишево) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429045. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226835006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100004800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 338 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Каляти
Каляти — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яйгынчаер (Бингөл)
Яйгынчаер (Yaygınçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (köy).
Черкассы өлкәсе
Административ үзәге — Черкассы шәһәре.
Халык
Милли состав (2001): украиннар — 93,1%, руслар — 5,4%.
Административ бүленеш
Черкассы өлкәсе 20 районга һәм 6 өлкә буйсынуындагы шәһәренә бүленә.
Сан-Себаштиан-да-Фейра
Сан-Себаштиан-да-Фейра — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мөде хан
Кайбер галимнәр аны угыз төркиләрендәге һәм уйгурлардагы мифик шәхес Угыз хан белән тәңгәлләштерәләр.
Вильнёв-сюр-Шер
Вильнёв-сюр-Шер — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Горгето (Ровиго)
Горгето — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Горгето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Реймонтув
Реймонтув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Регман
Регман — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нуфринген
Нуфринген (Nufringen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хоцемля
Хоцемля (Хоцемля ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(10542) Ruckers
(10542) Ruckers — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 2 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 CN3» саналган.
Валериан Милославский
Валериан Милославский (1880-1961) - Совет гигиенисты, профессор, РСФСР һәм ТАССРның атказанган фән эшлеклесе.
Биография
Милославский Валериан Владимирович 1880 елда Тверь губернасы Зубцов өязендә туган.
Аның әтисе чиновник, әнисе дә зыялылар нәселеннән,укытучы булып эшләгән.
Милославский Тверь руханилар семинариясен тәмамлый һәм 1900 елда Томск университетына укырга керә. Барлык уку дәверендә Милославский курс старостасы була.
Валериан Владимирович берничә тапкыр студентлар забастовкасында катнаша, шуңа күрә уку срокы җиде елга озайтыла. Университетны тәмамлагач, Милославский Себер тимер юлының Нижнеудинск район хастаханәсендә табиб булып эшли башлый.
1907 елда Милославский Томск университетының медицина факультетын тәмамлый.
1908 елда Валериан Владимирович Дон өлкәсенең Кагальник авылында район табибы булып эшкә урнаша.