cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нирус-Хулюм
Нирус-Хулүм — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тапсуй елгасының уң ярыннан 70 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүлᴦeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Валя-Маре (коммуна, Вилча)
Валя-Маре — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Солакавшчына
Солакавшчына (Солакаўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Даухинген
Даухинген (Dauchingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дубрава (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Педру-де-Агоштен
Сан-Педру-де-Агоштен — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Тибо Куртуа
Тибо Куртуа (Thibaut Nicolas Marc Courtois,, — , ) — Бельгия футболчысы , 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының бронза призчысы, 2018 елгы дөнья футбол чемпионатының «Алтын пирчәткесе» иясе, Бельгия (2010–11), Испания (2013–14) һәм Англия (2014–15, 2016–17) чемпионы, Испания Король (2012–13), Англия футбол лигасы (2014–15) һәм Англия футбол бергәлеге (2017–18) кубоклары иясе, УЕФА Европа лигасы җиңүчесе (2011–12), УЕФА суперкубогы иясе (2012), Бельгия (2011) һәм  Испания (2013) чемпионатларының иң яхшы капкачысы, Бельгиянең Ел спортчысы (2014).
Валява (Перемиский повяты)
Валява — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Загае-Дембянски
Загае-Дембянски — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вишни (Касцюковицкий районы)
Вишни  (Вішні ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Зур Ярыжная
Зур Ярыжная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC1873-623
GSC1873-623 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Челе
Челе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәндәр Фәйзуллин
Искәндәр Фәйзуллин, Искәндәр Газиз улы Фәйзуллин (1911 елның 27 марты — 1988 елның 28 июле, Норильск) — ерак һәм үтә ерак араларга йөзүче-марафончы, «Труд» спорт җәмгыятендә (Норильск) тәрбияләнгән, йөзү буенча ССРБ атказанган спорт мастеры (1949), үтә ерак араларга йөзү буенча РСФСР (1932-1968), Европа (1953) рекордчысы, һөнәри тренер, спорт һәм балалар табибы, спорт журналисты, (Норильск шәһәрендәге) беренче йөзү бассейнының беренче директоры, Бөек Ватан сугышында катнашкан хәрби табиб, гвардия майоры, ССРБ һәм А.П. Завенягин исемендәге Норильск тау-металлургия комбинатының хезмәт ветераны.
Тәрҗемәи хәле
1911 елның 27 мартында туган. 1932 елның 31 июлендә Кызыл гаскәрдә хезмәт иткәндә 15 км киңлектәге күлне йөзеп чыга. 1934-1935 еллардан тренер-укыту эшендә.
Бөек Ватан сугышы
Бөек Ватан сугышында чаңгы полкы медпунктының өлкән табибы буларак Мәскәүне саклый. 4нче гвардия һава-десант бригадасының бригада табибы, 347нче гвардия Вена полкының өлкән табибы буларак Маҗарстан, Австрия, Чехословакияне азат итүдә катнаша.
Сугыштан соң
1959-1963 елларда Поляр аръягында беренче ачылган Норильскидагы «Заполярник» йөзү бассейны директоры.
1963-1969 елларда шәһәр хастаханәсендә буенча табиб һәм балалар хастаханә-шифаханә берләшмәсендә дәвалау физик тәрбиясе кабинеты мөдире.
1970 елдан янәдән Норильск йөзү бассейнында: тренер һәм табиб.
1986-1988 елларда «Заполярник» спорт клубының тарих-методик үзәге җитәкчесе.
Сәламәт яшәү рәвешен һәм йөзүне пропагандалаучы 35 китап, шуның эчендә «Плавание и гребля» (М. : Речиздат, 1952), «Массовые и дальние проплывы» (М.: Воениздат, 1954), «Как научить детей плавать» (М.: Изд-во ДОСААФ, 1966), «Пловцы Заполярья» (М.: Советская Россия, 1977) китап һәм брошюраларының авторы һәм автордашы.
Норильскида чирек гасыр яши, 1988 елның 28 июлендә вафат, Норильск зиратында.
Кызыклы факт
Ерак араларга йөзү белән шөгыльләнгән елларында барлыгы 24 марафонда катнаша, 1 276 км йөзеп үтә.
1937 елда Кара диңгездә (Туапсе янында) 60-70 км га, 1945 елның 12 августында Будапешт тирәсендә Дунай буйлап 100 км га (17:54:47 вакыт белән маҗар йөзүчесе Лабури Кальмонның 1930 елда 72 км йөзү рекордын уза), 1949 елда Идел буйлап 150 км га, 1953 елда Амур буйлап 200 км га (бу рекордлы күрсәткеч 24 ел тора — 1977 елда италияле Паоло Донаджио Сицилиядән Туниска кадәр 100 сәгать эчендә 225 км араны йөзеп үтә ), 1960 елда Норильскида Долгое күлендә 25 км га, 1968 елда (57 яшьтә) Новосибирск тирәсендә Об елгасы буйлап 50 км га йөзү марафонында катнаша һәм җиңә.
Хәтер
2016 Норильск йөзү бассейны (Красноярский крае, Норильск, Үзәк район, Комсомол ур., 13) диварына истәлек тактасы куела.
Зур Таморга
Зур Таморга — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 56 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Mitridat VI
Mitridat VI Eupator (borınğı yunança ΜΙΘΡΑΔΑΤΗΣ Στ' Εὐπάτωρ, latinça Mithridates, şulay uq quşamatları Dionis, Böyek) (134 b.e.q., Sinop - 63 b.e.q., Pantikapey - bügenge Keriç) - 120-63 b.e.q. yıllarda idärä itkän Pont patşası.
Tarix
Anıñ ätise wafat bulğannan soñ Mitridat Watanın taşlap kitärgä mäcbür bulğan, çönki änise ulınıñ yaña xakim bulaçağın telämägän.
Öygä qaytqaç, Midridat başlanğıç bilämälären kiñäytä, Kolxida, Bospor, Paflagoniä, Kappadokiä, Galatiä illären basıp ala.
Soñraq Vifiniä patlalığın basıp alırğa tırışqan, läkin Vifiniä - Rim Respublikası mänfäğätlären yaqlağan. Näticädä Rim Respublikasına qarşı suğışı başlana.
Pont patşalarınıñ Rim İmperiäsenä qarata küptän däğwaları bulğan häm Mitridat Eupator böyek Rim ğäskär başlıqlarına qarşı - Sulla, Lukull, Gney Pompey - suğışqan.
Pont häm Rim Respublikası arasında öç "Mitridat suğışı" bulğan.
Xiänät häm wafat
Xiänätçelär oyıştırğan tüntäreleş näticäsendä Böyek Mitridat Pantikapey şähärendä (bügenge Keriç) hälaq bula.
Миръякуп Дулатов
Миръякуп Дулатов (Міржақып Дулатұлы, 1885-1935) — күренекле казакъ мәгърифәтчеcе, җәмәгать эшлеклесе, шагыйрь, язучы. «Алаш» фиркасе җитәкчеләренең берсе.
Mitridat VI
Xiänät häm wafat
Mitridat wafatınnan soñ Rim Respublikası Keçe Aziäne basıp ala.
Midridat Eupator ellinistik Könçığış soñğı patşası bulğan.
İstälek
Mitridat Eupator istälegenä Keriç şähärendä taw häm Qırım şähäre Eupatoriä (Kizläw) atalğan.
Кристал-Лейк (Айова)
Кристал-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кристал-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кобиса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10018) 1979 MG4
(10018) 1979 MG4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MG4» саналган.
Красноярск крае
Красноярск крае (Красноярский край) — Россия Федерациясенең субъекты. Себер федераль бүлгесенә керә.
Чиктәшлек
Красноярск крае Урта Себердә урнаша. Ул Россияның 13,86 % мәйданын били.
Төньякта Кара һәм Лаптевлар диңегезләре белән юыла.
Файдалы казылмалар
Крайда Россияның никель һәм платиноидлар запасларның 95 %, алтын запасларның 20 % тупланган; шулай ук кобальт, магнезитлар, һәм тагын 63 промышленность металлның һәм башка файдалы казылмалар төркеме бар.
Крайда зур күмер запаслар да тупланган: Канск-Әчинск басейны, Тунгуска ташкүмер бассйны.
Норт-Огден (Юта)
Норт-Огден  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Оушен-Айл-Бич (Төньяк Каролина)
Оушен-Айл-Бич  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Норт-Огден (Юта)
Тарихы
Норт-Огден шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әхмәт Муса
Әхмәт Муса (Ahmed Musa,, — , ) — Нигерия футболчысы , Россия чемпионы (2012–13, 2013–14, 2015–16), Россия кубогы (2012–13) суперкубогы (2013, 2014) иясе, Африка милләтләре кубогы иясе (2013), Нигерия (2009–10) һәм Россия (2012–13) чемпионатларының иң яхшы туп кертүчесе.
Сидар (округ, Айова)
Сидар — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Типтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1837 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1502 км² тәшкил итә.
Красноярск крае
Файдалы казылмалар
25 нефть һәм газ чыганагы бар, эре Ванкор нефть һәм газ чыганагы.
Крайда барлыгы 10 000 файдалы казылманың чыганагы ачылган.
Климат
Крайның климаты кискен континеталь, температураның сикерү хаслы.
Уртача гыйнвар температаурасы - -36...-18 °C, июльнең +10...+20 °C.
Күлләр
Крайда 10 га гомуми мәйдан белән ~323 мең күл бар. Күлләрнең 86% полюс түгәрәк артында урнашалар, иң зурысы - Таймыр күле (4560 км² мәйданы). Башка эре күлләр: Пясино, Кета, Лама, Большое Хантайское.
Туфраклары
Туңлык-тайгадагы, тау-тайгадагы туфраклар өстенлек итәләр, шулай ук көлсу, тау-тундралы, соры урман һәм кара туфраклар да бар.
Үсемлекләр
Урманлылык - 69 % (алардан: <50% - карагач, 17% - чыршы һәм ак чыршы, 12% - нарат, 9% - кедр)
Хайваннар
Крайда барлыгы 342 кошларның һәм 89 имезүчеләрнең төркеме тора.
Тыюлыклар
Крайда җиде тыюлыклар оештырылган:
XVIII гасыр
1708 елда Петр I административ-территориаль реформасын үткәргән. Себер һәм Урал буендагы җирләр Себер губернасына кергәннәр. 1719 елда, Себер ералкыгына һәм территоянең идарә итүнең авырлыгы сәбәпле, губерния өч провинциягә бүленгән:
1764 елда Иркутск губернасы барлыкка килгән, аның составына Енисейск провинциясе дә кергән. Егерме ел үткәч, провинция юкка чыккан, аның өязләре өч губерняның составына кергән.
1797 елда барысы Енисей бассейның территориясе Тубыл губернасына керә; 1804-1822 елларда Тум губернасына керә.
XIX гасыр
thumb|200px|Енисей губернасын гербы 1822 елда Ениисейск губернасы барлыкка килә. Үзәге - Красноярск шәһәре. Аның территория гомум алганда хәзерге Краснояск край территориясе белән туры килә иде.
Халык
Моны да карагыз: Красноярск крае татар торак пунктлары
ХХ гасыр
1914 елның апрелендә Тыва Россия протекторатын кабул итә, һәм Тыва Урянхай крае буларак Россиянең Енисей губернасы составына керә. 1921 елда җирле революционерлар һәм Кызыл Армия ярдәме белән, Тываның бәйсезелеге игълан ителә.
БҮБКнең 1925 елның 20 маендагы карары нигезендә, Себердә губернияләр һәм өлкәләр юкка чыгарыла. алар урынына бердәм Себер крае барлыкка килә (үзәге Новосибирскидә).
1930 елда Себер крае Көнчыгыш Себер һәм Көнбатыш Себер крайларына бүленә.
Оушен-Айл-Бич (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Красноярск крае
ХХ гасыр
1934 елда Көнчыгыш Себер краеннан Красноярск крае чыгарыла. Көнбатыш Себер краеннан яңа крайга 10 район һәм Хакас милли өлкәсе (6 район) күчте. Көнчыгыш Себер краеннан - 21 район + Таймыр һәм Эвенкия милли округлары күчкән.
Оушен-Айл-Бич (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Потинджень
Потинджень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красноярск крае
ХХ гасыр
1991 елда Хакас милли өлкәсе край составыннан чыгып, республикага статусын алган.
2007 елда Красноярск крае, Таймыр (Долган-Ненец) автономияле округы, Эвенкия автономияле округы яңа РФ субъектына берләштерелә, Таймыр һәм Эвенкия автономияле округлары край составына Таймыр һәм Эвенкия районнар сыйфатында кергәннәр.
Җанисәпләр
Халыкның 80% крайның 10% территоряиясендә яши.
Административ-территориаль бүленеш
Красноярск крае үз эченә 17 шәһәр округ һәм 44 муниципаль район ала.
Төсле металлургия
Крайның ширкәтләре Россияның башлангыч әлүминның ~27%ны эшлеп чыгаралар. «Норильский Никель» Россия бакырының 70%ны, никеленең 80%ны эшләп чыгара.
Эре металлургик ширкәтләр
Энергетика
Крайнда 20 гидроэлектростанция эшли, 1 төзелеш стадиясенда.
Эвенкия, Түбән Ангара ГЭС, Кулюмба ГЭС каскады проектларда бар. Түбән Курейка ГЭСның төзелеше туктатты.
Канск-Әчинск бассейнның күмердә өч ТЭЦ һәм өч ГРЭС эшли.
Машиналар төзү
Крайда эш урыннар сан буенча машиналар төзү икенче урын ала (беренче урын - металлургия). Ширкәтләр: һәм башкалар.
Агач эшкәртү һәм целлюлоза-кәгазь сәнәгате
Урман сәнәгате крайда эш урыннар сан буенча машиналар төзү өченче урын ала. Агач хәзерләүдә һәм агач эшкәртүдә 400 предпритиеләр эшли. Аларның ин эресе: ООО «Енисейский ЦБК», ОАО «Лесосибирский ЛДК», ООО «Енисейлесозавод», ЗАО «НовоЕнисейский ЛХК», ООО «ДОК Енисей», ООО «Канский ЛДК» һ. б.
Нефть чыгару сәнәгате
2009 елда Ванкор нефть һәм газ чыганакның эксплуатация башланды. Чыганкның нефть запаслары - 260 млн. т., табигый газ запаслары - 90 млн. м³.
Мәдәният
Крайда 12 профессиональ театр һәм Красноярск крайдагы филармония, 49 музей, 148 кинотеатр, 1192 китапханә эшли.
Спорт
"Енисей" футбол клубы Россиянең беренче футбол дивизионында уйный.
Мөхәммәтҗан Танышбаев
Мөхәммәтҗан Танышбай улы Танышбаев (, 1879-1937) — күренекле казакъ сәяси һәм җәмәгать эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
Терлекче гаиләсендә туган. Петербургский транспорт инженерләре институтын (1906) тәмамлаган. Урта Азия тимер юлында бүлек башлыгы. Кадет фиркасе әгъзасы, II Дәүләт Думасы депутаты. 1916 да Казакъстандагы күтәрелеш катнашучысы буларак кулга алынган. 1917 дә Җидесу өлкәсе кәмисәре. Мөхтәри Төркистанның Вакытлы хөкүмәтендә беренче премьер-министр һәм эчке эшләр министры, Алаш фиркасенең өлкә комитеты рәисе. 1918 нең гыйнварында хөкүмәттән киткән. 1919 да шура хакимияте ягына күчкән. 1926 га хәтле Төркистан АССР хуҗалык халык кәмисәрлегендә эшләгән. Төрксиб төзелешендә инженер булып эшләгән. 1930 да Воронежга сөрелгән. 1937 ноябрендә кулга алынган һәм атып үтерелгән. 1979 да акланган.
Надоле (Лодзь воеводалыгы)
Надоле  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крикбеф-ан-Ко
Крикбеф-ан-Ко — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Туискерес
Туискерес (Туискерес) — Коми Республикасының Усть-Вымь районында урнашкан авыл.
Климат
Туискерес климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (89%), руслар (8%).
Ван-Влек (Техас)
Ван-Влек  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ван-Влек халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фикая
Фикая (Ficaja) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Казинка-Фумальто кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,05 км².
Дуди (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төркестан армиясе
Төркестан армиясе — Көнчыгыш фронт эчендәге хәрби берләшмә, 1919 елның 5 мартында оештырылган, 1919 елнең 15 июнендә таратылган.
Уфа операциясе
Уфа операциясе — ватандашлар сугышы барышында 1919 елның май—июньдә узган ЭККА Көнчыгыш фронтының акгвардиячеләр көчләренә каршы һөҗүм итү операциясе. ЭККА Көнчыгыш фронты каршы һөҗүменең состав өлеше.
Операция барышында Төркестан армиясе көндәшне Бүздәк—Бәләбәй—Биккол сызыгыннан Агыйдел елгасына чигендерә. Акларны чолганышка алу өчен кызыллар сәргаскәрлеге Уфадан төньяктарак һәм көньяктарак һөҗүмнәрне итү турында карар чыгара.
Загае-Киковски
Загае-Киковски — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төркестан армиясе
Уфа операциясе
4-7 июненедәге һөҗүм нәтиҗәсендә 25-нче дивизиясе Кызыл Яр янында, ә 26-нче дивизиясе Ахлыстин янында Агыйдел елгасы аша чыгалар; Һөҗүм төркеме (24-нче укчылар дивизиясе, 2-нче укчылар дивизиясенең 3-нче бригадасы һәм 3-нче атлы гаскәр дивизиясе), дошманның каты каршылык күрсәтүе аркасында, Агыйдел аша чыга алмады.
9 июньдә кызылларның 25-нче Уфаны ала, ә резервтан килгән 31-нче дивизия Уфа — Чиләбе тимер юлын кисә. 14 июньдә, Агыйдел елгасы аша уңышлы чыгудан соң, Һөҗүм төркеме, 25 һәм 26-нче дивизияләре белән бергәләп, шулай итеп акларны чолгап, Архангелга һәм Урманга таба алга китә башлаганнар. 19-20 июньдә аклар, тулы чолганыштан сакланып калгач, зур югалтулар белән чигенәләр.
Солаве
Солаве (Солаўе ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гарабиоло (Варезе)
Гарабиоло — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарабиоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Тандю
Тандю — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Вампежув
Вампежув — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Человник
Человник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Педру-де-Вейга-де-Лила
Сан-Педру-де-Вейга-де-Лила — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Вишня (Горацкий районы)
Вишня  (Вішня ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кае (Сүлейманпаша)
Кае (Kayı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сүлейманпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Валя-Маре (коммуна, Димбовица)
Валя-Маре — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Шупоси
Шупоси (Шупуҫ, Шупоси) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 70 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
(10019) 1979 MK7
(10019) 1979 MK7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанора Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MK7» саналган.
Консуэгра
Консуэгра — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Даутмерген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ästerxan xanlığı
Ästerxan xanlığı (Xacítarxan xanlığı), Altın Urdanıñ tarqalu çorında barlıqqa kilgän feodal Tatar däwlätlärennän berse. 1460. yıllarda oyışa Berençe, oyıştıruçı xan - Mäxmüd xan. Üzäge – Xacítarxan şähäre. Bilämäse İdelneñ tübän ağımınıñ uñ tarafındağı dala-qırlar, Qaspí Diñgezeneñ tönyaq-könbatış öleşe, könbatışta – Qırım xanlığına çiktäş cirlär kergän.
Töp xalqı – Ästerxan Tatarları belän Nuğaylar. Şöğelläre – küçmä terlekçelek (Nuğaylar), hönärçelek, igen igü, säwdä (Tatarlar). Rusiä, Qazan, Qırım xanlıqları belän urta Asía, Qawqaz artyağı illäre arasındağı tranzit säwdägä Ästerxan xanlığı säwdägärläre aradaşlıq itä. Xanlıqnıñ küçmä feodal qatlamın xan, soltan, bäk häm morzalar täşkil itkän, xalqınıñ qalğan küpçelege – qara xalıq. Däwlät dine – Íslam.
1530. yıllarda Ästerxan xanlığı kürşe Nuğay Urdası häm Qırım xannarı belän berlektä Urıs kenäzläre cirlärenä yaw çabuda, üzara köräş-bäreleşlärdä dä qatnaşa. 1552. yılda Qazan xanlığı cimerelgännän soñ, Ästerxan xanlığında Mäskäw yoğıntısında bulğan keşelär işäyä. Şular häm Nuğay bäkläre yärdämendä Urıs ğäskäre 1554. yılda Xacítarxannı yawlap ala, xan täxetenä üz tarafdarları Därwiş Ğäli utırta. Qırım xanı yaw belän belän yanağan soñ, 1555. yılda Därwiş Ğäli Mäskäw xakimiätenä qarşı çığa. Ämma 1556. yılda urıs uqçıları häm Kazakları qabat höcüm oyıştırıp, Xacítarxannı basıp alalar, xanlıq Rus däwlätenä buysındırıla.
Кычанка
Кычанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Берёзовая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC1874-182
GSC1874-182 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Загае-Страдовски
Загае-Страдовски — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Норт-Солт-Лейк (Юта)
Норт-Солт-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Норт-Солт-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Минтимер Шәймиев бюсты (Әнәк)
Минтимер Шәймиев бюсты — 2020 елның 26 августында Татарстанның Актаныш районы Әнәк авылында Россия Федерациясе Хезмәт Каһарманы Минтимер Шәймиевка ачылган һәйкәл (бюст). РФ законы нигезендә, «Россия Хезмәт Каһарманы» исеме белән бүләкләнгән шәхескә аның кече ватанында бюст куела. Скульптура авторы — Фәнил Вәлиуллин.
Тарих
Россия Федерациясе Президенты Владимир Путинның 2013 елның 29 мартында чыккан «Россия Федерациясе Хезмәт Каһарманы исемен бирү турында» Указы нигезендә, шәхескә РФ Хезмәт Каһарманы исеме бирелгән очракта, аның туган ягында бюст урнаштырыла. Минтимер Шәймиевка РФ Хезмәт Каһарманының алтын медале «дәүләт һәм халык алдындагы аеруча хезмәтләре өчен» 2017 елның 28 апрелендә тапшырылган.
Бюст ясау өчен ачык бәйге уздырыла, анда Мәскәү, Санкт-Петербург, Казан сынчылары катнаша. Кайсы бюст үрнәген сайлау, аның үз образы белән ни дәрәҗәдә туры килүе турында карарны Минтимер Шәймиев чыгара. Бюстны Татарстанның Рәссамнар берлеге ясаган. Скульптор — Н. Фешин исемендәге Казан сәнгать училищесында укыган Фәнил Вәлиуллин.
Ачу тантанасы
2020 елның 26 августында Татарстанның Актаныш районы Әнәк авылында узган бюстны ачу тантанасында ТР Президенты Рөстәм Миңнеханов, ТР премьер-министры Алексей Песошин, ТР Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин, Казан мэры Илсур Метшин, шулай ук кайбер министрлар һәм район башлыклары катнашкан. Төп федераль кунак — РФ Президентының Идел буе федераль округындагы Тулы вәкаләтле вәкиле урынбасары Игорь Паньшин.
Урыны
Бюст Минтимер Шәймиевнең туган авылында Шәрип Шәймиев йорт-музее белән янәшә куелган. Әнәк (Минтимер Шәймиевның туган авылы) һәм Пучы авыллары арасында «Бабайда кунакта» паркы урнашкан.
Тасвирлама
Корылманың биеклеге — 3,8 метр, шуның 1,3 метры — бюст, 2,5 метры — постамент. Бюст соры төстәге граниттан эшләнгән урнаштырылган. Скульптура авторы — Казанда Әлфия Авзалованың кабере өстенә җырчының һәйкәлен ясаучы буларак билгеле Фәнил Вәлиуллин.
Соманава
Соманава (Соманава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Нирын-Сос
Нирын-Сос — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сысконсын-Я елгасының уң ярыннан 144 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Надольна (Лодзь воеводалыгы)
Надольна  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Конъюнктива меланомасы
Конъюнктива меланомасы күз әгъзасының яман шешләренең 2% тәшкил итә.
Гистология
Гистологик билгеләр тире меланомасы белән охшаш — субэпителиаль стромада меланома күзәнәкләре  катламнары (рәс. 15.7а).
Классификация
1.    Атипияле ББМ'дан үсеш алучы меланома 75% очракны тәшкил итә. Тыгыз өлкәләр һәм төерләр барлыкка килү белән сыйфатлана (рәс. 15.7б).
2.    (Юнкциональ яки  катлаулы) невустан үсеш алучы меланома 20% очракны  тәшкил итә.
3.    Беренчел меланома аеруча сирәк форма санала (алга таба кара).
Ачыклау
1.    Күп  санлы меланомалар бәләкәй яшьтә билгеләнгән диспластик невус синдромының  сирәк очракларыннан кала гомернең 6 дистәсендә билгеләнә. 2.     Билгеләре
•     Эписклера белән оеша алган киңәйгән тукландыручы  тамырлар белән кара яки соры төер (тутлы меланома — рәс. 15.7в).
•     Тутсыз шешләр алсу, тигез өсле һәм үзенчәлекле  «сөләйман билдәмәсе» кебек була (рәс. 15.7г).
Дәвалау
1.   Чикләнгән меланома
•      Сәламәт күренгән  тукымалар чигендә киң хирургик кисеп алу белән бергә кабатлануга каршы  криотерапия. Диссеминация булмасын өчен кораллар яки тампоннар белән сәламәт конъюнктивага кагылмау бик мөһим.
•      Әгәр кисеп алынган  кисәкнең гистологиясендә шешнең тирән катламнарга таралышы билгеләнсә,  операция ярасы төзәлгәннән соң, өстәмә радиотерапия күрсәтелә. Радиотерапияне гадәттә стронций яки рутений аппликаторлары белән Р-терапия итеп үткәрәләр. Протонлы нурланыш яшь ите шешләрендә күрсәтелә. Өске таралган үсештә операция ярасы төзәлгәннән соң, урынлы химиотерапия кулланырга мөмкин.
•      Тикшереп карауны  6-12 ай арасы белән авыруның гомере буе үткәрәләр. Карау вакытында конъюнктиваны тулысынча тикшерәләр һәм барлык шикле өлкәләр мәҗбүри  гистологик һәм цитологик тикшерү узарга тиеш.
2.    ББМ барышындагы таралган меланоманы аерым төерләр эксцизиясе һәм криотерапия белән  дәвалыйлар яки таралган үсеш өлкәләрендә митомицин С кулланалар.
3.    Күз чокырындагы кабатлануларга  (рәс. 15.8)  урынлы резекция һәм радиотерапия үткәрәләр Экзентерация гомер фаразын  яхшыртмый, шуңа моны башка ысуллар кулланмаслык булганда киң һәм һөҗүмчән  барышта кулланалар.
4.    Лимфа төерендәге метастазга хирургик кисеп алу һәм нурлы терапия үткәрәләр.
Фараз
Гомуми үлүчелек 5 ел дәвамында 12% һәм 10 ел дәвамында 25% тәшкил итә. Иң еш метастазлану регионар лимфа төерләренә, үпкәләргә, баш миенә һәм бавырга була. Тискәре фаразның түбәндәге билгеләре.
•     Күпсанлы шешләр.
•     Экстралимбаль урнашулар: яшь ите, гөмбәз яки кабак  конъюнктивасы.
•     Кабатлану.
•     Лимфа төерләре яки күз чокыры зарарлану.
Дифференциаль диагностика
3.    Меланоцитома — сирәк, тумыштагы, бик әкрен үсүче кара төстәге, күз  алмасына карата күчми торган ясалу.
4.     Кара тәнле кешеләрдә  конъюнктиваның тутлы яман шеше
Чемше
Чемше — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Потионд
Потионд — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гараванья (Кунео)
Гараванья — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Чемше
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гараванья (Кунео)
Географиясе
Гараванья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Вишов
Вишов (Вішоў ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Гараванья (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вишов
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сан-Салвадор-де-Вивейру
Сан-Салвадор-де-Вивейру — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бухманная
Бухманная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Горносталья елгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Серро-Гордо (округ, Айова)
Серро-Гордо — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мейсон-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1471 км² тәшкил итә.
Ästerxannıñ Mäxmüd
Mäxmüd xan (?-1470. yıllar tiräse), Ästerxan xanlığına nigez saluıñ, Keçe Möxämmäd xannıñ ulı. Äxmäd xan belän üzara Olı Urda täxete öçen barğan köräş\bäreleşlärdän soñ Xacítarxanğa qaça häm möstäqil Ästerxan xanlığın nigezli (1460. yıllar). Nuğay Urdası häm Olı Urda belän duslıq mönäsäbätläre urnaştıra. Üz isemennän aqça suqtıra.
Дуди-Пущански
Дуди-Пущански — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крикето-л'Еневаль
Крикето-л'Еневаль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ванивка
Ванивка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Yamğurçı
Yamğurçı xan (?-1555), Ästerxan xanı (1540-yıllardan). Nuğay morzaları yärädämendä täxetkä utırta. 1554. yılda Urıs basqınnarğa qarşı suğışlarda Xacítarxan şähäre yanında ciñelä häm Terek yılğası artyağına qaçarğa mäcbür itelä. 1555. yılda Nuğaylar belän bäreleştä hälâq bula.
Ванивка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корраль-де-Альмагер
Корраль-де-Альмагер — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Теве-Сен-Жульен
Теве-Сен-Жульен — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Пайквилл (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җанкылы (Шефаатли)
Җанкылы (Cankılı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Шефаатли илчесенә караган бер авыл (köy).
Кромвелл (Айова)
Кромвелл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кромвелл шәһәре  елда нигезләнгән.
(10020) 1979 OQ5
(10020) 1979 OQ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 24 июлендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 OQ5» саналган.
Kuala-Lumpur
Kuala-Lumpur (malaya telendä: Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Cäwi telendä:كوالا لومڤور, inglizçä: Federal Territory of Kuala Lumpur, qıtayça: 吉隆坡联邦直辖区 , tamilçä: கோலாலம்பூர் , tärcemäse - Pıçraq yılğa tamağı) - Malayziäneñ başqalası.
Xalıq sanı - 1 809 699 keşe (2009).
Şähär başlığı (datuk bandar) - Xakim bin Borxan.
Tarix
1857 yılda nigezlängän.
1880-1978 yılda - Selangor başqalası.
1946-1957 yılda - Böyekbritaniä koloniäse - Malaya Berlegeneñ idärä üzäge.
1957-1963 bäysez Malaya Federatsiäseneñ başqalası.
1974 yıldan - Federal' cir.
Milli tärkip
h.b.
İqtisad
Kuala-Lumpur - däwlätneñ zur säwdä-sänäği häm aqça üzäge. Şähärdä kauçuk eşkärtü, palmalı may citeşterü, avtomobil, elektron, tuqıma eşe, awıl xucalığı äyberlären citeşterü şirkätläre urnaşalar.
Şähär yanında aqqurğaş häm kümer çığaru şirkätläre urnaşalar.
Вандербилт (Техас)
Вандербилт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Kuala-Lumpur
İqtisad
Qalada Däwlät Üzäk bankı häm fondlar, tawar birjaları urnaşa.
Вандербилт (Техас)
Географиясе
Вандербилт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Kuala-Lumpur
İqtisad
Şähärda metro (ciñel rels) häm Sepang yanında Kuala-Lumpur xalıqara hawa alanı (KLIA) urnaşa.
Sıltamalar
Törkem:Башкалалар
Фиксен
Фиксен (Fixin) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Жевре-Шамбертен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.12 км².
Загаюв (Буский повяты)
Загаюв  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Декенпфронн
Декенпфронн (Deckenpfronn) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Огден (Юта)
Огден  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Огден шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шонталы (мәгънәләр)
Шонталы — күп мәгънәле сүз, топоним.
Илтәбәр
Илтәбәр, хөкемдарлык дәрәҗәсе, идарәче бәк титулы. Урта гасырлар төрки феодаль дәүләтләрендә кулланышта була. Беренче тапкыр Күлтәгингә куелган һәйкәлташта (732) телгә алына. Хәзәр каһанлыгында илтәбәр каһанга буйсынган ил хакиме титулы. Идел буе Болгарында – дәүләт идарәчесе.
Валя-Маре (коммуна, Ковасна)
Валя-Маре — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сомчына
Сомчына (Сомчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Чемшеник
Чемшеник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ары
Ары — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Халык саны — 293 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422742.
Тарих
1710 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Гаравента (Җенова)
Географиясе
Гаравента Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ванькива
Ванькива — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Куэрва
Куэрва — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ванькива
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санта-Валья
Санта-Валья — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Вишэнски
Вишэнски (Вішэнскі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Дудка (Мазовия воеводалыгы)
Дудка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вишэнски
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дудка (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC1874-478
GSC1874-478 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Загаюв (Казимерский повяты)
Загаюв  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Надольна-Колёния
Надольна-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Потионч
Потионч — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10021) Henja
(10021) Henja — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 22 августында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 QC1» саналган.
Pont patşalığı
Pont patşalığı yäki Pont - Keçe Aziädä urnaşqan yunan-farsı däwläte, 302-64 b.e.q. yıllarda Evksin pont (Qara diñgez) könyaq yarında bulğan patşalıq.
Tarix
Mitridat Eupator idärä itkän çorda Pont patşalığı iñ zur bilämälärenä citkän: Vifiniä, Kappadokiä, Kolxida, Tavridada urnaşqan grek koloniäläre basıp alına.
Mitridat Eupator wafatınnan soñ Pont patşalığı Rim Respublikasına ciñelä. Näticädä Pont patşalığınıñ könbatış töbäge Vifiniä häm Pont (Bithynia et Pontus) digän Rim provintsiäsenä äylänä, Pont könçığış öleşe - Rimğa bäyle patşalıqqa äwelderelä.
Yuliy Tsezar häm Gney Pompey watandaşlar suğışı waqıtında (48 b.e.q.) Farnak II citäkçelegendäge Bospor patşalığı Rim Respublikasınnan Pont patşalığın suğışıp kire qaytarırğa tırışqan, läkin Zela yanındağı bäreleştä Tsezar Bospor patşasın ciñä.
Zela yanındağı bäreleştä Tsezar ciñüe "Kilde, kürde, ciñde" ğibäräse (Veni vidi vici) belän mäşhür.
Pont patşaları Pont, Kolxida, Kilikikiä belän 62 yılğa qädär idärä itälär. 62 yılda imperator Neron Polemon II nı täxettän baş tartırğa mäcbür itkän.
Зур Туртас
Зур Туртас — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 307 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тупеговская
Тупеговская (Тупеговская) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.
Климат
Тупеговская климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (49%), руслар (46%), украиннар (8%).
Чероки (округ, Айова)
Чероки — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Чероки шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1494 км² тәшкил итә.
Шурут-Нурыс
Шурут-Нурыс (Шурӑт Нурӑс, Шурут-Нурусово) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 370 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Сонечны (Полацкий районы)
Сонечны (Сонечны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Конъюнктиваль интраэпителиаль неоплазия
Конъюнктиваль интраэпителиаль неоплазия (КИН) — сирәк, әкрен көчәюче берьяклы чир. Куркынычлык шарты булып ультрамиләүшә нурланыш, 1б тибындагы кешенең папилома вирусы, БИДС һәм тутлы ксеродермия тора.
Гистология
Гистология буенча түбәндәге КИН вариантларын аералар.
1.   Эпителийның  нигез катламнарында диспластик күзәнәкләр белән конъюнктиваль эпителиаль  дисплазия.
2.   Эпителийның  бөтен катламнарында диспластик күзәнәкләр белән in situ карциномасы  (рәс. 15.9a).
Крикето-ле-Мокондюи
Крикето-ле-Мокондюи — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Конъюнктиваль интраэпителиаль неоплазия
Гистология
NB Клиник яктан бу өч халәтне аеру мөмкин түгел.