cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Киняусь
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (79%), татарлар (11%), чирмешләр (10%).
Гален (ай кратеры)
Гален - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 9,18 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Гален (якынча 129 — якынча 200) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
Элмдейл (Миннесота)
Тарихы
Элмдейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Влад-Цепеш (Джурджу)
Влад-Цепеш — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өмеркөй (Сусурлук)
Өмеркөй (Ömerköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сарыагач (Казакъстан)
Сарыагач (Saryaǵash, Сарыағаш, Сарыагаш) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә (2018 елга кадәр Көньяк Казакъстан өлкәсендә) урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1945 елдан башлап йөртә.
Салминка
Салминка — Инсар елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ромоданово районы биләмәләрендә ага. Елга  Инсар елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Казтаньера Алта (Тревизо)
Казтаньера Алта — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Муармон
Муармон — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
NGC 410
NGC 410 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Козина (Хрпеле-Козина)
Козина  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
NGC 410
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Козина (Хрпеле-Козина)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Войни-Шуби-Влосцянски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петр Чекмарев
Петр Александрович Чекмарев (1961, Олы Подберезье, Кайбыч районы,, , ) — игенчелек һәм үсемлекчелек өлкәсендә Россия хуҗалык эшлеклесе һәм галим, туфрак белгече. Россия Федерациясе Президенты каршындагы Чуваш Республикасының вәкаләтле вәкиле (2019 елдан).
Россия фәннәр академиясе академигы (2013), Россия авыл хуҗалыгы фәннәре академиясе академигы (2012), авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (2007), Россия Федерациясенең 2 класслы хакыйкый дәүләт киңәшчесе (2014). Россия Федерациясенең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (2014).
Татарстан Республикасы Кайбыч районының Олы Подберезье авылында туган. Казан дәүләт аграр университетының агрономия факультетын тәмамлаган (1983). 1983-1984 елларда армиядә хезмәт итә. Хезмәт эшчәнлеген агроном-орлыкчы булып башлый. 1986 елдан 1997 елга кадәр туган районында «Подберезье» колхозы рәисе, аның алдыннан рәис урынбасары.
1985-1986 елларда туган авыл халык депутатлары Советы рәисе 1997-1999 елларда Татарстан Республикасы Президенты Аппаратында. 1999-2006 елларда Татарстан Республикасы Тәтеш районы администрациясе башлыгы. 2006-2007 елларда «Чиста кыр» агросәнәгать корпорациясе генераль директоры.
2007 елдан башлап Россия Федерациясе Авыл хуҗалыгы министрлыгының Үсемлекчелек, механикалаштыру, химияләштерү һәм үсемлекләрне яклау департаментында директор булып шул ук елда эшли башлаган һәм хәзерге вакытта ул булып тора. Сезонлы кыр эшләрен уздыруга бәйле мәсьәләләрне карау һәм Россия Федерациясе субъектларының АПК идарәсе органнарына оператив ярдәм күрсәтү буенча ведомствоара комиссия әгъзасы. 2017 елда Россия Федерациясендә бакчачылык һәм питомник үрчетү буенча төзелгән эш төркеме җитәкчесе. Фәнни һәм иҗтимагый эшчәнлек «АгроЭкоИнфо», «Үсемлекләрне яклау һәм карантин», «Игенчелек», «Бәрәңге һәм яшелчә» журналларының редколлегия әгъзасы, «Бакчачылык һәм виноградчылык» журналларының редколлегия әгъзасы.
Селекционерлар һәм орлыкчылар милли берлеге советы рәисе. Татарстан Республикасының билбау көрәше федерациясе Президиумына керә. Россия Гуманитар Фәннәр Академиясенең хакыйкый әгъзасы.
2016 елда П. А. Чекмарев илнең азык-төлек иминлеген тәэмин итү өчен терлекчелек һәм үсемлекчелек продукциясен тулаем җитештерүне арттырырга кирәк, һәм бу импортны алыштыру өчен селекция һәм орлыкчылык өлкәсендә үзебезнең галимнәрнең эшләнмәләреннән файдаланырга, орлык материалының сыйфатын арттырырга, Россия кырларында алдынгы технологияләр кертергә кирәк, дип күрсәтте. 120дән артык фәнни эш, биш монография бастырган. Докторлык диссертациясе — "Бәрәңге продуктлылыгын арттыруның фәнни нигезе һәм Идел буе урман-дала шартларында аны үстерүнең агротехник алымнарын эшләү».
Гаилә һәм шәхси тормыш Россия Федерациясенең биш медале, аерым алганда, «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлары өчен» ордены медале, Россия Федерациясе Авыл хуҗалыгы министрлыгы һәм Россия Авыл хуҗалыгы Академиясе Мактау грамоталары белән бүләкләнгән. Тәтеш муниципаль районының Мактаулы гражданины (2015).
Ольга Балтачиева
Ольга Балтачиева (Ольга Дмитрий кызы Искәндәрова-Балтачиева, Ольга Дмитриевна Искандерова-Балтачеева) — балет артисты, педагог, РСФСР атказанган артисты (1983).
Тәрҗемәи хәле
1943 елның 17 августында Ленинградта туган. Ленинград хореография укуханәсен (хәзер А.Я. Ваганова исемендәге Рус балет академиясе) тәмамлаган (1962).
Иҗаты
Киров исемендәге опера һәм балет театрының әйдәүче солисты. Кече һәм урта сыйныфларда классик биюне укытучы иң яхшы мөгаллим репутациясенә ия.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
РСФСР атказанган артисты (1983).
(2942) Корди
(2942) Корди — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1932 елның 29 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 BG» саналган.
Лех (Австрия)
Лех  — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Ножарево
Ножарево — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Лех (Австрия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ножарево
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грисвуд (Коннектикут)
Грисвуд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Косево (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мале Лунави
Мале Лунави — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кос-Коб (Коннектикут)
Кос-Коб  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кос-Коб халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әмирвар
Әмирвар (Əmirvar ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
(18507) 1996 QM1
(18507) 1996 QM1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 18 августында K. A. Williams тарафыннан Lake Clear обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 QM1» саналган.
Гаффарлар (Кочарлы)
Гаффарлар (Gaffarlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кочарлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тәкәле (шәһәр)
Тәкәле (Tekelі, Текелі, Текели) — Казакъстанның Җидесу өлкәсендә (2022 елның 8 июненә кадәр ― Алматы өлкәсендә) урнашкан, өлкә буйсынуындагы шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1952 елдан башлап йөртә.
Валькертсхофен
Валькертсхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сиратавшчына
Сиратавшчына (Сіратаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Валькертсхофен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сиратавшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Роза Аманова
Роза Аманова (23 февраль 1973, Туктагыл, Ош өлкәсе) - танылган кыргыз җырчысы. Дастансы (фольклор әсәрләре - дастан җырчысы). Композитор, кубыз уйнаучы. Кыргызстан Халык артисты (2009). Казакъстанның атказанган артисты (1998). Әдәбият, сәнгать һәм архитектура өлкәсендә Токтогул исемендәге Кыргызстан дәүләт премиясе лауреаты (2011). Кыргыз Республикасы Композиторлар союзы әгъзасы. Кыргыз традицион музыка фонды рәисе.
Войни-Шуби-Шляхецки
Войни-Шуби-Шляхецки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Роза Аманова
Сәнгать докторы, профессор (кыргыз халык-профессиональ традицион музыка өлкәсендә). Этномузыка белгече.
Войни-Шуби-Шляхецки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Роза Аманова
Иҗади эшчәнлеге
Урта мәктәпне тәмамлагач, музыка мәктәбендә Бишкәктә укый. Муратаала Куренкеев исемендәге музыка училищесында, соңрак Милли консерваториядә укый. Белгечлеге буенча Роза Аманова - кубызчы. Җырчы Эстебес Турсуналиев, Асек Жумабаев, Болуш Мадазимов кебек танылган акыннар белән танышканнан соң, ул җырчы була, өстәвенә, әти-әнисенең иҗади тәрбиясе аңа тәэсир итә.
Баштагы әсәрләр
Роза Әманова үзенең һөнәри юлын башлап җибәргән беренче әсәрләр: "Өрүк комуз», «Ооган ыйы», «Ынтымак»,«Арманда кетти бир ак куу», «Ала-Тоо көрккө келбейт эл болбосо», «Карлыгач». Автор А.Омуркановның «Мен сени сагынгым келет» дигән сүзләренә язылган җыры җырчыга зур дан китерде., шул ук исемдәге клип төшерелгән. Моннан тыш, ул Кыргызстанның күренекле авторларының кубыз белән бергә башкарган бик күп җырларын башкарды («Омурлук жарга», «Элегия», «Дил билет», «Дайның барбы?», «Эстей жүр», «Кандай жансың?», «Айыбым жок», «Эне бешик», «Жандай көргөн адамым», «Ак калпакчан бирөө бар»)) Алар халык арасында бик яхшы таралган һәм хәтта бүгенге көнгә кадәр башка җырчылар тарафыннан башкарылган.
Дастаннар һәм кубыз
Роза Асановна кыргыз традицион музыкасына (аерым алганда, дастан) зур өлеш кертә. Кыргыз «Корманбәк» эпосының геройының 500 еллыгын бәйрәм итүдә, ул бөтен эпосны кубыз белән бергә җырлый алган. Роза Аманова башкаруның үзенчәлеге - ул «Корманбәк» эпосының һәр персонажы өчен көйне үзгәртеп җырлый. Соңрак эпос соң 5 CD дискка язылган, анда 58 сюжет темасы бар. Моннан тыш, аның башкаруындагы кече эпослар һәм дастаннар: «Олжобай менен Кишимжан», «Ак бала», «Саринжи Бөкөй» һ. б. Роза Аманова күренекле кубызчы буларак та билгеле, ул шулай ук күренекле кубыз композиторларының башка әсәрләрен башкара:«Маш ботой», Атай Огонбаевның «Кыз кербез»; Ниязаланың «Кара озгөй»; «Чайкама», Токтогул Сатылгановның «Чоң кербез»; Ыбырай Тумановның «Жеңиш», «Боз Салкын»; Карамолдло Орозовның «Жаш кербез» һ.б
Хәзерге әсәрләр
Соңгы вакытта җырчы укытучылык эшчәнлеге белән шөгыльләнә. 1998 елда Кормангазы исемендәге Казакъ милли консерваториясенә аспирантурага укырга керә. 2006 елда «Кыргызларның традицион музыкасы» дигән темага кандидатлык диссертациясен яклый. 2006—2012 елларда аның «Алматыга бараткан кыз» дигән яңа җырлары, кыргызларның «Бактеру жашай берели», «Жаштык кездин даяны», «Ак бала» җырлары; казах авторлары Б. Эсебаев һәм Н.Арапбаевның «Ак куу» җыры (А. Рыскулов тәрҗемәсендә); Ж. Кочкоровның А. Бегимкулованың «Онорду сүндордун эсиндемин» шигыренә язылган җырлары; А. Ормонбековның «Жаштык ыры» җыры һ. б. һәм «Кылым дастаны» һәм яңа дастаннары (И. Гыйләҗетдинов сүзләре, Б. Токтобаев музыкасы) 1936—1938 елларда Сталин репрессиясе корбаннары истәлегенә; «Энелердин елавы»  (Г. Момунова сүзләренә) 2010 елның 7 апрелендә һәлак булганнар истәлегенә;  1916 елгы вакыйгалар истәлегенә «Кайран эл»; Алай патшабикәсенең - Курманҗан даткасының 200 еллыгы уңаеннан «Замана» һәм «Курманжандын кошогу» җырлары дөнья күрде.
Укыту эшчәнлеге
Роза Аманова озак вакытлар «Манас»Кыргызстан-Төркия университеты консерваториясе директоры булып эшләде. Бу вакыт эчендә ул бик күп укучылар үстергән, алар төрле конкурсларда җиңү яулаган (Мээрим Карыпова, Элзар Осконбаева һ.б.), кайбер укучылары белән Роза Асановна "Маржан" төркемен булдыра, алар төрле концертларда һәм фестивальләрдә Роза Аманова белән берлектә дастан һәм кыргыз халык җырларын башкаралар, Җырчы чит ил мәдәният эшлеклеләре белән актив хезмәттәшлек итә, шуңа күрә аның репертуарында казах, төрек әсәрләре һәм Кытай кыргызларының җырлары очрый.
HD216018
HD216018 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(4993) Коссард
(4993) Коссард — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 11 апрелендә Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 GR» саналган.
Туралы
Туралы (Кондейка, Кыци) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан км ераклыкта Чулым  урнашкан. Елга озынлыгы 53 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Дени-Мезонсель
Сен-Дени-Мезонсель — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Дальнее
Дальнее (Дальнее) — Диңгез буе краеның Михайловка районында урнашкан авыл.
Галилей (ай кратеры)
Галилей - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 15,99 км булган кратер.
Дальнее
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Галилей (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Галилео Галилей (1564—1642) хөрмәтенә бирелә.
Дальнее
Халык
Халык саны динамикасы:
Галилей (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Дальнее
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (8%).
Косеж (Великопольское воеводалыгы)
Косеж  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галилей (ай кратеры)
Тышкы сылтамалар
Galilaei (crater)
Өмерлер (Полатлы)
Өмерлер (Ömerler) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Влад-Цепеш (Келераш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козий Врх (Подвелка)
Козий Врх  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элмор (Миннесота)
Элмор  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элмор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рабуе
Рабуе — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Мурмелон-ле-Гран
Мурмелон-ле-Гран — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Казтаньеро (Месина)
Казтаньеро — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(18508) 1996 RJ2
(18508) 1996 RJ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 8 сентябрендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 RJ2» саналган.
Селиевка
Селиевка — Алатыр елгасының кече кушылдыгы. Мордовиянең Ичалки районы биләмәләрендә ага.Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лехашау
Лехашау — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Каратау (Казакъстан)
Каратау (Qarataý, Қаратау, Каратау) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1963 елдан башлап йөртә.
Овен (авыл)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дарем (Коннектикут)
Дарем  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сивкава
Сивкава (Сіўкава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 411
NGC 411 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Данилиха (Мари Ил)
Данилиха (Нермычаш, Данилиха) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Гаффарушагы (Феке)
Гаффарушагы (Gaffaruşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Феке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Войновце (гмина Кузьниця)
Войновце  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мале Пулково
Мале Пулково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Косеж-Новий
Косеж-Новий — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вальпертскирхен
Вальпертскирхен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимер юл күпере (Минзәлә)
Тарихы
Ике таш багана арасынан үткән бер аралы тимер күпер шәһәрнең көнчыгыш читендә урнашкан. Минзәлә елгасы аша салынган күперне төрлечә атыйлар: кемдер «Екатерина күпере» ди, кемдер «Патшабикә күпере» ди. Ни өчен шулай дип атыйлар, чөнки 1773-1775 еллардагы Крестьян восстаниясеннән соң Екатерина II Минзәлә аша Уфага барырга тели һәм Минзәлә халкы бу вакыйгага мәһабәт күпер төзергә теләгән. Әммә бу патшабикә Минзәләгә килеп җитә алмый. Икенче бер ышану буенча, хәзерге көнгә кадәр Минзәлә елгасында торган шул ук күпер 1912 елда төзелгән һәм аның бер заклепкасы чиста алтыннан, имеш. Русиядә ярминкәләр зур популярлык казану сәбәпле, бирегә тимер юл тармагын салыу ихтыяжы туа. Әммә Беренче бөтендөнья сугышы төзелешне тоткарлый. Бүген әлеге тимер юл күпере шәһәр символына әверелгән. Әмма аның терәүләрен су ашый һәм күпергә җимерелү куркынычы яный. Аны саклап калу өчен, нинди генә проектлар тәкъдим итмиләр, ахырда күчерү идеясе туа. Әмма корылманы сүтәргә җөрьәт итмиләр. Шулай да минзәләлеләр тарихи һәйкәлне саклап калу өметен югалтмый.
(3528) адвокат
(3528) адвокат — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EW3» саналган.
Влайч
Влайч — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Матанский Кордон
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (68%), татарлар (9%), арлар (13%), чирмешләр (10%).
Козяк (Мислиня)
Козяк  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кристал-Лейк (Коннектикут)
Географиясе
Кристал-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жан-де-Ливе
Сен-Жан-де-Ливе — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Либенау (Югары Австрия)
Либенау  — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Таенча
Таенча (Taıynsha, Тайынша, Тайынша) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1962 елдан башлап йөртә.
Безбожник (Киров өлкәсе)
Безбожник (Безбожник) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), татарлар (2%), украиннар (1%), әзериләр (1%).
Галле (ай кратеры)
Галле - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 20,96 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Иоганн Готтфрид Галле (1812—1910) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Galle (crater)
Жуков
Жу́ков — рус фамилиясе һәм топонимы:
(18509) Bellini
(18509) Bellini — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 14 сентябрендә Винченцо Казулли тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 RB4» саналган.
Гәлингая (Дашкәсән)
Гәлингая  (Gəlinqaya ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Войновце (гмина Шудзялово)
Войновце  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казтаньета (Салерно)
Казтаньета — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньета Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мурмелон-ле-Пети
Мурмелон-ле-Пети — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Рае (Көнчыгыш Пиреней)
Рае — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Космув (Великопольское воеводалыгы)
Космув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окорш
Окорш — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өмерлер (Карпузлу)
Өмерлер (Ömerler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Карпузлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сивки (Смаргонский районы)
Сивки  (Сіўкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дамир Ишемгулов
Ишемгулов Дамир Нуретдин улы (1 февраль 1943 ел) — рәссам. 1993 елдан Россия Федерациясенең Рәссамнар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган рәссамы (2001).
Биографиясе
1971 елда Уфа сәнгать училищесын (педагоглары Л. Ф. Мугтобаров, К. П. Чаругин) тәмамлый.
1975-1995 елларда Башкортстан иҗади-җитештерү комбинатында рәссам булып эшли, 1996 елдан — Уфа сәнгать училищесында укытучы.
Әлеге вакытта Уфа шәһәрендә яши һәм эшли. Рәссамның картиналары башкорт авылының көнкүрешенә, башкорт фольклорына багышланган: "Җәйге көн үзәге" (1986), «Далада» (1990), «Печән өсте» (1992), «Җәйге аш-су бүлмәсе» (1992), «Хәерле кич, Фатыйма әби» (1992), «Гаилә» (2008), «Әбеш» (2012). Башлыча неопримитивизм стилендә эшли.
Ишемгулов Дамир Нуретдин улы — 1993 елдан Россия Федерациясенең рәссамнар берлеге әгъзасы, 1995 елдан алып — «Артыш» иҗади берләшмәсе әгъзасы. Ул — «Сары бия» («Желтая кобыла») сәнгать төркемен оештыручыларның берсе (1989).
Рәссамның картиналары М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда (Уфа), Чиләбе өлкә картиналар галереясында, Новосибирск дәүләт сәнгать музеенда, Марий-Эл Республикасының республика сынлы сәнгать музеенда (Йошкар-Ола), «Эстер» Галереясында (Екатеринбург), Башкортстан Республикасы милли сәясәт һәм мәдәният Министрлыгы янындагы «Урал» ГНИ-да (Уфа), Туймазы туган якны өйрәнү музеенда (Туймазы шәһәре, Башкортстан Республикасы) саклана.
Хезмәтләре
«Бушап калган авыл» (1977), «Печән өсте» (1988), «Югалган кәҗәне эзләү», «Корбан» (1991). «Тәүлек» («Сутки»), «Тышаулы ат» (1991), «Әти-әни истәлегенә» (1993), «Реквием» (1994). «Чишмә» (2000), «Үз-үзеңне яндыру» («Аутодафе») (1995-1999), «Бакчада)».
Натюрморт «Сары самавыр» (1999), "Кәрзиндәге сирень" (2012), «Туган йорт» (2012).
Күргәзмәләре
Ишемгулов Дамир Нуретдин улы — 1986 елдан алып сәнгать күргәзмәләрдә катнашучы.
Уфада шәхси күргәзмә (1996).
(3009) Ковентри
(3009) Ковентри — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 22 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SM2» саналган.
HD216039
HD216039 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Яшел (шәһәр)
Яшел (Esіl, Есіл, Есиль) — Казакъстанның Акмола өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1963 елдан башлап йөртә.
Мале Радовиска
Мале Радовиска — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямбакты (елга)
Ямбакты елгасы (Сушка, Ямбухтинский овраг) — Актай елгасы кушылдыгы. Татарстанның Спас районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Актай елгасының сул ярыннан 5,1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Элроза (Миннесота)
Элроза  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дериан (Коннектикут)
Дериан  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Козяне (Дивача)
Козяне  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вальсдорф (Югары Франкония)
Вальсдорф  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
NGC 412
NGC 412 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Войпоне
Войпоне — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Космув-Колёния
Космув-Колёния — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18510) Chasles
(18510) Chasles — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 16 сентябрендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 SN» саналган.
Влаха
Влаха — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Тыныч
Яңа Теча (Новая Теча) — Чиләбе өлкәсенең Озёрск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (32%), башкортлар (68%).
Либенфельс
Либенфельс — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Стырша
Стырша — Рудня елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Починки районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гебе (Огузэли)
Гебе (Gebe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Галлей (ай кратеры)
Галлей - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 34,59 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Halley (crater)
Ирәймәнтау
Ирәймәнтау (Ereımentaý, Ерейментау, Ерейментау) — Казакъстанның Акмола өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1965 елдан башлап йөртә.
Мусси (Марна)
Мусси — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Лейк-Покотопог (Коннектикут)
Географиясе
Лейк-Покотопог халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Сен-Жан-де-Эссартьер
Сен-Жан-де-Эссартьер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Скабейки
Скабейки (Скабейкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(4373) Креспо
(4373) Креспо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 14 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PB» саналган.
Орешене (Силистра өлкәсе)
Орешене  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Разигер
Разигер — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Колачно (Словенське Конице)
Колачно  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Высоково (Мари Иле)
Высоково (Данилиха, Высоково) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), урыслар.
Либох
Либох — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Войслави
Войслави — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мале Руди
Мале Руди — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Казтаньета (Рьети)
Казтаньета — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Беренче Май (Междуречье авыл җирлеге)
Беренче Май (Первое Мая) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан поселок.
Почта индексы — 429815.
Халык
2002 ел җанисәбен алу буенча биредә кешеләрнең яшәмәве мәгълүм.
Исаковцы (Кирово-Чепецк районы)
Исаковцы (Исаковцы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%).
Сканда
Ска́нда (Санскрит телендә: स्कन्द}} — «коелган»), Кумара, Карттикея, Муруган (Тамил телендә: முருகன்}}, Малаялам телендә: മുരുകന്‍) — Һинд динендә Ходайлар гаскәре җитәкчесе, сугыш Ходае. Еш алты башлы, унике куллы һәм аяклы яшүсмер итеп сурәтләнә. Башка исемнәре:Шаравана, Махасена, Гуха, Субрахманья. Аның атрибутлары - җәя, сөңге һәм әтәч сурәте белән байрак. Аның ваханасы (атлана торган хайваны) - тавис. Шулай ук Сканда гаскәриләргә генә түгел, ә каракларга да ярдәм итә торган итеп санала. Исемнең килеп чыгышына тууы турындагы риваятьләрнең берсенә рәхмәтле. Бу риваять буенча Агни Ходае җиде олы фикер иясе хатыннары белән кушылырга теләгән, ә Сваха Агнига дәрте уянып, чират буенча аларның образын алган (иренә аеруча тугъры булган берсенең ул ала алмаган). Кушылудан соң һәр вакыт, ул Агниның орлыгын алган, кош булып әверелгән, югары тауга менгән һәм алтын савытка салган. Берникадәр вакыт узгач алты башлы Сканда туган. Башка риваять буенча Сканда Шива һәм Парватиның улы булган, ул Брахма сүзләре буенча Шива улы тарафыннан гына үтерелә алган Тарака шәйтанын үтерү өчен туган булган. Яратылу вакытында Шиваның орлыгы утка төшкән, әмма ут Ходае Агни аны тота алган һәм күк елгасы Гангага ыргыткан. Шуннан соң Ганга орлыкны Химават тавына алып барган, анда туган малайны Криттиклар тәрбияләгән - Плеядалар йолдызлыгы чагылышы. Аның башка исеме - Карттикея. Вакыт узу белән Сканда күк гаскәрен җитәкләгән, Тараканы һәм башка шәйтаннарны үтергән. Махсус Каумара агымы формасындагы Сканда культы Көньяк Һиндстанда киң таралган, анда аның образы Дравид сугыш Ходае Муруган белән тәңгәлләштерелә.
Искәрмәләр
Булич С. К. Картикея // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Караял
Караял (Qarajal, Қаражал, Каражал) — Казакъстанның Караганды өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1963 елдан башлап йөртә.
Вальтенхаузен
Вальтенхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.aq
.aq — Антарктиданың югары дәрәҗәле милли домены.
Гурбулаг
Гурбулаг (Gurbulaq ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Косово (Гнезненский повяты)
Косово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галуа (ай кратеры)
Галуа - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 231,97 км булган кратер.
Дип-Ривер (Коннектикут)
Дип-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Галуа (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Эварист Галуа (1811—1832) хөрмәтенә бирелә.
Дип-Ривер (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Галуа (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Дип-Ривер (Коннектикут)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Влахий
Влахий — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18511) 1996 SH4
(18511) 1996 SH4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 19 сентябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 SH4» саналган.
Элсуерт (Миннесота)
Элсуерт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элсуерт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сюкся
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD216113
HD216113 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
NGC 413
NGC 413 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
HD216113
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
NGC 413
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Косово (Гостинский повяты)
Косово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2757) Криссер
(2757) Криссер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 11 ноябрендә S. Barros тарафыннан Cerro El Roble обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 VN» саналган.
Скамарошки (утар)
Скамарошки  (Скамарошкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
.ar
.ar — Аргентинаның югары дәрәҗәле милли домены.
Гебеҗе (Манавгат)
Гебеҗе (Gebece) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мюизон
Мюизон — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Войтахи
Войтахи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Количево (Словения)
Количево  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
.as
.as — Америка Самоасының югары дәрәҗәле милли домены.
Количево (Словения)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лигист
Лигист — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Көйҗүк (Келкит)
Көйҗүк (Köycük) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (köy).
Казтаньета (Модена)
Казтаньета — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Реаль (Көнчыгыш Пиреней)
Реаль — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Жан-ле-Блан (Кальвадос)
Сен-Жан-ле-Блан — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
.at
.at — Австрияның югары дәрәҗәле милли домены.
Лонг-Гилл (Коннектикут)
Лонг-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мале Чисте
Мале Чисте — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тутуюл
Тутуюл (Зур Тутуюл) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кожух елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Осен (Силистра өлкәсе)
Осен  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Төркиядә Русия илчесен үтерү
Төркиядә Россия илчесен үтерү яки Андрей Карловны үтерү — 2016 елның 19 декаберендә кичке сәгать 19:30 Әнкарада Заманча сәнгать галереясында "Россия төрекләр күзлегеннән" дип аталган күргәзмә ачылышында Россиянең Төркиядәге гадәттән тыш һәм тулы вәкаләтле илчесе Андрей Геннадий улы Карловка атып һөҗүм итү, алынган җәрәхәтләрдән илче хастаханәдә үлә.
Төркиянең мәгълүмат чаралары буенча үтерүче Әнкара полициясенең 22 яшьлек хезмәткәре Мәүлүт Мерт Алтынташ (Mevlüt Mert Altıntaş) булды. Егет полициянең махсус бүлегендә, каршылык чараларындагы халыкны куып тарату бүлегендә эшләгән. Полиция аны үзен атып үтерде