cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Екеҗек (Башкале)
Екеҗек (Ekecek) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Башкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тепеҗик (Эгыйль)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эгыйль илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жие-сюр-Ожон
Жие-сюр-Ожон — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Хвабуга
Хвабуга — Россия территориясеннән ага торган елга. Адыгея, Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга  Туха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3596) Мерион
(3596) Мерион  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 14 ноябрендә Поуль Йенсен, Карл Аугюстесен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 VO» саналган.
Ардмор (Оклахома)
Ардмор  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ардмор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ташлытамак
Ташлытамак — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453425, — 80222816010.
Элликоттвилл (Нью-Йорк)
Элликоттвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Этуаль-Сен-Сирис
Этуаль-Сен-Сирис (Étoile-Saint-Cyrice) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Орпьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,41 км².
Эдмунд Маски
Эдмунд Маски (, —, ) — ,.
Пич-Лейк (Нью-Йорк)
Пич-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пич-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Мений-Терибю
Ле-Мений-Терибю — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Могилиште
Могилиште — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
860 (сан)
860 (сигез йөз алтмыш ) - 859 белән 861 арасындагы натураль сан.
Наттенхайм
Наттенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галлезе
Галлезе — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Келиш
Келиш — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морозиха
Морозиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Кучук елгасының уң ярына тамагыннан 16 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
(2598) Мерлин
(2598) Мерлин  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 7 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 RY» саналган.
Мостовка (Бердь кушылдыгы)
Мостовка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бердь елгасының уң ярына тамагыннан 186 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Фестьё
Фестьё (Festieux) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Жийоме
Жийоме — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Әлегзәндер Һейг
Әлегзәндер Һейг (, —, ) — ,.
Оржевка
Оржевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсенең Умёт районы биләмәләрендә ага. Елга  Ворона елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Атока (Оклахома)
Атока  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Атока шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзтопрак (Элешкирт)
Өзтопрак (Öztoprak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Элешкирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Пьер (Түбән Рейн)
Сен-Пьер (Saint-Pierre) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,21 км².
NGC 2915
NGC 2915 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тепеҗик (Коҗакөй)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Коҗакөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Наунхайм
Наунхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Нейково (Добрич өлкәсе)
Нейково  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Наунхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нейково (Добрич өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сайерс (кратер)
Сайерс — Венера планетасының 67.5°N, -229.8°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 98 километр озынлыкта булган кратеры.
Сергей Ялавин
Сергей Васильевич Ялавин (1898, 6 март, Чурак авылы, Казан губернасы, (хәзерге Буа районы Татар АССР — 1961, 9 гыйнвар, Чабаксар, Чуаш АССР) — чуаш телендә иҗат иткән прозаик, драматург. СССР язучылар берлеге әгъзасы (1934).
Биографиясе
1898 елның 22 февралендә Казан губернасы (хәзерге Татарстан Республикасының Буа районы) Чурак авылында туган. Аның әти-әнисе авылда иң ярлы кешеләрдән булган. Балачагында әтисез калган.
Кыенлыкларга карамастан, әнисе аңа белем бирергә тырышкан. Сергей 1910 елда авыл башлангыч мәктәбен, ә 1913 елда күрше авылда ике класслы мәктәпне уңышлы тәмамлый. Аннан алты ел хәзерге Батыр районының башлангыч мәктәпләрендә укытучы булып эшли.
Октябрь восстаниесеннән соң авылда иң актив агитаторларның берсе була. 1919 елда ирекле рәвештә Кызыл Армиягә китә, И.С. Космов полкында хезмәт итә, Иван Космов белән дус була. 1921-1922 елларда Карел фронтында сугыша.
1922-1923 елларда Мәскәүдә Мәгариф инспекторларын әзерләү институтында укый, 1923-1924 елларда "Хезмәт ияләре тавышы" журналы редакциясендә, 1925 елда Мәскәү шәһәр мәгариф бүлегендә эшли.
Платтекилл (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Платтекилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Сергей Ялавин
Биографиясе
1925 елдан 1948 елга кадәр Чабаксарда газета редакцияләрендә, Чуваш АССР Министрлар Советы каршындагы Мәдәният һәм мәгариф идарәсендә, фәнни-тикшеренү институтында эшли. Бөек Ватан сугышы вакытында кулларына корал тотып Ватанны саклый.
Платтекилл (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Географиясе
Платтекилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергей Ялавин
Иҗаты
Сергей Ялавин әдәби эшчәнлеген 1925 елда башлый, 1926 елда "Сунтал" журналында аның "Пурнăç йăнăшĕ" (тормыш хатасы) әсәре басыла. Шуннан соң "Кам кама", "Завод сасси", "Ывăл", "Панкратов йăнăшĕ"; "Упăш-кипе арăмĕ", "Телей", "Çĕнтерÿ çулĕ", "Сельмен" (кем кемне, завод тавышы, улы, Панкратов хатасы, ире һәм хатыны, бәхет, җиңүгә юл, Сельмен, хикәяләрен иҗат итә. Аның 6 китабы чыккан, газеталарда шактый тәнкыйть мәкаләләре барлыкка килгән.
Галликано-нель-Лацио
Галликано-нель-Лацио — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Җорҗ Шульц
Җорҗ Шульц (, —, ) — ,.
Жиянкур
Жиянкур — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
(3303) Мерта
(3303) Мерта  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1967 елның 30 октябрендә Лубош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1967 UN» саналган.
861 (сан)
861 (сигез йөз алтмыш бер) - 860 белән 862 арасындагы натураль сан.
Ташлы-Шәрип
Ташлы-Шәрип — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453425, — 80222816011.
Эллингтон (Нью-Йорк)
Эллингтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җеймс Бейкер
Җеймс Бейкер (, —, ) — ,.
Науорт
Науорт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барнсдолл (Оклахома)
Барнсдолл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Барнсдолл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тепеҗик (Испир)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хекуяха
Хекуяха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Келкий
Келкий — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Плесси-Бельвиль
Ле-Плесси-Бельвиль — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Лоуренс Иглбөргер
Лоуренс Иглбөргер (, —, ) — ,.
Екиҗи (Шерефликочһисар)
Екиҗи (Ekici) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фьёлен
Фьёлен (Fieulaine) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Орсьер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 98,27 км².
Ново-Ботево
Ново-Ботево — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мостовка (Суенга кушылдыгы)
Мостовка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Суенга елгасының сул ярына тамагыннан 11 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жоншери
Жоншери — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Галлинаро
Галлинаро — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 2916
NGC 2916 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Платтсбург-Вест (Нью-Йорк)
Платтсбург-Вест  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Платтсбург-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Пьер-Буа
Сен-Пьер-Буа (Saint-Pierre-Bois) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,30 км².
Өзфындыклы (Амасья)
Өзфындыклы (Özfındıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
Сайлигөл (кратер)
Сайлигөл — Венера планетасының -73.6°N, -172.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 4,3 километр озынлыкта булган кратеры.
Ле-Плесси-Брион
Ле-Плесси-Брион — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Сайлигөл (кратер)
Исеме
Сайлигөл кратеры таҗик хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
(1299) Мертона
(1299) Мертона  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1934 елның 18 гыйнварында G. Reiss тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1934 BA» саналган.
Градоли
Градоли — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Жуенвиль (Югары Марна)
Жуенвиль — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Тепеҗик (Пасинлер)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оброчиште
Оброчиште — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Наурат (Айфель)
Наурат  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жан-Сен-Никола
Сен-Жан-Сен-Никола (Saint-Jean-Saint-Nicolas) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Орсьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 37,17 км².
Бартелсвилл (Оклахома)
Бартелсвилл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бартелсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Граффиньяно
Граффиньяно — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Филен (Эна)
Филен (Filain) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Наурат (Вальд)
Наурат  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Паника Степная
Паника Степная — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Бузулук елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 74 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Япар-Янбәк
Япар-Янбәк — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453427, ОКАТО коды — 80222816012.
Мышланка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Плезант-Велли (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Плезант-Велли  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Плезант-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скарпеллини (кратер)
Скарпеллини — Венера планетасының 23.2°N, -34.6°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 27,1 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Скарпеллини кратеры итальян астрономы Катерина Скарпеллини хөрмәтенә аталган.
NGC 2917
NGC 2917 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Овчарово (Добрич өлкәсе)
Овчарово  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(808) Мерксия
(808) Мерксия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1901 елның 11 октябрендә Л. Карнера тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1901 GY» саналган.
Эллисбург (Нью-Йорк)
Эллисбург  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маклаки (Кирово-Чепецк районы, юкка чыккан авыл)
Маклаки (Маклаки) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Хельс-То-Яха
Хельс-То-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Зур Хадырь-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Плесси-Патт-д'Уа
Ле-Плесси-Патт-д'Уа — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Гроттаферрата
Гроттаферрата — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Беггс (Оклахома)
Беггс  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сермерсайм
Сермерсайм (Sermersheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,12 км².
Келмак
Келмак — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жузеннекур
Жузеннекур — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Тепеҗик (Башискеле)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
863 (сан)
863 (сигез йөз алтмыш өч) - 862 белән 864 арасындагы натураль сан.
Наурот (Вестервальд)
Наурот  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Огняново (Добрич өлкәсе)
Огняново  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Екили (Суруч)
Екили (Ekili) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шамполеон
Шамполеон (Champoléon) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Орсьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 98,54 км².
Плейнвъю (Нью-Йорк)
Плейнвъю  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Өзъюрт (Казымкарабекир)
Өзъюрт (Özyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Казымкарабекир илчесенә караган бер авыл (köy).
Плейнвъю (Нью-Йорк)
Географиясе
Плейнвъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гротте-ди-Кастро
Гротте-ди-Кастро — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Ле-Плесье-сюр-Бюль
Ле-Плесье-сюр-Бюль — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Гротте-ди-Кастро
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сеико (кратер)
Исеме
Сеико кратеры япун хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
(545) Мессалина
(545) Мессалина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1904 елның 3 октябрендә Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 OY» саналган.
Налобиха (Бобровка кушылдыгы)
Налобиха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бобровка елгасының сул ярына тамагыннан 63 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Огражден (авыл)
Огражден  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нахтсхайм
Нахтсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тепеҗик (Диловасы)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Диловасы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кадеркул
Почта индексы — 453424, — 80222819001.
Элма (Нью-Йорк)
Элма  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Бетани (Оклахома)
Бетани  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бетани шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флавиньи-ле-Гранд-э-Борен
Флавиньи-ле-Гранд-э-Борен (Flavigny-le-Grand-et-Beaurain) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
NGC 2918
NGC 2918 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
864 (сан)
864 (сигез йөз алтмыш дүрт) - 863 белән 865 арасындагы натураль сан.
Келмецуй (Румыния)
Келмецуй — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гуарчино
Гуарчино — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Екин (Мамак)
Екин (Ekin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Печелма
Печелма — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Пенза өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ворона елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Наштеттен
Наштеттен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одринци (Добрич өлкәсе)
Одринци  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сесенайм
Сесенайм (Sessenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,18 км².
Ле-Плесье-сюр-Сен-Жуст
Ле-Плесье-сюр-Сен-Жуст — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Плейнедж (Нью-Йорк)
Плейнедж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Плейнедж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1949) Мессина
(1949) Мессина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1936 елның 8 июлендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1936 NE» саналган.
Иллу
Иллу — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Өзъюрт (Нигде)
Өзъюрт (Özyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Нигде илчесенә караган бер авыл (köy).
Түбән Каракан
Түбән Каракан — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Каракан елгасының сул ярына тамагыннан 45 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 35 км.
Биксби (Оклахома)
Биксби  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Түбән Каракан
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Биксби (Оклахома)
Тарихы
Биксби шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дженаццано
Дженаццано — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шакирә (кратер)
Шакирә — Венера планетасының -3°N, -213.6°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 17,6 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Шакирә кратеры татар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Ле-Плуайрон
Ле-Плуайрон — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Невель (шәһәр, Алмания)
Невель  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тепеҗик (Измит)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Одырци
Одырци — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Екинанбары (Милас)
Екинанбары (Ekinanbarı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ганагоби
Ганагоби (Ganagobie) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Пейрюи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,5 км².
Хеляхан
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек.
NGC 2919
NGC 2919 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Хеляхан
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Флави-ле-Мартель
Флави-ле-Мартель (Flavy-le-Martel) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Дженцано-ди-Рома
Дженцано-ди-Рома — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Маклаки (Слободской районы)
Маклаки (Маклаки) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
865 (сан)
865 (сигез йөз алтмыш биш) - 864 белән 866 арасындагы натураль сан.
Плессис (Нью-Йорк)
Плессис  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Плессис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Элмира (шәһәр, Нью-Йорк)
Элмира  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гомәр (Дәүләкән районы)
Гомәр — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Шейла (кратер)
Шейла — Венера планетасының -19.9°N, -50.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 5,6 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Шейла кратеры ирланд, кельт хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
(792) Меткалфия
(792) Меткалфия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1907 елның 20 мартында Джоэл Меткалф тарафыннан Тонтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1907 ZC» саналган.
Ис-ан-Бассиньи
Ис-ан-Бассиньи — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ней (Хунсрюк)
Ней  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джерано
Джерано — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Оногур
Оногур — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Сольшуа
Ле-Сольшуа — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Келмецую
Келмецую — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бланчард (Оклахома)
Бланчард  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бланчард шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзъюрт (Зиле)
Өзъюрт (Özyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Екинверен (Чинар)
Екинверен (Ekinveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сесольсайм
Сесольсайм (Saessolsheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Тепеҗик Караова (Бодрум)
Тепеҗик Караова (Tepecik Karaova) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пойнт-Лукаут (Нью-Йорк)
Пойнт-Лукаут  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пойнт-Лукаут халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пурсовка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пыяла
Пыяла (фарсы телендә фарфор, фарфор яки пыяла савыт) — оксидлар эремәсен, тозларның сулы эремәләрен яки металларның сыек эремәләрен артык суыту нәтиҗәсендә алына торган  үтә күренмәле каты аморф материал.
Пыяла төрләре
Бер (күкерт, фосфор, углеродтан һәм кайсыбер металлар — кальций, хром, цинктан һ.б; шулай ук бериллий, цирконий, барий фторидларынан), күп (фторбериллатлы пыяла, металл галогенидлары нигезендә) компонентлы; составы буенча — боратлы, боросиликатлы (пирекс), силикатлы (кварц пыяла), фосфатлы, халькогалогенидлы һ.б.; агрегат хәле буенча — сыек (селтеле эретмәләр), күләмле кристаллаштырылган (ситаллар); катламларының саны буенча — бер катлы, күп катлы (ярчыксыз, бер берсенә ябештерелгән силикат пыяла пластинкаларыннан тора — триплекс, пентаплекс, полиплекс һ.б.); тәгаенләнеше буенча — төзелеш (тәрәз, полировкалы, бизәкле, арматураланган; архитектура-төзелеш — блоклар, пакетлар, формаланган пыяла, күбекле пыяла; пыяла көпшәләр), техник (оптика, химия лаборатория, мед., электр техникасы, электр изоляциялау, яктылык техникасы һ.б.), тара, сортлы (хрусталь, савыт-саба), махсус (лазер, фотохром, оптик һәм магнит активлы) һ.б. пыяла төрләре бар. Пыяла үзенчәлекләрен чималның составы билгели. Таза кварц пыяла (100% лы кремний диоксиды) югары температурага чыдамлыгы белән аерыла, металларның төрле оксидлары һәм берләшмәләренең өстәмәләре төрле төс, люминесценция, яктылыкка сизгерлек, фотохром, полихром үзенчәлекләр, агрессив мөхиткә һ.б. карата чыдамлык бирә.
Җитештерү
Пыяланың төп өлеше — ул 70—75 % кремний двуокисе (SiO2), аны кварц комыннан чыгаралар. Икенче өлеше — кальций окисе (CaO). Ул пыяланы химик яктан нык итә һәм ялтыравыклы итә. Пыялага ул рәвешендә бара. Урта гасырларда аны агач көленнән яки суүсемнәрдән алалар. Известнякны беренче итеп Боһемия пыялачылары XVII гасырда куша башлаганнар. Пыяланың өченче өлеше — селтеле металларның оксидлары — натрий (Na2O) һәм калийныкы (K2O). Аларның өлеше 16-17% тәшкил итә. Пыялага алар югары температура тәэсирендә окисьларга таркала торган сода (Na2CO3) яки поташ (K2CO3) буларак баралар.
Башкортстанда урындагы (балчык, доломит, кальцинирланган сода, каустик сода; “Газпром нефтехим Салават” ААҖ продукциясе — натрий сульфаты һәм силикаты) һәм читтән китерелгән (кварц ком) чимал нигезендә пыяла һәм аннан эшләнгән әйберләр җитештерү Красноусол пыяла заводы, “Туймазы фарфоры”, Октябрьски фарфор эшләнмәләр заводы (кара: Октябрьски керамик плитка һәм фарфор эшләнмәләр заводы) һ.б. предприятиеләрдә алып барыла. Пыяла җитештерү шихта (металл оксидлары, ярдәмче берләшмәләрнең катышмасы) әзерләү, ялкынлы һәм электр мичләрендә кайнату, эретмәдән эшләнгән әйберләргә форма бирү (сузу, прокатлау һ.б.), аларны яндыру, аннары механик, химик, термик юл белән эшкәртүне үз эченә ала. Продукциянең төп төре — табаклы пыяла. Туймазы медицина пыяласы заводы НС 1 (төссез), СНС 1 (яктылыктан саклый торган), МТО (медицина тарасы өчен төссез), ОС (кызгылт сары) маркалы пыяла өреп эшләнгән эшләнмәләр — ампулалар, пробиркалар, флаконнар, шешәләр, ш. ук художестволы һәм керамик эшләнмәләр һ.б. җитештерә; “Газпром нефтехим Салават” ААҖ — сыек пыяла; “Салаватстекло” — полировкалы, тәрәз, витрина, автомобиль, чыныктырылган һәм өч катлы пыяла, көзге, моллировкаланган эшләнмәләр һ.б.; “СТЕКЛОНиТ” ААҖ — кечкенә пыяла шарлар, ровинглар, җепләр, конструкцияле, фильтрлау, электр изоляцияләу өчен тукымалар, фильтрлау челтәрләре, махсус аппретура белән эшкәртелгән тулыландыручы пыяла оны, тукылмаган пыяла сүс материаллар һ.б; Октябрьский фарфор эшләнмәләр заводы — савыт-саба, диварларны эчке яктан тышлау һәм идәнгә түшәү өчен шакмаклар. Нефтехимия һәм катализ институтында сыек пыяла һәм аның реологик үзенчәлекләрен, структуралану сәләтен көйләү, ябешү үзенчәлекләрен яхшырту, ябештерелгән материалларның калтаюын киметү өчен гөлсирин өстәмәләре белән аны модификацияләу буенча тикшеренүләр үткәрелә.
Кабат куллану һәм пыяла калдыкларыннан котылу
Ел саен Россия базарына 1,5 миллиард данә пыяла шешә кертелә. Бер кешегә бу елына 100 данә дигән сүз. Пыяланы эретү өчен 800 градус җылылык кирәк. Димәк, шешә ясаганда бик күп электроэнергия сарыф ителә. Шуңа күрә алга киткән илләрдә бер кулланылган пыяла савытларын кабат файдаланалар. Алманиядә, мәсәлән, 90 процент шешә кабат кулланышка керә. Алманиядә кулланышта булган шешәләрне ваклап, әйтик, асфальт юл түшәгәндә дә кушалар. Машина фарасында андый юллар аеруча якты күренә. Ә Россиядә, киресенчә, 2012 елдан Таможня берлеге пыяла савытларны алкоголь эчемлекләр һәм балалар ризыклары җитештерүчеләргә икенче-өченче файдалануны тыйган канун гамәлгә кертте. Димәк, шешәләр суда, туфракта селте микдарын арттырып аунап ятар. Ә пыяланың таралу вакыты билгесез. Мисырда, мәсәлән, 5 мең ел вакыт җир катламында ятып та черемәгән пыяла әйбер табылган.
Оптик пыяла
Оптик пыяла — махсус составлы үтә күренмәле, төрле оптик җиһазлар ясау өчен кулланыла. Гади техник пыяладан чисталыгы, төссезлеге, бертөрлелеге, билгеләп куелган яктылыкны сындыру сәләте, дисперсиясе белән, уалучан, каты, химик реагентлар, радиация һ.б тәэсиренә чыдам булуы белән аерылып тора. Аның механик ныклыгы өске йөзенең сыйфатына бәйле. Оптик пыяла «пешергәндә» чиста кремнезем, сода, бор кислотасы кулланыла, кайвакытта — барий тозы, кургаш оксиды, фторидлар кушалар.
Оптик җиһазлар: микроскоп, телескоп, күзлек һ.б. ясаганда кулланыла. Оптик микроскоп ярдәмендә күзгә күренми торган предметларны күрергә мөмкин. Өйрәнелә торган материал микроскопның предмет өстәленә куела һәм астан көзге белән яктыртыла. Ике линзалы объектив окуляр алдында предметның зурайтылган рәсемен барлыкка китерә. Ә окуляр аны тагы да зурайта. Горизонтоскоп дигән прибор вертикаль торбадан (өске көзгене объектка карата көйләү өчен) һәм торбаны вертикаль күчәрдә әйләндерүче механизмнан тора.
Пыяла сүс
Сүс итеп ясалаган рәвештә пыялага хас булмаган сыйфатларга ия: ул кырылмый, сынмый, шуның урынына ансат бөгелә-сыгыла. Пыяла сүсеннән ясалган материаллар янмаучанлык, коррозия һәм биойогынтыга түземлелек, гаять югары чыдамлылык һәм чагыштырмача аз тыгызлылык кебек кыйммәтле хасиятләргә ия. Моннан тыш, аларның оптик; электр, җылылык һәм тавышны изоляцияләү кебек искиткеч хасиятләре дә бар. Алар төзелештә һәм сәнәгатьнең төрле өлкәләрендә (автомобиль сәнәгате, суднолар һәм самолетлар ясау, халык куллана торган товарларны җитештерү) торган саен күбрәк кулланыла бара. Алабугада җитештерелә.
Джулиано-ди-Рома
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(9) Метида
(9) Метида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1848 елның 25 апрелендә Э. Грэхем тарафыннан Маркрий обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Клемон (Югары Марна)
Клемон — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Зөфәр Абдуллин
Зөфәр Абдуллин, Зөфәр Габдулла улы Абдуллин (1927 елның 1 сентябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Минзәлә кантоны, Нөркәй волосте, Чураш ― 2020 елның 4 июне, РФ, ТР, Баулы) ― журналист, 1957 елдан СССР Журналистлар Берлеге әгъзасы, Бөек Ватан сугышының соңгы хәрби чакырылыш солдаты.
Тәрҗемәи хәле
Зөфәр Абдуллин 1927 елның 1 сентябрендә Татарстан АССР Минзәлә кантоны Нөркәй волосте (хәзерге Сарман районы) Чураш авылында туган. Туган авылында ― башлангыч мәктәпне, 1942 елда күрше Карашай Саклау авылында җидееллык мәктәпне тәмамлый һәм 1944 елның октябренә кадәр колхозда эшли.
1944 елның октябреннән 1951 елның июленә кадәр Кара диңгез флотын ың инженерлык частьларында хезмәт иткән. Севастополь шәһәрен, хәрби объектларны торгызуда, яңаларын төзүдә, Кырым ярымутравын миналардан, калдык сугыш коралларыннан чистартуда катнашкан. 1945 елның мартында тимер юлында ремонт эшләре барган чагында яралана.
Шул елларда Кара диңгез флотының «Флаг Родины» газетасына, Татарстанда һәм Башкортстанда чыга торган татар газеталарына мәкаләләр, шигырьләр дә яза башлый, аларның кайберләре республика газеталарында, Ворошилов районында чыга торган «Ворошиловчы» газетасында басылалар. Соңыннан хезмәт юлын журналистика белән бәйли. 1957 елда СССР Журналистлар берлегенә кабул ителә.
Ла-Брийан
Ла-Брийан (La Brillanne) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Пейрюи кантонына карый.
Зөфәр Абдуллин
Хезмәт юлы
1955 елга кадәр «Яшь сталинчы» (хәзерге «Татарстан яшьләре») газетасының Бөгелмә төбәге буенча үз хәбәрчесе булып эшли.
Ла-Брийан
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,22 км².
Зөфәр Абдуллин
Хезмәт юлы
1955 елдан 1959 елга кадәр ― Татарстан АССР Ворошилов районының «Ворошиловчы» газетасында әдәби хезмәткәр, редактор урынбасары.
1959 елда «Ворошиловчы» газетасы ябылгач, Минзәлә районы газетасы ― «Ленин байрагы» (1991 елдан «Минзәлә») газетасына эшкә урнаша, анда бер атна эшләгәч, Лениногорскидан чакыру ала һәм гаиләсе белән (ул вакытта хатыны, ике улы) шунда күчеп китә һәм «Ильич васыятьләре» («Заветы Ильича», 1990 елдан «Заман сулышы») газетасы хезмәт куя.
1967 елның мартыннан 1970 елның мартына кадәр «Социалистик Татарстан» (1991 елдан «Ватаным Татарстан») газетасының Лениногорск төбәге буенча үз хәбәрчесе.
1971―1988 елларда ― Баулыда чыга торган «Хезмәткә дан» газетасының редактор урынбасары. 1988 елдан 1997 елның ноябренә кадәр ― җаваплы секретарь урынбасары. 70 яшендә лаеклы ялга чыга.
2020 елның 4 июнендә Баулы шәһәрендә вафат була.
Бүләкләре
Зөфәр Абдуллин ― Бөек Ватан сугышы ветераны. Соңгы хәрби чакырылыш солдаты буларак,, «Батырлык өчен» һәм башка юбилей медальләре белән бүләкләнә.
Күпьеллык журналистлык һәм иҗтимагый эшчәнлеге өчен Татарстан Республикасы Мактау грамотасы, ТР Дәүләт Советы Рәисенең Рәхмәт хаты белән бүләкләнә.
Опанец (Добрич өлкәсе)
Опанец  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Флёри (Эна)
Флёри (Fleury) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Опанец (Добрич өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2920
NGC 2920 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Блеквелл (Оклахома)
Тарихы
Блеквелл шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 2920
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ле-Фаель
Ле-Фаель — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Нентерсхаузен (Вестервальд)
Нентерсхаузен  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орда (елга)
Орда  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Новосибирск су саклагычы (Об) елгасының сул ярына тамагыннан 3081 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Уго Чавес
У́го Рафаэ́ль Ча́вес Фри́ас (Hugo Rafael Chávez Frías, ХФА: ) — Венесуэла дәүләт һәм хәрби эшлеклесе, Венесуэла президенты (1999-2013).
Уго Чавес 1954 елның 28 июлендә Сабанета шәһәрендә туа. Балачакта бейсбол белән нык кызыксына. 1975 елда кече лейтенант дәрәҗәсе белән Венесуэла хәрби академиясен тәмамлый. Шуннан соң һава-десант гаскәрләрендә хезмәт итә. 1982 елда дуслары белән COMACATE яшерен оешмасын оештыра. Соңрак бу оешма Инкыйлабый боливариан хәрәкәте (Movimiento Bolivariano Revolucionario) дип аталачак.
1992 елның 4 февралендә Уго Чавес хакимияткә каршы баш күтәрү хәрәкәтен җитәкли. Баш күтәрү уңышсыз тәмамлана, кан коюны туктатыр өчен Чавес бирешә, ләкин көрәшнең дәвам итәчәген белдерә. Ике ел төрмәдә утырганнан соң ул иреккә чыгарыла, сәяси эшчәнлеккә кушыла. 1998 ел президент сайлавында ул 55 % тавыш белән җиңү яулый.
2002 елда илдә Уго Чавеска каршы баш күтәрү уза. Президент, кулга алыныпп, ерактагы утрауга озатыла. Ләкин халык эчендә оешкан хәрәкәт һәм хәрби көчләрнең тырышлыгы белән ул кире вазифасына кайта. Фетнәне оештыручылар кулга алына.
Уго Чавес президентлык вакытында Әᴍᴎpикə Кушма Штатларыны кискен тәнкыйть утына тота, үзен Фидель Кастрога охшаш юлбашчы итеп күрсәтә, Россия белән якын мөнәсәбәтләрдә тора. Венесуэладагы ярлы халык өчен зур каһарман булган Чавес илне социалист дәүләткә әверелдерергә тели.
Яман шеш авыуы белән озак көрәшкәннән соң Уго Чавес 2013 елның 5 мартында вафат була. Аның вафатыннан соң илдә җиде көнлек матәм игълан ителә. Аның белән хушлашу 8 март көнне уза. Әᴍᴎpикə Кушма Штатлары президенты Барак Обама Венесуэла халкының кайгысын уртаклашып, «Вашингтон Венесуэла хөкүмәте белән яхшы мөнәсәбәтләр урнаштыру» яклы, дип белдерә. Россия президенты Владимир Путин Чавесны ике ил арасындагы мөнәсәбәтләр үсешенә зур өлеш керткән «гадәттән тыш һәм көчле кеше» иде, дип искә ала.
Эмгерст (Нью-Йорк)
Эмгерст  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камчалытамак
Камчалытамак — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453427, — 80222819003.
Өзъюрт (Деврек)
Өзъюрт (Özyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Енне
Енне — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Келмецую-де-Сус
Келмецую-де-Сус — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Екинверен (Огузэли)
Екинверен (Ekinveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орлова-Могила
Орлова-Могила — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ширли (кратер)
Ширли — Венера планетасының -31.5°N, -55.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 18 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Ширли кратеры инглиз хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Охтома (Пинега кушылдыгы)
Охтома — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының сул ярыннан 683 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 71 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тепеҗиклер (Гейве)
Тепеҗиклер (Tepecikler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Гейве илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).