cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Владимир Даль
Җанлы бөекрус теленең аңлатмалы сүзлеге
Даль сүзлеге, авторның белә торып һәвәскәрләрчә, заманының фәнни лингвистикасына битараф булып язуына карамастан, галимнәр өчен стандарт мәктәп белеме таралганчы халык сөйләгән рус теле турында белем нигезе булып кала.
Хөрмәт
Даль - Россия географик җәмгыятенең нигез салучы унике әгъзасының берсе. Рәсәй тарихы һәм борынгы әйберләр җәмгыяте әгъзасы. Рәсәй әдәбиятын яратучылар җәмгыяте әгъзасы (1868 елдан - хөрмәтле әгъзасы).
1863 елда Аңлатмалы сүзлегенең тәүге чыгарылышлары өчен император география җәмгыяте Константин медале белән бүләкли, 1868 елда ул Император Фәннәр академиясеннең хөрмәтле әгъзасы итеп сайлана һәм  бөтен сүзлеге нәшер ителеп беткәч, М.В.Ломоносов премиясе белән бүләкләнә (1869).
Аннан алда, 1863 елда, Владимир Даль Табигать белеме кафедрасында Фәннәр академиясенең мактаулы әгъзасы исемлегенә кертелә. Фәннәр академиясе Россия академиясе белән кушылгач, аны Рус теле һәм әдәбияты бүлегенә күчерәләр
Хәтер
В.И. Дальнең 200 еллыгы уңаеннан, ЮНЕСКО 2001 елны В.И.Даль елы дип игълан итә. 1980 нче елларда Парижда Даль премиясе тапшырылып тора. Күпчелек шәһәрләрдә Даль урамнары бар ( мәсәлән, Санкт-Петербургта).
Ырынбурда Пушкин һәм Дальгә һәйкәл куелган. Лексикографның исеме шәһәрнең Ленин районындагы урамга һәм төбәк әдәби берләшмәсенә бирелгән. Моннан тыш, 2019 елда Ырынбурда "Мәдәни эз" истәлекле урыннарның Бөтенроссия конкурсы нәтиҗәләре буенча,  "Җанлы бөекрус теленең аңлатмалы сүзлеге" һәйкәле барлыкка килә. Дүрт томдагы мәшһүр сүзлекнең беренче басмасыннан торган бронза композиция.Оренбургской областной библиотекой им. Крупская алдындагы мәйданда урнашкан.
(72) Ферония
(72) Ферония  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Габдулла Галиев
Тормыш юлы
Габдулла Гали улы Галиев 1920 елның 20 июнендә Татарстанның хәзерге Теләче районы Шәдке авылында укытучы-мөгаллим гаиләсендә туа. 1935 елда Шәдке җидееллык мәктәбен тәмамлагач, Казанга килеп, педагогика институты каршындагы рабфакка укырга керә. Шушы чорда аның әдәби иҗат эшчәнлеге башлана. Г. Галиев, 1939 елда хәрби хезмәткә алынып, Ватан сугышының беренче көннәреннән үк сугыш хәрәкәтләрендә катнаша. 1941 елның сентябрь аенда Украинадагы Каменец-Подольский шәһәрен саклау өчен барган каты сугышларның берсендә ул батырларча һәлак була.
(72) Ферония
Тарихы
1861 елның 29 маенда Кристиан Г. Ф. Петерс тарафыннан Обсерватория Литчфилд обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Цемнице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Габдулла Галиев
Иҗаты
1939 елда Татарстан дәүләт нәшриятында яшь авторның «Яшел бөреләр» исемле беренче шигъри җыентыгы дөнья күрә, тагын бер елдан (1940) «Үсәбез» дигән озын шигыре аерым китап булып басылып чыга. Г. Галиевнең әдәби мирасыннан аерым үрнәкләр 1961 елда Татарстан китап нәшрияты чыгарган «Алар сафта» исемле җыентыкта урын алган.
Мәңгеләштерү
Ватан азатлыгы өчен гомерен биргән солдат-шагыйрь буларак, Г. Галиевнең исеме Татарстан Язучылар союзы бинасына куелган мемориаль тактага язылды.
Дзямянавцы
Дзямянавцы (Дзямянаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Драка (авыл)
Драка  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добрие
Добрие — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилламарцана
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вежновице
Вежновице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демирконак (Кырыкһан)
Демирконак (Demirkonak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мугалинка
Мугалинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1730/6/76    кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Швеция Патшалыгы гимны
Хор башкаруында Оркестр башкаруында
“Du gamla, du fria” (“Борынгы азат илем”) — Швеция Патшалыгының дәүләт гимны. Дүрт куплетлы Швеция дәүләт гимнының беренче ике куплеты рәсми чараларда башкарыла.
Башка куплетлары
3. Jag städs vill dig tjäna mitt älskade land, Din trohet till döden vill jag svära, Din rätt, skall jag värna, med håg och med hand, Din fana, högt den bragderika bära, Din fana, högt den bragderika bära.
гимнның кыскача тарихы
“Du gamla, du fria” (“Борынгы азат илем”) гимнының текстын халык авыз иҗаты белгече һәм балладалар иҗат итүче Рихард Дүбек (Richard Dybeck, 1811-1877) язган. Ә инде булачак гимнның көен бу әдип XIX гасыр уртасында Вестманланд (Västmanland) провинциясендә киң таралган халык җыры буларак язып алган булган. гимнның әле хәзер дә заманча яңгыравы аның шул гасыр башында гына барлыкка килүен фаразларга мөмкинлек бирә. 1880-1890 елларда бу җыр бөтен илдә дә һәм торган саен ешрак җырлана. Тора-бара аны Швециянең милли гимны итеп саный башлыйлар. Швециянең дәүләт гимны ниндидер сәяси карар нигезендә түгел, ә очраклы бер вакыйгадан соң рәсмиләшкән дип санала. Җырны төрле мәдәни һәм башка бәйрәм чараларында популяр милли җыр итеп кенә җырлаганнар. Бервакыт Швеция корольы Оскар II дәүләт байрагы көнендә (ел саен 6 июньдә билгеләп үтелә) бу җырны тыңлаганда аягүрә торып баскан. Аңа карап башкалар шулай эшләгән. Моннан соң инде җырны дәүләт гимны дип санамыйча мөмкин дә булмаган, диләр.
Kungssången
Дәүләт башлыгы булган король катнашындагы чараларда “Du gamla, du fria” белән бергә ”Kungssången” (“Король җыры”) дип исемләнгән гимн да башкарыла. Ул шулай ук гимнның беренче юлы булган “Ur svenska hjärtans djup en gång” (“Швед йөрәгенең иң-иң түреннән”) исеме белән дә билгеле. Гадәттә бу җырның беренче һәм соңгы куплетлары уйнала, биредә алар хор башкаруында бирелә. Рус теленә Игорь Крайнюков тәрҗемә иткән.
Гарпер-Вудс (Мичиган)
Гарпер-Вудс  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Швеция Патшалыгы гимны
Kungssången
O konung, folkets majestät är även ditt: beskärma det och värna det från fall! O konung, folkets majestät är även ditt: beskärma det och värna det från fall! Stå oss all världens härar mot, vi blinka ej för deras hot: vi lägga dem inför din fot, en kunglig fotapall.
Гарпер-Вудс (Мичиган)
Тарихы
Гарпер-Вудс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Швеция Патшалыгы гимны
Kungssången
Men stundar ock vårt fall en dag, från dina skuldror purpurn tag, lyft av dig kronans tvång, Men stundar ock vårt fall en dag, från dina skuldror purpurn tag, lyft av dig kronans tvång, och drag de kära färger på, det gamla gula och det blå, och med ett svärd i handen gå till kamp och undergång!
Och grip vår sista fana du och dristeliga för ännu i döden dina män! Och grip vår sista fana du och dristeliga för ännu i döden dina män! Ditt trogna folk med hjältemod skall sömma av sitt bästa blod en kunglig purpur varm och god, och svepa dig i den.
Цепелюв (Любуш воеводалыгы)
Цепелюв  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тассо (коммуна)
Тассо (Tasso) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Тараво-Орнано кантонына карый.
Jethro Tull
Jethro Tull (tatar äyteleşe - Cetro Tal) - Böyekbritaniä rok-törkeme, Blackpool şähärenda 1968 yılda barlıqqa kilgän.
Ian Anderson - rok-muzıkasında fleytada uynağan berençe muzıkant.
Törkem başta blüz-rok stilendä uynağan, läkin soñraq cırlarında folk, jazz häm klassik muzıkası yoğıntısı işetelä.
Törkem Jethro Tull - 17 ğasırda yañartılğan sabannı buldırğan ğalim - istälegenä atalğan.
Qıyın aranjirovkağa qaramastan Jethro Tull törkeme ayıruça 1970 yıllarda bik populär bulğan. Törkemneñ 5 albomı ağaltın, 11 altın statusına iä bula.
Dönyada 60 million albom küçermäse satılğan.
İñ tanılğan cırları - "A Christmas Song", "Acres Wild", "The Whistler", "Jack-A-Lynn".
Кленси (Монтана)
Кленси  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кленси халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клайд-Парк (Монтана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Дялу-Каселор
Дялу-Каселор — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампилья деи Фочи (Ла Специя)
Кампилья деи Фочи — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Томашево (Слупецкий повяты)
Томашево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампилья деи Фочи (Ла Специя)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Винтсенайм
Винтсенайм (Wintzenheim) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Винтсенайм кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,97 км².
Ак Бом (Алтай Республикасы)
Ак Бом (Белый Бом) — Алтай Республикасының Онгудай районында урнашкан авыл.
NGC 1973
NGC 1973 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Ак Бом (Алтай Республикасы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
NGC 1973
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ак Бом (Алтай Республикасы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Тронвиль-ан-Барруа
Тронвиль-ан-Барруа — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Даньковка
Даньковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Серебряная елгасының сул ярыннан 69 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусоваяелгасы, Ревда каласыннан Кын авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Даньковка
Драчево (Болгария)
Драчево  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сиркели Ешилова (Пурсаклар)
Сиркели Ешилова (Sirkeli Yeşilova) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Пурсаклар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Добрлево
Добрлево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәхмүд Максуд
Мәхмүд Максуд — татар язучысы, тәрҗемәче.
Тормыш юлы һәм иҗаты
Язучы һәм тәрҗемәче Мәхмүд Максуд (Мәхмүд Гыйсаметдин улы Максудов) 1900 елның 15 гыйнварында хәзерге Татарстанның Саба районы Югары Кибәхуҗа авылында мулла гаиләсендә туа. Биш-алты яшендә әти-әнисеннән хәреф танырга өйрәнә һәм кечкенәдән үк китап укырга һәвәс булып үсә. Унынчы яшенә чыккач, аны укуын дәвам итү өчен Югары Кибәхуҗадан кырык чакрымдагы Кышкар мәдрәсәсенә илтеп урнаштыралар. Мәхмүд анда биш ел (1909—1914) укый, аннары Арчадагы ике класслы рус-татар мәктәбендә һәм 1916—1918 елларны Малмыж шәһәрендәге Югары-башлангыч (высшее-начальное) училище дип йөртелгән уку йортында гомуми белем ала. Мәктәп елларында татар һәм рус язучыларының әсәрләре белән якыннан таныша, үзе дә каләм тибрәтә башлый: беренче өйрәнчек шигырьләрен, хикәяләрен яза.
Бөек Октябрь революциясен М. Максуд, иҗтимагый тормыш мәсьәләләре белән кызыксынган, революцион эшкә тартылган алдынгы яшьләрнең берсе буларак, дәртләнеп каршы ала. 1918 елның җәендә ул Мәскәүгә китә һәм Үзәк Мөселман комиссариаты тарафыннан чыгарыла торган «Чулпан» газетасы редакциясендә тәрҗемәче булып эшли башлый. Үзәк газетада эшләү, Г. Ибраһимов кебек күренекле шәхесләр белән аралашу аның политик аңы үсүенә һәм иҗади сәләте ачылуына көчле тәэсир ясый. 1918 елның ноябрь аенда «Чулпан» газетасында яшь журналистның беренче оригиналь әдәби әсәре — «Бәйрәм җитә» исемле хикәясе басылып чыга.
1918 елның, ахырында «Чулпан» газетасы чыгудан туктагач, М. Максуд яңадан Малмыжга кайта һәм «Ярлылар тавышы» исемле өяз газетасында эшли. Шул чорда ул комсомолга керә, комсомолның өяз комитетына член итеп сайлана, ә 1919 елның май аенда, үз теләге белән Кызыл гаскәргә язылып, Колчакка каршы гражданнар сугышы фронтына китә. Дошманны куа-куа М. Максуд Вятка ярларыннан алып, Урал таулары аша, Көнбатыш Себер далаларына кадәр сугышчан юл уза. Фронт шартларында күп кенә патриотик шигырьләр («Корал алам», «Бөек идеал өчен», «Изге максатка таба» һ. б.) һәм Октябрь казанышларын саклап калу өчен көрәшкә күтәрелгән гади хезмәт кешеләренең, кызылармеецларның героик образларын романтик күтәренкелек белән тасвирлаган «Изге көрәшкә», «Каравылда», «Сагынам, сөям сине, туган илем» кебек мәгълүм нәсерләрен иҗат итә.
Шул ук 1919 елның октябрендә М. Максуд Коммунистлар партиясенә әгъза итеп алына.
1921 елның январенда, комсомолның Үзәк Комитеты чакыруы буенча, М. Максуд кабат Мәскәүгә күчеп килә һәм «Яшь эшче» газетасы (1922 елның ноябреннән — шул исемдәге журнал) редакциясенә әдәби хезмәткәр итеп билгеләнә. Егерменче елларда һәм утызынчы еллар башында ул Мәскәү нәшриятларында (1926—1928), «Центриздат»ның татар әдәбияты секциясендә (1928—1931), «Профиздат»ның милли әдәбиятлар секторында (1932— 1933) редактор, баш редактор вазифаларын башкара, 1933—1934 елларда исә Мәскәүдә татар телендә чыккан «Коммунист» газетасы редакциясендә» әдәби хезмәткәр булып эшли. Шул ук чорда әдип, төп хезмәтеннән аерылмыйча укып, башта Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университетының тарих-табигать фәннәре бүлеген, аннары Мәскәү дәүләт университетының этнология факультетында әдәбият бүлеген тәмамлый. 1934 елдан бирле ул язучы-профессионал сыйфатында, нигездә әдәби иҗат эше белән генә шөгыльләнә.
Мәхмүд Максуд 1939 елда Көнбатыш Беларусны азат итү операциясендә катнаша, рус телендә чыккан дивизия газетасының хәрби корреспонденты булып эшли.
Бөек Ватан сугышы башлангач, М. Максуд яңадан совет гаскәрләре сафына баса, сугышның беренче көненнән алып җиңү көненә кадәр фронтта була, политрук, батальон комиссары, политбүлек агитаторы, татар телендә чыккан «Совет сугышчысы» исемле фронт газетасының редактор урынбасары сыйфатында фашизмны тар-мар итүгә үзеннән лаеклы өлеш кертә. Сугышчан хезмәтләре өчен ул Кызыл Йолдыз ордены, Икенче дәрәҗә Ватан сугышы ордены һәм дүрт медаль белән бүләкләнә. Сугыш елларында фронт газеталарына актив языша, 1944 елда сугыш кырында иҗат иткән лирик-публицистик шигырьләрен бергә туплап «Үч һәм нәләт җыры» исемле поэтик җыентыгын бастырып чыгара.
Сугыштан соңгы чорда М. Максуд бигрәк тә очерк жанрында һәм тәрҗемә өлкәсендә актив иҗат итә. Әдипнең кырыгынчы-илленче елларда басылып чыккан «Яңа шәһәр һәм аның кешеләре», «Безнең мехчылар», «Тынычлык вахтасында» кебек очерк китапларында Татарстан сәнәгатенең үсеше, яңа шәһәрләр, алдынгы техника белән коралланган яңа завод-фабрикалар, предприятиеләр барлыкка килүе турында сөйләнә, хезмәт кешеләренең конкрет эшләре, тормышлары яктыртыла.
М. Максуд — бөтен иҗат гомере буенча тәрҗемә өлкәсендә эзлекле рәвештә эшләп килгән язучыларның берсе. Дөнья һәм рус классик әдәбияты, рус совет язучыларының әсәрләрен татар халкына үз ана телендә җиткерү, классик үрнәкләр белән татар мәдәнияте хәзинәсен баету юлында әдип гаять зур фидакярлек һәм тырышлык күрсәтә.
Политик әдәбиятмы, матур әдәбиятның проза яки поэзия жанрымы, һәр өлкәдә әдип-тәрҗемәченең хөрмәт белән тәкъдир ителергә лаек үзенчәлекле Флеше бар. Әле 1926 елда ук ул Маркс һәм Энгельснең мәшһүр «Коммунистлар партиясе манифесты»н һәм В. И. Ленин мәкаләләреннән төзелгән «1905 «ел» исемле җыентыкны татар теленә тәрҗемә итеп бастыра. Утызынчы-ил-ленче елларда язучы, төп игътибарын матур әдәбият әсәрләренә юнәлтеп, А. Пушкинның «Дубровский» повестен (беренче басмасы — 1934), «Русалка» поэмасын (1948) һәм «Скупой рыцарь» трагедиясен («Саран рыцарь», 1948), Р. Ролланның «Кола Брюньон» романын (1937), Г. Гейненең «Германия» поэмасын (1939), Беранженың «Җырлар»ын (1940), Л. Фейхтвангерның «Оппенгеймнар семьясы»н (1941), Н. Некрасовның «Русские женщины» («Рус хатыннары», 1954) белән «Кому на Руси жить хорошо?» («Рус илендә кем рәхәт яши?», 1956) поэмаларын, Гетеның «Фауст»ын (1948), М. Горькийның «Мать» («Ана», 1951), И. Тургеневның «Рудин» (1953), В. Ажаевның «Далеко от Москвы» («Москвадан еракта», 1950), Т. Семушкинның «Алитет уходит в горы» («Алитет таулар арасына күчә», 1952) романнарын, Көнчыгыш әдәбияты классикларыннан Низаминың «Ләйлә вә Мәҗнүн»ен («Ләйлә белән Мәҗнүн», 1950), Абайның «Шигырьләр һәм поэмалар»! (1947) һ. б. тәрҗемә итә.
М. Максуд, тәрҗемәче буларак, бөек рус язучысы Л. Толстой иҗатын пропагандалауга күп көч сала. 1954—1960 еллар арасында аның тәрҗемәсендә Л. Толстойның дөньякүләм атаклы әсәрләреннән дүрт томлык «Война и мир» («Сугыш һәм тынычлык», 1954—1957) эпопеясы һәм ике томлык «Анна Каренина» (1960) романы татар телендә басылып чыга.
М. Максуд иҗат эшчәнлегенең тәүге елларыннан ук матбугатта әдәби тәнкыйть мәкаләләре белән катнаша башлый. Аның рус классик әдәбиятын татар теленә тәрҗемә итү проблемаларын күтәргән мәкаләләре, Г. Ибраһимов, Ә. Фәйзи, М. Җәлил, Ф. Кәрим кебек әдипләрнең иҗатына караган язмалары әле булса үзләренең әһәмиятләрен югалтмаганнар.
Әдәбият өлкәсендәге күп кырлы иҗади хезмәтләре өчен М. Максуд 1957 елны Хөрмәт Билгесе ордены белән бүләкләнә.
М. Максуд 1962 елның 10 ноябрендә Мәскәүдә вафат булды. Ул 1934 елдан ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы иде.
Лебедев урамы (Казан)
Лебедев урамы — Казан шәһәренең Идел буе районындагы урам. Модельная урамыннан Тимер Юл урамына кадәр бара.
Модельная, Учительская, Пригородная һәм Тимер Юл урамнары белән кисешә.
Тарих
1953 елның 1 октябрендә урам хәзерге исемен ала — рус физигы, Россиядә беренче фәнни физик мәктәп оештыручы, Мәскәү Император университеты профессоры П. Н. Лебедев хөрмәтенә (1866—1912).
Заманча торышы
Урамның гомуми озынлыгы 1668 метр тәшкил итә.
Лебедев урамында түбәндәге номерлы йортлар бар: 1, 1а, 1 к. 1, 1 к. 2, 1 к. 3, 1 к. 4, 1 к. 5, 1 к. 6, 1 к. 7, 1 к. 8, 2, 2 к. 1, 4, 13, 18.
Казан синтетик каучук заводы
Лебедев урамында Казан синтетик каучук заводы урнашкан (Лебедев ур., 1).
Дзянисава (Дзятлавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лебедев урамы (Казан)
Казан синтетик каучук заводы
Казан синтетик каучук заводына («СК-4») 1931 елда нигез салына. 1935 елдан предприятие «С. М. Киров исемендәге синтетик каучук заводы» дигән исем ала. 1936 елның 17 ноябрендә файдалануга тапшырыла. 1939 елның маенда заводта дөньядагы иң арзан каучук чыгарыла. 1940 елда заводның тулы реконструкциясе тәмамлана, ул егәрлекне 3,5 тапкырга арттырырга мөмкинлек бирә. 1949 елда латекс, каучук җитештерелә башлый, махсус билгеләнештәге уникаль каучуклар сериясе гамәлгә кертелә.
Хәзерге вакытта «Казан синтетик каучук заводы» ГАҖ («С. М. Киров исемендәге синтетик каучук заводы» фәнни-җитештерү дәүләт предприятиесен үзгәртеп кору нәтиҗәсендә барлыкка килгән) — Россиянең алдынгы нефть химиясе сәнәгате предприятиеләренең берсе.
18 нче төзәтү колониясе
Лебедев урамы, 1 адресы буенча «Казан шәһәренең "ФКУ ИК-18" төзәтү колониясе №18» урнашкан (беренче тапкыр хөкем ителгәннәр өчен катгый режим колониясе).
1958 елда контрагент башлангычында гомуми режимлы ир-атлар колониясе буларак оештырылган «ИТК-7» «ИК-18»нең алдагысы булган. Биредә башта 300, аннары 500, соңрак Казанның сәнәгать һәм социаль объектларын төзүдә катнашкан 1200 хөкем ителүчеләрне сак астында тотканнар. Алга таба производство оештырыла, предприятие статусы раслана һәм товар продукциясен чыгару планы билгеләнә. 1982 елдан 1988 елга кадәр учреждение 13 тапкыр ТАССР Эчке эшләр министрлыгының күчмә Кызыл Байрагын яулый һәм өч тапкыр СССР Эчке эшләр министрлыгының ИТК арасында өченче урынга лаек була.
1989 елдан 1993 елга кадәр «ИТК-7» ябылган була һәм катгый режимлы «ИТК-18» буларак ачыла.
Цёсанець (Любуш воеводалыгы)
Цёсанець  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аммельдинген-Нойербург
Аммельдинген-Нойербург — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Максутлу (Кангал)
Максутлу (Maksutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (köy).
Демиркөй (Наллыһан)
Демиркөй (Demirköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фыстыглы
Фыстыглы (Fıstıqlı ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
(4122) Феррари
(4122) Феррари  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1986 елның 28 июлендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 OA» саналган.
Вязовка (Киров өлкәсе)
Вязовка (Вязовка) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Кура Цице
Кура Цице — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае, Адыгея биләмәләрендә ага. Елга  Цице елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жюрвьель
Жюрвьель — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Вежхи (Лодзький-Схидний повяты)
Вежхи  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ягодный (Самар өлкәсе)
Ягодный (Ягодный) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (57,8%), татарлар (33,9%), мордва (8,3%).
NGC 1974
NGC 1974 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вир-о-Валь
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,54 км².
Кампинг (Болцано)
Кампинг — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вилланова-дель-Геббо
Вилланова-дель-Геббо — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Цецежице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Добрна
Добрна — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россия Федерациясе Каһарманы
Россия Федерациясе Каһарманы (Россия Каһарманы, Россия Герое ― рәсми булмаган вариантлары; Герой Российской Федерации) — Россия Федерациясе дәүләт бүләге – дәүләт һәм халык алдындагы казанышлары өчен батырлык кылуга бәйле югары исем.
Россия Федерациясе Каһарманына аерым хөрмәтләү билгесе — «Алтын Йолдыз» медале тапшырыла.
Россия Федерациясе Каһарманы исеме, 2013 елда гамәлгә куелган Россия Федерациясенең Хезмәт Каһарманы исеме белән беррәттән, дәүләт бүләкләренең аерым төренә ― Россия Федерациясе дәүләт бүләкләре иерархиясенең беренче урынында торучы югары бүләкләренә керә.
Шәхескә (затка) Россия Федерациясе Каһарманы исеме бирелгән очракта, Россия Федерациясе Президенты Указы нигезендә, аның ватанында тиешле язулы бронза бюст куела.
Тарих
Мактаулы исем «Россия Федерациясе Каһарманы исемен булдыру һәм аерым хөрмәтләү билгесен — «Алтын Йолдыз» медален гамәлгә кую турында» 1992 елның 20 мартындагы Россия кануны белән кертелгән һәм шул ук көнне Россия Югары Советы карары нигезендә көченә кергән. Россия Федерациясе Каһарманы исеме Россия Федерациясе Президенты тарафыннан бер тапкыр бирелә (Россия Федерациясе Каһарманы исемен икенче тапкыр бирү кабул ителмәгән).
Россия Федерациясе Каһарманы исеменә иң беренче булып Липецк очучыларны хәрби әзерләү һәм яңадан укыту үзәге башлыгы авиация генерал-майоры С. С. Осканов лаек булган. 1992 елның 7 февралендә МиГ-29 самолетында очыш ясаганда техника эшләми башлый һәм генерал Осканов үз тормышы бәрабәренә очкычның торак пункт өстенә егылып төшмәвен булдырмый кала. Россия Каһарманы исеме Россия Президентының 1992 елның 11 апрелендәге 384нче санлы Указы белән «хәрби бурычны үтәгәндә күрсәткән батырлык һәм каһарманлык өчен» бирелгән. С. С. Оскановның тол калган хатынына 2нче санлы «Алтын Йолдыз» медале тапшырылган, чөнки Н. Т. Антошкин версиясе буенча, Россия җитәкчелеге 1нче санлы Россия Каһарманы исән кеше булырга тиеш дигән карарга килгән.
1нче санлы «Алтын Йолдыз» медале очучы-космонавт С. К. Крикалевка «Мир» орбиталь станциясендә озак космик очыш вакытында күрсәткән батырлыгы һәм каһарманлыгы өчен тапшырыла. Аңа Россия Федерациясе Герое исеме шул ук көнне, 1992 елның 11 апрелендә, әмма соңрак чыккан указ –387нче санлы Указ белән бирелә.
Мактаулы исемгә лаек булучылар арасында — очучы-космонавтлар, хәрби хезмәткәрләр, Бөек Ватан сугышында һәм башка хәрби хәрәкәтләрдә катнашучылар, очучы-сынаучылар, спортчылар, разведчиклар, галимнәр һәм башкалар.
Танылган конструктор-корал ясау остасы М. Т. Калашников һәм су асты көймәләре конструкторы И. Д. Спасский бер үк вакытта Россия Федерациясе Каһарманнары һәм Социалистик Хезмәт Каһарманнары (өстәвенә, Калашников — ике тапкыр). Россия Федерациясенең дүрт Каһарманы бер үк вакытта Советлар Союзы Каһарманнары: СССР һәм Россия очучы-космонавтлары С. К. Крикалев һәм В. В. Поляков, вертолетчы Н. С. Майданов, полярник А. Н. Чилингаров. Ике космонавт — Т. А. Мусабаев һәм Ю. И. Маленченко, шулай ук Бөек Ватан сугышында катнашкан Б. Бейсекбаев бер үк вакытта Россия Каһарманнары һәм Казакъстанның «Халык Каһарманы» булып тора. Космонавт С. Ш. Шәрипов ― Россия Каһарманы һәм Кыргызстан Каһарманы (Баатыры). Космонавт О. Д. Кононенко ― Россия Каһарманы һәм Төрекмәнстан Каһарманы (Gahrymany). ВДВ сержанты В. А. Вольф-Россия Каһарманы һәм Абхазия Каһарманы.
Россия Федерациясе Каһарманнарының гомуми саны (2021 елның 8 октябренә) 1121 кеше тәшкил итә, шулардан 486 каһарманга исем үлгәннән соң бирелгән. Бүләкләүләрнең сере белән бәйле рәвештә, Россия Федерациясе Каһарманы исеменә лаек булган гражданнарның исемлеге һәм Каһарман исемен бирү турындагы президент указларының шактый өлеше күп кенә вакытта рәсми рәвештә басылмый. Шул сәбәпле, Россия Каһарманнарының төгәл саны билгесез булып кала.
Танылган каһарманнарның эшчәнлеге буенча мәгълүмат
Мәгълүмат «Ил геройлары» (Герои страны) интернет-сайтыннан 2014 елга алынган. Ул вакытта 1013 бүләкләү башкарылган, шуларның 997се өчен бүләкләү сәбәпләре билгеле. 463 кеше үлгәннән соң бүләкләнгән.
Россия Каһарманы исемен бирү вакытына хәрби дәрәҗәләр
Хәрби дәрәҗә Президентның Россия Федерациясе Каһарманы исемен бирү турындагы указга кул куйган вакытка күрсәтелә. Хәрби хәрәкәтләрдә катнашкан яки хәрби казанышлары өчен Каһарман исеменә лаек булган затлар өчен, хәрби дәрәҗә бүләкләнгән кеше отставкада яки запаста булган очракта да күрсәтелә. Хәрби яки махсус хезмәттә булмаган башка бүләкләнүчеләр өчен запастагы яки отставкадагы хәрби дәрәҗәләре, булса да, күрсәтелми. Махсус исемнәр хәрби дәрәҗә белән тәңгәллек буенча күрсәтелә. Шулай итеп, 1094 Россия Федерациясе Каһарманының хәрби (махсус) дәрәҗәсе төгәл билгеле.
Труайон (Мез)
Труайон — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Толла
Толла (Tolla) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Гранова-Прунелли кантонына карый.
Томиславице (Великопольское воеводалыгы)
Томиславице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дропла (Бургас өлкәсе)
Дропла  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзяраки (Дзятлавский районы)
Дзяраки  (Дзяракі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Клинтон (Монтана)
Географиясе
Клинтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муглан-Еган
Муглан-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Аган елгасының сул ярына тамагыннан 122 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3308) Феррери
(3308) Феррери  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EP» саналган.
Сиркели Ешилъюрт (Пурсаклар)
Сиркели Ешилъюрт (Sirkeli Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Пурсаклар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Андернах
Андернах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коламбус (Монтана)
Коламбус  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осиновая (Кортлака кушылдыгы)
Осиновая (Кече Осиновая) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ростав өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Куртлак елгасының сул ярыннан 86 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чир елгасы. Кече елга бассейны — Тын елгасы Хопёр һәм Северский Донец елгалары кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гаррисвилл (Мичиган)
Гаррисвилл  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гаррисвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макола (кратер)
Макола — Венера планетасының 3.8°N, -106.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 16,6 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Макола кратеры Гавайи хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Кампинола (Салерно)
Географиясе
Кампинола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Семинский Перевал туристлар базасы
Семинский Перевал туристлар базасы (Семинский Перевал) — Алтай Республикасының Онгудай районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Изо-де-л’Отель
Изо-де-л’Отель — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Цецишув
Цецишув — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Томице (Плешевский повяты)
Томице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дялу-Корбулуй
Дялу-Корбулуй — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вежхи (Поддембицкий повяты)
Вежхи  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грисбак-о-Валь
Грисбак-о-Валь (Griesbach-au-Val) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Винтсенайм кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,73 км².
Дзяраки (Смаргонский районы)
Дзяраки  (Дзяракі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 1975
NGC 1975 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Добрнеж
Добрнеж — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрянковец
Дрянковец — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Демиркую (Силван)
Демиркую (Demirkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гүллүк
Гүллүк (Güllük ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
(2286) Фесенков
(2286) Фесенков  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 14 июлендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 NH» саналган.
Коры Ольховка
Коры Ольховка — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мокрая Ольховка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны Хопра һәм Төньяк Донец кушылганчы, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Абика (кратер)
Абика — Венера планетасының -52.5°N, -104.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 14,5 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Абика кратеры чирмеш хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Урбалаконе
Урбалаконе (Urbalacone) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Тараво-Орнано кантонына карый.
Труссе
Труссе — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Аннвайлер-ам-Трифельс
Аннвайлер-ам-Трифельс — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилланова-ди-Кампозампьеро
Вилланова-ди-Кампозампьеро — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Цешув (Любуш воеводалыгы)
Цешув  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вежхи-Клюцки
Вежхи-Клюцки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Еква
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусоваяелгасы, Ревда каласыннан Кын авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Түбән Быковка
Түбән Быковка (Нижняя Быковка) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87,8%), чуашлар (9%).
Ис (Югары Гаронна)
Ис — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кляйн (Монтана)
Кляйн  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лавина (Монтана)
Лавина  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муро-Ягун
Муро-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тром-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 450 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 42 км.
Томице (Познанский повяты)
Томице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сиркенли (Караташ)
Сиркенли (Sirkenli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Добрнич
Добрнич — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Кампиньо (Фиренца)
Кампиньо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Губершвир
Губершвир (Gueberschwihr) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Винтсенайм кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,91 км².
Цигацице
Цигацице — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демиркыран (Ашкале)
Демиркыран (Demirkıran) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Ашкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гаррисон (Мичиган)
Гаррисон  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гаррисон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Засора
Засора (Засора) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
NGC 1976
NGC 1976 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дялу-Корнь
Дялу-Корнь — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дыбник
Дыбник — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антвайлер
Антвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вежхи-Паженски
Вежхи-Паженски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Артыбаш (Алтай Республикасы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (26%), руслар (74%).
Дзярванцы
Дзярванцы (Дзярванцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Абра (кратер)
Абра — Венера планетасының -6.2°N, -97.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,2 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Абра кратеры эве хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
(3475) Фихте
(3475) Фихте  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1972 елның 4 октябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1972 TD» саналган.
Шенчуга (Вела кушылдыгы)
Шенчуга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вель елгасының уң ярыннан 137 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Томички
Томички — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кураган (Сакмар кушылдыгы)
Кураган — Сакмар елгасы кушылдыгы. Ырынбур өлкәсенең Куандык районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 71 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 1977
NGC 1977 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Доброва-Полхов Градець
Доброва-Полхов Градець — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тьервиль-сюр-Мез
Тьервиль-сюр-Мез — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Дзярвели
Дзярвели (Дзярвелі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вилланова-Маркезана
Вилланова-Маркезана — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кампинья (Форли-Чезена)
Кампинья — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампинья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Арча районы гербы
Арча районы гербы — Татарстан Республикасы Арча муниципаль районының рәсми символы булган танып-белү-хокукый билгесе.
Герб Арча район Советының 55нче утырышы карары белән 2006 елның 17 мартында расланган.
Герб 2258 номерлы теркәү номеры астында Россия Федерациясе Дәүләт геральдика регистрына һәм 50 номерлы астында Татарстан Республикасы Дәүләт геральдика реестрына кертелгән.
Гербның тасвирламасы
«Яшел җирлектә — почмакларда өстән күренүле дүрт кашкарый чәчәге белән чиратлашкан, сабаксыз алтын башаклар белән каймаланган тешле өч манаралы һәм үтәли ачык, бусагасыз, капка аркалы бүрәнәләрдән салынган алтын кирмән».