cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Төркия икътисады
Төркия икътисады дөньяда иң тиз үсүче икътисадларның берсе. Күп тармаклы икътисад, отышлы географик хәл, яшь эшче көч һәм чит ил инвестицияләре, ил икътисадын регионда иң көчлеләрнең берсе итеп санарга ярдәм итә.
Халыкара валюта фонды ил икътисадын үсүче буларак характерлый. ЦРУ мәгълүматлары буенча Төркия икътисады алга киткән илләр исемлегендә. Дөньяның әйдәп баручы икътисадчылары һәм сәясәтчеләре Төркия Республикасын «яңа индустриаль илләр» төркеменә кертә - бу дәүләт соңгы дистә елларда социаль-икътисади күрсәткечләрнең сыйфатлы сикереше булуы белән характерлана. Ил номиналь ТЭП күләме буенча 17 урында һәм сатып алу сәләте паритеты буенча исәпләнгән тулаем эчке продукт зурлыгы дөньяда 13 урында тора. Төркия авыл хуҗалыгы продукциясе, текстиль, автомобильләр һәм запас частьлар, диңгез суднолары, төзелеш материаллары һәм көнкүреш техникасы җитештерү буенча дөнья лидерларының берсе булып санала.
Статистика
Киләсе таблицада 1980-2018 еллар өчен төп икътисадый күрсәткечләр күрсәтелгән. Инфляция 5% тан да кимрәк, ул яшел стрелка белән билгеләнгән.
Гомуми характеристика
Ил икътисадында сәнәгать өлеше якынча 33 % тәшкил итә, авыл хуҗалыгы — 9%, хезмәт күрсәтү — 58 % (2012 ел). Сәнәгать җитештерүенең гомуми күләмендә эшкәртү сәнәгате (84%) иң зур урынны алып тора. Текстиль, күн, азык-төлек, химия, фармацевтика тармаклары, энергетика, металлургия, суднолар төзелеше, автомобиль төзелеше һәм электр-көнкүреш товарлары җитештерү үсеш алган. Туризм динамик үсеш ала торган тармак булып тора. Хәзерге вакытта Көнчыгыш Азия илләре ягыннан көндәшлек аркасында Төркиядә текстиль сәнәгате түбәнәйде (-12 % 2005). Үсеш алган тармаклар итеп автомобиль (+9,6% 2005) һәм химия сәнәгатен (+7,2% 2005) санарга мөмкин. Илдә Европа дәүләтләреннән аермалы буларак, хатын-кызлар арасында эш белән тәэмин ителеш түбән - 2011 елда төркиялеләрнең (хатын-кызлар) 27 % ы гына эшләгән.
Күчемсез милек
Күчемсез милек секторына тулаем эчке продуктның 19,5% ы, 1,6 млрд инвестицияләр (2012 елда 12,5 млрд доллар) туры килә. Чит ил кешеләренә күчемсез милек
$ 2,64 млрд. сумга сатыла.
Госман империясе
1838 елда Бөекбритания Госман империясен ирекле сәүдә турында килешү төзергә этәрә, бу исә Төркия икътисадының Көнбатыш Европага бәйлелеген артуга китерә. 1881 елда Госман империясе Хөкүмәте каршында халык бурычы администрациясе төзелә, аның эшчәнлеген чит ил кешеләре билгели.
XX гасыр башына Госман империясе «Европаның авыру кешесенә» әверелә, аның исән калуы чит ил державалары сәясәте белән бәйле була.
Төркия Республикасы
2001 елда Төркия финанс-икътисад кризисын кичерде. Бу соңгы ике дистә елда икътисади либеральләшү шартларында иң авыры итеп санала. Аның Тулай Милли Продукты 9,5 % ка кимегән. Икътисадның барлык тармаклары диярлек кимегән. Эшкәртү сәнәгатендә өстәлмә бәя 8,1% ка, нефть чыгаруда – 8,8% ка, авыл хуҗалыгында – 6,5% ка; хезмәт күрсәтү өлкәсендә – 6,1% ка, шул исәптән эчке сәүдәдә-9,4% ка кимегән. 2002 елда икътисади үсеш торгызылды – ТМП 7,1 % ка артты һәм алдагы елларда шактый югары темплар белән дәвам итте: 2003 елда-5,9 %, 2004 елда-9,9 %, 2005 елда ул бәяләүләр буенча көтелгән 7 % урынына 5% ка якын булды. Дөнья базарында конъюнктура начар тәэсир алды, бигрәк тә бу нефтька бәяләр арту белән бәйле иде, Төркия аңа ихтыяҗны 90% тан артыгын импорт белән тәэмин итә. Төркиянең төп көнбатыш кредиторлары-ХВФ һәм Бөтендөнья банкы, шулай ук аерым илләр һәм Евросоюз фондлары. Агымдагы елның беренче биш елында Төркия тарафыннан әлеге чыганаклардан алынган кредитларның гомуми күләме 30 млрд. доллардан артып китә.
Гиперинфляция Төркиягә турыдан-туры чит ил инвестицияләре килүне тоткарлаган, гәрчә аларны җәлеп итү өчен күрелә торган барлык чараларга карамастан. Моның бер дәлиле булып, 1981-2003 елларда игълан ителгән чит ил инвестицияләренең кумулятив суммасыннан (35 млрд.доллар) илгә 16 млрд. долларга якын акча керде. Аның белән бәйле инфляция вәзгыяте соңгы дистә елларда кредитның бик кыйммәт булуы, нигездә, Евросоюз илләренә Төркия капиталын чит илгә чыгаруны арттыруның сәбәпләреннең берсе булды. 2004 ел ахырына Төркия чит ил инвестицияләренең гомуми суммасы 7 млрд. долларга бәяләнгән. 2002 елдан башлап Төркиядә инфляция темпының кимүе күзәтелә. 2005 елда яңа Төркия лирасы әйләнешкә кертелә, ул исә миллион иске лирга тиң. 2013 елда Төркия 5,1 млрд туры чит ил инвестицияләре алган (2012 елга караганда ике тапкыр диярлек күбрәк; 2014 елда-12,5 млрд), шуларның чиреге күчемсез милеккә инвестицияләр тәшкил иткән.
Тулаем эчке продукт
2011 ел — 6%.
2014 елның дүртенче кварталында 2,6 % тәшкил итте. Тулаем эчке продукт $800 млрд, җан башына — 10 404 доллар тәшкил итте.
Авыл хуҗалыгы
Төркиянең авыл хуҗалыгында эшкә яраклы халыкның 25 % ы эшли, ул тулаем эчке продуктның 9% ын бирә. Азык-төлек буенча сәүдә балансы уңай: $ 10,7 млрд. импортка $15,2 млрд. экспорт туры килә (2012 ел өчен мәгълүматлар). Җирләрнең 27 % ы игелә, төче су запасы 213,6 куб. км тәшкил итә.
Төркия-урман чикләвеге, чия, финик, абрикос, айва һәм анарлар уңышы буенча дөнья лидеры(2007 ел ). Шулай ук карбыз, кыяр һәм нут буенча икенче урында тора; томат, баклажан, яшел борыч, фисташкалар буенча өченче урында; суган һәм оливкалар буенча дүртенче урында; шикәр тростнигы буенча бишенче урында; тәмәке, чәй һәм алма буенча алтынчы урында; мамык һәм арпа буенча җиденче, миндаль буенча сигезенче урында; бодай, арыш һәм грейпфрут буенча тугызынчы урында; лимон буенча унынчы урында. Җиләк-җимеш һәм чикләвек $ 3,8 млрд. долларга экспортлана.
Сәнәгать
Сәнәгать өлеше 1960 елда 17% тан 1999 елда 35% ка кадәр арткан, шуннан соң акрынлап кими башлаган.
Нефть чыгару сәнәгате
Нефть чыгару сәнәгате 2013 елда 12,8 млрд доллар табыш китергән, чөнки Төркия Һималайлардан алып Пиренеевка кадәр җәелгән тектоник ватылу зонасында урнашкан. Шуңа күрә аның җир асты байлыклары металл рудаларга бай. Алтын запаслары зур түгел, 700 тонна. Алюминий чыгару ихтыяҗларны капламый.
Төркия хром (450 млн. доллар), мрамор (2 224 млн. доллар), кыр шпаты (4,5 млн. тонна), барит (0,2 млн. тонна) экспортлый.
Нефть куллану-31,5 млн. тонна (2012 ел), шул ук вакытта чыгару-нибары 2,3 млн. тонна; импорт, нигездә, Россия һәм Ираннан гамәлгә ашырыла. Табигый газ чыгару ихтыяҗның 2 % ын каплый, калганы импортлана. Төркия Европага газ транзитында зур әһәмияткә ия.
2011 елда күмер чыгару 75,9 млн. тонна тәшкил итте, тагын 26,3 млн.тонна импортланды.
Автомобиль сәнәгате
Автомобиль сәнәгате XX гасырның 60 нчы елларында үсә башлый. Хәзерге вакытта анда 400 мең кеше эшли, аңа экспортның 16% туры килә. Автомобильләр җитештерү 2002 елда 374 меңнән 2013 елда 1 125 534кә кадәр арткан.
Төркия автомобильләр җитештерү буенча дөньяда 16 нчы урында һәм Европада җиңел автомобильләр җитештерүче иң эре компания булып тора.
2013 елда Алмания, Франция, Италия, Бөекбритания, Румыния һәм АКШ кебек илләргә 828 мең автомобиль экспортланган.
Төркиядә 13 автозавод урнашкан, аларда Renault (310 000 машина), Ford (265 000 машина), FIAT (255 000 машина), Hyundai (100 000 машина), Toyota (70 000
машина), Honda (15 000 машина), Opel, Daimler, Isuzu һәм MAN автомобильләре җитештерелә яки җыела. Моннан тыш, Төркиядә BMC, Temsa һәм Otokar кебек җирле автобуслар да җитештерелә.
Химия сәнәгате
Төркия пластмасса җитештерү буенча Европада (Алманиядән һәм Италиядән кала) өченче урында (7,2 млн. тонна, 30 млрд. доллар), буяулар җитештерү буенча Европада алтынчы урында тора. Ашламаларга ихтыяҗ буенча дөньяда унынчы урында тора.
2013 елда химия продукциясен экспортлау 17,5 млрд доллар тәшкил итте, төп кулланучылар-Мисыр, Гыйрак һәм Алмания.
Электроника
Электроника секторына тулаем эчке продуктның 2 % туры килә. Товар 12,4 млрд долларга җитештерелә (2012 ел). Электроника 16,1 млрд долларга импортлана, 6,8 млрд долларга экспортлана, шул ук вакытта кертү кими (елына 3,7% ка), ә чыгару арта (елына 5,2% ка).
Төп тармаклар: кулланучылар электроникасы (34,8 %), телекоммуникацион җайланмалар (19%), һөнәри җиһазлар (17%), компьютер техникасы (15%), саклану билгеләнешендәге электроника (9 %). Бу тармакның төп экспорт товары - телевизорлар (2012 елда 11,6 млн телевизор чыгарылган, аларның 87 % экспортка киткән, күбесенчә Евросоюз илләренә).Шулай ук суыткычлар, савыт-саба юу һәм кер юу машиналары, микродулкынлы мичләр экспортлана. Төркиянең дөнья базарында кондиционерлар өлеше 1,8 % тәшкил итә (85 млрд доллар).
Җиңел сәнәгать
Төркия белән текстиль сәнәгате аеруча еш ассоциацияләнә, әмма 80 нче еллардан аның икътисад структурасында өлеше кими бара. 2007 елда аның әйләнеше якынча 30 млрд. доллар тәшкил итте, экспорт күләме-24 млрд. доллар (2009 елда-19,3 млрд. доллар). Бу өлкәдә чит ил капиталы аз гына, кече һәм урта предприятиеләр өстенлек итә.
Грабово (Гнезненский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шабалинское
Шабалинское (Шабалинское) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кровли (Луизиана)
Тарихы
Кровли шәһәре  елда нигезләнгән.
Жужуй (Чулым кушылдыгы)
Жужуй — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан 689 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валя-Сяке (Николае-Белческу, Бакеу)
Валя-Сяке — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замбжиця
Замбжиця — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мочу (Румыния)
Мочу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Замбжиця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мочу (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайнитцен
Вайнитцен — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Райли (Индиана)
Райли  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вамана
Ва́мана (वामन, ; Тривикрама — «өч адым») — Вишнуның бишенче аватары, ул кәрлә брахман кыяфәтен алган.
Тарихы
Бер заман Бали Патша яшәгән, ул шәйтан булган, көче һәм гөнаһларын ярлыкап бөтен дөньяны яулый алган. Адити һәм Кашьяпа дэваларның язмышы өчен бик борчылганнар, чөнки алар аларның ата-анасы булган һәм Вишну Ходаена ул аларга булышсын өчен дога кыла башлаганнар, аларның догаларын ишетеп Вишну кәрлә-брахман кыяфәтен алып аларның улы булып киткән. Бали бөек корбан бирүне башкарганны ишетеп, Вамана шунда барып алкышларын әйтергә уйлаган. Патша аны тиешенча кабул иткән: баш игән һәм аякларын юган, шуннан соң ул Вамана нәрсә теләсә дә бирергә тәкъдим иткән. Бали укытучысы аны кисәтеп куйган, бу чынлыкта кәрлә-брахман кыяфәтендә Вишну дип әйтеп, әмма Патша тыңламаган. Вамана өч адым җир сораган, һәм Патша аларны бирергә килешкән. Шунда Вамана үсә башлаган һәм гаять зур булып үсеп ике адым эчендә бөтен Җирне, күкне һәм Галәмнең башка өлешен колачлаган (икенче адымны ясагач, Вамана Галәмнең тышын тишкән, шуннан Галәмгә Гарбходака Сәбәп Океанының тамчысы үтеп кергән. Бу тамчы энергия булып бөтен югары планета системалары буенча таралган, ә җирдә изге Гангага әверелгән). Өченче адымны ясар урын калмагач, Патша үзенең башын тәкъдим иткән. Мондый тугъры булган өчен Вамана Бали Патшасын Паталага (планета системаларының иң түбәненә) җибәргән, ә үзе аның сараенда сакчы булып киткән. Бали үзе бу Кали-Юга ахырына кадәр анда аскезаны башкара һәм янучы учакта утыра, бу киләсе эпохада Индра кебек Галәм Хөкемдары булыр өчен. Шулай итеп Бали Вамананың тугъры хезмәтчесе булып киткән һәм аны һаман да чын дин юлын белгән бөек шәхесләрнең, Махаджаналарның берсе дип саныйлар.
Сен-Жермен-де-Во
Сен-Жермен-де-Во — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Бисьер
Бисьер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Богеншперк (Шмартно-при-Литии)
Богеншперк  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Босс (Мен һәм Луара)
Босс — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Казе Турини (Алесандрия)
Казе Турини — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Турини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грабово-Крулевске
Грабово-Крулевске — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17832) Pitman
Тарихы
1998 елның 20 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HV39» саналган.
Смоленск өлкәсенең административ-территориаль бүленеше
2006 елдан Смоленск өлкәсе территориясе 25 административ районга бүленә.
Стшелечки
Стшелечки — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коҗаали (Энез)
Коҗаали (Kocaali) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Энез илчесенә караган бер авыл (köy).
Нәҗип Сөнәгатов
Сөнәгатов Нәҗип Мингали улы - татар уйлап табучысы, Уйлап табучылык hәм рационализаторлык отличнигы, Россия Федерациясенең Татарстанда беренче патент ышанычлысы, Евразиянең Татарстаннан беренче патент ышанычлысы, Татарстан Республикасының Иҗтимагый югары фән сыйдырышлы технологияләр академиясе академигы.
Тормыш юлы
Сөнәгатов Нәҗип Мингали улы 1940 елның 18 апрелендә Ырынбур өлкәсенең Северный районында урнашкан татар авылы Сәүрештә туа. Әтисе Мингали яу кырында ятып кала. Нәҗип район үзәге Северноедагы урта мәктәпне тәмамлый. Хәрби хезмәттән соң ул Казанга кайта һәм Казан авиация институтына керә. Ул анда диплом эшен «бик яхшы» билгесенә яклый һәм Әлмәт шәhәрендәге радиоприборлар заводында сигез ел эшли. Эшләу дәверендә Нәҗип Мингали улы бюро башлыгыннан берләшмәнең баш конструктор дәрәҗәсенә кадәр усә. Ә аннан соң Сөнәгатовлар гаиләсен язмыш Яр Чаллыга алып килә. Анда Нәҗип Сөнәгатов КАМАЗның патент-уйлап табучылык булеге дигән яңа службаны төзәргә hәм җитәкләргә алына. Үзенең кырык еллык хөзмәт юлының соңгы 25 елында Нәҗип Мингали улы шушы хезмәтне җитәкли, аны төзи һәм камилләштерә. Шуның белән беррәттән Нәҗип Сөнәгатов Чаллы патент институтын тәмамлый, Россиянең интеллектуаль милек институтын тәмамлап, «Югары категорияле патент белгече» исемен ала. Соңрак Россия Федерациясенең Татарстанда беренче патент ышанычлысы була, Евразиянең җәмhүриятебездән беренче патент  ышанычлысы итеп сайлана. Өч ел рәттән Алмания, Франция, АКШның патент ведомстволарында стажировка уза, тиешле сертификатлар ала. Юридик, икътисадый hәм уйлап табучылык белән рационализаторлык эшендәге башка оештыру мәсьәләләрен ул шундый камил итеп өйрәнә ки, КАМАЗда новаторлар белән эшләү чирек гасыр буе үрнәк итеп куела. Ул хәзер Татарстан Республикасының патент-лицензия hәм уйлап табучылык эше буенча Чаллы шәhәр Советы рәисе. Ул Татарстан Республикасының уйлап табучылар һәм рационализаторлар җәмгыятенең активисты.
Казанышлары
Нәҗип Сөнәгатов үзенең ике иҗат эшенә Бөтендөнья ачышлар салонының «Эврика-2000» (Брүсселдә) ачышларның бер алтын, бер көмеш медальләренә лаеклы була. «Уйлап табучылык hәм рационализаторлык отличнигы» исеменә лаек (2003 ел).
Фәрит Шәрифуллин (1953)
Фәрит Шәрифуллин (Фәрит Камил улы Шәрифуллин, Фарид Камильевич Шарифуллин 1953 елда туган) — татар композиторы, балалайка музыка коралында оста башкаручы, ТРның Атказанган мәдәният хезмәткәре, ТР композиторлар берлеге әгъзасе.
Тәрҗемәи хәле
1953 елда дөньяга килә. 1972 елда Роза Хәлитова балалайка классы буенча Казан музыка укуханәсен тәмамлый. 1972-1977 елда Сәгыть Хәбибуллин балалайка классы буенча Казан дәүләт консерваториясенең халык музыка кораллары факультетында белем ала. 1981 елда Анатолий Луппов классы буенча консерваториянең композиция факультетын да тәмамлый.
Палувас
Палувас Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 1409 йорт булып тулаем халкы 7370 булып, шуларның 3863-е ир кешеләр, ә 3507-се хатын-кызлар булган.
(17833) 1998 HO42
(17833) 1998 HO42 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 апрелендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HO42» саналган.
Черри-Велли (Калифорния)
Черри-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Черри-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Елешня
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бөлүмлү (Бисмил)
Бөлүмлү (Bölümlü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Швангау
Швангау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хангарагоюнлу
Хангарагоюнлу (Xanqaraqoyunlu ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
RYB
RYB төсләр моделе — кызыл, сары, зәңгәр (red, yellow, blue) беренчел төсләр буларак кулланылган тарихи төсләр моделе.
Бу өч беренчел төс өч икенчел төс — әфлисун, яшел, шәмәхә — ясыйлар.
RYB моделе рәсем сәнгатендә кулланыла.
Айдар Сөләйманов
Айдар Сөләйманов, Айдар Данил улы Сөләйманов (1988 елның 15 марты, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Зәй) – җырчы, «Созвездие-Йолдызлык» фестиваленең Гран-при иясе (1999), «Төреквидение» халыкара җыр бәйгесе көмеш призеры (2014), Татарстанның атказанган артисты (2015), Муса Җәлил исемендәге (2019) һәм «Тантана» (2021) премияләре лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
2006 елдан «Созвездие-Йолдызлык» фестивалендә әйдәп баручы белгеч булып эшли.
Казан консерваториясенең опера студиясендә хезмәт итә.
Иҗаты
2007 елда Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбленең «Җиде энҗе» (Радик Сәлимов) этномюзиклында баш рольне башкара. «Алтын казан» рок-операсында (Эльмир Низамов, Ренат Харис) баш рольне, 2014 елда шул ук исемдәге мюзиклда төп рольләрнең берсен уйный.
«Үзгәреш җиле – 2016»да «Илче бага», «Үзгәреш җиле – 2018»дә «Алматаның алмасы», «Үзгәреш җиле – 2019»да «Әнисә» татар халык җырларын тәкъдим итә. Опера әсәрләрен төрле телләрдә, барлыгы 15 телдә башкара.
Мәдәният министрлыгы юлламасы белән Нью-Йоркта, Маҗарстан, Чехия, Монголиядә, Колумбиянең Богота шәһәрендә, А. В. Сладковский җитәкчелегендәге Татарстан дәүләт симфоник оркестры белән Харбинда (Кытай) чыгыш ясаган.
«Россия. Культура» телеканалыннан «Романтика романса» тапшыруында концертлары күрсәтелә.
Пикурка
Пикурка (Пикурык, Пикурка) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Айдар Сөләйманов
«Төреквидение»
2014 елда төрки дөньяның «Төреквидение» халыкара җыр бәйгесендә «Атлар чаба» композициясен (Эльмир Низамов, Ренат Харис) башкарып, 2нче урынны ала.
Репертуар
Опера партияләре, классик арияләр, романслар, рус, татар һәм башка телләрдә эстрада һәм халык җырлары. Репертуарында дөньяның 25 телендәге җырлар.
HD201665
HD201665 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Заречная (Чулым кушылдыгы)
Заречная — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан 452 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Деков
Деков — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Сяке (Нямц)
Валя-Сяке — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каменная Речка
Каменная Речка (Каменная Речка) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), украиннар (6%).
Орһанбей (Османгази)
Орһанбей (Orhanbey) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Грабонуг
Грабонуг — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вайнцирль-ам-Вальде
Вайнцирль-ам-Вальде — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Замек-Бежгловский
Замек-Бежгловский — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иван Луньяк
Иван Луньяк (Jan Luňák,, — , ) — телләр белгече, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1905), Казан һәм Мәскәү университеты профессоры, Новороссия унверситетының атказанган профессоры.
Лафаэтт (Луизиана)
Лафаэтт  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лафаэтт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Лафаєтт (Луїзіана)
Бого (Сежана)
Бого  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жермен-де-Турнебю
Сен-Жермен-де-Турнебю — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Бурангул (Әбҗәлил районы)
Бурангул — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл. 2010 елның 14 октябренә биредә 773 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 453625, — 80201807001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 773 кешенең яшәве мәгълүм.
Тристено дендропаркы
Тарих
Арборетумны XV гасыр ахырында җирле дворян Гоззе гаиләсе төзегән, алар корабль капитаннарыннан сәяхәтләреннән орлыклар һәм үсемлекләр алып килүләрен сораганнар. Арборетумның ачылу вакыты төгәл билгеле түгел, ләкин ул 1492 елда ук булган, арборетумны сугару өчен 15 м озынлыктагы суүткәргеч төзегәннәр. Бу акватория әле дә сакланган. 1948 елда ул Хорватия Фәннәр һәм сәнгать академиясенә тапшырыла һәм дендропарк академия милегендә кала. Дендрарий Иске Дубровницкий республиканың, Далмация һәм Урта диңгез парклары арасында аерым урын алып тора. Ул XV гасырда бакча архитектурасы булган Сарварицадагы паркын да үз эченә алган.
1991 елның 2 һәм 3 октябрендә Югославия халык армиясе канонеркалар һәм очкычлар кулланып, дендрарийны яндырып, аның зур өлешен юк итәләр һәм өлешчә зыян китерәләр. Һөҗүмнәр сәбәпле Трестенога шактый зыян килә. Шулай ук, дендрарий 2000 елда корылык вакытында урман янгыны нәтиҗәсендә нык зыян күрә, янгын 120 000 квадрат метр тирәсе паркка зыян китерә.
Трестено үзәк мәйданында урнашкан ике «Көнчыгыш Платан» агачлары — арборетумның горурлыгы булып торалар. Бу агачлар ике катастрофаны кичергән. Алар 500 яшьтән узганнар һәм Европада үскән төрләрнең уникаль үрнәкләре булып саналалар. Борынгы агачларның биеклеге якынча 45 һәм 60 м, кәүсәләренең диаметры 5 м. Хорватиядә 1502 елда Яңарыш чорында төзелгән асыл гаиләнең йорты булган урында  күп экзотик үсемлекләр булган парк ачылган.
Абдалы
Абдалы (Абдалы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Тристено дендропаркы
Популяр мәдәнияттә
"Престоллар уены" телесериалының өченче һәм дүртенче сезоннарында Дендрарий Трстено Королева Гаванасындагы «Кызыл крепость сарае» бакчалары декорациясе сыйфатында файдаланган.
Абдалы
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
(17834) 1998 HL43
(17834) 1998 HL43 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 25 апрелендә Вишня тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HL43» саналган.
1954 елгы дөнья футбол чемпионаты
Ярышта 16 җыелма такым катнашкан, шуларның 12 - Аурупадан, 2 - Көньяк Америкадан, 1 - Төньяк Америкадан, 1 - Азиядән. Шотландия, Көньяк Корея, Төркия милли футбол җыелмалары дөнья чемпионтларында беренче тапкыр катнашканнар.
Ярыш ике этаптан торган: беренче этапта 16 такым дүрт төркемгә бүленеп, система буенча уйнаган. Икенче этапта төркемнәрдә беренче һәм икенче урын алган такымнар «җиңелгән очракта төшеп калу» системасы буенча җиңүчене ачыклаганнар.
Барлыгы 26 уен уйналган, 140 туп кертелгән. Иң күп туп кертүчеләр: Шандор Кочиш (Маҗарстан) - 11 туп, Эрих Пробст (Австрия), Йозер Һүги (Швейцария), Макс Морлок (Көнбатыш Алмания) - 6 туп.
Финалда Көнбатыш Алмания футбол җыелмасы Маҗарстанны 3:2 исәбе белән җиңеп, беренче тапкыр дөнья чемпионы исеменә лаек булган. Өченче урын өчен матчта Австрия футбол җыелмасы Уругвай җыелмасын 3:1 исәбе белән җиңгән.
Казе Туркети (Равена)
Казе Туркети — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Туркети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Швандорф
Швандорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стшельники (Ополе воеводалыгы)
Стшельники  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бофор-ан-Валле
Бофор-ан-Валле — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Бланжи-ле-Шато
Бланжи-ле-Шато — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Александр Луппов
Александр Луппов (Александр Николаевич Луппов,, — , ) — чинауник, земство һәм җәмәгать эшлеклесе, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1914), Вятка публик китапханәсе идарәчесе (1908-1918).
Расселлвилл (Индиана)
Расселлвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маткома
Маткома — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Грабошево (Вонгровецкий повяты)
Грабошево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зур Эт VY
Йолдызның хасиятләре турында капма-каршы фикерләр бар. Берсе караш буенча — бу бик эре кызыл гадәттән тыш зур йолдыз. Икенчесе — бу бик зур кызыл үтә зур йолдыз һәм аның диаметры Кояшныкыннан 2000 түгел, ә 600 тапкыр зуррак. Бу очракта аның зураюе киләчәктә дәвам итәчәк.
Хәсили
Хәсили (Xəsili ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Черриленд (Калифорния)
Черриленд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Черриленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17835) Anoelsuri
(17835) Anoelsuri — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HS46» саналган.
Папоса
Папоса Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 25 км төньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча Бһивани шәһәрчеге район штаб-фатирыннан якынча 25 км төньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 741 йорт булып, халкы 3731 булып, шуларның 2021-е ир кеше, 1710 кешесе хатын-кызлар булган.
Бөлүнмез (Пүтүрге)
Бөлүнмез (Bölünmez) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Пүтүрге илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Романов
Романов - рус фамилиясе, Роман исеменнән.
Роман Лурия
Роман Лурия (Роман Альбертович Лурия,, — , ) — галим, табиб, Казан дәүләт медицина академиясе директоры (1920-1930).
Ангкор Борей һәм Пһном Да
Борынгы Фунань патшалыгының Ангкор Борей (Кхмер телендә:អង្គរបុរី) һәм Пһном Да (Кхмер телендә:ភ្នំដា) урыннары көньяк Камбоджаның Такео Провинциясендә Ангкор Борей районында урнашкан. Бу урыннардан иң элек даталанган археологик материал безнең эрага кадәр якынча 400 елга карый. Аларда иң элек даталанган Кхмер язуы һәм Кхмер сынчылыгының иң иртә традициясе бар. Пһном Да калкулыгында һаман да булган 11-енче гасыр гыйбадәтханәсе бар. Соңгы елларда археологик урыннарга туристларның үсүче саннары килә башлаган. Шул ук вакытта даирәдә җитди проблема булып борынгы әйберләрне талау һәм законсыз трафиклау тора.
Дөнья Мирасы статусы
Урын 1992 елның 1 сентябрендә мәдәни төркемгә ЮНЕСКО Дөнья Мирасы алдан исемлегенә кертелгән булган. Тәкъдим итү 2020 елның 27 мартында яңартылган булган.
Вайрегг-ам-Аттерзе
Вайрегг-ам-Аттерзе — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Жермен-ле-Гаяр (Манш)
Сен-Жермен-ле-Гаяр — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Бодреж (Канал)
Бодреж  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шванфельд
Шванфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Сяке (Прахова)
Валя-Сяке — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лейк-Чарлз (Луизиана)
Лейк-Чарлз  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лейк-Чарлз шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Туркето (Тревизо)
Казе Туркето — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Туркето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Орһангази (Айваҗык)
Орһангази (Orhangazi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Игинка
Игинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кемчуг (Зур Кемчуг)  елгасының сул ярыннан 290 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Игинка
Дисевица
Дисевица — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замосць (Накельский повяты)
Замосць  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Волхов култыгы
Волхов култыгы — Ладога күленең көньяк өлешендә урнашкан култык. Аңа Волхов, Сяс һәм Воронеж елгалары коя. Волхов тамагында, култыкның көньяк ярында, Яңа Ладога шәһәре, Криницын һәм Сяськие Рядки авыллары, ә көнчыгыш ярында — Вороново, Кириково һәм Сторожны авыллары урнашкан.
Географиясе
Ладога күленең көньяк ярына Волхов култыгы Птинов утравының очы — Вороново култыгы арасына (60°16' N, 32°05' Е) тирәнгә иңеп тора, ә Вороново култыгы Сторожевский борынынан төньяк-көнчыгышта 23,5 миль алсулыгында тора. Волхов култыгынең Көнбатыш яры һәм көньягы, шулай ук көнчыгыш ярының көньяк өлеше камыш үсентеләре, куаклар һәм урыны белән төрле урманнар белән капланган. Биредә су кошларының оялау һәм яшәү урыннары бар. Волхов култыгындә кара җиләк, бөрлегән һәм төрле гөмбәләр үсә.
Волхов култыгының урта өлешендәге суның тирәнлеге 12-20 метрга җитә. Култыкның көнбатыш ярында суның тирәнлеге бераз кими төшә, аның изобат, 5,5 метр чамасы булып, 5 км алынлыкка таба сузыла, ә киңлеге 0,9 км — 3,0 км тәшкил итә. Волхов култыгының туфрагы — ком белән ком һәм ләмнән, көнбатыш ярында һәм Шумячский борыны урынында — таш һәм ком белән таштан гыйбарәт.
Волхов култыгы даими рәвештә төньяк-көнбатыш һәм төньяк җилләренең йогынтысын кичерә, алар култыкта көчле дулкыннар булдыра.
Волхов култыгындә — Птинов, Варецкие Банки, Сухо утраулары бар.
Суднолар
Көнбатыш, көньяк һәм көнчыгыштан исүче давыллы җилләр вакытында үз авырлыгыннан сусыз 2 метр төшеп торган суднолар давыл тия алмастай җирдә, шулай ук Шумячский бухтасында якордән торалар. Төньяк-көнбатыш һәм төньяк җил-давыллардан Яңа Ладога гаваненда һәм Ясь елгасы тамагында яшеренеп тора алалар.
Волхов култыгында йөзгәндә кыйбла булып Сухо утравы, Дубно, Креницы, Немятово 1-е, Иссад, Сясьские Рядки авылларындагы чиркәү биналары, Яңа Ладога шәһәренең соборы, шулай ук Сясьстрой поселогының котельня торбалары хезмәт итә ала.
Железинка (Сарагожа кушылдыгы)
Железинка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сарагожа елгасының уң ярына тамагыннан 14 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Урта Торешкюбар
Урта Торешкюбар (Изи Торешкӱвар, Средний Торешкюбар) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,8%).
(17836) Canup
(17836) Canup — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 25 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HT50» саналган.
Грабошево (Слупецкий повяты)
Грабошево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борис Лыков-Оболенский
Борис Лыков-Оболенски (Борис Михайлович Лыков-Оболенский,, — , ) — хәрби-дәүләт эшлеклесе, кенәз, Казан воеводасы (1620-1622), Казан сарае приказы башлыгы (1635-1642), Себер приказы башлыгы (1637-1642).
Брезе
Брезе — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Стшельце (Ополе воеводалыгы)
Стшельце  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пһогат, Бһивани
Пһогат Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 22 км көньяк-көнчыгышта урнашкан.
Ыскак
Ыскак — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл. 2010 елның 14 октябренә биредә 178 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 453625, ОКАТО коды — 80201807001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 178 кешенең яшәве мәгълүм.
Бле (Кальвадос)
Бле — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Коҗабахче (Карс)
Коҗабахче (Kocabahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Карс илчесенә караган бер авыл (köy).
Шванштеттен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Станислав Лысенко
Станислав Лысенко (Станислав Анатольевич Лысенко,, — , ) — СССР һәм Россия футболчысы (капкачы), РФның 1 нче дивизионының көмеш призчысы (2003).
(17837) 1998 HQ92
(17837) 1998 HQ92 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вайсбах-бай-Лофер
Вайсбах-бай-Лофер — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
(17837) 1998 HQ92
Тарихы
1998 елның 21 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HQ92» саналган.
Вайсбах-бай-Лофер
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вершининцы (Оричи районы)
Вершининцы (Вершининцы) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
HD201671
HD201671 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казе Уляна (Тревизо)
Казе Уляна — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Уляна Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грабув-Вуйтоство
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бодреж (Шмаре-при-Елшах)
Бодреж  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замосць (Рипинский повяты)
Замосць  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жермен-сюр-Е
Сен-Жермен-сюр-Е — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Бөлүнтү (Чине)
Бөлүнтү (Bölüntü) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Чине илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рашавилл (Индиана)
Рашавилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Сяке (Сату-Маре)
Валя-Сяке — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мачевка
Мачевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Юг елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Суковице
Суковице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лисвилл (Луизиана)
Лисвилл  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лисвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геронтократия
Геронтократия ( γέρων (geron), иялек килеш ) — карт һәм (kratos) – хакимият, идарә)  - хакимият иң өлкән кешеләрдә булырга тиеш, дип санаучы идарә принципы.  Термин беренче тапкыр XX гасыр башында этнограф У.Риверс тарафыннан кертелә. Аның теориясе буенча, геронтократия Австралиянең аборигеннарына һәм Океаниянең кайбер халыкларына хас булган. Ләкин, хәзерге күзаллаулар буенча, аксакалларның беренчел җәмгыятьтәге урыны кабиләләрдәге югары хакимиятнең бары бер өлеше генә булып тора.
Нәтиҗәдә, термин публицистикада киң кулланыла башлый; хәзерге вакытта «геронтократия» дип еш кына кадимлек, вазифаларда кешеләрнең алмашынмавы һ.б. хөкем сөрүче идарә ысулын әйтәләр.
Орһангази (Эрегъли)
Орһангази (Orhangazi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Честер (Калифорния)
Честер  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Честер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Икинҗи Һаҗаллы
Икинҗи Һаҗаллы (İkinci Hacallı ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Честер (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайсенбах-ам-Лех
Вайсенбах-ам-Лех — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Николай Львов
Николай Львов (Николай Михайлович Львов,, — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы.
Вайсенбах-ам-Лех
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Брей (Мен һәм Луара)
Брей — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Бленвиль-сюр-Орн
Бленвиль-сюр-Орн — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
1958 елгы дөнья футбол чемпионаты
1958 елгы дөнья футбол чемпионаты (Världsmästerskapet i Fotboll Sverige 1958) — 1958 елда узган алтынчы ФИФА дөнья футбол чемпионаты. Чара 8 июннән 29 июнгә кадәр Швециянең унике шәһәрендә (Стокһолм, Готенбург, Малмө, Һелсинборг, Эскилстуна, Норчөпиң, Сандвикен, Уддивалла, Борас, Һалмстад, Өребру һәм Вестерос) үткәрелгән.
Ярышта 16 җыелма такым катнашкан, шуларның 12 - Аурупадан, 3 - Көньяк Америкадан, 1 - Төньяк Америкадан. Төньяк Ирландия, Советлар Берлеге, Уэлс милли футбол җыелмалары дөнья чемпионтларында беренче тапкыр катнашканнар.