cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мифтахетдин Корбангалиев
1930 елларга кадәр Урта Азиядә басмачларга каршы көрәштә катнаша. Семипалатинск шәһәрендә ятим балалар йортында эшли. 1933 елда туган ягына әйләнеп кайта. 1933 елдан алып 1941 елга кадәр Тирсә мәктәбендә математика укыта. 1941 елдан алып 1946 елга кадәр Бөек Ватан сугышында катнаша. Ул Сталинград, Воронеж һәм 4 Украина фронтларында батырларча көрәшә. Сугышта дүрт тапкыр яралана, ике тапкыр контузия ала. Ул туган авылы Мордывыйга күкрәк тулы медальләр белән кайта. Сугышта күрсәткән батырлыклары өчен “Сталинград оборонасы өчен”, “Батырлык өчен”, “Германияне җиңгән өчен”, "Украинаны азат иткән өчен", "Сугышчан казанышлары өчен" медальләре  белән һәм Бөек Ватан сугышы юбилей медальләре белән бүләкләнә.
1946 елны яңадан туган ягына кайта һәм 1963 елга хәтле Тирсә мәк­тәбендә математика укытучысы булып эшли. Укыту һәм тәрбия эшендәге хезмәтләре өчен 1949 елны “За трудовую доблесть” медале белән, Алабуга районы Мактау язуы һәм Әгерҗе районы РОНОсы грамотасы белән бүләкләнә. 1968 елда вафат була.
Шнайттах
Шнайттах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куприяново (Мари Иле)
Куприяново (Купран, Куприяново) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (98%).
(17913) 1999 FT52
(17913) 1999 FT52 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FT52» саналган.
Вер (Австрия)
Вер  — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Екюилье
Екюилье — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Головни (Киров өлкәсе)
Головни (Головни) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кожух (Кия кушылдыгы)
Кожух (Зур Кожух, Полуденный Кожух) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының сул ярыннан 351 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 144 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ушлонка
Ушлонка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ухра елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Фосамулан (Порденоне)
Казе Фосамулан — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ваконь-Нёйи
Ваконь-Нёйи — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Казе Фосамулан (Порденоне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сен-Пуа (Манш)
Сен-Пуа — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Валя-Хотарулуй (Марамуреш)
Валя-Хотарулуй — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гура-над-Нотецёю
Гура-над-Нотецёю — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брест (Иг)
Брест  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ратера, Бһивани
Ратера Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Аның борынгы исеме Ратангарһ. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 30 км төньяк-көнбатышта урнашкан. Аның халкының күпчелеге Раҗпут кастасы. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 1039 йорт булып, халкы 5572 кеше булган, шуларның 2923-е ир кешеләр һәм 2649-ы хатын-кызлар булган. Биредә ике гыйбадәтханә һәм бер гурдвара бар.
Зловоди
Зловоди — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Георг фон Бекеши
Георг фон Бекеши (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1961).
Уцешкув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 32
NGC 32 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пасынки (Вавкавыский районы)
Пасынки  (Пасынкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(17914) Joannelee
(17914) Joannelee — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 FA54» саналган.
Орта (Тонья)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Тонья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Детройт (Канзас)
Детройт  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Детройт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коҗатарла (Кофчаз)
Коҗатарла (Kocatarla) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кофчаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Верберг
Верберг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Козловская (елга)
Козловская — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Улуй  елгасының сул ярыннан 88 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Мезга (Кобожа кушылдыгы)
Мезга  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кобожа елгасының сул ярына тамагыннан 5,9 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Буҗакшейһлер (Манавгат)
Буҗакшейһлер (Bucakşeyhler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сент-Джо (Индиана)
Сент-Джо  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барнстебел (Массачусетс)
Барнстебел  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Шнайттенбах
Шнайттенбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Тәпән (Әбҗәлил районы)
Тәпән — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 323 кешенең яшәве мәгълүм. ᴨyчᴛьı индексы — 453626, — 80201831005.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 316 кешенең яшәве мәгълүм.
Барнстебел (Массачусетс)
Тарихы
Барнстебел шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гуречки (Великопольское воеводалыгы)
Гуречки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Байчурин
Байчурин – татар фамилиясе. «Байчура» исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Харенец
Харенец — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Америка Кушма Штатларында Һинд дине
Һинд дине Америка Кушма Штатларында азчылык дине; Һинд дине Америкалылар 2014 елда АКШ халкының фараз ителгәнчә 0,7%-ын тәшкил иткән. 2017 елда, Америкалы Һинд дине тарафдарлары АКШ халкының фараз ителгәнчә 0,7%-ын тәшкил иткән, артыш бер миллион булган. Америка Һинд дине тарафдарларының күпчелеге Көньяк Азиядән булган, күбесенчә Һиндстаннан, Непалдан, Шри Ланкадан, һәм Бангладештан, кайберәүләр Бутаннан, Мальдивлардан, Әфганстаннан, Пакистаннан һәм Мьянмадан, Индонезиядән (күбесенчә Бали), Кариблардан (күбесенчә Тринидад һәм Тобаго, Гайяна, Суринамнан, һәм Ямайкадан), Фиджидан, Африкадан (күбесенчә Көньяк Африкадан һәм Көнчыгыш Африкадан һәм Маврикийдан һәм башка илләрдән һәм шул илләрдән килгәннәрнең токымнары. Шуңа өстәп, Америка Кушма Штатларында күпсанлы Һинд диненә күчкәннәр бар. 19-ынчы гасыр дәвамында Һинд дине тарафдарларының аерым сәяхәтләре булып, Америка Кушма Штатларында Һинд дине 1965 ел Иммиграция һәм Гражданлык Актын кабул ителгәнчә бик чикле саннарда булган. Хәзерге вакытта Американ Һинд дине тарафдарлары Америка Кушма Штатларының дини җәмәгатьләре арасында иң югары белемгә ия, гәрчә бу белемле Һиндуларга форсат күрсәтүче иммиграция сәясәтенә күрә булса да. Һинд диненең күп концепцияләре, мәсәлән, карма, реинкарнация һәм йога мэйнстрим Америкада гомуми кулланыла.
Демография
Америка Кушма Штатлары Дәүләт Департаментының International Religious Freedom Report 2004 мәгълүматы буенча 1,5 миллион Һинд дине тарафдары булган, бу тулаем халыкның 0,5%-ы булган. АКШ-ның Һинд динен тотучы халкы дөньяда 8-енче урында тора; Азия Американнарның 10%-ы, алар бергә АКШ-ның 5,8%-ын тәшкил итәләр Һинд дине тарафдарлары. Статистика буенча АКШ-та Америка Һиндуларның барлык диннәр арасында белем дәрәҗәсе һәм йорт кереме иң югары һәм аларның аерылу дәрәҗәләре түбәнрәк. Американ Һиндуларның 48%-ының югары белеме бар. Пью Ресеч Үзәге өйрәнүе буенча 2012 елда, Американ Һиндуларның 48%-ының кереме $100,000 яки күбрәк булган, ә 70%-ының кимендә $75,000 булган.
Тарихы
Анандибаи Джоши Америка туфрагына баскан беренче Һинду хатыны булган дип фаразлана, ул Нью-Йоркка 19 яшендә 1883 елның июненда килгән. Ул 1886 елның 11 Мартында Пенсильваниянең Хатын-Кызлар өчен Медицина Колледжын медицина докторы дәрәҗәсе белән тәмамлаган, ул Көньяк Азия чыгышлы АКШ-да Көнбатыш медицина буенча беренче хатын-кыз булган. Джоши Һиндстанга 1886 ел ахырында кайткан, әмма кайткач беричә ай узгач вафат булган.
Һинд дине мәсьәләләре турында беренче төп бәхәс 1893 елда Чикагода Свами Вивекананданың Дөнья Диннәр Парламентына мөрәҗәгате булган. Ул АКШ-да ике ел уздырган, берничә шәһәрдә лекцияләр укыган, мәсәлән, Детройтта, Бостонда һәм Нью-Йоркта. 1902 елда Свами Рама Тиртха АКШ-ына ике ел дәвамына килгән һәм Веданта фәлсәфәсе буенча лекцияләр укыган. 1920 елда Парамаханса Йогананда Һиндстанның Бостонда Халыкара Дини Либераллар Халыкара Конгрессында делегат булган.
2000 елның сентябренда, Америка Кушма Штатлары Конгрессының сессиясе Санскрит телендә дога белән башланган (кайбер Хинди һәм Инглиз сүзләре өстәлгән), аны Венкатчалапати Самудрала укыган, бу Һиндстан Премьер Министрын Атал Бихари Ваджпайины сәламләү өчен эшләнгән булган. Бу тарихи ишарә Оһайо Конгрессмены Шеррод Браунның инициативасы булган ул Парма, Оһайодан Шива Вишну Һинду Гыйбадәтханәсеннән Һинду каһинен чакырырга дип мөрәҗәгать иткән. Башка Һинду догасы АКШ Сенатында 2007 елның 12 июленда Раджан Зед тарафыннан укылган булган, бу Невададан Һинду капеллян. Аның догасын үзләрен "Христиан патритолар" дип әйткән бер пар һәм аларның кызы тарафыннан бүлдерелгән булган. In October 2009, President Barack Obama lit a ceremonial Diwali lamp at the White House to symbolise victory of light over darkness.
92 323 Бутаннан качак АКШ-ка 2008 елдан бирле янә яши башлаганнар (2017 елның Февралена) һәм даимән тагын күбрәк Бутан качаклары АКШ-да яши башлаганнар. Һинд дине АКШ-да төпләнгән Бутан качакларының төп дине.
Һинд дине гыйбадәтханәләре
Веданта Җәмгыяте 1906 елдан бирле АКШ-та иң иртә гыйбадәтханәләрне төзү өчен җаваплы булганнар, әмма алар формаль гыйбадәтханәләр булмаган. АКШ-та иң элек традицион мандир ул Шива Муруган Гыйбадәтханәсе, Конкорд, Калифорния (1957) ул Паланисами Гыйбадәтханәсе буларак мәгълүм, ул җәмәгать яки сайланган әгъзалар тарафыннан җитәкләнә. Флашинг, Нью Йорк шәһәрендә Төньяк Америка Һинду Гыйбадәтханәләр Җәмгыятенең Маха Валлабха Ганапати Девастанам 1977 елның 4 июленда изгеләштерелгән булган. Күптән түгел генә бу гыйбадәтханәне гаять зурайтканнар һәм яңартканнар. .
Хәзер АКШ-да 450-дән артык Һинд дине гыйбадәтханәсе бар, алар бөтен ил буенча таралган, аларның күпчелеге көнчыгыш ярда урнашкан һәм Нью-Йорк төбәге тирәсендә үзәкләшкән, шул төбәктә генә 135-дән артык Һинд дине гыйбадәтханәсе бар, аннан соң килүче иң зур сан - ул Техас, анда 28 Һинд дине гыйбадәтханәсе бар. and Massachusetts with 27 temples.
Башка мәшһүр гыйбадәтханәләргә Малибу Һинду Гыйбадәтханәсе тора, ул 1981 елда төзелгән һәм Калабасаста урнашкан, ул Көньяк Калифорниянең Һинду Гыйбадәтханәсе Җәмгыятенә карый. Гыйбадәтханә Малибу, Калифорния янында. Моннан кала, ил буенча берничә шәһәрдә Сваминараян гыйбадәтханәләре бар, аларның тарафдарлары күп.
Техаста иң иске Һинду Гыйбадәтханәсе ул Шри Разешвари Радха Рани гыйбадәтханәсе Остин, Радха Мадхава Дамда. Гыйбадәтханә Джагадгуру Крипалу Махарадж тарафыннан нигезләнгән һәм Көнбатыш Ярымшарында иң зур Һинду Гыйбадәтханә комплексларының берсе, and the largest in North America.
Көньяк Флоридада, Тампада, Шри Вишну Гыйбадәтханәсе 160 еллар элек нигезләнгән булган.
"Шакти" Алиһәсен "Бөек Илаһи Ана" дип атыйлар. Гыйбадәтханәне Доктор Джи Кришна Кумар тирән "Ади Шакти"ның медитатив кундалини тәҗрибәсендә 1994 елда күргән.
Робинсвиль, Нью-Джерсида Акшардам АКШ-да иң зур таш Һинд дине гыйбадәтханәләрнең берсе.
Һинд Америка Мәдәни Үзәге 2002 елның 9 Мартында, Меррилвиль, Төньяк-көнбатыш Индианада ачылган булган. 2010 елның 18 июненда гыйбадәтханә тәмамланган һәм ачылган булган, Bharatiya Temple of Northwest Indiana. Бу гыйбадәтханә Мәдәни Үзәккә янәшә урнашкан. Гадәттә Һинд динендә төрле секта төркемнәре бер гыйбадәтханәдә дога кылмыйлар. Бхаратия Гыйбадәтханәсендә аермалы буларак төрле секта төркемнәренә бергә дога кылырга рөхсәт ителә. Бхаратия Гыйбадәтханәсендә дүрт төрле Һинду төркеме бар, һәм шулай ук Джайн төркеме бар.
Бу исемлеккә АКШ-да барлык Һинд дине гыйбадәтханәләре кертелмәгән, чөнки алар бик күп.
(17915) 1999 GU
(17915) 1999 GU — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 5 апрелендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GU» саналган.
Злотники (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Злотники  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мечка (Плевен өлкәсе)
Мечка  — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD202881
HD202881 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Меһдиханлы
Меһдиханлы (Mehdixanlı ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Фрәнсис Крик
Фрәнсис Крик (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1962).
Мөфрид
Мөфрид (مفرد الرامح мөфрид әр-рамих — «сөңгеченең ялгызы» ; Үгезкөтүче η, Үгезкөтүче этасы, η Boo) — Үгезкөтүче йолдызлыгының йолдызы. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +2,68m тәшкил итә һәм ул Җирдән 37 яктылык елы ераклыкта урнашкан. Мөфрид белән Арктур күк йөзендә дә, галәмдә дә бик якын урнашалар. Мөфрид белән Арктур арасы 3,24 яктылык елы тәшкил итә.
Хасиятләр
Мөфрид — асзур йолдыз. Бу G0 спектр сыйныфылы йолдыз, аның төсе безнең Кояш белән охшаш, ә өслегенең температурасы 6100 К тәшкил итә. Ул кызыл зур йолдызга әверелү юлында тора.
Мөфрид — спектр куш йолдызы. Аның әйләнә вакыты 494 тәулек тәшкил итә. Төп йолдызның иптәше Мөфрид B — M7 спектр сыйныфылы кызыл кәрлә.
Тарих һәм исемнәр
Мөхәммәд әл-Әхсаси әл-Мөвәккыйт якынча 1650 елда тәмамланган зайичәсендә бу йолдыз Рәмехелрамих (رمح حالرامح рәмех әр-рамих — «сөңгеченең сөңгесе» ) дип күрсәтелгән.
Брестовець (Рогашка Слатина)
Брестовець  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Храней
Валя-Храней — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Фосато (Кунео)
Казе Фосато — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Фосато Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вёргль
Вёргль — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Пьерр-д'Артеглиз
Сен-Пьерр-д'Артеглиз — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Яңа (7 База)
Яңа (Новый (7 База)) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Ушице
Ушице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуречки-Велики
Гуречки-Велики — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 33
NGC 33 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Крохотки
Крохотки (Крохотки) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
HD20293
HD20293 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Орта (Айваҗык)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Злотники-Куявски
Злотники-Куявски — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пасынки (Смаргонский районы)
Пасынки  (Пасынкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Злотники-Куявски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пасынки (Смаргонский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шнайцльройт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бузагҗы (Һайраболу)
Бузагҗы (Buzağcı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лужала
Лужала (Лужала, Лужала) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Ешервилл (Канзас)
Ешервилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ешервилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гомәр Байчурин
Гомәр Байчурин (Гомәр Гыйләҗетдин улы Байчурин) – дәүләт эшлеклесе, 1934-1936 елларда Татарстан АССР Үзәк башкарма комитеты (Тат ҮБК / Тат ЦИК) президиумы рәисе.
Тәрҗемәи хәле
1890 елда Казан губернасы (ТР Теләче районы) Урта Мишә авылында туган. 1906 елда туган авылыннан бәхет эзләп чыгып китә. 1915 елның сентябрендә хәрби хезмәткә алынып, алман фронтына җибәрелә. Февраль инкыйлабы вакытында полк солдат комитеты әгъзасы итеп сайлыйлар. 1917 елның февралендә Казанга 95- полкка килә. 1918 елда фиркагә кабул ителә. Кызыл гаскәр өчен кече хәрби башлыклар әзерләп чыгаручы мәктәп мөдире итеп билгеләнә. Ватандашлар сугышында катнаша.
Сәяси золым корбаны
1936-1937 елларда НКВД тарафыннан укмаштырылган «Совет дәүләте һәм фирка җитәкчеләренә каршы террор гамәлләре әзерләү»дә гаепләү эше буенча 34 кеше кулга алына. Күпчелеге, шул исәптән, Г. Байчурин атуга хөкем ителә. 1950 еллар уртасында ССРБ хәрби коллегиясе карары белән аклана.
Чыганаклар
Татарский энциклопедический словарь. — Казан: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998.
Цыня
Цыня — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сога елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Енгранд (Мен һәм Луара)
Енгранд — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Козылган
Козылган — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кытат елгасының сул ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Фосето (Ферара)
Казе Фосето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бре (Айдовщина)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гури (Конинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беверли (Массачусетс)
Беверли  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вернберг (Каринтия)
Вернберг  — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Милковица
Милковица — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Злотово (Жнинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Джон (Индиана)
Сент-Джон  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коҗаташ (Агры)
Коҗаташ (Kocataş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (köy).
Фалковице (Ополе воеводалыгы)
Фалковице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Валя-Цупилор
Валя-Цупилор — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17916) 1999 GZ3
(17916) 1999 GZ3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 апрелендә Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GZ3» саналган.
Лени
Лени (Лени) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Сен-Пьерр-де-Кутанс
Сен-Пьерр-де-Кутанс — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Меһдили (Бәрдә)
Меһдили  (Mehdili ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Шнеберг (Түбән Франкония)
Шнеберг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конрад Блох
Конрад Блох (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1964).
HD203006
HD203006 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
NGC 34
NGC 34 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Гури (Слупецкий повяты)
Гури  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вәлиханов
Вәлиханов — фамилия.
Пасялишча
Пасялишча (Пасялішча ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Ташбулат (Әбҗәлил районы)
Ташбулат — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453612, — 80201834001.
Ванд (Кальвадос)
Ванд — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Ташбулат (Әбҗәлил районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 277 кешенең яшәве мәгълүм.
Мелестовка
Мелестовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Меглинка елгасының сул ярына тамагыннан 36 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брине (Дол-при-Любляни)
Брине  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Теләүбиргән Җумаморатов
Теләүбиргән Җумаморатов, Теләүбиргән Күпбатулла улы Җумаморатов, (Тилеўберген Қуппатулла улы Жумамуратов (1915 елның 15 июне, Каракалпакстан, Муйнак районы, Акдәрья — 1990 елның 2 апреле, Нүкис) — язучы, тәрҗемәче, 1957 елдан ССРБ язучылар берлеге әгзасы (1965 елдан ССРБ әдәби фонды әгъзасы), Үзбәкстан ССР (1969) һәм Каракалпакстан АССР (1957) халык шагыйре, Каракалпакстан АССРның Бердах исемендәге дәүләт бүләге иясе (1971).
Хезмәт юлы
1933-1937 елларда Муйнакта кибет мөдире.
1937-1942 елларда Муйнак районы Марат исемендәге урта мәктәп укытучысы.
1942-1944 елларда Муйнак районының «Кызыл балыкшы» (Кызыл балыкчы) газетасы мөхәррире.
1945-1949 елларда ВКП(б) Муйнак райкомының пропаганда һәм үгетләү бүлеге мөдире.
1949-1951 елларда Каракалпакстан АССР матбугат идарәсе башлыгы урынбасары.
1951-1954 елларда республика радиокомитетында әдәби-нәфис тапшырулар бүлеге мөдире.
1957-1961 елларда «Совет Каракалпакстаны» газетасының матур әдәбият бүлеге мөхәррире.
1961-1963 елларда «Амудәрья» журналының һәм республика китап нәшриятының матур әдәбият бүлеге мөдире.
1963-1983 елларда Каракалпакстан АССР язучылар берлегендә өлкән әдәби киңәшче.
1983 елдан пенсиядә.
Иҗаты
Т. Җумаморатов — шагыйрь, прозаик һәм драматург. Кечкенәдән әйтеш (айтыс) ярышларында катнашып, борынгыдан килгән импровизация серләренә өйрәнә. Беренче шигыре 1937 елда дөнья күрә.
Китаплары: «Йөрәк мәхәббәте» (1956), «Дуслык» (1959), «Сайланма әсәрләр» (1967), «Мәкәрҗә сылу» (1973), «Яшерен сөю» (1958) һ.б. Каракалпак дәүләт театрында «Кызлар шаяруы», «Күтәрелгән әләм» пьесалары куела. А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, Гомәр Хәйям, Алишер Нәваи, Мәхтүмкули, Габдулла Тукай, Анна Ахматова, Сергей Щипачев, Муса Җәлил, В. Шефнер, С. Олейник әсәрләрен каракалпак теленә тәрҗемә иткән.
Гаиләсе
Хатыны Урынбаскан Хуҗабазарова (1922-1985). 1939 елда өйләнешкәннәр. Балалары:
Әсаф Үтәшев
Әсаф Шәрәф улы Үтәшев (27.05.1924, Урта Балтай - 2016, Борнаш, Апас районы) — Бөек Ватан сугышы чоры Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре разведчигы. Совет армиясеннән отставкага чыгуга, алман теле укытучысы булып эшли.
Тәрҗемәи хәле
1924 елның 27 нче маенда Апас районы Урта Балтай авылында укытучы гаиләсендә туган. 7 яшьтә ата-аналары белән Казанга күченә. Мәктәпне бетерүгә, С.П. Горбунов исемендәге Казан авиация заводына эшкә урнаша. 2016 елның 16 нчы гыйнварында вафат була.
1943 елның февралендә Казан шәһәренең Молотовский районы хәрби комиссариатына чакырыла. Кадрлар разведчиклар әзерли торган хәрби эш училищесына җибәрелә, анда бер ел укый. Кече лейтенант дәрәҗәсендә 1-нче Беларус фронты штабына, күзәтчелек идарәсенә күзәтче-диверсия төркемнәрен әзерләүгә җибәрелә. Берничә тапкыр күзәтчелек төркеме составында, 150-200 километрга Вермахт тылына хәрби бирем үтәргә, дошманнардан мәгълүмат җыярга җибәрәләр. Өч төркемгә бүленеп  дошман  тылына үтеп  керәләр. Мөһим бурычны үтәргә группалар әзерлиләр. Беренче төркем  фашист тылына  җибәрелә, ләкин әйләнеп кайтмый. Читрат Әсаф Үтәшев төркөменә җитә,  тик алар ике  фронт сызыгы уртасында  артиллерия  утына  эләгәләр, төркеменең  бөтен кешесенең  исемен-фамилиясен, атап  алманнар  әсирлеккә  бирелергә  чакыралар. Артка чигенергә дә, алга барырга да мөмкинлекләр булмый. Бар яктан да  аларга  ут ачыла. Һөҗүм туктаганнан соң, төркемнән командир һәм Әсаф Үтәшев  исән кала. Сугышчан юлында Әсаф Шәрәф улы концлагерь тоткыннарын да азат итә. Будённый исемендәге ат зоводын фашистлар кулыннан азат итә. Сугыш барышында маршал  Жуков белән очраша. Сугыш ахырына кадәр хезмәт итеп, Җиңүне Берлинда каршылый.
Бөек Ватан сугышы тәмамланганнан соң, Әсаф Шәрәф улы армиядә хезмәт итә. Башта Германиядә совет гаскәрләре составында, аннары Чита шәһәрендә Байкал арты хәрби округында була. Монголиядә дә. 1949 елда Австриядә хезмәт итәргә туры килә. Хәрби хезмәт тәмамланганнан соң ул отставкага китә, Казанга кайта.
Гаиләсе
1967 елда Әсаф Шәрәф улы өйләнә һәм Апас районының Борнаш авылына кайта. Алман теле укыткан, хатыны Рокыя Шәрәфетдин кызы Апас районы Борнаш урта мәктәбендә рус теле һәм әдәбияты укытучысы булган. Алар өч кыз тәрбияләп үстергәннәр. Бүгенге көндә 10 оныгы бар.
Злотово (Иновроцлавский повяты)
Злотово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Орта (Чаршамба)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Верндорф
Верндорф — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(17917) Cartan
(17917) Cartan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 15 апрелендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GN5» саналган.
1982 елгы дөнья футбол чемпионаты
1982 елгы дөнья футбол чемпионаты (Copa Mundial de Fútbol de 1982) — 1982 елда узган уникенче ФИФА дөнья футбол чемпионаты. Чара 13 июннән 11 июлгә кадәр Испаниянең ундүрт шәһәрендә (Мадрид, Барселона, Севилья, Билбао, Вальядолид, Малага, Валенсия, Сарагоса, Элче, Овьедо, Хихон, Аликанте, Виго, А-Корунья) үткәрелгән.
Ярышта 24 җыелма такым катнашкан, шуларның 13 - Аурупадан, 3 - Көньяк Америкадан, 2 - Төньяк Америкадан, 2 - Африкадан, 1 - Азиядән һәм 1 - Океаниядән. Әлҗәзаир, Камерун, Һондурас, Кувәйт һәм Яңа Зеландия милли футбол җыелмалары дөнья чемпионтларында беренче тапкыр катнашканнар.
Ярыш өч этаптан торган: беренче этапта 24 такым алты төркемгә бүленеп, әйләнмә система буенча уйнаган. Икенче этапта төркемнәрдә беренче ике урын алган такымнар дүрт төркемгә бүленеп әйләнмә система буенча уйнаган. Өченче этапта төркемнәрдә беренче урын алган такымнар «җиңелгән очракта төшеп калу» системасы буенча җиңүчене ачыклаганнар.
Барлыгы 52 уен уйналган, 146 туп кертелгән. Иң күп туп кертүчеләр: Паоло Росси (Италия) - 6 туп, Карл-Һайнц Руменигге (Көнбатыш Алмания) - 5 туп.
Финалда Италия җыелмасы Көнбатыш Алманияне өстәмә вакытта 3:1 исәбе белән җиңеп, өченче тапкыр дөнья чемпионы исеменә лаек булган. Өченче урын өчен мачта Польша футбол җыелмасы Франсаны 3:2 исәбе белән җиңгән.
Муселиево
Муселиево — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бузаглык (Сусурлук)
Бузаглык (Buzağlık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фальмировице
Фальмировице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йодер (Канзас)
Йодер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Йодер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колба (Серта кушылдыгы)
Колба — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Серта елгасының сул ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Фракаро (Тревизо)
Казе Фракаро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Фракаро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сен-Пьерр-де-Семии
Сен-Пьерр-де-Семии — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Брейнтри (Массачусетс)
Брейнтри  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Валя-Чербулуй
Валя-Чербулуй — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Брейнтри (Массачусетс)
Тарихы
Брейнтри шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Чербулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коҗатепе (Пүлүмүр)
Коҗатепе (Kocatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пүлүмүр илчесенә караган бер авыл (köy).
Гури-Зборовски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 35
NGC 35 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
HD20308
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Антарес
Анта́рес (Άντάρης — «Арес (Марс) каршында»; Гакрәп α, Гакрәп альфасы, α Sco) — Гакрәп йолдызлыгының иң якты йолдызы һәм күк йөзенең иң якты йолдызларыннан берсе. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +1,09m тәшкил итә һәм ул Җирдән якынча 600 яктылык елы ераклыкта урнашкан.
Күренүчәнлек
Россиянең көньяк өлкәрендә яхшырак күренә. Иң яхшы күренүчәнлек вакыты — 31 май тирәсендә.
Антарес Әлдәбәран, Спика һәм Регул йолдызлары белән беррәттән эклиптика янындагы дүрт якты йолдызыннан берсе. Эклиптикадан якынча 5° ераклыкта булса, ул вакыт-вакыт Ай һәм сирәк кенә планеталар тарафыннан каплана. Кояш Антарес янында 5° аз гына кимрәк төньяктарак ел саен 2 декабрьдә үтә. Кызгылт-сары Әлдәбәран Зодиакның каршы яктагы ноктасында урнаша. Шуңа күрә аларны бер үк вакытта бергә күзәтелә алмыйлар.
Хасиятләр
Антарес — M спектр сыйныфылы үтә зур йолдыз. Йолдызның радиусы Кояшныкыннан якынча 800 тапкыр зуррак, әмма масса тик 15–18 тапкыр зуррак. Бу аның түбән тызыглыгы күрсәтеп тора.
Иптәш-йолдыз
Антареста 2,9 почмакча секунд ераклыкта күк кайнар иптәш-йолдыз (Антарес B) бар. Аны 5 нче дәрәҗә зурлыктагы йолдыз булуына карамастан Антарес А яктырышы аркасында күрергә булмый. Аны тик берничә секунд дәвамында төп йолдыз Ай тарафыннан каплану вакытында күрергә була. Антарес В йолдызыны 1819 елның 13 апрелендә мондый бер каплану вакытында Вена астрономы Иоганн Тобиас Бюрг ачты. Иярченнең әйләнә вакыты 878 ел тәшкил итә.
Паташня (Ивевский районы)
Паташня  (Паташня ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шнеккенлоэ
Шнеккенлоэ — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брине (Шентруперт)
Брине  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Злотополе (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Злотополе  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Фрәнсис Пейтон Роус
Фрәнсис Пейтон Роус (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1966).
Вандёвр
Вандёвр — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Фольварк (Ополе воеводалыгы)
Фольварк  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вернерсдорф (Штирия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мәммәдли (Бәрдә)
Мәммәдли  (Məmmədli ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Сент-Леон (Индиана)
Сент-Леон  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гали Динмөхәммәтов
Гали Динмөхәммәтов (Гали Афзалетдин улы Динмөхәммәтов,, — , ) – дәүләт эшлеклесе, 1937-1938 елларда ТатҮБК рәисе вазыйфаларын башкаручы, 1938-1951 елларда ТАССР Югары шурасы президиумы рәисе.
Сент-Леон (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Етрише
Етрише — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Сент-Леон (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гали Динмөхәммәтов
Тәрҗемәи хәле
1892 елда Аксубай районы Яңа Ибрай авылында туган. Ятим калып, 8 яшеннән батраклыкка яллана. 13 яшендә авылны ташлап китәргә мәҗбүр була. Уралда, Себердә (Чиләбе, Омск, Бодайбо) эшләп йөри. 1916 елда хәрби хезмәткә алына. Ватандашлар сугышында катнаша. 1920 елда фиркагә кабул ителә.
Чыганаклар
Татарский энциклопедический словарь. — Казан: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998.
(17918) 1999 GE6
(17918) 1999 GE6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.