cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD198040
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кеплер кануннары
Кеплер кануннары — күренекле астроном Тихо Браге күзәтүләре нигезендә Иоһанн Кеплер чыгарган өч эмпирик нисбәт.
Әлеге өч канун планетаның идеаль гелиоүзәк орбитасын тасвирлый. Классик механика кысаларында ике җисем мәсьәләсенең чишелешеннән чыгарыла ( → 0 очрагы өчен, биредә m_p, m_S — Кояш һәм планета массалары).
Кеплерның беренче кануны (эллипслар кануны)
Кояш системасының һәр планетасы эллипс буйлап әйләнә, эллипсның бер фокусында Кояш урнашкан.
Эллипс формасы нисбәте белән тасвирлана, биредә c - эллипс үзәгеннән фокуска кадәр аралык (фокуслар асрасындагы ераклык), {a} — зур ярым күчәр (эллипсның иң зур диаметры).
e нисбәте - эксцентриситет дип атала. c=0, димәк e=0 очрагында эллипс әйләнәгә әверелә.
Кеплерның икенче кануны (мәйданнар кануны)
Һәр планета Кояшның үзәге аша үтүче яссылыкта хәрәкәтләнә, өстәвенә  Кояш һәм планетаны тоташтыручы радиус-вектор тигез вакытта тигез мәйданннарны  камап үткәрә.
Кеплерның икенче кануны буенча Кояш тирәсендә планета тигез хәрәкәтләнми: афелийдәге тизлегенә караганда перигелийдә зуррак сызыкча тизлегенә ия.
Ел саен гыйнвар башында Җир перигелий аша узганда тизрәк хәрәкәт итә.
Кеплерның өченче кануны (гармоник канун)
Планеталарның Кояш тирәсендәге әйләнү периодларының квадратлары планеталарның орбиталары зур ярым күчәрләр кублары буларак нисбәт ителә.
,
биредә T_1 и T_2 — планеталарның Кояш тирәсендәге әйләнү периодлары,  a_1 һәм a_2 — планеталарның орбиталары зур ярым күчәрләр озынлыклары.
Әлеге канун иярченнәр өчен дә үтәлә.
Исаак Ньютон Кеплерның өченче кануны төгәл булмавын күрсәткән, чынында канунда планетаның массасы керә:
биредә M — Кояш массасы,  m_1 һәм m_2 — планеталар массалары
Шуннан орбиталь периодлар һәм орбиталар билгеле булганда, планеталар һәм иярченнәр массаларын билгеләргә була.
Оло
Оло (Aulos) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Корней Эймаңс
Корней Эймаңс (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1938).
Василий Кузьминов
Васили Кузьминов (Василий Павлович Кузьминов,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1946).
(9933) Алексеев
(9933) Алексеев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 19 сентябрендә Черных Н. С., Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 SM3» саналган.
Богазөрен (Чинар)
Богазөрен (Boğazören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тепинъёль
Тепинъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Ляга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Неводники
Неводники — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ваго
Ваго (Vaqo ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Клиффорд (Индиана)
Клиффорд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Розово (Пазарҗык өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Файлич
Файлич — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17574) 1994 PT13
(17574) 1994 PT13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PT13» саналган.
I гасыр (б. э. к.)
I (беренче) гасыр — безнең эрага кадәр 1 елдан безнең эрага кадәр 100 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Сергей Кузьминых
Сергей Кузьминых (Сергей Владимирович Кузьминых,, — , ) — СССР һәм РФ археологы, РФА археология институтының табигать фәннәре ысуллары лабораторяисенең өлкән фәнни хезмәткәре.
Владимир Думбадзе
Владимир Думбадзе (1879, Зомлети, Кутаис губернасы, Рәсәй империясе )—1935 елдан соң, Сүздәл, РСФСР, ССРБ) — инкыйлабчы, Рәсәй ватандашлар сугышында катнашучы, совет дәүләт эшлеклесе. Азәрбайҗан коммунистик фиркасе ҮК җаваплы сәркәтибе (1920), ГССР хезмәт халык комиссары (1921, 1922-1924), ГССР һөнәри берлекләр шурасы рәисе (1921).
Леммон (Көньяк Дакота)
Леммон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Герһард Домак
Герһард Домак (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1939).
Айхенберг (Форарльберг)
Айхенберг  — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Свестур
Свестур — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ирмеш елгасының уң ярына тамагыннан 49 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Леммон (Көньяк Дакота)
Тарихы
Леммон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Овачевирме (Һыныс)
Овачевирме (Ovaçevirme) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лапанти
Лапанти — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Казе Поло (Тревизо)
Казе Поло — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Поло Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Новая Галынка
Новая Галынка (Новая Галынка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Валя-Маре (Бербешть, Вилча)
Валя-Маре — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якобень (Сучава)
Якобень — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нездровице
Нездровице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Втурек (Конинский повяты)
Втурек  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караидел районы
Караидел районы (Караидельский район) — Башкортстанга керүче муниципаль район. Административ үзәге — Караидел авылы.
Тарих
Район 1932 елның февралендә, таратылган Байкы һәм Аскын районнары өстендә оештырыла. 1956 елда Байкыбаш районы кушыла.
География
Караидел муниципаль районы республиканың төньяк өлешендә урнашкан. Мәйданы 3664 км² тәшкил итә. Караидел районы Аскын, Мәчетле, Нуриман, Дуван, Благовещен, Мишкә, Балтач районнары белән чиктәш.
Район җирләре Караидел елгасы (Уфа) бассейнында ята.
Халык
Иң эре торак урыннары: Караидел (2009 елда 6,04 мең кеше яши), Магинск (1,4 мең), Байкыбаш (1,35 мең), Байкы (1,14 мең), Абыз – (0,81 мең), Ургыш (0,71 мең). Сан алу буенча милли состав: Таблицада күрсәтелмәгәннәрдән районда 1612 мари яши.
Икътисад
Районда күп укладлы икътисад барлыкка килгән. Биредә 17 эре авыл хуҗалыгы, 42 фермер хуҗалык эшли. 9135 шәхси хуҗалык бар. Эшкәртү предпприятиеләре – “Караидел сөт заводы” ҖЧҖ, Бирдәш икмәк кабул итү пункты.
Байкыбаш авылында урнашкан «УфаЛеспром» урман сәнәгате предприятиесе агачтан төрле продукция җитештерүгә махсуслашкан. Биредә 60 кеше хезмәт куя.
Район территориясендә уннан артык, 960 кеше кабул итә ала торган ведомстволык һәм шәхси туристик баз эшли. Аларда җирле халыктан 180 кеше хезмәт куя.
Транспорт
Район территориясен Бөре – Мәсәгуть – Сүлия автомобиль юлы кисеп чыга.
Юлларның тулаем озынлыгы – 540 км. Юлларның 540 км – каты өслекле, асфальтово-бетон җәймәле юллар – 102 км.
Иң якын тимер юл станциясе – Пермь краендагы Щучье Озеро, ул 80 км ераклыкта урнашкан.
Мәгариф
Районда 2009-10 уку елында 51 мәктәп, ш.и. 20 урта, 13 төп һәм 18 башлангыч эшләгән. Укучылар саны – 3061. №147 һөнәри уку йорты, Бөре педагогика, Уфа идарә колледжы филиаллары. 2011-12 уку елы ахырын 16 — башлангыч, 11 — төп, 18 урта мәктәптә барлыгы 3248 укучы каршы алды.
Матбугат
Район территориясендә татар теленең Байкыбаш сөйләше таралган.
Районның хасил булган бер вакытта «Алга» дип аталган гәзите 1933 елның 9 августында гына дөнья күрә. Аның башкортча чыккан беренче санына партия обкомы тарафыннан бу эшне җайга салу өчен районга җибәрелгән Хәким Кәрим кул куя, ә берничә көннән чыккан «Вперед» дигән урысча дубляжында Р. Солтанова дигән кешенең култамгасы тора.
Караидел районы гәзитенең кыскача тарихы белән танышканда шундый кызыклы факт игътибарны җәлеп итә. Басманың башкортча нәшер ителүенә карата төрле фикер булган, күрәсең. 1934 елда районга лингвистик (тел гыйлеме) экспедиция җибәрелә. Ул кайсы телнең халыкка якынрак, аңлаешлырак, кулайрак булуын ачыкларга тиеш була. Аның эш нәтиҗәсендә шундый юллар бар: “Экспедиция тикшергән сөйләшләр, формаль яктан, башкорт теле сөйләшләре булып тора, әмма татар әдәби теле урындагы халыкка башкорт теленә караганда якынрак. Гомум тикшеренүләр нәтиҗәсе шуны дәлилли: урындагы элек-электән килгән тел үзенчәлекләрен үзгәртергә һәм мәктәпләрдә, учреждениеләрдә татар телен башкорт теленә алыштырырга тырышуның исбатланган нигезе юк. Моннан тыш, моны шул факт та ачыктан-ачык нигезли: без сораштырган район укытучыларының икесе генә үзләренең башкорт телендә укыта алуларын таныды. Барлык фикерләрне өйрәнеп, экспедиция шундый нәтиҗәгә килде: хезмәтләндерү (әдәбият, мәктәпләрдә укыту, матбугат, эш кәгазьләрен алып бару) теле итеп рәсми рәвештә татар телен танырга кирәк. Бу очракта районның «Алга» гәзитен башкорт телендә чыгаруны максатка яраксыз дип танырга һәм аны татар телендә чыгаруга күчәргә кирәк...”
Экспедициянең бу тәкъдиме ВКП(б)ның Караидел райкомы бюросына чыгарыла һәм анда тулысынча һәм берсүзсез, каршылыксыз кабул ителә. Шулай итеп, 1934 елдан Караидел районы гәзите урындагы халык теләге һәм таләбе буенча татар телендә чыга башлый. . 1937 елга кадәр «Алга» исеме белән чыга. 1937 елдан Байкыбашта "Lenince" (“Ленинче”) (1937 - 1948) (1948 дән - “Ленинчы”) исеме белән чыга. 1956 елдан шул «Ленинчы» исеме белән Караиделдә чыгуын дәвам итә. 1990 елның 24 ноябреннән урысча “Караидель” / татарча “Караидел хәбәрләре” гәҗитләре чыга. 2003 елдан башк. "Хазина" кушымтасы өстәлә.
Медиак (Сосновка районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), татарлар (4%), башкортлар (14%).
Дембовець (Бидгозький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селайда (Калифорния)
Селайда  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Селайда халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
II гасыр (б. э. к.)
II (икенче) гасыр — безнең эрага кадәр 101 елдан безнең эрага кадәр 200 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Былбыл (Хәмиди)
Былбыл (Бұлбұл) — Латыйф Хәмиди тарафыннан казакъ шагыйре Нурсолтан Әлимкулов шигыренә иҗат ителгән иң танылган җырларның берсе, даими рәвештә «Татарстан» радиосында татар һәм казакъ вариантлары трансляцияләнә.
Тарих
Латыйф Хәмиди әсәрен 1945 елда иҗат итә һәм аның беренче башкаручысы Күләш Байсәетевага тапшыра. Икенче башкаручысы - Бибигөл Түләгәнова - аны 1954 елда башкара.
Башкаручылар
Казакъстанда Бибигөл Түләгәнова һәм Күләш Байсәетева (коллоратур сопрано) башкарулары классика буларак санала. «Татарстан» радиосында әсәр Нәҗия Теркулованың Натан Рахлин җитәкчелегендәге ТРСДО кушылып җырлавында даими трансляцияләнә. Яңа татар телендәге тәрҗемәи шигырь Госман Әхмәтҗанов тарафыннан иҗат ителә. 1973-1984 еллар аралыгында Наҗия Теркулова җырлавында "Мелодия"дә яздырыла һәм 1986 елда пластинка буларак чыгарыла.
Очёр (мәгънәләр)
Очё́р:
(9934) Каччопполи
(9934) Каччопполи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кефей йолдызлыгы
Kефей йолдызлыгы (Cepheus) — күк йөзенең төньяк ярымшарындагы төзексез бишпочмак рәвешле йолдызлык. Йолдызлыкның көньяк өлеше Киек каз юлында ята. Күк йөзендә 587,8 квадрат градус мәйданны иңләп тора һәм гади күз белән күренүчән 148 йолдыз эченә ала.
(9934) Каччопполи
Тарихы
1985 елның 20 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 UC» саналган.
Олю-ле-Бен
Олю-ле-Бен (Aulus-les-Bains) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Кефей йолдызлыгы
Прецессия сәбәпле Кефей тарафына дөньяның төньяк котыбы күчә. Шуңа күрә Әлрагый (Кефей γ) котып янында 3100 елда була, Әлфирк (Кефей β) — 5100 елдан 6500 елга кадәр котыпка якынрак була, ә 8300 елдан котып йолдызы сыйфатыны Әлзирамин (Кефей α) үзенә ала.
Йолдызлар
Кефей α — Әлзирамин (الذراع اليمين әз-зира‘ әл-йәмин — «уң кул» ; Alderamin), +2,5m йолдызча зурлыктагы йолдыз 49 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей β — Әлфирк (الفرق әл-фирқ, әл-фирқәһ — «өер» ; Alfirk), үзгәрмә йолдыз, Кефей β сыман үзгәрмә йолдызлар сыйныфының беренче үрнәге, аның ялтыравы 0,19 көн эчендә +3,15m дән +3,21m гә кадәр үзгәрә. Җирдән 595 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей γ — Әлрагый (الراعي әр-ра‘и — «көтүче» ; Alrai), +3,22m йолдызча зурлыктагы куш йолдыз Җирдән 45 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей δ — Әлрәдиф (الردف әр-рәдиф — «ияреп баручы» ; Alrediph), үзгәрмә йолдыз, тотылышлы йолдызлар кефейлылар сыйныфының беренче үрнәге, аның ялтыравы 5 көн 9 сәгать эчендә +3,5m дән +4,4m гә кадәр үзгәрә. Җирдән 891 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Кефей μ - яки Анат йолдызы — Кефей йолдызлыгында урнашкан кызыл супергигант (үтә зур йолдыз), шулай ук "Гершельның анат йолдызы" булып танылган. Галактикабызда иң эре һәм йолдызча күәте иң зур булган йолдызлардан берсе (тулы яктыртучанлыгы
Кефей VV — тотылышлы куш йолдыз. Кефей VV A — иң зур йолдызлардан берсе.
Йолдызлар төркемнәре
Олугбәктә Әлзирамин (Кефей α), Әлфирк (Кефей β) һәм Кефей η йолдызлары бергә Кәвакибелфирк (الكوكب الفرق әл-кәвакиб әл-фирқ — «өер йолдызлары» ) исеме йөртә иде.
Богазпынар (Тарсус)
Богазпынар (Boğazpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Файтсбронн
Файтсбронн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Челтнем
Челтнем (Cheltenham) — Англиянең Глостершир графлыгында урнашкан шәһәр.
Файтсбронн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Челтнем
Тарих
Беренче мәртәбә 803 елда телгә алына.
Кесиккөпрү (Пазар)
Кесиккөпрү (Kesikköprü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
(17575) 1994 PQ14
(17575) 1994 PQ14 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PQ14» саналган.
Айхкёгль
Айхкёгль — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Росен (Пазарҗык өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Måneskin
Måneskin — Италия рок-төркеме, төп вокалчы Дамиано Давид, басчы Виктория Де Анжелис, гитарачы Томас Раджи һәм барабанчы Итан Торкио аның әгъзалары булып торалар. 2021 елда Роттердамда узган «Евровидение-2021» җыр бәйгесенең җиңүчеләре.
Тарих
Төркем музыкантлары урта мәктәптә уку чорыннан ук таныш. 2016 елда, Джон Кеннеди исемендәге Рим лицее студентлары буларак, алар төркем төзү турында карар кабул итәләр. Төркемнең исеме яшь төркемнәр өчен җирле музыкаль конкурста теркәлгәнче гәнә сайлап алынган була. Музыкантлар Викториядән (ул яртылаш дан) дания теленнән берничә сүз тәкъдим итүен сорыйлар, аларның берсе генә булса да төркем атамасына туры килә алуына өметләнеп. Төркемне Måneskin («ай яктысы») дип атарга карар кылына, гәрчә сүзнең аңлатмасы төркем белән бәйле булмаса да. Бәйгедә катнашу аларга Felt Music Club & School да чыгыш ясарга мөмкинлек бирә, анда соңрак алар үзләренең беренче бүләген алалар.
Соңрак алар Рим районы Колли Портуэнси урамнарында, шулай ук Римның тарихи үзәгендә музыкантлар сыйфатында чыгыш ясыйлар. 2016 елда Фаенцада Бәйсез тавыш яздыручы лейбллар очрашуында аларның туган шәһәредән читтә беренче тере концертларының берсе була. Тамашада 30га якын кеше катнаша.
Дебют альбомы һәм Х Factor
2017 елның 24 ноябрендә Sony Music ярдәме белән төркемнең «Chosen» дебют синглы чыгарыла, ул Италиянең FIMI сингллар чартында 2 нче урынны ала. Җыр, нигездә, элек Х Factor шоу вакытында төркем тарафыннан башкарылган каверлардан торган һәм 2017 елның декабрь урталарында шундый ук исем белән чыгарылган мини-альбомга керә.
2018 елның 23 мартында төркем үзенең беренче итальян телле «Morirò da re» синглын чыгара, җыр зур уңышка ирешә. Тиздән «Il ballo della vita» исемле альбом чыгарыла, ул Италия чартларын җитәкли. Альбомны таныту өчен төркем «Бу Монескин» (This is Måneskin) дип аталган документаль фильм чыгара, аның премьерасы 2018 елның 26 октябрендә Италиядә уза.
«Евровидение-2021»
Måneskin «Zitti e buoni» җыры белән «Сан-Ремо 2021» музыкаль фестивалендә җиңү яулый. Моңа кадәр төркем үзенең «Teatro d’ira» исемле яңа альбомын чыгару турында игълан итә, аның чыгу датасы 2021 елның 19 мартына билгеләнгән була.
Незнашин
Незнашин — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
III гасыр (б. э. к.)
III (өченче) гасыр — безнең эрага кадәр 201 елдан безнең эрага кадәр 300 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Клоувердейл (Индиана)
Клоувердейл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Әҗәле
Әҗәле авылы – хәзердә Әҗәле һәм икедер: берсе татар Әҗәлесе, янә берсе рус Әҗәлесе. Ул Әҗәл мулласының углы атасыннан риваять кыйладыр, ул риваять кыйладыр икән шул Әҗәлнең Ишем мулладан: бу авыл Әҗәл яки Әҗәле дип аталуның сәбәбе шулдыр – бу авылга иң әүвәл килеп урнашкан кешенең исеме Хаҗ Гали дигән кеше икән, Хаҗ Гали дигән кешене кыскартыбрак Аҗәли йөрткәннәр, шуннан Әҗәле булып калгандыр.
Новая Гожа
Новая Гожа (Новая Гожа ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яманъелга (Эткүл районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%).
Әлфирк
Әлфирк (الفرق әл-фирқ — «өер» ; Кефей β, Кефей бетасы, β Cep) — үзгәрмә йолдыз, Кефей β сыман үзгәрмә йолдызлар сыйныфының беренче үрнәге, аның ялтыравы 0,19 көн эчендә +3,15m дән +3,21m гә кадәр үзгәрә. Җирдән 595 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Әлфирк — спектр куш йолдызы. Әлфиркның өслегенең температурасы 26 700 К ташкил итә, ә яктыртучанлыгы Кояшныкыннан 36 900 артыграк.
Тарих һәм исемнәр
Олугбәктә Әлзирамин (Кефей α) һәм Кефей η йолдызлары белән бергә Кәвакибелфирк (الكوكب الفرق әл-кәвакиб әл-фирқ — «өер йолдызлары» ) исеме йөртә иде.
Марсии-ан-Го
Марсии-ан-Го — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Втурек (Островский повяты)
Втурек  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тит-Вож
Тит-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лун-Вож елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Авойелс (приход, Луизиана)
Авойелс — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Марксвилл шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 866 км² тәшкил итә.
Шарики
Шарики (Шарики) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
(9935) 1986 CP1
(9935) 1986 CP1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 4 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 CP1» саналган.
Челмсфорд
Челмсфорд (Chelmsford) — Англиянең Эссекс графлыгында урнашкан шәһәр.
Мидхәт Миншин
Мидхәт Миншин – Татарстанның һәм Русиянең атказанган мәдәният хезмәткәре, язучы һәм журналист. 1936 елның 26 сентябрендә Балык Бистәсе районы Олы Солтан авылында дөньяга килә. Урта мәктәпне тәмамлагач, Казан университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә белем ала. 1959 елда, укуын тәмамлап, Буада район газетасында хезмәт юлын башлый. Ә 1960 елның 16 февраленнән башлап Татарстан радиосында эшли. 1995 елдан Татарстан язучылар берлеге әгъзасы.
Мидхәт Миншин бик күп шигырьләр, җырлар, «Васыять», «Башаклар җыры» дигән китаплар авторы. Ул Татарстанның мөстәкыйльлеге өчен көрәш вакытында, «Өметләр һәм борчылулар» дигән публицистик чыгышлары белән халкыбызның олы ихтирамын казана.
Якобень (Харгита)
Якобень — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Овачифтликкөй (Ешилһисар)
Овачифтликкөй (Ovaçiftlikköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Ешилһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казе Полони (Тревизо)
Казе Полони — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Полони Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Орже (коммуна)
Орже (Orgeix) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Файтсхёххайм
Файтсхёххайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Ам (Манш)
Ле-Ам — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Леннокс (Көньяк Дакота)
Леннокс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Леннокс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богазпынар (Маньяс)
Богазпынар (Boğazpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Маньяс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вәнәшикәш
Вәнәшикәш (Vənəşikəş ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Айхкирхен
Айхкирхен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Валя-Маре (Валя-Лунге, Димбовица)
Валя-Маре — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
IV гасыр (б. э. к.)
IV (дүртенче) гасыр — безнең эрага кадәр 301 елдан безнең эрага кадәр 400 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Донкастер
Донкастер (Doncaster) — Англиянең Саут-Йоркшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
БЭ 1 нче гасырда нигезләнгән.
Сентервилл (Фресно округы, Калифорния)
Сентервилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сентервилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дембовець (Липновский повяты)
Дембовець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Неказанице
Неказанице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вудки
Вудки — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Рохлева
Рохлева — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Акулалар
Аку́лалар (Selachii)  — торпедосыман озынча тәнле, күпсанлы тешле, эре һәм уртача зурлыктагы балыклар өсотряды. Скатлар белән балыкларның кимерчәкләр классын (Chondrichthyes) тәшкил итәләр. Ерткыч балыклар арасында иң киң таралганы.
(17576) 1994 PL25
(17576) 1994 PL25 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Акулалар
«Акула» (hákall) сүзе борынгы исланд теленнән кергән. Иң борынгы акулалар 420-450 млн. ел элек пәйда булалар.
(17576) 1994 PL25
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PL25» саналган.
Акулалар
250 төр акуланың 50 төре кеше өчен куркыныч. Кеше өчен куркынычлы: юлбарыс-акула, ак акула, сирәгрәк башка төрләре.
VI гасыр (б. э. к.)
VI (алтынчы) гасыр — безнең эрага кадәр 501 елдан безнең эрага кадәр 600 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Рохлева
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акулалар
Иң зурлары – гигант акула (15 м га кадәр) һәм китсыман акула (20 м га кадәр),— суны саңаклары аша сөзеп, вак планктон организмнар белән тукланалар; кеше өчен куркынычлы түгел. Башка акулалар балыклар белән тукланалар, еш кына кораблар артыннан ташландыкларны чүпләп баралар. Иң кечкенә акула Etmopterus perryi, буйга 17 сантиметрга җитә.
29 төренең кешегә һөҗүм итү очраклары теркәлгән. Шунысы кызык: акуланың иң зур төренә караучы кит акуласы (10-15 метр) планктон белән генә туклана. Иң куркынычы – озынлыгы 11 метрга кадәр җитүче ак акула.
Барлык акулалар диңгездә яши, тропикларның төче суларына бары тик аерым вәкилләре генә йөзеп керә.
Файхтен-ан-дер-Альц
Файхтен-ан-дер-Альц — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маршенуар
Маршенуар — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Немисловице
Немисловице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новая Гута (Навагрудский районы)
Новая Гута  (Новая Гута ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Кесим (Кадирли)
Кесим (Kesim) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (köy).
(17577) 1994 PD38
(17577) 1994 PD38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PD38» саналган.
(9936) Аль-Бируни
(9936) Аль-Бируни — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 8 августында Эрик Эльст, В. Иванова тарафыннан Рожен обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 PN4» саналган.
Коры Сатис
Коры Сатис — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сатис елгасының уң ярына тамагыннан 69 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD19805
HD19805 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Арлык
Арлык — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының уң ярыннан 106 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Павловка сусаклагычынан Шакша бистәсендәге су үлчәүпостына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Айхфельд (Штирия)
Айхфельд  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Андрей Гейм
Андре́ Константи́н улы Гейм (Андрей Константинович Гейм, Andre Geim) — Нидᴎрланларда яшәүче галим, физик. Чыгышы белән Россиядән. Константин Новоселов белән бергә 2010 елның физика буенча Ηoбел премиясе лауреаты. Графен матдәсен ачу белән билгеле.
Галим 1958 елда Сочида туган. Мәктәпне тәмамлагач, Мәскәү янындагы физика-техника институтына киткән. Сәләтле булуга карамастан, ике ел буена анда керә алмаган. Сыйныф җитәкчесе моның сәбәбен Андрейның алман тамырлары белән бәйләп аңлата.
Институтны тәмамлагач, Андрей Көнбатыш, шул исәптән Манчестер үниʙиpcитите белән хезмәттәшлек итә башлый. 2000 елда Андрей Нидᴎрлан ватандашлыгын ала, исемен Андре дип үзгәртә. Нидᴎрланларда ул графенны ача.
Григорий Каминский
Григорий Каминский (, Екатеринослав, Екатеринослав губернасы, Рәсәй империясе —, Мәскәү, ССРБ) — инкыйлабчы, совет фирка-дәүләт эшлеклесе. Тула шәһәр думасы гласные (1917), РК(б)Ф Тула губерна комитеты рәисе (1918-1920), Тула губерна шурасы башкарма комитеты рәисе (1918-1920), Азәрбайҗан коммунистик фиркасе ҮК җаваплы сәркәтибе (1920-1921), Бөтенрәсәй җир һәм урман эшчеләре берлеге ҮК рәисе (1922-1923), Бөтенрәсәй авыл хуҗалыгы коллективлары берлеге ҮК рәисе (1928-1929), Мәскәү өлкә шурасы башкарма комитеты рәисе (1932-1934), РСФСР сәламәтлек саклау халык комиссары, ССРБ сәламәтлек саклау халык комиссары (1936-1937). БК(б)Ф ҮК әгъзалыгына нәмзәт (1925-1937), БҮБК әгъзасы (1934), 3-7 чакырылышлары ССРБ ҮБК әгъзасы.
Казе Понтачо (Римини)
Казе Понтачо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Якобешть (Алба)
Якобешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анатолий Луппов
Анатолий Луппов, Анатолий Борис улы Луппов (Анато́лий Бори́сович Лу́ппов, 1929 елның 2 июне, СССР, РСФСР, Киров өлкәсе, Тужа районы, Пачи ― 2022 елның 8 августы, РФ, ТР, Казан) – композитор, пианист, педагог. Казан дәүләт консерваториясе профессоры (1977). Мари АССР (1968), РСФСР (1974), Татарстанның (1993) атказанган сәнгать эшлеклесе. Мари АССРның дәүләт (1974), Татарстанның  Тукай премияләре  (1999) лауреаты. Татарстанның халык артисты (2009).
Тәрҗемәи хәле
1929 елның 2 июнендә Киров өлкәсе Тужа районы Пачи авылында туган. Йошкар-Ола музыка укуханәсен (1951), Казан дәүләт консерваториясен (1959) «фортепиано», «композиторлык» белгечлекләре буенча тәмамлаган.
1954 елдан Казан дәүләт консерваториясендә эшли: 1954-1956 концертмейстер, 1956-1959 махсус фортепиано укытучысы, 1959 елдан композиторлык кафедрасында композиторлык, оркестровка, ХХ гасыр композиторлык техникасы, оркестр стильләре тарихы фәннәренән укыта, 1969-1991 композиторлык кафедрасы мөдире, соңгы елларда музыка теориясе һәм композиторлык кафедрасы профессоры.
Иҗаты
Концертларда, пианист буларак, үз әсәрләрен башкара: Казан (1953, 1954, 1956), Мәскәү (1958), Донецк (1964), Воронеж (1965)
Шәкертләре
Л. Васильев, В. Данилов, А. Блинов, Ю. Болденков, А. Руденко, Л. Новоселова, П. Чонкушов, Ш. Шәрифуллин, Ю. Толкач, Ю. Евдокимов, А. Корепанов, Н. Шәмсетдинов, Р. Еникеева, С. Маков, А. Незнакин, С. Васильев, В. Захаров, Ш. Тимербулатов, Л. Стерхова, М. Шәмсетдинова, А. Яшмолкин, Ю. Гонцов, Н. Шабалин, С. Корепанов, Ф. Шәрифуллин, Н. Закирова, Е. Лебедева, Н. Сафин, О. Бурова, С. Черезов, Р. Кәлимуллин, А. Кудрявцев, Н. Казаков, В. Кожевников, М. Антал, Р. Зарипов, Э. Архипова, М. Ходырева, Ф. Әхмәтшин, В. Василевский, Ю. Григорьев, Г. Сураев-Королев, З. Садыйкова, А. Манджиев, Н. Фомин, А. Проскурин, С. Беликов, Л. Таһирова, Л. Фәррахова, В. Петров, З. Рәүпова, Д. Сорокина, А. Әхмәтшин, А. Салихова, Г. Тимербулатова, Е. Анисимова.
Токаръёль
Токаръёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Щугор елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
VII гасыр (б. э. к.)
VII (җиденче) гасыр — безнең эрага кадәр 601 елдан безнең эрага кадәр 700 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Оржибе
Оржибе (Orgibet) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Айбирия (приход, Луизиана)
Тарихы
Рәсми рәвештә 1868 елда оештырыла.
Дембово (Бродницкий повяты)
Дембово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Айбирия (приход, Луизиана)
Территориясе
Мәйданы 1031 км² тәшкил итә.
Дембово (Бродницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Ва
Ле-Ва — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Сарая
Сарая — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оглаккая (Сарыз)
Оглаккая (Oğlakkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вуйтоство (Великопольское воеводалыгы)
Вуйтоство  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лид (Көньяк Дакота)
Лид  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Вөрзиң
Вөрзиң (Worthing) — Англиянең Вест-Сассекс графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Лид (Көньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Маре (Вилча)
Валя-Маре — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колфакс (Индиана)
Колфакс  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фаллай
Фаллай — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Несебендовице
Несебендовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новая Дубравка
Новая Дубравка (Новая Дубраўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
VIII гасыр (б. э. к.)
VIII (сигезенче) гасыр — безнең эрага кадәр 701 елдан безнең эрага кадәр 800 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Мирный (Сосновка районы)
Мирный (Мирный) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (81%), татарлар (4%), башкортлар (11%).
(17578) 1994 QQ
(17578) 1994 QQ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 16 августында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 QQ» саналган.
Богакале (Нарман)
Богакале (Boğakale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Нарман илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ибн Халдун
Ибн Халдун (гар. ابن خلدون), тулы исеме Әбү Зәйд Габдеррахман ибн Мөхәммәт ибн Халдун әл-Хадрами; (1332 елның 27 мае, Тунис – 1406 елның 17 марты, Каһирә; Һиҗри буенча 732–808 еллар) – гарәп мөселман фәлсәфәчесе, тарихчы.
Биографиясе
Тунис шәһәрендә туа. Ата-анасы чыгышлары буенча Андалусиядән. Ибн Халдун Туниста иң яхшы укытучылардан белем алу мөмкинчелегенә ия була. Коръән-хафиз дәрәҗәсенә ирешә, хәдисләр өйрәнә, хокук белемен, гарәп теле грамматикасын, пиитикасын үзләштерә. Ул шулай ук математика, мантыйк (логика), табибчылык (медицина) белән дә таныша. 17 яшендә ата-анасын югалта. 20 яшендә ул Тунис идарәчесенә хезмәткә урнаша. Аның вазыйфасы каллиграфик язу белән рәсми әмерләрне теркәүдән гыйбарәт була. Үз тормышы дәверендә ул төрле идарәчеләргә хезмәт итәргә мәҗбүр була. 1384 елда ул Мисыр солтаны чакыруы буенча Мисырның баш казые һәм профессор буларак эшли башлый. 1406 елда Каһирәдә вафат була.
Эшләре
Тарихчы буларак танылган. Төп әсәре – "Мөкаддимә" ("Кереш сүз"). Олуг галим Бартольд үзенең хезмәтләрендә Ибн-Хәлдүн хакында болай дип яза: «Ибн-Хәлдүн бары тик Ислам тарихында гына түгел, хәтта бөтен дөнья тарихында тарих фәлсәфәсенең иң бөек заты, социология кебек фәнгә нигез ташы салучы», дип бәһали.
Бәләкәс
Бәләкәс — Караидел кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Иглин районы биләмәләрендә ага. Тамагы Иске Карашиде авылы янында. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Павловка сусаклагычынан Шакша бистәсендәге су үлчәүпостына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аксамс
Аксамс — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вәзнәш
Вәзнәш (Vəznəş ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Серено-дел-Мар (Калифорния)
Географиясе
Серено-дел-Мар халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рочдейл
Рочдейл (Rochdale) — Англиянең Зур Манчистыр графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Вулька (Великопольское воеводалыгы)
Вулька  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Маслив
Маслив — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Вулька (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сбор (Пазарҗык өлкәсе)
Сбор  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тасть
Тасть — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вад елгасының уң ярына тамагыннан 27 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шарово (Киров өлкәсе)
Шарово (Шарово) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Орлю
Орлю — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Orlu
Нивки (Намисловский повяты)
Нивки  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Валь-Сен-Пер
Ле-Валь-Сен-Пер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Фалькенберг (Югары Пфальц)
Фалькенберг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Понте дела Дора (Падова)
Казе Понте дела Дора — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Понте дела Дора Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Владимир Федотов (1950)
Владимир Федотов (Владимир Сергей улы Федотов, Владимир Сергеевич Федотов) – баянчы артист, КФУ ның филология һәм мәдәниятара аралашу институты профессоры (2003). ТАССР (1986) һәм РФ (2001) атказанган, Татарстанның халык (1993) артисты. М. Җәлил (1990) һәм Тукай (2010) премияләре лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1950 елның 13 гыйнваренда Куйбышев өлкәсе (хәзерге Самара өлкәсе) Октябрьск шәһәрендә туган. Казан дәүләт консерваториясен (1984), шунда ук аспирантураны (1987) тәмамлаган. Уку йортында алган белгечлекләре: концерт башкаручысы, укытучы, халык уен кораллары оркестры дирижёры, баянчы.