cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оркавичы
Оркавичы (Оркавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ититала
Ититала (İtitala ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Ливингстон (приход, Луизиана)
Ливингстон — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Ливингстон шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1832 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 703 км² тәшкил итә.
Петна
Петна — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Родон (Луар һәм Шер)
Родон — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Фрайштадт (Югары Пфальц)
Фрайштадт  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чирья
Чирья Чархи Дадри - Канина Кхас юлында урнашкан авыл. Ул Бадһара бүлегенә керә. Авылның халкы якынча 5604 кеше.
Географиясе
Авылның уртача биеклеге 217 м.
Халкы
Чирья авылының тулаем халкы 5604 кеше. Ир кешеләрнең тулаем саны 2908 кеше, ә хатын-кызларның 2696 кеше (2011 ел халык санын алу буенча). Ир кешеләр арасында укый-яза алу дәрәҗәсе 77.71 һәм хатын-кызлар арасында 56.67.
Горочевци
Горочевци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Качкын (мәгънәләр)
Качкын — күп мәгънәле сүз. Каяндыр качып киткән кешене, кайбер төрки телләрдә «качып бару»ны, «паника»ны аңлата.
Glock
Glock GmbH — 1963 елда Вена янындагы Дойч-Ваграм шәһәрендә оешкан Австрия корал җитештерүче фирмасы. Аңа нигез салучы Гастон Глок фамилиясе буенча аталган.
Гембажево (Великопольское воеводалыгы)
Гембажево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Glock
Glock пистолетлары бөтен дөньядагы хәрби һәм хокук саклау органнары, шул исәптән АКШның күпчелек хокук саклау органнары тарафыннан кулланыла. 2014 елга Glock ике дистәдән артык пистолет модельләрен җитештерә.
Гембажево (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Glock
Пистолетлар
Гастон Глок конструкциясе пистолетлары 80 еллар башыннан, 1980 елда Австрия армиясе тарафыннан оештырылган конкурста җиңгәннән соң, серияле җитештерелә. Хәзерге вакытта Glock пистолеты 30 дан артык илдә коралланышта тора.
Барлык модельләр дә структур яктан Glock 17 төп моделеннән бераз аерылып торалар. Алар зур булмаган авырлык һәм гади конструкция белән аерылып торалар.
Щеглята (Старые)
Щеглята (Старые) (Щеглята (Старые)) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Ле-Теель
Ле-Теель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Щеглята (Старые)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Бозйокуш (Суруч)
Бозйокуш (Bozyokuş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Щеглята (Старые)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(17637) Blaschke
(17637) Blaschke — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 11 августында Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PA1» саналган.
(9987) Peano
(9987) Peano — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 июлендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 OO1» саналган.
Антеринг
Антеринг — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Жан-дю-Кастийоне
Сен-Жан-дю-Кастийоне (Saint-Jean-du-Castillonnais) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Добромеж (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Добромеж  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фраммерсбах
Фраммерсбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петрашув
Петрашув — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Спрингвилл (Калифорния)
Спрингвилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Спрингвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Мерулуй (Галац)
Валя-Мерулуй — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одунҗу (Һадим)
Одунҗу (Oduncu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һадим илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чусовая-Ю
Чусовая-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Кожва елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17638) Sualan
(17638) Sualan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 11 августында G. R. Viscome тарафыннан Rand обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PB1» саналган.
Лонг-Бич (Индиана)
Лонг-Бич  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мантра
Ма́нтра (मन्त्र, «психик гамәл башкару коралы», башка мәгънәдә "шигырь", "сихер сүзе", "әфсен", "тылсым","ырым" ) — Һинд динендә, Буддизмда һәм Джайнизмда кагыйдә буларак аны тәшкил итүче авазларны дөрес итеп әйтергә тиеш булган изге текст, сүз яки иҗек. Мантраларны псаломнар, догалар һәм тылсымлы сүзләр белән чагыштыралар. Һинд дине тарафдарлары фаразлаганча, мантра - ул акылга, эмоцияларга һәм хәтта тышкы әйберләргә дә йогынты ясаучы сөйләмнең билгеле формасы. Гадәттә мантра Санскрит телендә берничә аваз яки сүзнең сүзтезмәсе. Шул ук вакытта мантраның һәрбер сүзенең, иҗегенең һәм хәтта аерым авазының тирән дини мәгънәсе булырга мөмкин (мәсәлән, иң мәшһүр мантраларның берсе - сакраль "Ом" авазы, аны кайбер дини-фәлсәфи тәгълиматларда өч авазның (А, У һәм М)ның комбинациясе дип санарга мөмкин, аларның һәрберсе, үз чиратында, төрле мәгънәләргә һәм аңлатмаларга ия).
Орли
Орли (Орлі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казе Ризера (Тревизо)
Казе Ризера — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Ризера Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сухоруково
Сухоруково (Сухоруково) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Гылыбник
Гылыбник — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Сухоруково
Халык
Халык саны динамикасы:
Гылыбник
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сухоруково
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Кечикалеси (Алтунхисар)
Кечикалеси (Keçikalesi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Алтунхисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Петровице
Петровице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ромии (Луар һәм Шер)
Ромии — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Франкенвинхайм
Франкенвинхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызыл (Караидел кушылдыгы)
Кызыл (Кизил) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының уң ярыннан 878 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, инештән Долгобродск сусаклагычына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Туктар (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,5%), урыслар (4,5%).
Кызыл (Караидел кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Калдусс
Калдусс — Кече Ятмис елгасы кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Белинский районы, Каменка районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сентрал-Сити (Көньяк Дакота)
Сентрал-Сити  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сентрал-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марат Бәшәров
Марат Галимҗан улы Бәшәров (tat. lat. Marat Ğalimcan ulı Bäşärov;) (1974 елның 22 августында,Мәскәү) – Россия театр һәм кино актёры, ТВ алып баручысы. Россия Дәүләт бүләгенең иясе (2001). Татарстанның атказанган артисты (2012).
Тәрҗемәи хәл
Марат Мәскәүдә татар эшчеләренең гаиләсендә 1974 елда туган.
2009 елдан ТНТ каналының "Битва экстрасенсов" телетапшыруын алып бара. "Танцы на льду" (Бозда биюләр) телептапшыруында катнаша, аннары шушы тапшыруын алып бара иде.
Марат Бәшәров татар тормышында да катнаша: Габдулла Тукай шигырьләрен укыды, татар җырларын татар җырчылары белән башкарды, "Татар җыры" бәйгесен алып барды.
Телетапшырулар
Марат телетапшыруларда катнашты:
(9988) Erictemplebell
Тарихы
1997 елның 9 сентябрендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RX6» саналган.
Линкольн (приход, Луизиана)
Линкольн — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Растон шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 472 км² тәшкил итә.
Антизенхофен
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Добрч
Добрч — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Тей (Манш)
Ле-Тей — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Бозйокуш (Дурсунбей)
Бозйокуш (Bozyokuş) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гембице (Гостинский повяты)
Гембице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жан-дю-Фальга
Сен-Жан-дю-Фальга (Saint-Jean-du-Falga) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Памье-1 кантонына карый.
Гырло
Гырло — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дандма
Дандма - Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында Бадһра тэһсилда авыл. Ул Бһивани шәһәрчеге район штаб-фатирыннан якынча 34 км көньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 506 йорт булып, тулаем халкы 2731 кеше булган, шуларның 2731-се ир кеше һәм 1284-се хатын-кызлар булган.
(17639) 1996 PA4
(17639) 1996 PA4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 9 августында NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PA4» саналган.
Казе Рикети (Тревизо)
Географиясе
Казе Рикети Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фрасдорф (Бавария)
Фрасдорф  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орля (Шчучынский районы)
Орля  (Орля ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Одунлук (Нилүфер)
Одунлук (Odunluk) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шантымвож
Шантымвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нәриман Нәриманов
Нәриман Нәриманов (, Тифлис, Тифлис губернасы, Рәсәй империясе —, Мәскәү, ССРБ) — азәри язучысы, җәмгыять һәм сәясәт эшлеклесе. АзССР Халык комиссарлары шурасы рәисе (1920-1922), АзССР чит ил эшләре халык комиссары (1920-1921). ЗСФСР Берлек шурасы рәисе (1922-1923), ССРБ Үзәк башкарма комитеты рәисе (1922-1923), БК(б)Ф ҮК әгъзалыгына нәмзәт (1923-1925).
30 апрель
30 апрель — Милади тәкъвимендә дүртенче айның утызынчы көне. Ел ахырына кадәр 245 көн кала.
right|150px|thumb|Берлин
(9989) 1997 SG16
(9989) 1997 SG16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 27 сентябрендә Н. Кавасато тарафыннан Уэнохара обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SG16» саналган.
Пехоцице
Пехоцице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Катех
Катех (Katex ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Сталлион-Спрингс (Калифорния)
Сталлион-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сталлион-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Апетлон
Апетлон — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Добско
Добско — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Vitawtas
Grodno kenäze (1370-1382), Lutsk kenäze (1387-1389), Trok kenäze (1382-1413). Gusitlar iğlan itkän patşa.
Tarix
1350 yılda tuğan.
1381-1384 häm 1389-1392 yılda watandaşlar suğışları näticäsendä Litva xäkime buldı.
Bursıqlı yılğası suğışı (1399)
1391 yılğı suğışta Aqsaq Timer ğäskärenä yul kürsätüçe sıyfatında İdegäy Däşti Qıpçaq dalalarına qayta. Qondırça yanındağı suğıştan soñ ul İdel buyında torıp qala. Tuqtamışnı töşerep, niçek tä xan itep Timer Qotlığnı utırtırğa digän telägen tormışqa aşırırğa omtıla. Ämma Timer Qotlığnı Altın Urdanıñ xanı itep täxetkä mengerergä fäqät 1395 yılğı suğışta Tuqtamış xan ciñelgännän soñ ğına, äle anda da tora-bara ğına mömkin bula. Tuqtamış, tönyaqta ğäskär tuplap, şul uq yılnı Qırımğa yaw çaba: Altın Urda qatı suğışta ciñelgäç, könbatıştağı ulus ayırılıp çıqqan bula, Tuqtamış niçek tä şunı kire qaytarırğa tırışa. Qırım belän suğış öç yılğa suzıla. Baştaraq anıñ eşläre iple genä bara, läkin hiç uylamağanda Timer Qotlığ höcüm itä dä anı tar-mar kiterä.
Tuqtamış tağın qaçarğa mäcbür bula, tik inde bu yulı yıraqqaraq— Litvanıñ olı kenäze Vitawtasqa barıp sıyına. Timer Qotlığ ciñelgän xannı birülären taläp itä. Vitawtas anıñ taläben ütämäw genä tügel, Tuqtamış ğäskärenä üzeneken dä quşıp, Altın Urda östenä yabırıla. Anıñ säyäsäte bik añlaşıla: Tuqtamışnı yañadan täxetkä utırta alğan oçraqta Altın Urda Litva yoğıntısına elägergä tieş bula.
Suğış barışı
Doşmannar Dneprnıñ sulyaq tarmağı bulğan Bursıqlı (Vorskla) yılğası buyında oçraşalar (1399). Gärçä Vitawtasnıñ ğäskäre işleräk bulsa da, ul ciñelä.
Doşman aldında yuğalıp qalğan Timer Qotlığqa yärdämgä İdegäy kilep citä. Çığanaqlarda äytelgängä qarağanda, ul zamannarda İdegäy qulında 200 meñlek ğäskär bula. Şulay itep, Tuqtamış tarix mäydanınnan töşep qala. Bursıqlı tiräsendäge suğışta İdegäy üzen iskitkeç däräcädä osta ğäskär başlığı itep tanıta, zur ciñügä ireşä häm yäş xannıñ ğömeren saqlap qala.
Altın Urda belän mönasäbätlär
Vitawtas Altın Urda belän mönasäbätläre qarşılıqlı bulğan. İdegäy Vitawtas ğäskären Bursıqlı yılğası suğışında tar-mar itüdän soñ, Vitawtas qayber tatar morzalarına sıyınu birgän, 1422 yılda kiläçäktäge Qazan xanı Oluğ Möxämmätkä dä sıyınu birgän häm soñraq xan täxetenä öçen köräştä yaqlağan.
Qayber tatar şähärläre - Açı Qala (Oçakov), Balıqlı, Qarawıl, Xacibäy (kiläçäk Ädis) alğan.
Litva tatarları
Tuqtamış xan häm Nuğay ämire bäreleşlärennän soñ Tuqtamış ğäskäreneñ öleşe Böyek Litva kenäzlegenä kitärgä mäcbür bulğan. 15 ğasırda Litvağa vassal öç tatar kenäzlege oyışa: Mansur kenäzlege, Cağalday xanlığı häm Kursk tömänlege.
Grünwald suğışında Tatar Ğäskäre Cäläl äd-Din citäkçelegendä qatnaşqan, ğomumi litva-tatar-slavyan ciñüendä xälitkeç röl' uynağan.
Vitovt Grünwald suğışında tatar xälitkeç bulışuı öçen tatarlarğa Litvada cir xoquqı häm mäçetlär tözüe röxsät birgän. Şul waqıttan başlap tatarlar Litvanıñ (1569 yıldan Reç Pospolita) çiklären saqlağannar.
1557-1558 yılarda yazılğan "Risāle-yi Tatar-i Leh" qulyazması buyınça Pülşäda mäçetle 100 tatar awılı bulğan.
Ülem häm istälek
Litvada küp şähärlärdä Vitawtas häykälläre açılğan.
Щенниковский
Щенниковский (Щенниковский) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан кордон.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Гембице (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
Гембице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бозкөй (Каракөпрү)
Бозкөй (Bozköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Роморантен-Лантене
Роморантен-Лантене — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Дебели-Лаг
Дебели-Лаг — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Мечешулуй
Валя-Мечешулуй — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лорел (Индиана)
Лорел  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морхаус (приход, Луизиана)
Морхаус — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Бастроп шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1844 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 805 км² тәшкил итә.
Югары Әтлән (Мияс шәһәре)
Югары Әтлән (Верхний Атлян) — Чиләбе өлкәсенең Мияс шәһәр округы составына керүче кордон.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Ле-Френ-Поре
Ле-Френ-Поре — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Кечикая (Дивриги)
Кечикая (Keçikaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
(17640) Маунт-Стромло
(17640) Маунт-Стромло — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 15 августында Роберт Макнот, J. B. Child тарафыннан Macquarie обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PA7» саналган.
Печиска (Ополе воеводалыгы)
Печиска  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жирон
Сен-Жирон (Saint-Girons) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Фраунберг
Фраунберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сиссетон (Көньяк Дакота)
Сиссетон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сиссетон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD198513
HD198513 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Коркодин
Коркодин (Каркадин) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уфалейка елгасының сул ярыннан 52 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, инештән Долгобродск сусаклагычына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Халимат Байрамукова
Халима́т Башчи́ кызы Байраму́кова (кияүдә - Корбанова) (Байрымукъланы Башчыны къызы Халимат; 15 август, 1917, Хурзук — 8 ноябрь, 1996, Черкесск) - Совет карачай шагыйрәсе, язучы, драматург, Язучылар берлеге әгъзасы 1939 елдан.
Тәрҗемәи хәле
улы Хузрук авылында крестьян гаиләсендә туады. Хурзук мәктәбен тәмамлаганнан соң, Xалим Бәйрәмукова Микоян-Шахарск (хәзерге Карачаевск) фельдшер-акушерлык мәктәбенә укырга керә. 1935 елдан «Къызыл Къарачай» өлкә газетасында әдәби хезмәткәр булып эшли башлый. 1936 елда өлкә газетасы битләрендә аның шигыре басылып чыга.
Аның беренче эре әдәби әсәре 1939 елда басылган «Ике йөрәк» пьесасы була. Шул ук елдан ул ССРБ язучылар берлегегә кабул ителгән.
thumb|left|180px|Халимат Байрамукова Сугыш елларда Бөек Ватан сугышы чорында Х.Бәйрәмуков 2436 нчы эвакогоспитальда шәфкать туташы сыйфатында хезмәт иткән. Сугыш вакытында ул шулай ук совет кешеләренең батырлыгы һәм каһарманлыгы, азатлык һәм Ватан өчен көрәшүче бөек күпмилләтле совет халкының җиңелмәве аркасында барлыкка килгән шигырьләр, хикәяләр, очерклар язган.
Депортация елларында Казакстанда укытучы булып эшләгән.
1964 елда Халимат Бәйрәмукова А. М. Горький исемендәге Әдәбият институтын Аннан соң Мәскәүдә Югары әдәби курсларны тәмамлый.
1957 елдан (депортация тәмамланганнан) соң, Халимат Байрамукова әсәрләре актив рәвештә бастырыла башлый. Халимат Байрамукова - 14 шигъри җыентык авторы, дүрт роман, биш повесть һәм күп хикәяләр авторы, дүрт публицистик китап, «Соңгы куылган» беренче милли операсы либреттосы, шулай ук беренче карачай музыка комедиясе «Фамилиясез кәләш». Аның әсәрләре дөньяның 50 телендә басылган.
1982 елда аның «Онтерт джыл» ("Ундүрт ел") романы басылып чыга - депортация вакыйгаларын тасвирлый торган беренче зур әдәби әсәр.
Халимат Байрамукова 1996 елның 8 ноябрендә Черкесск шәһәрендә вафат була.
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы (КАССР, фин. Karjalan autonominen sosialistinen neuvostotasavalta (KASNT)) - 1936 елның 5 декабреннән 1940 елның 31 мартына кадәр һәм 1956 елның 16 июленнән 1991 елның 13 ноябренә кадәр булган РСФСР составындагы автономияле республика.
Башкаласы Петрозаводск шәһәре.
Гариф Солтан
Гариф Нигъмәтулла улы Солтан — күренекле татар журналисты, җәмәгать эшлеклесе, алман гаскәрләренең «Идел-Урал» легионы көрәшчесе, Азат Европа радиосы/Азатлык радиосының татар-башкорт хезмәтен оештыручы.
Ул 1923 елның сентябрендә Башкортстанның Стәрлетамак белән Мәләвез арасында урнашкан Җиргән авылында туа. Әтисе транспорт тоткан, йөкчеләргә һәм юлчыларга хезмәт күрсәткән. Гаиләсе муллыкта яшәгән, ләкин кулаксызландыру вакытында гаиләне авылдан куалар. Алар Верхотор авылына урнашалар. Аннан да куылгач, гаилә башкорт авылында яшәп ала, соңрак Ишембайга күченә. Гариф Солтан Ишембайның татар-башкорт мәктәбендә укый.
Мәктәпне уңышлы тәмамлап, бирелгән стипендия буенча К.А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институтының алман теле бүлегенә укырга керә. 1941 елның җәендә, педагогия институтының 1 курсын тәмамлагач, Днепропетровск шәһәреннең металлургия заводында эшли.
Бөек Ватан сугышы башлангач, хәрби хезмәткә алына. Замполит дәрәҗәсенә җитә. 1942 елның җәендә исә бөтен отряды белән әсирлеккә төшә. Шул ук елны алманнар милли легионнар төзү сәясәтен башлады. Алманча һәм татарча яхшы белү сәбәпле, Әхмәт Тимер Гариф Солтанга легионның сәяси вәкиллегендә тәрҗемәче эшен тәкъдим итә. Сугыш елларында ул шунда эшли. Тәрҗемәче булып хезмәт итә, татар телендә радиотапшырулар, газет-журналлар чыгарырга ярдәм итә.
Сугыш тәмамлаганнан соң төрек студентлары арасында яшерелә, 1948 ел ахырына кадәр алар белән яши. 1952 елга кадәр Һамбург университетында укый.
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Тарихы
1937 елның 16-17 июнендә XI Бөтенкарел Гадәттән тыш Съезды Карелия АССР Конституциясен раслый, Конституциянең һәр статьясы аерым тавышка чыгарыла һәм аерым өч телдә — рус, карел һәм фин телләрендә укыла. Карел АССРның гербындагы һәм флагындагы язулар рус, карел һәм фин телләрендә башкарыла.
Гариф Солтан
1968 елдан пенсиягә чыкканчыга кадәр Мюнхенда «Азатлык»ның татар-башкорт редакциясе мөдире була, «Азатлык»ның мөдирләр шурасы рәисе вазифасын башкара.
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Тарихы
Карелия АССР Конституциясе Карелия АССР Югары Советын республиканың югары закон чыгару органы итеп билгели.
Гариф Солтан
Гомернең соңгы елларында Гариф Солтан Алманиянең Мюнхен каласында яши. Улы Фәрит АКШта яши, банк эксперты булып эшли. Кызы Кәримә Халыкара хокук фәнен өйрәнгән, хәзер ул Мюнхенда, Нью-Йорк университетының күз клиникасында чит илләр белән бәйләнеш тоту эшен идарә итә.
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Тарихы
1938 елның апрелендә Кандалакша шәһәр статусына ия була, ә 1938 елның маенда КАССР составыннан Кандалакша районы Мурманск өлкәсе составына тапшырыла.
Гариф Солтан
2011 елның 14 ноябрендә Гариф Солтан Мюнхен шәһәрендә вафат була. Аның җеназасы 18 ноябрь көнне балаларының теләге белән тар гына даирәдә үтә. Ул Нордфридһоф зиратына хатыны Мәдинә янына җирләнә.
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Тарихы
1956 елның 16 июлендә Карело-Фин ССР элеккеге исеме белән РСФСР составында автономияле республика итеп үзгәртелә. Аның символы фин һәм рус телләрендә өстәмә язулы РСФСР Дәүләт флагы.
1965 елның 31 декабрендә СССР Югары Советы Президиумы Указы белән Карел АССР Халык хуҗалыгын үстерүдәге уңышлары өчен Ленин ордены белән бүләкләнә.
1970 елның 5 июнендә Карел АССР Коммунистлар төзелешендә ирешкән уңышлары өчен, Октябрь Революциясе ордены белән бүләкләнә.
Арбесбах
Арбесбах — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Карелия Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Тарихы
1991 елның 24 маенда РСФСР халык депутатлары съезды Карел АССРны Карелия ССРына үзгәртеп кора, РСФСР Конституциясенең 71 статьясына үзгәреш кертелә.
1991 елның 13 ноябрендә Карел АССР Югары Советы «Карел АССР Конституциясенә үзгәрешләр һәм өстәмәләр турында» закон кабул итә, аның нигезендә Карелия АССР Карелия Республикасы итеп үзгәртелә. .
1992 елның 21 апрелендә яңа исем РСФСР Конституциясенең 71нче маддәсендә Россия халык депутатлары съезды тарафыннан чагылдырыла. Төзәтмә 1992 елның 16 маенда «Российская газета»да басылып чыккан вакыттан үз көченә керә.
Камора (елга)
Камора  — Мокша елгасының кече кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Наровчат районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Рицардо (Тревизо)
Казе Рицардо — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Орциха
Орциха (Орціха ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Казе Рицардо (Тревизо)
Географиясе
Казе Рицардо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бозкөй (Герменҗык)
Бозкөй (Bozköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(9990) Niiyaeki
(9990) Niiyaeki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 30 сентябрендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SO17» саналган.
Девсар
Девсар Һиндстанның Харьяна штатының Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчеге штаб-фатирыннан якынча 7 км ераклыкта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 2351 йорт булып тулаем халкы 12488 кеше булган, шуларның 6603-се ир кешеләр, ә 5885-се хатын-кызлар булган.
Одунпазары (Одунпазары)
Одунпазары (Odunpazarı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казанфар Мусабәков
Казанфар Мусабәков (Qəzənfər Musabəyov;, Пирәбәдил, Бакы губернасы, Рәсәй империясе —, Мәскәү, ССРБ) — инкыйлабчы, азәри совет дәүләт эшлеклесе. БК(б)Ф Әстерхан губерна комитеты мөселман секциясе рәисе (1918-1920), АзССР игенчелек, аннары сәүдә һәм сәнәгать, азык-төлек халык комиссары (1920-1922), АзССР Халык комиссарлары шурасы рәисе (1922-1928), ССРБ ҮБК рәисе (1925-1937), АзССР Үзәк башкарма комитеты рәисе (1929-1931), ЗСФСР ҮБК рәисе (1931-1932), ЗСФСР халык комиссарлары рәисе (1931-1937). БК(б)Ф ҮК әгъзалыгына нәмзәт (1931-1937).
Росе (Луар һәм Шер)
Росе — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Фрауэнау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пильщ
Пильщ — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ле-Шам-де-Лок
Ле-Шам-де-Лок — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Долки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Долки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урмыж
Урмыж (Вӧдыр почиҥга, Урмыж) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Гембичин
Гембичин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Мике (Алба)
Валя-Мике — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шежимъю
Шежимъю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Джинчовци
Джинчовци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арбинг (Мюльфиртель)
Арбинг  — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(17641) 1996 SW7
(17641) 1996 SW7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 18 сентябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 SW7» саналган.
Стенфорд (Калифорния)
Стенфорд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стенфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дадаш Бөньядзадә
Дадаш Бөньядзадә (, Фатмаи, Бакы губернасы, Рәсәй империясе —, Мәскәү, ССРБ) — инкыйлабчы, азәри совет дәүләт эшлеклесе. АзССР мәгариф халык комиссары (1920-1922), АзССР азык-төлек халык комиссары (1922-1923), АзССР игенчелек халык комиссары (1923-1930), АзССР Халык комиссарлары шурасы рәисе (1930-1932), ЗСФСР игенчелек халык комиссары (1932-1936).
Качкын (опера)
«Качкын» — 3 актлы татар трагик операсы. Композиторы — Нәҗип Җиһанов. Әхмәт Фәйзи либреттосы. Операның премьерасы 1939 елның 17 июнендә була. Яңа оешкан Татар дәүләт опера театры (1941 елдан Татар дәүләт опера һәм балет театры) труппасы, театрның үз бинасы төзелеп бетмәгәнгә күрә, спектакльләрен Татар дәүләт театрында, Рус Зур драма театрында һәм Казанның башка сәхнәләрендә куя. Төп партияләрне Мәскәү дәүләт консерваториясе каршындагы Татар дәүләт опера студиясен (1934-1938) тәмамлаган солистлар (Усман Әлмиев, Мөнирә Булатова, Х. Зәбирова, Галия Кайбицкая, Асия Измайлова, Фәхри Насретдинов, Мәрьям Рахманкулова, Сара Садыйкова һ.б.) башкара. Опера соңрак Уфа сәхнәсендә дә  куела. Дирижёры — С.С. Бергольц (1939 елгы куелышта), Ильяс Әүхәдиев (1944 елгы куелышта), режиссёр-куючы — Ф.Н. Каверин (1939), З.Г. Сафин (1944), балетмейстер — Гай Таһиров, куючы-рәссам, киемнәр буенча рәссам — М.М. Абдуллин (1939), Петр Сперанский (1944). Әдәби бүлек мөдире — Муса Җәлил. Бүгенге көндә театр репертуарында юк.
Тарих
Мәскәү дәүләт консерваториясе каршындагы татар опера студиясе белән төзелгән килешү нигезендә (25.04.1935), Әхмәт Фәйзи 1935 елда бер актлы «Качкын» либреттосын яза. 1937 елның май аенда төзелгән яңа килешү нигезендә, әлеге бер актлы либреттоны Пугачев хәрәкәтен яктырткан Булат батыр темасына опера өчен өч актлы либретто итеп үзгәртә. 1937 елда либреттоны тәмамлап, студия дирекциясенә тапшыра. Композиторлар, әдәбиятчылар, артистлар, студия укытучылары катнашында либреттоны тикшерү үткәрелә, опера язу өчен яраклы дип табыла. Либреттоның соңгы редакциясе белән студиянең әдәби бүлек җитәкчесе Муса Җәлил таныша, 1937 елның 8 июлендә уңай рецензия яза.
I акт
Урып-җыю бара. Камчы тоткан Аблай хатын-кызларның эшләвен карап үтә. Ул чыгып киткәч, Рәйханә һәм кызлар сөйгән ярларын сагыну җырын җырлый. Сәхнә артында тарантас тавышы ишетеп, кызлар уракларын алып тиз генә чыгалар. Бикә приказчигы Аблай белән халыкны Ямәлкә Пугач һәм аның яраннары Җаекта батып һәлак булган дип алдарга килешәләр. Кырда эшләүчеләрне җыеп, шуны хәбәр итәләр. Рәйханә, белешмәстән, «Булат! Бәгырем!» - дип кычкырып җибәрә. Бикә Аблайдан аңлатуны таләп итә. Аблай: «Заводка мәҗбүри эшкә беркетелгән элекке ташчы Булат, припискадан качып кайтышлый, карак Ямәлкәгә кушылган, бу — аның сөяркәсе», - дип аңлата. Бикә, котырып, Рәйханәгә 30 камчы сугарга куша, хәтта үзе җәзаларга уйлый, ләкин йөрәгенә ябыша. Аны тарантасына озаталар. Сәхнәдә икесе калудан файдаланып, Аблай Рәйханәгә барып ябыша. Агач башында утырган Кирәмәт: «Яна, яна!» — дип кычкырып шуып төшә, Аблайны өркетеп, чыгарып җибәрә. Ерактан көймә акканы күренә, көймәченең җыры ишетелә. Бу Булат кайтып килә. Рәйханәне, суга ташланам дигәндә, Булат тотып кала. Икесе көймәгә утырып киткәнне күреп калган Аблай, күрше имениегә барып, качкынны тотарга солдатлар алып килергә китә.
II акт
Көймәдә Булат белән Рәйханә ярга килеп туктый. Сәхнәдә ыгы-зыгы, халык җыела. Шатлык-кайгы бутала. Кызлар егетләр белән кара-каршы такмак әйтешеп, бииләр. Картлар һәм урта яшьтәге крәстияннәр кергәч, бию туктый. Авылдашлары бер-бер артлы Булатны йортларына дәшәләр. Булат коллыкка түзеп тормаска чакыра, кесәсеннән кәгазь чыгарып укый: «''Атаегыз Петр Федорович хәзрәтеннән Указ. Анык белегез, бүләклимен сезне бүгеннән: игелекле җир белән, балыклы су белән, йорт-каралты белән, үзегезнең бөтен теләгегез белән мин, атаегыз Петр Федорович, сез балаларымны бүләклим. Сез, бүгенән алып, балаларым, дала киекләре кебек ирекле''». Хәле бетеп, Андрей йөгереп керә, Аблайның күрше алпавыттан үзенә солдат соравын әйтә. Ул арада майор Палчевский белән Аблай, солдатлар ияртеп, килеп керә. Булатны таптыралар, халыкны кыйныйлар. Рәйханәне кулларын бәйләп, алып китәләр.
III акт
Төнлә Бикә утарында. Бикә кызларны төнлә дә эшләргә мәҗбүр итә. Рәйхананы җилтерәтеп, Бикә алдына бастыралар, Булатның кайда икәнен әйтергә боералар, каты кыйныйлар. Утарда янгын чыга. Булат җитәкчелегендә коралланган төрле милләт крәстияннары керәләр. Андрей куллары бәйләнгән алпавытын кертеп тапшыра. Бикәне, Аблайны, майорны халык күрше имениедәге Пугачев янына алып китә. Каты кыйналган Рәйханәне күтәреп, Кирәмәт керә. Булат белән Рәйханә бәхилләшә, Рәйханә үлә. Рәйханәне биек урынга күтәреп куялар. Яңа кызарып чыккан кояшның беренче нурлары Рәйханәнең йөзенә төшә.
(9991) Анезка
(9991) Анезка — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лосантвилл (Индиана)
Лосантвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергей Шәкүров
Сергей Каюм улы Шәкүров (tat. lat. Sergey Qayum ulı Şäkürov) (1942 елның 1 гыйнваренда,Мәскәү) – Совет һәм Россия театр һәм кино актёры, РСФСР Халык артисты (1991), ССРБ Дәүләт бүләгенең иясе (1980), 4-нче дәрәҗәле Ватан алдында тәкъдир ителерлек хезмәт өчен ордены (2012), Хөрмәт орденының кавалеры (2002).
Тәрҗемәи хәл
Сергей Шәкүров татар-рус гаиләсендә Мәскәүдә туган. Аның әтисе – Каюм Түффит улы Шәкүров – профессиональ аучы, әнисе – Ольга Сергей улы Щеголева – совет рәссәменең Щеголев тәтәсе.
Ун яшьтә Сергей акробатика белән шөгыльләнә башлый һәм спорт остасы дәрәҗәсенә ия булган.
1961 елда Үзәк балалар театрының мәктәб-студиясенә керә. 1964 Кече Бронная Театрында эшли башлый. Елдан соң аны Совет Гаскәренең Үзәк Академ театрына кабул итә.
1971 елдан Станиславский исемендәге Драма театрында эшли. Хәзер МТЮЗ акткры булып тора.
Сергей Шәкүров мәшһүр реҗиссерлар – Вадим Абдрашитов, Анджей Вайда, Андрей Кончаловский, Егор Кончаловский, Эмил Лотяну, Никита Михалков, Алла Сурикова, Петр Тодоровский, Марлен Хуциев, Светлана Дружинина, Игорь Масленников, Галина Юркова-Данелия фильмнәрендә төшерелде.
Сергей Шәкүров татар тормышында да катнаша: "Татар җыры" бәйгесен алып бара.
Казе Рицо (Тревизо)
Казе Рицо — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Рицо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Сен-Жюльен-де-Гра-Капу
Сен-Жюльен-де-Гра-Капу (Saint-Julien-de-Gras-Capou) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Мирпуа кантонына карый.
Пйонтковице
Пйонтковице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бозкөй (Демирҗи)
Бозкөй (Bozköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дивля
Дивля — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мэдисон (приход, Луизиана)
Мэдисон — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Таллула шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1838 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 651 км² тәшкил итә.
Сыростан (авыл)
Сыростан (Сыростан) — Чиләбе өлкәсенең Мияс шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Скотленд (Көньяк Дакота)
Скотленд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Скотленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дольна-Група
Дольна-Група — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Равил Үтәбай-Кәрими
Равил Үтәбай-Кәрими – Башкортстанда яшәгән күренекле татар галиме, энциклопедик белемгә ия шәркыять һәм исламият белгече, ялкынлы публицист.
Тәрҗемәи хәле
Равил Үтәбаев 1933 елның 30 августында Татарстан Республикасы Теләче районының Казаклар авылында дөньяга килә. 1950-1952 елларда Мәскәүдә Көнчыгышны өйрәнү институтында белем ала. 1956 елда Казан дәүләт педагогика институтын тәмалаганнан соң, халык мәгарифе системасында эшли. Башкортстанда, Тәтешле районының Күрдем урта мәктәбендә укыта. 1988-1991 елларда СССР ФА Казан филиалының Тел, әдәбият һәм тарих институтында өлкән фәнни хезмәткәр була. 1992-1994 елларда мәдрәсә ректоры, Россия һәм БДБнең Европа өлеше илләре мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте Гыйльми советында әгъза булып тора.
Р.Үтәбай-Кәрими 2005 елның 7 мартында Уфа шәһәрендә вафат була. Җәсәде Татарстан Республикасы Теләче районының Казаклар авылына кайтарыла һәм шунда җирләнә.
Фәнни эшчәнлеге
Равил Үтәбай-Кәрими, гарәп теле, көнчыгыш, ислам дине белгече буларак, рус, татар, башкорт, үзбәк, казакъ, төрек һәм башка телләрдә Көнчыгыш халыкларының мәгърифәтчелеге тарихын яктырткан мәкаләләр бастыра. Аның тарафыннан Риза Фәхретдин, Мәҗит Гафури, Закир Кадыйри һәм башка танылган татар мәгърифәтчеләренең һәм язучыларының хезмәтләре басмага хәзерләнә. Ул ислам дине тарихы һәм кануннары буенча белешмәлекләр дә төзегән.
Кечикая (Гүмүшхане)
Кечикая (Keçikaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Пабеда (Навагрудский районы)
Пабеда  (Пабеда ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Фрауэннойхартинг
Фрауэннойхартинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Пабеда (Навагрудский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фрауэннойхартинг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геновефа (гмина Клечев)
Геновефа  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.