cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Повышево
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Икидегирмен (Зара)
Икидегирмен (İkideğirmen) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Җере Эреди (Торино)
Җере Эреди — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җере Эреди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Milan futbol taqımı
1899 yılda nigezlängän, İtaliä Seria A yarışında çığış yasıy.
Dönya tarixında Milan - iñ uñışlı futbol taqımnarnıñ berse, xalıqara kuboklar yawlağan taqımnarnıñ iñ uñışlı klubı.
İñ küp UEFA Superkuboğın yawlağan taqım (5 ciñü).
Çempionnar ligasında 7 tapqır ciñä.
Öy stadionı - "San-Siro", 80 000 keşe sıydıra, 1926 yılda tözelgän.
İñ yuğarı tabışlı taqımnar distäsenä kerä.
Taqımnıñ xucası - Silvio Berluskoni.
Baş trenerı - Filippo İndzagi.
Baş xäyriäçe - Fly Emirates.
Кызыл Татарстан урамы (Казан)
Кызыл Татарстан урамы (улица Кзыл Татарстан) — Казанның Вахит районында, Яңа бистәдә урнашкан урам.
Географиясе
Мехчылар урамы белән киселештән башланып, тимер юлга барып җитеп тәмамлана.
Каюм Насыйриның музей-утары (Казан)
Каюм Насыйриның музей-утары (Музей-усадьба Каюма Насыри) — Казанда Иске татар бистәсендә 2002 елда ачылган музей, Татарстанның милли музее бүлекчәсе.
Бока-да-Мата
Бока-да-Мата — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Каюм Насыйриның музей-утары (Казан)
Тарих
Музей күренекле мәгърифәтче, галим-энциклопедияче, картограф, этнограф, әдип, педагог Габделкаюм Габденнасыйр улы Насыйри (Каюм Насыйри, 1825—1902) исемен мәңгеләштерү максатыннан, 2002 елның 1 февралендә Казанның тарихи Иске татар бистәсендә ачыла. Музей урнашкан бина өр-яңадан торгызылган һәм XIX гасырның агач төзелеш истәлеге булып тора. Әлеге бинаның беренчесен Каюм Насыйриның туганы Мөхәммәтбәдигъ Хөсәенов төзеткән булган. Каюм Насыйри әлеге йортта 1887—1902 елларда яшәгән. Документларга карап, Каюм Насыйри яшәгән бүлмә элекке хәлендә торгызылган.
Бока-да-Мата
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Каюм Насыйриның музей-утары (Казан)
Тарих
Музейда 260 саклау берәмлеге экспонат җыелган. Экспозицияләр К. Насыйриның тормышын һәм мәгърифәтчелек эшчәнлеген яктырта. Биредә XIX гасыр мәгърифәтчеләре Шиһабетдин Мәрҗани, Хөсәен Фәезханов, Сәгыйть һәм Ибраһим Хәлфиннәргә багышланган материаллар да урын алган.
Музей янында 1997 елда «Хәтер бакчасы»на нигез салынган. Ул К. Насыйриның «Чәчәкләр һәм үләннәр» дигән китабына нигезләнеп ясалган.
Музейны нигезләүче һәм беренче мөдире -— Рушания Хөснетдинова.
Атнаның дүшәмбедән калган көннәрендә 10-17 сәгатьләрдә ачык. Керү түләүле.
Волот районы
Волот райо́ны (Волото́вcᴋи райо́н)— Россия Федерациясенең Нугyрыт өлкәсе сасᴛафындагы административ-территориаль берәмлек (район) һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район).
Административ үзәге — Волот бистәсе.
Җәгърaфия
Район Нугyрыт өлкәсенең көньяк-көнбатышында урнашкан һәм аның дүрт районы белән чиктәш:
(13297) 1998 RX
(13297) 1998 RX — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 12 сентябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RX» саналган.
Скела-Кладовей
Скела-Кладовей — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Очаково (Мари Иле)
Очаково (Йыраҥъял, Очаково) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
Судинце
Судинце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Морави (Мазовия воеводалыгы)
Морави  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Судинце
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Березовка (Чистай районы)
Березовка — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Халык саны — 36 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422954.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Ходаравка (Ленински авыл советы)
Ходаравка  (Ходараўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Торси-э-Пулиньи
Торси-э-Пулиньи (Torcy-et-Pouligny) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Семюр-ан-Осуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,55 км².
Кия-Паха (округ, Небраска)
Кия-Паха — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Спрингвью шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1884 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2002,24 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Кия-Паха (округ, Небраска)
(6074) Бехтерева
(6074) Бехтерева — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1968 елның 24 августында Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1968 QE» саналган.
Вюнсдорф мәчете
Вюнсдорф мәчете (Moschee Wünsdorf) — 1915 елда Берлиннан 40 км ераклыкта Вюнсдорф шәһәрендә (2003 елдан шәһәренә кертелгән) урнашкан Вюнсдорф лагеренда Беренче бөтендөнья сугышы вакытында алман гаскәренә әсир төшкән Россия империясе, Бөекбритания, Франция һ. б. илләрнең 15 меңләп мөселман мәхбүсе өчен Алмания империясе дәүләт хисабына агачтан төзеткән мәчет. 1928 елга хәтле эшләгән. 1930 елда бина сүтелгән.
Тарих
Беренче бөтендөнья сугышында Алмания империясе союздаш илләргә (Россия империясе, Бөекбритания, Франция) каршы җиһад өчен мөселман хәрби әсирләрен (һиндстанлылар, фарсылар, гарәпләр, татарлар, әфганстанлылар) җәлеп итәргә омтыла. Шул максат белән Берлинның көньягында Үзәк Аурупаның беренче мәчете барлыкка килә.
Мәчет төзү тәкъдимен алман илчесе аркылы үзен дөнья мөселманнары җитәкчесе итеп исәпләүче, Россия империясе, Бөекбритания, Франциягә каршы җиһад игълан иткән Госман империясе солтаны (27 апрель 1909 – 3 июль 1918) Мәхмәт V (1844—1918) җиткерә. Алман ягы мәчет төзү идеясен хуплый. 1915 елның 5 атнасы эчендә 400 кеше намаз укый ала торган мәчет бинасы төзелеп бетә. Агачтан төзелгән мәчет өчен 45 000 рейх маркасы (Reichsmark) тотыла. Мәчетнең 23 метр биеклектәге манарасы, 12 метр диаметрлы гөмбәзе була. 1915 елның 13 июлендә мәчет тантаналы ачыла. Әлеге вакыйга һәм Алманиянең мөселман халыкларына хәерхаклыгы турында Вюнсдорф лагеренда чыгып килүче «Әл-Җиһад» гәҗитендә һәм фронт өчен басылган листовкаларда хәбәр ителә.
Мәчеттә әсирләргә үзләренә хәләл ризык әзерләргә рөхсәт ителә, моның өчен аларга сыер, сарык, куян ите бирелә. 1916—1922 елларда имам — Галимҗан Ибраһим улы Идриси (1887—1959).
Сугыш беткәч, әсирләр туган илләренә кайтып китә. 1921 ел ахырында Россия ватандашлары да юлга кузгала. Әсирлектән соң лагерьда яшәп калган 90 мөселман мәчетне япмауны үтенә. Агач мәчет 1928 елга хәтле эшләгән. 1924 елда Берлинның Вильмерсдорф районында яңа таш мәчеткә нигез салына. 1928 елның апрелендә Вильмерсдорф мәчете төзелеп бетә. Шуңа күрә агач мәчетне саклауның кирәге калмый. 1930 елда бинасы сүтелгән.
Яңа заманда Берлин ирекле университетыннан килгән археологлар командасы Вюнсдорфер мәчете калдыкларында казу эшләре алып бара.
Цоссен (Zossen) шәһәренең элек мәчет урнашкан урамы «Мәчет урамы» (Moscheestraße) исемен йөртә.
Павонкув
Павонкув — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зеляневичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кортес-де-Пальяс
Кортес-де-Пальяс — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бока-ду-Акри
Бока-ду-Акри — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амазонас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сул як Болак урамы (Казан)
Сул як Болак урамы (улица Лево-Булачная) — Казанның Вахит районында урнашкан урам.
Волиця-Бжозова-Колёния
Волиця-Бжозова-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сул як Болак урамы (Казан)
Географиясе
Меңъеллык мәйданыннан башланып, Пушкин һәм Татарстан урамнары белән киселештә тәмамлана.
Волиця-Бжозова-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сул як Болак урамы (Казан)
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
Киселювка
Киселювка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сяку-Яха (Юрибей кушылдыгы)
Сяку-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрибей елгасының уң ярыннан 295 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Акдениз (Анамур)
Акдениз (Akdeniz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эберсбах (Мейсен)
Эберсбах (Ebersbach) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кетендере (Назилли)
Кетендере (Ketendere) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кошбулак
Кошбулак — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Көксу елгасының сул ярында Кошбулак елгасының авызы. Елга Коксу елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Портедж (Висконсин)
Портедж  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Портедж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Периньи (Валь-де-Марн)
Периньи — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Флексанвиль
Флексанвиль — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Александр Бородулин
Александр Бородулин ( 1921 - 1984 ) - Совет инженер-конструкторы, атом-төш зарядларының һәм сугыш кирәк-яракларының лаборатор-конструкторлык сынауларын оештыручы ; Ленин премиясе лауреаты (1963).
Биография
Александр Васильевич Бородулин 1921 елның 18 августында Тверь губернасының Бежецк өязе Бор-Бельский авылында туган.
1940 елдан, Рыбинск авиация көллиятен тәмамлагач, ул СССР Авиация сәнәгате халык комиссариатының 16 нчы Казан авиация заводында технолог һәм өлкән техник булып эшли.
1942 - 1946 елларда Кызыл Армиядә хезмәт итә, Бөек Ватан сугышында катнаша.
1943 елда каты яралана. 1944 елда сугышта күрсәткән батырлыгы өчен,  Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.Сугышны гвардия старшинасы исемендә тәмамлый. 1946 елдан СССР Авиация сәнәгате халык комиссариатының 16 нчы заводында инженер-конструктор булып эшли.
1952 елда Казан авиация институтын тәмамлый, аннары СССР атом сәнәгате системасында эшли. 1954 елда аны Арзамас-16  ябык шәһәренә җибәрәләр, инженер-конструктор, өлкән инженер һәм ВНИИЭФ конструктор төркеме җитәкчесе булып эшли.
1955 елдан ул Чиләбе-70 ябык шәһәренә җибәрелә, бүлек начальнигы һәм Сектор начальнигы урынбасары булып, 1956 елдан, МИФИның кичке бүлеген тәмамлагач, Сектор начальнигы итеп билгеләнә.
1967 елдан алып 1984 елга кадәр Чиләбе шәһәре КПСС ГК әгъзасы һәм хезмәт ияләре депутатларының шәһәр Советы депутаты итеп сайлана.
Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре
Чыганаклар:
Бокайна (Пиауи)
Бокайна  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD121841
HD121841 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
2 нче Магадан урамы (Казан)
2 нче Магадан урамы (улица Магаданская 2-я) — Казанның Вахит районында, Әмәт бистәсендә урнашкан урам.
Географиясе
Грибоедов урамы белән киселештә тәмамлана.
Ходасы (Мсциславский районы)
Ходасы  (Ходасы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Җеремеаз (Кальяри)
Җеремеаз — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мирекл-Велли (Аризона)
Мирекл-Велли  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Скутелнич (коммуна)
Скутелнич — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.
Мирекл-Велли (Аризона)
Географиясе
Мирекл-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торсак
Торсак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Лопаткина (Байкалово районы)
Лопаткина (Лопаткина) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Икиз (Гүмүшхане)
Икиз (İkiz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Морави-Велики
Морави-Велики — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13298) Namatjira
Тарихы
1998 елның 15 сентябрендә Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RD5» саналган.
Абхайя Прадхан Гыйбадәтханәсе
Абхайя Прадхан Гыйбадәтханәсе яки Уййявантха Перумал Гыйбадәтханәсе Махабхаратаның төп персонажларының, биш Пандава иртуганнарына бәйле гыйбадәтханәләрнең берсе. Иртуганнарның берсе Арджуна бу урында аскеза башкарган дип ышаныла. Ул "Дивья Дезамнар"ның - 12 шагыйрь дәрвишләр яки Альварлар тарафыннан ихтирам ителгән 108 гыйбадәтханәләрнең берсе.
Риваять
Махабхарата чорында Пандавалар монда гыйбадәтханәне төзегәннәр. Арджуна гыйбадәтханәне нигезләгән һәм монда төп Ходай булып Мулавар тора.
Акрон (Алабама)
Акрон  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зелянец (Брэсцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Нерпъя
Нерпъя — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 336 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 95 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ормар
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
География
Ормар Чуашстанның көнчыгышында, Чабаксардан 77 километр көньяк-көнчыгышрак урнаша. Канаш—Зөя тимер юлында станция.
Тарих
Ормарның барлыкка килүе Мәскәү—Казан тимер юлы төзелеше белән бәйле: Ормар станциясе беренче тапкыр 1893 елда телгә алына.
1927 елдан — Ормар районы үзәге, 1947 елдан — шәһәр тибындагы бистә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (92%), руслар (7%) алып тора.
Икътисад
Урман һәм агач эшкәртү сәнәгатенең ширкәтләре, икмәк заводы.
Пакули (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Волиця-Друга
Волиця-Друга — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скепеу
Скепеу — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Котес
Котес — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(6075) Зайцев
(6075) Зайцев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1976 елның 1 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GH2» саналган.
Бокайна (Сан-Паулу)
Бокайна  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Клей (округ, Небраска)
Клей — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Клей-Сентер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1855 елда оештырыла.
Сукив
Сукив — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Клей (округ, Небраска)
Искәрмәләр
Клей (округ, Небраска)
Сукив
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Киреч шәһәр округы
<div class="dablink noprint" style="font-style:italic; padding-left:1,5em;">Бу мәкалә Россиянең Кырым Җөмһүриятенә керүче административ берәмлек турында. Украинаның Кырым Автономияле Җөмһүриятенә керүче административ берәмлек турында Керич шәһәр шурасы мәкаләсен укы. Керич шәһәр округы (Городской округ Керчь, Міський округ Керч, Keriç şeer bölgesi, Керич шеэр больгеси) — Россия Федерациясенең Кырым Җөмһүриятенә керүче муниципаль берәмлек.
округ үзәге — Керич шәһәре.
Төзелеш
Кеич шәһәр округы составына Керич шәһәре генә керә.
Халык
2001 елгы Украина җанисәбен алу буенча милли составы:
Подгорное (Слободской районы)
Подгорное (Подгорное) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (100%).
Макушино
Макушино (Макушино) — Россия Федерациясенең Курган өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1944 елдан, шәһәр статусын 1963 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (90,9%), казакълар (5,9%).
Кичня
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Венер Усманов
Венер Усманов - галим. 1963 елда БАССРның Стәрлебаш районы Бакча авылында туган. Уфа шәһәрендә музыкаль белем бирү буенча специальләшкән мәктәптә урта белем ала. Чабаксар дәүләт педагогика институтының художество-графика факультетын тәмамлый. 1989–1991 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. 1991–1997 елларда Яр Чаллы шәһәренең 2 нче гимназиясендә рәсем дәресләре алып бара. 2015 елдан ТР ФА Г.Ибраһимов исем. Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының Язма һәм музыкаль мирас үзәге өлкән фәнни хезмәткәре
Эберсбах (Саксония)
Эберсбах (Ebersbach) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красная Бирюкса
Красная Бирюкса — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Бирюкса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13299) 1998 RU15
(13299) 1998 RU15 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 4 сентябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RU15» саналган.
Җерино (Кунео)
Җерино — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җерино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD121854
HD121854 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Озын һава
Озын һава (uzun hava, озын көй) — төрек халык музыкасы жанры, гадәттә җырчы аны музыка уен кораллары ансамбленә кушылып яки аның белән чиратлашып башкара. Ул үзенең озын гыйбарәләре белән ислам музыкасының бизәкләргә бай традициясенә карый, азанны хәтерләтә. Шулай ук исламга кадәрге төрки музыка белән тыгыз бәйләнгән, бүгенге көндә, мәсәлән, күчмә һәм ярым күчмә төрки көтүчеләрнең чакыру тавышларына охшый. Озын һава сагышлы һәм дәртле булырга мөмкин, елау һәм мәхәббәт җырларын, шулай ук дини яки дөньяви тормыш белән бәйле фәлсәфи сүзләргә дә языла.
Региональ таралышы
Анталья - Эрзурум - Ван төбәкләре белән билгеләнгән җирлектә жанр ифрат зур таралыш тапкан. Бу өлкәдән читтә урнашкан аерым төбәкләрдә дә озын һава үрнәкләре очрый. Фәкать, озын һава үрнәкләре халык осталары тарафыннан башка атамалар белән билгеләнә һәм бозлак, варсагы, мая, хойрат, агыз кебек төрләргә дә бүленә. Кайбер җырлар хәтта билгеле төрки кабиләләргә дә карый. Төрекмен бозлагы һәм Карахаҗылы агзы кебек үрнәкләр моңа ачык мисал булып тора.
Көй
Озын һава гадәттә сүзләренә карап строфаларга һәм строфалар гыйбарәләргә бүленгән. Күпчелек озын һава осталарында сүзләр көйнең башында яки ахырында тора. Уртасында сүзләр күпкә азрак һәм көй байлыгы ныграк сизелә. Җырлау, тулы сулыш алынып, югары биеклектә башлана. Бер сулышта җырланган һәр гыйбарәнең көе әкренләп түбәнәя һәм тавыш көче эзлекле рәвештәф кими, түбәндәрәк урнашкан югарылыкка ирешкәч, көй пентатоникага нигезләнгән гыйбарә белән тәмамлана. Көй, гадәттә, төп нота белән тәмамланмый. Җыр тотрыклы ритмик шәкелгә буйсынмый, һәм ритмик яктан иреклелеге, көенең салмаклыгы белән аерыла. Әлеге үзенчәлек маҗар композиторы һәм халык музыкасы белгече Бела Барток тарафыннан "Парландо өслүбе" дип исемләнә. Кайбер вакытларда осталар озын һаваны ритмик рәткә сала һәм бию өчен кулланыла торган кырык һава (яки кыска һава) жанрына кадәр үзгәртәләр. Төрек теленә хас озын һавадагы сүзләрнең соңгы иҗегенә төшкән дөрес басымнары, кырык һаваның ритмик калыбына туры китерелгәндә тулысынча корбан ителә диярлек.
Халык осталары телендә кайбер озын һава үрнәкләре, музыка материалының аермалылыгына карамастан, мәкам дип атала. Алар яңа көйләргә нигез булачак мисалларны хәтерләтә.
Музыка уен кораллары
Солист гадәттә озын муенлы саз гаиләсенә караган уен коралына кушылып җырлый. Бу музыка уен коралларында тотрыклы бурдоннан алып югары дәрәҗәдәге оста бертавышлы һәм шулай да күптавышлы көйләр башкалырырга мөмкин. Еш кына җырчы әлеге музыка уен коралында үзе башкара.
Башкару үзенчәлекләре
Халык музыкасы жанры буларак, озын һава, нигездә, авыл җәмгыятендә ялгызлыкта һәм халык алдында төрле фестивальләрдә яки чәйханәләрдә башкарылырга мөмкин. Озын һаваның башкарылу үзенчәлекләре җыр төре һәм сүзләреннән гыйбарәт. Мәсәлән, Агум дип аталган кеше үлеме белән бәйле сыктаулар күбесенчә хатын-кызлар тарафыннан башкарылган, ә ашыйк дип аталган ир-ат җырчылары башкарган бозаклар, киресенчә, экспрессив, драматик өслүбтә иҗат ителгән. Әсәрләрне күзләрен йомып, куллары белән колакка яки яңакларга китереп җырлау жанрга хас. Вәйсел кебек ашыйлар һәм сыктау көйләүчеләрнең даны, төрле аудиоязмалар ярдәмендә төрле өлкәләргә таралган.
Магадан урамы (Казан)
Магадан урамы (улица Магаданская) — Казанның Вахит районында, Әмәт бистәсендә урнашкан урам.
Географиясе
Суык урамнан башланып, Кырым урамы белән киселештә тәмамлана, юл Параллел-Әмәт урамы булып дәвам итә.
Ускасы
Ускасы (Услӑ Пукаш, Ускасы) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 141 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Волиця-Колёния (Опольский повяты)
Волиця-Колёния  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Металлургия
Металлургия (metallurgeo — чыгарам, металл эшкәртәм), 1) табигый чималдан һәм икенче металл кергән продуктлардан (шул исәптән металл материаллар, эретмәләр, әйберләр җитештерү калдыкларыннан) металл җитештерүне, эретмәләр алуны, металларны югары һәм түбән температураларда эшкәртүне, эретеп ябештерүне, металга билгеле форма бирүне  саклагыч һәм ныгыткыч металл каплаулар йөгертүне үз эченә алган сәнәгать тармагы.
Төрләр
Кара металлургиягә һәм төсле металлургиягә бүленә. Металларны аерып алу алымнары — гидрометаллургия, пирометаллургия, порошок металлургиясе һ.б. Аерып алу процессы эченә не әзерләү (ваклау, иләү, аеру, эретү) һәм баету (флотация, гравитация, магнит, электростатик һ.б. ысуллар), концентратларны аларның реакциягә керү сәләтен һәм алга таба барган эшкәртүләрнең җитештерүчәнлеген арттыру өчен киптерү, составындагы кисәкләрне бер төрле үлчәмле итеп ваклау, катыштыру һәм кисәкләргә укмаштыру (агломерация, катанкалау, брикетлау), металларны аерып алу һәм рафинирлау, металл порошокларыннан изделиеләр ясау керә.
Ысуллар
Шахталы, кайтарма яки электростатик мичләрдә, конвертерларда һ.б. алып барыла. Сорбция белән экстракцияне куллану эретмәләрдән һәм пульпадан металларны турыдан туры аерып алу мөмкинлеген бирә. Төсле металларны сулы эретмәләрдән (бакыр, никел, кобальт, цинк) һәм эретмәләрдән (әлүмин, магний) рафинирлау өчен электролитик тондыру ысулын, аеруча таза металларны һәм ярымүткәргечтәрне алу өчен — рафинирлауның кристаллофизик ысулларын (зонада эретү, эретмәләрдән монокристалларны сузып чыгару), металларга ярашлы үзенчәлекләр бирү өчен эшкәртүнең термик, термомеханик, химик термик һ.б. төрләрен кулланалар. Тимерчыбык ясау өчен сузу ысулы кулланыла. Прокат станнары ярдәмендә табаклар, тасмалар, торбалар, бөгелгән һәм периодик профильләр, биметаллар һ.б. төр эшләнмәләр чыгарыла.
Җитештерү
Якында чимал булмау сәбәпле, Татарстанда махсус металлургия предприятиеләре юк. Күрше Башкортстанда металлургиянең барлыкка килүе тау эше һәм тау сәнәгате үсешенә бәйле. Башкортстанда кара металлургия предприятиеләренә Белорет металлургия комбинаты карый, төсле металлургиягә — Башкортстан бакыр-күкерт комбинаты, Бүребай тау баету комбинаты, Учалы тау-баету комбинаты, алтын табу сәнәгате предприятиеләре керә. Металл ватыкларын, калдыкларын җыю һәм эшкәртү “Башвтормет”, “Башвторцветмет” предприятиеләрендә оештырылган.
Металлурглар өч төп компонент белән эшли: чимал (руда яки окускацияләнгән сәнәгать продукты һәм агым һәм эретү материаллары рәвешендәге өстәмәләр) һәм калдыклар. Руда һәм әйләнә-тирә мохит агартырга мөмкинлек бирсә, тау эше мәҗбүри түгел.
Чыганаклар
Металлургия комбинаты — тулы металлург җитештерү циклы белән оешма (комбинаты)
Бокайна-ди-Минас
Бокайна-ди-Минас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тосья (Франция)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36.98 км².
Палёвице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Моравка (Мазовия воеводалыгы)
Моравка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слава-Черкезе (коммуна)
Слава-Черкезе — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Памашенер
Памашенер (Памашэҥер, Памашенер) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,1%), руслар (2,9%).
Зеляница (Маларыцкий районы)
Зеляница  (Зеляніца ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Флен-сюр-Сен
Флен-сюр-Сен — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Сямтуй-Яха
Сямтуй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 89 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Холстава (Быхавский районы)
Холстава  (Холстава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кофрентес
Кофрентес — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6076) Плавец
(6076) Плавец — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 14 февралендә Л. Брожек тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 CR» саналган.
Прери-дю-Шин (Висконсин)
Прери-дю-Шин  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Прери-дю-Шин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Могаве-Велли (Аризона)
Могаве-Велли  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Могаве-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алтуна (Алабама)
Алтуна  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бокайна-ду-Сул
Бокайна-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кичори (Кече Польша воеводалыгы)
Кичори — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Бистә урамы (Казан)
Кече Бистә урамы (улица Малая Слободская) — Казанның Вахит районында, Калуга бистәсендә урнашкан урам.
Географиясе
Аркылы Бистә урамы белән киселештән башланып, Үзәнлек урамына барып җитмичә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
Колфакс (округ, Небраска)
Колфакс — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Скайлер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1869 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1066,19 км² тәшкил итә.
Волиця-Перша
Волиця-Перша — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Икизбашак (Дивриги)
Икизбашак (İkizbaşak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
(13300) 1998 RF16
(13300) 1998 RF16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 14 сентябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RF16» саналган.
Скерига
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан педагогика көллияте
Казан һөнәри педагогика көллияте белән бутамаска
Казан педагогика көллияте, Казанский педагогический колледж — 1876 елдан Казан шәһәрендә эшләп килүче, Татарстан фән һәм мәгариф министрлыгы карамагындагы урта махсус һөнәри белем бирүче дәүләт  белем бирү оешмасы. Көллият директоры (2005 елдан) — Анфиса Григорьевна Җәләлова, педагогика фәннәре кандидаты, Татарстанның атказанган укытучысы (2009).
Борнаш (Чистай районы)
Борнаш — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Халык саны — 35 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422969.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Рауза Солтанова
Рауза Солтанова - сәнгать белгече. Д. Сираҗиев исем. Республика премиясе лауреаты (1978), Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (2010), Б. Урманче исем. Республика премиясе лауреаты (2012).
1978 елда Минзәлә педагогия училищесын, 1983 елда Казан дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый.
1991 елда Н. Добролюбов исем. Түбән Новгород чит телләр институтының немец теле факультетын, 1998 елда – Тасвирый һәм декоратив-гамәли сәнгать, архитектура белгечлеге буенча аспирантурасын тәмамлый.
2000 елда Сәнгать академиясе фәнни-тикшеренү институтында (Мәскәү) “Татарстан Республикасының яңа сәнәгый шәһәрләрендә тасвирый сәнгать үсеше тенденцияләре (1960 –1999)” дигән темага кандидатлык диссертациясе яклый.
2018 елда “Татар театрында сәхнә бизәлеше: төп этаплары һәм үсеш закончалыклары (ХХ–ХХI гасыр башы) ” дигән темага Мәскәүдә докторлык диссертациясе яклый.
1996 елдан ТР ФА Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында эшли.
Сулин
Сулин — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ломовски (Кировград шәһәр округы)
Ломовский (Ломовский) — Свердловск өлкәсенең Кировград шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Сантени
Сантени — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Морги (Жирардовский повяты)
Морги  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эренфридерсдорф
Эренфридерсдорф (Ehrenfriedersdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бокаюва
Бокаюва — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Җеркия (Порденоне)
Җеркия — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бокаюва
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Җеркия (Порденоне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фолленвиль-Деннмон
Фолленвиль-Деннмон — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Подгорный (Киров өлкәсе)
Подгорный (Подгорный) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Нетьева
Нетьева — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ликина елгасының уң ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хонькавичы
Хонькавичы (Хонькавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Панки
Панки — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каюм Насыйри урамы (Яр Чаллы)
Каюм Насыйри урамы, Каюм Насыйри исемендәге урам (улица Каюма Насыри, улица имени Каюма Насыри) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәренең Комсомол районындагы урам. Почта индексы 423820. ОКАТО коды: 92401370000. Координатлары 55.669759°, 52.292288°.
Тарих
Урам күренекле татар мәгърифәтчесе, галим-энциклопедияче, картограф, этнограф, әдип, педагог Габделкаюм Габденнасыйр улы Насыйри (Каюм Насыйри, 1825—1902) хөрмәтенә аталган.
Урнашуы
Яр Чаллының (Иске шәһәр) Комсомол районы Сидоровка бистәсендә урнашкан кечкенә урам. Шилнә елгасы агымы буенча сузылган. Чишмә белән киселештә башлана. Мәләкәс белән киселештә тәмамлана. Тольятти белән кисешә.
Игътибарга лаек объектлар
Күбесенчә ике катлы шәхси йортлардан тора.
Кечкенә урам (Казан)
Кечкенә урам (улица Маленькая) — Казанның Вахит районында урнашкан урам.
Географиясе
Николай Ершов урамы белән киселештән башланып, квартал эчендә тәмамлана.
Кужурту-Булак
Кужурту-Булак — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Коксу елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Куарт-де-лес-Вальс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петухово (Курган өлкәсе)
Петухово (Петухово) — Россия Федерациясенең Курган өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Зиновичы (Пружанский районы)
Зиновичы  (Зіновічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Клай
Клай — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Петухово (Курган өлкәсе)
Тарих
Шәһәр статусын 1944 елдан башлап йөртә.
Зиновичы (Пружанский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Клай
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петухово (Курган өлкәсе)
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,0%), казакълар (2,7%).
Туйон (Кот-д’Ор)
Туйон (Touillon) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Монбар кантонына карый.
Кетенҗилер (Картепе)
Кетенҗилер (Ketenciler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Картепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Акдениз (Мезитли)
Акдениз (Akdeniz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(6077) Месснер
(6077) Месснер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 3 октябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 TM» саналган.
Прескотт (Висконсин)
Прескотт  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Прескотт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каюм Насыйри урамы (мәгънәләр)
Каюм Насыйри урамы — мәгърифәтче, галим-энциклопедияче, картограф, этнограф, әдип, педагог Габделкаюм Габденнасыйр улы Насыйри (Каюм Насыйри, 1825—1902) хөрмәтенә аталган урам.
Волиця-Снятицка
Волиця-Снятицка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13302) Kezmoh
(13302) Kezmoh — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 14 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RO31» саналган.
Андерсон (Алабама)
Андерсон  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бокаюва-ду-Сул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сен-Манде
Сен-Манде — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Кече Пугачев чокыры урамы (Казан)
Кече Пугачев чокыры урамы (улица Мало-Пугачевский Овраг) — Казанның Вахит районында, Калуга бистәсендә урнашкан урам.
Географиясе
Үзәнлек урамы белән киселештән башлана.
Ланкастер (округ, Небраска)
Ланкастер — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Линкольн шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1855 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2169,24 км² тәшкил итә.
Хоцимка
Хоцимка (Хоцімка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фонтене-ле-Флери
Фонтене-ле-Флери — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Моенкопи
Моенкопи — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Моенкопи халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Усландырь-Янишево
Усландырь-Янишево (Услантӑр Енӗш, Усландырь-Янишево) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.