cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нохо-Сэв-Яга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Любохня-Гурки
Любохня-Гурки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7823
NGC 7823 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ош (Кыргызстан)
Ош (Ош, Oʻsh) — Кыргызстанда республика буйсынуындагы шәһәр, Ош өлкәсенең административ үзәге.
Халык
2017 елда халык саны 281 900 кеше дип исәпләнгән. Күпчелек халкы (якынча 90 %) үзбәкләр һәм кыргызлар.
Тихабой
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норт-Порт
Норт-Порт — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Норт-Порт шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Жуанинью (Каштру-Дайри)
Сан-Жуанинью  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(1721) Уэллс
(1721) Уэллс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1953 елның 3 октябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 TD3» саналган.
Яңа Алпар
Яңа Алпар — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл. Яңа Алпар район үзәге Әлкидән 18 чакрымда урнашкан.
Почта индексы — 422877.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Гриффон (Төньяк Каролина)
Гриффон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поду-Кристиний
Поду-Кристиний — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Блиндешть (коммуна)
Блиндешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.
Тадус-Юсо
Тадус-Юсо — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Сафонава (Верхнядзвинский районы)
Сафонава (Сафонава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Цехолюб
Цехолюб — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Праскан
Праскан (Праскан) — Коми Республикасының Усинск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Праскан климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Дашевице (Мазовия воеводалыгы)
Дашевице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фаеттвилл (Пенсильвания)
Фаеттвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фаеттвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Вулька-Жабна
Вулька-Жабна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барки 1 (Шкловский районы)
Барки 1  (Баркі 1 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Босния һәм Герцеговинада Һинд дине
Босния һәм Герцеговинада Һинд дине Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте, "Көн Саен Тормышта Йога" һәм Сараевода "Сатья Саи Үзәге" кебек төрле төркемнәр һәм үзәкләр белән күрсәтелгән.
Босния һәм Герцеговинад Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте
Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенең Босния һәм Герцеговинада булуы үсә. Барлык буын төркемнәреннән фараз ителгәнчә 300 кеше бар. Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте Босния һәм Герцеговинада дини җәмгыять буларак теркәлгән. Халыкара Кришна Аңы Җәмгятенең Food For Life программасы Босния һәм Герцеговинада мәшһүр булна. Босния һәм Герцеговинада сугыш вакытында Босния һәм Герцеговинада Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте тугърылары ятим балалар йортларын, картлар йортларын, шифаханәләрне, инвалид балалар учреждениеләрен һәм сыену урыннарына өч еллык конфликт дәвамында көн саен килгәннәр. Сараевога 1992 елдан бирле фараз ителгәнчә 20 тонна ризык таратылган булган.
Тишенполь
Тишенполь — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Данкертон (Айова)
Данкертон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бриант
Бриант — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Иравати
Иравати ул Һиндстан мифологиясендә шәхес. Ул Кадру һәм Кашьяпаның кызы. Ул Индраның атланган хайваны Айраватаның анасы. Ул шулай ук Рави Елгасы белән ассоциациядә.
Альюэва
Альюэва — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Sofiä
thumb|right|Alexander Nevski Cathedral thumb|right|[[Banya Başi]] thumb|right thumb|right thumb|right Sofiä şähäre (Bolğarça: София) – ul Bolgariäneñ başqalası. Vitoşa tawı yanında urnaşqan, xalqı sanı – 1,870,321 keşe (2003).
Tarix
Sofiağa cide meñ yıl elek nigez salğan, şähär Awrupanıñ iñ borınğı başqalalarnıñ ikençese. Sofianıñ taríxında bik küp isemnär astında barğan ide. Şähärdä törle däwerlärdän qaldıqlar saqladı.
Iñ elektä Sofia Thraclarnıñ Sardika isemle awılı bula, iseme Thrac'larnıñ Serdi qäbilädän çıqqan. 29. yılda Sardika'nı Romalılar basıp alalar, şähär Dakia Mediterranea ölkäseneñ başqalası bulıp başladı. 447. yılda anı Hunnar 447.dä cimerälär. Soñraq şähärne Vizantiä İmperatorı Yustinian I torğıza, häm Triaditsa'ğa şähärneñ isemen almaştıra. Bolğarlarda Sredets isemle bulğaç, anı 1376.da Sofiağa (aqıllıq; Ortodoks äwliä xatını Sofia'nıñ iseme dä ul) isemen almaştıralar. 1382üdä Sofianı Ğosman imperiäse basıp ala, şähär Törkiäneñ Rumelia ölkäseneñ başqalası bulıp başlana. 1878.dä Sofianı Urıslar basıp alalar, häm ul 1879üda Bolğarstrannıñ başqalası bulıp başlana. İkençe Bötendönya suğışı waqıtında Sovet Berlege Sofianı basıp ala häm Bolğarstandan pro-Almaniä xakimiätne sörä.
Sofiada 16 üniversität bar, alar arasında 1889.da nigez salınğan Sofia Universiäte. Ul Ortodoks çirkäweneñ metropolitlegeneñ üzäge. Taríxí bínalar: İzge Georgi çirkäwe, İzge Sofia çirkäwe, Banya Başi, Aleksander Nevski cämiğ çirkäwe.
Şähärneñ devize: Zuraya, lâkin qartaymí.
İqtisad
Sofia Bolğarstannıñ iqtisadi üzäge. İqtisadnıñ citeşterü sektorında 800 zavod, alarda metall produktları (böten Bolğarstannan 75%), tekstil, rezin häm kün tuarlar, basma produksísı (ildän 50%), elektronik (ildän 15%). Sofiada banklar da bik küp: Bolğarstannıñ Milli Bank, Bulgarian Stock Exchange (däwlät), Bulbank, DSK Bank häm United Bulgarian Bank. Säwdä häm keşetaşu da şähär iqtisadında bik möhim.
Transport
Sofiada zur üseş alğan transport üzäge, xalıqara timer yulnıñ, automobil yullarınıñ möhim üzäge. Sofiada 8 timer yul stantsiälär, Sofia hawa alanı (Bulgaria Air şirkäteneñ üzäge) urnaşqan. 4., 8. häm 10. Awrupа Xalıqara korridorlar Sofia aşa baralar.
Şähär transportı da zur üseş alğan. Sofiada metro, autobuslar, tramwaylar häm trolleybuslar bar. 15,000nan artı taksi şähärdä eşli.
Георгий Чагин
Георгий Чагин (24 апрель 1944, Молотов өлкәсе Чердынь районы Бани авылы — 10 ноябрь 2018, Мәскәү) — ССРБ һәм Россия тарихчысы, этнолог. Тарих фәннәре докторы, профессор, Пермь университетының Россиянең борынгы һәм яңа тарихы кафедрасы мөдире (1995-2018). Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2004), Россия Федерациясе югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре (2007).
Биографиясе
1967 елда Пермь дәүләт университетының тарих факультетын тәмамлый. 1067-1974 елларда — А. С. Пушкин исемендәге Чердынь туган якны өйрәнү музее директоры.
Боск-Герар-Сент-Адриян
Боск-Герар-Сент-Адриян — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Георгий Чагин
Биографиясе
1974 елдан Пермь дәүләт университетында ассистент, өлкән укытучы, доцент булып эшли. 1975 елдан университетның Кама этнография экспедициясен җитәкләгән, Пермь, Свердловск өлкәләрендә, Удмуртиядә, Комида, Башкортстанда, Татарстанда тикшеренүләр уздыра.
1981 елда СССР Фәннәр академиясендә «Формирование русского населения северного Прикамья в конце XV — начале XX вв.: история расселения, землепользования, жилища» темасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый.
1995-2018 елларда Пермь дәүләт университетының Россиянең борынгы һәм яңа тарихы кафедрасы мөдире.
İman
thumb|right|280px
Георгий Чагин
Биографиясе
1996 елда «Этнокультурная история Среднего Урала в конце XVI — первой половине XIX вв.» темасы буенча докторлык диссертациясе яклый, 1997 елдан — профессор.
İman
İman ul närsägä bulsa da çın küñeldän ışanu.
Георгий Чагин
Биографиясе
М. А. Кастрен җәмгыяте әгъзасы (Финляндия), Чердынь шәһәренең мактаулы гражданы (1997). 2010 елдан — Пермь крае Җәмәгать палатасы әгъзасы.
«Иҗтимагый эшчәнлектә күренекле казанышлары өчен» номинациясе буенча Строганов премиясе лауреаты (2016).
Төп хезмәтләре
500-дән артыкү фәнни һәм популяр публикацияләрнең, шул исәптән 40-ка якын монографияләрнең авторы. Фәнни эшчәнлеге XIV–XX гасырлардагы Уралның этномәдәни тарихы мәсьәләләрен өйрәнүгә юнәлтелә. Хезмәтләрендә көнчыгыш славян, фин-угор һәм төрки халыкларның традицион мәдәниятенең күп күренешләрен реконструкцияләгән. Урал башкортларын һәм татарларын өйрәнүгә зур өлеш керткән
Кабаклык (Айваҗык)
Кабаклык (Kabaklık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан-Жуанинью (Санта-Комба-Дан)
Сан-Жуанинью  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Любоч
Любоч — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Элмасырты (Солхан)
Элмасырты (Elmasırtı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Солхан илчесенә караган бер авыл (köy).
Гайна (Бреша)
Гайна — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Валентин Урдаш
Валентин Урдаш (чын исем-фамилиясе Валентин Андрей улы Яковлев, Валентин Урдаш, Яковлев Валентин Андреевич (1924 елның 20 декабре, ТАССР, Буа кантоны, Раково — 1973 елның 18 апреле, Чабаксар) — Бөек Ватан сугышында катнашкан язучы, тәрҗемәче. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1971 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1924 елның 20 декабрендә Татарстан АССР Буа кантоны (хәзерге Татарстанның Буа районы) Раково авылында туган. 1941 елда Буа районы Әлши урта мәктәбен тәмамлаган. 1941-1943 елларда Бөек Ватан сугышы фронтларында була. 1943 елның мартында Жиздра тимер юл станциясе өчен барган сугышта каты яралана. Батырлыгы өчен 1нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены һәм сугышчан медальләр белән бүләкләнгән. Һоспитальдә озак дәваланганнан соң, туган ягына 1нче төркем инвалидлык белән кайта.
1944 елда Казанда чуаш телендә нәшер ителгән «» газетасында махсус хәбәрче булып эшли. 1944 елның сентябреннән Чабаксарда Чуаш АССР министрлар шурасы каршындагы радиомәгълүмат комитетында эшли башлый. 1946 елдан — һөнәри язучы.
Иҗаты
В. Урдаш шигърият белән балачактан мавыкса да, сугыштан соң гына ныклап иҗат итә башлый. 1951 елда беренче басылып чыккан китабы хикәяләр җыентыгы була. 100дән артык популяр җырның сүзләрен язган. Җырлары русчага тәрҗемә ителеп, Куйбышев өлкәсенең «Коммунист» газетасында басылган (1975). Рус теленнән күп санлы тәрҗемәләре бар: В. Каверинның «Ике капитан» романы, А. Мусатовның «Стожары» повесте һ.б.
NGC 7824
NGC 7824 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Гровер (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сафонава (Полацкий районы)
Сафонава (Сафонава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Алымка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Госман I
Госман I Гази (госм. عثمان غازي‎ — osmân gâzî, Osman gazi, Birinci osman) — Госман империясенең беренче солтаны, Әртугрул князенең улы. Вифиния шәһәрендә, 1258 елда туган.
Госман I Госман империясенең булдыручы, Сәлҗуклардан бәйсезлеген алып, 1299 елда солтан титулын ала. 1326 елда үлеп китте.
Барки 2
Барки 2 (Баркі 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(1950) Вемпе
(1950) Вемпе  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1942 елның 23 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1942 EO» саналган.
Коэтмьё
Коэтмьё (Coëtmieux) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ламбаль кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,02 км².
Цехоцин (Диңгез буе воеводалыгы)
Цехоцин — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вулька-Зихова
Вулька-Зихова — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бобилна (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Бизяр (авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Тишина
Тишина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Файвпойнтвилл (Пенсильвания)
Файвпойнтвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Файвпойнтвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Plank temperaturası
Plank temperaturası - zamança fizikada temperaturanıñ iñ yuğarı çige, alman fiziğı Maks Plank xörmätenä atalğan, TP dip bilgelänä.
Plank berämlekläreneñ berse, kvant mexanikasında fundamental' çik bulıp tora.
Gravitatsiä kvant teoriäse eşkärtelmägängä kürä zamança fizika esseräk berär närsäne taswirlıy almıy.
Plank temperaturadan yuğarıraq oçraqta kisäkçälär energiäse şundıy zur bula, şuña kürä kisäkçälär arasında üzara tä'sir iteleşe bütän fundamental' tä'sir iteleşlär belän çağışrılıp bula. Ul temperatura Ğälämneñ Zur Şartlaw berençe mizgelendä (Plank waqıtı) temperaturası bulğan:
biredä
Tigezlämägä şunı quyıp, isäpläp çığarabız:
'''
Тарон-Садирак-Вьельнав
Тарон-Садирак-Вьельнав — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Поду-Лакулуй
Поду-Лакулуй — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брив
Брив — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Нюдя-Сарембой-Яга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ньюберри (Флорида)
Ньюберри  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ньюберри шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Двужно (Мазовия воеводалыгы)
Двужно  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Кожмаду
Сан-Кожмаду — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Камка-Арпын-Я
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Любошеви
Любошеви — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Боск-Еделин
Боск-Еделин — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Сөмбәт Закиров
Сөмбәт Закиров (Сөмбәт Нәби улы Закиров,, ) — нефтьче, техник фәннәр докторы (1972), профессор (1973). 1962-1987 елларда Мәскәү нефть һәм газ институтында, 1987 елдан РФА нефть һәм газ проблемнары институтында ,  һәм  кафедрасы мөдире, 2007 елдан аның баш фәнни хезмәткәре. Газ һәм нефть чыганакларын эшкәртүгә, пластларның газ-, нефть- һәм конденсатбирешен күтәрү проблемнарына караган фәнни хезмәтләр авторы. ССРБ дәүләт премиясе лауреаты (1986).
Альяга
Альяга — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цеценово
Цеценово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Данком (Айова)
Данком  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Данком шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7825
NGC 7825 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кабакоз (Гөрдес)
Кабакоз (Kabakoz) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Гөрдес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оноре де Бальзак
Оноре де Бальзак (Honoré de Balzac, [ɔnɔʁe də balˈzak]; 1799-1850, Париж) - Франция язучысы, Европа мәдәниятендә реализм юнәлешен нигезләүчеләрнең берсе.
Аның иң күренекле "Кешелек кәмит" әсәрендә француз җәмгыятендә заманча язучының тормышы тасвирлана.
Бальзакның әсәрләре Диккенс, Достоевский, Эмиль Золя, Фолкнер иҗатына тәэсир иткәнннәр.
Бальзакның төп әсәре "Кешелек кәмит"гә күренекле китаплар керәләр: «Гобсек» (1830), «Полковник Шабер» (1844), «Атакай Горио» (1834-35), "Шигрин күн" («Шагреневая кожа», 1831).
Вулька-Кавенцка
Вулька-Кавенцка — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Камка
Яңа Камка — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
¡== Шәхесләр ==
Василий Баженов
Василий Баженов, Василий Иван улы Баженов, Баженов Василий Иванович (1738-1799) — архитектор, рәссам, педагог, теоретик, архитектурада рус классицизмы мәктәбенә нигез салучылардан берсе. Россия император академиясе әгъзасы (1784 елдан), вице-президенты (1796 елдан). Пашков йортын, Царицыно сарай-бакча ансамблен коручы.
Тәрҗемәи хәле
1738 елның 1 (12) мартында Мәскәүдә, сарай чиркәве причетчигы Иван Федорович Баженов (1711-1773) гаиләсендә туган. Рәсемгә сәләте кечкенә вакытта ук ачыла. Мәскәүдә беренче мәктәбе ачкан кенәз Дмитрий Васильевич Ухтомский аны үз кул астына кертә. Ухтомский мәктәбеннән Россиядә беренче югары уку йорты булган Славян-грек-латин академиясенә күчә. Анда 1,5 ел укыгач, обер-архитектор Растрелли үзенә ярдәмче итеп ала.
Аурупада
Иң яхшы укучы студент буларак, пенсия түләп, чит илгә укырга җибәрәләр: 1759 елның сентябреннән Парижда профессор Шарль Девайи остаханәсендә шөгыльләнә. Парижда сәнгать академиясен алтын медальгә тәмамлагач, Румга китә. Анда күләмле, катлаулы төзелешле, күп очракта чынбарлыкта тормышка ашырып булмастай корылмаларның макетларын төзү белән мавыга. Румда 28 яшьлек остага архитектура академигы дәрәҗәсе бирелә һәм профессор урыны тәкъдим ителә. Флоренция, Клементино һәм Болонья академияләренә әгъза итеп сайлыйлар.
Россиядә
Рус архитектурасына «франсуз йогынтысы»н кертүче булып таныла. Хөкемдарларның начар карашы уйлаган эшләрен тормышка ашырырга комачаулый.
Мәскәүдә
Мәскәүдә төзегән биналары күләмле, кырыс, шул ук вакытта нәфис булулары, челтәрләп эшләнгән бизәкләре белән игътибарны җәлеп итә. 1784-1786 елларда төзелгән Пашков йорты (хәзерге Россия дәүләт китапханәсенең иске бинасы) шундыйлардан. Архитектура профессоры урынын алырга теләп, патшабикә Екатерина өчен күңел ачу биналары төзи. Ләкин көткән урын бирелмәгәнлектән, академик хезмәттән китә. Капитан дәрәҗәсе биреп, кенәз Григорий Орлов үзе җитәкләгән Артиллерия ведомствосына баш архитектор итеп ала. 1773 елда Мәскәүнең тарихи үзәген яңартуны башлап җибәрә: Мәскәү Кремле диварлары сүтелеп, яңа зур биналар корылырга тиеш була. Ләкин патшабикә әмере белән әлеге эш туктатыла. 1785 елда Ходынка кырында Күчүк Кайнарҗа килешүен бәйрәм итү өчен, барокко һәм готика агымнарын кушып төзегән корылмаларны, шулай ук патшабикә әмере белән җимереп аталар. Патшабикәгә аның өчен төзелгән бинаның башка биналар белән бер үк зурлыкта булуы охшамаган.
В.И. Баженовның, шәкертләр җыеп, Мәскәүдә шәхси академия ачу хыялы да барып чыкмый. Екатеринаның начар карашы аркасында, хөкүмәт эшеннән китеп, аерым кешеләргә йортлар салып көн итәргә мәҗбүр була.
Петербургта
1792 елда яңадан Артиллерия ведомствосына эшкә алгач, эшчәнлеген Санкт-Петербургда дәвам итә. 1796 елда тәхеткә утырган Павел I В.И. Баженовны Россия сәнгать академиясенең вице-президенты итеп билгели, рус рәссамнарының сәләтен ачу юлларын ачыкларга куша.
Мирас
Россия тарихында В.И. Баженов төзегән биналар төгәл ачыкланмаган. Кайбер биналарны, стиль якынлыгы буенча, Баженовныкы дип ялгыш атау киң таралган.
Хәтер
Россия шәһәрләрендә, шулай ук Казанда, Казакъстан шәһәрләрендә (Алматы, Караганды) урамнарга исеме бирелгән.
Гайнаго Аряна (Парма)
Гайнаго Аряна — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Тлаке
Тлаке — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гайнаго Аряна (Парма)
Географиясе
Гайнаго Аряна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Борис Бурсов
Биографиясе
Борис Иванович Бурсов 1905 елның 1 ноябрендә (14) Воронеж өлкәсенең Бобровский районының Новоселовка авылында туган.
Күп балалы крестьян гаиләсеннән, балачактан ул колхозда эшли - терлек асрады, кырда су йөртте, печән һәм уҗым культураларын ташый - ул җирле башлангыч мәктәпне өч класс кына тәмамлый, ләкин күршесенең китаплары була, һәм малайның беренче китабы булып Белинскийның Пушкин турында мәкаләләр җыентыгы, икенчесе - " Капитан кызы ", аның бөтә тормышында яраткан әйбере була.
21 яшенә кадәр ул авылда яши, һәм Кызыл Армиядә хәрби хезмәт иткәннән соң гына, 1929 елда 25 яшендә урта мәктәпне - Воронеж дәүләт университетында эшчеләр факультетын тәмамлый, аннары 1934 елда Мәскәү редакция һәм нәшрият институтын тәмамлый һәм шул сакта Ленинградта булган Дәүләт сәнгать тарихы академиясенең аспирантурасына укырга керә.
1935 елда аның беренче мәкаләсе  - "Л. Толстойның эстетик системасы"  «Звезда» журналында нәшер ителә. 1938 елдан ул СССР Фәннәр академиясенең Рәсәй әдәбияты институтында тикшерүче булып эшли, шул ук елда «Художественная структура характеров „Войны и мира“ Л. Н. Толстого» темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый,  һәм СССР Язучылар берлегенә кабул ителә.
1941 елның сентябреннән Бөек Ватан сугышы катнашыусыһы. Ул Ораниенбаум пачасында "дивизия" корреспонденты булып башлый, Ладога бозы буенча җәяүле кичүдә катнашучы, Мга астында барган сугышларда катнаша-Ленинград, Волхов, Карелия фронтларын уза, 1942 елның маенда фронтта ВКП(б)га  керә.
1945 елның августында ул 1-нче Ерак Көнчыгыш фронттагы "Красное Знамя" армия газетасының махсус хәбәрчесе, Япония белән сугышта катнаша. 1947 елда капитан дәрәҗәсе белән демобилизацияләнә.
(1438) Венделина
(1438) Венделина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Борис Бурсов
Биографиясе
1948 елдан - Ленинград дәүләт университетының филология факультеты укытучысы, 1951 елда «Проблема реализма в эстетике революционных демократов» темасына докторлык диссертациясен яклый, соңрак профессор исеме бирелә.
(1438) Венделина
Тарихы
1937 елның 11 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 TC» саналган.
Борис Бурсов
Биографиясе
1966 елдан гомеренең ахырына кадәр - Ленинград педагогик институты профессоры. Герцен. Ул КПСУның Ленинград региональ комитетының әдәбият буенча консультанты иде.
1985 елда дөнья күргән "Пушкин язмышы" китабы өчен 1987-нче елда ул СССР дәүләт премиясе лауреаты булды.
Ул 1997 елда вафат була һәм Комаровское зиратында җирләнә.
Фәнни эшчәнлеге
Төп эшләре А. С. Пушкин, Л. Н. Толстой, Ф. М. Достоевский, М. Горький, рус революцион демократлары Н. Г. Чернышевский һәм Г. В. Плеханов иҗатына багышлана
80нче елларда интеллектуаль бестселлерга әверелгән «Судьба Пушкина» и «Личность Достоевского» романнары авторы.
Аерым юнәлеше — рус әдәбиятын укыту  —  урта мәктәпнең 9 нчы сыйныфы өчен «Рус әдәбияты» дәреслеге һәм профессор Б. И. Бурсов редакциясе астында М. Г. Качурин, Д.К. Мотольский, М. А. Шнеерсон авторлары тарафыннан әзерләнгән методик рекомендацияләр 1970 нчы елларда «Просвещение» нәшрияты тарафыннан 12 тапкырдан да ким булмаган күләмдә яңадан бастырыла
Библиография
Сайланган басмалар:
Жыелган әсәрләр:
Тәрҗемәләрдә:
Мәкаләләр:
Аудио:
Journal of Vaishnava Studies
«Journal of Vaishnava Studies» (Вайшнав Эзләнүләр Журналы) — Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте әгъзасы Стивен Дж. Розен тарафыннан 1992 елда нигезләнгән академик журнал. Ул Вишнуга бәйле традицияләрнең фәнни эзләнүләренә багышланган. 2002 елда журнал Вирджиниядә Кристофер Ньюпорт Университеты һәм A. Deepak Publishing, Inc. белән аффилиациягә кергән.
Иоһанн Вольфганг Гөте
Иоһа́нн Во́льфганг фон Гөте (Johann Wolfgang von Goethe; 28 август, 1749 ел, Франкфурт, Германия — 22 март, 1832 ел, Веймар, Германия) — немец шагыйре, дәүләт эшлеклесе, фәлсәфәче һәм галим.
Приозёрный (Коми)
Приозёрный (Приозерный) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Приозёрный климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (46%), руслар (45%), украиннар (6%).
Коньяк (город)
Коньяк — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Гукертон (Төньяк Каролина)
Гукертон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Сан-Криштован-де-Лафойнш
Сан-Криштован-де-Лафойнш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Гукертон (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Сан-Криштован-де-Лафойнш
Географиясе
Мәйданы —.
Гукертон (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баровая
Баровая (Баровая ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Бобичешть (коммуна)
Бобичешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Баровая
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Факсон (Пенсильвания)
Факсон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кыдаш (Ык кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Факсон (Пенсильвания)
Географиясе
Факсон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элмачукуру (Ширан)
Элмачукуру (Elmaçukuru) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Ширан илчесенә караган бер авыл (köy).
Анадон
Анадон — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сахнавичы
Сахнавичы (Сахнавічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гөмбәләр
Гөмбәләр (лат. Fungi яки Mycota) — үсемлекләрнең һәм хайваннарның кайбер сыйфатларын берләштергән эукариот организмнардан торган мөстәкыйль патшалык.
Гөмбәләр патшалыгын микология өйрәнә. Элек гөмбәләрне үсемлекләргә керткәнгә микология хәзер дә биологиянең бүлеге дип санала.
Гөмбәләр гаять күптөрлелек белән аерылып торалар. Бөтен экологик системаларда да гөмбәләр аерылгысыз элементлар. Җир шарында төрле тикшерүләр буенча 100 меңнән 250 меңгә якын, ә кайбер санаулар буенча 1,5 миллионнан артык гөмбәләр төре бар.
Гөмбәләр — гетеротрофлар, ягъни аларның фотосинтез процессын тәэмин итүче пигменты — хлорофилы юк.
Гөмбәләрнең кайбер сыйфатлары хайваннар белән уртак: мәсәлән,
Ә кайбер башка сыйфатлары белән исә алар үсемлекләргә якын: мәсәлән, аларның туклану ысулы (азыкны йотып түгел, ә суырып тукланалар), чикләнмәгән үсүе һәм хәрәкәтләнмәве.
Гөмбәләрнең вегетатив өлешенең төзеле­шендә аларның үзенчәлекле билгесе күренә. Бу — тармакланган нечкә җепләрдән — гифлардан торган гөм­бәлек, яки мицелий.
Галимнәр уйлавынча, гөмбәләр килеп чыгышлары белән төрле организмнар­ның җыелма төркемен тәшкил итә. Алар башлыча, мөгаен, төссез камчылы иң түбән төзелешлеләрдән килеп чык­кандыр. Гөмбә спораларының иң бо­рынгы табылдыгына 170—190 млн ел.
thumb|left|270px|Шәфталуны черү процессында [[күгәрек гөмбәләр каплап ала (6 көн эчендә 12 кадр 12 сәгать саен ясалды)]] Гөмбәлек, яки мицелийның өслеге гаять зур, аның аша туклыклы матдәләр сеңә. Гөмбәлекнең туфрактагы өлеше җир асты гөмбәлеге дип йөртелә. Җир өстендәге өлеше — без аны гадәттә «гөмбә» дип атыйбыз — шулай ук тифлардан тора, ләкин алар бик тыгыз үрелгән була. Бу — гөмбәнең үрчү өлеше. Биредә үрчү органнары формалаша.
Күпчелек гөмбәләрдә мицелий бүлгәләр белән аерым күзәнәк­ләргә бүленгән. Бүлгеләрдә вак тишекләр була, алар аша янәшә күзәнәкләрнең цитоплазмалары бәйләнештә тора. Гифлар, бәй­ләмнәргә җыелып, кайчак берничә метрга җиткән тәҗләр бар­лыкка китерә. Мондый тәҗләр үткәрү функциясен үти. Күп очракта тифларның тыгыз үрелмәләре калыная. Аларның туклыклы матдәләргә бай күзәнәкләре, гөмбәлекнең төп өлеше үлгәндә дә, гөмбәгә уңайсыз шартларны уздырып җибәрергә мөмкинлек бирә. Уңайлы шартлар туу белән, алардан кабат мицелий үсә.
Гөмбә күзәнәгенең, кагыйдә буларак, ачык беленеп торган күзәнәк стенкасы бар, цитоплазмасында шактый санда рибосома­лар һәм митохондрияләр урнашкан, Гольджи аппараты начар үскән. Вакуольләрдә еш кына аксым бөртекләрен күрергә мөм­кин. Күп санлы тупланмалар катлаулы углевод — гликоген һәм май тамчылары рәвешендә була. Нәселдәнлек, яки генетик аппарат күзәнәк төшендә туплана, аларның саны бердән алып берничә дистәгә җитә.
Кайбер гөмбәләрнең, мәсәлән чүпрәнең, тәне бөреләнү юлы белән үсеп чыккан бер күзәнәктән гыйбарәт. Әгәр шулай бөре булып үскән бала күзәнәкләр бер-берсеннән аерылмаса, псевдомицелий, яки ялган мицелий барлыкка килә.
Аерым күзәнәкләрнең кушылуы нәтиҗәсендә, кайбер күп күзәнәкле гөмбәләрнең мицелие үзенең күзәнәкчел төзелешен югалта һәм, бүлгәләрсез калып, күп төшле ясалгыга әверелә.
Гөмбәләр башлыча җенессез юл белән— я вегетатив юл белән, ягъни мицелий кисәкләреннән, я споралардан үрчиләр. Споралар җир өстенә үсеп чыккан — спорангийлы тифларда үскән махсус спорангийларда ясала.
Агач тамырлары белән кайбер гөмбәләрнең гөмбәлеге арасында тыгыз бәйләнеш урнаша. Гөмбә өчен дә, үсемлек өчен дә файдалы мондый бәйләнеш симбиоз дип атала. Гөмбәлек җепләре тамырны урап ала һәм хәтта, микориза (грекча «микос» —гөмбә һәм «риза» — тамыр) барлыкка китереп, аның эченә үтә. Гөмбәлек, туфрактан суны һәм анда эрегән минераль матдәләрне суырып, агач тамырына үткәрә. Шулай итеп, гөмбәлек агач тамырындагы төкләр хезмәтен үти. Үсемлек тамырыннан гөмбәлек, үз чира­тында, туклану һәм үзенең үрчү өлешен үстерү өчен кирәкле органик матдәләрне ала.
Кеше тормышында гөмбәләрнең файдасы да, зарары да бар. Азык-төлек промышленностенда чүпрәнең әһәмияте зур. Ул әчет­кеч буларак кулланыла. Күп кенә гөмбәләр биологик актив матдә­ләр, ферментлар, органик кислоталар барлыкка китерәләр. Аларны микробиология промышленностенда лимон кислотасы, глюкон һәм башка кислоталар, шулай ук ферментлар һәм витаминнар җитеш­терү өчен файдаланалар. Байтак төрләреннән, мәсәлән арыш анасы, чага гөмбәләреннән, дару препаратлары табалар.
Гөмбә ашамлык буларак киң кулланыла. Безнең илнең урман-кырларында ашарга яраклы гөмбәләрнең 150 дән артык төре очрый, ләкин шуларның бары берничә дистә төре генә киң кулланыла.
Кешедә авырулар, мәсәлән, аяк табанында һәм бармак арала­рында, тырнакта гөмбә авыруын китереп чыгаручы гөмбәчекләр билгеле; кайбер гөмбәчекләр, күп кенә йорт хайваннары авырула­рына сәбәпче булып, терлекчелеккә зыян китерә, шундый авыру­ларның берсе — гөмбәчекләр китереп чыгара торган тире авы­руы — тимрәү.
Чын гөмбәләр, Оомицетлар һәм Лишайниклар, әмма еш кына лишайникларны терек табигатьнең мөстәкыйль патшалыгы итеп карыйлар. thumb|left|300px|Гөмбәнең төзелеше
Хитридиомицетлар классы
Күпчелек хитридийлар мицелийсыз. Болар — башлыча бер күзәнәкле һәм микроскопик формалар, һәм аларның тәне, хуҗа организм күзәнәкләренең цитоплазмасында яшәүче башка күп кенә күзәнәк эче паразитларыныкы кебек, ялангач (мембранасыз) цитоплазматик массадан гыйбарәт. Алар, гадәттә, сулы тирәлек белән тыгыз бәйләнгән. Боларның күпчелеге суүсемнәрдә, югары төзелешле су үсемлекләрендә, башка су гөмбәләрендә, шулай ук умырткасыз хайваннарда паразитлык итә. Кайбер төрләре югары төзелешле коры җир үсемлекләренең тамырларында, башлыча дымлы туфракта паразит булып яши. Хитридийларның бик азы гына үсемлек калдыкларында һәм хайван үләксәләрендә очрый.
Зигомицетлар классы
Зигомицетлар классының барлык вәкилләре диярлек коры җирдә яши. Алар арасында органик калдыкларны таркатучылар да, югары төзелешле гөмбәләр, бөҗәкләр, башка хайваннар һәм кешедә паразитлык итүче төрләре дә бар. Мукор, яки ак күгәрек гөмбәләре киң таралган. Ак күгәрек гөмбәләре тирестә үсемлек калдыклары исәбенә туклана; кайбер­ләре кешедә, хайваннар һәм үсемлекләрдә паразит булып яши. Азык продуктларында: икмәк, кайнатма, яшелчәдә ак яки соры куныкны (күгәрекне) нәкъ менә мукор гөмбәләре барлыкка китерә.
Аскомицетлар, яки сумкалы гөмбәләр классы
Аскомицетлар — иң зур (30 меңгә якын төр) классларның берсе. Бу исем аларга йомык структуралар — споралы сумкалар барлыкка китерүе өчен бирелгән. Аскомицетларга, атап әйткәндә, бөреләнү юлы белән үсеп чыккан аерым күзәнәкләрдән торган чүпрә, эре үрчү өлеше булган күп күзәнәкле гөмбәләр, мәсәлән, җөйле гөмбә һәм җыерчалы гөмбә керә.
Күп кенә аскомицетлар йогышлы авыруларны дәвалау өчен медицинада кулланыла торган антибиотиклар, ферментлар, орга­ник кислоталар барлыкка китерә. Һәм алар промышленность ысу­лы белән дару табу өчен файдаланыла.
Арыш анасы күзәнәкләрендә агулы матдәләр була, алар онга эләккән очракта, кеше агуланырга мөмкин.
Базидиомицетлар классы
Базидиомицетлар — 30 меңгә якын төрне берләштергән югары төзелешле гөмбәләр классы. Бу класска күп күзәнәкле мицелие һәм споралар өчен махсус органы — үсенте рәвешендәге бази­дияләре булган гөмбәләр керә.
Агачның кәүсәсендә яки тамырында, агач төпләрендә үсә тор­ган агач гөмбәләренең үрчү өлешләре күпьеллык агаччыл була. thumb|right|300px|Пинцелинның микроскоптагы күренеше
Дейтеромицетлар, яки садә гөмбәләр классы
Гөмбәләрнең төрләргә иң бай классы — дейтеромицетлар 35 меңгә якын төрне үз эченә ала. Аларның тәне гадәттә күп төшле күзәнәкләрдән торган, нык үсеп тармакланган мицелийдан гыйбарәт. Садә гөмбәләр җенессез юл белән генә үрчиләр. Дейтеромицетлар Җир шарының барлык почмакларында киң таралган. Аларның күбесе туфракта яши. Бу гөмбәләр күпләп төрле үсемлек субстратларында очрый, органик калдыкларны таркатуда һәм туфрак ясалу процессында катнаша. Бу классның күп төрләре югары төзелешле үсемлекләрдә паразитлык итә, авыл хуҗалыгы культураларында җитди авыруларга сәбәп була һәм шуның белән халык хуҗалыгына икътисади яктан зур зарар китерә.
Кайбер дейтеромицетлар хайваннарда (ат, йорт кош-кортлары) һәм кешедә авырулар китереп чыгара. Бу гөмбәләр арасында төрле ферментлар, органик кислоталар һәм антибиотиклар (пенициллин, гризеофульвин һ. б.) җитештерүдә кулланыла торган биологик актив матдәләрне синтезлаучы күп санлы төрләре билгеле.
Оомицетлар классы
Оомицетлар — төзелеше белән кайбер чын гөмбәләргә охшаш бер күзәнәкле һәм күп күзәнәкле организмнар. Алар суда, үсемлек калдыкларында һәм хайван үләксәсендә яши. Кайберләре туфрак­та тереклек итә. Күп кенә оомицетлар — югары төзелешле коры җир үсемлекләре паразиты.
70 кә якын төрне берләштерүче фитофтора ыругы гөмбәләре, культуралы үсемлекләрне зарарлап, зур зыян китерәләр. Бу төрләрнең мицелие яхшы үскән. Бәрәңге гөмбәсе — бәрәңге сабагы һәм бүлбесенең иң куркынычлы паразиты.
Боск-Ион
Боск-Ион — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Любчина (Лодзь воеводалыгы)
Любчина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демба (Мазовия воеводалыгы)
Демба  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рус-япон сугышы
Рус-япон сугышы (日露戦争 нити-ро сэнсо: — ) — Россия һәм Япония империяләре арасындагы Манҗурия һәм Корея өстендә контроль тоту өчен сугыш.
Сугыш сәбәпләре
Николай II һөҗүмчән сәясәте буенча Россия Көнчыгыш Азиядә өстенлек итәргә тиеш. Шушы төбәктә Россиянең баш көндәше — Япония.
Япония 1894-1895 елны сугышы нәтиҗәсендә Кытайны җиңә. Солых буенча Ляодун ярымутравы Япониягә китә.
Ләкин 1898 елда Россия, Франция һәм Алмания Японияне Ляодун ярымутравын Россиягә арендага тапшырырга мәҗбүр итәләр. Россия шуның өчен 400 млн көмеш сум түләгән.
1903 елда Кореяның урман килешүләре һәм Россия Манҗүрияне басып алганы сәбәпле кискен бәхәс яңадан башланган.
Сугыш барышы
Япония 1904 елның 27 гыйнварында сугышны игълан итмичә кинәт Россия эскадрасына Порт-Артур тышкы рейдында һөҗүм иткән.
Февраль аенда Япония гаскәрләре Кореягә төшеп чыгалар.
Май аенда Япония гаскәрләре Квантун ярымутравына төшеп чыгалар, Россия һәм Порт-Артур тимер юл элемтәсен кисәләр.
1904 елның августы — декабре — Порт-Артур камалышы.
Цецёрка (Диңгез буе воеводалыгы)
Цецёрка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Рус-япон сугышы
Сугыш барышы
1904 елның 15 октябрендә — Россия-Япония сугышы барышында Балтыйк флоты Ревельдан чыга.
1904 елның 20 декабрендә Россия гаскәрләре Порт-Артурда чигенәләр һәм китәләр.
1905 елның февралендә Мукден сугышында Россия гаскәре җиңелә.
1905 елның 14-15 маенда Цусима сугышында Россия эскадрасы тар-мар ителә.
1905 елның 23 августы (5 сентябрендә Россия-Япония сугышы тәмамлана.
Сугыш нәтиҗәләре
Россия империясе сугышта хурлыклы рәвештә җиңелгәннән соң Беренче Россия Инкыйлабы башлана.
Gönah
Axirättä keşeneñ ğazapta qaluına säbäp bulaçaq süzlärgä, eşlärgä wä xäräkätlärgä gönah dielä.
İslam dinendä ğonahlar ike öleşkä ayırıla.
Qayber İslam ğälimnäre: «Gönah gönahtır, anıñ keçkenäse, zurı bulmas»- dip, bu gönahlarnı bolay bülügä qarşı töşälär. Bu turıda bäxäslär äle däwam itä. Gönahlarnı ike öleşkä bülgän ğälimnär, Qor'än ayätenä tayanıp, eş itälär. «Ägär Sez Allah tarafınnan tıyılğan gönahlarnıñ zurlarınnan saqlansağız, sezdän keçkenä gönahlarnı da yırağaytırbız. Sezne şäräfle ber urınğa kütärerbez.» («Nisa» süräse, ayät 31).
Qayber İslam ğälimnäre buyınça zur gönahlar uncide:
Allahı Täğälä, üzenä tiñ kürüdän başqa, böten gönahlarnı ğafu itär. Bu, älbättä, hiçşiksez ğafu iteler digän süz tügel. Allahı Täğälä keşelärneñ gönah eşläwen telämäs. Ägär, gönah eşlägän bulsalar, alardan täwbä kötär.
Ägär qol, Allahqa yalwarıp, eşlägännärenä ükenep, kiläçäktä ul xatanı eşlämäskä wäğdä birsä, Allah qarşında täwbä itsä, inşallah Cänab – ı Xaq bu qolın ğafu itär, çönki Qor'ändä Allahı Tägàlä şulay digänder: «Allahnıñ räxmätennän ömetegezne özmägez…» («Zömär» süräse, 53. ayät).Mö'min – möselman här zaman Allahnıñ räxmätennän ömeten özmäs. Дин
Поду-луй-Галбен
Поду-луй-Галбен — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулька-Клуцка
Вулька-Клуцка — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тез (Атлантик Пиренейлар)
Тез — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Тез (Атлантик Пиренейлар)
Брион (Эндр)
Брион — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Товсто
Товсто — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орхан I
Орхан I Гази (госм. — أورخان غازي‎ - Orhân Gâzî Osman gazi, Birinci osman, 1281—1362) Госман империясеның икенче солтаны, 1326 елдан 1362 елга хәтле идарә иткән.
Нью-Пойнт-Ричи (Флорида)
Нью-Пойнт-Ричи  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нью-Пойнт-Ричи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Криштован-де-Ногейра
Сан-Криштован-де-Ногейра — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Tatarstannıñ Ğabdulla Tuqay Däwlät büläge
Tatarstannıñ Ğabdulla Tuqay isemendäge Däwlät büläge ul yıl sayın Tatarstan tarafınnan birelä torğan büläk. Tatar xalqınıñ böyek şağire Ğabdulla Tuqaynıñ danın yäşäter öçen däwlät bülägenä bu şağirneñ iseme birelde.
Çığanaq
Kitaphane.Ru: Ğabdulla Tuqay Däwlät büläge laureatları 1958-2005.
Бародки
Бародки (Бародкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кадутрути Махадэва Гыйбадәтханәсе
Кадутурути Махадэва Гыйбадәтханәсе Һиндстанда, Кералада, Коттаям даирәсендә Ходай Шивага багышланган гыйбадәтханә. Төп Ходай булып Ходай Шива тора. Гыйбадәтханә Кералада Эттуманур Махадэвар Гыйбадәтханәсе, Ченганнур Махадэва Гыйбадәтханәсе, Вайком Гыйбадәтханәсе, Эрнакулам Шива Гыйбадәтханәсе һәм Вадаккунатхан Гыйбадәтханәсе кебек төп Шива гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора.
Кабакоз (Карасу (Сакарья))
Кабакоз (Kabakoz) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Карасу (Сакарья) илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(2993) Венди
(2993) Венди  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1970 елның 4 августында биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1970 PA» саналган.
Дак (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Фалмут (Пенсильвания)
Фалмут  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фалмут халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.