cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD118737
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Акалан (Атакум)
Акалан (Akalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Асис-Шатобриан (Парана)
Асис-Шатобриан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кедровка (Вой кушылдыгы)
Кедровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Воя елгасының уң ярыннан 6,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сухары (Магилёвский районы)
Сухары  (Сухары ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Жабчыцы
Жабчыцы (Жабчыцы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ле-Перше
Ле-Перше — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Дизерт-Гиллс (Аризона)
Дизерт-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дизерт-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вежховини-Нови
Вежховини-Нови — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саут-Самтер (Көньяк Каролина)
Саут-Самтер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Самтер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Загужице-Дворски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Vuelta
Här yılnı sentäberdä İspaniä ilendä uza (1995 yıldan).
Berençe uzışu 1935 yılda başlanıp kitä. 1997 yılda Portugaliädä, 2009 yılda Nidirlan häm Belgiädä uzdı.
Lider külmägeneñ töse berniçä tapqır üzgärä, läkin 2010 yıldan anıñ töse - qızıl buldı.
Нюдя-Ынян-Се
Нюдя-Ынян-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нейта-Яха елгасының уң ярыннан 67 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мислибожице (Мазовия воеводалыгы)
Мислибожице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Приисковый (Екатеринбур)
Приисковый (Приисковый) — Свердловск өлкәсенең Екатеринбур каласы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (88%).
(5937) Лоден
(5937) Лоден — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(13150) Paolotesi
(13150) Paolotesi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(5937) Лоден
Тарихы
1979 елның 11 декабрендә К.-И. Лагерквист тарафыннан Квистаберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 XQ» саналган.
(13150) Paolotesi
Тарихы
1995 елның 23 мартында Л. Тези, А. Боаттини тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 FS» саналган.
Сарадакасы
Сарадакасы (Хурӑн Чӑкӑр, Сарадакасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 70 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (94%) алып тора.
Мериньяк
Мериньяк (Мериньяк, Mérignac, Merinhac) — Франсаның Яңа Аквитания төбәгендә урнашкан шәһәр. Халык саны — 68386 кеше (2013).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Мериньяк Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Фреснильо-де-лас-Дуэньяс
Фреснильо-де-лас-Дуэньяс — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ихлас мәчете (Усады)
Ихлас мәчете - Татарстанның Лаеш районындагы Усады авылында урнашкан мәчет.
Тарихы
Төзелеше 2016 елның октябрендә башланган, 2018 елның 19 октябрендә ачыла. 250 кеше сыйдырырлык мәчет 4 катлы, гомуми мәйданы 606 кв.м., манараның биеклеге 40 метрга якын.
Синпаул (Арад)
Синпаул — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липова (Силезия воеводалыгы)
Липова  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Күперле
Күперле — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Аскурра
Аскурра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Күперле
Почта индексы — 423893.
Аскурра
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Савиньи-ле-Сек
Савиньи-ле-Сек (Savigny-le-Sec) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Фонтен-ле-Дижон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.35 км².
Айвазовский урамы (Казан)
Айвазовский урамы (улица Айвазовского) — Казанның Вахит районында урнашкан урам. Рәссам Иван Айвазовский (1817-1900) исемен йөртә.
Географиясе
Бутлеров урамы белән киселештән башланып, Ульянов-Ленин, Чокыр, Курашов, Достоевский, Лесгафт, Түбән генә урамнары белән кисешә, Яшел һәм Фрунзе агачлыгы урамнары белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1953 елның 1 октябреннән йөртә.
Җардиньера Супериоре (Потенца)
Җардиньера Супериоре — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җардиньера Супериоре Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Секусиджу (коммуна)
Секусиджу — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сачуров
Сачуров — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сухлава
Сухлава (Сухлава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кенгер (Ефелер)
Кенгер (Kenger) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Джексон (округ, Миссисипи)
Джексон — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Паскагула шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 1883 км² тәшкил итә.
Ла-Сель-ле-Борд
Ла-Сель-ле-Борд — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Жагалы
Жагалы (Жагалы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Түбән Кама төзәтү колониясенең мәчете
Түбән Кама төзәтү колониясенең мәчете - Түбән Камада урнашкан 4 нче номерлы төзәтү колониясендәндә урнашкан мәчет.
Вежховини-Стари
Вежховини-Стари — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ешилчат (Баят)
Ешилчат (Yeşilçat) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Баят илчесенә караган бер авыл (köy).
Вежховини-Стари
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аспазия (Сан-Паулу)
Аспазия  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мислибори
Мислибори — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гринфилд (Висконсин)
Гринфилд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гринфилд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лусники
Лусники (Лусники) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ле-Плесси-Бушар
Ле-Плесси-Бушар — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
(5938) Keller
(5938) Keller — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Загужице-Стари
Загужице-Стари — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(5938) Keller
Тарихы
1980 елның 16 мартында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FH2» саналган.
Загужице-Стари
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Суша (Кличавский районы)
Суша  (Суша ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Академия урамы (Казан)
Географиясе
Вишневски урамы белән киселештән башланып, Зинин урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
Фресно-де-Рио-Тирон
Фресно-де-Рио-Тирон — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13151) Polino
(13151) Polino — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 22 июлендә G. Iatteri тарафыннан Osservatorio Polino обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 OH» саналган.
Егонушка
Егонушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Чапша елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Акалан (Бафра)
Акалан (Akalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фердинанд Сәлахов
Фердинанд Сәлахов ― җырчы, Татарстанның атказанган (1993) һәм халык (1999) артисты. Илһам Шакиров исемендәге Республика премиясе лауреаты (2023).
Биографиясе:
Фердинанд Сәлахов 1955 елның 15 сентябрьда ТАССРның Апас районы Чүри Бураш авылында дөньяга килгән. Урта мәктәпне тәмамлагач, башта Казан медицина институты на укырга кергән. Институтның дүртенче курсында укыганда, үзе теләп Совет Армиясе сафларына китә. Армиядән кайткач, Казан дәүләт консерваториянең вокал бүлегендә күренекле җырчы, профессор Зөләйха Хисмәтуллина классында белем ала. Консерваториянең өченче курсында укыганда, 1981 елда Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе нең эстрада бүлегенә эшкә алына,  Римма Ибраһимова төркемендә эшли башлый. Илһам Шакиров, Әлфия Авзалова, Таһир Якупов, Зөһрә Сәхәбиева, Хәмдүнә Тимергалиев а, Вафирә Гыйззәтуллина һәм башка күренекле җырчылар белән бергә чыгыш ясап иҗади тәҗрибә туплый.
1987–1990 елларда Фердинанд Сәлахов Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт академия опера һәм балет театрының концерт бригадасында эшли.
1986 елда театр сәхнәсендә үзенең беренче сольный концертын үткәрә.
1990 елда аны янә Г.Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенә эшкә чакыралар. Ул биредә эшләү елларында профессиональ концерт эшчәнлеген илебезнең бөтен географик киңлегендә дәвам итә. Бер-бер артлы яңа концерт программалары, тематик концертлар әзерли, халкыбыз җырларын тагын да тирәнтен өйрәнеп, моңарчы зур сәхнәләрдә яңгырамаган, инде онытыла башлаган җырларны эзләп табып, аларны кабатланмас тавышы ярдәмендә халыкка кайтара.
1995 елдан ул мөстәкыйль иҗат итә башлый. Киң диапозонлы, лирик тенор, матур тембрлы тавышка ия җырчы Фердинанд Сәлахов – халкыбыз күңеленә кергән җырчыларның берсе. Тамашачыга эчтәлекле чыгышлары белән рухи азык бирүче җырчы концерт-кичәләр алып баручы буларак та билгеле. Ул шулай ук заманында «Татарстан – Яңа Гасыр» телевидениесе каналында барган «Түрдән узыгыз», «Киң күңел» һәм «Кара-каршы» дигән тапшыруларны да уңышлы гына алып бара.
Фердинанд Сәлахов 2014 елдан Г.Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе сәхнә ветераннарын берләштергән «Илһамият» клубын җитәкли; 2019 елдан Г.Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең музыкаль-әдәби лекторие директоры вазыйфасын башкара.
Концерт репертуары
Фердинанд Сәлаховның концерт репертуары ифрат зур. Репертуарындагы 500 дән артык җырның күпчелеген халык җырлары тәшкил итә, классик композиторларыбыз әсәрләре дә зур урын били. Ул «Эскадрон», «Камәр»,«Бөдрә тал», «Җанкай-җанаш», «Сандугач», «Порт-Артур», «Таш тугай», «Кара юрга», «Аһ, Ырымбыр кала», «Ялгыз каен», «Сагынам дуслар илкәйне» һәм башка халык җәүһәрләрен бүгенге көн тамашачысына җиткерә. Ул татар, рус композиторларының бик күп әсәрләрен профессиональ югарылыкта башкара, төрле эчтәлектәге концерт програмаларын тәкъдим итә. Аның башкаруында 300 җыр татар җыр сәнгатенең «алтын фонды»на кертелгән.
Лисакув (Силезия воеводалыгы)
Лисакув  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дилкон
Географиясе
Дилкон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Энҗе Шиһапова
Энҗе Шиһапова - актриса. 1971 елның 28 гыйнварында Түбән Камада туган. Казан театр училищесын тәмамлаган. Татарстан Республикасының атказанган артисты.
Саутерн-Шопс (Көньяк Каролина)
Саутерн-Шопс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саутерн-Шопс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Астолфу-Дутра
Астолфу-Дутра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нина Минаева
Минаева Нина Васильевна (1929—2009) — совет һәм Россия галиме, тарихчы, тарих фәннәре докторы, профессор.
500-дән артык фәнни мәкаләләр авторы, шул исәптән монографияләр.
Биографиясе
1929 елның 26 гыйнварында Архангельскта Дон казаклары Василий Василий улы Минаев (1894-1949) һәм аның хатыны Антонина Петровна Таратина (1891-1979) гаиләсендә туа. Минаевлар нәселе 1677-1681 еллардагы рус-төрек сугышында катнашучы, Петр Iнченең Азов походлары буенча көрәштәше Фрол Минаевларга барып тоташа. Михаил Василий улы Минаевның туганы (1889-1961). 1930 елда гаилә Мәскәүгә күченеп килә.
1947 елда 76нчы Мәскәү хатын-кызлар мәктәбен тәмамлый һәм Мәскәү университетына укырга керә. 1952 елда МДУ тарих факультетында белем ала. С. В. Бахрушин, К. В. Базилевич, П. А. Зайончковский, С. С. Дмитриев, Н. М. Дружинин аның укытучылары була. Бераз вакыт Минаева Мәскәүнең Киев районындагы 59 нчы мәктәендә тарих укытучысы булып эшли. Аннары МДУ аспирантурасында укый, аспирантураны 1958 елның февралендә тәмамлый, "Петашев и идеи утопический социализма" темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
1990 елда АКШ-ка Колумбия университетына лекцияләр укырга чакырыла. Фәнни конференцияләрдә катнаша, студентлар, аспирантлар, кафедра докторантлар белән фәнни-методик эш алып бара. МГУ-ның өч диссертация советы әгъзасы була. "Россия тарихчылар җәмгыяте"н оештыру комитеты әгъзасы була.
Жадзены
Жадзены (Жадзены ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Селард (коммуна)
Селард — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Синпаул (Клуж)
Синпаул — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нюнтеда-Паюта-Яха
Нюнтеда-Паюта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тазов борыны урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сведерник
Сведерник — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Альпинистлар урамы (Казан)
Альпинистлар урамы (улица Альпинистов) — Казанның Вахит районында, Әмәт бистәсендә урнашкан урам.
Тарих
Хәзерге исемен 1953 елның 1 октябреннән йөртә.
Вежховиска (Свидницкий повяты)
Вежховиска  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ешилчат (Динар)
Ешилчат (Yeşilçat) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (köy).
Җардони (Беневенто)
Җардони — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җардони Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сушчов
Сушчов (Сушчоў ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Асторга (Бразилия)
Асторга  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Джаспер (округ, Миссисипи)
Джаспер — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бей-Спрингс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1751 км² тәшкил итә.
Савиньи-су-Мален
Савиньи-су-Мален (Savigny-sous-Mâlain) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сомбернон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.31 км².
Сен-Назер
Сен-Назер (Сең-Назер, Saint-Nazaire) — Франсаның Пеи-де-ла-Луар төбәгендә урнашкан шәһәр. Халык саны — 68513 кеше (2013).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Сең-Назер Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Мислин
Мислин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Келынъя
Келынъя — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Щеща елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Загурник (Кече Польша воеводалыгы)
Загурник — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фресно-де-Родилья
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кенгерли (Кызылтепе)
Кенгерли (Kengerli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(5939) Toshimayeda
(5939) Toshimayeda — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EU8» саналган.
HD118749
HD118749 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дарлингтон (шәһәр, Висконсин)
Дарлингтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Дарлінгтон (містечко, Вісконсин)
Ла-Сель-Сен-Клу
Ла-Сель-Сен-Клу — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
(13152) 1995 QK
(13152) 1995 QK — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 19 августында Стивен Лори тарафыннан Church Stretton обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 QK» саналган.
Ле-Плесси-Гассо
Ле-Плесси-Гассо — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Любиха
Любиха (Любиха) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Асу
Асу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Жалезница (Баранавицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Лисець (Силезия воеводалыгы)
Лисець  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сушчы
Сушчы (Сушчы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Акалан (Орһанели)
Акалан (Akalan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Саруй
Саруй (Саруй, Саруй) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Альфред Халиков урамы (Казан)
Географиясе
Урам Киров дамбасыннан Елга портына кадәр Идел буйлап бара.
Тарих
Хәзерге исемен 2011 елның 1 июненнән йөртә.
Саруй
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 371 кешенең яшәве мәгълүм.
Едиган
Едиган — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Селача (коммуна)
Селача — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Канзас
Канза́с (Kansas) — АКШ мәркәзендә урнашкан штат, Урта көнбатыш штатларыннан берсе. Халык саны — 2,688 млн кеше (2000). Башкаласы — Топика шәһәре. Иң эре шәһәре исә Уичита каласы. Штатны шулай ук «милләтнең икмәк кәрзине» дип атыйлар: ул башка штатлар арасында бодайны җитештерү буенча беренче урында тора. Штат шигаре — «чәнечкеле үсемлек аша йолдызларга». Канзаста яшәгән индеецлар телендә штат исеме «көньяк җил кешеләре» дигәнне аңлата.
Штатның күпчелек өлешендә Бөек тигезлекләр урнаша, төньякта штат Небраска белән, көнчыгышта Миссури, көньякта Оклахома һәм көнбатышта Колорадо штатлары белән чиктәш. Регионның иң зур елгалары — Миссури һәм Арканзас.
1541 елда Канзас җирләрендә испан конкистадоры Коронадо була, аның артыннан монда француз тикшеренүчеләре килделәр. АКШ әлеге штатны Луизиананы сатып алу нәтиҗәсендә алган. Канзас АКШның 34 нче штаты булган.
Вежховиска-Гурне
Вежховиска-Гурне — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Севен-Оукс (Көньяк Каролина)
Севен-Оукс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Севен-Оукс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5940) Feliksobolev
(5940) Feliksobolev — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 8 октябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 TJ4» саналган.
Загурова
Загурова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Долан-Спрингс
Долан-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Долан-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виктор Беспалов
Виктор Беспа́лов (Виктор Иван улы Беспалов, русча Виктор Иванович Беспалов) – кинорежиссёр, документаль кино төшерү остасы, Тукай бүләге иясе.
Тәрҗемәи хәле
1925 елның 12 августында Тум шәһәрендә туган. 1941 елда Новосибирскида Ленинградтан эвакуацияләнгән оборона заводында токарь булып эшли. Новосибирскида «Красный факел» театры каршындагы студиядә (1944), Мәскәүдә Бөтенсоюз кинематография институтының режиссёрлык факультетында (1944 - 1946), Новосибирск педагогия институтының тарих факультетында (1946 - 1949), Югары режиссёрлар курсларында (1965 - 1967) укый. 1949 - 1960 елларда урта мәктәптә тарих укытучысы, Новосибирск укытучылар белемен күтәрү институтында класстан тыш эшләр кабинеты мөдире. 1960 - 1970 елларда Новосибирск телевидение студиясендә режиссёр, кинорежиссёр, баш режиссёр булып эшли.
1970 - 1986 елларда Казан телевидение студиясендә кинорежиссёр.
Иҗаты
Татарстанда әйдәп баручы кинорежиссёрларның берсе, документаль кинолар төшерү остасы. Төбәк үсешенең актуаль проблемаларына караган 20 дән артык документаль, музыкаль фильмнар төшерә. Шәкертләр әзерли – телевидение режиссёрлары һәм операторлары Искәндәр Шәмсетдинов, Виталий Миронов, Виктор Щеглов, Юрий Гвоздь, сценарий язучы Рита Рубцова.... Беспалов төшергән Татарстан турындагы фильмнар шәлкеме («Совет Татарстаны» (1970); “Сабантуй бизәкләре” (1975) ; «Республикам минем, Татарстан” (1975); «Нефть тудырган шәһәр» (1983), Кама автогиганты турындагы («КамАЗ башлана» (1971); ''«Яр Чаллы. Комментарийлы портрет» (1979); «КамАЗ - икенче сулыш''» (1980) шул заманның мөһим кинодокументлары булып тора. Гармунчы-виртуоз Гали Җәмнихановка багышланган «Татар гармуннары» (1971), «Нәҗип Җиһанов музыкасы» (1972), Габдулла Тукайның туган ягына багышланган «Кырлай» (1974) фильмнары Беспаловның сәнгать нечкәлекләрен, иҗатның табигатен тирәнтен аңлап эшләвен күрсәтә. Салих Сәйдәшев турындагы фильмы тамашачыга күрсәтелми. Кино төшерү остасының һәр хезмәте югары профессиональлеккә, бай эчтәлек, эмоциональ тәэсир итү көченә ия. Беспаловның күп кенә фильмнары ССРБ Дәүләт телерадиокомитеты тарафыннан халыкара алмаштыру фондына кертелә, Үзәк телевидение экраннарында күрсәтелә. Бөтенсоюз телевидение фестивальләрендә катнашып дипломнар ала. “Иң соңыннан кем көлә”( "Кто смеётся последним") фильмы Вдадикавказда үткән документаль фильмнарның бөтенсоюз ярышында I урын ала. Завод директоры төшерү төркеменә завод территориясенә керүне тыя.
Тышкы сылтамалар
татар иле
Мислишевице
Мислишевице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рифма
Ри́фма ( ῥυθμός - «ярашучанлык» яки борынгы rim — «сан») – әдәбият термины, ике яки берничә шигырь юлының охшаш (аваздаш) сузык яки тартык авазларга тәмамлануы.
Җаре (Венето)
Җаре — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Рифма
Ачык рифма
Сандугачкай идем үз илемдә, Сайрый-сайрый идем илемдә. Сагынганым белән саргайганны Мин белгертми идем үзем дә. (Халык җыры)
Җаре (Венето)
Географиясе
Җаре Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Рифма
Ябык рифма
Яхшылыкка эреп китәм-балавыз мин, Мактап сөйлим изге эшне – бал авыз мин; Бер яманлык күрсәм сүгәм, мактый алмыйм!- Ул тугърыда бик явыз, ай-һай, явыз мин!( Г. Тукай. Бер татар шагыйренең сүзләре)
Суянец
Суянец (Суянец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Рифма
Рәдиф (кушма рифманың бер төре)
Җидегән генә дигән җиде йолдыз Өлкәрләрен ташлап китә алмый. Ирмен дигән асыл ирләр Туган илен ташлап китә алмый. (Халык җыры)
Арыслан-киек сикермәс Каршысында тау булса; Егет кеше һич кайгырмас, Газиз башы сау булса.(Борынгы җыр)
(13153) 1995 QC3
(13153) 1995 QC3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Суянец
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Җаре (Венето)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рифма
Рәдиф (кушма рифманың бер төре)
Татардан туган нугай илендә Туктамыш дигән хан булды; Ил булганга-ил булды, Яу булганга яу булды. Биләгәне кол булды, Әйдәгәне мал булды. («Идегәй» дастаны)
Юл башы рифмасы
Бирмә серне, бул гали-типсен йөрәк зурлык белән! Булма мәхзүн – сынма төшенкелек, белән, хурлык белән! Бирмә тезгенне кара көчләргә – булма кол кеше! Бул-батыр! Бул-нык кеше! Бул-ир кеше! Бул-хөр кеше! (Н. Думави. Син-Кеше!)
Робагый рифмасы
Хаким без дип, горур түш какты күпләр, Әҗәл серен беләм, дип бакты күпләр; Галәм асылын ача алмый алҗып-арып, Кәфен чорнап ләхеткә ятты күпләр. (Гомәр Хәййам)
Чыганаклар
2. С. Галин. Тел ачкычы - халыкта. Уфа, 1999. ISBN 5-295-02592-6
3. Әдәбият белеме сүзлеге / Төз.-ред. А.Г.Әхмәдуллин. Казан, 1990.
(13153) 1995 QC3
Тарихы
1995 елның 31 августында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 QC3» саналган.
Асунсан (Параиба)
Асунсан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рахманавыл
Рахманавыл (Рахмангулово) — Свердловск өлкәсенең Кызылъяр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Пермь губернасының Кызылъяр өязенә караган.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (98%).
Ешилчевре (Байкан)
Ешилчевре (Yeşilçevre) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Байкан илчесенә караган бер авыл (köy).
Савийи
Савийи (Savilly) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Льерне кантонына карый.
Синпаул (Муреш)
Синпаул — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Әмәт урамы (Казан)
Географиясе
Урам Әмәт тыкрыгы, Тын таулар, Нократ, Чабаксар, Мичурин, Кашлак урамнары белән кисешә һәм Братск урамы белән киселештә тәмамлана.
Синпаул (Муреш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әмәт урамы (Казан)
Тарих
Хәзерге исемен 1953 елның 1 октябреннән йөртә.
Гөлчәчәк Галиева
Гөлчәчәк Галиева (Гөлчәчәк Кәрим кызы Галиева) - язучы-прозаик, әдәби тәнкыйть мәкаләләре һәм публицистик язмалар авторы, 2001 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы. Саҗидә Сөләйманова премиясе (2011).
Тормыш юлы
Гөлчәчәк Галиева (Яхина) 1928 елның 5 февралендә Татарстанның Арча районы Сеҗе авылында укытучы Яхин Кәрим гаиләсендә туа. Ул күренекле мәгърифәтче Таиб Яхин, бөек композитор Рөстәм Яхин белән бер нәселдән. Гөлчәчәк Галиева авылларында җидееллык һәм Арча педагогия училищесында урта педагогик белем ала. Читтән торып укып, 1954 елда Казан дәүләт педагогия институтының тарих факультетын тәмамлый. 1946-1952 елларда туган авылы мәктәбенең башлангыч сыйныфларында укыта. Шул елларда авыл Советы депутаты, җәмәгать тәртибендә үзешчән сәнгать түгәрәге җитәкчесе һәм авыл яшьләренең комсомол оешмасы секретаре вазифаларын да башкара. 1952 елдан Г.Галиева Казанда төпләнеп яши. Әүвәл шәһәрнең 26 нчы һәм 89 нчы мәктәпләрендә пионер, 22 нче эшче яшьләр урта мәктәбендә тарих укытучысы булып эшли, 1963 елдан Идел буе районының 18 нче эшче яшьләр урта мәктәбендә унбиш ел директор хезмәтендә була.
Бала чактан әдәбиятка, туган телгә гашыйк Гөлчәчәк Галиева мәктәптә эшләгән елларында ук балаларга үзенең төп белгечлеге булган тарих фәненнән тирән белем бирү вазифасы белән генә канәгатьләнмичә, балалар күңелендә матур әдәбиятка, туган телгә мәхәббәт уяту юнәлешендә дә тырышлык күрсәтә. Тора-бара үзе дә кулына каләм алып, көндәлек матбугатта әдәби язмалары, бигрәк тә аерым әдәби әсәрләрнең идея-эстетик эчтәлегенә, теленә кагылышлы тәнкыйть мәкаләләре, рецензияләре белән катнаша башлый. Аның узган гасырның туксанынчы елларында һәм яңа гасыр башында дөнья күргән иҗат портретлары һәм тәнкыйть мәкаләләре, аерым караш-фикерләре әдәби җәмәгатьчелекнең бер өлешендә кайнар бәхәсләр кузгату белән бергә авторның каләмдәше Фәнис Яруллин әйткәнчә, «Үткенлеге, төпле дәлилләргә бай булуы, кешенең кемлегенә карап тормыйча, бары тик әдәбиятыбыз үсешен генә кайгыртып язылуы белән кызыклы».
Бер-берсен яратышып кавышкан парның төрле тормыш сынауларына дучар ителгән мәхәббәт тарихын чын сәнгатьчә матур, бизәкле тел белән һәм психологик тирәнлектә тасвирлаган «Тулгак» повесте Гөлчәчәк Галиевага аеруча популярлык китерә. «Ел китабы – 2001» конкурсында II дәрәҗә Диплом белән бүләкләнгән бу әсәр буенча күп кенә җирләрдә – Арча, Апас, Балтач, Саба районнарында, Казан китапханәләрендә, гимназияләрдә, мәктәпләрдә һәм музейларда укучылар конференцияләре уза, матбугатта повестьның идея-фикер эчтәлеген, әдәби-сәнгати сыйфатларын анализлаган күпсанлы уңай мәкаләләр басыла.
2003 елда әдибәнең «Тулгак» әсәрен һәм бүгенге җәмгыятьтәге кешеләр арасында барган астыртын көрәшнең нигезендә акча, байлык, комсызлык ятуын һәм шуңа бәйле булган төрле бозыклык, әхлаксызлык күренешләрен фаш иткән «Өзелгән өмет» исемле яңа повестен, хикәяләрен, мәкаләләрен, истәлек язмаларын үз эченә алган икенче китабы басылып чыга.
2014 елның 11 май көнне 86 яшендә язучы-прозаик, әдәби тәнкыйть мәкаләләре һәм публицистик язмалар авторы Гөлчәчәк Кәрим кызы Галиева вафат булды.
Фриас
Фриас — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джефферсон (округ, Миссисипи)
Джефферсон — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Фейетт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1799 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1344 км² тәшкил итә.
Ла-Фалез
Ла-Фалез — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Розалия Зәкиева
Розалия Зәкиева - нәфис сүз остасы, артист
Биографиясе
1981 елда Казан театр училищесын тәмамлый.
1981 - 1992 елларда   Габдулла Тукай исемендәге татар дәүләт филармониясендә алып баручы, конферансье булып эшли. Милли әдәбиятыбызның иң матур үрнәкләрен, фольклор әсәрләрен илебез буенча һәм Германия, Төркия, Швейцария, Австрия, Польша кебек чит ил сәхнәләрендә пропагандалый. Истанбул медицина университеты оештырган “Дуслык күпере” фольклор фестивале белән Европа буйлап йөргәндә, Казан ханбикәсенә багышланган “Сөембикә бәете” музыкаль-әдәби композициясе аның визит карточкасына әверелә.
Розалия Зәкиеваның репертуарында реприз яки конферанслар кебек  кыска эстрада номерлары белән беррәттән, классик татар әдипләренең  зур күләмле әсәрләреннән өзекләр дә урын алган. Гаяз Исхакыйның  “Остазбикә”се, Кандалый, Дәрдемәнд поэзиясе; М. Мәһдиев иҗаты, Ф. Хөснинең Г.Тукай турында язылган “Энҗеле калфак” хикәясенә Зөлфәтнең Тукай шигырьләрен кертеп төзегән әдәби композициясе, Ф. Шәфигуллин юморы, Р.Фәйзуллин, Д. Сирай, Х. Әюпов, И. Юзеев, Р. Харис, Э. Шәрифуллина, Зөлфәт һәм башка шагыйрьләребез язган әсәрләр Розалия Зәкиева башкаруында бик күп сәхнәләрдә һәм телеэкраннар аша яңгырый.
Свети Антон (Банска Штявниця)
Свети Антон  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Розалия Зәкиева
Биографиясе
Татарстан районнары һәм Казан мәктәпләрендә балалар өчен махсус  шигъри һәм чәчмә әсәрләрдән төзелгән программалар белән чыгыш ясый. 2011 елда Р. Зәкиева Г. Тукай шигырьләре тупланган “Сабыйга” дип аталган аудиокассета чыгара. Ул бөек шагыйрьнең  бик күп әсәрләрен Мөнирә һәм Сәгыйт Хәбибуллиннар җитәкчелегендәге халык уен коралары оркестрына кушылып   башкара. Аның иҗатында балаларга багышланган программалар күпкырлы, алар арасында Ф. Яхинның "Сөембикә кыйссасы”, төрле халык әкиятләре, шигырьләр, хикәяләр бар.
Чыганак
https://www.facebook.com/tatkniga/videos/розалия-зәкиева-гаяз-исхакыйның-кәҗүл-читек-хикәясен-укый-аудиокитап-татарстанки/2559417467412737/ https://tatfil.ru/tt/about/names/z-kieva-rozaliya-razyykh-kyzy/
Свети Антон (Банска Штявниця)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ле-Плесси-Люзарш
Ле-Плесси-Люзарш — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Кенгерли (Һалылые)
Кенгерли (Kengerli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Formula-1
Formula-1 (inglizçä FIA Formula One World Championship) — açıq tägärmäçle aftamabildä bocra uzışuı buyınça dönya yarışı.
Formula-1 dönya çempionatı här yılnı ütkärelä, ayırım gran-pri statuslı etaplardan tora.
Yıl azağında çempionatnıñ ciñüçese bilgelänä.
Formula-1 bäygesendä ayırım pilotlar häm komandalar uzışalar.
Pilotlar dönya çempionı titulı öçen, komandalar - Konstruktorlar Kubogı öçen yarışalar.
Formula-1 uzışlarında qatnaşuçı komandalar gran-pri etaplarında üz citeştergän bolidlar (uzışu aftamabile) qullanalar. Şulay itep komandalar maqsatı - täcribäle pilotnı yallaw ğına tügel, ä bolidnı yasaw häm aña xezmät kürsätü.
Komandalar arasındağı köndäşlek säbäple Formula-1 yarışında original' texnik çişeleşlär tualar häm aftamabil tarmağı üsterelä.
Berençe räsmi Formula-1 uzışuı Böyekbritaniäda Silverstown avtodromında 1950 yılda uza.
Oçkolarnı isäpläp çığaru tärtibe
Törle etaplarda qatnaşuçı uzışçılarğa maxsus oçkolar isäpläp çığarıla:
Әстерхан дәүләт татар драма театры
Әстерхан дәүләт татар драма театры (Астраханский государственный татарский драматический театр) — Әстерхан шәһәрендә 1907-1941 елларда (1907 елдан үзешчән, 1918-1921, 1928-1941 елларда һөнәри дәүләт театры) эшләгән татар театры.
Тарих
Әстерхан шәһәрендә татар телендә беренче спектакльләр шәһәрнең рус театры бинасында һәм Кышкы театрында 1907 елның гыйнварында уйнала.
Беренче премьера
1907 елның 13 гыйнварында Әстерханның рус театры бинасында халык өчен «Төшенү, яхуд Указ бәласе» дигән спектакль уйнала. Бу театрның җанланып китүенә Габдулла Кариевның «Сәйяр» труппасы гастрольләре һәм шәһәрнең милли җанлы мәдәни оешмалары - «Шураи Ислам», «Җәмгыяте исламия»ларның һәм Әстерханда чыгып яткан газеталар тирәсендә тупланган татар яшьләре тәэсир иткән. 1908 елда «Татар драма артистлары иптәшлеге» (Товарищество татарских драматических артистов) исеме белән үзешчән татар драма түгәрәге оеша. Катнашучыларның үҗәтлеге һәм һөнәри осталыкларын даими күтәрү нәтиҗәсендә түгәрәк һөнәри труппага кадәр үсә. 1918 елда әлеге һөнәри труппа «Алтын Урда» Әстерхан мөселман артистлары берлеге (Союз астраханских мусульманских артистов) исемен ала.