cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бродгедсвилл (Пенсильвания)
Географиясе
Бродгедсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Карадениз мәчете
Карадениз мәчете, шулай ук «Карадениз» мәчете (Karadeniz camiyi) — Татарстанның Биектау районы Калинино авылы янында Р-242 трассасы буена салынган ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). 2016 елда төзелә башлаган, 2020 елның сентябрендә төзелеп беткән. 1 октябрьдән гыйбадәт кылу өчен ачык. Мәчетне Казанның «Рубин» футбол командасының 2008—2018 еллардагы уенчысы Гөкдениз Карадениз төзеткән.
Тарих
Мәчетне Казанның «Рубин» футбол командасының 2008—2018 еллардагы уенчысы, Төркия ватандашы Гөкдениз Карадениз 2016 елда төзетә башлаган. Мәчетне төзү өчен кирәкле 60 миллион сумның яртысын Гөкдениз Карадениз, калган яртысын төрек иганәчеләре бирәчәк дип уйланылган.
Архитектурасы
Мәчетнең архитектурасы катлаулы, үзенчәлеге — анда татар һәм төрек мәчетләре архитектура стильләре катнашкан. Мәчетнең ике манарасы ике төрле стильдә: берсе – татар, икенчесе – төрек.
Мәгариф җитәкчесе (журнал)
Мәгариф җитәкчесе — айлык фәнни-педагогик журнал. 1927-1928 елларда Ырынбур шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 7 саны чыга.
Карадениз мәчете
Архитектурасы
Биектау районында 49нчы булган әлеге мәчетнең биеклеге — 23 метр, мәйданы 300 квадрат метр тәшкил итә. Мәчет берьюлы 250—300 кешене сыйдыра.
Мәчет комплексында ир-атлар һәм хатын-кызлар өчен аерым тәһарәт алу–юыну, намаз уку урыннары бар, хатын-кызларның юыну бүлмәсе идән астындагы катта (цокольдә). Идән астындагв катта кафе да урнаша. Беренче катта намаз уку залы, ир-атлар өчен юыну бүлмәсе һәм имам өчен ике бүлмәле фатир да каралган
Тшецини
Тшецини — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ильясдере (Ефелер)
Ильясдере (İlyasdere) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Любково (Пуцкий повяты)
Любково  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Реиги-Нымме
Реиги-Нымме (Reigi-Nõmme) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Пелтиняса
Пелтиняса — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камас
Камас — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зможна-Воля
Зможна-Воля — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сулор
Сулор — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Тебоза
Тебоза — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Граната
Грана́та, гранат (Granada) — дошманның җанлы көчләргә һәм техникага ыргыту юлы белән тидерү өчен билгеләнгән шартлауча сугыш коралы.
Заманча кул гранаты корпустан, шартлаткыч матдәләрнең корылмасыннан (зарядыннан) һәм шартлаткычтан (кабызгычтан) гыйбарәт. Тидерү корпус ярчыклары, шартау дулкыны яки кумуләтив агынтысы, һәм шулай ук әзер тидерүчән элементамлар (шрапнель) тарафыннан ясала. Җиңел эретмәләрдән, югары чагыштырма ныклыклы матдәләрдән һәм пластмассдан ясала. Яхшы күнеккән солдат ярчыклы гранатаны 40-50 метрга, танкка каршы гранатаны — якынча 20 метрга ыргыта ала.
Билгеләнеш буенча
һ.б.
Войцехувка (гмина Промна)
Войцехувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2308) Шилт
(2308) Шилт  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1967 елның 6 маенда Арнольд Клемола, тарафыннан Эль-Леонсито обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1967 JM» саналган.
Параски
Параски (Параскі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Модест Ильин
Модест Михайлович Ильин (1889 елның 17 октябре, Гура-Кальвария, Варшава губернасы, Россия империясе — 1967 елның 9 мае) — совет ботанигы, биология фәннәре докторы, профессор.
Тормыш юлы
Модест Михайлович Ильин 1889 елның 17 октябрендә Варшава губернасының Гура-Кальвария шәһәрендә туа. Гаилә Красноярскка күчеп килә, анда Модест башлангыч белем ала. Красноярск музее директоры Аркадий Тугаринов йогынтысында табигый фәннәр, бигрәк тә ботаника белән кызыксына башлый. 1909 елда Томск университетының медицина факультетына укырга керә. Анда ул танылган ботаник Василий Сапожниковның лекцияләренә йөргән.
1912 елда Ильин Санкт-Петербург университетының физика-математика факультетының табигый фәннәр бүлегендә укуын дәвам итәргә карар кылып, Санкт-Петербургка күчеп килә. Шулай ук Петербург университеты Гербариенда (хәзер — Россия фәннәр академиясенең Ботаника институты Гербарие) Владимир Комаров һәм Борис Федченко ассистенты булып эшли. 1916 елда Модест Михайлович Петербург университетын тәмамлый һәм Гербариядә сакчы булып эшли башлый.
Модест Ильин озак вакыт Ленинград университетында укыта, әмма даими рәвештә тикшеренүләр белән дә шөгыльләнә. Ул күп томлы «ССРБ флорасы» монографиясе өчен күп төрле үсемлекләр эшкәртүнең авторы була. 1935 елда Ильин диссертация якламыйча, биология фәннәре докторы дәрәҗәсе ала.
Тшещково
Тшещково — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Модест Ильин
Тормыш юлы
М. М. Ильин, төрле гаиләләреннән торган күп төр үсемлекләрнең күп санлы яңа төрләрне тасвирлап, Урта Азия флорасы буенча бик күп эшләр язган, ул үсемлекләрнең төрле гаиләләреннән күп санда яңа төрләрне тасвирлаган.
Модест Михайлович Ильин 1967 елның 9 маенда вафат була.
Мәгариф эшләре (журнал)
Мәгариф эшләре — айлык педагогик журнал. БАССР мәгариф халык комиссариаты органы. 1920 елда Стәрлетамак шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 6 саны чыга.
Вия Ив Новембре (Казерта)
Вия Ив Новембре — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вия Ив Новембре Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
ZNF169
ZNF169 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бран (Эн)
Бран (Brens) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Белле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,90 км².
Плаче
Плаче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
6-нчы гвардия механикалаштырылган корпус
Сугыш еллары
3 майда генерал А. П. Панфилов (1898 елда Казан шәһәрендә туган) җитәкчесендәге 3-гвардия танк корпусы каршыга килүче алман-фашист резервларын тар-мар итеп Висмар янында инглиз көчләре белән очраша.
Иске Балак
Иске Балак — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.
(3536) Шлейхер
(3536) Шлейхер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EV20» саналган.
Шаэрменстаун (Пенсильвания)
Шаэрменстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люблево-Гданске
Люблево-Гданске — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мәгариф эшчесе (журнал)
Мәгариф эшчесе — айлык фәнни-педагогик журнал. РСФСР мәгариф халык комиссариатының социаль тәрбияләү бүлеге органы. 1926 елның гыйнварыннан 1931 елның гыйнварына кадәр Мәскәү шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 52 саны чыга. Мөхәррирләр – Ибраһим Юманколов, Идрис Агишев.
Ле-Шер
Ле-Шер — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Тельяду (Вила-Нова-ди-Фамаликан)
Тельяду  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зомбки (Лодзь воеводалыгы)
Зомбки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пыр-Ель
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тарнобжег
Тарнобжег (Tarnobrzeg) — Польшанең Карпат асты воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Халык саны — 49214 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Тарнобжег Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1593 елдан йөртә.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Кантильяна
Кантильяна — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7235
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Аисиритс-Каму-Сюаст
Аисиритс-Каму-Сюаст — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Ковчыки
Ковчыки (Коўчыкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Реикама
Реикама (Reikama) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Юниверсити-Парк (Техас)
Тарихы
Юниверсити-Парк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сурзак
Сурзак — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Тшижече
Тшижече — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бужуй
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брумолл (Пенсильвания)
Брумолл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Брумолл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF17
ZNF17 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Племберк
Племберк — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенаде
Пенаде — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коцьки
Коцьки (Коцькі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Валентин Глушко
Валентин Пётр улы Глушко  (2.9.1908, Әдис шәһәре - 10.1.1989, Мәскәү) - конструктор, ракета двигательләрен төзү һәм ракета-космик техника гыйлеме белгече. 1929 елда Ленинград университетының физика-математика факультетын тәмамлый. 1933 гә кадәр Газодинамика лабораториясендә (Ленинград), электроракета, сыек ягулыклы ракета двигательләре (ЖРД) төзү бүлеген оештыра һәм җитәкли. 1934 елны Мәскәүдә Ракета фәнни-тикшеренү институтын оештыра.
Тәрҗемәи хәле
Россиядә сыек ягулыклы ракета двигательләрен төзү эшенә нигез салучы.
Фәнни эшчәнлеге
Глушконың төп хезмәтләре сыек ягулыклы ракета двигательләрен һәм космик аппаратларны төзү һәм үстерүнең мөһим мәсьәләләрен теоретик һәм тәҗрибә тикшерүләренә багышланган.
Ильяскөй (Илкадым)
Ильяскөй (İlyasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мәгълүмате җәдидә (журнал)
Мәгълүмате җәдидә — дини журнал. 1911 елның 10 мартыннан 1912 елның 15 гыйнварына кадәр Уфа шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 16 саны чыга. Мөхәррир – Локманхәким Канзафаров.
Тенойнш
Географиясе
Мәйданы —.
Вия Казе Спарсе (Рим)
Вия Казе Спарсе — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зосинув
Зосинув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Войцехувка (Зволенский повяты)
Войцехувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парафьянава (Парафьянавски авыл советы)
Парафьянава (Параф’янава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(3302) Шлиман
(3302) Шлиман  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 11 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RS6» саналган.
Казак Чаллысы
Казак Чаллысы — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.
Халык саны — 292 тирәсендә. Почта индексы — 422668.
Тарих
Казаклар Чаллысы авылы борынгы "Чаллы шәһәрчеге" биләмәләренең көньяк-көнбатыш өлешендә, табигатьнең гүзәл бер җирендә урнашкан. Авылга нигез салучылар куе урман уртасындагы аланлыкка игьтибар иткәннәр булса кирәк, һәм иң мөһиме, аланлык читендәге куе агачлар арасыннан ерак гасырлардан юл алган чишмәнең татлы суы аларны ял иттереп, шушында төпләнергә фатихасын да биргәндер. Бу чишмәне олылап, хөрмәтләп изгеләштереп "Апай" дип атаганнар. Дөрес, хәзерге вакытта чишмәнең исемен Илларион атлы урман каравылчысының кызы тапканлыктан, "Апай" исеме бирелгән дип аңлаталар. Хәер, ничек кенә булмасын, чишмә тәмле суы белән авыл халкын шатландыра, яшьләрне кавыштыра. Ерак дәверләрдә куе урман эчендәге чишмәләрдән башланып зур сулы елгага әверелгән Сула елгасы авылны төньяк-көнбатыштан, көнчыгыш юнәлештә әйләнеп уза һәм анда төзелгән зур буа авыл халкының, кайткан кунакларның, тирә-як авыллардан килүчеләрнең ял итү уынына әверелде. Авылның төньягыннан көньяк юнәлештә агучы елганы Зүрә дип атаганнар. Авылда сакланып калган риваятьләрдән күренгәнчә, борынгы Кадрәк Чаллысы авылында яшәүче тегермәнченең Зоря исемле хатыны булган, ләкин көннәрдән беркөнне ул урман елгасының башында үскән нарат имән агачы янында фаҗигале рәвештә үлә. Шуннан соң елгага Зүрә (Зоря) исеме бирелгән. Риваятьтә тагын шул әйтелә, имеш Зүрә елгасының икенче башына барып җиткән кешене бик батыр дип сөйләгәннәр, чөнки кеше үтеп чыга алмаслык кара урман бик тә куркыныч булып күренгән. Санап киткән елгалар арасындагы болынлыклар, көтүлек мәйданнарының булуы, табигать тарафыннан мул итеп яратылган урман хәзинәләре дә бирегә килүчеләрне калырга мәҗбүр иткәндер.
Авылга кайчан нигез салынды икән соң? –дигән сорау, билгеле күпләрне кызыксындыра. Тарихчы-этнограф И. Износков 1893 елны Казан шәһәрендә басылган ”Список населенных мест Казанской губернии с кратким описанием их” дигән хезмәтендә 1887 елдан җыела башлаган мәгьлүматларны файдалана. Билгеле күпмедер дәрәҗәдә авыл халкының тирән хәтер катламнарында сакланган риваятьләр дә ярдәмгә килә. Казаклар Чаллысы яки Тәберде Казаклар авылы борынгы Ногай сәүдә юлының уң ягында урнашкан губерна үзәгеннән 75 чакырым ераклыкта була. И. Износков, халык риваятьләренә таянып, авылның ХVI йөздә төзелүен искәртә. Хәзерге Казаклар Чаллысы авылына чукындырылган татарлардан Семен Иванов һәм Гаврил Савельев нигез салганнар. Бу кешеләр яңа урынга килгәндә үзләреннән бер чакырым ераклыкта төньяк-көнчыгыш юнәлештә урнашкан елга буенда ике хуҗалык татарларның яшәве мәгьлүм. Бәлки Казан ханлыгы чорында ук бу тирәдә татарлар яшәгән авыл булып, ә инде 1552 елның октябрь вакыйгаларыннан соң көчләп православие диненә күчерү башлангач яңа динне кабул итмәүче мөселманнар башка төбәкләргә күчәргә мәҗбүр булганнардыр. Авылның бик борынгы исеме Түбән Чаллы булырга мөмкин. Документтан күренгәнчә, яшәп калган ике татар гаиләсе, чукындырылган татарлар арта бару белән күченеп китәләр. Хәзерге вакытта да Казаклар Чаллысы авылы кешеләре авылдан көнчыгыш юнәлештә борынгы мөселман каберлекләре булганлыгын искәртәләр, хәтта мөселман хатын-кызлары булып киенгән кешеләрне күрүләрен искә төшерәләр.
Документта әйтелгәнчә, югарыда телгә алынган ике татар гаиләсе яшәгән урын 1870 елларда ”Бузанак” яки ”Кирмәт” дип аталган ”изге урын” булып исәпләнгән һәм анда үскән каен агачлыгы бик яхшылап тотып алынган, чистартылып, хәстәрдә тотылган. ”Кирәмәт” атамасының мәгънәсе татар теленең аңлатмалы сүзлегендә, карама агачының бер төре һәм бик борынгы заманнарда аны илаһилаштырып мәҗүси диндәгеләр (күп аллаларга табынучылар), шул исәптән керәшен татарлары да аңа табынганнар дип аңлатыла. Хәзер риваятькә мөрәҗәгать итик әле. Авыл халкын ел саен гаҗәпләндереп “Кирәмәт’’ тирәсендәге чәчүлекләрдә, табигый шартлар уңай килүгә карамастан, иген уңышы бик түбән булган. Икмәк үстерү авыл халкының төп кәсебе һәм яшәүнең төп шартларының берсе булганлыктан, бу хәлгә бик борчылганнар. Көннәрдән бер көнне авылның өлкән кешесе төш күрә һәм төшендә аңа сез иң изге җирләрегезне мәсхәрәлисез, таптыйсыз, чистартмыйсыз, агачларны кисәсез, тотып алмыйсыз, шуңа күрә чәчкән җирегездә иген уңышы түбән була, дип аңлаталар. Төш күрүче авыл җыенында “Кирәмәт’’ урынын тотып алырга дигән тәкъдимен кертә. Моны тизләтүче вакыйга да була. Бер хатын-кыз шушы изге урыннан мичкә ягу өчен утын хәзерли. Ләкин өенә кайтып җитә алмый, ул акылдан шаша. Шуннан соң бу урыннан утын да алмаганнар һәм җиләк-җимеш тә җыймаганнар.
Авылның исемен тарихчы-этнограф ике мәгънәдә аңлата. Беренче мәгънәдә ,,Козяк Чаллысы’’ның аңлатмасы ,,козя’’- урысча, татарча ,,хуҗа’’, ә авылның тулы исеме “Хуҗалар Чаллысы’’ була дип аңлатыла. Икенче мәгънәдә ”Казаклар Чаллысы”ның аңлатмасы ”Казаклар” хөкүмәткә хезмәт итүчеләрдән алынган дип аңлатыла. XVI йөздә, әле Казан ханлыгы чорында ук казаклар катлавы булган, ә инде ханлыкның җирләре Россия дәүләте тарафыннан басып алынгач, бу урыннарда яшәүче мөселман татарларын куып җибәрү, яки буйсындырып тоту өчен яңа җирләргә күчеп килергә рөхсәт бирелгәндер дип уйлау хата булмастыр. Өстенлекләрдән файдалану һәм салымнардан азат ителү бәрабәренә, алар православие динен кабул итәргә бик мөмкиннәр. 1871 елда Казаклар Чаллысы авылында 79 хуҗалык яшәгән һәм авыл халкы 544 кеше тәшкил иткән. Шуларның 266 сы-ирләр, ә 278 е хатын-кызлар. Документта өч ир кешенең православие диненнән ислам диненә күчүләре күрсәтелә. Авыл халкы файдаланган җир мәйданы 571,4 дисәтинә, әгәр дә бер дисәтинә җир бер гектарда 0,6 сутый тәшкил иткәндә, уртача бер хуҗалыкка 7 дисәтинә җир туры килгән. Билгеле XIX йөз ахырында авылда яшәүче игенчеләрнең тормыш шартлары тигез булмаган, чөнки җир тигез бүленми, ә икенче яктан крепостной хокук бетерелгәч, үсеп баручы базар мөнәсәбәтләренә барлык крестьяннар да тиз генә җайлаша алмаганнар. Тарихи документта бирелгән мәгълүматтан күренгәнчә, авылда даими рәвештә 6 кеше, озак вакытларга читкә китеп эшләргә мәҗбүр булганнар. Җир аз булганлыктан, авыл халкы һөнәрчелек һәм кәсәбәчелек белән дә шөгыльләнгән. Казаклар Чаллысы авылы тирә-як авылларда үзенең тегүчеләре белән дә дан тоткан. Әле хәзер дә авылның атаклы тегүчеләре Тачаев Александр, Андреев Михаил, Александров Григорийларның исемнәре халык хәтерендә саклана. 1871 елда 10 ир кеше тегүчелек белән шөгыльләнгән. И. Износковның тарихи чыганакларында Казаклар Чаллысы авылында 1871 елда мәктәпнең эшләве күрсәтелә. Дини бәйрәмнәрне үткәрү өчен Үри Чаллысы авылында урнашкан чиркәү мәхәлләсенә (приход) йөргәннәр.
Авылның табигате бик матур. Авыл читендәге җиләк-җимешкә, дару үләннәренә бай булган урманнары, иксез-чиксез далалары, хуш истән анкып торган болыннары, кош сайрауларыннан шаулап торган тугайлар авыл халкын үзенә тартып тора.
Шәхесләр
Авылның горурланырлык шәхесләре бар. Өлкәннәргә хөрмәт зур булганга, сүзне авылдагы йөзьяшәр әбидән башлыйк. Баширова Мария 1909нчы елның 18нче июлендә дөньяга килә. Хәзерге вакытта туган авылында гаиләсенең жылы учагында яши. Бу гаиләнең биш буыны бергәләшеп бер йортта тора. Авылның иң оста балта остасы В. И. Макаровның эшләренә сокланмаган кеше юктыр. Бөек Ватан сугышында катнашып, бөек исемнәргә лаек булган кешеләр дә бар. Генерал-майор – А. Е. Яковлев (1903-1991) сугышның башыннан ахырына кадәр сугыш кырыннан китмәгән. Шулай ук Советлар Союзы герое В. К. Иванов сугышта зур батырлыклар курсәткән. Техник фәннәре докторы Никитин, филология фәннәре кандидаты З. Н. Кириллова, физика фәннәре кандидаты И. Ф. Ильин, Г. Камал исемендәге театр артисты О. Фазылҗанов хөрмәткә лаеклар.
Мәктәп тарихы
Казаклар Чаллысы авылында мәктәп булмаган чорда, белем бирергә теләүчеләр үзләренең балаларын аерым йортларда укытканнар. Беренче укытучы Денисова Дарья Николаевна булган. Берничә ел үткәч, 1895нче елларда Александров Григорийлар каршысындагы су колонкасы урынында мәктәп салына, шул мәктәптә Денисова Дарья Николаевна, Александров Николай Андреевичлар укыта. Уку мәҗбүри булмый, теләгән кеше генә укый, чөнки балаларны яшьтән җир сөрү, чәчү эшенә өйрәткәннәр, ә кыз балалар җеп эрләү, киндер сугу эшен башкарганнар. Ата-аналарның балаларны укытырга, мәктәпкә җибәрергә мөмкинчелеге булмаган. Күпчелек халык укый-яза белмәгән. 1921 елда илдә башлангач, 1985 нче елда салынган мәктәп ашханәгә алмаштырыла. Ачлык беткәч укулар яңадан шул иске мәктәптә укытыла башлый. Укытучылар шул ук: Денисова Дарья, Александров Николайлар була. Бу укытучылар Октябрь революциясеннән соң да укытканнар әле. Репрессия елларыннан соң Арендов Петр (бай Питер) йортын мәктәп иткәннәр. Бу елларда Петров Антон Петрович, Керәшен Казысыннан Мамакова Елена Ивановна укытканнар. Сугышка кадәрге чорда (1935нче еллар тирәсе) Иванов Сергей Иванович, Албай авылы егете Григорьев укыткан. Бөек ватан сугышы елларында Петрова Федосия Петровна, Сафина Зәкия Гатиевна укытканнар. Сугыштан соң Денисова Евдокия Алексеевна эшли. 1945 елның августыннан Голубкова Евгения Степановна, ә 1946 нчы елдан Степанова Просковья Петровна мәктәпкә эшкә җибәрелә. Голубкова Евгения Степановнаның 38 ел гомере шушы мәктәп белән бәйле. Ул шул еллар аралыгында башлангыч мәктәптә укытучы һәм мәктәп мөдире булып эшли. Просковья Петровна мәктәптә 3 ел эшли. Сафина Зәкия Гатиевна бу мәктәптә 1972нче елга кадәр эшли һәм пинсәгә чыгып, башка җиргә китә. 1972 нче елны мәктәптә шушы авыл укытучысы Степанова Анастасия Ивановна кайта һәм пинсә яшенә кадәр монда эшли. Хәзерге иске мәктәп биналары председателе Матвеев Иван Кириллович вакытында төзелә. Аны Трофимов Егор җитәкчелегендәге Тупылат авылының төзү бригадасы төзи. Укулар бу бинада 1960 нчы елны башлана һәм 1978нче елга кадәр дәвам итә. Котлы Бөкәш урта мәктәбенә караган интернат бинасын сүтеп, 1978нче елны Казаклар Чаллысы авылында сигезьеллык мәктәп ачыла. Бу эшне башлап һәм оештырып йөрүче председателе Ефимов Яков Иванович була, төзүчеләр бригадасы белән авылның оста балта остасы Ефремов Петр җитәкли. Мәктәпнең беренче директоры итеп Максимов Николай Григорьевич билгеләнә (1978-1993). Аннан соң Шавалеев М.М., Катеев И.С., Новикова Н.В., Мустафин Р.Г., Гатауллин Р.Ш, Исмагилов Р.Д. директор булып торалар. 1990нчы елның 17 нче сентябреннән мәктәп белән Токранов Георгий Иванович җитәкчелек итә. Ул эшләгән дәвердә (1991) мәктәп тугызъеллыктан урта мәктәп итеп үзгәртелә. Беренче мәртәбә 1993 нче елда урта мәктәп үзенең беренче чыгарылыш укучыларын чыгарды. 2008нче елның агустыннан мәктәп директоры – Токранов Валерий Георгиевич.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Брена (Франция)
Брена (Brénaz) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,79 км².
Карл Маркс урамы (Уфа)
Карл Маркс урамы (Карл Маркс урамы, улица Карл Маркса) — Уфаның Киров, Ленин һәм Совет районнарында урнашкан урам. Алман фәлсәфәчесе Карл Маркс (1818-1883) хөрмәтенә аталган.
Географиясе
Тукай урамы белән киселешеннән башланып, Зәки Вәлиди, Пушкин, Свердлов, Коммунистик, Чернышевский, Достоевский, Инкыйлаби, Подвойский, Борис Домашников, Депо урамнары һәм Ибраһимов бульвары белән кисешә; Вокзал урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1918 елдан йөртә.
Тшижечки
Тшижечки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любня
Любня — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Реину (Саарде)
Реину (Reinu) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Докузпынар (Буланык)
Докузпынар (Dokuzpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Буланык илчесенә караган бер авыл (köy).
Каньяда-Росаль
Каньяда-Росаль — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Плетоваре
Плетоваре — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бирдебәк
Бирдебәк — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.
Халык саны — 179 тирәсендә. Почта индексы — 422668.
ZNF174
ZNF174 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бирдебәк
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән.
“Безнең Бирдебәк авылы 65 хуҗалыктан торган бәләкәй генә бер матур авыл. Аның халкы да бик әйбәт, эш сөючән (1951 елдан 1986 елга кадәр бригадир булып эшләдем, шуңа беләм). Мин 1926 елны урта хәлле крестьян гаиләсендә туганмын. 1937 елны миңа 11 яшь булган. Шушы 1937 елның җәендә 65 хуҗалыклы бәләкәй генә авылдан 11 кешене колхоз председателе белән бергә төнлә килеп, машинага төяп алып киттеләр. Колхозда иң алдынгы, эш сөюче кешеләрне... Менә алар: Рамазанов Әхмәтша /колхоз председателе/ Рамазанов Сөйләйман /председательнең абыйсы/ Шәрәфиев Гыйльми Хафизов Вәлиулла /әти/ Абдуллин Вәли Хәмитов Зиннәт Шаһиев Габдрахман Мөбәраков Хуҗа Салихҗанов Зәкиҗан Хәбибулла бабай Зыятдин бабай Җиһаншин
Менә боларның соңгы икесеннән кала колхозда эшләп туймас кешеләр иде. Колхоз председателеннән кешеләр сорыйлар, (”халык дошманнарын” – Ф.Б.) ул, бездә андый кешеләр юк, дигәч, үзен дә алып китәләр. Монда 4 кеше катнашында бу исемлекне бирәләр. 3 ай үткәч, шушы 4 кешегә (шаһитлар – Ф.Б.) чакыру кәгазе килә, Алабугадан була бу. Авыл халкы да бу 4 кеше артыннан күзәтеп бара, болар Алабугадагы зур төрмәгә киләләр. Шулай итеп, безнекеләр теге 11 кешенең кайда утырганнарын белеп кайталар, аларны күздән югалтырга ирек бирмиләр. Безнекеләрдән сорау алулар, төрле җәберләүләр шушы Алабуга төрмәсендә була. Әти мәрхүм кайткач андагы җәберләүләрне яшенә буылып сөйли дә алмый иде. Төрле сөйләшмәгән сүзләрне сөйләдем дип әйт, кулыңны куй, дип көнгә 3-4 мәртәбә сорауга алып кереп, кыйнап камерага китереп ташлый торган булганнар. Монда нач.милицияме, НКВДмы, Балык Бистәсе районы Күгәрчен авылыныкы Садыйков, тагы самый башлыклары Тегермәнлек авылыннан Гатауллин, Саба районыннан Илдарханов – менә минем истә калганнары. Җәберләүче ерткычлар. 38-39нчы елларның берсендә җәй көне Чистайда суд булды, 12-10-8 еллар төрмәгә утыртырга карар чыгардылар. Шуннан соң безнекеләр Верховный Советка шушы суд күчермәсе белән кеше ялладылар, 39-40 елның кышында икешәр, өчәр булып барысы да котылып кайттылар. Хәбибулла бабай гына кайта алмады. Верховный Советка биргәннән соң, Кызыл-Йолдызга алып кайттылар барысын да. Авылдан бик күп кешеләре чакырып сорау алдылар, бу кешеләр кемнәр, эшлиләрме, чыгышлары ничек, дип. Менә шунда әле дә хәтеремдә, әтиләргә ашарга (передача) алып барган идек. Мин, бала булгач жәлләп передачамны алыр дип, Садыйковка кердем. “Бирәм мин аңа передача, чукынып үлсен!” дип арт якка аягы белән тибеп чыгарды. Хәзер дә күз алдымда... Шул кеше райкомда парткомиссиядә эшләде, конференцияләрдә президиумда утырталар иде, партия форумының дәрәҗәсен төшереп. Әле персональ пенсионер түгелме икән? 22 ай утырдылар, бар да хәтердә...
Вәлиуллин Хәйдарша, Балык Бистәсе районы, Бирдебәк авылы.”
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Мәгълүмате мәхкәмәи шәргыяи Ырынбургия (журнал)
Мәгълүмате мәхкәмәи шәргыяи Ырынбургия — дини журнал. Ырынбур диния нәзарәте органы. 1908 елның гыйнварыннан 1910 елның ноябренә кадәр һәм 1916 елның гыйнварыннан 1917 елның сентябренә кадәр Уфа шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 95 саны чыга. Мөхәррирләр – Мөхәммәтсабир әл-Хәсәни (1-18 саннар), мөхәррирләр коллегиясе (Гыйниятулла Капкаев, Нурмөхәммәт Мәмлиев, Хәсәнгата Габәши, 19-61 саннар; Гыйниятулла Капкаев, Нурмөхәммәт Мәмлиев, Салихҗан Урманов, 62-95 саннар).
Сьйорак-ан-Перигор
Сьйорак-ан-Перигор — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Шанксвилл (Пенсильвания)
Шанксвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Травасош (Вила-Верди)
Географиясе
Мәйданы —.
(922) Шлютия
(922) Шлютия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1919 елның 18 сентябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1919 FW» саналган.
Греция һимны
“Азатлык гимны” (Ύμνος εις την Ελευθερίαν) — Грециянең рәсми дәүләт символы. Греция хаклы рәвештә дөньяда иң күләмле тексты булган гимнлы дәүләт исеменә дәгъва кыла ала. Аңарда ким дигәндә 158 куплет исәпләнә. Ә аны иҗат иткән шагыйрь Диони́сиос Со́лома (Διονύσιος Σόλομα — 1798-1857) поэмасында 254 дүртьюллык бар. Әсәр 1823 елда язылган, аңарда ил азатлыгы өчен көрәшүчеләрнең  каһарманлыгына дан җырлана. Грециянең шул замандагы кыйралы Георг I аны илнең милли гимны дип игълан итә. Әлбәттә, поэма тексты нык кыскартылган килеш. Яңа гимнның көен Николаос Мантзарос (Νικολαοσ Μαντζαροσ — 1795-1873) 1828 елда яза. Ул Италиядә белем алган музыка белгече була. Шул сәбәпле, Грецияне кимсетергә теләүчеләр, “Ελευθεριά” (“Азатлык”) мелодиясе грекларныкы түгел, итальяннарныкы, дип лыгырдыйлар. Әмма бу — яла ягу гына. Греклар үзләре дә баштарак, бу көй безнең музыкаль традицияләргә тәңгәл килми, дип шикләнә торган булганнар. Ә бит бу рухландыргыч музыканы беренче кат тыңлап караганда ук, аның атаклы һәм бик борынгы грек биюе “Сиртаки” белән бертуган икәнен абайлыйсың. Шулай да, грек кыйралы Отто гимн көен Алманиянең музыка белгечләре тарафыннан тикшертергә карар кыла. Алманнар бернинди плагиат тапмыйлар. Ниһаять, 1864 елда гимн кыйралның махсус эдикты белән рәсми дәүләт символы буларак раслана. Рәсми чараларда гимнның беренче куплеты башкарыла. “Азатлык гимны” шулай ук Кипр грек дәүләтенең дә рәсми символы булып тора.
NGC 7236
NGC 7236 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пырза
Пырза — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Луза елгасының уң ярыннан 40 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Ипполит Крашенинников
Тормыш юлы
Иполит Крашенинников 1884 елның 19 сентябрендә (2 октябрь) Чиләбе шәһәрендә сәүдәгәр гаиләсендә туа. Мәскәү реаль училищесында укый. 1905 елда Мәскәү югары техник институтына укырга керә, ләкин Мәскәү университетының физика-математика факультетының табигый бүлегендә укуын дәвам итә, 1914 елда аны тәмамлый. Шуннан соң 5 ел дәвамында Санкт-Петербург ботаника бакчасында эшләгән. 1920 елга кадәр Дон политехника институтында ассистент була. 1920—1921 елларда Крашенинников Яңа Черкас педагогика институтында укыта, шуннан соң, Баш ботаника институты хезмәткәре булып, Мәскәүгә күчеп килә.
Иполит Крашенинников Уралга күп кенә фәнни экспедицияләр катнашучысы һәм оештыручысы булган. 1905 елда ук ул күлләрне тикшерү өчен Урал аръягына Мәскәү табигать белеме яратучылар җәмгыяте тарафыннан җибәрелә. 1909 елда Крашенинников Аргунь бассейнын өйрәнә. 1928—1931 һәм 1934—1936 елларда ул ССРБ фәннәр академиясенең Урал экспедицияләре белән җитәкчелек итә. Ипполит Крашенинников, Валерий Грубов, Модест Ильин, һәм Уфа ботаника бакчасының фәнни хезмәткәре Евгения Алисова, 1959 елда төгәлләнгән, әмма 1966 елда гына нәшер ителгән «Башкорт АССР үсемлекләрен билгеләүче» китабын бастру белән шөгыльләнәләр.
1934 елның көзендә Крашенинников диссертация якламыйча, биология фәннәре докторы дәрәҗәсе ала. 1939 елның декабрендә профессор дәрәҗәсен ала.
Ипполит Михайлович Крашенинников 1947 елның 27 октябрендә Ленинградта вафат була.
Хәтер
Мәкәү дәүләт университетының җир өйрәнү музеенда (төп бинаның 24 катында) И. М. Крашенинников бюсты урнаштырылган.
И. М. Крашенинников хөрмәтенә аталган үсемлекләрнең нәселе һәм кайбер төрләре:
Кашак
Кашак — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452205, — 80256860002.
Карпинский урамы (Уфа)
Карпинский урамы (Карпинский урамы, улица Карпинского) — Уфаның Киров районында урнашкан кечкенә урам. Геолог, ССРБ ФА президенты Александр Карпинский (1847-1936) исемен йөртә. Урамның элеккеге исемнәре - Өченче Сергий тыкрыгы, Санитар урамы.
Зофюв
Зофюв — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Магнит эшчесе (гәҗит)
Магнит эшчесе — атналык иҗтимагый-сәяси гәҗит. ВКП(б)ның Магнитогорски округ комитеты, округ башкарма комитеты һәм округ һөнәри берлекләр шурасы органы. 1931 елның 6 июленнән 1935 елның августына кадәр Магнитогорски шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 490 саны чыга. Мөхәррирләр – Кадыйр Закиров, А. Гыйсмәтуллин, һ.б.
Айер (коммуна)
Айер — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Юнион-Велли (Техас)
Юнион-Велли  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юнион-Велли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вия Казе Спарсе (Удине)
Вия Казе Спарсе — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Тшцинске
Тшцинске — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кошлавичы
Кошлавичы (Кошлавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бикчурай Чаллысы
Бикчурай Чаллысы (халык телендә - Чураш) — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.
Халык саны — 256 тирәсендә. Почта индексы — 422665.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Балык Бистәсенең Чураш мәчете манарасын Җаббар атлы бәндә аудара. Соңыннан үзен шул мәчет-клубка мөдир итеп куялар, Клубтан чыкканда баскычтан егылып бик каты имгәнә, сөяккә калып, корышып үлә.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Войцехувка (Минский повяты)
Войцехувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парафьянава (Ситцавски авыл советы)
Парафьянава (Параф’янава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ильяслар (Кыркагач)
Ильяслар (İlyaslar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кыркагач илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Любовидз (Диңгез буе воеводалыгы)
Любовидз  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сартак
Сартак Бату улы (tat. lat. Sartaq, Сартаг)(?-1256) - Җучи Олысының өченче хакиме. Батуның өлкән улы.
Сартак христиан динен (несторианлык) тоткан (Инокентий IV папасы кулъязмасы буенча).
Тарих
1252 елда Владимир кенәзе Андрей (Александр Невский бертуганы) Алтын Урданың дошманы - Даниил Галицкий белән берләшмәне төзегән. Сартак гаскәр башлыгын - Неврүйне фетнәне бастырырга җибәргән. Нәтиҗәдә Андрей Швецияга качкан, ә югары ярлык Алтын Урданы яклаган Александр Невскийгә бирелгән. Бөек рус тарихчысы Лев Гумилев буенча Сартак белән Александр Невский туганлашкан (туганлашу йоласы).
1253 елда Сартак ханына Константинополь аша Франция патшасы Людовик IX илчелеге килгән. Илчелекне монах Гийом Рубрук җитәкләгән. Сартак илтифат белән илчелекне кабул иткән, ләкин сөйләшүләрдән баш тартып, Бату ханга җибәргән.
Бату хан үлгәннән соң, 1255-1256 елда Алтын Урда хакиме вазифасына баскан, ләкин Каракорым шәһәреннән кайтканда үлгән.
Бутвин (Пенсильвания)
Географиясе
Бутвин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Травасош (Фафи)
Травасош  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
ZNF175
ZNF175 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Пенет
Пенет — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кармона (Севилья)
Кармона — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инсәс (Тара кушылдыгы)
Инсәс — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лез-Ольм
Лез-Ольм — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Плешивиця
Плешивиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Реину (Тарту)
Реину (Reinu) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Cefri Çoser
Cefri Çoser (Gotfrid) (inglizçä Geoffrey Chaucer; 1340/1345 - 1400, London) - ingliz şağire, "ingliz şiğriäteneñ atası". İngliz milli ädäbiätenä häm ingliz ädäbi telenä nigez saluçılarnıñ berse. Latin telendä urınına ingliz telendä berençe tapqır yaza başlağan.
Anıñ icatı - ingliz Yañarışına qarata aldan eşlängän äsärläre.
Çosernıñ töp äsäre - novellalar cıyıntığı "Kenterberri xikäyäläre". Şulay uq
Çoser icatına ingliz ädäbiätendä küp kitaplar bağışlanğan:
Сьйорак-де-Риберак
Сьйорак-де-Риберак — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Брено (Эн)
Брено (Brénod) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23,79 км².
Зофювка (Белхатовский повяты)
Зофювка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшцяне
Тшцяне — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кошчыцы
Кошчыцы (Кошчыцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Анджелина Джоли
Анджелина Джоли  (Angelina Jolie, туганда Войт (Voight), элегрәк Джоли Питт (Jolie Pitt); 4 июнь 1975, Лос-Әнҗелес, Калифорния, АКШ) — америка актрисасы, кинорежиссеры һәм сценаристы, фотомодель, БМОның игелекле ихтыяр илчесе.
Беренче тапкыр 1982 елда кинода чыгыш ясаган. Ул комедия фильмындагы "Эзләп чыгу юлында» (шулай ук анда аның әти-әнисе төшкәннәр), әмма танылуны «Лара Крофт: Кабер талаучы» һәм «Лара Крофт: Кабер талаучы. Тормыш бишеге» фильмнарындагы видеоуеннар героинясын Лара Крофтны уйнаганнан соң алган.
2009, 2011 һәм 2013 еллардагы Forbes журналының версиясе буенча Джоли иң күп акча ала торган Голливуд актрисасы исемен алган.
Травассуш
Травассуш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
NGC 7237
NGC 7237 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(2234) Шмадель
(2234) Шмадель  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 27 апрелендә Г.-Э. Шустер тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 HD» саналган.
Изъяшор (авыл)
Климат
Изъяшор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (39%), руслар (56%), украиннар (7%).
Зофювка (Лодзький-Схидний повяты)
Зофювка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Реинумурру
Реинумурру (Reinumurru) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Вия Ларга (Перуҗа)
Вия Ларга — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вия Ларга Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Шарлерой (Пенсильвания)
Шарлерой  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каррион-де-лос-Сеспедес
Каррион-де-лос-Сеспедес — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альдюд
Альдюд — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Новы-Сонч
Новы-Сонч (Nowy Sącz, Neu Sandez) — Польшаның Кече Польша воеводалыгында урнашкан шәһәр.
Плешивиця-при-Жални
Плешивиця-при-Жални — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Новы-Сонч
Халык саны — 84537 кеше (2011).
Плешивиця-при-Жални
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новы-Сонч
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Новы-Сонч Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1292 елдан йөртә.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
(1743) Шмидт
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4109 P-L» саналган.
Тамнье
Тамнье — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Войцешин (Мазовия воеводалыгы)
Войцешин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Паркавая
Паркавая (Паркавая ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Тшцянка (Сокульский повяты)
Тшцянка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Леньи (Рона)
Леньи — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Улакчы
Улакчы (tat. lat. Ulaqçı, Улаагч)(?-1257) - Җучи Олысының дүртенче хакиме. Сартакның улы (кайбер чыганак буенча - Батуның улы).
Тарих
Мүнкә каан карары буенча Сартак варисы итеп билгеләнгән.
Докузташ (Диядин)
Докузташ (Dokuztaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Диядин илчесенә караган бер авыл (köy).