cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бистшиця (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хрушевка
Хрушевка — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роланд Мулукаев
Биографиясе
Роланд Сергеевич Мулукаев 1929 елның 22 октябрендә Владикавказ шәһәрендә (шул чакта РСФСР Төньяк-Осетия автономияле өлкәсенең бер өлеше) зыялы гаиләдә туган; урта белемне шәһәрнең 5-нче мәктәбендә, революциягә кадәр элекке ирләр классик гимназиясендә ала, аны уңышлы тәмамлый. Мәктәптән соң ул Мәскәү юридик институтына укырга керә (бүген —О. Е. Кутафин исемендәге Мәскәү дәүләт юридик академиясе). Югары белем алганнан соң, М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының (МДУ) өлеше булып торган дәүләт тарихы һәм хокукы һәм теориясе кафедрасында аспирант була.
1953 елдан 1956 елга кадәр хокук белгече, профессор Ксения Софроненко җитәкчелеге астында укый.
Мулукаев Роланд 1956 елда«Образование Северо-Осетинской АССР» темасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый — юридик фәннәр кандидаты гыйльми дәрәҗәсендәге беренче осетин була.
1957-1958 елларда комсомолның Төньяк-Осетин өлкә комитетында (ВЛКСМ-ның) эшли.
1959 елдан алып 1960 елга кадәр Бөтенсоюз «Белем» җәмгыятендә укыта.
1960 елда ССРБ Эчке эшләр министрлыгының Югары милиция мәктәбендә укыта башлый (бүген — Россия Эчке эшләр министрлыгы идарәсе академиясе).
1979 елда ««Организационно-правовые проблемы становления Советской милиции (1917—1920 гг.)» темасы буенча докторлык диссертациясе уңышлы яклый — соңрак бу эше берничә чит ил телләренә тәрҗемә ителә.
"Хөрмәт Билгесе" ордены белән бүләкләнгән; Россия Табигый фәннәр академиясе хәвефсезлек һәм геосәясәтенең хокук мәсьәләләре бүлегенең академигы-секретаре, РФ Эчке эшләр министрлыгының атказанган хезмәткәре һәм «Осетия алдындагы казанышлары өчен» ордены кавалеры булып тора.
Хезмәтләре
Роланд Сергеевич ике йөздән артык гыйльми басманың авторы һәм автордашы (башка мәгълүматлар буенча — өч йөздән артык, шул исәптән 14 монография); ул ССРБ-ның да, шулай ук Россиянең дә, Испаниянең да законнар чыгару органнарының, башкарма һәм хөкем эшчәнлеге белән шөгыльләнә. Йөзләгән кандидатлык һәм докторлык диссертацияләренең гыйльми җитәкчесе һәм консультанты булып тора (башка мәгълүматлар буенча — 98 кандидатлык һәм 26 докторлык диссертацияләрнең). Мулукаев күзлегеннән, «Нәкъ совет власте аркасында Россия халыклары үзләренең автономияле дәүләт берәмлекләрен оештыруга хокук алды»:
Валосавичы (Киравский районы)
Валосавичы  (Валосавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сторожевск
Сторожевск (Шойнаты, Сторожевск) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 168050.
Климат
Сторожевск климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Тарих
1929—1963 елларда — Сторожевск районы үзәге.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (83%), руслар (15%).
Гальияни (Ровиго)
Гальияни — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гальияни Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Попешть (Джурджу)
Попешть — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Леви (округ, Флорида)
Леви — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бронсон шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2896 км² тәшкил итә.
Слабада (Лепельский районы)
Слабада (Слабада ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Курруш (Валпасуш)
Курруш  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Көннә
Көннә — Кандыз елгасы кушылдыгы. Татарстанның Баулы районы биләмәләрендә ага. Көннә Салих авылы янында башлана, Шалты авылына җитәрәк Кандыз елгасына кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кадыдагы (Акһисар)
Кадыдагы (Kadıdağı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Булзештий-де-Сус (коммуна)
Булзештий-де-Сус — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Млодавин-Дольни
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Еталонд
Еталонд — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Çistay
Çístay, Tatarstan Cömhüriäte qaramağındağı şähär, Çístay Rayonı üzäge. Tatarstannıñ üzägendä (Qazannan 114 km), Sember-Ufa timer yulındağı Nurlat stansínan 125 km Tönyaqtaraq urnaşqan. Kama yılğasınıñ sul yarındağı qorablar tuqtalığı. Automobil yulları töynäleşe. Aéroport. 18. yöz başlarında Çistoye Pole awılı (Arxangel bistäse) bularaq nigez salına. 1781. yılda Qazan namestniklegeneñ öyäz, 1796. guberna şähäre Çístay isemen ala. 1920-1930. yıllarda – kanton üzäge. 1930. yıldan – rayon üzäge. Mäydanı 16,8 km2. Xalqı – 1989. yılda 65,5 meñ keşe (Urıslar – 65,8%, Tatarlar – 30,2 %), 2000. yılda 66,6 meñ keşe. "Vostok" säğät zavodı, qorablar, automobillär tözätü zavodları, "Autospetsoborudovanie", şärab zavodları; "Vektor" konstruktorlıq-texnologik bürosı; tegü, trikotaj, ayaq kiemnäre, üy cihazları, konditer fabrikaları; it, söt, balıq kombinatları. Qazan Texnik Universitäte filialı – "Vostok" yuğarı texnik uqu yortı. Pädogogik häm medisin kölliätläre, sovxoz-texnikum, 21 ğomumí belem birü mäktäbe, 2 hönäri kölliät. 2 mädäniät yortı. "Çístay – öyäz şähäre" muzéyı, Säğät zavodı taríxı, Boris Pasternak muzeyları. Xalıq teatrı.
Донатковице
Донатковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Mäcüsilek
Mäcüsilek, ber allağa ışanunı qabul itmägän traditsion dini ışanular ataması (küp allalarğa ışanu h.b.).
Домброва-Ястшембска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Флинтвилл (Теннесси)
Флинтвилл  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Флинтвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Блауфельден
Блауфельден (Blaufelden) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаррикейн (Юта)
Гаррикейн  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Юн-Яга-Коче
Юн-Яга-Коче — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юн-Яга елгасының уң ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Гаррикейн (Юта)
Тарихы
Гаррикейн шәһәре  елда нигезләнгән.
Хабалояс
Хабалояс — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Юн-Яга-Коче
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Хабалояс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаррикейн (Юта)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юн-Яга-Коче
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пульпит
Пульпит (Pulpitis) — теш йомшагының (пульпаның) ялкынсынуы. Авыру атларда һәм этләрдә авыз куышлыгындагы микроорганизмнар яисә токсиннар пульпага эләккәннән соң кариоз процесслар көчәю нәтиҗәсендә барлыкка килә.
Йогышлану теш сынганда, озын тешләрне кыскартканда, теш коронкасы вакытыннан алда ышкылып беткәндә булырга мөмкин. Кискен Пульпит су эчкәндә яки тупас азыклар ашаганда үзен нык сиздерә. Хайван азыктан баш тарта яки аларны теләмичә генә бер ягы белән өзек-өзек чәйни, авызын тулысынча ябып бетерми. Шунлыктан азыгын коеп ашый.
Кариес яки гангрена булганда, авыздан сасы ис килә. Хроник пульпит вакытында нык авыртмый торган һәм кан саркулы полипоз төерчекләр барлыкка килергә мөмкин. Пульпитның чокырчыклы сөяк өслегенә күчүе һәм казналык остеомиелиты китереп чыгаруы ихтимал.
Авыртуны басу өчен, кариозлы тешнең чокырына, аны азык калдыкларыннан чистартканнан соң, түбәндәге нисбәттә мышьяклы паста кертәләр: пульпит булганда, хайваннарның авыз куышлыгын калий перманганаты, фурацилин яки этакридин лактат эремәләре белән юдыралар. Җәрәхәтле урыннарны йодның спирттагы эремәсе яки иод гөлсирин белән эшкәртәләр. Гангреноз яисә үлекле пульпит булса, тешне алалар.
Җагшак (Козаклы)
Җагшак (Cağşak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Козаклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Блажкова (Карпатасты воеводалыгы)
Блажкова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хрушевле
Хрушевле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Като тезмәләре
Като тезмәләре — Айның 1°N, 47°W координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 140 километр озынлыкта булган җирлек катламы.
Исеме
Като тезмәләре Марк Порций Катон Старший (б.э.к. 234—149 ) хөрмәтенә аталганнар.
Кистоун (Айова)
Тарихы
Кистоун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синьял-Үби
Синьял-Үби (Ҫӗнъял Упи, Синьял-Убеево) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 149 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Росне (Эндр)
Росне — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Лама-де-Аркуш
Лама-де-Аркуш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Слабада (Межавски авыл советы)
Слабада (Слабада ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Валосавичы (Шкловский районы)
Валосавичы  (Валосавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
ССРБ таркалуы
Вакыйгалар үсеше
1985 елда КПСС генераль сәркатибе Михаил Горбачёв һәм аның тарафдарлары перестройкә сәясәтен башланганнар; халкының сәяси активлыгы киске арткан, массакүләм радикаль һәм милләтчел оешмалар барлыкка килгәннәр. Системаны үзгеәртеп кору омтылышлары кризисның тирәнәюгә китергәннәр.
Гомум кризис
ССРБ таркалуы гомум сәяси һәм икъстисад кризисы шартларында узган. 1989 елда ССРБда беренче тапкыр икътисади кризис башлавы турында игълан ителә (икътисад үсеше төшү белән алышына). Тавар дефициты иң биек ноктага җитә — илнең барлык төбәкләрдә диярлек талоннар буенча тәэмин итү кертелгән.
1991 елда ССРБда демографик кризисы башлап китә (үлүчеләр саны туучылар саныннан артыграк).
Чит илләрнең эчке эшләрендә катнашмау сәясәте ССРБ яклы режимнарның массакүләм төшерүгә китергән.
Милләтара низаглар
Иң зур кискенлек белән Таулы Карабах низагы аерылган — низаг барышында зара этник чистартулар алып барылганнар. 1989 елда Әрмән ССР-ы Югары Шурасы Таулы Карабах кушылуы турында игълан иткән һәм Нахчыван АССРга карата икътсади блокада керткән; Азәрбайҗан Халык фронты, үз чираттан Әрмәнстанга карата икътсади блокада керткән. 1991 елның апрельдә ике совет республика арасында фактик рәвештә сугыш башланган.
1989 елның маенда Фәрганә үзәнлегендә тәртипсезлекләр башлап китәләр — үзбәкләр һәм Месхетия төрекләре арасында мөәсәбәтләре кискенләшә. Июньдә биредә массакүләм төрек погромнары булганнар. Киләсе елның мае Әндиҗанда яһуд һәм әрмән погромы булган. Ай үткәч, Кыргыз ССР территориясендә үзбәк-кыргыз бәрелешләр пәйда булганнар. 1990 елның 13-20 гыйнварында Бакы шәһәрендә әрмән халкы карата көч куллану, талау, ут салу, милеген юк итү белән тәритпсезлекләр булганнар.
Гомум кризис шартларында РСФСРда, аеруча Мәскәү һәм Ленинградта, радикаль демократларның (Ельцин, һ.б.) популярлыгы арта.
Республикалада ССРБ составыннан чыгу өчен хәрәкәтләр һәм «суверенитлар парады»
1990 елның 7 февралендә КПСС ҮК хакимияткә монополиясен йомшарту турында игълан иткән, берничә атна эчендә беренче конкуренцияле сайлаулар үткәрелгән, парламентларда либераллар һәм милләтчеләр урыннарны да алалар.
Литва
1988 елның 3 августында Литва ССР-нда «перестройкага яклы» «Саюдис» хәрәкәте оештырыла, ул баштан яшерен рәвештә, ә соңрак ССРБ составыннан чыгу максатын ачык күтәрә. Ул күпмеңле митингларны үткәргән һәм актив пропаганданы алып барган.
1990 елның 11 мартында Литва ССР Югары Шурасы Литва бәйсезлеге турында игълан итә. Республика территориясендә ССРБ Конституциясе эш туктатылган, 1938 елга Литва Конституциясе эше яңадан башланылган. Шуңа җавап итеп, совет хөкүмәте Литваның икътисади ягыннан блокадаларга тотынган, ә соңра хәрби көче дә кулланган.
1991 елның 31 мартында Литва коммунистик партиясе Литва милли коткару комитетын оештыра, урамнарда армия патрулированиесе кертелә.
1991 елның 31 июлендә Мядинникай янындагы (Литва һәм Белару ССР чиге) тамгаханә пунктында билгесез кешеләр тарафыннан 8 лтивалы тамгаханәче атып үтерелгән.
1991 елның августындагы вакыйгаларыннан соң Литва бәйсезлеге Көнбатыш илләре күпчелеге тарафыннан кичектерүсез танылды. ССРБ Литва бәйсезлеген 6 сентябрендә таный.
Эстония
1988 елның апрелендә Эстон ССРда перестройка яклы Халык Фронты нигезлнәнә; формаль рәвештә ул Эстониянең ССРБ составыннан чыгу максатын куймаган, әмма аңа ирешү өчен база булып торган.
1988 елның 16 ноябрендә Эстон ССРның Югары Шурасы Эстония суверенитеты турында декларациясен кабул иткән. 1989 елның 12 ноябрендә Эстон ССРның Югары Шурасы ЭССР ССРБ составына керү декларациясен канунсыз дип танылган. 1990 елның 23 мартында Эстония коммунистик фиркасе КПСС составыннан чыккан.
1990 елның 30 мартында ЭССР Югары Шурасы Эстония статусы турында кануннарын кабул итә — ЮШ ЭССР дәүләт хакмиятен нәкъ урнаштыру моментыннан канунсыз дип таный һәм Эстон Республикасы торгызуны игълан иткән. 4 апрелендә ССРБ Югары Шурасы Балтыйк буе республикаларның ССРБ составына керүне юкка чыгару турында декларцияләрен гамәлгә яраксыз булуын турында кануннары кабул итә.
Пульпа
Төрле күзәнәкләргә (одонтобластлар, фибробластлар, гистоцитлар), тукымаара матдәләргә (коллаген һәм преколлаген җепселләр), кан тамырларына һәм нерв җепселләренә бай. П. трофик, дентиннар ясау һәм саклау функцияләрен үти.
ССРБ таркалуы
Эстония
1990 елның 8 маенда ЭССР ЮШ Эстон Совет Социалистик Республикасы исемен Эстон Республикасы итеп үзгәртә.
1991 елның 12 гыйнварында РСФСР ЮШ рәисе Борис Ельцин һәм Эстон Республикасының ЮШ рәисе Арнолд Рүүтел белән «РСФСР һәм Эстон Республикасы арасында дәүләтара мөнәсәбәтләрненң нигезләре турында» килешүе астында кул куйдылар. Шул килешүдә РСФСР Эстониянең бәйселәген таный.
20 августында, Август путчыннан ук, Эстония Югары Шурасы дәүләти бәйсезлеге турында декларциясен кабул итә. 6 сентябрендә ССРБ рәсми рәвештә Эстония бәйсезлеген таный.
Латвия
1989—1990 елларда Латвия ССРда бәйсезлек өчен көрәшүче Латвия Халык фронт позицияләре көчәйгән, ССРБ составында калуны яклаган Интерфронт белән көрәш арткан.
1990 елның 4 маендә ЛССР ЮШ Латвия Республикасының бәйсезлеген торгызу турында декларциясен кабул иткән. 1991 елның 3 мартындагы сораштыруда тавыш бирүчеләрнең 73,7% «бәйсез һәм демократик Латвия» өчен тавыш биргәннәр.
1991 елның 6 сентябрендә Латвия бәйсезлеге ССРБ тарафыннан танылды.
Грузия
1989 елдан башлап, Грузиядә ССРБ составынна чыгу өчен хәрәкәте көчәя, бервакытта грузи-абхаз һәм грузин-осетин низаглары башлап китәләр. 1989 елның 4 апрелендә Тбилисидә гаскәр белән бәрелешләр нәтиҗәсендә 16 кеше һәлак булган.
1990 елның 28 ноябрендә, сайлаулар нәтиҗәсендә, Гурзия Югары Шурасы оештырыла, аның башында радикаль милләтче Звиад Гамсахурдия торган. 1990 елның 15 ноябрендә ГССР ЮШ Грузин Совет Социалистик Республикасы исемен Грузия Республикасына итеп үзгәртә.
1991 елның 31 мартында Грузин ССРда Грузияненң дәүләти бәйсезлеген торгызу турында референдум үткәрелгән, тавыш бирүчеләрнең 98% бәйсезлек өчен тавыш биргәннәр. 9 апрельдә Гурзия Югары Шурасы дәүләти бәйсезлеген торгызу турында игълан иткән.
Азәрбайҗан
1988 елда Азәрбайҗан халык фронты оештырыла, ул Карабах низагы шартларында көчәйгән азәри милли хәрәкәтенең башында торган. 1989 елның 23 сентябрендә АзССР ЮШ суверенитет турында канунын кабул иткән. 1989 елның 31 декабрендә Нахчыван АССР территориясендә халык фронты активистлары тарафыннан Иран белән дәүләт чиге якынча 700 километр озынлыгында җимерелә. 1990 елның 11 гыйнварында халык фронты активистлары Ленкоран шәһәрендә совет хакимиятне төшерәләр. 19 гыйнварында Нахчыван АССР ЮШ гадәттән тыш сессиясе ССРБ составыннан чыгу һәм бәйсезлек турында декларциясен кабул иткән.
1990 елның 19-20 гыйнварында Халык фронтны юкка чыгару һәм совет хакимияте саклау максаты белән шәһәргә совет гаскәре кертелә.
18 августына АзССР ЮШ Азәрбайҗан Республикасының дәүләти бәйсезлеген торгызу турында декларациясен кабул итә, ә 18 октябрендә дәүләти бәйсезлек турында катны кабул итә.
СССРны таркату
1991 елның 17 март көнендә урын алган Бөтенсоюз референдумында тавыш бирүчеләрнең 77,85 % ССРБны сакларга дип белдерә.
Моңа карамастан, БССР, РСФСР һәм УССР җитәкчелере Станислав Шушкевич, Борис Ельцин һәм Леонид Кравчук имзалаган Беловежье килешүләре нигезендә ССРБның юкка чыгуын, аның урынын Бәйсез Дәүләтләр Берлегенең барлыкка килүен игълан итә.
1996 елның 15 мартында РФ Дәүләт Думасы ССРБны таркату турысында килешүләрнең хокук бозу булганын игълан итә.
Kömeş
Kömeş (Latínça: Argentum)
Югары Сәрдә
Югары Сәрдә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Kömeş
Aq töstäge dendrit, börtek häm başqa räweşlärdägese tabıla.
Югары Сәрдә
Халык саны — 182 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422757.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Меттьюс (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домбровице (Мазовия воеводалыгы)
Домбровице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Present simple
Present simple яки simple present, present indefinite ― инглиз телендә хәзерге заман төп формасы.
Домбровице (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC173-180
GSC173-180 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Либерти (округ, Флорида)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1855 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2165 км² тәшкил итә.
Евгений Барсуков
Евгений Захарович Барсуков ( 28 март 1866, Смоленск - 21 гыйнвар 1957, Рига ) - Россия һәм совет хәрби лидеры, галим, артиллерия генерал-майоры (1944), хәрби фәннәр докторы, профессор, Артиллерия фәннәре академиясенең хакыйкый әгъзасы.
Биографиясе
Гомуми белемен Орел Бахтин кадетлар корпусында ала. 1885 елда ул Александр хәрби училищесын тәмамлый һәм 25-нче артиллерия бригадасына кече офицер итеп җибәрелә. 1888 елда лейтенант дәрәҗәсенә күтәрелә. 1895 елдан штаб капитаны. Шул ук елда ул Николаев Генераль штаб академиясен тәмамлый. 1898 елдан капитан Барсуков Тверь кавалерия училищесында укыта.
1899 елдан ул Төп артиллерия идарасында хезмәт итә. 1905 елдан подполковник. 1908 елның 6 декабрендә хезмәттә каһарманлыгы өчен аны полковник дәрәҗәсенә күтәрәләр. 1910-1915 елларда - артиллерия генерал-инспекторы янындагы йөкләмәләр өчен канцелярия эшләре җитәкчесе, Төп артиллерия идарасының артиллерия комитеты, артиллерия уставларын һәм кулланмаларын төзү буенча комиссияның һәм Генштабның Баш идарәсе янындагы армияне үзгәртеп кору буенча комиссия әгъзасы була. Шул ук вакытта ул офицер артиллерия мәктәбендә укыта. 1915 елның 6 декабрендә хезмәттәге каһарманлыгы өчен генерал- майор дәрәҗәсенә күтәрелә.
Беренче бөтендөнья сугышында, 1916 елның 5 гыйнварындагы иң югары боерык белән генерал-майор Барсуков Югары баш командующий янындагы Артиллерия кыр генерал-инспекторы идарәсе башлыгы итеп билгеләнә, махсус билгеләнештәге авыр артиллерияны оештыру буенча комиссия рәисе (ТАОН) була.
1917 елның Октябрь инкыйлабынан соң ул Совет хакимияте ягына чыга. 1918 елның апреленнән Эшче-крестьян Кызыл Гаскәрендә пәрдә отрядларының Көнбатыш бүлегенең артиллерия инспекторы, сентябрьдән - пәрдә отрядларының Көнбатыш бүлеге ликвидацияләү комиссиясе рәисе һәм Көнбатыш оборона районының хәрби җитәкчесе ярдәмчесе, октябрьдән - Көнбатыш Армия командиры ярдәмчесе, 1918 елның декабреннән 1919 елның октябренә кадәр - Көнбатыш округы хәрби җитәкчесе.
1924 елның октябреннән ул Хәрби-тарихи бүлектә (1925 елның февралендә Сугыш тәҗрибәсен өйрәнү һәм куллану идарасына үзгәртелә), 1926 елның июлендә - Кызыл Армия штабының Фән һәм хокук бүлегендә махсус йөкләмәләр башкара.
1932 елның маеннан - Кызыл Армия штабы карамагында. 1934 елның 22 июлендә ул хезмәттән азат ителә.
1944 елның сентябреннән отставкадагы артиллерия генерал-майоры.
Ригада Райнис зиратында җирләнгән.
Доноси (Свентокшиж воеводалыгы)
Доноси  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Блажова-Гурна
Блажова-Гурна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сыня
Сыня (Сыня) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.
Климат
Сыня климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (5%), руслар (76%), украиннар (13%).
Мань-Щарк-Я
Мань-Щарк-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Щарк-Я елгасының сул ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гальиянико Суд (Бьела)
Гальиянико Суд — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гальиянико Суд Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Юр-Яга (Коротаиха кушылдыгы)
Юр-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коротаиха елгасының уң ярыннан 107 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 64 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Попешть (Долж)
Попешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Метастаз
Метастаз (μετάστασις, урын алыштыру) —  кан яки лимфа агымы белән башлыча яман шеш күзәнәкләре һәм бактерияләр күчеп, патологик процессларның икенчел учаклары барлыкка килү.
Яки кан ( М.) яки лимфа (лимфоген М.) агымы белән шешләрнең аерылган күзәнәкләре төрле органнарга күчү нәтиҗәсендә барлыкка килгән икенчел, яки бала шеш төеннәре. Метастаз бирү яман шешләргә хас. Беренчел шешкә якын урындагы регионнар метастаз һәм вак кан тамырларына һәм капиллярларга кергән шеш эмболларыннан (кан белән әйләнеп йөрүче субстрат) барлыкка килгән ерак метастаз була.
Хрушево
Хрушево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булзешть (коммуна)
Булзешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Olimpiä uyınnarı
Olimpiä uyınnarı (Olimpiada)
Tatarstan sportçıları 1952 yıldan Olimpiä uyınnarında qatnaşa.
Етальвиль
Етальвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кадыҗелал (Һорасан)
Кадыҗелал (Kadıcelal) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фолл-Бич (Теннесси)
Фолл-Бич  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фолл-Бич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Листер тезмәләре
Листер тезмәләре — Айның 20.3°N, 23.8°W координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 203 километр озынлыкта булган җирлек катламы.
Исеме
Листер тезмәләре Мартин Листер (1639—1712) хөрмәтенә аталганнар.
Шри Сиддхешвар Мандир, Бални Карвар
Шри Сиддхешвар Гыйбадәтханәсе Ходай Сиддхешвар (Шива) Гыйбадәтханәсе, ул Бални, Карварда урнашкан һәм Мирасдарс тарафыннан төзелгән һәм идарә ителгән.
Харке-де-ла-Валь
Харке-де-ла-Валь — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Млошув
Млошув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пётр I
Петр I (Пётр Алексеевич, 1672 елның 30 мае (9 июне) – 1725 елның 28 гыйнвары (8 феврале)),  патшасы (1682 елдан),  императоры (1721 елдан).
Тәрҗемәи хәл
Петр I Алексей Михайловичның Наталья Кирилловна Нарышкина никахыннан 1672 елның 30 маенда туа. Ул бик хәрәкәтчән, сәламәт булып үсә. Петр патша гаиләсенең иркә, сөеклесе була. 1676 елда Алексей патша үлгәннән соң тәхеткә Федор утыра. Федор Петрны яраткан һәм аның киләчәген кайгырткан.
Беренче укытучысы дияк Никита Зотов, әлифбаны үзләштерергә, чиркәү китапларын укырга һәм язарга өйрәтә. 1682 нче елда Федор патша үлгәннән соң Иван һәм Петр патша дип игълан ителәләр. Илдә ике хакимият урнаша. Чынлыкта хакимият Софья кулында була. Петр әнисе Наталья Нарышкина белән Мәскәүдән Преображенский авылына чыгып китә. Петрга немецлар Пресбург крепосте төзиләр. Петр хәрби уеннар белән мавыга һәм чит ил кешеләре голландияле Тиммерман Брандт, шотландияле Гордон һәм Швейцарияле Лефорт белән таныша. 1689 нчы елда Софья файдасына сарай перевороты әзерләнә, стрелецлар Петрны үтерергә ниятли. Петр Троица-Сергий лаврасына яшеренә. Петр яклы дворяннар һәм боярлар Лаврага килә. Петр Мәскәүгә кайта. Софья хакимияте бетерелә һәм аны Новодевичье монастырена ябалар. Петр мөстәкыйль патшалык итә башлый.
Петр I патшалык итә башлагач беренче зур дәүләт эше булып Азак яулары тора. Яу белән баруның төп максаты, төрекләрнең Доннан Азак диңгезенә чыгу юлын ябып торган Азак крепостен алу. 1695 нче елдагы Азак яулары Россия өчен уңышсызлык белән тәмамлана. 1696 елгы икенче яу җиңү белән тәмамлана. Азак бирелә. Россия көньяк диңгезләргә чыга. Ләкин көньякта ныгып калу өчен союзниклар кирәк була.
1697 елда Петр боерыгы буенча Европага 250 волонтердан торга бөек илчелек җибәрелә. Бөек илчелекнең төп максаты Кырым ханлыгына һәм Төркиягә каршы союздашлар табу. Ләкин Петр Балтыйк диңгезенә чыгу өчен Швециягә каршы союзниклар таба. Бөек илчелеккә Ф.Я Лефорт, Б.П.Возницын, Ф.А. Головин һәм Петр Михайлов исеме астында патша үзе җитәкчелек итә. Рус волонтерлары хәрби фәннәрне корабльләр төзү, диңгезчелек серләрен өйрәнәләр.
1700 елларда Петр Швеция белән сугыша, 1703 елда Нөтеборг калгасе янында Петербургка нигез сала.
Иранга яуга чыккач, 1722 елның Маенда Питер И Казанда туктала (кара Иранга Петр I яулары). Болгар шәһәрендә булып, кабер ташларындагы язуларны күчереп алырга (кара Йосыф Ижбулатов), Зур Мәчет манарасын төзекләндерергә әмер бирә. Патшаның Казанга килү хөрмәтенә Петропавел чиркәве төзелә.
Дәүләт аппаратын реформалау
1699 елда патша тарафыннан Якын концелярия оештырыла.1711 елда Сенат төзелә. Сенат – иң югары дәүләт учреждениесе.Ул патша белән берлектә законнар кабул иткән, хөкем чыгарган, үзәктә һәм урыннарда дәүләт аппараты эшенә контролҗлек иткәнһәм юнәлеш биргән.
1718-1720 еллардагы реформа приказларны бетереп, алар урынына коллегияләр кертә. Башта аларның саны 11 булган.Тышкы эшләр коллегиясе –тышкы сәясәт, Хәрби коллегия – коры җир армиясе, Адмиралтейство коллегиясе – диңгез флоты (беренче президенты Фёдор Апраксин), Юстиц-коллегия – гражданнар һәм җинаять судлары, Берг-коллегия – тау заводлары сәнәгате, Мануфактур-коллегия – мануфактура сәнәгате өчен җаваплы булган. Приказлардан аермалы буларак аларда карарлар күмәк төстә кабул ителгән.
Җирле идарә реформасы
1708 елда җирле хакимият аппаратын көчәйтү һәм идарш эшендә аның ролен күтәрү өчен Россия сигез губернага – Мәскәү, Ингерманланд (соңрак Петербург), Смоленск, Киев, Азак, Казан, Архангелогород, Себер губерналарына бүленә. Аларның башында патша тарафыннан билгеләнгән, тулы административ,бхәрби һәм суд хакимиятенә ия булган губернаторлар торган. Губерналар үз чиратында өязләргә бүленгәннәр. 1719 елда Петр илне воеводалар җитәкләгән 50 провинциягә бүлә. Ләкин губернага бүленеш саклана, губернаторлар кулында фәкать хәрби һәм мәхкәмә вазифалары кала.
Патриархияне бетерү
1700 елда патриарх Адриан вафат булганнан соң, Петр I, Төньяк сугышын сылтау итеп, яңа сайлаулар уздыруны тыйган. Төньяк сугышы тәмамлангач, патша патриаршествоны бөтенләй бетерә. Чиркәү зшләре белән идарә итү Дини коллегиягә тапшырыла, озакламый аны Идарә итүче «Изге Синод» итеп үзгәртәләр. Синодның эш – гамәлләрен патша исеменнән шул ук патша патша тарафыннан билгеләнгән чиновник – обер – прокурор контрольдә тоткан. Петр Iмахсус указ белән руханиларга крестьяннар арасында аң – белем тарату бурычын йөкли: алар халыкка вәгазь сөйләргә, үгет – нәсыхәт бирергә, балаларны гыйбадәт кылырга өйрәтергә, аларда патшага һәм чиркәүгә карата ихтирам тәрбияләргә тиеш булалар.
“Ранглар турында табель”
1722 елда патша “Ранглар турында табель” кабул итә. Әлеге документ иске һәм яңа аристократия арасындагы вазифа аерымлыкларын бетерә. Бу закон нигезендә эшчәнлек сарай хезмәтенә, гражданлык хезмәтенә һәм хәрби хезмәткә бүленгән.Чиновниклар өчен: гражданлык хезмәтендә – коллежский регистратордан канцлерга, армиядә – прапорщиктан генерал – фельдмаршалга, флотта – прапорщиктан генерал – адмиралга кадәр 14 класс (ранг) билгеләнә.
8 нче класслы чин алган һәр кеше нәселле дворянга әверелгән.Чиновниклар үз хезмәтләре өчен җир һәм крестьяннар, шулай ук акчалата бүләк алганнар. Мондый система, нинди нәселдән булуга карамастан, теләсә кемгә хезмәттә үсү мөмкинлеге биргән, ләкин чынлыкта аңардан бик аз кеше генә файдалана алган.
Икътисади реформалар
Протекционизм – дәүләтнең ил сәнәгатенә ярдәм итүе, чит илдән товар керткән өчен зур таможня пошлиналары билгеләү. Меркантилизм – акча туплау максатында, читкә товарны күбрәк чыгарып азрак кертүне тәэмин итә торган дәүләти чара. Бөртеклеләрне җыеп алганда тырма урак белән беррәттән Литва чалгысы (литовка) һәм тырма кулланырга боера. Сарай ихтыяҗлары өчен ефәк кортлары үрчеткәннәр һәм алар ярдзмендә ефәк җитештергәннәр.
Ат заводлары төзелгән, яхшы токымлы сарыклар сатып алынган һәм киндер чәчү мәйданнары киңәйтелгән. Мануфактура производствосы аеруча актив үскән. 1711 елда патша акча реформасы уздыра, аның барышында тәңкәләрдә көмеш микъдары 20 процент чамасы киметелә. 1718-1724 елларда җан башыннан салым кертелә.
Симптом
Симптом (гр. symptoma очрак, туры килү, билге) - берәр авыруның билгесе.
Слабада (Мёрский районы)
Слабада (Слабада ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мамука Бахтадзе
Мамука Бахтадзе (მამუკა ბახტაძე, 1982 елның 9 июне, ССРБ, Гөрҗистан ССР, Тифлис) — Гөрҗистан сәясәтчесе, 2017—2018 елларда Гөрҗистан финанс министры, 2018 елның 20 июненнән 2019 елның 3 сентябренә кадәр премьер-министры.
Тәрҗемәи хәле
1982 елның 9 июнендә Гөрҗистан ССР башкаласы Тифлистә туган. Тифлис дәүләт университетының микроикътисад һәм менеджмент факультетын тәмамлаган, Мәскәү дәүләт университетында магистр дәрәҗәсе (2010), Франциянең INSEAD бизнес-мәктәбендә МВА квалификациясе алган. Техник фәннәр докторы.
2010—2012 елларда Гөрҗи халыкара энергетика корпорациясе генераль директоры.
2013—2017 елларда «Гөрҗи тимер юллары» АҖ дәүләт ширкәте җитәкчесе.
2017—2018 елларда Гөрҗистан финанс министры.
2018 елның 13 июнендә Георгий Квирикашвили хөкүмәте отставкага киткәч, хакимияттәге «Гөрҗи хыялы — Демократик Гөрҗистан» фиркасе (фирка лидеры — миллиардер Бидзина Иванишвили) 14 июньдә Мамука Бахтадзены министрлар кабинеты башлыгына кандидат итеп тәкъдим итә.
Ламареш
Ламареш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мамука Бахтадзе
Тәрҗемәи хәле
2018 елның 20 июнендә Гөрҗистан парламенты чираттан тыш утырышында Мамука Бахтадзены һәм ул тәкъдим иткән 11 портфельле министлар кабинетын 101 : 12 уңай тавыш белән раслый.
2019 елның 3 сентябрендә вазифасыннан китә.
Эрбайоло
Эрбайоло (Erbajolo) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,45 км².
Блауштайн
Блауштайн (Blaustein) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Гаррисвилл (Юта)
Гаррисвилл  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гаррисвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габбас Хафизов
Габбас Хафиз улы Хафизов (1927-2014) -сугыш ветераны,Икенче дәрәҗә дан ордены кавалеры, шагыйрь, китаплар авторы.
Тәрҗемәи хәле, сугыш чоры
Габбас Хафизов 1927нче елның 27 июнендә Апас районы Әҗем авылында игенче гаиләсендә дөньяга килә. Өлгер малай Зур Күккүз мәктәбенең 7 нче сыйныфын бик якшы билгеләренә тәмамлый. 1941 елда авылдан ирләр сугышка китеп бетә.
1944 елның 29 маенда Габбаска да чират җитә. Апастан комиссия үтә. Ул  җиде ел буе хәрби хезмәттә була.
Аны 1944 нче елның май аенда 379 нчы запастагы укчы девизиясенең МВД эчке эшләр гаскәренә хезмәткә сайлап алалар.1945 нче елга кадәр шунда хезмәт итә. Инде сугыш тәмамланырга да күп калмый,ләкин Украина буйлары тыныч булмаганлыктан, яшь егетне кабат хөкүмәтнең үзгә бурычларын үтәргә дип 419 нчы полк составына кушалар. Польша жирләрендә көрәшергә туры килә Габбаска. 1947нче елга кадәр ул 418 нче полкына күчерелеп, дәүләтнең  үзгә бурычларын үти. Аннары  НКВД ның 7307 хәрби частена күчерелеп, немец әсирләренә күзәтчелек итү буенча эш алып бара.
Габбас Хафизовның сугышчан юлы Смоленск, Пенза,Оренбург, Германиянең Франк -Форд Одере шәһәрләрендә, Брест та, Латвия дә уза.Тимер юл эшләрендә эшләгән әсирләрне озатып йөриләр.Шул вакытны Габбас Хафизовка аеруча куркыныч задание үтәгәндә яраланып, Рузаевка станциясе госпиталендә ятып чыгарга туры  килә.Бу хакта аның госпитальдә бирелгән белешмә кәгазьләре сөйли. МВД гаскәрләренең 7407составында 1951нче елның май аена кадәр хезмәт итә.
Бүләкләре
*   СССРның Югары Совет Указы нигезендә ГАББАС ХАФИЗ УЛЫ ХАФИЗОВ Икенче дәрәҗә дан ордены белән бүләкләнә.(11.03.1985)
* Бөек ватан сугышы ордены белән (БВс 40 еллык уңаеннан) тагын бер орден. (№ 4461103)
* Җиңү өчен бирелгән тагын бер медале:”За победу над Германией ВОВ 1941-1945 г” дип атала.
* Сугышчан флотның 30 еллыгы уңаеннан медаль(7 июнь 1949 ел,7407 командиры кул куйган) истәлек булып саклана.
Блажова-Дольна
Блажова-Дольна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Габбас Хафизов
Бүләкләре
* Бөек Җиңүнең 50 еллыгы уңаеннан бирелгән медаль, СССРның кораллы көчләренә 60 ел тулу, СССРның кораллы көчләренә 70 ел тулу уңаеннан бирелгән медальләре
Блажова-Дольна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Габбас Хафизов
Гаилә хәле
1951 елның 9 маенда дәү әтием туган нигезенә, яраткан Әҗем авылына әйләнеп кайта. Сугышлардан исән-сау әйләнеп кайткач та, туган авылы Әҗеменнән беркая китми ул. Һәдия Галәлетдин кызы белән гаилә кора, 6 малай һәм 1 кыз тәрбиләп үстерәләр. Нәсел дәвамчылары булып 13 оныкка, 7 оныкчыкка ия.
Иҗади эшчәнлеге
Тыныч тормышка сер бирми Габбас ,ул 30 дан артык хөрмәт грамоталары,Мәскәү шәһәрендә чыгып килә торган Эшче-крестьян журналының штаттан тыш хәбәрчесе буларак ике Почет грамотасына ,ҮКның ике Почет грамотасына ия. Язучылар Союзының да ике Почет граматасына, Татарстан Язучылар берлеге нең шәрәфле әгъзасы таныклыгына ия шәхес тә иде әле ул.(2007).
Тормыш белән беррәттән ул иҗат дигән авыр йөкне дә үз җилкәсендә күтәреп бара. Санкт-Петербург академигы дипломы (28.05.1999). Биш китап авторы. Китаплары: “Тегермән”, “Язмыш көзгесе”, ”Икмәк кодрәте”, ”Тургайлар моңы”,”Гомерем мизгелләре”. Районның “Йолдыз”газетасы редакциясенең актив хәбәрчесе,ТР Дәүләт Советы Рәхмәт хаты һәм истәлек Медале иясе.
Габбас Хафизов 2014 елда вафат була.
Cылтамалар
http://adiplar.belem.ru/gabbas.htm
https://search.rsl.ru/ru/record/01001786383
Валовники (Мсциславский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гыносьева
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Газ урамы (Казан)
Тарих
Элеккеге исемнәр:  (1920-елларның икенче яртысына кадәр), 1 нче Газ урамы.
Моусон тезмәләре
Моусон тезмәләре — Айның -7°N, 53°W координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 132 километр озынлыкта булган җирлек катламы.
Исеме
Моусон тезмәләре Дуглас Моусон (1882—1958) хөрмәтенә аталганнар.
Хрушиця
Хрушиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домбровиця (Мазовия воеводалыгы)
Домбровиця  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клайв (Айова)
Клайв  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Клайв шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Kinetik energiä
300px|мини|уңда|Cisem xäräkät itkändä genä kinetik energiägä iä Kinetik energiä - saylanğan xisap sistemasındağı noqtalar xäräkäte tizleklärenä bäyle energiä. Alğa bara torğan häm äylänü xäräkätläre kinetik energiäläre ayırım qayçaqta qarala.
Cisem xäräkät itkändä genä kinetik energiägä iä.
Fizik mäğnä
İkençe Nyuton qanunı buyınça:
yul zurlığına  tapqırlap:
Yomıq sistema öçen tışqı köçlär bulmağanda:
Kinetik energiä    daimi qala birä.
GSC1734-922
GSC1734-922 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Kinetik energiä
Fizik mäğnä
Absolüt qatı cisem öçen tulı kinetik energiä alğa bara torğan häm äylänü xäräkätläre kinetik energiäläre summasına tigez:
\mathcal{I} — inertsiä momentı
\vec \omega — poçmaq tizlege
Eş
Kisäkçe küçärer öçen barlıq köçlär eşe kisäkçeneñ kinetik energiäsen arttıra:
Relätivizm
Ägär cisem tizlege yaqtılıq tizlegenä yaqın bulsa cisem kinetik energiäse:
Tulı energiä:
keçe tizleklär bulğanda (\ v \ll c) kinetik energiä klassik formulağa äylänä:
Хатьель
Хатьель — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дораз
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Попешть (Драгомирешть, Васлуй)
Попешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фоллинг-Вотер (Теннесси)
Фоллинг-Вотер  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фоллинг-Вотер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ламаш-де-Олу
Ламаш-де-Олу — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ябто-Яга
Ябто-Яга (Япто-Яга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печор диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мних-Осьродек
Мних-Осьродек — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бумбешть-Пицик (коммуна)
Бумбешть-Пицик — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Рувр-ле-Буа
Рувр-ле-Буа — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Äxmädiyä
Äxmädiyä (Qadiani), dini cämğiät.