cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кудровице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маляцичы (Шчучынский районы)
Маляцичы  (Маляцічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Талиновка
Талиновка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чека елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Бжозова (Влощовский повяты)
Бжозова  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ваһасту (Куусалу)
Ваһасту (Vahastu) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Бжехув
Бжехув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Талиновка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Көньяк Африка Республикасында ислам
Көньяк Африка Республикасында ислам (Islam in South Africa, африк. Islam in Suid-Afrika, الإسلام في جنوب أفريقيا) ― азчылык дине. Ил халкының (~60 млн кеше, 2021 елга) 2―3 % ы ― мөселманнар.
Талиновка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бжехув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көньяк Африка Республикасында ислам
Тарих
Көньяк Африка Республикасында Ислам дине колониаль чорда җирле халыкның Көнчыгыш Африкадан килгән гарәп сәүдәгәрләре белән элемтәләре нәтиҗәсендә барлыкка килгән.
Мөселманнарның күбесе Кейптаун, Дурбан, Порт-Элизабет, Ист-Лондон, Кимберли, Претория һәм Йоханнесбург шәһәрләрендә яши. 1991―2004 елларда Көньяк Африка Республикасының мөселман халкы 6 тапкырга арткан.
Көньяк Африка мөселманнарының күпчелеге (, 200 меңгә якын кеше) раса билгеләре буенча — катнаш (төсле) расага керә. Бу бигрәк тә провинциясенә кагыла, анда мөселманнарның күбесе Индонезия утрауларыннан алып киленгән коллар нәселе. Әлеге төбәктә яшәүчеләрнең (5,8 млн кеше, 2011 елга) 81,8 % ы ― христианнар,  6,5 % ы ― мөселманнар.
Кап малай халкы
Беренче вәкилләре Көньяк Африкага голландияле  1652 елда Капстад шәһәренә нигез салганнан соң, голландия колонистлары һәм диңгезчеләре тарафыннан китерелгән. Беренче малайлар ― Малай архипелагы утрауларыннан кол ителгән һәм аларның күбесе христиан динен кабул итеп, җирле ак тәнле Һәм Африка халкы белән аралашып, яңа — төсле төркем оештырып, Һолланд теленә күчкән.
Малай халкының Көньяк Африкага китерелгән икенче дулкыны, нигездә, Ява утравыннан сөрелгән каторжниклардан һәм фетнәчеләрдән торган. Ислам динен тоту сәбәпле, бу төркем, милли үзенчәлекләрен югалтып бетерми, вакытлар узу белән, туган малай телен оныткан, африкаанс теленә күчкән, туган телләренең лексикасын куллануны дәвам итә.
Пицилиджень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көньяк Африка Республикасында ислам
Кап малай халкы
Соңрак бу җәмгыять Көнчыгыш Африка, Мадагаскарда туып-үскән койсаннар һәм гарәпләр хисабына зурая. XIX гасырда кап мөселманнары җәмгыяте Көнбатыш Африкадан Америкага «тере товар» ташыганда инглизләр эләктергән элеккеге коллар исәбенә үсә. 1842 елда мөселманнар 7 500 кеше исәпләнә. Аларның борынгыдан төп яшәү районы Кейптаунның мөселман кварталы. Анда җирле малай халкы вәкилләре Занзибар, Һиндстан, Пакистан, Малайзиядән килгән мөселманнар белән аралашып яши. Апартеид чорында мөселманнар төсле халыкка кертеп каралган.
1994 елда илдә апартеид режимы бетерелгәч, Көньяк Азиядән икътисадый мөһаҗир булып килгән мөселманнар саны арта бара. Алар 75 меңнән 100 меңгәчә исәпләнә.
Саны һәм таралышы
Көньяк Африка Республикасы мөселманнарының күпчелеге сөнниләр. Һиндстанлы мөселманнар җәмгыяте Хәнәфи мәзһәбенә, Малай һәм Көнчыгыш Африкалылар — Шәфигый, Төньяк Африка вәкилләре — Мәлики мәзһәбенә карый. Эре шәһәрләрдә, аеруча Кейптаунда аз санлы шигый, әхмәдия җәмгыятьләре яши.
Исламлаштыру
Соңгы унъеллыкларда Көньяк Африка Республикасында мөселман җәмгыятен исламлаштыруның сизелерлек артуы күзәтелә. Урамнарда йөзен дә яшерүче озын ябык киемдәге хатын-кызларны очратырга мөмкин, зур супермаркетларда хәләл ит сатып алырга мөмкин булган махсус бүлекләр пәйда булган, «хәләл» билгесе хәтта ипи һәм майда да очрый. Шулай ук мәчетләр каршындагы мөселман урта мәктәпләре, колледжлар һәм булачак имамнарны әзерләү институтлары төзелә. Кейптаунда 1994 елдан бирле 12 мөселман мәктәбе оештырылган.
Мәчетләр
Көньяк Африка Республикасында беренче мәчет (Әүвәл мәчете) 1798 елда ук төзелгән. 2012 елда төзелгән Низами мәчете Көньяк ярымшарның иң зур мәчете исәпләнә.
Альмаденехос
Альмаденехос — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наоми (Пенсильвания)
Географиясе
Наоми халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мутье-От-Пьерр
Мутье-От-Пьерр — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Вилмингтон (Төньяк Каролина)
Вилмингтон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вилмингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Вілмінгтон (Північна Кароліна)
NGC 7588
NGC 7588 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Голянки-Гурне
Голянки-Гурне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Родчыя
Родчыя (Родчыя ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Меггетт (Көньяк Каролина)
Меггетт  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селський Врх
Селський Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1208) Троил
Тарихы
1931 елның 31 декабрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 YA» саналган.
Исабей (Йылдырым)
Исабей (İsabey) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мантуны
Мантуны (Мантуны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Салвадор-де-Товеду
Салвадор-де-Товеду — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Мантуны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вя Серио I (Бергамо)
Вя Серио I — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Серио I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Канаваджа
Канаваджа (Canavaggia) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 34,93 км².
Ланс (округ)
Ланс — Франциядәге округ (Arrondissement). Па-де-Кале департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 278 км². Округ 17 кантоннан тора, алар үз чиратында 43 коммунага бүленгән.
Невиль-сюр-Сарт
Невиль-сюр-Сарт — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Агеш (коммуна)
Агеш — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Бжозова (Опатовский повяты)
Бжозова  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боннют
Боннют — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Ваһенурме
Ваһенурме (Vahenurme) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Розпендзини
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бишкәк
География
Шәһәр Кыргызстанның төньягында, Чуй үзәнлегендә, Тянь-Шань таулары алдында, Кыргыз тау сыртыннан 40 км төньяктарак, Казакъстан чигеннән 25 км ераклыкта урнашкан. Шәһәрнең мәйданы 169,6 км² тәшкил итә.
Идарә төзелеше
Шәһәр 4 районга бүленә:
1 Ленин районы карамагындагы Чон-Арык поселок советына Чон-Арык шәһәр тибындагы поселогы, Урта-Сай авылы һәм Манас поселогының өлеше (Авиагородок) керә.
Эерҗе (Енишеһир)
Эерҗе (Eyerce) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Сылтамалар
Eyerce, Yenişehir Eyerce, Yenişehir
Селце-над-Бланцо
Селце-над-Бланцо — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Манцавичы
Манцавичы (Манцавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Светлуха
Светлуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Подломка елгасының уң ярыннан 70 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Гомба
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брандон (Айова)
Брандон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Светлуха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Брандон (Айова)
Тарихы
Брандон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альмедина
Альмедина — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монетта (Көньяк Каролина)
Монетта  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чанди Мандир
Чанди Мандир (Мандир "гыйбадәтханә" дигән сүзне аңлата) ул куәт Алиһәсе Чандига багышланган Һиндстанда Чандигарх янында Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул шул гыйбадәтханә исеменнән исемен алган Чандигарх шәһәреннән 15 км ераклыкта һәм Мата Манса Дэви Мандирдан якынча 10 км ераклыкта урнашкан. Гыйбадәтханә матур тирәлектә Шивалик калкулыклары фонында урнашкан. Навратрас фестивале дәвамында меңнәрчә кешеләр бу гыйбадәтханәгә киләләр. Гыйбадәтханәдә төрле Һинд дине Ходайларының сыннары бар, шулар арасында Чанди, Радха Кришна, Шива һәм Рама сыннары. Чанди Мандир даирәсендә Һиндстан армиясенең Көнбатыш Командлыгы урнашкан.
(3912) Троя
(3912) Троя  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 16 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 SG» саналган.
Ташкичү (Буа районы, Тимбай авыл җирлеге)
Ташкичү — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Халык саны — 194 тирәсендә. Почта индексы — 422443.
Немаколин (Пенсильвания)
Географиясе
Немаколин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ташкичү (Буа районы, Тимбай авыл җирлеге)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Кужай
Кужай — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нан
Нан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Пичор-де-Мунте
Пичор-де-Мунте — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дергачи районы
Дергачи районы (Дергачёвский район) — Сарытау өлкәсенең көнчыгышында урнашкан административ берәмлек.
Тарих
Дергачи районы 1928 елның 23 июльдә Түбән Идел краеның Пугачёв округы оештырыла. Район составына элекке Сарытау губернасы Яңа Үзән өязенең Дергачи вулысы җирләре кертелә.
1934 елдан — Сарытау крае, 1936 елдан — Сарытау өлкәсе.
Икътисад
Икътисад нигезе — авыл хуҗалыгы.
Бжозова (Сташовский повяты)
Бжозова  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рожава (Браславский районы)
Рожава (Рожава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вилсон (Төньяк Каролина)
Вилсон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вилсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
680 ел
Вафатлар
680'erne
Агирешу (коммуна)
Агирешу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Монтрёй-сюр-Мер (округ)
Географиясе
Мәйданы — 1160 км². Округ 8 кантоннан тора, алар үз чиратында 164 коммунага бүленгән.
NGC 7589
NGC 7589 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Селце-при-Лесковцу
Селце-при-Лесковцу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Манцяки
Манцяки (Манцякі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Түбән Авыл (Барда районы)
Түбән Авыл — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Каенавыл авыл җирлегенә карый.
Барда авылы үзәгеннән якынча 9 км төньяктарак урнашкан.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Мутный Материк
Мутный Материк (Мутный Материк) — Коми Республикасының Усинск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Мутный Материк климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Самприш
Самприш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Розтока (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жданов
Жданов — фамилия.
Нефшатель-ан-Сонуа
Нефшатель-ан-Сонуа — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Альмодовар-дель-Кампо
Альмодовар-дель-Кампо — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя Серио II (Бергамо)
Вя Серио II — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Серио II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Исабей (Фелаһие)
Исабей (İsabey) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Фелаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гонголина (Гродзиский повяты)
Гонголина  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Азиз Ялымов
Тәрҗемәи хәле
1885 елда Петропавел (Кызылъяр, ) шәһәрендә татар гаиләсендә туган. Ырынбур губернасы Троицкида әнисе ягыннан туган тиешле сәүдәгәрдә хезмәт итә, бер үк вакытта гимназиядә белем ала. 1905 елда Петербург технология институтына (хәзерге Санкт-Петербург дәүләт технология институты) укырга керә. Кызылъярда В.В. Куйбышев җитәкләгән яшерен (идән асты) түгәрәгенә йөри. 1905 елгы Беренче рус инкыйлабы вакыйгаларында катнашуы өчен Петербургтан Бакыга сөрелә, анда Нобиле компаниясенә эшкә керә.
Инкыйлаб
1918 елдан Кызыл Гвардиядә хезмәт итә. Бакы коммунасы әгъзасы була, атылудан котылып кала, А.И. Микоян белән, Каспий диңгезен көймәдә кичеп, Красноводскига, аннан Әстерханга китә.
1919 елда РКП (б) ҮК Ялымовны Төркистан крае мөселман бюросы карамагына җибәрә. Эшчәнлеге Кытайның Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы белән бәйле була. 1919 елның мартында РКП (б)ның VIII корылтае эшендә катнаша. Коминтернның I конгрессында делегат буларак, мөселман-коммунистлар оешмаларының үзәк бюросы исеменнән чыгыш ясый, мөселман халыклары арасында фирка идеяләрен киңрәк тарату яклы икәнен күрсәтә:
1920 еллар башында Мәскәүдән китә, фиркадән чыга, сәяси эшчәнлеген туктата, Алма-Атага күчә. 1923 елда кооперациядә эшли башлый. 1937 елга кадәр Казакъстан ССР җир эше халык комиссариатында инспектор-методист булып эшли.
Селце-при-Моравчах
Селце-при-Моравчах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Азиз Ялымов
Репрессия
1937 елның 21 (27 ( ? )) августында Казакъстан ССР НКВДсы тарафыннан кулга алына, «Шуралар хакимиятен бәреп төшереп, Япония кул астында татар буржуаз-милли дәүләтен төзүне максат итеп куючы татар милли оешмасы әгъзасы булуда, «Шанхай» оешмасы әгъзасы булган бабасы (хатынының әтисе) «миллионер» Сәет Моратов белән элемтәдә торуда» гаепләнә. 1937 елның 25 ноябрендә Алма-Ата өлкәсе НКВД «өчлеге» тарафыннан атуга хөкем ителә. 27 ноябрьдә атып үтерелә. 1985 елда исеме аклана.
Селце-при-Моравчах
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кужешин
Кужешин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нан-су-Сент-Анн
Нан-су-Сент-Анн — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Ваһессааре
Ваһессааре (Vahessaare) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Бжозувка (Свентокшиж воеводалыгы)
Бжозувка  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каниюэль
Каниюэль (Canihuel) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ростренен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,14 км².
Монкс-Корнер (Көньяк Каролина)
Монкс-Корнер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Висенте-де-Тавора
Сан-Висенте-де-Тавора — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зөбәй
Зөбәй («Зябейка») — Димескәй кушылдыгы. Татарстанның Бөгелмә районы буйлап ага. Озынлыгы 12,9 км, бассейнының мәйданы 54 км². Елга башы Зур Покровка авылыннан көнчыгыштарак, тамагы Бәкер авылыннан 3 км көньяк-көнчыгыштарак. Елга башының абсолют биеклеге 280 м, тамагыныкы — 130 м. Су җыелу мәйданының урманлылыгы 27%. Зур булмаган 2 кушылдыгы бар. Елга челтәренең тыгызлыгы 0,28 км/км². Туенуы катнаш, кар сулары өлеше аз гына артык. Җир асты туендыру модуле 0,2-0,5 л/с•км². Гидрологик режимы ташу вакытында су муллыгы һәм җәен нык саегуы белән үзенчәлекле. Җәен елга еш кына кибә. Бассейнда еллык су агымының уртача күпьеллык катламы 118 мм, ташу агымы катламы 70 мм. Язгы ташу, гадәттә, март ахыры — апрель башында башлана. Елга ноябрьнең беренче ункөнлегендә туңа. Елга тамагында суының иң аз вакыттагы чыгымы 0,09 м³/с. Су язын каты (6-9 мг-экв/л), кышын һәм җәен бик каты (9-12 мг-экв/л).
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Борис Железнов
Борис Железнов (Борис Леонид улы Железнов,, ) — юрист, юридик фәннәр докторы (1989), профессор (1990). Рәсәй һуманитар һәм иҗтимагый фәннәр һәм Рәсәй юридик фәннәр академяләре әгъзасы, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (1993). 1948-1956 елларда ТАССР прокуратурасында. 1956-1961 елларда Татарстан китап нәшрияты өлкән мөхәррире. 1961 елдан Казан университетында. 1991-2000 елларда — Татарстан конституцион күзәтү комитеты әгъзасы. Хезмәтләре Татарстанда милли дәүләт төзелеше тарихына карый.
Борд (Атлантик Пиренейлар)
Борд — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Борд (Атлантик Пиренейлар)
Манчыцы (Свислацкий районы)
Манчыцы  (Манчыцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Эерҗи (Чорум)
Эерҗи (Eyerci) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Святица (Кинжа кушылдыгы)
Святица — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кинжа елгасының сул ярыннан 0,4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рожна
Рожна (Рожна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(4990) Тромбка
(4990) Тромбка  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ET26» саналган.
Агриж (коммуна)
Агриж — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Salımsız säwdä kibete
Salımsız säwdä kibete (duty free shop, /dyuti fri/) - ğädättä däwlät çige aşa kertü urınnarında (şul isäptän limannarda, hawa alannarında, vokzallarda) urnaşa torğan kibetlär.
Şul kibetlärdä satıluçı tawarlar öçen salımnar, aktsizlar (turıdan-turı bulmağan salım), NDS (östämä qimmätkä alına torğan salım) tülänmi, şuña kürä bäyälär töşä.
Ğädättä tawarlar törläre: isertkeç eçemleklär, tämäke äyberläre, islemay, sirägräk: bijuteriä, zärkän äyberläre, säğätlär, mäbil telefonnar.
Tarix
Berençe salımsız säwdä kibete İrlandiädä Şannon şähärendä 1947 yılda açılğan. AQŞta salımsız säwdä kibete 1960 yılda, soñraq Hong-Kong, Hawai illärendä açılğan.
İminlek
İminlek maqsatları buyınça tranzit passajirlarğa kübese hawa alannarında sıyıq äyberlärne küp alırğa yaramıy, çönki qul yöge awırlığı çiklängän. Awrupa Berlegendä şul çikläwlär yuq.
Oçıp kilgännän soñ duty free
Avstraliä häm Yaña Zelandiä hawa alanına kilgännän soñ çik tikşerüe aldında salımsız säwdä kibetlärendä satıp alu röxsät itelä.
Qazan Xalıqara hawa alanında Tatarstannıñ iñ zur salımsız säwdä kibete urnaşa.
Евгений Железняков
Евгений Железняков (Евгений Василий улы Железнов, ) — слесарь-ремонтчы. 1969 елдан «Серго исемендәге завод» җитештерү берләшмәсендә. Махсус билгеләнешле эшләнмәләрне камилләштерү һәм аларны эшләп чыгару прогрессив технологияләрен булдыру өчен ССРБ дәүләт премиясе белән бүләкләнгән (1983).
Бжосткув (Свентокшиж воеводалыгы)
Бжосткув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рокити (Диңгез буе воеводалыгы)
Рокити — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нове (Сарта)
Нове — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Гавлок (Төньяк Каролина)
Тарихы
Гавлок шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нидмор (Пенсильвания)
Нидмор  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Нидмор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пичору-Лупулуй
Пичору-Лупулуй — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7590
NGC 7590 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Селшек
Селшек — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альмурадьель
Альмурадьель — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Омер (округ)
Сент-Омер — Франциядәге округ (Arrondissement). Па-де-Кале департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1090 км². Округ 8 кантоннан тора, алар үз чиратында 116 коммунага бүленгән.
682 ел
Вафатлар
680'erne
Брансвилл (Айова)
Брансвилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Брансвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гонголина (Минский повяты)
Гонголина  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Манчэли
Манчэли (Манчэлі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Гонголина (Минский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Манчэли
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вя Сичилия (Анкона)
Вя Сичилия — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Сичилия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Тамсурка
Тамсурка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Когит елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Хәлил Әбҗәлилов
Хәлил Гали улы Әбҗәлилов (1896 елның 29 сентябре — 1963 елның 18 марты) — Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты, Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты (1958), СССРның халык артисты (1957).
Тәрҗемәи хәле
Хәлил Әбҗәлилов 1896 елның 29 сентябрендә Ырынбур губернасы Шарлык өязе Мостафа авылында туа. Шагыйрь Муса Җәлилнең ике туган абыйсы. 7 яшендә аны мәдрәсәгә бирәләр. 1906 елда, авылда башланган корылык аркасында, гаиләсе белән Ырынбурга күчеп килә.
1914 елда беренче бөтендөнья сугышы фронтларына алына. Сугыш вакытында кыюлыгы өчен ул Георгий медале белән һәм 4 дәрәҗә Георгий тәресе белән бүләкләнә. 1916 елда җилкәсенә пуля эләгеп, госпитальдә ята, шуннан соң өенә кайтарыла.
1918 елдан Хәлил Әбҗәлилов «Ширкәт» труппасында уйный башлый.
Гражданнар сугышы елларында фронт театр бригадаларында эшли. 1920-1922 елларда Хивә һәм Бохара татар театрларында, 1923-1924 елларда Әстерхан дәүләт татар театрында иҗат итә.
1924-1928 елларда Бохара дәүләт киностудиясе (хәзер — Үзбәкфильм) фильмнарында уйный. «Үлем манарасы астында» (Корбашы-атаман), «Рәвәт чүл бүреләре» (1928, Абдулнәби бай ролендә), «Икенче хатын», «Кемдә хакимият», «Махау авырулылар» тасмаларында рольләр башкара. Титрларда ул ''Х. Джалилов'' дип билгеләнә.
1928 елда Хәлил Әбҗәлилов танылган, тәҗрибәле артист сыйфатында Казанга, Татар академия театрында эшләргә чакыртыла һә гомеренең ахырына кадәр театрдан аерылмый.
Хәлил Әбҗәлилов — татар халкының олы талантка ия булган мәшһүр артисты. Ул иҗат иткән образлар үзләренең гадилекләре, табигый лекләре, тышкы яктан беркатлылыклары белән аерылып торсалар да, эчке дөньялары — тирән кичерешләргә бай, ачык фикерле, зирәк шәхесләр.
Татарстан театр берләшмәсе җитәкчесе булып эшли, ТАССР Югары Советының 2—4 чакырылыш (1947—1959) депутаты.
İzge Petr Bazilikası
Rim-katolik çirkäweneñ yolalar üzäge, Rim papası bazilikası.
Çirkäw 60 000 keşe sıya, häm 400 keşe mäydanda urnaşa.
Tarix
Xäzerge çirkäw torğan urında elek Neron kämite baqçaları urnaşqan bulğan.
326 yılda xristian imperatorı Konstantin idärä itkän çorda berençe bazilika tözelä.
66 yılda Neron kämitendä ğazaplı ülemgä duçar bulğan İzge Petr uylanılağan qäbere östendä çirkäwneñ altare urnaşqan.
800 yılda papa Lev III ikençe çirkäwdä Karl Böyek kä Könbatış imperatorı itep tac kiä.
1503 yılda papa Yuliy II borınğı bazilikası urınında yaña zur çirkäwne tözergä quşa.
Bramanti ülgännän soñ, tözeleşne Rafael Santi citäkli, soñraq Baldassare, Perutsi, Antonio Sangallo, Mikelancelo.
1656-1667 yılda Covanni Lorentso Bernini çirkäw aldı mäydanın tözi.
Miğmariät
Portik yağınnan çirkäwgä 5 portal bara. Üzäk portal işekläre iske bazilikadan qalğan. Bu portal qarşında mäşhür Cotto mozaikası bar (XIII ğ).
Sul portalda Cakomo Matsu 1949-1964 yılda yasalğan bizäleşlär "Ülem qapqası" urnaşqan.
Bazilikanıñ ğomum ozınlığı 211,6 m.
Gömbäzneñ eçke bieklege 119 m, diametr 42 m, ul 4 bağnağa tayana. Gömbäzneñ ğomum bieklege 136,57 m, bu dönyanıñ iñ biek gömbäze.
Federiko Fellini
Federiko Fellini (italiança Federico Fellini; 1920-1993, Rim) - İtaliä kinorejissörı. Biş "Oskar" büläge, Kann kinofestivaleneñ "Altın palma botağı" premiäseneñ iäse.
Tärcemäi xäle
Federiko Fellini 1920 yılda Rimini şähärendä tuğan.
Fao monastıyr mäktäbendä uqıy.
1937 yılda Florentsiä şähärenä küçä, anda xäbärçe hönären öyränä, rässam (karikaturaçı) bulıp eşli.
1938-1942 yıllarda "Mark Avreliy" kölke jurnalında anıñ eşläre bastırıla.
1944 yılda Fellini belän Roberto Rosselini, Serco Amidei "Rim, açıq şähär" äsären yazalar, tizdän äsäre buyınça film töşerelä. Şuşı film zur uñış kiterä.
Fellini Rosselini filmına "Payza" yaña stsenariy yaza, häm 1948 yılda "Mäxäbbät" filmında töşerelä.
1950 yılda Fellini belän Alberto Lattuada "Varyete utları" filmın töşerä.
1949 yılda Fellini "Yul" äsären yaza, 1953-1954 yılda "Yul" filmın töşerä. Baş röllärdä anıñ xatını Culietta Mazina häm Entoni Kuzina töşerelä.
"Yul" filmı zur dan qazana, 50 artıq büläk ala, şul isäptän "Oskar" (1957), Venetsiä "Komeş arıslan"ı.
1957 yılda Fellini "Kabiriä tönnäre" filmın töşerä, häm zur uñış qazana.
1960 yılda Fellini fälsäfä mäsälen "Tatlı tormış" töşerä. Vatikan şuşı filmnı bik tänqitlägän. Milan premyerasında ber qarawçı Fillini bitenä tökerä.
Kann festivalendä "Tatlı tormış" "Altın palma botağı"n ala, Marçello Mastroyani bik şäp röl uynıy.
Şulay uq Fellini kürenekle filmnar töşerä: Bokkaçço-70, Sigez yarım (Oskar, 1963), Culietta häm cannar, Öç adım sataşuda, Rim Fellini, Amarkord h.b.
1993 yılda Fellini Şäräfle Oskar bülägenä layıq bula.
1993 yılda insulttan wafat bula. Cenaza waqıtında Rim şähärendä yul xäräkäte tuqtatıla.
Ваһетүки
Ваһетүки (Vahetüki) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Семен Жеманов
Семен Жеманов (Семен Яков улы Жеманов,, — , ) — инкыйлаби хәрәкәт эшлеклесе. 1863 елгы Казан заговорында катнашучы. 1865 елдан мөһаҗирлектә, 1868-1870 елларда «Народное дело» гәзите мөхәррире, 1870-1872 елларда I Интернационалның рус секциясе әгъзасы. I Интернационалның басмаларын мөхәррирләүдә һәм Рәсәйгә җибәрүдә катнашкан.
Төхфәт Янәби
Төхфәт Янәби (тәхәллүс, чын исеме Төхфәтулла Кәлимулла улы Кәлимуллин, Төхфәт Йәнәби, Төхфәтулла Кәлимулла улы Кәлимуллин) – шагыйрь, сәясәтче, җәмәгать эшлеклесе.Тәхәллүсне туган авылы (Янәби-Урсай) исеменнән алган.
Кужешинек
Кужешинек — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Төхфәт Янәби
Тәрҗемәи хәле
1917 елга кадәр Актүбә тирәсендәге бер авылда казакъ балаларын укыта, Уфада пекарняда камыр басучы булып эшли.
Әнисә Жеравина
Әнисә Жеравина (22 май 1932 ел) — галим-тарихчы, югары мәктәп укытучысы, җәмәгать эшлеклесе 1965 нче елдан Томск дәүләт университеты укытучысы. Тарих фәннәре докторы (1989), профессор (1990). Россия Федерациясенең атказанган югары мәктәп хезмәткәре (2011) һәм мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2002).
Кужешинек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төхфәт Янәби
Тәрҗемәи хәле
1917 елда хәрби хезмәткә алына, 1918 елда кире кайта. 1919 елда Кызыл гаскәргә языла. Бәләбәйдә сәяси бүлектә сәяси курсларда укый. 1920 елга кадәр район хәрби комиссариатында үгетләү-пропаганда бүлеге башлыгы булып тора. Шул елларда Мәскәүдә Свердлов исемендәге коммунистлар университетындаа укый. Анда бер ел укыгач, Үсергән, Аргаяш кантоннарында фирка эшендә, җинаятьләрне эзләү бүлеге башлыгы булып хезмәт итә.
1924-1937 елларда «Башкортстан» газетасында башта сәркатип, соңыннан җаваплы сәркатип булып эшли. 1931-1932 елларда Мәскәүдә сәяси курсларда укып кайткач, Башкортстан язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе вазыйфасын башкара. «Чәчән» (Сәсән), «Яңалык» (Яңылыҡ), «Сабан» (Һабан), «Октябрь», «Ленин юлы» журналлары эшендә катнаша. 1938 елда сәясәт корбаны була. 1956 елда исеме аклана.
Әнисә Жеравина
Биографиясе
Әнисә Нургаян кызы Жеравина (кыз фамилиясе — Нуриманова) 1932 елның 22 маенда Башкорт АССР Чакмагыш районы Туйнаш авылында туган. Атасы Нурылгаян (Нурлыгаян) Нуриман улы (1886-1964) һәм анасы Кафия Мөхетдин кызы (1888-1944), аларның 13 бала була, ләкин 1930 нчы еллар башындагы ачлыктан 10 сы вафат булган. Аннары кече улы Хәбиб һәм кызы Әнисә белән бергә Новосибирск өлкәсенә  күченәләр.
Төхфәт Янәби
Иҗаты
Т. Янәбинең беренче шигырьләрендә заман сулышын, илдәге үзгәрешләрне тоеп була. «Борылмалы юллар», «Баганалы юл буйлап», «Җиңүчеләр иле» кебек поэмалары шагыйрь иҗатының үсеш этаплары булып тора. Ул әсәрләрдә автор яңа совет кешесенең җанлы образын гәүдәләндерә алган. Халык авыз иҗаты байлыгын, аерым алганда кобаер алымнарын кулланып, әсәрләрен халыкчан итүгә ирешә.
Т. Янәби поэзия һәм проза өлкәсендә бердәй иҗат итә. Нәсерләре, юмористик хикәяләре (мәсәлән, «Түбәсез өйләрдә», «Тәүге танышу», «Инспектор», «Көтүче Шәрәй», «Куылды») үзәгендә гади халык вәкилләре тора, аларны язучы зур ихтирам белән сурәтли.
Әнисә Жеравина
Биографиясе
Әнисә нургаян кызы 1955 елда Томск университетының тарих-филология факультетын тәмамлый.
Төхфәт Янәби
Иҗаты
Т. Янәбинең иҗат гомере зур түгел. Шулай да әдәбиятта сизелерлек мирас калдырды. Иҗтимагый-сәяси темага күп кенә әсәрләр язды, журналистикага багышланган «Фирка һәм авыл ярлылары», «Башкортстан вакытлы матбугаты» (1919-1929) хезмәтләре бар.
Әнисә Жеравина
Биографиясе
1955-1957 елларда Томск өлкәсе Молчаново районы Могочино урта мәктәбендә тарих укытучысы булып эшли. 1957-1959 елларда Молчаново район Советы башкарма комитетының мәдәният бүлеге мөдире була. 1959 елдан Молчаново урта мәктәбендә тарих укытучысы, китапханәче булып эшли.
1961 елдан Томск университетеның ССРБ тарихы кафедрасы аспиранты була (фәнни җитәкчесе З. Я. Бояршинова). 1963 елдан Томск университетының ССРБ тарихы кафедрасы лаборанты булып эшли. 1965нче елдан Томск университетында укыта: 1965нче елдан — ассистент, 1970 елдан — өлкән укытучы, 1972 елдан — доцент, 1990 елдан — профессор. 2002 елда Ватан тарихы кафедрасы мөдире вазифасын башкара.
Төхфәт Янәби
Иҗаты
1936 елда Казанда «Җиңүчеләр иле» китабы чыга. «Сайланма әсәрләре», исеме аклангач, Уфада ике мәртәбә (1958, 1969 елларда) нәшер ителә.
Чыганак
Совет Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмә). Уфа, 1988.
Әнисә Жеравина
Биографиясе
1989 елда «Приписные крестьяне Колывано-Воскресенских и Нерчинских заводов в 1747—1861 гг. (к проблеме частно-феодального землевладения на кабинетских землях в Сибири)» темасы буенча докторлык диссертациясе яклый һәм «тарих фәннәре докторы» дәрәҗәсен ала.
Җәмәгать эшчәнлеге
1991 елдан Томск өлкәсе «Ялкын» Башкорт мәдәният үзәге президиумы әгъзасы, 2002 елдан «Дуслык» башкорт мәдәнияте үзәге президиумы рәисе була. 2002 елда Бөтендөнья башкортлар корылтаена делегат итеп сайлана
Томск өлкәсе туган якны өйрәнү музееның фәнни советы әгъзасы була. 1990 нчы еллар башыннан Томск өлкәсе хакимиятенең мәдәният һәм туризм буенча комитеты каршындагы Томск һәм Томск өлкәсенең мәдәни традицияләрен саклау һәм үстерү буенча советы әгъзасы.
Фәнни эшчәнлеге
Әнисә Нурлыгаян кызының фәнни эшчәнлеге Себердә XVIII—XIX гасырларда крәстьяннар һәм XIX гасыр — XX гасыр башында эшкуарлык тарихына багышланган. 80‑гә якын фәнни хезмәт авторы булып тора.
Гаиләсе
Ире — Жеравин Александр Иванович (1933 елда туган), Томск өлкәсе драма театры директоры, Театр эшлеклеләре берлегенең Томск бүлеге рәисе булып эшли. Кызы — Ольга (1958 елда туган), тарих фәннәре кандидаты, Томск университеты доценты. Улы — Александр (1970 елда туган), Онкология фәнни-тикшеренү институтында хирург булып эшли.
Нанкре
Нанкре — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Сандиайнш
Сандиайнш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Селщек
Селщек — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бжустова (Свентокшиж воеводалыгы)
Бжустова  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Найнти-Сикс (Көньяк Каролина)
Найнти-Сикс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исабейли (Назилли)
Исабейли (İsabeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Агриш (коммуна)
Агриш — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
684 ел
Вафатлар
680'erne
Кузин
Кузин ― фамилия.
Ножан-ле-Бернар
Ножан-ле-Бернар — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
(3702) Трубецкая
(3702) Трубецкая  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1970 елның 3 июлендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1970 NB» саналган.
Розмыслава
Розмыслава (Розмыслава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бордер
Бордер — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Марьянавка
Марьянавка (Мар’янаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Муфтюга
Муфтюга (Муфтюга) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.
Климат
Муфтюга климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (97%).
Евгений Жеребцов
Евгений Жеребцов (Евгений Петр улы Жеребцов,, ) — нефтьче, ТССРның (1991) һәм РФның (1992) атказанган нефть һәм газ сәнәгатьләре эшлеклесе. 1963-1991 елларда «Альметьевнефть» нефть-газ чыгару идарәсендә. 1991 елдан «Татнефть»тә, баш мөһәндиснең беренче урынбасары.
Анчурас
Анчурас — Испаниянең Сьюдад-Реаль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Амбер (округ)
Амбер — Франциядәге округ (Arrondissement). Пюи-де-Дом департаментына карый.
Ваһи (Һарку)
Ваһи (Vahi) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Нарбьеф
Нарбьеф — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
NGC 7591
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кауэннек-Ланвезеак
Кауэннек-Ланвезеак (Caouënnec-Lanvézéac) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Бегар кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,07 км².
Гонсави-Жондове
Гонсави-Жондове — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
686 ел
Вафатлар
680'erne
Бидзини
Бидзини — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кодаш (Барда районы)
Кодаш — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Каенавыл авыл җирлегенә карый.
Барда авылы үзәгеннән якынча 13 км төньяк-көнбатыштарак урнашкан.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Гай-Пойнт (Төньяк Каролина)
Гай-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гай-Пойнт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Гай-Пойнт (Північна Кароліна)
Семич
Семич — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сеза (Ундоша кушылдыгы)
Сеза — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ундоша елгасының сул ярыннан 78 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сан-Жоржи (Аркуш-ди-Валдевеш)
Сан-Жоржи  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Эйидемир (Думлупынар)
Эйидемир (Eyidemir) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Думлупынар илчесенә караган бер авыл (köy).
Пишкари
Пишкари — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.