cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нема районы
Тарих
1934 елдан Киров крае составында, 1936 елдан – Киров өлкәсе составында.
1959 елда юкка чыгарыла, территориясе Нулин районы составына кертелә; 1966 елда кабат оештырыла.
Халык
Милли состав: руслар – 96,6%.
(14800) 1979 MP4
(14800) 1979 MP4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Санджике
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каваклы (Билеҗик)
Каваклы (Kavaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Билеҗик илчесенә караган бер авыл (köy).
Ворошковы
Ворошковы (Ворошковы) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Куатис
Куатис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ораниенбург
Ораниенбург (Oranienburg) — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 42894 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Ораниенбург Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Беренче мәртәбә 1216 елда телгә алына. == Халык ==
Кро-де-Монвер
Кро-де-Монвер — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Ка Кампо (Бергамо)
Ка Кампо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Кампо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Үсән-Ивановски вулысы
Үсән-Ивановски вулысы (ئوسەن-ئىۋانۈۋسكىي ۋولىٰسىٰ) — Уфа губернасына һәм Башкортстан АССР-ына кергән административ-территориаль берәмлек.
Халык саны — 11848 кеше (1920); шуларның 80,2% — руслар, 12,2% — украиннар, 3,5% — татарлар.
Тохань
Тохань — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крашув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алексей Шулятиков
Алексей Шулятиков ( 1847, Глазов, Нократ губернасы - 1920, Яраң, Нократ губернасы ) - Россия офтальмологы, хәйрияче, коллегия киңәшчесе.
Биография
Алексей Иванович Шулятиков 1847 нче елда Нократ губернасы Глазов шәһәрендә удмурт гаиләсендә туган.
1867 елда Нократ гимназиясен, 1872 елда Казан университетының медицина факультетын анатомист һәм офтальмолог дипломы белән тәмамлый.
1872 елның декабреннән һәм Гомер азагына кадәр Яраңда табиб — өяз табибы (1874 елдан башлап), Нократ күчмә лазареты каршындагы ординатор (20.4.1877 — 5.5.1878), Яраң шәһәр табибы (31.10.1899 дан башлап), шулай ук Яраң руханилар училищесы каршындагы табиб (16.12.1889 дан башлап) һәм өч сыйныфлы шәһәр училищесы каршындагы табиб (30.10.1890 дан башлап) булып эшли; моннан тыш, балалар приюты директоры һәм Яраң гимназиясенең мактаулы попечителе була. Ул хирург һәм офтальмолог булып эшли (кататарактадан операция ясый), ләкин, документаль таныклык әйтүенчә, «төрле яшьтәге һәм төрле авырулардан дәвалый ала". Аның пациентлары арасында Леонид Петрович Радин («Смело, товарищи …» җыры авторы, Сергей Иванович Мицкевич (революционер, тарихчы) бар.
1904-1917 елларда шулай ук шәһәр һәм өязнең санитар табибы вазыйфаларын башкара.
Аның турыдан-туры катнашуы белән 1877 елда Яраң шәһәрендә беренче таш хастаханә бинасы (хәзерге вакытта район больницасының хирургия бүлеге бинасы) төзелә.
1908 елда хастаханәдә А. И. Шулятиковның 35 еллык хезмәтенә багышлап, Нократ фельдшер мәктәбендә Яраң өязе земствосы тарафыннан укучылар - медицина персоналы балалары өчен 100 сум күләмендә аның исемендәге стипендия гамәлгә куела. Матди яктан авыр хәлле 10 укучыга ярдәм җәмгыятенә акча кертә.1912 елда ачылган Никулят хастаханәсен җиһазлауга 1000 сум акча керткән
1918-1919 елларда авырый, шулай да пациентларны кабул итүне дәвам итә. Баш табиб буларак, Совет власте оештырган сәламәтлек саклау бүлегенә ярдәм итә.
Гаилә
Әтисе — Иван Леонтьевич Шулятиков (1812-1905), әнисе — Екатерина Васильевна (кыз фамилиясе Ляпунова; 1823-1905).
Ир туганнары:
.
Хәтер
.
Маршалл (округ, Оклахома)
Маршалл — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мадилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1907 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 13 184 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 961 км² тәшкил итә.
Карамалы (Кармасан кушылдыгы)
Карамалы — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Благовар районы биләмәләрендә ага. Кармасан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD148655
HD148655 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Рибитев
Рибитев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Истр (Франция)
Истр (Istres) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 113,73 км².
(7493) Гирзо
(7493) Гирзо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 24 октябрендә Я. Тиха тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 US2» саналган.
Капрон (Виргиния)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Як-7
Як-7 — Бөек Ватан сугышы вакытының совет бермоторлы очкыч-истребителе.
Як-7 бәямәләре
Максат = Фронт истребителе
Малинець (Люблин воеводалыгы)
Малинець  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Як-7
Як-7 бәямәләре
Җитетештерүче = Яковлев исемендәге ОКБ
Малинець (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Як-7
Як-7 бәямәләре
Корал итеп алынган = 1941
Бөтенесе ясалган = 6399
Экипаж = 1
Крейсер тизлеге = 560 км/сәг
Иң зур тизлеге = 643 км/сәг
Җир янында иң зур тизлеге = 567 км/сәг
Биеклектә иң зур тизлеге = 646 км/сәг
Очып утырту тизлеге = 150 км/сәг
Очыш ераклыгы = 648 км
Түшәм = 9250 м
Күтәргечлек = 7 35 м/мин
Озынлык = 8.50 м
Биеклек = 2.75 м
Канат киңлеге = 10.00 м
Артана
Артана — Испаниянең Кастельон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Як-7
Як-7 бәямәләре
Канат мәйданы = 17.15 м*м
Буш авырлыгы = 2697 кг
Тулы авырлыгы = 3235 кг
Двигатель = ПД М-105ПА
Тарту =1050
Пушка коралы =1×20-мм пушка ШВАК, 2×12,7-мм пулемёт УБС
Катарач (Талица шәһәр округы)
Катарач (Катарач) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Антиок (Калифорния)
Антиок  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Антиок шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
9 гыйнвар
9 гыйнвар — Милади тәкъвимендә беренче айның 9нчы көне. Ел ахырына кадәр 356 көн.
Бердәм Католик һәм Православ изгеләре
Явыз Иван царен явызлыгын соборында тәнкыйтләгәне өчен царьның боерыгы буенча хәлакъ ителгән.
Адриан Адрианна Алиса һәм ясалмалары: Алисон, Элиссон, һ.б. Алисия Антони Аликс һәм ясалмалары: Аэлит, һ.б. Брацслав Ванэң Виталий Давид Иосиф Лука Марселин Марцианна Мсцислава Паулина Петр Прземир Степан Стефан Тихон Феодор Фёдор Ферапонт һәм ясалмалары: Фарафонт, Фарафонтий Юлиан Яков
Сен-Дени-сюр-Уанн
Сен-Дени-сюр-Уанн — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Домбровске (Елцкий повяты)
Домбровске  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кускункыран (Чалдыран)
Кускункыран (Kuskunkıran) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Чалдыран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бала (Румыния)
Бала — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ризум-Линдхольм
Ризум-Линдхольм (Risum-Lindholm) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Куатру-Баррас
Куатру-Баррас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Ком (шәһәр)
Ком — Иранның Ком устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1926 елдан башлап йөртә.
Һөҗүм почмагы
Һөҗүм почмагы - җисемгә исүче агымның тизлек юнәлеше һәм җисемнең төп күчәре арасындагы почмак.
Горизонталь туры очыш очракта тизлекне һәм һөҗүм почмагын арттыру канатның күтәрү көчен арттыра. Шулай ук һөҗүм почмагын арттыру индуктив каршылыкка китерә.
Канат механизациясендә алгы канатчыклар һөҗүм почмагын арттыралар.
Саут-Ран (Виргиния)
Саут-Ран  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Ран халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кро-де-Ронеск
Кро-де-Ронеск — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Борково-Велике (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Борково-Велике  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ка Кантеле (Венеция)
Ка Кантеле — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Кантеле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Аһметли (Эргани)
Аһметли (Ahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(14801) 1980 PE3
(14801) 1980 PE3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 15 августында Royal Observatory Edinburgh тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PE3» саналган.
Рибичизна
Рибичизна — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Краюв (Түбән Силезия воеводалыгы)
Краюв  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Архелита
Архелита — Испаниянең Кастельон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малиновщизна (Люблинский повяты)
Малиновщизна  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фәйсалабад
Фәйсалабад (فیصل آباد, Faisalabad) — Пакстанның Пәнҗаб провинциясендә урнашкан шәһәр, Фәйсалабад бүлгесенең административ үзәге.
Яңа Комино
Яңа Комино (Кома, Новое Комино) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (84,2%), руслар (11,8%).
HD148792
HD148792 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Светлая (Сочур кушылдыгы)
Светлая  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Сочур елгасының уң ярына тамагыннан 129 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маскоги (округ, Оклахома)
Маскоги — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маскоджи шәһәре.
Халкы
2019 елда халык саны 69 451 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2082 км² тәшкил итә.
Пхимеанакас
Пхимеанакас (фонетик яктан тагын да төгәлрәк — Пхимиенаках, (Кхмер телендәːប្រាសាទភិមានអាកាស) [ praːsaːt phimien ʔaːkaːh ], «Илаһи (күк) гыйбадәтханәсе») — Ангкор-Тхомда Һинд дине гыйбадәтханәсе.
Тасвирламасы
Чжоу Дагуань язганча бу гыйбадәтханә алтыннан ясалган һәм шулай ук патша ул сарайда төн саен нага белән җенси гамәл кылган дип язган.
Гыйбадәтханә X гасыр ахырында Раджендраварман II (944—967) хөкеме вакытында төзелгән. Территориясе якынча 245 м га 600 м, гопура керүенә сарай стеналары белән уратылып алынган. Шуннан соң ул Сурьяварман II тарафыннан өч-яруслы пирамида итеп Һинд дине гыйбадәтханәсе итеп үзгәртелеп корылган. Торак биналарыннан бернинди дә эзләр калмаган, чөнки алар озак чыдамый торган материаллардан ясалган булганнар. Нигезе 34,5̽×27,6 м һәм биеклеге 11,7 м булган кечкенә турыпочмаклы гыйбадәтханә өлешчә комташ блоклардан ясалган, 3 яруслы латерит пирамидасында төзелгән, түбә очында бердәнбер прасаты бар, фараз ителгәнчә гыйбадәтханә куполы (моннар традициясе буенча) алтын белән капланган булган. Соңгы террасаны әйләндереп урата торган чын һәм ялган тәрәзәләр белән галерея алар өстендә ахыргы рәт белән өч рәт чыгып торучы ташлардан түбәне дә кертеп тулаем комташтан төзелеп, үз төрендә беренче булган. Чаңнар формасындагы аркалар чирәпкә охшатылып ясалган.
Кабан (Буш-дю-Рон)
Кабан (Cabannes) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20,91 км².
Әһваз
Әһваз — Иранның Хузистан устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1925 елдан башлап йөртә.
Куатру-Ирманс
Куатру-Ирманс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Апленд (Калифорния)
Апленд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Апленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домбровске (Олецкий повяты)
Домбровске  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каваклы (Кыркларэли)
Каваклы (Kavaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Кәрәкә (Кармасан кушылдыгы)
Кәрәкә — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан Республикасының Кушнаренко районы авыллары аша ага. Елга  Кармасан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(14802) 1981 DJ2
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DJ2» саналган.
Тохат
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Квантико (Виргиния)
Квантико  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ритцерау
Ритцерау (Ritzerau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рибне (Мазовия воеводалыгы)
Рибне  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Андрей Ракович
Император сәнгать академиясенә 1824 елның 20 сентябрендә кабул ителә — М.Н. Воробьев укучысы. 1836 елда академияне класлы рәссам исеме белән тәмамлый, гәрчә «Вид Полицейского моста» картинасы өчен икенче дәрәҗәдәге көмеш медаль алса да.
1844 елда ул «Художественного обозрения Казанской губернии» төзегән өчен бриллиант йөзек белән бүләкләнә һәм педагогик процессны өйрәнү өчен Санкт-Петербургка һәм Мәскәүгә командировкага җибәрелә. 1845 елда «Краткий опыт линейной перспективы» төзи, аны Казан университеты ректоры аша Россия империясенең уку йортлары өчен җитәкчелек сыйфатында раслау предметына карау өчен сәнгать Академиясенә тәкъдим итә; эшләп бетергәннән соң ул «Краткое руководство к линейному черчению» буларак басыла. 1845 елда «Собор Святых Петра и Павла в Казани» картинасы өчен Ракович академик исемен ала.
1860 елда Сәнгать академиясе күргәзмәсендә аның «Вид церкви Усекновения главы Иоанна Предтечи в селе Коломенском» дигән картинасы тәкъдим ителә. 1863 елда университет уставын керткәннән соң, ул университетны калдырырга мәҗбүр була һәм урта уку йортларында укыта; 1862 елдан ук Мария хатын-кызлар училищесында рәсем укыта. Бу вакытта ул француз теленнән Ш.Клеманның  «Леонардо да Винчи, Рафаэль, Микеланджело» (Казан, 1863) әсәрен тәрҗемә иткән.
Третьяков галереясендә аның «Вид Казани» (1846) картинасы урнашкан ; кайбер эшләр Татарстан Республикасының сынлы сәнгать музеенда урнашкан.
Салкын тию
Табиблар әйтүенчә, инфекцияле авырулардан өзлегүләр булмасын һәм иммунитет төшмәсен өчен, грипп, ОРВИ белән авыруны, гадәттә була торган салкын тиеп чирләүдән үз вакытында аера белү бик мөһим. Бу мәкаләдә аларны бер-берсеннән аеру һәм бу авыруларның профилактика юллары белән танышып китәрбез.
ОРВИ авыруын китереп чыгаручы 200 вирус бар дип сөйлиләр, дөреслектә алар бераз кимрәк. Иң типик вируслар — грипп, парагрипп вируслары, аденовирус, РС-вирус һәм риновируслар лабораториядә тикшергән вакытта табылалар. Грипп вируслары үзләре А һәм В төрләренә аерыла.
Бу вирусларның төрле органнарны зарарласалар да, еш кына симптомнары охшаш булып, салкын тию, тамак төбе авырту, йөткерү, температура күтәрелү күзәтелгәнлектән, аларга бер гомуми диагноз — ОРВИ диагнозы куюның зур әһәмияте бар. Ләкин төрле очракта төрле дәва чаралары кулланыла.
Парагрипп мондый авыруларның иң еш очрый торганы, өлкәннәрдә һәр бишенче, ә балаларда һәр өченче авыруда күзәтелә. Балалар ешрак авырый. Авыруның башланып китүе акрын була: температура 38 градуска кадәр күтәрелә, бу бик озак бармый. Интоксикация бик көчле түгел, тамак төбе ялкынсынганлыктан, авыруның тавышы карлыга, аны коры өзек-өзек йөткерү борчый. Риновирус инфекциясе яз һәм көз айларында еш күзәтелә, бар ОРВИ-ләрның 20-25 % ын тәшкил итә. Бу авыру вакытында балаларның бронхит, үпкә ялкынсынуы авырулары белән өзлегүләре күзәтелә. Гадәттә зурлар авыруны җиңел уздыра. Специфик симптомнардан беренче урында борын томалану, борыннан бик көчле сыекча агу тора. Еш кына тамак төбе авырта, коры йөткерү интектерә.
Аденовирус инфекциясе барлык ОРВИ авыруларының 5 % ын тәшкил итә.
Аның белән балалар бик еш авырый, бигрәк тә 5 яшькә кадәр. Башланып китүе кинәт түгел, температура 38-39 градуска кадәр күтәрелә, авыру акрын бара, кайвакыт озакка сузыла. Специфик симптомнары — миндальсыман биз һәм йоткылык ялкынсыну сәбәпле тамак төбендә көчле авырту, томау төшү. Күзләр әчетә (конъюнктивит), алардан даими яшь ага. Кайвакыт эч китә. Муендагы лимфа төеннәре зураеп, авыртучан була. РС-инфекция (респиратор-синтициаль) барлык ОРВИ авыруларының 15 % ын тәшкил итә. Балалар зурларга караганда чирне авыррак кичерәләр. Ир-атлар хатын-кызларга караганда 2 тапкыр ешрак авырыйлар. Авыру : барышында температура 38 градус тирәсе. Интоксикация уртача дәрәҗәдә. Специфик симптомнары: өянәк рәвешендәге йөткерү, инфекция ; еш кына «аска» төшә һәм бронхит, үпкә ялкынсынуына китерә. Зурлар авыруны җиңелрәк кичерә һәм аларда өзлегү, катлауланулар азрак була. Интоксикация уртача, баш авыртуы бик көчле түгел.
Салкын тию дигән авыру вакытында процесс акрынрак бара. Бу авыру белән авырган кешеләрдә өзлегүләр һәм катлауланулар сирәгрәк күзәтелә.
Салкын тигәндә тәннең температурасы 38 градуска кадәр күтәрелергә мөмкин. Борын томалану, хәлсезлек бик газапламый. Баш авыртуы сизелә, тик ул бик көчле булмый һәм бөтен башка тигез «тарала». Аппетит югалуы, сирәк кенә күзләрдән яшь килү, баш әйләнү, тирләү күзәтелә.
Авыруның беренче билгеләре сизелүгә табибларга күренергә кирәк.
Грипп авыруының кайбер формаларын (бик авыр һәм үтә кискен) үз белдеклелегең белән генә дәваларга ярамый. Бу бик авыр өзлегүләргә китерергә мөмкин. Тикшерүләр уздырып, тиз арада нинди авыру икәнлеген белгәч кенә, табиб дәвалау юлларын билгели ала.
Хроник авырулары булган кешеләр, ныклап өзлегеп китмәс өчен, үз хәлләренә вакытында игътибар биреп торырга тиешләр.
Сен-Жермен-де-Шам
Сен-Жермен-де-Шам — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Салкын тию
Организмның саклану көчләрен күтәреп, авыруларны булдырмас өчен, профилактика белән шөгыльләнү зарур. Ашказанында гастрит булмаса, йә ашказаны сыекчасының кислоталылыгы борчымаса, иртәгезне 1 ста­кан кайнар суга ярты балкашык имбир, ярты лимон согы кушылган катнашманы эчүдән башлап җибәрегез. Имбирнең йогышсызландыру сыйфатлары бар. Составында С витамины булган лимон иммун системасын ныгыта һәм активлаштыра. Бу эчемлек матдәләр алмашын яхшыртыр өчен файдалы һәм организмның саклану функциясен дә күтәреп җибәрә. Көч кертү һәм организмны ныгыту өчен, С витамины һәм төрле минераллары күп булган ройбуш чәен дә кулланалар. Моның өчен, 1 стакан кайнар суда 1 балкашык ройбушны 5-10 минут төнәтеп эчәләр.
Салкын тиеп авырып китүчеләрнең саны күбәйгән сезон вакытында, табигый антиоксидантларга, фитонцидларга бай ризыклар белән туклану файдалы. Болар рәтенә суган, сарымсак, керән, кориандр, кызыл һәм кара борыч, дарчин керә. Бу тәмләткечләр һәм үләннәр бактерияләр белән көрәшәләр һәм организмның микробларга каршы торучанлыгын арттыралар. Шулай ук ашау рационына селен, А, Е витамннары булган ризыкларны кертсәң яхшы. Селен вируслар зарарландырган күзәнәкләрне алыштырырга ярдәм итә, чөнки бу микроэлемент ялкынсынуга каршы тора торган фермент составына керә. А витамины авызның һәм борынның лайлалы тышчасын инфекцияләрдән, ә Е витамины күзәнәкләрнең мембраналарын бозылудан һәм ирекле радикаллар йогынтысыннан саклый.
Үзегез яшәгән торакны еш җилләтеп, кулларны юып йөрү даими режимга керергә тиеш.
Табиблар бактерияләргә каршы гельләр һәм салфеткалар куллануны да хуплыйлар. Чәй агачы, эвкалипт, канәфер чәчәге майларын кушып фатирга дезинфекция ясасагыз начар булмас. Профилактика өчен, берничә тамчы чәй агачы, эвкалипт, эрбет чикләвеге, ак чыршы агачы майларын салып атнага 3 тапкыр ванна ясауның файдасы тияр.
Эвкалипт яфраклары, юкә чәчәкләре, акчәчәк, чабыр үләннәре нигезендә ясалган төнәтмә эчүчеләр тизрәк терелә. Шулай ук бер күләмдә алынган кура җиләге, карлыган, нарат җиләге, гөлҗимеш, миләш, сырганак җимешләре һәм яфракларына кайнар су салып 10-15 минут тотканнан соң сөзеп, йоклар алдыннан эчү файдалы. Көчле томау төшкәндә, мондый дәва ысулы кулланырга тәкъдим итеп була. Берәр аш кашыгы яңа гына сыгылган кишер согын һәм зәйтүн маен су мунчасында кайнаткач, 1-3 тамчы сарымсак согы тамызырга. Катнашманы тәүлегенә 3-4 тапкыр борынга берничә тамчы тамызырга ярый. Сарымсаклы майны икенче көн кулланырга ярамый, дару яңа булырга тиеш.
Әгәр дә йөткерү интектерсә, 1 чәй кашыгы мәкне төеп, порошок хәленә китергәннән соң, 50 мл кайнар сөт өстәргә. Мәкле сөтне берьюлы эчеп бетерү таләп ителә. Бу дәва чарасын икегә бүлеп балаларга да кулланырга ярый.
Баш авыртса, ментол мае белән маңгайны, колак артларын, чигәне, баш артын ышкырга кирәк. 15-20 минуттан бал, бөтнек салынган чәй эчсәң тагын да яхшырак. Салкын тиюнең беренче билгеләре сизелү белән мүк җиләгеннән морс ясап эчәргә кирәк, аны күп итеп эчәргә дә мөмкин. Күкрәккә компресс куярга була, моның өчен йонлы тукымага серкә, зәйтүн гөле мае, камфара тамызыгыз, мондый компрессны төнгә дә калдырырга ярый.
Ангина, тамак ялкынсынуы (ларингит), борын куышлыгының лайлалы тышчасы ялкынсынуы (ринит), атмосфера басымы кискен үзгәргәндә урта колак ялкынсынуы авырулары җәй көннәрендә бик күп кешеләрне борчып тора. Бу авыруларга китерүче сәбәпләр күпләргә билгеле. Мәсәлән, җәйге ангинаны һәм тамак ялкынсынуын бик суык туңдырма ашаганда яки боз кебек салкын эчемлекләр эчкәннән соң эләктерергә була. «Комсыз кешеләр авыруы». Кояш нурлары астында бик каты кызынып, кинәт кенә салкын суга кергәндә, тәннең температурасы кискен үзгәрүдән, кайбер кешеләргә салкын тиеп, авырып китү очраклары да булгалый.
Табиблар фикеренчә, июнь-июль айларында килеп чыккан ангинаны «комсыз кешеләр авыруы» дип атап булыр иде. Кайберәүләр җәйге рәхәтлектән комсызланып файдаланырга омтылалар, бераз тыелу * кирәклеген оныталар һәм нәтиҗәдә авырып китәләр.
Салкын эчемлекләрне кечкенә йотымнар белән җылытып эчәргә кирәк.
Җәй көннәрендә салкын эчемлекләрне «салам» аша эчәргә киңәш ителми.
Чөнки бик салкын эчемлекләр авыз эчендә җылынып җитешә алмый. Та­ мак төбенә салкын сыеклык кергәндә, андагы микроблар һәм вируслар «җанланып» китә. Гадәттә, кешеләрнең организмы темпера тура төшүгә бик * кискен җавап кайтара һәм без туңып калтырый башлыйбыз. Бу җылы алышыну процессының бозылуын күрсәтә. Бу очракта җылыну һәм кан йөреше! I көчәйтү өчен хәрәкәтләнү, тәнне куллар белән ышку уңай нәтиҗә бирә.
Әгәр дә салкын тиеп өлгерсә, тамак төбен чайкау, борын эчен юуны сәламәтләнүгә тәүге адым дип атарга мөмкин. Тик бу вакытта диңгез суын кулланырга (кешеләр арасында киң таралган ялгыш фикер) киңәш ителми.
Чөнки ул тамак төбен корытып, авыртуны көчәйтергә мөмкин. Диңгез суы урынына диңгез тозының стериль изотоник эремәсен кулланалар, ул даруханәләрдә сатыла. Салкын тию бәласеннән котылырга акчәчәк, сары мәтрүшкә, тырнак гөл үсемлекләреннән ясалган төнәтмәләр, аш содасы эремәләре ярдәм итәләр. Цитрус җимешләре, яшелчәләр ашарга кирәк, алардагы С витамины һәм антиоксидантлар иммунитетны һәм сулыш алу системасын ныгытырга ярдәм итә. Организмда барлыкка килгән токсиннарны чыгарыр өчен, тамак төбен чайкарга кирәк. Моның өчен җылы чәй, бераз җылытылган селтеле минераль су белән сөт куллану яхшы. Мүк җиләгеннән ясалган морс та тамак чайкау өчен файдалы. Өйдә үзегез дәваланудан соң хәлегез яхшырмаса, озакка сузмый табибка күренүдән баш тартмагыз.
Җәйгә чыккач еш борчый торган авыруларның икенче төрлесенә ачык тәрәзәләр, вентиляторлардан, кондиционерлардан ясалган үтәли җил сәбәпче булып тора. Болар бик еш кына ринит авыруына китерә. Урамдагы температура белән эшли торган бүлмәдәге һаваның аермасы 5-7 градустан артык булырга тиеш түгел. Шулай булмаганда организм кирәгеннән артык суына һәм салкын тиюне көт тә тор! Табиблар вентилятор, кондиционерлар янында йокларга киңәш итмиләр. Бу очракта гайморит, отит, миозит (бик салкын булу аркасында мускулларның ялкынсынуы) авырулары белән чирләп китү куркынычы килеп баса.
Җәен кайберәүләр аэроотит һәм бароотит дип аталган чирләр белән ( авырый. Беренчесе томау төшкән кешеләр самолетта очканда күзәтелә, һава атмосфера басымының бик көчле үзгәреп торуы аркасында, инфекция 5 йоткылык өстеннән урта колакка кереп, анда ялкынсыну тудырырга мөмкин. Колак томалану тойгысы һәм шаулавы, чәнчеп колак авыртуы, колак ишетүе начарланулары аэроотитның билгеле симптомы булып тора. Бу күңелсез хәлдән котылырга кан тамырларын тарайтучы дару тамчылары ярдәм итә. Тамчыларны самолетта очу алдыннан һәм төшкәч, борынга тамызырга кирәк. Шулай ук суыра торган конфетлар, сагыз хәлне җиңеләйтә ала. Аларны очып китәр алдыннан һәм самолеттан төшкәч суыралар.
Суга чумучылар авыруы — бароотит бу очракта һавада түгел, суда басым үзгәрүе аркасында килеп чыга. Шуңа күрә югары сулыш органнары сәламәт булмаган кешеләргә суга тирән чумарга киңәш ителми. Инде җәйне суга чумып коенудан башка күз алдына да китермәгән кешеләргә чумгач, авызларындагы төкерекне йотып, колактагы басымны тигезләргә ; һәм колак эченә су керүдән сакланырга кирәк.
Кюссак (Канталь)
Кюссак — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Ка Канцо-Валпияна (Бергамо)
Ка Канцо-Валпияна — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Канцо-Валпияна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Борне (Дравский повяты)
Борне  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(7494) Xiwanggongcheng
(7494) Xiwanggongcheng — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 28 октябрендә BAO SCAP тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UV48» саналган.
Иске Сикияз
Иске Сикияз — Башкортстанның Тәтешле районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 226 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчты индексы — 452845, — 80250865004.
Саут-Ческонессекс (Виргиния)
Саут-Ческонессекс  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Ческонессекс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Громаздинская
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
ГИдУВ (Казан)
ГИдУВ (Казан) (бина) – табибларның белемен күтәрү дәүләт институты (государственный институт для усовершенствования врачей) бинасы - Казан шәһәренең Бутлеров һәм Мөштәри урамнары белән чикләнгән почмагында урнашкан бина. Архитектура һәйкәле. Бинада киң профильле медицина оешмасы - РКБ-3 урнашкан. 2023 елның февраленнән бинада Татарстан Республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы урнаша.
Тарих
1920 елның апрелендә Казан шәһәрендә илдә беренче булып, табибларның белемен күтәрү институты (1923 елга кадәр – Казан клиника институты, 1923 елдан - Казан ГИдУВы) оеша. Беренче ГИдУВны Казанда ачуның сәбәпләре берничә: Яңа ачылган институтны профессор Р.А. Лурия җитәкли. 1920-1922 елларда Казан губернасы башкарма комитеты карары белән ГИдУВка клиникалар оештыру өчен хәрби лазаретлардан бушаган биналарны бирәләр. Клиникалар 1993 елга кадәр шул биналарда урнашалар.
Бина
Бина Дворян җир банкының һәм Крестьян җир  банкының Казандагы  бүлекчәләре өчен дип төзелә, ләкин бер көн дә банк бинасы булып хезмәт итми. 1911 елның октябренда хәрби инженер, юнкер училищесы укытучысы П. Голышев белән 11 000 сумга банк бинасының проектын эшләү өчен килешү төзелә.
1912 елның февралендә Яңа Комиссар урамы һәм Яңа Чүлмәк урамы чатында ике иске йорт сүтелеп, банк бинасы төзү өчен җир эшләре башлана.
1913 елның июнендә бинага нигез салына.
Бина заманы өчен комфорт белән төзелә: кайнар су белән җылытыла, җилләтү кораллары эшли, сантехникасы бар, 330  электр лампасы  белән яктыртыла. Паркет җәюченең (Григорьев), ишек ясаучының (А. Суров) исемнәре тарихта билгеле.
Санкт-Петербургдан банк бинасын ачу тантанасын тыйнак үткәрергә тәкъдим итәләр, чөнки беренче бөтендөнья сугышы бара.
1914 елның 2 октябрендә бинаны тантаналы ачу була: бинаны изге су белән бөркиләр. Шунда ук беренче катта 70 кешелек хәрби лазарет ачыла. Шул көннән башлап әлеге бина медицина өчен хезмәт итүен дәвам иттерә.
Тасвирлама
Бина урам төзелешендә доминанта булып, почмакны тотып тора. Уникаль бина урамдагы башка йортлардан үзгә ярымтүгәрәк фронтоны, түбәсе белән аерыла. Диварга ябыштырыла торган архитектура бизәкләрен Казан бизәүчесе М. Густов башкара. Төп керү юлындагы баскыч култыксасын, шулай ук капканы, балконның тимер бизәкләрен П. Голышев өлгесе буенча Казан остасы Н. Александров эшли.
Сакланып калган төзелеш документларыннан шул билгеле: һәр төгәлләнгән эшне комиссия кабул итә. Проект авторы П. Голышев авторлык хокукында нык тора, үзе төзегән эскиздан чигенергә ирек бирми.
Кызыклы факт
Сугыштан соң 1950 елларда ГИдУВ җитәкчелеге бинага өченче кат өстәп төзү турында үтенеч белән Татарстан хөкүмәтенә мөрәҗәгать итә. Бинаның архитектура һәйкәле икәнен искәртеп, бинаның тышкы кыяфәтен бозарга рөхсәт бирелми.
Куатру-Понтис
Куатру-Понтис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рибно (Вишковский повяты)
Рибно  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Краянув
Краянув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полуденка (Алапай шәһәр бүлгесе)
Полуденка (Полуденка) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Каарст
Каарст (Kaarst) — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан шәһәр.
Полуденка (Алапай шәһәр бүлгесе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Каарст
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Каарст Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Беренче мәртәбә 1218 елда телгә алына. == Халык ==
Шираз
Шираз — Иранның Фарс устанында урнашкан шәһәр.
Салтыйган (Кайбыч районы)
Салтыйган (шулай ук Ышналы башы) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл.
Тарих
Казан ханлыгы чорында ук билгеле авыл.
Мамадыш авылы — моннан башка янә шул тирәдә өч-дүрт авыл бар; бер кешенең балаларыннан таркалгандыр. Ягъни биш авыл бер исем белән аталадыр. Берсе — хәзердә Мамадыш дигәннәре — Мамадыш-Әкил дип йөртәләр. Янә Танай авылын Тәүгилде-Мамадыш диләр. Янә Салтыйган авылы бардыр; аны Мамадыш-Салтыган дип атаганнар; хәзердә Ышналы башы дигәннәре шул авылдыр. Янә анда Багай дигән рус авылы бардыр; Багаево-Мамадыш диләр икән. Янә Арсланово дигән рус авылы бар; хәзердә аны Мамадыш-Арсланово дип әйтәләр. Янә Гордеево дигән рус авылын Мамадыш-Гордеево дип йөртәләр. Бу биш авыл барысы да бер кешенең балаларыннан чыккандыр. Берәү — Җәмәд дигән кеше, үзенең биш углы, бер сеңелесе белән Болгардан килеп бер җиргә утырганнар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Малинувка (Замойский повяты)
Малинувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асуэбар
Асуэбар — Испаниянең Кастельон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзержинский урамы (Казан)
Дзержинский урамы (Улица Дзержинского) — Казанның Вахитов районында урнашкан урам. Урам совет дәүләт эшлеклесе Феликс Дзержинский хөрмәтенә аталган.
Урнашу
Дзержинский урамы Казанның Вахитов районы территориясе буенча көнбатыштан көнчыгышка, күбесенчә Черек күл һәм Ленин бакчачыгы буйлап үтә. Урам Батурин һәм Миславский урамнары киселешеннән башлана, Горький һәм Пушкин урамнары киселешендә тәмамлана.
Элек Дзержинский урамы урынында ике урам булган: Черек күл паркыннан төньяграк үткән урам Уң Черек күл урамы (Правая Черноозёрская) исемен йөрткән, паркыннан көньяграк үтүче урам исә Сул Черек күл урамы (Левая Черноозёрская) исемен йөрткән. 1927 елда урамнар Дзержинский урамына берләштереләләр.
Кызыклы факт
Дзержинский урамының «җөп» һәм «так» яклары арасында Черек күл паркы булганлыктан, аны Казан үзәгенең иң киң урамы атап була.
Мейджор (округ, Оклахома)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1909 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 7545 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2479 км² тәшкил итә.
Домбрувка (Ольштинский повяты)
Домбрувка  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аһметли (Ахметли)
Аһметли (Ahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Ахметли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Ahmetli Ahmetli
Кабриес
Кабриес (Cabriès) — Франциянең Буш-дю-Рон департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36,55 км².
(14803) 1981 EL7
(14803) 1981 EL7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кускунлу (Һилван)
Кускунлу (Kuskunlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Роденбек
Роденбек (Rodenbek) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14803) 1981 EL7
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EL7» саналган.
Кейп-Чарлз (Виргиния)
Кейп-Чарлз  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ялгызнарат (Тәтешле районы)
Ялгызнарат, Хәмит (Яңғыҙнарат) - Тәтешле районындагы татар авылы. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 462 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 452845, ОКАТО коды — 80250865001.
Авылда урта мәктәп, мәдәният йорты, китапханә, фельдшер-акушерлык пункты, элемтә бүлекчәсе, дүрт сәүдә ноктасы эшли. Ялгызнарат авыл биләмәсе хакимияте һәм кооператив үзәге дә шушында урнашкан. Халык, нигездә, “Урожай” кооперативында эшли. Берничә кеше вахта ысулы белән эшли. Авылда күп балалы алты гаилә бар, аларның икесендә бишәр бала үсә.
География
Уфадан 154 километр алыс. Административ территориаль телү буенча Тәтешле муниципаль районына керә.
Тарихи белешмә
Авылның барлыкка килүе 1773-1775 еллардагы Емельян Пугачёв күтәргән Крестьяннар сугышы белән бәйле. Татар-башкорт дөньясында танылган мәгърифәтче Гали Чокрыйның картәтисе баш старшина Шәриф Киековның улы Хәмит нигез салган аңа. Әле дә монда яшәүчеләрнең күпчелеге шушы нәсел-ыру вәкилләре. Шуңа бу авылны халык телендә Хәмит авылы дип йөртәләр. Ә. Әсфәндияровның “Башкортстан авыллары тарихы” китабының бишенче томы белән таныш кешеләр Шәрифнең андый исемле улы булмаган диюләре мөмкин, чөнки анда Абдулла, Бикташ, Нигъмәтулла гына искә алына. Чынлыкта исә Шәрифнең тагын Йосып һәм Хәмит исемле уллары була. Гали Чокрый музее хезмәткәре Бәхтегәрәй Әрмәншин тапкан документларда һәм Салават Таймасовның “Старшины в пугачёвском восстании” китабында Хәмит 1775 елда прапорщик чинында булган дип язылган. Шулай ук әтисе белән патша ягында булган Йосыфны баш күтәрүчеләр асып үтергән дигән хәбәр дә бар.
Хәмит Шәриф улы Киеков баш күтәрүчеләр ягында булган булса кирәк. Ул эзәрлекләүләрдән качып иптәшләре белән шушы якка килә һәм 1775 елның язында балыкка бай Тибел елгасы буенда урнаша. Хәмит берничә чишмә булган урынны сайлый. Монда зур, матур яланнар да була. Аларны көтүлек, печәнлек һәм сөренте җирләр итеп файдаланалар. Аю, бүре, төлке, куяннарга һәм башка җәнлекләргә бай калын урманнар, яңа урынга килүчеләрне чит-ят күзләрдән яшерә. 1795 елга кадәр бу урын Иске Чокыр авылыннан чыккан “выселок” булып исәпләнә. 1783 елгы дүртенче һәм 1795 елгы бишенче ревизияләр арасында ул үзаллы авылга әверелә һәм соңгысында Ялгызнарат исеме белән теркәлә. Бу вакытка монда 11 хуҗалыкта 67 кеше яши. Авылга 1775 елда нигез салынганын исбатлаучы тагын бер документ сакланган. Хәмит Киеков Уфа сәүдәгәре Подьячевтан ике елга кредитка 300 сумлык төрле товар алган.
Авылга исем бирүче агачның да тарихы бар. Тау астында зур, биек ялгыз нарат үскән. Аның кәүсәсе дүрт кеше колачы юанлыгында булган. Нарат авылның символы һәм табигый һәйкәл булып бик озак еллар торган, әмма 1928 елда аны яшен суккан.
Балабанча
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ка Капелари (Венеция)
Ка Капелари — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ялгызнарат (Тәтешле районы)
Тарихи белешмә
Егерменче гасыр башындагы утлы еллар Ялгызнаратны да урап узмаган. Авыл берничә тапкыр аклар һәм кызыллар кулына күчкән. Аклар ирләр һәм егетләрне сугышка алып киткәннәр һәм алар хәбәрсез югалган, берсе дә кире әйләнеп кайтмаган. Көньяк Уралдан Кунгурга күтәрелүче Блюхер отрядлары да моннан үткән.
Ка Капелари (Венеция)
Географиясе
Ка Капелари Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Ялгызнарат (Тәтешле районы)
Тарихи белешмә
Авылда беренче күмәк хуҗалык 1928 елда оешкан. “Үрнәк” дигән авыл хуҗа­лыгы артеле булган ул. Анда берләшүчеләр авылдан читкә китеп аерым урнашканнар. Хәзер Үрнәк авылы юк инде.
Ка Капелари (Венеция)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ялгызнарат (Тәтешле районы)
Тарихи белешмә
1929-1930 елларда Ялгызнаратның үзендә ике колхоз була. Аларның берсен “Кызыл нарат” дип атыйлар. 1933 елда вак колхозлар берләштерелә һәм олы хуҗалыкка Тельман исеме бирәләр, ул 2008 елга кадәр яши.
Бөек Ватан сугышы башлангач, авылның 168 ир-егете һәм ике хатын-кызы илебез бәйсезлеген якларга киткән. Аларның яртысы чит җирләрдә ятып калган.
Сен-Жорж-сюр-Больш
Сен-Жорж-сюр-Больш — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Монсели
Ла-Монсели — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Малинувка (Ленчинский повяты)
Малинувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арвин (Калифорния)
Арвин  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Арвин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кубати
Кубати — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Каваклы (Кахта)
Каваклы (Kavaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Кахта иле Кахта илчесенә караган бер авыл (köy).
Борово (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Борово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рибно (Сохачевский повяты)
Рибно  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.