cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Башкортстан Республикасының Композиторлар берлеге
Тарихы
Бөек Ватан сугышы елларында Башкортстан Композиторлар берлегендә Советлар Союзының төрле шәһәрләреннән эвакуацияләнгән композиторлар эшли. Иҗатларының төп темасы Ватанны саклау була. «Композиторлар — фронтка» дигән 40 җырдан торган җыентык, башкорт кавалерия дивизиясе өчен җырлы 24 листовка әзерләнә, аларга героик, лирик, шаян җырлар, шулай ук Башкортстанның батыр уллары тураһындагы җырлар (З. Исмәгыйлевнең «Шәйморатов генерал», «Таһир Кусимов», «Байгуҗа Сәетгалин», Р. Мортазинның «Чикне сакла», А. Спадавеккианың «Күтәрел, Урал!», М. Вәлиевнең «Дивизия, алга!», Н. <a href="https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B6%D0%B8_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87" rel="mw:ExtLink" title="Чемберджи Николай Карпович" class="cx-link" data-linkid="159">Чемберджи</a>ның «Башкорт атлылары», Х. Ибраһимовның «Туган илне бирмәбез», К. Кәримовның «Гөлчирәнең сөйгәне», Р. Габитовның «Сугышка каршы такмаклар» һәм башкалар) керә. Композиторлар эвакогоспитальләрдә, чакыру пунктларында фронтка китүче салдатлар алдында концертлар белән чыгыш ясый, ә З. Исмәгыйлев һәм К. Кәримов артистлар белән бергә фронтка Башкорт кавалерия дивизиясенә барып чыгыш ясый. Берлек әгъзасы булган яшь композиторлар М. Рәхимов һәм Р. Габитов (1913-1943)   фронтта һәлак була.
1955 елда Мәскәүдә үткән Башкортстан әдәбияты һәм сәнгате декадасы республиканың мәдәни тормышында мөһим вакыйгага әйләнә. Мәскәүгә китерелгән спектакльләр арасында З. Г. Исмәгыйлевнең «Салават Юлаев» операсы була. Сугыштан соңгы чорда кантата-оратория жанрындагы әсәрләр барлыкка килә (Х. Ш. Заимовның «Башкортстан», Н. Г. Сабитовның «Матрослар» кантаталары); Р. Ә. Мортазин «Бәйрәм симфониеттасы»н, шуннан соң Беренче симфониясен (1957) яза.
1968 елда  Уфа дәүләт сәнгать институты ачылгач, БАССР-да композитор кадрлары әзерләнә башлый.
Әлеге чорда «Башкортстан Композиторлар берлеге» төбәк җәмәгать оешмасының 46 әгъзасы (31 композитор һәм 15 уен белгече) бар.
2013 елдан Берлекнең рәисе вазифасында З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының композиция кафедрасы мөдире, профессор, Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, СССР, РФ һәм БР Композиторлар берлеге әгъзасы Ләйлә Исмәгыйлева эшли.
Башкортстан Республикасында әлеге заманда нәтиҗәле эшләгән һәм Башкортстан Композиторлар берлеге әгъзасы булып торган композиторлар: сигез симфония авторы Рафаил Касыймов, өч балет авторы Ләйлә Исмәгыйлева, Рөстәм Сабитов, Айрат Кәримов, Гөлчәчәк Сәхәветдинова, Айрат Кобагошов, Андрей Березовский, Данил Хәсәншин, Hyp Даутов. Иҗади һәм педагогик эшчәнлекне бергә алып барган композиторлар: Илдар Хисаметдинов, Азамат Хәсәншин, Валерий Скобелкин, Салават һәм Айсылу Сәлмәновлар, Рәшит Җиһанов.
Республика композиторларының әсәрләре Милли симфоник оркестр һәм Башкортстан Республикасының халык музыка кораллары оркестры, Башкортстанның Академия хор капелласы  репертуарына керә. Композиторлар арасында күпләр Башкортстан Республикасының һәм Россия Федерациясенең почетлы исемнәрен йөртә. Л. Исмәгыйлева, Р. Сабитов, С. Низаметдинов — Россия Композиторлар берлегенең Д. Шостакович исемендәге премия лауреатлары. Р. Касыймов республиканың Салават Юлаев исемендәге Дәүләт премия лауреаты була.
Любень
Любень (Любень ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кулон
Куло́н - ул (СИ) Халыкара берәмлекләр системасында электр корылма (электр микъдары) үлчәү берәмлеге.
Франция физик һәм инженеры Шарль Кулон хөрмәтенә аталган.
Кулон – 1 с вакыт эчендә 1 А ток зурлыгында, үткәргеч аша үткән корылма зурлыгы.
Элементар корылма (= электрон корылмасы) ул −1,60217653(14) Кл; 1 Кл = 6,28 электрон корылмасы.
Мәртәбәле һәм өлешле берәмлекләр
Уннарча мәртәбәле һәм өлешле берәмлекләр стандарт СИ кушымчалары ярдәмендә ясала.
Миер (Индиана)
Географиясе
Миер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виллампюи
Виллампюи — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Шторкау (Штендаль)
Шторкау (Storkau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олден (Висконсин)
Олден  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хоини (Гарволинский повяты)
Хоини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Суча
Суча (Suchha ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 160 метр биеклектә 27.23333°N, -89.45°W координаталы буенча урнашкан.
(8625) Simonhelberg
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EX15» саналган.
Конго теле
Конго теле яки Киконго Конго Демократик Җөмһүриятендә, Конго Республикасында, Анголада һәм Габонда яшәүче Конго халкы тарафыннан сөйләшелә торган Банту телләренең берсе. Ул Америкаларга кол итеп китерелгән күп кешеләрнең теле булган. Шул сәбәпле Конго алдан әйтелгән илләрдә һәм Афро-Америка төбәкләрендә, бигрәк тә Бразилиядә, Кубада, Пуэрто-Рикода, Доминикан Республикасында һәм Һаитида креол формаларда сөйләшелә. Ул шулай ук Галлаһ теленең һәм Колумбиядә Паленкеро креол теленең чыганагы булып тора. Хәзерге көндә сөйләшүчеләрнең күпчелеге Африкада яши. Беренче тел итеп якынча 7 млн кеше һәм икенче тел итеп якынча 2 млн кеше сөйләшә.
Редло (Голенёвский повяты)
Редло  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тшебнице
Тшебнице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миһри Мүшфик Ханым
Миһри Мүшфик Ханым (төр.  Mihri Müşfik Hanım ; 26 февраль 1886 ел, Истанбул — якынча 1954 ел, Нью-Йорк) — беренче танылган төрек хатын-кыз рәссамнарының берсе. Бетәсеннән элек портретлары белән билгеле. Ханым бик күп билгеле кешеләрне, шул исәптән Мостафа Кәмал Ататөрк, Рим папасы Бенедикт XV-не төшергән.
Биографиясе
Миһри Ханым итальян рәссамы Фаусто Дзонаронан дәреслекләр ала. Шуннан Римга, Парижга бара. Парижда Монпарнаста яши һәм язу белән яшәү өчен акча эшли. Шушында ук Сорбонна университетында укыган Мүшфик Селами бәк белән таныша, алар өйләнешә.
Истанбулга кайтуы
Истанбулга кайткач, Миһри Ханымны Парижга француз хөкүмәте белән килешү буенча сөйләшүләр алып барырга җибәрелгән финанс министры Мехмет Җәүид -бәк белән таныштыралар. Аның ярдәме белән Миһри Ханым 1913 елда кызлар өчен укытучылык мәктәбенә эшкә керә. 1914 елда кызлар өчен Нәфис сәнгатьләр мәктәбе ачыла, Миһри Ханым аның директоры һәм укытучысы итеп тәгаенләнә. Миһри Ханым «Яңа әдәбият» хәрәкәте шагыйрьләре, бигрәк тә аның лидерларының берсе Тәүфик Фикрәт белән дуслаша. 1922 ел азагында Ханым Италиягә бара, киләсе елда ире белән аерылыша. Италияда шагыйрь Габриеле Д'Аннунцио белән мәхәббәт романы була, һәм аның ярдәмендә рәссамның Рим папасы портретын язу һәм часовняда фрескаларны яңару өстендә эшләү мөмкинлеге туа.
Миһри Ханым җөмһүрият урнашкан Төркиягә кайта. Биредә ул Ататөркнең портретын яза һәм президентның Әнкарадагы резиденциясенә шәхсән илтеп тапшыра.
Моннан ары Миһри Ханым тагын Римга бара, Парижга, АКШ-ка (Нью-Йорк, Бостонга, Вашингтон һәм Чикаго) бара.
Соңгы еллары һәм үлеме
1938 һәм 1939 еллар арасында ул Лонг-Айлендта (Нью-Йорк) Бөтендөнья күргәзмәсендә эшли. Бу чорда Миһри Ханым Нью-Йоркта яшәгән журналист хатыны Резан Эльман портретын иҗат итә. Ул шулай ук Нью-Йоркта икенче бөтендөнья сугышы вакытында дөнья күргән төрле журналларның тышлыклары өчен иллюстрацияләр өстендә эшли. Ул соңгы елларда ярлылыкта яши һәм 1954 елда Харт утравында (Нью-Йорк) хәерчеләр өчен зиратта җирләнә.
HD172743
HD172743 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кардешка
Кардешка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вотча елгасының уң ярына тамагыннан 48 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(16062) Buncher
Тарихы
1999 елның 14 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NR36» саналган.
Санкина
Санкина — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының сул ярыннан 616 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 109 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казали Бачана (Торино)
Казали Бачана — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казали Бачана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ташсу
Ташсу — Татарстан Республикасының Биектау районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — авыл (федераль классификатор буенча).
Ташсу авылы район үзәге Биектаудан — 32, Казан шәһәреннән 54 чакрым ераклыкта урнашкан.
Тарих
1793—1803 елларда үткәрелгән Генераль ызанлау документларында Ташсу авылы Акбаш юлы өстенә утырган дип бирелә. Авылдагы 23 хуҗалыкта ясак түли торган 83 ир-ат һәм 82 хатын-кыз исәпкә алынган.
Авыл (нигәдер Ташкичү исеме белән) Ташлы чишмәсе янына урнашкан дип, Д. А. Корсаков тарафыннан искә алына һәм анда 67 ясаклы татар яшәве күрсәтелә. А. Артемьев җыентыгында да авыл Ташкичү дип бирелә. Андагы 33 хуҗалыкта 181 ир-ат һәм 187 хатын-кыз исәпләнгән, авылда мәчет эшләгән. И. А. Износков исә Ташсу авылын түбәндәгечә сурәтли: «Авыл (Айбаш юлы, Айбаш юлы өстендәге авыл) Ташсу чишмәсе һәм Уржум сәүдә юлына утырган. Ул Айбаш юлы өстендәге һәм Күбек тавы дип йөртелгән ике бистәдән оешкан. Авыл халкы Пирмәк һәм Кибәк атавы дигән авыллардан күчеп утырган. Авылдагы 66 йортта ислам дине тотучы 202 ир-ат һәм 198 хатын-кыз яши. Тормыш-көнкүрешләре ярлы, халык иген игә, тегермәнчелек белән шөгыльләнә». 1898 елгы китапта авыл Ташкичү дип атала һәм Әрнәш чишмәсе авылы белән бергә бирелә. Икесендә дә татарлар яши дип искәртелә.
Ташсу авылы халкы күршедәге Чәмәк, Суксу, Тарышна, Сая кешеләре белән Чәмәк урманында Олыкыр җыенын бәйрәм иткән.
Авыл аксакаллары сөйләвенә караганда, Ташсу авылы XVII йөз урталарында оешкан. Күршедәге Сая авылы кешеләренең атлары югала. Алар ат эзләргә чыгып китәләр һәм таш астыннан бик матур чишмә чыгып яткан җиргә барып чыгалар. Әлеге урын кешеләргә бик ошый. Алар авылга кайтып бу урынның матурлыгын сөйлиләр һәм Сая авылыннан биш-алты гаилә күчеп килеп шунда урнаша. Тора-бара авыл зурая һәм, чишмәгә ишарә итеп, Ташсу дип атала башлый. Авылга исем биргән чишмәне халык әле дә кадер-хөрмәт күрсәтеп, карап-чистартып тора, суын яратып эчә.
Авылда чишмәләр байтак. Шулар арасында аерылып торганы Кизләүле кыяк исемен йөртә. Бу чишмәнең үзенчәлеге шунда: эчкәннән соң суга берәр әйбер салмасаң, чишмә суы «тота» икән. Ул кеше авырый башлый. Мондый серле чишмәләр бер Ташсу авылында гына түгел, башка районнардагы авылларда да бар, дип сөйлиләр. Мәсәлән, Апае районының Әҗем, Олы Болгаер, Зур Күккүз, Имәнле Бортас һ. б. авылларында шундый чишмә-сулар шактый.
Кайнап чыккан чишмәсе дип аталган кизләүнең үз моңы бар. Аның суы кайнап чыга, җир астыннан бәреп утыра. Ташсу халкы бу кизләүне дә бик ярата. Кизләү янында Ат тавы дигән тау бар. Элекке вакытларда Казан шәһәренә баручылар шушы тау аша кичкәннәр.
Малгачмустафа (Султанһисар)
Малгачмустафа (Malgaçmustafa) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Султанһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Баккалбашы (Чумра)
Баккалбашы (Bakkalbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ташсу
Тарих
Ташсу мәчетенең бинасы XIX гасыр ахырында — XX йөз башында салынган булган. 1909 елда мәхәлләнең 90 йортында ислам дине тотучы 235 ир-ат һәм 215 хатын-кыз яшәгән. Күбәк Тау дигән күрше авылдагы 62 мөселман ир-аты һәм 60 мөселман хатын-кызы шушы ук мәхәлләгә караган.
XIX гасыр уртасыннан мәхәлләнең имам Хатиплары вазифасын Олы Күлбаш мулласы Максуд бине Корбангали әл-Хәер-биви нәселе үтәгән. Аның улы Гайнетдин Максудов 1848 елның 6 февралендә указ алып, Ташсу мәхәлләсендә имам хатип була. Гайнетдин Максудовның улы Низаметдин 1872 елның 20 апрелендә икенче мулла вазифасына сайлана. Алар икесе дә Казандагы Апанаев мәдрәсәсен тәмамлыйлар. Гаилә традициясен дәвам итеп, балаларын күренекле дин әһелләре итү теләге белән, Низаметдин Максудов өч улын — Әхмәтһади, Сәлахетдин һәм Садретдинны шушы ук мәдрәсәгә укырга җибәрә.
Шулай итеп, Ташсу авылы — татарларның милли азатлык җитәкчесе Садри Максудиның туган авылы буларак кадерле.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Атаклы кешеләр
Ташсуда Һади һәм Садри Максудилар туганнар.
Уманес-де-Мадрид
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гренада
Грена́да (ингл. Grenada [ɡrɪˈneɪdə]) — Кариб диңгезенең көньяк-көнчыгышында гы утрау-дәүләт, Гренада утравын һәм Кече Антиль утраулары төркемендәге Гренадина утрауларының көньяк өлешен алып тора, Тринидадтан 120 км төньякта урнашкан.
Тарих
Гренада утраулары 1498 елда, Америкага өченче йөзүе вакытында, Христофор Колумб тарафыннан ачылалар. Утрау индеец-кариблар тарафыннан үзләштерелгән була. Беренче аурупалылар тораклары испаннар тарафыннан төзелә, соңрак французлар һәм инглизләр тарафыннан.
1650 елда Франция утрауны сатып ала. Мартиника губернаторы утрауда, соңрак Сент-Джорджеска әйләнгән, аурупалыларның эре торак урынын төзи. Җирле халык 1655 елга аурупалылар тарафыннан тулысынча корылып бетерелә. Французлар Гренадада тәмәке һәм индиго, соңрак мускат чикләвеге һәм мамык үстерә башлыйлар. Плантацияләрдә хезмәт итү өчен Африкадан кол-негрларны китергәннәр.
1763 елда утрауны инглизләр басып алалар, ләкин французлар аны 1779 елда кире кайтаралар. Утрау инглизләргә тулаем 1783 елда, Версаль солыхы буенча күчә.
1967 елда Гренадага эчке үзидарә бирелә. Британ Дуслыгы эчендә бәйсезлек 1974 елда бирелә.
1970 елларда сәяси тормышында, авторитар идарә ысулларына торган саен күчә баручы Эрик Гейри фиркасе өстенлек итә. 1979 елда ярасыз путч була, нәтиҗәдә хакимияткә, Морис Бишоп җитәкчелегендәге коммунистик идеологияле НДМ фиркасе килә. Гренада бик тиз СССР һәм Куба белән тыгыз бәйләнешләр урнаштыра.
1983 елда Гренаданың коммунистик җитәкчелегендә аерылу килеп чыга, һәм нәтиҗәдә Бишоп фракционерлар тарафыннан үтерелә, аннан соң америкалылар һөҗүме була («Urgent Fury» операциясе). Утрау оккупацияләнә, кораллы каршылык күрсәткән куба төзүчеләре коралсызландырылалар һәм Кубага депортацияләнәләр.
1894 елда сайлаулар үткәрелә, һәм анда Герберт Блэйз җиңеп чыга. Шул вакыттан безнең көннәргә хәтле, илнең сәяси тормышында уң-үзәк фиркаләр алда торалар; 1983 ел вакыйгаларыннан соң тулы сул оппозиция төзелә алмый.
Дәүләт төзелеше
Британия Берлегенә доминион хокуклары астында керүче, конституцияле монархия (корольлык). Дәүләт һәм башкару хакимияте башлыгы – Елизавета II короле. Сайлауларда җиңү яулаган фирка тарафыннан тәкъдим ителгеп, король исеменнән билгеләнелгән генерал-губернатор хакимият исемненнән тора.
Канун чыгару хакимияте король һәм, Сенаттан (13 әгъза, 10 сы генерал-губернатор, 3 се – оппозиция тарафыннан билгеләнә)һәм Вәкилләр Палатасыннан (15 депутат, 5 елга чайланалар) торган, икепалаталы мәҗлес вазыйфалылыгында.
Хөкем король мәхкөмнәрендә; хөкем системасында король идарә итә.
Сәяси фиркаләр: Гренаданың Берләшкән Лейборист фиркасе (парламентка кермәгән).
Административ бүленеше
Төп мәкалә: Гренаданың административ бүленеше. Гренада 6 өлкәдән тора:
География
thumb|left|Гренада харитасы
Гренада — вулканик чыгышлы утрау. Диңгез яры өлеше – үзәнлек. Утрауның үзәк өлешен таулар һәм калкулыклар алып тора. Вулканик түбәләрнең максималь биеклеге 840 м га җитә (Сент-Катҗерин тавы). Елгалар әз, ләкин чишмәләр һәм инешләр күп.
Климаты – майдан октябрьгә хәтле яңгыр вакытлы тропик, пассатлы.Еллык явым-төшем – 1500 мм дан артык. Июльдән октябрьгә хәтле давыллар вакыты. Уртача айлык температура – 26°.
Утрауда – үңдырышлы вулканик җир. Өлешчә агачларның бәяле төрләре белән дымлытропик мәңгеяшел урманнар сакланган. Хайваннар дөньясында нигездә кошлар. Утрау янындагы диңгез сулары балык, кысласыманнар һәм моллюскларга бай.
Гренадага шулай ук, иң зур Кариока утравы белән, Гренадина утраулар чылбырының көньяк өлеше дә керә.
Халык
Халык саны — 90,7 мең (2009 ел июленә, чама белән).
Этно-расалы бүленеш: негрлар 82 %, мулатлар 13 %, аклар һәм һиндлылар 5 %, шулай ук индеец халыклары калдыклары. Гренаданың күп халкы Бөекбритания, АКШ һәм Вест-Һиндстанның башка илләренә китә.
15 яшькә тиклеләр төркеме — 32 %; 15 тән 65 кача — 65 %; 65 тән олылар — 3 %.
Уртача яшь – 22,4. Уртача яшәү озынлыгы – 66 яшь. 2008 елда халык саны үсеше – 0,4 %. Яңа туганнарның үлеме – 1000 гә 13,2.
Диннәр:католиклык (53 %), англиканлык (14 %), протестант конфессияләре (33 %).
Хиришешть
Хиришешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гренада
Халык
Рәсми тел — инглиз теле. Шулай ук патуа — француз теленең вест-Һинд диалекты таралган.
Укымышлылык — 96 %.
Диннәр
Гренадада христиан дине өстенлек итә ― ил халкының (113 475 кеше, 2022 елның 1 июленә ) 96 % ы христианнар (шуның эченнән, католиклар 53 %, төрле конфессия протестантлары 33 %, шул исәптән, англикан чиркәве тарафдарлары 14 %, илленчеләр 11 %, адвентистлар 11 5, Йәһвә шаһитлары (2011 елга) 1,1 %, башка диннәр (Растафари, Ислам, Һинд дине һ. б. тарафдарлары ― 5,5 %.
Икътисад
Төп мәкалә: Гренада икътисады.
Гренада икътисады туризмга, һәм шулай ук оффшор финанс эшмәкәрлелегенә нигезләнә.
2006 елда экспорт – 38 млн долл. Төп экспорт тауарлары — банан, какау, мускат чикләвеге.
2006 елда импорт — 343 млн долл. Азык-төлек, сәнәгый тауарлар, ягулык һ.б. кертелә.
Хәрби көчләр
1983 елгы вакыйгалардан соң Гренаданың хәрби көчләре таркатыла.
Кадрие
Кадрие — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Риашу-ди-Сантана (Баия)
Риашу-ди-Сантана  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Акростих
Акростих – һәр юлның беренче хәрефләре өстән аска таба укыганда нинди дә булса сүз, күп кенә очракларда кеше исеме яки фамилиясе барлыкка килерлек итеп язылган шигырь. Акростих б.э.к. VI гасырда борынгы грекларда ук билгеле була. Мондый төзелеш прозада да очрарга мөмкин. Акростих сирәк кулланыла һәм, кагыйдә буларак, аерым нәфис мәгънә аңлатмый. Борынгы язмаларда, әсәрдә авторның исеме күрсәтелмәгән вакытта, акростих еш кына текст ахырында кулланылган һәм яшерен рәвештә авторның исемен аңлаткан.
Риашу-ди-Сантана (Баия)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Акростих
Функциональ яктан акростихның берничә төре бар:
Каракую (Гүрүн)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (köy).
Виллар (Эр һәм Луар)
Виллар — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Любимае
Любимае (Любімае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Оседж-Сити (Канзас)
Тарихы
Оседж-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
(16063) 1999 NV36
(16063) 1999 NV36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 14 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NV36» саналган.
Ринек (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Ринек  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Омекур
Омекур (Homécourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,44 км².
Хоини (Минский повяты)
Хоини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшалунанг (Паро)
Тшалунанг (Tshalunang ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Кенәл
Кенәл (Кинель) – Самар өлкәсендә урнашкан шәһәр, Кенәл районының административ үзәге.
Тшалунанг (Паро)
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 389 метр биеклектә 27.43333°N, -89.65°W координаталы буенча урнашкан.
Кенәл
Халык саны – 34 472 кеше (2010), буйсындырылган торак пунктлары белән – 54 866 кеше.
Тшалунанг (Паро)
Искәрмәләр
Tshalunang Тшалунанг
Кенәл
География
Кенәл Олы Кинәл елгасы янында, Самардан 41 километр көнбатыштарак урнаша. Куйбышев тимер юлының Кинел станциясе (эре тимер юл төене). Шәһәр янында Р225 (Самар – Богырыслан) автоюлы бара.
Тарих
1837 елда бистә буларак нигезләнә. 1877 елда бистә аша Самар—Златоуст тимер юл төзелә.
1930 елдан – шәһәр тибындагы бистә, 1940 елдан – шәһәр.
1928 елдан Кенәл районы үзәге булып тора.
Икътисад
, комбинаты, тегу фабрикасы, тимер юл траснпорты предприятиеләре.
Мәсгут Бәширов
Бәширов Мәсгут Зәйнетдин улы (21 апрель 1908 ел — 16 апрель 1978 ел) — композитор, педагог. 1940 елдан СССР Композиторлар берлеге әгъзасы. Бөек Ватан сугышында катнашучы. Башкорт АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1967).
Биографиясе
Мәсгут Зәйнетдин улы Бәширов 1908 елның 21 апрелендә Бөре шәһәрендә эшче гаиләсендә туа. Әнисе йорт хуҗабикәсе була. Гаиләдә алты бала дөньяга килеп, тик Мәсгут кенә гомерле була. Җиде яшеннән ул өч сыйныфлы рус мәхәллә мәктәбендә укый. Башлангыч мәктәпне тәмамлагач, педагогик юнәлешле мәктәптә белем ала.
1938 елда ул Уфа музыка училищесының хор дирижеры һәм теория бүлекчәләрен тәмамлый (педагоглар С. К. Герберт, В. Х. Штегман).
Училищены тәмамлагач, 1941 елга кадәр шунда ук музыка тарихы һәм теориясе классы буенча укытучы булып эшли. Бөре шәһәрендә үзешчән татар театрының спектакльләрен музыкаль бизәүдә катнаша, телсез киноны пианинода иллюстрацияләүче булып эшли.
Сугыш вакытында сержант Мәсгут Бәширов  Эчке эшләр халык комиссариатының (НКВД) чик буе полкында хәзмәт итә. Фашистларга каршы алышларда катнаша, яралана һәм контузия ала. Фронтта чакта тын минутларда солдатлар өчен концертлар оештыра, музыка иҗат итү белән шөгыльләнә.
Сугыштан соң М. З. Бәширов Уфага әйләнеп кайта. Уфа музыка училищесында сольфеджио, музыка теориясе һәм музыка әдәбияты дәресләре алып бара, көнбатыш музыка тарихы буенча лекцияләр укый, башкорт хоры белән эшли. Бу елларда ул башкорт халык җырлары "Абдрахман"ны, «Сылу кызлар»ны хор өчен эшкәртә. «Таштугай» җыры темасына скрипка һәм фортепиано өчен пьеса яза.
Мәсгут Зәйнетдин улы БАССРның тәүге музыка белгечләренең берсе була. Ул «Башкорт халык җыры», «Совет Башкортстанының музыкасы», «Камил Рәхимов» дигән очерклар, республика газеталары өчен күп санлы мәкаләләр  яза.
М. Бәширов БАССР Композиторлар берлеген оештыручылар арасында була.
1949 елда Бөредә музыка мәктәбен оештыра һәм 1969 елга кадәр шунда директор булып эшли.
Композитор буларак ул инструменталь музыка иҗат итә, башкорт һәм татар халык җырларын эшкәртә, музыка белгече буларак башкорт музыкасы турында мәкаләләр яза.
Әсәрләре
Башкорт шагыйрьләре шигырьләренә романслар һәм хор җырлары.
Инструменталь пьесалар һәм балалар өчен җырлар.
Халык музыка кораллары оркестры өчен әсәрләр, Бәләкәй сонатина (1959), Сонатина (1960), Этюд (1959), Юмореска (1959), Скерцино (1961) фортепиано пьесалары.
«Камил Рәхимов» китабы (1967)
Хәтер
Бөре шәһәренең балалар музыка мәктәбе аңа нигез салган һәм беренче директоры булган композитор М. З. Бәширов исемен йөртә.
Башкорт музыка сәнгатенең барлыкка килүенә һәм үсүенә зур өлеш керткән Башкорт АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре Мәсгут Зәйнетдин улы Бәшировның истәлеген мәңгеләштерү өчен Бөре шәһәрендәге балалар музыка мәктәбе бинасына мемориаль тактаташ эленгән.
Ома (Висконсин)
Ома  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Беберка
Беберка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Волосница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Ома (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беберка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8626) Melissarauch
(8626) Melissarauch — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EC18» саналган.
Редло (Свидвинский повяты)
Редло  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тегермәнлек
Тегермәнлек — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423977.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Тшебч
Тшебч — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риашу-ди-Сантана (Риу-Гранди-ду-Норти)
Риашу-ди-Сантана  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Штёссен
Штёссен (Stößen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Риашу-ди-Сантана (Риу-Гранди-ду-Норти)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Штёссен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бологая
Бологая — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Муса (мәгънәләр)
Иске Муса — Русиядә очрый торган топоним:
Шулай ук карагыз
Яңа Муса (Кырмыскалы районы)
Фреснедильяс-де-ла-Олива
Фреснедильяс-де-ла-Олива — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Катрома
Катрома — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кубена елгасының уң ярына тамагыннан 151 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(16064) Дэвидхарви
(16064) Дэвидхарви — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 5 сентябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RH27» саналган.
Любица
Любица (Любіца ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Хоини (Островский повяты)
Хоини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кажарк
Кажарк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Казали Бертоси (Удине)
Казали Бертоси — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вильбон (Эр һәм Луар)
Вильбон — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Милрой (Индиана)
Милрой  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Милрой халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чуйул
Чуйул (Chuyul ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Бакла (Везиркөпрү)
Бакла (Bakla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Малдан (Юнусемре)
Малдан (Maldan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фресно-де-Тороте
Фресно-де-Тороте — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Высокораменское
Высокораменское (Высокораменское) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (1%), руслар (97%).
Рин-Решельский
Рин-Решельский — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каракую (Богазлыян)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Богазлыян илчесенә караган бер авыл (köy).
Омро (шәһәр, Висконсин)
Омро  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риашу-ди-Санту-Антониу
Риашу-ди-Санту-Антониу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Тшенсовице
Тшенсовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риашу-ди-Санту-Антониу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бебеха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хирлешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилье-ле-Морье
Вилье-ле-Морье — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Хойники (Мазовия воеводалыгы)
Хойники  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Штрах
Штрах (Straach) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8627) Kunalnayyar
(8627) Kunalnayyar — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EU20» саналган.
Редостово
Редостово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оскалуса (Канзас)
Оскалуса  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Омельмон
Омельмон (Omelmont) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,69 км².
Фуэнлабрада
Фуэнлабрада — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыганаклар
Фуэнлабрада
Казаль (Ло)
Казаль — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Болотешть
Болотешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
2010 елгы пляж Азия уеннарында Казакъстан
2010 елның 8-16 декабрендә Оман башкаласы Маскатта узган 2 нче Азия уеннарында Казакъстан данын яклап 26 спортчы чыгыш ясады. Уен нәтиҗәләре буенча Казакъстан спортчылары бер алтын һәм ике көмеш медаль яулады һәм рәсми булмаган команда исәбендә унберенче урынны алды.
Шингкарап
Шингкарап (Shingkarap ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 287 метр биеклектә 27.61667°N, -89.26667°W координаталы буенча урнашкан.
Тшенсув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Тшенсув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казали Брайде (Удине)
Казали Брайде — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(16065) Борель
(16065) Борель — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 11 сентябрендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RE35» саналган.
Сарагулка
Сарагулка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының сул ярыннан 358 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 58 км.
Онайда (шәһәр, Висконсин)
Онайда  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Сарагулка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Онайда (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любов (Жлобинский районы)
Любов  (Любоў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рихлики
Рихлики — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риашу-дус-Кавалус
Риашу-дус-Кавалус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD172799
HD172799 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(8628) Davidsaltzberg
(8628) Davidsaltzberg — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EX21» саналган.
Тегермәнче
Тегермәнче — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
(16066) Richardbressler
(16066) Richardbressler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RN39» саналган.
Вилье-Сент-Ориан
Вилье-Сент-Ориан — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Кихть
Кихть — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кубена елгасының уң ярына тамагыннан 14 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 70 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Хойново (Журоминский повяты)
Хойново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фуэнте-эль-Сас-де-Харама
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шодуг
Шодуг (Shodug ) — Бутан дәүләтенең Паро дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 898 метр биеклектә 27.76667°N, -89.45°W координаталы буенча урнашкан.
Малик Еждер (Оникишубат)
Малик Еждер (Malik Ejder) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кызамык
Кызамык (Корь, лат.  Morbilli ) — кешенең кискен йогышлы авыруы. Кызамык — балачактагы һәм һава юлы белән күчүче экзантематоз тимгелләр белән кискен югары йогышлы чир. Үсеш алган илләрдә кызамык белән чирләү тулысынча диярлек вакцинация һәм яхшы туклану өчен юк ителде, әмма үсүче  илләрдә ул кисәтелгән сукырлыкның төп сәбәбе булып кала.
Кызамык (корь) — кискен йогышлы авыру, ул сулыш юллары, авыз ку­ышлыгындагы лайлалы тышча, күзләр ялкынсыну, тимгелле таплар чы­гудан гыйбарәт, аңа сулыш һәм ашкайнату органнарында катлауланулар хас. Бу авыруга китерә торган вирус фильтрлар аша узарга сәләтле һәм ул кешеләрне генә зарарлый. Кызамык вирусы кеше организмыннан тыш, һавада, кояш нурлары астында, коры шартларда бик тиз «үлә». Шуңа күрә кызамык белән авырган кеше бүлмәсендә дезинфекция уздырылмый, ләкин анда чисталык саклау, җилләтеп тору кирәк.
Вирус кеше организмында озак сакланмый. Инфекция авыручыдан һава, авыз-борыннан чыккан сыекча, вак тамчылар аша сәламәт кешегә күчә. Ул борынның лайлалы тышчасыннан, тамак төбеннән, югары сулыш юлларыннан бүленеп чыккан секрет белән тарала. Йөткерү-төчкерүләр инфекция таралуга китерә. Вирус һава аша шактый ерак арага күчәргә, әйтик, баскыч мәйданчыклары, коридор аша узып, күпкатлы йортлардагы күрше фатирларга керергә мөмкин. Шуңа күрә бер торакта яшәгән балалар кызамык авыруын йоктыру куркынычы астында була, һава әйләнеше инфекциянең торак эчендә таралуына булыша. Вирус ачык һавада озак сакланмаганлыктан, торак предметлары, савыт-сабалар аша күчми диярлек.
Кызамык кичермәгән әнидән туган бала, дөньяга килү белән, берничә көннән үк авырып китәргә мөмкин. Кисәтү йөзеннән кызамык авыруына каршы вакцинация ясалган булса да, бүген дә төрле төбәкләрдә бу инфекция баш калкытып ала әле.
Кызамык авыруы вакытында инкубация периоды 9-10 көн тәшкил итә. Кисәтү уздыру максаты белән иммуноглобулин инъекциясе ясалган балаларның бу чоры 21 көнгә кадәр сузыла. Бу чордан соң икенче стадия — авыруның клиник билгеләре сизелү чоры (продромаль яки катараль период) башлана: баланың температурасы 38-39 градуска кадәр күтәрелә, томау төшә, йөткерү борчый, күзләр кызарып чыга (конъюнктивит). Тамак төбендә һәм аңкауда тимгелле ачык таплар барлыкка килә. Әлеге иң зарарлы стадиядә табиблар кайчак дөрес диагноз куймыйлар һәм кызамык грипп, ОРЗ авырулары белән бутала.
Бельский-Филатов-Коплик симптомы кызамык авыруының алдан сиздерә торган билгесе булып тора: авыру яңагының урт тешләр каршындагы лайлалы тышчасында бик нәфис кенә аксыл нокталар барлыкка килә, бу нокталар манный ярмасын хәтерләтә һәм кызыл кайма белән әйләндереп алынган була. Бу таплар авыруның икенче көнендә, ә кайвакыт өченче-дүртенче көннәрдә пәйда була һәм аларны авыруга диагноз кую өчен бер билге дип санарга мөмкин.
Өченче чорда температура 39-40 градуска кадәр күтәрелә һәм 5-7 нче көнгә төшә башлый. Кызамык тимгелләре температура күтәрелү белән бергә чыга. Аның беренче «хәбәрчеләре» колак артына, биткә, муенга, кайчак күкрәккә алсу таплар рәвешендә сибелә. Тора-бара таплар ачык төскә керә һәм кайберләре чабырткы (папула) формасын ала. Таплы-чабырткылы кисәкләр бергә кушылып, тигезсез өслекле нәкышны хәтерләтә.
Скарлатинадан аермалы буларак, таплар арасындагы тиренең төсе үзгәрми, аксыл булып кала. Икенче тәүлектә тимгелләр аркада, корсакта барлыкка килә. Таплар таралу чоры авыруның гомуми халәте начарлану белән бергә бара. Бу вакытта борын томалана, күзләр кызарып чыга, коры карлыккан тавыш барлыкка килә. Дүртенче көннән тимгелләр төсле таплар калдырып агара башлый. Пигментлар ике атна тирәсе саклана, аннан соң юкка чыга. Тимгелләр агарганда, бераз көрпәсыман кубалаклану күзәтелә.
Чир авыр формада барганда, температура 40-41 градуска кадәр күтә­релә, авыруның аңы томаланырга мөмкин, йөрәк-кан тамырлары сис­темасындагы хәлсезлек борчый, үпкә ялкынсыну күзәтелергә мөмкин.
Иммуноглобулин алган балаларда көчсезләнгән кызамык була.
Шуны искә алырга кирәк: кызамык белән авырганда, балаларның организмы башка инфекцияләргә начар каршы тора.
Людгардавка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кызамык
Кызамыктан катлауланулар — лайлалы тышчалар ялкынсыну (үлекле конъюнктивит, блефарит, мөгезпәрдә җәрәхәте), дәвамлы авыз куышлыгы җәрәхәте, тамак төбе авырулары (фолликуляр, лакунар, некротик ангина, бугазда кызамык крупы), трахеобронхит, учакчыл пневмония, урта колак ялкынсыну (бигрәк тә кече яшьтәге балаларда). Икенчел флора (стрептококк, стафилококк, эчәк таякчыклары) өстәлү нәтиҗәсендә төрле авырлыктагы (некрозга кадәр китерергә сәләтле) ялкынсынулар күзәтелергә мөмкин. Сирәк очракларда кызамык энцефалиты (баш мие ялкынсыну) да була ала, бу катлаулануның авыр төре дип санала.
Авыруларның күбесе өй шартларында дәвалана. Шуңа күрә әти-әниләргә баланы башка инфекцияләрдән саклау таләп ителә. Моның өчен гигиена шартларына игътибар бирү сорала.
Кызамыктан специфик дәва юк. Иң төп бурыч — балага өйдә тыныч атмосфера тудыру, кирәк кадәр йокларга мөмкинлек бирү, яхшы тәрбия.
Витаминнарга бай, составында җитәрлек дәрәҗәдә аксым, май, күмерсулар булган продуктлар, яшелчә, җиләк-җимешләр ашатырга кирәк.
Авыру яткан бүлмә бик чиста булырга, һәрвакыт һава алышынып торырга тиеш, җәй көннәрендә тәрәзә ачык торсын. Баланың күзләренә кояш төшеп интектермәсен өчен, пәрдәләрне төшереп, аның караватын кояш төшми торган урынга күчерергә кирәк.