cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гало (Ферара)
Географиясе
Гало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Kimäk Qağanlığı
Kimäk Qağanlığı, 10-13. yöz başlarında yäşägän Törki däwlätçelek.
Kimäk, Yämäk, Qıpçaq, Tatar, Bayandur, Länikäz, Aclad h.b. Törki ıruğıqäbilälärneñ cirlären berläşterü näticäsendä barlıqqa kilä. 12. yözdä bilämäse Könyaq Ural, İdel artyağı, Manğışlaq töbäklärenä häm Aral Diñgezeneñ Tönyaq-Könçığışına qädär cäyelgän. İdarä üzäkläre - Kimäk, Sangir h.b. Xalqı yarım küçmä terlekçelek, igençelek häm şähärlärdä hönärçelek belän kön kürgän.
Däwlät başında qağan (xan) torğan. 10-11. yözlärdä töp idaräçe ıruğ Tatar, 12-13. yözlärdä - İlbarilar (İlburi). Elegräk mäcüsilär (Täñreçelär), 11. yözdä Kimäk Qağanlığında Íslam dine tarala başlí. 10. yöz azaqlarında, Qıpçaqlarnıñ zur öleşe qağanlıqtan ayırılğaç, däwlät köçselänä. 11. yöz axırlarında, İlburi ıruğı xannarı idarä itkändä, tışqı säyäsättä canlanış küzätelä. İdel buyı Bolğarına (1183), Xaräzemgä (1152,1197) h.b. illärgä yaw-höcümnär oyıştırıla.
Mäğlüm idaräçelärre: Alıp Qara Uran, Alıp Derek, İnalçıq, Abarxan, Baçman. 13. yöz başlarında Kimäk Qağanlığı Monğollar tarafınnan yawlap alına häm cirläre Cüçi Olısına quşıla.
Пверто-Мадрин
Пверто-Мадрин (Puerto Madryn) — Аргентинаның Чубут провинциясендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1865 елда нигезләнгән.
Эрнст Мулдашев
Мулдашев Эрнст Рифкать улы (1948) — офтальмолог, медицина фәннәре докторы (1995), профессор (1996), язучы.
1972 елдан Уфа Күз Авырулары Фәнни-Тикшеренү Институтында, 1982дән 10 хастаханәдә (Уфа), 1988дән "Күз микрохирургиясе" медицина фәнни-техник комплексы офтальмохирургиясе өчен трансплантантлар җитештерү лабараториясе мөдире, 1990 Бөтенсоюз Күз һәм пластик Хирургия Үзәге директоры. Хезмәтләре офтальмохирургия, пластик хирургия өчен яңа төп аллоплантлар эшләү, күрү системасы эшчәнлегенә аллоплантларның тәэсир итү механизмнарын өйрәнүгә карый. Кешелек дөньясының генофондын ачыклау өчен Һималайга, Тибетка экспедицияләр оештыручы. Фәнни-популяр китаплар авторы (мәсәлән, «Кемнәрдән без барлыкка килгән?» «От кого мы произошли?»).
Теруэль
Теруэль — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поноареле
Поноареле — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Скавышки
Скавышки (Скавышкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Поноареле
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доманевице (Груецкий повяты)
Доманевице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мирошевице
Мирошевице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хановей-Ю
Хановей-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тар-Ю елгасының уң ярыннан 56 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алгы Карыки
Алгы Карыки (Малти Карӑк, Передние Карыки) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 90 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (94%) алып тора.
Бязуевичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Галафура
Галафура — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Ниерн
Ниерн — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Галафура
Географиясе
Мәйданы —.
Эшмэли (Эшме)
Эшмэли (Eşmeli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Эшме илчесенә караган бер авыл (köy).
Донсюр
Донсюр (Domsure) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Сент-Этьен-дю-Буа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,20 км².
Гөдөллө
Гөдөллө (Gödöllő, Getterle, Jedľovo) — Маҗарстанның Пешт өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Гөдөллө Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Халык
Милләтләр (2011): маҗарлар — 94,4%, чегәннәр — 1,2%.
Дикси (округ, Флорида)
Дикси — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кросс Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1921 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1823 км² тәшкил итә.
Береги Долишни
Береги Долишни — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рудольф Нуриев
' Рудольф Хәмит улы Нуриев''' (1938 елның 17 марты, Иркутск, ССРБ — 1993 елның 6 гыйнвары, Париж, Франция) — күренекле татар балетмейстеры, балет артисты.
Тәрҗемәи хәле
Ул 1938 елның 17 мартында Иркутск тирәсендә юлда поездда туа. Ул вакытта аның әнисе Фәридә кечкенә кызлары белән Ерак Көнчыгышка — Совет Армиясе политругы булган иренең хезмәт иткән урынына сәфәргә кузгалган була. Туганнарының истәлекләренә караганда, Рудольф поезд Иркутскка якынлашканда дөньяга аваз сала.
1939 елның июлендә гаилә Мәскәүгә күченә, соңрак сугыш вакытында Уфага эвакуацияләнә. Кечкенә Рудольф бию буенча беренче дәресләрен нәкъ менә Уфада ала.
Рудольф халык биюләре белән балалар бакчасында таныша башлый, үзешчән балалар ансамбле составында чыгыш ясый. 1949 елда Рудольф Анна Ивановна Удальцова (Мариин театрының элекке биючесе) җитәкчелегендә Укытучылар Йортындагы бию студиясендә шөгыльләнә башлый. 1953 елда ул Уфа опера театры каршындагы балет студиясенә килә, башта статист була, соңрак артист дәрәҗәсенә күтәрелә. 1955 елның 25 августында Нуриев Вагановское училищега укырга керә, күренекле педагог Александр Пушкин сыйныфында 3 ел укый. 1958 елның апрелендә Рудольф Нуриев балет белән шөгыльләнүче студентларның Мәскәүдә узган Бөтенсоюз бәйгесендә бик уңышлы чыгыш ясый, шул ук елның июнендә чыгарылыш имтиханнарын уңышлы тапшырып, Киров театрының солисты булып китә. Театр сәхнәсендә Нуриев Фрондосо («Лауренсия»), Армен («Гаянэ»), Альберт («Жизель»), Солор («Баядерка») рольләрен башкара.
1961 елның 16 июнендә Киров театрының Париждагы гастрольләре вакытында Рудольф Нуриев Көнбатышта калырга карар итә. Анда биюченең карьерасы бик уңышлы дәвам итә. Гомернең соңгы елларында дирижер буларак чыгыш ясый.
Рудольф Нуриев 1993 елның 6 гыйнварында Парижда вафат була. Мәшһүр биюче Сент-Женевьев-де-Буа зиратында җирләнгән.
Дзершин
Дзершин — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурсбург (Теннесси)
Мурсбург  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мурсбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Храстенице
Храстенице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гиайнш
Гиайнш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
(1775) Циммервальд
(1775) Циммервальд  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Бурчакова
Бурчакова — Россия территориясеннән агучы елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кавурга (Вираншеһир)
Кавурга (Kavurga) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Доманице (Мазовия воеводалыгы)
Доманице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мислакув (Лодзь воеводалыгы)
Мислакув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ельбеф
Ельбеф — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Эсейса
Эсейса (Ezeiza) — Аргентинаның Буйныс-Айрыс провинциясендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1885 елда нигезләнгән.
Скакуновшчына
Скакуновшчына (Скакуноўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Россия Федерациясе ватандашлар саклануы эшләре, гадәттән тыш хәлләр һәм бәла-каза нәтиҗәләрен бетерү министрлыгы
Россия Федерациясе ватандашлар саклануы эшләре, гадәттән тыш хәлләр һәм бәла-каза нәтиҗәләрен бетерү министрлыгы (Министерство Российской Федерации по делам гражданской обороны, чрезвычайным ситуациям и ликвидации последствий стихийных бедствий, МЧС РФ) — федераль министрлык, Россия Федерациясенең һәлакәт-коткару хезмәтләреннән берсе.
Территориаль коткару хезмәтләре, муниципаль коткару хезмәтләре, РФ субъектлары янгынга каршы хезмәтләре, идарәчелек янгынга каршы хезмәтләре, муниципаль янгыннан саклану, аерым янгыннан саклану һ. б. хезмәтләре белән берлектә эшли.
Будешть (коммуна, Бистрица-Несеуд)
Будешть — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Бяланава
Бяланава (Бяланава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Карпентер (Айова)
Карпентер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Бяланава
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Карпентер (Айова)
Тарихы
Карпентер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ториль-и-Масегосо
Ториль-и-Масегосо — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
GSC1118-1617
GSC1118-1617 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Слудка (Сыктывдин районы)
Слудка (Слудка) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Климат
Слудка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (87%), руслар (13%).
Дзеславице (Свентокшиж воеводалыгы)
Дзеславице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бергатройте
Бергатройте (Bergatreute) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Овуляция
Овуляция (Ovulatio) — җенси циклның дәрт кузгалу стадиясендә күкәйлек фолликулының (күкәй күзәнәкне өлгертүче куыкчык) тышчасы ертылып, андагы акның агуы һәм бер яки берничә күкәй күзәнәк чыгуы белән бара торган физиологик нерв-гумораль процесс.
Овариаль цикл – күкәйлектә бара торган кабатланган үзгәрешләр (күкәй күзәнәкнең үсүе һәм өлгерүе, овуляция, сары җисемнең оешуы).
·      Күкәй күзәнәкнең бер өлгерү һәм үлү циклы уртача  28 көн дәвам итә.
·      Циклның беренче фазасы (1-14 көн) фолликуляр (эстроген) дип атала, аның барышында бер (өстен) фолликулның (күкәй күзәнәк аның эчендә) гипофизның фолликул этәргеч гормоны (ФЭГ) йогынтысында өлгерүе бара.
§  Өлгергән күкәйлек фолликулының (рәс. 3.17) диаметры 2,0-2,5 см. Фоликулның интерстициаль күзәнәкләре эстрогеннар эшләп чыгара, алар фолликулның үсүе һәм аналык лайласының менструациядән соң яңадан үсеп чыгуы өчен кирәк. Өлгергән фолликул эчендә фолликуляр сыекчадан (liquor follicularis) торган куышлык бар.
·      Циклның 14 нче көнендә  (8 нче көннән 20 нче көнгә кадәр, 28 көнле циклда) өлгергән фолликул күкәйлекнең өслегенә җитә һәм ертыла - бу процесс овуляция дип атала. Овуляция гипофизның фолликул этәргеч һәм лютеинлаштыру гормоннарның эшләп чыгаруы иң югары дәрәҗәдә булганда килеп чыга. Күкәй күзәнәк фолликуляр сыекча белән корсак ярысы куышлыгына үтә, ә аннары аналык көпшәсенең корсак тишегенә китә.
·      Ертылган фолликулның куышлыгы салынып төшә һәм аның урыныда сары җисем (биз) (corpus luteum)  ясала - анан соң циклның икенче лютеин фазасы башлана (14-28 көн). Шартлаган фолиликуллар урынында күкәйлек өстендә батынкылык һәм җыерчыксыман эзләр кала.
Макдональд (Төньяк Каролина)
Макдональд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хара-Яга
Хара-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Югорский Шар богазы урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гало д'Оро (Падова)
Гало д'Оро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гало д'Оро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Донзнак
Донзнак — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
AQŞ Senatı
AQŞ Senatı (the United States Senate) - AQŞ Kongressı yuğarı pulatı.
Senat 100 äğzadan tora, ber ştattan ike äğza 6 yıl däwamına saylana.
Başta senat äğzaları ştatlar qanun çığaru cıyılışı tarafınnan saylanğan bulğan, läkin 1913 yıldan saylawlar turı bulğan.
Saylawlar tärtibe
AQŞ wäkillär pulatına bergä saylawlar ütkärelä, här ike yılda senat öçtän bere yañadan saylana.
Wazifalar
Qarar senat küpçelege tarafınnan qabul itelä. Senat ğına impiçment tärtibendä qanunnarnı tikşerä ala.
Senat Waşington Kapitoliye binasında utıra.
Солтан Тайсинов
Тайчинов Солтан Нургали улы (27 ноябрь 1906 ел — 3 сентябрь 1982 ел) — галим-агроном, туфрак белгече. Авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1948), профессор (1949). РСФСР ның (1968) һәм Башкорт АССРның (1951) атказанган фән эшлеклесе. Хезмәт Кызыл Байрак (1966) һәм ике «Хөрмәт Билгесе» (1950, 1973) орденнары кавалеры.
Биографиясе
Солтан Нургали улы Тайсинов 1906 елның 27 ноябрендә Уфа губернасы Бәләбәй өязе Гайниямак волосте (хәзер Башкортстан Республикасының Әлшәй районы) Гайниямак авылында туган.
Бала чагынан үк авыл тормышын яхшы белә, авыл хезмәтенә өйрәнгән була. Атасы Нургали Тайсинов патша армиясендә хезмәт итә, каптенармус була, унтер-офицер дәрәҗәсен ала.
Башкорт АССР-ның халык мәгарифе комитеты Солтан Тайсиновны 1926 елда Самар авыл хуҗалыгы институтына укырга җибәрә. 1930 елда, агрономия факультетын тәмамлагач, шунда ук гомуми җир эшкәртү кафедрасында ассистент булып эшли, аспирантурада укый. Аннары гомуми җир эшкәртү кафедрасында доцент һәм вакытлыча җитәкче вазифаларын башкара.
1933 елдан гомеренең ахырына кадәр Солтан Нургали улы Башкортстан авыл хуҗалыгы институтында (хәзер Башкорт дәүләт аграр университеты) эшли. Ярты гасырга якын туфрак өйрәнү кафедрасының җитәкчесе була.
1949—1951 елларда институтның агрономия факультетын җитәкли. Туфрак географиясе һәм авыл хуҗалыгы нигезләре буенча лекцияләр укый. Бер үк вакытта 1939-1947 елларда К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт дәүләт педагогия институтында (хәзер Башкорт дәүләт университеты) укыта.
1937 елда Солтан Тайсинов корылык белән көрәш мәсьәләләре буенча эзләнү нәтиҗәләрен гомумиләштерә  һәм К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясендә кандидатлык диссертациясен уңышлы яклый. Диссертация яклаганда бөек агрохимик, Советлар Союзы Фәннәр академиясе һәм Ленин исемендәге Бөтенсоюз авыл хуҗалыгы фәннәре академиясе академигы Дмитрий Николаевич Прянишников була. Ул яшь галимнең эшенә югары бәя бирә.
1933-1982 елларда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтында эшли. Ул җир эшкәртү һәм туфрак гыйлеме кафедрасының тәүге мөдире була.
(689) Зита
(689) Зита  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Солтан Тайсинов
Фәнни эшчәнлеге
Солтан Тайсинов Башкортстанда туфрак гыйлемен үстерүгә зур шактый зур өлеш кертә. Фәнни эшчәнлеге туфракны бонитировкалау, җирләрне сыйфат ягыннан бәяләүгә, туфрак эрозиясенә багышланган. Галим тарафыннан Башкортстан территориясен авыл хужалыгына ярашлы районнарга бүлү үткәрелгән, республиканың төрле авыл хуҗалыгы зоналары өчен туфракта тирән сөрү катламы булдыру системасы эшләнгән. Тайсинов җитәкчелегендә 1975 елда БАССР‑ның туфрак картасы һәм 1977 елда «БАССР авыл хуҗалыгы җирләренең сыйфат ягыннан бәясе (бонитировкасы)» картасы төзелгән.
Солтан Нургали улы 130 дан артык фәнни хезмәт авторы.
(689) Зита
Тарихы
1909 елның 12 сентябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1909 HJ» саналган.
Храсте-Мота
Храсте-Мота — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понор (Алба)
Понор — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вашингтон (Юта)
Вашингтон  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бережанка (Стриживский повяты)
Бережанка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
2012 елда вафатлар исемлеге
Бу мәкаләдә 2012 елда вафат булган кешеләр исемлеге.
Говайнш-да-Серра
Говайнш-да-Серра — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бялавка
Бялавка (Бялаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Доманице-Колёния
Доманице-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скакуны
Скакуны (Скакуны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Морон
Морон (Morón) — Аргентинаның Буйныс-Айрыс правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1785 елда нигезләнгән.
Ноан-Вик
Ноан-Вик — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Дувал (округ, Флорида)
Дувал — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джексонвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1822 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2005 км² тәшкил итә.
Эшмепынар (Чылдыр)
Эшмепынар (Eşmepınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Чылдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Карролл (Айова)
Карролл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Карролл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзюрув (Сандомирский повяты)
Дзюрув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кувашор
Кувашор — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Кува елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ельбеф-ан-Бре
Ельбеф-ан-Бре — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Тормон
Тормон — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Будешть (коммуна, Вилча)
Будешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Мислибуж (Лодзь воеводалыгы)
Мислибуж  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тормон
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мислибуж (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нью-Дил (Теннесси)
Географиясе
Нью-Дил халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пикшики
Пикшики (Пикшик, Пикшики) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 264 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Мань-Кар-Я
Мань-Кар-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кар-Я елгасының уң ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Храсте-об-Бистрици
Храсте-об-Бистрици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавургалы (Башкале)
Кавургалы (Kavurgalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Башкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дербеден
Дербеден — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Халык саны — 180 тирәсендә. Почта индексы — 423402.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
(4408) Злата Коруна
(4408) Злата Коруна  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 4 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 TH2» саналган.
GSC1129-928
GSC1129-928 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бергхауптен
Бергхауптен (Berghaupten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лия Ахеджакова
Лия Ахеджакова, Лия Мәҗит кызы Ахеджакова (Лия Меджидовна Ахеджакова, 1939 елның 9 июле, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, Украина ССР, Днепропетровск) — совет һәм РФ кино һәм театр актрисасы, РФ халык артисты (1994). Актив гражданлык позициясе, хакимияткә каршы тәнкыйть фикерләре белән танылу алган.
Тәрҗемәи хәле
1939 елның 9 июлендә Украина ССРның Днепропетровск шәһәрендә сәхнә кешеләре гаиләсендә туган. Әнисе актриса Юлия Александр кызы (1916—1990), үги әтисе режиссер Мәҗит Салих улы (1914—2012) Адыгея театрында хезмәт итәләр. Режиссер Эльдар Рязановның «Старые клячи» (Карт атлар, 2000) фильмында әтиле-кызлы уйныйлар (Люба һәм Любаның әтисе ролендә). 1956 елда Мәскәү төсле металл институтына укырга кереп, анда 1,5 ел укый.
ГИТИС тәмамлый (1962).
1961 елдан Мәскәү ТЮЗында травести ролендә хезмәт итә.
1977 елдан Мәскәүнең «Современник» театрында.
1973 елдан кино карьерасы башлана: режиссер Михаил Богинның «Ищу человека» (Кеше эзлим, 1973) фильмында Алла Кузнецова ролендә уйный. Әлеге дебют роле өчен Локарно (Швейцария) һәм Варна (Болгария) кинофестивальләрендә приз ала.
Режиссер Эльдар Рязановның «Небеса обетованные» (Торырга яраклы күкләр, 1991) фильмындагы Фима роле аша танылу килә. Шул ук режиссерның «Гараж» (1979), «Служебный роман» (Хезмәт урынындагы роман, 1977), «Ирония судьбы, или с легким паром» (Язмыш көлүе, яки Җиңел пар белән, 1975) һ. б. фильмнарында икенче пландагы рольләрне истә калдырырлык итеп уйный.
Гаиләсе
Беренче ире — актер Владимир Носик (1940—1995) Икенче ире — рәссам Борис Кочейшвили (1940) Өченче ире — фотограф Владимир Персиянинов. Балалары юк.
Асфальт
Төсе куе көрәннән карага кадәр диярлек, сумала ялтыравыклы һәм коры сынылышлы. Ябышкак, кайчакта каты, тыгызлыгы 1000—1120 кг/м3; май микъдары 25—40%, хлороформда яхшы эри, 20—100 °C температурада йомшара.
Говайнш-ду-Дору
Говайнш-ду-Дору — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Скарада (Верхнядзвинский районы)
Скарада (Скарада ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Дортан
Дортан (Dortan) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Пон-д’Эн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,11 км².
Скарада (Верхнядзвинский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Доманюв (Мазовия воеводалыгы)
Доманюв  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хуан Квадрадо
Хуан Гильермо Квадрадо Белло (Juan Guillermo Cuadrado Bello,, — , ) — Колумбия футболчысы, Англия (2014–15) һәм Италия (2015–16, 2016–17, 2017–18) чемпионы, Англия футбол лигасы (2014–15) һәм Италия (2015–16, 2016–17, 2017–18) кубоклары иясе, Америка кубогының бронза мидәле иясе (2016).
Гало Конфорзо (Кунео)
Гало Конфорзо — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бережки (Польша)
Бережки — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гало Конфорзо (Кунео)
Географиясе
Гало Конфорзо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Макейден (Төньяк Каролина)
Макейден  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Чәчкап
Чәчкап яки аскы яулык яки сылавыч (мишәр диалектында — сылапцау яки әкәй) — чәчне тулысы белән белән капларга тиешле хатын кыз баш киеме. Бәйләнгән яки тегелгән кап булып, ияктән бәйләнеп тә куелырга мөмкин.
Макейден (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чәчкап
19 гасырга чаклы Россиядә бары өй шартларында гына киелүче баш киеме булып торган.
Моны да карагыз
Авыл атамаларында:
Belbek Xalıqara hawa alanı
Belbek Xalıqara hawa alanı yäki Bilbäk Xalıqara hawa alanı(rusça Международный аэропорт Бельбек , qırımtatarça Belbek Halqara Ava Limanı ) - Aqyar şähäre yanında urnaşqan hawa limanı. Aqyar şähärenä häm başqa Qırım qalalarına xezmät kürsätä.
İsemdäş xärbi hawa alanı nigezendä buldırılğan.
Hawa alanı Aqyar şähäreneñ Naximov rayonında, Belbek (rusça Fruktovoye) awılı yanında "Aqmäscit-Aqyar,Yalta-Belbek hawa alanı" yul çatınnan 2,5 km arada urnaşa.
İsem
Belbek yä Bilbäk atası isemdäş yılğa isemennän çığa. Bil-bäge - Altın Urda, Qırım xanlığı çorında kilep çıqqan toponim, riwäyättä mäşhür tatar morzası iseme belän bäyle.
Tarix
1980 yıldan soñ oçıp menü-töşü yulları yaxşırtıla, ozınaytıla. Mixail Gorbaçöv Foros daçasına barğanda Belbek hawa alanı belän qullana.
1993 yıldan watandaşlar oçışları oyıştırıla.
2010 yılda yañartılğan Belbek xalıqara hawa alanı açıla. Mäskäwgä (Vnukovo hawa alanı) daimi oçışlar açıla.
Бялынец
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Belbek Xalıqara hawa alanı
Basıp alu
Töp mäqälä Qırım krizisı
2014 yılnıñ 28 fevralendä Qırım krizisı waqıtında Belbek hawa alanı Rusiä ğäskäriläre tarafınnan basıp alına. Hawa navigatsiäse tuqtatıla.
Yaqtılıq-tawışlı granatalar qullanıp qaraul, skladlar, 4515 nomerlı xärbi bülge basıp alına.
22 martta Belbek hawa alanı tulısınça Rusiä Saqlanu Ministrılığı kontrole astına küçerelä.
Вашингтон-Террес (Юта)
Вашингтон-Террес  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вашингтон-Террес шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзюрув (Стараховицкий повяты)
Дзюрув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Понор (Хунедоара)
Понор — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карсон (Айова)
Карсон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Карсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мисливчув
Мисливчув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нюре-ле-Феррон
Нюре-ле-Феррон — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Торнос
Торнос — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ерри Мина
Ерри Фернандо Мина Гонсалес (Yerry Fernando Mina González,, — , ) — Колумбия футболчысы (үзәк сакчы), Колумбия (2015), Бразилия (2016) һәм Испания (2017–18) чемпионы, Көньяк Америка (2015) һәм Король (Испания, 2017–18) кубоклары иясе.
Торнос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харючей-Яга (Вась-Яга кушылдыгы)
Харючей-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вась-Яга елгасының сул ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 71 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эстергом
Эстергом (Esztergom, Gran, Ostrihom) — Маҗарстанның Комаром-Эстергом өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Эстергом Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Халык
Милләтләр (2011): маҗарлар — 92,9%, чегәннәр — 2,4%, алманнар — 1,4%, словаклар — 1,3%.
Скарада (Полацкий районы)
Скарада (Скарада ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Храсте-при-Гросуплем
Храсте-при-Гросуплем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эшмепынар (Чаерлы)
Эшмепынар (Eşmepınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Чаерлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Xäzär Qağanlığı
7. yöz urtalarında Tübän İdel buyı häm Qawqaz aldı cirlärendä oyışa. Könbatış Törki Qağanlıq tarqalğannan soñ barlıqqa kilä. Nigez saluçı il başlıqları Törki Aşina ıruğınnan bula. Başqalası Sämändär, İtil (8. yöz başınnan) şähärläre.
Buysındırğan xalıqlar
7. yözneñ 2. yartısında Xäzär Qağanlığı Böyek Bolğar däwläten häm Sawir, Bäräncär qäbiläläre däwläti berläşmälären, İdel häm Don buylarında yäşäwçe xalıqlarnı (Bulğarlar, Bortaslar, Mordwalar h.b.), qayber Slaván qäbilälären (Polán, Severán, Vátiç, Radimiç h.b.) üzenä buysındıra. 8. yöz – 10. yöz başında, Xäzär qağanlığınıñ iñ yuğarı kütäreleş çorında, aña Qawqaz aldı töbäge, Azov Diñgeze buyı, Qırım yarımutırawınıñ zur öleşe, Könçığış Awrupanıñ Dniper buylarına qädär suzılğan dala häm urman qatnaş dal ölkäläre kerä.
Din
8. yözdä İslam däwlät dine bularaq qabul itelä; 8. yöz axırı – 9. yöz başında idaräçe däirälär Yähüd dinenä küçä başlıylar. 10. yözneñ ikençe yartısınnan qabat Íslam dinenä qaytalar. Şulay uq waqıtta qağanlıqta Xristianlıq häm Karaimça Yähüd dine tarata, Täñreçelek häm başqa Mäcüsilek tä saqlana.
Xalıq
Qağanlıq xalqı küçmä terlekçelek, iegençelek, baqçaçılıq (yözem üstärü) h.b. belän şäğellänä. İtil, Bäläncär, Sämändär h.b. şähärlärdä hönärçelek, säwdä eşe alğa kitä. Könçığış Awrupa, Urta Asía, Qawqaz artı il-xalıqları belän säwdä elämtäläre urnaştırıla.
Taríx
Ğäräplärneñ Qawqaz aldı häm Qara Diñgez buyı kiñleklärenä ütep kerü niäte belän başlağan yawları (653-765) Xäzär Qağanlığınıñ äkrenläp köçselenüenä kiterä. 735. yılğı zur ciñelüdän soñ idaräçe Aşina ıruınnan quyılğan qağannıñ däräcäse töşä, idarä Bolğar häm Xäzär aqsöyäkläre qulına küçä. 8. yöz axırı- 9. yöz başında Yähüd dine tarafdarı Obadia (Bulan qağan näselennän) täxetkä utıra häm Yähüdilär dine östänlek ala. Şunnan soñ Xäzär aqsöyäkläreneñ ul din belän kileşmägän ber öleşe, qänäğätsezlek belderep, baş kütärä. Ozaqqa suzılğan köräştä Obadia üz köndäşlären häm alarğa yärdämgä kilgän Macarlar ciñügä ireşä. Bu suğışlar häm Kiev kenäze Svátoslav I'neñ 964-965. yıllardağı yawları Xäzär Qağanlığın bölglenlekkä töşerä. 10. yöz azaqlarında Bäcänäk häm Uğız qäbiläläre Xäzär Qağanlığı cirlärenä basıp kergäç, däwlät bularaq ul yäşäwdän tuqtí. Tübän İdel buyındağı Saqsin şähäre häm Saqsi ölkäse küpeder waqıt möstäqıl yäşäwen däwam itterä.
Будешть (коммуна, Марамуреш)
Будешть — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(1468) Зомба
(1468) Зомба  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 23 июлендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 PA» саналган.
Эскамбиа (округ, Флорида)
Эскамбиа — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Пенсакола шәһәре.
Смолянка (Коми)
Смолянка (Смолянка) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Эскамбиа (округ, Флорида)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Смолянка (Коми)
Климат
Смолянка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Эскамбиа (округ, Флорида)
Территориясе
Округ мәйданы 1720 км² тәшкил итә.
Смолянка (Коми)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (60%), руслар (35%), украиннар (5%),
Говиньяш
Географиясе
Мәйданы —.
Дзялки (Свентокшиж воеводалыгы)
Дзялки  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бережниця Вишня
Бережниця Вишня — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ваксар-Ега
Ваксар-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 63 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ельбеф-сюр-Андель
Ельбеф-сюр-Андель — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Бергхюлен
Бергхюлен (Berghülen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дувр (Эн)
Дувр (Douvres) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Амберьё-ан-Бюже кантонына карый.
Нью-Юнион (Теннесси)
Нью-Юнион  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Нью-Юнион халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавурма (Эдремит)
Кавурма (Kavurma) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бялыничы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мислувка
Мислувка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Диего Коста
Диего да Силва Коста (Diego da Silva Costa,, — , ) — Испания футболчысы (һөҗүмче), Испания (2013–14, 2020–21) һәм Англия (2014–15, 2016–17) чемпионы, УЕФА Европа лигасы җиңүчесе (2017–18), УЕФА Суперкубогы иясе (2010, 2012), Испания Король (2012–13) һәм Англия футбол лигасы (2014–15) кубоклары иясе.
Галози (Пяченца)
Галози — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галози Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Домашев
Домашев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мань-Кисыр-Я
Мань-Кисыр-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кисыр-Я елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Скараходы
Скараходы (Скараходы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Торральба-де-лос-Сисонес
Торральба-де-лос-Сисонес — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Харючей-Яга (Море-Ю кушылдыгы)
Харючей-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Море-Ю елгасының уң ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Xäzär tele
Xäzär tele, Xäzär Qağanlığında yäşägän xalıqlarnıñ, qäbilälärneñ aralaşu tele. Borınğı bolğar tele belän bergä Oğur telläre törkemenä kerüçe borınğı Törki telläreneñ berse.
Xäzär tele turında mäğlümatlar bik az. Bolğar häm kürşr Fin-uğır xalıqları telläre belän ber-bersenä üzara täesir iteşep yäşi.
Tatarstandağı qayber toponimnar Xäzär telennän qalğan bulırğa tieş, dip farazlana.
GSC1314-887
GSC1314-887 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(1793) Зоя
(1793) Зоя  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1968 елның 28 февралендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1968 DW» саналган.
Димини (Свентокшиж воеводалыгы)
Димини  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сон Һың-мин
Сон Һың-мин (손흥민,, — , ) — Көньяк Корея футболчысы (һөҗүмче), Көньяк Кореянең (2013, 2014, 2017) һәм Азия футбол конфедерациясенең Ел футболчысы (2015).
Храсте-при-Мирний Печи
Храсте-при-Мирний Печи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Годин (район в Португалии)
Годин  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дуза
Дуза — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Картер-Лейк (Айова)
Картер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Картер-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веллингтон (Юта)
Тарихы
Веллингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Урман асты Чурачыгы
Урман асты Чурачыгы (Вӑрманхӗрри Чурачӑк, Подлесные Чурачики) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 465 кешенең яшәве мәгълүм.