cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пальта
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бальдельоу
Бальдельоу — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франклинвилл (Төньяк Каролина)
Франклинвилл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Граб (Польша)
Граб — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вревиль
Вревиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Жарнак
Жарнак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Кингсленд (Техас)
Кингсленд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Пределуц
Пределуц — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кингсленд (Техас)
Географиясе
Кингсленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(10220) Pigott
(10220) Pigott — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кингсленд (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пределуц
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Игумный бистәсе
Кече Игумный бистәсе (Малая Игумнова слобода) — Казандагы бистә. XVII йөздә Казанның көнбатыш тарафында, Казансуның уң ярында нигез салынган. Елантау ирләр монастыре (Зилантов (Успенский) монастырь) янәшәсендә барлыкка килгән. Бистәдә яшәүчеләр күннән әйбер ясау кәсебе белән шөгыльләнгән, шулай ук П.К. Ушковның (1839-1897) химия заводларында («Товарищество химических заводов П.К.Ушкова») җилем җитештерүдә эшләгән. XX йөздән шәһәр эчендә исәпләнә.
Бистәнең баш урамы — Иске Мәскәү тракты (1920-елларның икенче яртысыннан урамы).
Нярвойяга
Нярвойяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ярней-Седеяга елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Игвала-де-ла-Индепендесия
Игвала-де-ла-Индепендесия (Iguala de la Independencia) — Мексиканың Герреро штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1347 елда нигезләнгән.
Генешть (коммуна, Муреш)
Генешть — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Самыр-Я
Самыр-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының уң ярыннан 430 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Моймента-да-Серра
Моймента-да-Серра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Озувиль-сюр-Саан
Озувиль-сюр-Саан — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Завади (гмина Пшесмики)
Завади  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камил Муллашев
Камил Вәлиәхмәт улы Муллашев (1944 елның 27 октябре, Урумчи, Синьцзян, Кытай Халык Республикасы) - татар халкының күренекле рәссамнарының берсе.
Казахстанның атказанган эшлеклесе (1996), Татарстанның халык рәссамы (2003). Казахстан Дәүләт премиясе (2016) һәм Татарстан Республикасының Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты (2009). 1981 елда Ленин комсомолы премиясе лауреаты.
Биографиясе
1944 елның 27 октябрендә Кытай Халык Республикасының Урумчи шәһәрендә туган.
1967 елда Н.В.Гоголь исемендәге Алма-Ата сәнгать училищесын, ә 1978 елда В.И. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт сәнгать институтының станок рәсем сәнгате факультетын тәмамлый.
1980 елдан - СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы
1984 елдан - Казахстан Рәссамнар берлеге әгъзасы
2002 елдан - «Ханьшань» Казах милли сәнгать академиясе һәм педагогика институты профессоры.
Иҗат юлы
Эшләр Лихтенштейн, Франция, Англия, Америка, Канада, Россия, Төркия, Кытай, Япония шәхси коллекцияләрендә, үзебезнең коллекцияләрдә дә урнашкан.
Суравни
Суравни (Сураўні ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Грыбаны
Грыбаны (Грыбаны ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
(11054) 1991 FA
Тарихы
1991 елның 17 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 FA» саналган.
Камил Муллашев
Иҗат юлы
1974 елдан - республика, Бөтенсоюз һәм халыкара күргәзмәләрдә катнаша (Кытай, 2002; Татарстан, 2003).
Грабен-Нойдорф
Грабен-Нойдорф (Graben-Neudorf) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Суравни
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Камил Муллашев
Тышкы сылтамалар
‎
Корчин (Свентокшиж воеводалыгы)
Корчин  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шенген килешүе
Шенге́н килешүе — Европа Берлеге илләренең паспорт һәм таможня контролен кире кагучы килешү.
Spațiul Schengen Schengenský priestor
Корчин (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уитмен (округ, Вашингтон)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 5592 км² тәшкил итә.
Орла
Орла — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грабанина
Грабанина — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бальобар
Бальобар — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җогуплу (Карахаллы)
Җогуплу (Coğuplu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Карахаллы илчесенә караган бер авыл (köy).
Эжол
Эжол (Эжол) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Эжол климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (94%).
Гацадина (Тренто)
Гацадина — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гацадина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грыбачы (Магилёвский районы)
Грыбачы  (Грыбачы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Делисьяс (Чивава)
Делисьяс (Delicias) — Мексиканың Чивава штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1933 елда нигезләнгән.
Памусовка
Памусовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Берёзовка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(10221) Кубрицк
(10221) Кубрицк — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 28 октябрендә П. Правец тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UM9» саналган.
Урман Хачыгы
Почта индексы — 429540. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232840005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300006900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,41%),.
Геняса (коммуна, Илфов)
Геняса — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Франклинтон (Төньяк Каролина)
Франклинтон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC2655-1128
GSC2655-1128 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мойментинья
Мойментинья — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Каргалы (Кайбыч районы)
Каргалы — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Милли составы (2010): руслар — 92%, чуашлар — 8%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Няртарка-Яга
Няртарка-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Выер елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сурвилишки (Паставский районы)
Сурвилишки (Сурвілішкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вуаскревиль
Вуаскревиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Грабивка (Польша)
Грабивка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Косовице
Косовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Предештий-Мич
Предештий-Мич — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Косовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Предештий-Мич
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булгаков
Булгаков, Болгаков — фамилия.
Мистик (Айова)
Мистик  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мистик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клоуверлиф (Техас)
Клоуверлиф  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Клоуверлиф халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Оквиль
Оквиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Завади (гмина Репки)
Завади  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилья-де-Альварес
Вилья-де-Альварес (Villa de Álvarez) — Мексиканың Колима штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1550 елда нигезләнгән.
Банастас
Банастас — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жассан-Риотье
Жассан-Риотье (Jassans-Riottier) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Треву кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,81 км².
(11055) Гондурас
Тарихы
1991 елның 8 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 GT2» саналган.
Жёлтые Воды
Жёлтые Воды (Жовти Воды, Жовті Води, Жёлтые Воды) — Украинаның Днепропетровск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1895 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Туган тел буенча, 2001: украин теле — 76,9%, рус теле — 21,1%.
Геняса (коммуна, Олт)
Геняса — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Каракүл районы
Каракүл районы (Каракулинский район, Каракулино ёрос) — Удмуртиянең көньяк-көнчыгышта урнашкан муниципаль район.
Административ үзәге — Каракүл авылы.
Чиктәшлек
Район Сарапул калкулыгында урнашкан. Районның көнбатыш чиге Чулман елга буенча уза, аның кушылдыклар район территориясендә агалар — Зур Емаша, Кобылка, Буториха, һ.б. елгалар
Тарих
Каракүл районы 1923 елда эксперименталь районы буларак барлыкка килгән; бер ел узгач соң ул юкка чыгарыла. 1926 елда район яңадан оеша, 1931 елда Сарапул районы белән берләштерелә. 1935 елның февральендә район өченче тапкыр барлыкка килә.
1937 елда Каракүл районы Киров өлкәсе составыннан Удмурт АССР составына тапшырыла. 1963—1965 елларда район чираттагы тапкыр юкка чыгарлган, аның территориясе Сарапул авыл районына кертегән. 1965 елда район дүртенче тапкыр барлыкка килгән.
Социаль инфраструктура
14 мәктәп, Каракүлда мәктәп-интернат, 10 балалар бакчасы, №27 профессиональ училищесы эшли; хастаханә, 9 фельдшер-акушерлык пунктлары да бар. Шулай ук районда 19 мәдәният йорты, 16 китапханә, балалар сәнгать үзәге, картлар йорты һәм Каракүл районның тарих музее эшли.
Икътисад
thumb|right|150px|[[Каракүл (Удмуртия)|Каракүл яныныда Чулман елгасы]] Икътисадның нигезе - файдалы казылмаларның чыгару. Удмуртия территориядә нефтьның 25% өлеше Каракүл районында чыгарыла.
Орли (Лодзь воеводалыгы)
Орли  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грыбина (Круглянский районы)
Грыбина  (Грыбіна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Грабенштеттен
Грабенштеттен (Grabenstetten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саран-Шор
Саран-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Омрась-Шор елгасының уң ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дизентерия
Дизентери́я ( - какшау, бозылуны белдерүче алкушымча, һәм - эчәк) — шигелез, шигеллалар китереп чыгарган, интоксикация белән барган һәм күбесенчә юан эчәкнең дисталь өлешенә зыян китерүче инфекцион авыру.
Авыруны китереп чыгаручы бактерияләр Shigella ыругына, Enterobacteriacea семьялыгына карый. 4 шигелла төре бар: Sh. dysenteria, Sh. flexneri, Sh boydii, Sh. soneei.
Дизентерия—киң таралган йогышлы авыру. Дизентериягә китерә торган берничә төр микроб бар: Григорьев-Шиг, Флекснер, Зонне, Шмитц-Штуцер бактерияләре. Бу микробларның сыйфаты бер төрле, авырганнан соң да аларга карата иммунитет барлыкка килми, шуның өчен дизентерия белән авырган кеше кабат чирләргә мөмкин. Пычрак су эчкәч, юылмаган җиләк-җимеш, яшелчәләр, чисталыгы шикле ризык ашагач, кулларны юмыйча ашаганнан соң, дизентерия авыруы баш­ лану очраклары еш күзәтелә. Шуның өчен дизентерияне «пычрак куллар» авыруы дип тә йөртәләр. Шигелла дип аталган бактериянең чыганагы — авыру кешеләр, бактерия йөртүчеләр. Организмга кергән бактерияләр күп ; вакытта юан эчәкнең дисталь өлешен зарарлый. Шигелла ашамлыкларда (салат, пешкән ит, фарш, балык, сөт, ризыклары, компот, кесәл) яши ала. ; Уңай шартларда шигелла туфракта 3-5 ай, чокыр һәм сулыкларда 50 тәүлеккә кадәр яшәргә сәләтле.
Бер күзәнәкле паразит—амёба да авыру чыганагы булып тора. Амебага 1 охшаш керфекчел инфузория дә дизентерия авыруына китерә. Авыру ; кузгатучы инфузория кеше организмына су һәм ашамлык белән керә. Бу паразитның табигый резервуарлары булып дуңгызлар исәпләнә.
Дизентериянең башлангыч чоры 1-7 көнгә сузыла. Авыру тудыручы бактерия эндотоксин (бактерияләрнең күзәнәк структуралары белән тотрыклы бәйләнгән агулы матдәләр) дигән агулы матдә бүлеп чыгарып, үзе һәлак була. Агу исә эчәклеккә сеңә, бераздан канга эләгеп, бөтен организмга тарала. Бер өлеше юан эчәкне зарарлап, ялкынсыну китереп чыгара, җәрәхәт ясый. Кешенең хәле начарлана, тән температурасы күтәрелә, ул кал­ тырый башлый. Башы авырта, коса, кан басымы күтәрелә, кайвакыт төшә, аппетиты югала. Шул ук вакытта эче борып-борып авырта, арт юлыннан канлы, үлекле сыеклык килә. Авыру тәүлегенә 10-25 тапкыр бәдрәфкә йөгерә. Еш кына бавыр зураюы күзәтелә. Тизәкне тикшертмичә генә, дәвалануны үзбелдек белән антибиотиклардан башларга ярамый. Тик­ шереп, табиб дизентерия дигән диагноз куйганнан соң, ятак режимында ул кушканча комплекслы дәвалану узу шарт. ; Инфекция гаиләдәге башка кешеләргә йокмасын өчен, авыруны аерым бүлмәгә яткыралар. Барлык көнкүреш кирәк-яраклары шәхси булырга тиеш. Бүлмәне көн саен содалы су белән юып чыгару зарур. Табиблар урын-җирне, савыт-сабаны кайнатырга киңәш итә.
Дәвалау хакында берничә сүз. Авыруга күп итеп чәй яки цитроглюкосалан. регидрон, гастролиттан ясалган әзер эремә эчерергә була. Өлкәннәргә тәүлегенә 2 тапкыр норфлоксацин (500 мг) билгеләнә. Фурозалидон (5 мг/кг) — тәүлегенә 4 тапкыр кабул итәргә. Панкреатин, панзинорм кебек препаратлар токсиннары нейтральләштерергә ярдәм итә. Әче сөт продуктлары (лакто һәм бифидобактерияле) куллану да уңай нәтиҗә бирә.
Диета бик зур әһәмият уйный, ул түбәндәгеләрдән гыйбарәт: * организм югалткан сыеклыкны тулыландыру өчен чәй эчү; *ак оннан әзерләнгән сохарый; 1 *уылган эремчек; *3 көн торган майсыз кефир; *көнгә 1 тапкыр чиле-пешле йомырка, лайлалы аш; : *суда пешкән дөге һәм манный боткасы; е *парда, суда пешкән ит һәм балык; *кара карлыган яки караҗиләктән ясалган кайнатма, кесәл, караҗиләктән  желе.
Халык медицинасы тәкъдим иткәннәрдән түбәндәге җыелмаларның берсен 1,5-2 ай дәвамында эчәргә кирәк. Төнәтмәләрне мондый ысул белән әзерләгез: термоска 2 аш кашыгы катнашманы салып, шуңа 0,5 л кайнар ; су коегыз һәм төнгә калдырыгыз. Әзер төнәтмәне, ашарга 30 минут кала, чирек стакан эчегез. Нәтиҗәсе 2 атнадан соң күренер. ; *3 өлеш шомырт, 4 өлеш караҗиләк, 4 өлеш гөлҗимеш, 1 өлеш имән кайрысы, 2 өлеш чагыр тамыры, 2 өлеш тубылгы чәчәге, 2 өлеш эт тигәнәге, 2 өлеш ромашка чәчәге, 2 өлеш меңъяфрак үләне. *Тигез күләмдә арыш анасы (спорыш), имән кайрысы, сары мәтрүшкә, бака яфрагы, ромашка чәчәкләре. *Тигез күләмдә софор җимеше, зирек күркәсе, меңъяфрак үләне, кызылбаш тамыры (кровохлебка), эт тигәнәге, шомырт чәчәге яки җимеше алына. *Барысы да тигез күләмдә: кылыч үлән тамыры (аир), имән кайрысы, елан тавы тамыры, арыш анасы, каеш яфрак үләне (грушанка), усак кайрысы, чагыр тамырын алырга кирәк.
Чыганаклар
Шувалова, Е.П. Инфекционные болезни: учебное пособие для вузов/ Е.П. Шувалова, Е.С. Белозеров, Т.В. Беляева, Е.И. Змушко; Под ред. Е.П. Шуваловой. - Ростов н/Д: Изд-во «Феникс», 2005. - 960 с.
Якима (округ, Вашингтон)
Якима — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Якима шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1865 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 11 127 км² тәшкил итә.
Әнгам сүрәсе
Әл-Әнгам сүрәсе (гар.سورة الأنعام - сүрәтүл-әнгъәм)- Коръәннең алтынчы сүрәсе. Мәккәдә иңә. Аятьләре саны - 165.
Эчтәлеге
Сүрә Аллаһ, Аның сыйфатлары турында сөйләүдән башлана. Аннары соң, Аллаһка гыйбадәт кылучылар үрнәге буларак, пәйгамбәрләр каралалар, бигрәк тә Ибраһим галәйһиссәләм. Ибраһим галәйһиссәләмнең, табигать, йолдызлар, ай һәм кояшны күзәтү нәтиҗәсендә, тәүхид - бераллалыкка килүе тасвирлана. Аннары соң Аллаһның рахмәсе һәм акылының табигатьтә чагылышы күрсәтелә, мәҗүсиләрнең адашулары шелтәләнә. Сүрә иҗтимагый гаделлелеккә һәм җәмгыять алдындагы бурычларны намуслы үтәүгә чакыру белән тәмамлана.
Мойта (Сабугал)
Мойта  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гацане (Бреша)
Гацане — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грабивниця Старженска
Грабивниця Старженска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сурмачова
Сурмачова (Сурмачова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Коссув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11056) Фолланд
(11056) Фолланд — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 6 июнендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 LE2» саналган.
(10222) Klotz
(10222) Klotz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 октябрендә C. Buil тарафыннан Ramonville обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UV10» саналган.
Паркачиха
Паркачиха — Чулман елгасының кушылдыгы. Татарстан, Удмуртиянең Сарапул районы биләмәләрендә һәм Сарапул ш. аша ага. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фримонт (Төньяк Каролина)
Фримонт  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завади (гмина Трошин)
Завади  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барбастро
Барбастро — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Няутялысъяга
Няутялысъяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Песчанка-То күле - №5712 исемсез елга урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кваутемок (Чивава)
Кваутемок (Ciudad Cuauhtémoc) — Мексиканың Чивава штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1948 елда нигезләнгән.
Орлув-Колёния
Орлув-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вье-Вилле
Вье-Вилле — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Георге-Дожа (коммуна, Муреш)
Георге-Дожа — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
GSC2655-1877
GSC2655-1877 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Георге-Дожа (коммуна, Муреш)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
GSC2655-1877
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Грабини (Карпатасты воеводалыгы)
Грабини — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Майя Булгакова
Майя Булгакова, Майя Григорий кызы Булгакова (Майя Григорьевна Булгакова, 1932 елның 19 мае, ССРБ, Украина ССР, Киев өлкәсе, Сквира районы, Буки — 1994 елның 7 октябре, РФ, Мәскәү) — совет, РФ театр һәм кино артисткасы, РСФСР халык артисты (1976). 156 фильмда уйнаган.
Тәрҗемәи хәле
1932 елның 19 маенда Украина ССР (хәзерге Украинаның Киев өлкәсе Сквира районы) Буки авылында хәрби гаиләсендә туган. 1941 елда гаилә (әнисе, энесе, сеңлесе) Кременчугта яши. Сугыш вакытында Иркутскида эвакуациядән соң, гаилә Краматорск шәһәренә кайта, Майя шунда урта мәктәпне бетерә. ВГИК тәмамлый (Б. Бибиков һәм О. Пыжова остаханәсе, 1955).
1955 елдан Киноактер театр-студиясендә эшли.
Кинодагы дебюты — режиссёр Григорий Рошальның «Вольница» (Ирекле тормыш, 1956) фильмындагы Оксана роле. Роле уңышлы килеп чыкса да, режиссерлардан яңа рольләр башкарырга тәкъдимнәр булмагач, эстрадага күчеп, «Веселые ребята» ансамблендә һәм Леонид Утесов оркестрында җырлый башлый. ССРБда беренчеләрдән булып, Эдит Пиаф җырларын башкара.
Ун еллап кинога төшми тора. 34 яшендә режиссёр Лариса Шепитько «Крылья» (Канатлар, 1966) фильмында Надежда Петрухинаны уйнарга чакыра. Аннан соң күп санлы (күбесенчә, эпизодик) рольләрдә төшә.
Иң уңышлы кино эше дип, режиссёр Лев Кулиджановның «Преступление и наказание» (Җинаять һәм җәза, 1969) фильмында уйнаган Катерина Ивановна ролен саный. Совет режиссеры Александр Бланк төшергән «Цыган» (Чегән, 1979) мелодрамасында уйнаган Лущилиха роле белән дә уңыш казана.
Сурмино
Сурмино (Сурміно ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Монте-Маргарида
Монте-Маргарида — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Окмений
Окмений — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Костера (Свентокшиж воеводалыгы)
Костера  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грыбы (Краснапольский районы)
Грыбы  (Грыбы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Эжолты
Эжолты (Эжолты) — Коми Республикасының Усть-Вымь районында урнашкан авыл.
Климат
Эжолты климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Предешть (Вилча)
Предешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жасрон
Жасрон (Jasseron) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Сент-Этьен-дю-Буа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,93 км².
Графенау (Вюртемберг)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Койот-Ейкерс (Техас)
Койот-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Койот-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10223) Zashikiwarashi
(10223) Zashikiwarashi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 октябрендә Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UD11» саналган.
(11057) 1991 NL
(11057) 1991 NL — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 8 июлендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 NL» саналган.
1963 елда авиация
1963 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:
Сар-Колын-Я
Сар-Колын-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Котле-Я елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миддлтаун (Айова)
Миддлтаун  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Миддлтаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навохоа
Навохоа (Navojoa) — Мексиканың Сонора штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1907 елда нигезләнгән.
Aşlı
Aşlı, urta ğasırlar (11-13. yözlär) İdel buyı Bolğarı şähäre. Urıs çığanaqlarında Oşel (Ошель). Ere säyäsi häm iqtisadi üzäk. Riwayätlärdä häm qayber tarixi yazmalarda Bolğarlarnıñ borınğı şähäre, aña İskändär nigez salğan, dip faraz qılına. 1220. yılda Aşlı kenäz Svyatoslav Vsevolodoviç citäkçelegendäge Urıs ğäskärläre tarafınnan cimerelä häm yandırıla. Xärabäläre Bogdaşkino şähärlegenä nisbätlänä.
Şähärlek Täteş Rayonındağı Bogdaşkino awılı yanında urnaşqan. 1909. yılda Ğäynetdin Äxmärev aça, 1949-1950 Nikolay Kalinin tarafınnan berençe tapqır tikşerä. Toraq yortları, hönärçelär eşxanäläre, çülmäk yasaw, timerdän äyberlär qoyu ostaxanäläe qaldıqları häm 11-13. yözlärgä nisbätle Möselman qäberlekläre saqlanıp qalğan.
Гацано (Реҗо Эмилия)
Гацано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гацано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Арча кантоны
Арча́ кантоны́ - 1920-30 елларда ТАССРда административ-территориаль бүленеш берәмлеге. Үзәге - Арча авылы.
География
Республиканың төньяк-көнбатыш өлешендә урнашкан. 1926 елда Арча кантоны мәйданы - 8007 км², 1928дә - 7516 км².
Халкы
Халкы 374725 кеше, шул исәптән татарлар - 59,2%, руслар - 37,5%, удмуртлар - 2,7% (1926). Шәһәрдә яшәүчеләр - 5655, авылларда яшәүчеләр 369070 кеше (1926). Бер км2га уртача - 69,2, авыл җирендә 46,1 кеше туры килә.
Икътисад
Арча кантонында тире иләү, күн эшкәртү, агачтан һәм металлдан әйберләр җитештерү, азык-төлек предприятиеләре эшли. Иң эре хуҗалыклар: Паратскида елга корабларын төзекләндерү заводы, «Фанера» агач ярдыру заводы, Лопатино торак пунктында (хәзер Яшел Үзән тимер юл станциясе җире) «Заря» агач материаллары эшкәртү заводы, Васильево авылында пыяла заводы. 1926 да һөнәри кәсепчелек өлкәсендә эшләүчеләр саны 12200 кешедән арткан. Күпчелек халкының төп шөгыле игенчелек. Бу тармакка караучы 73933 крестьян хуҗалыгы (1928) һәм 62 авыл хуҗалыгы кооперативы (1925) теркәлгән. 1928 дә сөрү җирләре мәйданы 500 мең га чамасы була, шул исәптән арыш 164351 га, солы 96332 га, карабодай 19260га, бодай 14939 га, бәрәңге 10026 га, техник культуралар 4128 га һ.б. 516308 баш терлек, шул исәптән 351669 сарык, 87689 мөгезле эре терлек, 57670 ат, 12104 дуңгыз, 7176 кәҗә була.
Мәгариф
Арча кантонында барлыгы 404 мәктәп эшли, шуларның 393 башлангыч (1 нче баскыч) мәктәп (1927).
Орлув-Парцель
Орлув-Парцель — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Костки-Дуже
Костки-Дуже — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ботулизм
Ботули́зм (лат. botulus- казылык) - аллантизис, ихтиизм нерв системасына зыян китергән, күбесенчә озынча һәм арка миенә, офтальмоплегия һәм бульбар синдромнар белән күбесенчә үткән көчле токсико-бактериаль инфекцион авыру.
Ботулизм — терлекләрдә һәм чәшкеләрдә ботулинус таякчыклары токсины китереп чыгара торган авыру. Авыру вакытында тамак, тел һәм аскы теш казнасы мускуллары параличлана. Ботулинус токсины кешегә дә зарарлы.
Эпизоотология.
Ботулизм белән күбрәк атлар, кошлар, сирәгрәк мөгезле терлек һәм дуңгызлар, затлы мехлы җәнлекләрдән чәшкеләр авырый. Чәшкеләрдән тыш, ит ашаучылар токсинга шактый тотрыклы. Инфекция чыганагы — туфрак. Авыру китереп чыгаручыларның споралары азыкка эләгә, уңайлы шартларда анда үсә. Таякчыклар күбәйгән урыннарда вегетация процессында азыкта хайваннарның агулануын китереп чыгара торган токсиннар туплана. Вак кимерүчеләрнең (сукыр тычкан, тычкан, күсе) үләксәләре дә азыкларның токсин белән пычрану чыганагы булырга мөмкин.
Клиник барышы.
Инкубация чоры 24 сәг тән 10 — 12 көнгә кадәр. Инкубациянең дәвамлылыгы азык белән кергән токсинның күләменә һәм организмның каршы тору сәләтенә бәйле. Авыру нормаль, хәтта түбән температурада да дәвам итә. Аерым очракларда авыру бик тә кискен бара һәм хайванның кинәт үлеме белән тәмамлана. Авыру, гадәттә, 1 — 5, сирәгрәк 5 — 10 көн дәвам итә. Атларда авыруның башлангыч билгеләре: азык чәйнәү рәвеше бозылу, еш иснәү, селәгәй агу, җиңелчә чәнчүләр. Хайван, телен авыз куышлыгыннан чыгарганда, аны акрын тартып ала. Алга таба йоткылык мускулатурасы параличы билгеләре барлыкка килә, көчсез һәм гырылдап кешнәү — шуның дәлиле. Сусау барлыкка килә. Капкан азыгын хайван озак чәйни, аны йота алмый; су эчәргә тырышу аның борыннан кире чыгуы белән тәмамлана. Аскы казналык һәм тел мускулатурасы парезы тел очының авыздан тышка чыгуында чагыла. Аннары, паралич үсә барган саен, тел еш кына тешләр арасында кысылып кала, шешенә һәм җәрәхәтләр белән каплана; аскы казналык асылынып төшә. Күз бәбәге киңәя, өске кабаклар салына. Хайван хәлсезләнә, көчкә хәрәкәтләнә, чайкалып атлый. Азык массасының аспирациясе нәтиҗәсендә йоту акты бозылуына бәйле рәвештә, кайчак үпкә гангренасы башланырга мөмкин. Шундый ук клиник билгеләр мөгезле терлектә һәм дуңгызда күзәтелә.
Дәвалау.
Авыруның башлангыч чорында көчле эч йомшарткычлар: пилокарпин, эзерин бирәләр. Йомшарткычлар тәэсиреннән соң, борын-үңәч зонды аша глюкозалы 10 — 15 л су кертәләр. Авыруның соңрак чорында, йөрәк эшчәнлеге хәлсезләнгәндә, натрий хлоридының 10 % лы эремәсен 100 — 150 мл дозада көнгә ике тапкыр венага кертәләр. Шулай ук туры эчәкне тизәктән чистарту, җылы клизмалар, йөрәк дарулары, ашказанын 5 % лы натрий гидрохлориды эремәсе белән юдырту каралган. Авыру башланган вакытта, венага ботулинга каршы моно- яки поливалентлы антикоксик сыворотка кертәләр.
Профилактика.
Хайваннарга яхшы азык ашату. Азыкларны, бигрәк тә силосны әзерләгәндә һәм саклаганда туфрак белән пычрануына юл куймаска, улакларның азык калдыкларыннан чистартылуын күзәтеп торырга кирәк. Хайваннарга күксегән һәм чери башлаган азыклар бирергә ярамый. Авырган очракта хайваннарның агулану чыганагын ачыклыйлар һәм рационнан токсиннар булуга шикле азыкларны алалар, авыру хайваннарны дәвалыйлар. Авыру хайванны иткә суярга ярамый.
Магазейная
Магазейная (Макаҫи, Магазейная) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429545. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232825005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300007100.
Барбуньялес
Барбуньялес — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Магазейная
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Барбуньялес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Магазейная
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 166 кешенең яшәве мәгълүм.
Сурнавка
Сурнавка (Сурнаўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Магазейная
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,11%), руслар (2,78%).
Сурнавка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Монте-Пероболсу
Монте-Пероболсу — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Георге-Дожа (коммуна, Яломица)
Георге-Дожа — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завади (гмина Церанув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грывец
Грывец (Грывец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вье-Пор (Эр)
Вье-Пор — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Җошкунлар (Кадирли)
Җошкунлар (Coşkunlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (köy).
Жольд
Жольд — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Октевиль-сюр-Мер
Октевиль-сюр-Мер — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Грабовець (Карпатасты воеводалыгы)
Грабовець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окунева Виска
Окунёва Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур күле - №5540 исемсез елга урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гваймас
Гваймас (Guaymas) — Мексиканың Сонора штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1769 елда нигезләнгән.
Графенберг (Ройтлинген)
Графенберг (Grafenberg) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чадборн (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парманка
Парманка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Кара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Костки-Мали
Костки-Мали — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Айл-оф-Уайт (округ, Виргиния)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1634 елда оештырыла.
Костки-Мали
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Айл-оф-Уайт (округ, Виргиния)
Территориясе
Округ мәйданы 940/818 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Айл-оф-Уайт (округ, Виргиния)
(11058) 1991 PN10
(11058) 1991 PN10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Җәмил Нигъмәтов
Җәмил Газиз улы Нигъмәтов (13.11.1939 ) — математика укытучысы, педагогика фәннәре докторы, профессор, фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Дәүләт премиясе лауреаты, Русиянең атказанган фән эшлеклесе, Дуслык ордены кавалеры. Ул күп кенә дәреслекләр, педагогиканың төрле проблемалары буенча уку һәм методик әсбаплар, тәрбия бирү төориясе һәм методикасы авторы.
(11058) 1991 PN10
Тарихы
1991 елның 7 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PN10» саналган.
(10224) Hisashi
(10224) Hisashi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 16 октябрендә Н. Сато тарафыннан Титибу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UK22» саналган.
Предешть (Долж)
Предешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Суромшчына
Суромшчына (Суромшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Предешть (Долж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Суромшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сартынь-Я
Сартынь-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының сул ярыннан 259 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Границя (Кросненский повяты)
Границя — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орля-Гура (Лодзь воеводалыгы)
Орля-Гура  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барбуэс
Барбуэс — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колорадо-Ейкерс (Техас)
Колорадо-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Колорадо-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.