cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рамзан Кадыйров
Чечня Премьер-министры (2005—2007)
2006 елның языннан Кадыйров белән Алханов арасында конфликт башлана: хөкүмәт рәисе республикада хакимиятнең бөтен тулылыгына дәгъва иткән, ә октябрьдә аңа утыз яшь тулырга тиеш була һәм бу аңа президент постын алырга мөмкинлек биргән. Алханов ягында федераль көчләр карамагында, Кадыйровларның йогынтысын көчәйтергә теләмәгән кайбер хәрби бүлекчәләр җитәкчеләре булган. Апрель аенда президент һәм премьер сакчылары арасында атыш була, аның нәтиҗәсе Кадыйров белән Алхановның Владимир Путин белән очрашуы була.
Республика башлыгы
2007 елның 15 февралендә Алханов Владимир Путин тарафыннан кабул ителгән отставкага киткән. Бер үк вакытта Путин Рамзан Кадыйровны Чечня Президенты вазыйфаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләү турындагы указга кул куя. 1 март көнне Путин Чечня парламенты каравына Кадыйров кандидатурасын тәкъдим итә. 2 мартта аның кандидатурасын Чечня парламентының ике палатасыннан да 58 депутатның 56сы хуплый. 5 апрельдә Гудерместа Рамзан Кадыйровның инаугурациясе уза.
Кадыйров идарәсенең тагын бер үзенчәлеге — республиканы исламлаштыру. Кадыйров еш кына шәригать законнарын яки аның аерым кагыйдәләрен яклап чыгыш ясаган. Кадыйров президент булганда Грозный шәһәрендә «Чечня йөрәге» мәчете, Россия ислам университеты, хафиз мәктәбе, Ислам медицинасы клиникасы ачыла. Кадыйров Чечня өчен традицион булган суфичылык ислам хәрәкәтен хуплый.
2008 елның 27 маеннан 1 декабренә кадәр һәм 2014 елның 9 апреленнән 25 октябренә кадәр — Россия Федерациясе Дәүләт советы президиумы әгъзасы.
2009 елның 10 ноябрендә Россия Федерациясе Президенты Дмитрий Медведев Кадыйровка 1259 нчы Указы белән милиция генерал-майоры исемен бирә.
2011 елның 28 февралендә президент Дмитрий Медведев Чечня парламентына Кадыйров кандидатурасын икенче срокка раслый. 5 мартта Кадыйров бертавыштан раслана. 2011 елның 5 апрелендә рәсми рәвештә Чечен Республикасы башлыгы вазыйфасына икенче срокка керә.
2016 елның 25 мартында, вәкаләтләр срогы тәмамлануга бәйле рәвештә, президент Владимир Путин Кадыйровны Чечен Республикасы башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы итеп билгели. 2016 елның 18 сентябрендә узачак чираттагы сайлауларда Кадыйров, рәсми мәгълүматлар буенча, 94,8% кешенең килү нәтиҗәсе белән 97,56% тавыш белән җиңә.
2021 елгы төбәк башлыгы сайлауларында 99,7 процент тавыш җыеп, дөнья рекордын куя.
Кадыйров алдында гафу үтенүләр
Системалы практика 2015 елның декабрендә Чечняда башлана. 18 декабрь көнне «Грозный» телеканалы, җирле хатын-кыз Айшат Инаева республика җитәкчеләре белән бергә утырып, «уйланылган акыл»га сылтап, үз сүзләре өчен гафу үтенгән сюжетны күрсәтә. Элегрәк Инаева, халыкның хәерчелексезлеге һәм акча җыю фонында төбәк хакимиятләренең «күз буявы» турында аудиоязма бастырган. Ике көннән соң Facebookта, чеченле Адам Дикаев чабыш юлында штансыз «Минем иң яхшы дустым — президент Путин» җырлаган видеоязма пәйда була. Бер атна элек Дикаев Instagramда Рамзан Кадыйров бу җыр астында йөгергән видеоны тәнкыйтьләгән. Гафу үтенү язмаларында Дикаев шул исәптән: «... Мине таптылар, миннән штанны салдырдылар ...» дигән. Тиздән гафу үтенүләре белән видеоязмалар агымга куела, «Грозный» телеканалы хәтта алар өчен аерым сәхифә төзергә җыенган. Чеченнарны хакимиятләрнең гамәлләренә карата шикаятьләре, ярдәм сорап мөрәҗәгать итүләре, сихерче белән аралашу, туйдагы күз яшьләре һ. б. өчен камерага гафу үтенергә мәҗбүр итәләр.
Гафу үтенү практикасы Кадыйров Красноярск депутаты Константин Сенченконың гафу үтенүен язып бастыргач, Чечнядан читкә чыга. Депутат көрәшче Бувайсар Сайтиев белән очрашудан соң гафу үтенгән. Соңрак Кадыйров Мәскәүнең баш раввины Пинхас Гольдшмидтның гафу үтенүен бастыра.
Гаилә
Рамзан Кадыйров авылдашы Медни Мусаевна Айдамировага (1978 елның 7 сентябре ) өйләнгән. Медни модельер булып эшли һәм 2009 елның октябрендә Грозныйда «Firdaws» мода йортына нигез сала. Аларның ун баласы бар : дүрт улы: Әхмәт (2005 елның 8 ноябре), Зелимхан (2006 елның 14 декабре), Адам (2007 елның 24 ноябре) һәм Абдуллах (2016 елның 10 октябре) ; алты кызы: Айшат (1998 елның 31 декабре), Карина (2000 елның 17 гыйнвары), Хеди (2002 елның 21 сентябре), Табарик (2004 елның 13 июле) , Ашура (2012 елның 12 декабре) һәм Эйшат (2015 елның 13 гыйнвары).
Югары белем һәм гыйльми дәрәҗә
2004 елда «юриспруденция» белгечлеге буенча Махачкаланың бизнес һәм хокук институтын уңышлы тәмамлый. «Новая газета» да 2004 елның июнендә бастырылган Анна Политковская белән Кадыйровның интервьюсы нигезендә, ул Гудерместагы Мәскәү бизнес институтының филиалын тәмамлаган, ләкин диплом темасын һәм хокук тармагын атарга кыенсынган.
2006 елның 24 июнендә Дагстан Дәүләт техник университетында «Төзелеш җитештерүендә төп катнашучылар арасында килешү мөнәсәбәтләре белән оптималь идарә итү» темасы буенча икътисад фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.
2006 елның 27 июлендә Чечен Республикасы Фәннәр академиясенең мактаулы академигы итеп сайлана. 2006 елда Кадыйровка шулай ук Заманча гуманитар академиянең мактаулы профессоры исеме бирелә. 2007 елның 19 июнендә Чечен дәүләт университетының мактаулы профессоры исеменә лаек була.
2011 елда «Чечен Республикасының төзелеш тармагын торгызу һәм үстерү белән идарә итү: теория, методология, практика» икътисад фәннәре буенча докторлык диссертациясе яклауга әзерләнгән. Яклау ДДТУда 2011 елның 24 сентябрендә булырга тиеш булган.
2014 елның 27 августында Кунт-Хаҗи Кишиев исемендәге Ислам университетының мактаулы профессоры була.
2015 елның 26 декабрендә Дагстан дәүләт университетында «Җимерелгән икътисадлы төбәктә инвестицион-төзелеш өлкәсен оештыру һәм идарә итү» темасы буенча икътисад фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.
Бүләкләр
Кадыйровның гомуми бүләкләре саны: 62 (2015 елның августына).
Невиль-де-Пуату
Невиль-де-Пуату — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Таһталы (Карамүрсел)
Таһталы (Tahtalı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Карамүрсел илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хмелёвка (Арбаж районы)
Хмелевка (Хмелевка) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Раяновци (Видин өлкәсе)
Раяновци  — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монжарден
Монжарден — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Ярдвилл (Нью-Джерси)
Ярдвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ярдвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Фердинандо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Озанкөй (Эскипазар)
Озанкөй (Ozanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Эскипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Сабанай (Бүздәк районы)
Сабанай — Башкортстанның Бүздәк районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452721, — 80217000000.
Мышега
Мышега — Россия территориясеннән ага торган елга. Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Си-Брайт (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куерон
Куерон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Кузунгышлаг
Кузунгышлаг (Kuzunqışlaq ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
(1508) Кеми
(1508) Кеми  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 21 октябрендә Х. Аликоски тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 UP» саналган.
443 (сан)
443 (дүрт йөз кырык өч) - 442 белән 444 арасындагы натураль сан.
Валенайм
Валенайм (Wahlenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Зайверат
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Репляна
Репляна — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
NGC 2507
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рыбальная (елга)
Рыбальная — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Клич Бедно селосындагы исемсез күл урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кулунда күле су бассейны. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Об белән Иртеш елгалары кушылан урын.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бриёль-сюр-Бар
Бриёль-сюр-Бар (Brieulles-sur-Bar) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Ле-Шен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13.23 км².
Икланду-Маре
Икланду-Маре — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конкорд (Нью-Гэмпшир)
Конкорд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Конкорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куффе
Куффе — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Таһталы (Язиһан)
Таһталы (Tahtalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Язиһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан-Фили
Сан-Фили — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кусунда халкы
Кусунда яки Бан Раджа ("урман халкы"), үзатамалары буенча Миһакъ яки Мьяһкъ (< *Мьяһак), буларак билгеле, бу көнбатыш Непалда элеккеге сунарчы-җыючы кабиләсе, хәзер алар күрше халыклар белән гаилә корып авылларда утрак тормышка күчкәннәр.
1968 елда Америка антропологы Джоһан Райнһард Үзәк Непалда Горкһа янында берничә сакланып калган Кусунда кешесен тапкан һәм 1969 һәм 1975 елда ул көнбатыш Непалның Данг һәм Сурхет үзәннәрендә тагын кабилә әгъзаларын тапкан һәм нигез лингвистик һәм этнографик мәгълүмат җыйган (аста искәрмәләрне карагыз). Моннан соң бераз вакыт узгач якынча 1956 елда Рене Небески-Войоковитц Кусунда кешеләренең Непали фермерлар белән дәшмичә сәүдә алып барганы турында игълан язган. Кусунда аулаган боланны китереп фермада калдырып дәшмичә фермерлар Кусунда кешеләренә ферма ашамлыкларын биргәнен көткәннәр. Кусунда күбесенчә төнлә агачлардагы кошларга җәяләр һәм аеруча озын (як. 160 см) каурыйсыз уклар белән аулаган, бу уклар җир хайваннарын аулау өчен начар җайлашкан булган. Аларның бары тик кыргый хайваннарның итен ашау гадәттә күптән булмаган вакытка кадәр булган. Кусунда анимизм тарафдарлары, гәрчә Һинду төсмерләре аларның дини ритуалларында күренергә мөмкин. 2011 Непал халык санын алу буенча барысы 273 этник Кусунда бар. 2001 халык санын алу буенча 164 Кусунда булган, шуларның 160-ы Һинд дине тарафдары, ә 4-се буддист булган. Непали теле сүзе Кусунда башта "вәхши" дигәнне аңлаткан, чөнки күрше Чепанглар һәм башка төркемнәр аларны традицион рәвештә вәхши дип уйлаган.
Кусунда теле
Дэйвид Э.Ваттерз (2005) Кусунда теленең урта зурлыктагы грамматик тасвирламасын һәм шуңа өстәп сүзлеген нәшер иткән, ул Кусунда теленең изолят тел булуын күрсәтә. Хәзер Непали теле көн саен аралашу теле булып тора.
Монжуа (Од)
Монжуа — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
444 (сан)
444 (дүрт йөз кырык дүрт) - 443 белән 445 арасындагы натураль сан.
Аверилл-Парк (Нью-Йорк)
Аверилл-Парк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Аверилл-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Очамчира (мәгънәләр)
Очамчира — топоним.
Си-Герт (Нью-Джерси)
Си-Герт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роглец
Роглец — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сензяяха
Сензяяха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вальбур
Вальбур (Walbourg) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,33 км².
NGC 2508
NGC 2508 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сан-Флоро
Сан-Флоро — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Галаҗыг (Гусар)
Галаҗыг  (Qalacıq ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Урал (Бүздәк районы)
Урал — Башкортстанның Бүздәк районында урнашкан авыл.
Зайнсфельд
Зайнсфельд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Ла-Бернери-ан-Ре
Ла-Бернери-ан-Ре — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Монз
Монз — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
(3675) Кемстач
Тарихы
1982 елның 23 декабрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 YP1» саналган.
445 (сан)
445 (дүрт йөз кырык биш) - 444 белән 446 арасындагы натураль сан.
Ружинци
Ружинци — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Донт (Сейдикемер)
Донт (Dont) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Сейдикемер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Адамс-Сентер (Нью-Йорк)
Географиясе
Адамс-Сентер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бульт-о-Буа
Бульт-о-Буа (Boult-aux-Bois) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Ле-Шен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15.2 км².
Сатриано
Сатриано — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Хмелёвка (Советск районы)
Хмелевка (Хмелевка) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Солам-Нюр-Соим
Солам-Нюр-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лар-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 17 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Степачиха
Степачиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кулунда елгасының сул ярыннан 391 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Нуае-Мопертюи
Нуае-Мопертюи — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Степачиха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кулунда күле су бассейны. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Об белән Иртеш елгалары кушылан урын.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сикокес (Нью-Джерси)
Сикокес  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Понеманье
[[Файл:Регионы_Белоруссии.svg|мини|Төбәкләр Белоруссия XIX - XX гасыр башы:
]] Понеманье (Панямонне) — Белоруссиянең Неман елгасы буенча аталган тарихи-этнографик төбәге (Белоруссиядә Неман кебек билгеле). Брест һәм Минск өлкәләренең Гродненск һәм чиктәш өлешләрен алып тора.. Көньягында Көнбатыш Полесье (чик Нарев һәм Ясельд елгаларының югары баскычлары буенча Каен һәм Иваццевичи шәһәрләре буйлап уза), Көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгышта Понеманьядан — Үзәк Белоруссия һәм Поозерье (чик Барановичи шәһәреннән Налибок куагы буйлап көнбатышка таба уза.
"18 томда Белоруссия энциклопедиясе» нигезендә, төбәк халкы славян этногенетик нигездә ассимилицияләнгән литвиннар (борынгы Литва һәм аукционштайтлар), ятвяглар, прусслар, татар һәм башка этник төркемнәр катнашында урнашкан.
Бу Средневековье Понеманье билгеле иде исеме астында Литва, шул ук вакытта регионга карата кулланыла термины Кара Русь. X гасыр ахырында — XI гасырның беренче яртысында Понеманье Борынгы Рус дәүләте составына керә. XIII гасырның беренче яртысында регион Галицк-Волынь һәм Полоцк кенәзләренең йогынтысы өлкәсендә булган. XIII гасырда бу төшенчә Литовскийның Бөек кенәзлегенә турыдан-туры йогынты ясаган тарихи вакыйгалар үзәгендә була.
Наречье
Наречье — Россия территориясеннән ага торган елга. Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Студенец елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вальдамбак
Вальдамбак (Waldhambach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,59 км².
Фиргать Җиһаншин
Фиргать Вәгыйз улы Җиһаншин - FLAMAX җаваплылыгы чикләнгән җәмгыятенең генераль директоры (2008), эшкуар, Татарстан Республикасының пуля белән һәм стендка ату буенча параспорт Федерациясенең вице-президенты (2020), хәйрияче.
Тәрҗемәи хәле
Өйләнгән, хатыны белән ике ул тәрбияләп үстерәләр.
Монклар (Од)
Монклар — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Иклензел
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рупци (Видин өлкәсе)
Рупци  — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Озанлар (Дүзҗе)
Озанлар (Ozanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Селлия
Селлия — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Зайфен (Вестервальд)
Зайфен  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Селлия
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Зайфен (Вестервальд)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таһталыдеделер (Түркоглу)
Таһталыдеделер (Tahtalıdedeler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
446 (сан)
446 (дүрт йөз кырык алты) - 445 белән 447 арасындагы натураль сан.
Ла-Боль-Ескублак
Ла-Боль-Ескублак — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
NGC 2509
NGC 2509 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лакония (Нью-Гэмпшир)
Лакония  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лакония шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Закслер
Закслер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2449) Кенос
(2449) Кенос  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Айрондеквойт (Нью-Йорк)
Айрондеквойт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Айрондеквойт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сормас-Юган
Сормас-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сормас кылымыгының сул ярына тамагыннан 9 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хорошонок
Хорошонок — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ер аҫтына кереп югала урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кулунда күле су бассейны. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Об белән Иртеш елгалары кушылан урын.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гаратоба
Гаратоба (Qaratoba ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Озанлы (Чаерлы)
Озанлы (Ozanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Чаерлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Нюей-су-Фе
Нюей-су-Фе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Дорак (Тарсус)
Дорак (Dorak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Салаш
Салаш — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2510
NGC 2510 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сетей-Яха
Сетей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Янг-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Уран (Бүздәк районы)
Уран — Башкортстанның Бүздәк районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452721, — 80217816009.
(3714) Кенрасселл
(3714) Кенрасселл  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 12 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 TT1» саналган.
Верьер (Арденны)
Верьер (Verrières) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Ле-Шен кантонына карый.
Монлор (Од)
Монлор — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Верьер (Арденны)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.36 км².
Вальдерсбак
Вальдерсбак (Waldersbach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,37 км².
Сисайд-Гайтс (Нью-Джерси)
Сисайд-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селлия-Марина
Селлия-Марина — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
447 (сан)
447 (дүрт йөз кырык җиде) - 446 белән 448 арасындагы натураль сан.
Шри Сваминараян Мандир, Кардифф
Шри Сваминараян Мандир, Кардифф Уэльсның башкаласында, Кардиффның Грэйнджтаун даирәсендә урнашкан Сваминараян гыйбадәтханәсе. Ул Уэльста беренче һәм иң зур Һинд дине гыйбадәтханәсе һәм Сваминараян Сампрадайның НарНараян Дэв Гади астында булып тора.
Тарихы
Ул Уэльста беренче Сваминараян гыйбадәтханәсе булып тора, 1979 елда сатып алынып ул 1982 елда ачылган булган. Вакытында Сваминараян гыйбадәтханәсе үзгәртелгән синагога бинасында урнашкан булган. 1993 елда ул баштагы гыйбадәтханә урыныннан юл аша күчерелеп хәзерге урынына, Ирландия клубы алмашына килгән.
Таһтамесҗит (Элмалы)
Таһтамесҗит (Tahtamescit) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иклод (Алба)
Иклод — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шри Сваминараян Мандир, Кардифф
Җәмәгать рухы
Гыйбадәтханә һуманитар активлыкта әйдәп бара. 2001 елда Гуджаратта җир тетрәү булганда, Гуджарат чыгышлы тугърылар зыян күргәннәр өчен фәкать өч көндә £30,000 акча җыйганнар. Гыйбадәтханә каһине шунда ук ярдәм эшләрен күрү өчен очып барган. Җәмәгать тарафыннан меңнәрчә кием сумкалары иганә ителгән булган һәм җир тетрәве эпицентрына Куч районы башкаласына, Бһуҗга җибәрелгән булган. Шуңа охшаш рәвештә, соңрак шул елны, 11 Сентябрь һөҗүмнәре Дөньяны тетрәндергәч, гыйбадәтханә Кардиффта башка диннәр белән бергә һөҗүмдә үлгән кешеләр истәлегенә махсус хезмәт үткәргән.
Иклод (Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шри Сваминараян Мандир, Кардифф
25-енче-еллык бәйрәм итүләре
Ремонт гыйбадәтханәнең 2007 елда 25-еллыгына тәмамланган булган. Чарага Ачарья Маһараҗшри Кошалендрапрасадҗи Маһараҗ (НарНараян Дэв Гадиның рухи җитәкчесе) килгән, ул гыйбадәтханәдә яңа потларны куйган. Якынча 3000 кеше Кардифф аша музыка, төс һәм бию тулы 1,6 миля озын процессиясендә катнашкан һәм диннең шәһәрдә 25 еллыгын билгеләгән. Йөреш җәмгыять үзәгеннән Кардифф Замогы һәм Миллениум Стадионын узып гыйбадәтханәгә таба барган. Секуляризмны тәэмин итәр өчен башка дин тарафдарлары да чакырылган булган. Интернетта процессия күрсәтелгән булган, ул чаралар атнасының кульминациясе һәм гыйбадәтханәнең янә үсешен тәбрикләү булган.
Дивали бәйрәм итүләре һәм Беренче Министр тарафыннан зиярәт кылу
2008 елда Дивали чарасын зиярәт кылу өчен Уэльсның Беренче Министры Рһодри Морган килгән булган. Мистер Морганга яңа ремонтланган гыйбадәтханә буенча экскурсия бирелгән булган. Зиярәте вакытында Мистер Морган малайларга (Бэсту Варас) традицион Яңа Ел Көне бүләкләре биргән, шул ук вакытта кызларга Грэйндҗтаун Канцлеры, Франческа Монтемагги тарафыннан бүләкләр бирелгән булган. Гыйбадәтханә тарафыннан чара өчен музыка башкаруы булган һәм кунаклар өчен Дивали бәйрәм итү турында сөйләнелгән булган, соңында Сваминараян Аарти булган. Чарага шулай ук Көньяк Уэльс Полиция студентлары килгән, алар Һинд дине һәм аның йолалары турында күбрәк белергә теләгәннәр.
Ла-Буассер-дю-Доре
Ла-Буассер-дю-Доре — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Зальм (Айфель)
Зальм  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Айслип (авыл, Нью-Йорк)
Айслип  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Айслип халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доруҗа (Караязы)
Доруҗа (Doruca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Караязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Семинара
Семинара — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Ньей-л'Еспуар
Ньей-л'Еспуар — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Септемврийци (Видин өлкәсе)
Септемврийци  — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2511
NGC 2511 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Соях
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Озанлы (Шебинкарахисар)
Озанлы (Ozanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Шебинкарахисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Гаякәнд
Гаякәнд (Qayakənd ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Сафронов
Сафронов ― фамилия.
Монмор (Од)
Монмор — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
448 (сан)
448 (дүрт йөз кырык сигез) - 447 белән 449 арасындагы натураль сан.
Синаговци
Синаговци — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вальдольвисайм
Вальдольвисайм (Waldolwisheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,65 км².
Нарма
Нарма — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Гусь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 63 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чирмешән (Кулунда кушылдыгы)
Чирмешән — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кулунда елгасының уң ярыннан 228 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 56 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кулунда күле су бассейны. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Об белән Иртеш елгалары кушылан урын.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хмелёвка (Нулин районы)
Хмелевка (Хмелевка) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Йөрәктау
Йөрәктау — Башкортстанның Бүздәк районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452720, — 80217816010.
Сисайд-Парк (Нью-Джерси)
Сисайд-Парк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(1278) Кения
(1278) Кения  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1933 елның 15 июнендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 LA» саналган.
Айслип-Террас (Нью-Йорк)
Айслип-Террас  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Айслип-Террас халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лебанон (Нью-Гэмпшир)
Лебанон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан шәһәр.
Түнтәрдә дини тормыш тарихы
Түнтәрнең беренче имамы
Питрәч төбәегенең Екатериновка авылыннан чукындыру сәясәтеннән качып, Габдеразак хәзрәт гаиләсе белән Түнтәргә килеп урнаша һәм башлангыч дини белем бирүче Түнтәр мәдрәсәсенә нигез сала. Җәмәгате белән алар 40 ел дәвамында (1730-1770) авыл халкына белем-тәрбия бирә. Өч Түнтәр егетен: Госман, Габделхәмид, Сәгыйтьләрне Дагыстанга муллалыкка укырга җибәрә. Анда белем алып кайткач, Госман хәзрәт остазын алмаштыра (1770-1785). Габделхәмид Мәчкәрәгә урнаша һәм анда мәдрәсә ача. Сәгыйть хәзрәт Ырынбур Каргалысы мәчетенә урнаша. Соңрак Габделхәмид (1785-1809) һәм Сәгыйть хәзрәт (1809-1832) авылга өченче һәм дүртенче имам булып кайталар. Габдеразак хәзрәтнең кабере Түнтәрнең иске зиратында.
Лебанон (Нью-Гэмпшир)
Тарихы
Лебанон шәһәре  елда нигезләнгән.
Түнтәрдә дини тормыш тарихы
Түнтәрдә муллалар әзерли торган мәдрәсә (училище) ачылу
Бишенче имам (1832-1859) — Түнтәр егете Мөхәммәтгали Сәйфуллин Бохарада 10 ел белем ала,Тибетта, Әфганстанда, Һиндстанда 5 ел стажировка үтә. 1829 елда авылга кайтып, 1832 елда урта белем бирүче мәдрәсә ача. 1834 елда яңа мәчет төзетә. Мөхәммәтгали Сәйфуллин авылның беренче мәншүрле (указлы) имамы була. Мөхәммәтгали ишан мөдәррислек иткән чорда Түнтәр мәдрәсәсе бөтен Идел-Уралга таныла. Мәдрәсәгә белем алырга башлангыч дини белеме булган шәкертләр бөтен Идел-Урал төбәгеннән җыйнала. Хәтта Бохара янындагы Сарайбҗа китапханәсендә Түнтәр мәдрәсәсен тәмамлаган тулы бер династия китап күчерүче хаттатлар буларак тарихка кереп калган. Мөхәммәтгали ишан үзе исән вакытта ук мәдрәсә белән җитәкчелекне (мөдәррис) һәм имамлыкны кияве (1859-1876) Шәмсетдин хәзрәткә тапшыра. Шәмсетдин хәзрәт чыгышы белән Мамадыш өязе Мазарар Асты авылыннан. Бу авыл хәзер Кукмара бистәсе (шәһәре) эчендә калган Манзарас авылы. Шәмсетдин кечкеәдән Түнтәр мәдрәсәсенә килеп белем ала. Белемгә бик хирыс була. Түнтәр мәдрәсәсен тәмамлагач, Бохарада югары белем алып, указлы мулла буларак мәдрәсә белән җитәкчелек итә. Ул дини белем белән генә канәгатьләнми. Дәвадау белән дә шөгыльләнә. Русча-латинча дәвалар китаплары белән эшли. Дәвалык материалларны Русия аптекларыннан да ала, Истамбулдан да кайтара. Җирле шифалы үләннәрне һәм башка дәвалыкларны кулланып даруларны үзе ясый. Шәмсетдин хәзрәт Мәхмүд улы астрономия белән дә шөгыльләнә. Шәкертләренә телескоптан айны, йолдызларны гына түгел, планеталарны, хәтта Сатурн планетасының боҗралаарына кадәр күзәтергә өйәтә. Кызганычка каршы Шәмсетдин хәзрәт Хаҗ сәфәреннән кайтканда вафат була, Истанбулда җирләнә.
Лебанон (Нью-Гэмпшир)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түнтәрдә дини тормыш тарихы
Мәдрәсә белән Ишмөхәммәт хәзрзт идарә итү чоры
Шәмсетдин хәзрәтнең улы Мөхәммәтнәҗип әтисе вафаты чорында 10 яшендә генә була. Шунлыктан, мирас буенча имамлык аңа тими. Җиденче имам һәм мәдрәсә мөдәррисе булып Ишмөхәммәт хәзрәт Динмөхәммәтов сайлана. Ул Түнтәр мәдрәсәсе белән 42 ел җитәкчелек итә (1876-1918). Шулай итеп, 1832-1918 елларда Түнтәр мәдрәсәсе махсус урта белем биреп, дәрәҗәле уку йорты санала. Рус дәүләт оешмалары исәп-хисабында Түнтәр мәдрәсәсе “училище” дип, авыллардагы мәчет каршында башлангыч белем бирү мәдрәсәләре “школа” дип теркәлгән. “Училище” тибындагы мондый мәдрәсәләр Кукмара төбәгендә Күкшелдә (Кошкино), Мәчкәрәдә, Саба төбәгендә Сатышта, Арча төбәгендә Корсада, Кышкарда эшләгән.
Дәүләт исәбе язмаларында “1911-1912 еларда Малмыж өязенә кергән татар авылларында имамлык итүче указлы 36 мулланың 24 е, ягъни өчтән икесе Түнтәр мәдрәсәсен тәмамлаган” дип теркәлгән. Түнтәр мәдрәсәсенә якын тирәдәге төбәкләрдән генә түгел, хәтта Казаннан һәм Ырынбурдан да шәкертләр килеп белем алулары билгеле. Мәдрәсәдә нигездә төп фәннәр булып: дин белеме, гарәп теле, фарсы (иран) теле, төрек (татар) теле, мантыйк (философия) укытылган. География, хисап һәм башка төрлк фәннәр укытылганы да билгеле. Бу мәдрәсә кадими мәдрәсә дип саналган. Өстәл-парталар кулланылмаган. Укулар октябрь аенда башланып, май аенда тәмамланган. Һәр язда шәкертләр бер ел укыганнарына имтихан биргәннәр. Мәдрәсәнең китапханәсе бик бай булган. Мәдрәсә китапханәсеннән тыш имам Ишмөхәммәт хәзрәтнең бай китапханәсе, бабасы Мөхәммәтгали ишаннан калган Мөхәммәтнәҗипнең дә бай китапханәсе булган. Гомумән, һәр мөселман гаиләсендә китап шүрлегендә дистәләрчә дини һәм әдәби китаплар булган. Мәдрәсәдә белем алуның билгеләнгән санда уку елы булмаган. Кемдер мәдрәсәне 10 елда, кемдер кыскарак вакыт аралыгында тәмамлауга ирешкән. Мәдрәсәне тәмамлаучыларга “мулла” дәрәҗәсе бирелгән. Имам булып сайлану хокукына ия булу өчен мулла Диния назәрәтенә (башта Ырынбурга, аннары Уфага) барып имтихан бирергә тиеш булган. Бу имтиханда дин белеме һәм телләрне белү генә түгел, ә мулланың ораторлык һәм инандыра алу сәләтенә дә зур игътибар ителгән. Имтиханга килүче барлык мулалар да аны үтә алмаган. Имтиханны үткәннәренә “Указлы мулла” таныклыгы бирелгән.
Түнтәдә җәдит мәдрәсәсе ачылу
1890 елда Мөхәммәҗгали ишанның оныгы Мөхәммәҗнәҗип Шәмсетдин улы Бохарада югары белем алып кайтканнан соң Түнтәрдә мәдрәсә ачарга указ ала һәм “Мәдрәсәи Шәмсия” исемле җәдит мәдрәсәсе ачып җибәрә. Бер ишек алдында, бер мәчет каршында аерым аерым ике бинада ике мәдрәсә эшли башлый. Лобачевский китапханәсенең мирасханәсендә әлеге мәдрәсәнең Кануннамәсе һәм дәресләр расписаниесе саклана. Әлеге расписаниедән күренгәнчә, җәдит юнәлешендә башлангыч белем бирү 4 сыйныфка нигезләнгән. Бишенче югары (Галия сыйныфы) расписаниесе дә бар. Әлеге мәдрәсәгә шәкертләр авылдан гына тупланганмы, чит авыллардан да килгәнме, бу турыда мәгълүмат юк. “Мәдрәсәи Шәмсия”нең 1918 елга кадәр эшләве турында да мәгълүмат юк Ишмөхәммәт хәзрәт карамагындагы кадими мәдрәсә дә 1918 елда ябылган.
Мөхәммәҗгали ишан нигез салган мәдрәсә комплексы бер десәтинә (1,09 га) мәйданны биләгән. 1834 елда төзелгән мәчетнең ике залы, хуҗалык максатында кулланылган түбәнге каты булган. Бүгенге көндә түбәнге каты алынып (1960), бинаның манарасын алып (1930), бер катлы итеп торгызылган бинасы саклана. Мәдрәсәнең китапханә һәм ятак булып хезмәт иткән бинасы 1965 елга кадәр авыл клубы булып хезмәт итте. Таштан эшләнгән шәкертләр ашханәсе  мәктәпнең мастерское булып торды. Бүгенге көндә мәдрәсәнең ике уку бинасы исән. Кирпечтән 1912-1914 елларда эшләнгәе 3 бүлмәле, 18 тәрәзәле, 120 кв м., таштан 1905-1907 елларда төзелгәне дә 3 бүлмәле, 16 тәрәзәле, 140 кв м. Агач биналар сакланмаган. Мәдрәсәнең сыерлар тоткан фермасы һәм яшелсә-җимеш бакчасы да булган.
Түнтәрнең Икенче (Түбәнге) Җәмигъ мәчете
1912-1914 елларда Түнтәрдә икенче (Түбәнге) Җәмигъ мәчете дә төзелә. Авыл ике мәхәлләгә бүленгән. Яңа төзелгән мәчекә Ишмөхәммәт хәзрәт имам булып теркәлә. Югарыгы мәчеткә имам булып Мөхәммәтнәҗип хәзрәт сайлана. Ишмөхәммәт хәзрәт 1919 елда большевиклар тарафыннан атыла. Мөхәммәтнәҗип хәзрәт (сигезенче имам 1912-1930) 1930 елда төрмәгә озатыла. Ишмөхәммәт хәзрәтнең улы Мөхәммәтнәкыйп хәзрәт 1926 елда указ алып кайта һәм тугызынчы имам буларак, түбәнге мәчеттә хезмәт куя башлый. Әмма ул да 1930 елда репессия корбаны бкла.
1930 елдан соң
1930 елда озак еллар дәвамында мәэзин хезмәтен башкарган Мөхәммәтҗан Галиев та төрмәгә озатыла. 1930-1960 елларда авылда имам вазыйфасын дин белеме булган өлкән яшьтәге авылдашларыбыз башкара. 1960-2000 елларда имам вазыйфасын үзлегеннән дин белемен үзләштергән Гарифулла Мөхәммәтшакиров башкарды. 2000 елдан башлап, Ислам динен кабул итүгә 1000 ел исемендәге Казан югары мөселман мәдрәсәсен тәмамлаган авылдашыбыз Гомәр хәзрәт  имам булып хезмәт итә.
Чыганаклар:
Р. Зарипов, Түнтәр авылының мәчет-мәдрәсәләре тарихы, 2017 ел.
Р. Зарипов Аллаһка якынаю юлында, 2017
Ла-Григонне
Ла-Григонне — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Жермон
Жермон (Germont) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Ле-Шен кантонына карый.
Иклод (Клуж)
Иклод — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Жермон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4.77 км².
Иклод (Клуж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таһтаязы (Чубук)
Таһтаязы (Tahtayazı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чубук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
449 (сан)
449 (дүрт йөз кырык тугыз) - 448 белән 450 арасындагы натураль сан.
Доруҗак (Биреҗык)
Доруҗак (Dorucak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Серра-Д’Аелло
Серра-Д’Аелло — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Монреаль (Од)
Монреаль — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Ольне (Вьенна)
Ольне — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Озанпынар (Тутак)
Озанпынар (Ozanpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Тутак илчесенә караган бер авыл (köy).
Сибари-Тарка
Сибари-Тарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Хадуттэ елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Скомля
Скомля — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2216) Керчь
Тарихы
1971 елның 12 июнендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1971 LF» саналган.
Зальц (Вестервальд)
Зальц  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вальтенайм-сюр-Зорн
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,04 км².
Мария Львова-Белова
Мария Львова-Белова, Мария Алексей кызы Львова-Белова (Мария Алексеевна Львова-Белова, 1984 елның 25 октябре, СССР, РСФСР, Пенза) ― РФ дәүләт, сәяси һәм иҗтимагый эшлеклесе, 2021 елның 27 октябреннән –― РФ Президенты каршында Бала хокуклары буенча вәкил. 2020―2021 елларда ― Пенза өлкәсенең башкарма хакимиятеннән Россия Федерациясе сенаторы. Ятим балаларны, инвалидлыгы булган яшьләрне һәм балалар йортларында тәрбияләнгәннәрне социальләштерү һәм социаль адаптацияләү буенча белгеч.
Ла-Е-Фуасьер
Ла-Е-Фуасьер — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Мария Львова-Белова
Тәрҗемәи хәле
1984 елның 25 октябренда Пензада туган. 1990 елда 37нче санлы мәктәпнең беренче сыйныфына укырга кергән, 1995 елда 6нчы санлы лингвистик гимназиягә күчкән.
2002 елда «Эстрада оркестры дирижеры» белгечлеге буенча А. А. Архангельский исемендәге мәдәният һәм сәнгать училищесын тәмамлаган.
2003―2005 елларда Самара дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясендә (хәзер Самара дәүләт мәдәният институты) укыган, әлеге югары уку йортын тәмамламаган, чөнки югары белеме турындагы мәгълүмат Федерация Советы сайтында юк.
2019 елда «Менеджмент» юнәлеше буенча укырга кергән.
2000―2005 елларда Пензаның 5нче һәм 1нче балалар музыка мәктәпләрендә, мәдәният һәм сәнгать училищесында гитара классында укытучы булып эшли.
2008―2020 елларда ― «Благовест» социаль адаптациягә ярдәм итү буенча Пенза төбәк иҗтимагый оешмасының гамәлгә куючысы һәм җитәкчесе.
2017―2019 елларда ― Россия Федерациясе Иҗтимагый палатасы әгъзасы.
2014 елдан – «Квартал Луи» шәхесне социаль адаптацияләүгә ярдәм итү буенча автоном коммерцияле булмаган оешмасын гамәлгә куючы һәм башкаручы директоры. Джаз музыканты Луи Армстронг хөрмәтенә аталган тернәкләндерү үзәге мөмкинлекләре чикле булган, ата-ана каравыннан мәхрүм калган яшьләргә мөстәкыйль тормышка җайлашырга ярдәм итә.
2017 елда Мария Львова-Белова инициативасы белән Пензада Россиядә беренче «Вероника йорты» дигән авыр инвалидлык дәрәҗәсе булган яшь кешеләр өчен пансион эшли башлый.
2019 елда Бердәм Россия сәяси фиркасенә керә (аңа партия билетын 2019 елның 23 ноябрендә Россия Федерациясе Хөкүмәте Рәисе Дмитрий Медведев тапшырган).
2019 елда Мария Львова-Белова «Пенза өлкәсенең Ел кешесе» була.
2020 елның 21 сентябрендә Пенза өлкәсе губернаторы Иван Белозерцевның карары белән Россия Федерациясе сенаторы — Пенза өлкәсе хөкүмәтеннән вәкил итеп билгеләнә, вәкаләтләре 2025 елның сентябренә кадәр бирелә.
2021 елның 26 июнендә Россия Федерациясе Президенты каршындагы Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте университетын тәмамлаган.
NGC 2512
NGC 2512 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мария Львова-Белова
Тәрҗемәи хәле
2021 елның 27 октябрендә Россия Президенты Владимир Путин сенатор Мария Львова-Белованы РФ Президенты каршындагы Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил итеп билгели.
Гаиләсе
Ире Павел Когельман — Рус Православие Чиркәве рухание (2019 елдан). Аңа кадәр программист булып эшләгән. 2003 елда өйләнешкәннәр. Үзләренең 5 баласы өстенә 17 балага опекун булып торалар. Гаилә Пензада яши.
Серра-Педаче
Серра-Педаче — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Аквебог (Нью-Йорк)
Аквебог  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Чуман (Кулунда кушылдыгы)
Чуман — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кулунда елгасының уң ярыннан 106 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 88 км.
Аквебог (Нью-Йорк)
Географиясе
Аквебог халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.