cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Акбүзат (эпос)
Акбүзат (башкорт теле: Аҡбуҙат) - башкорт сүз сәнгате комарткысы, дастан. "Урал-батыр" эпосының логик дәвамы. Шигъриятле сибелүчән формада яшәп килә.
Тарих
Мөхәммәтша Бурангулов тарафыннан 1917 елды Ырымбур губернасы Ырымбур өязе Бабалар авылы Гатиятулла Биккинидан язып алына.
Тавсирланма
Төп темасы — батырның кешеләр бәхете өчен көрәше, гаделлекнең бәйрәм итүе. Традицион образлар (Акбүзат, Һомай,Каһкаһә) әсәрнең акыл сәнгатьле мәгәнәсен ачырга ярдәм итә. Ата әнисен Мәчем хан куштаннары үтергәннән соң, атасыз-анасыз төп каһарман Сәүбән атасы Сыры батыр, олатасы Идел һәм датасының атасы Урал батырның изге эшләрен дәвам итә.
Су асты батшасы кызы Нәркәс ярдәмендә Акбүзатны һәм булат кылычны кулга төшергәч, Сәүбән җиңеп булмаслык физик чын була. Атны авызлыклау мотивы эпоста мөһим роль уйнай. Акбузат ярдәмендә төп каһарман хакта һәм аждаһаларны юк итә, Шүлгәннең су асты батшалыгы җимерә, Мәчем ханнан үчен ала, ары ыруг башлыклары булып китәчәк Ирәндек, Катай, Кыпчак, Табын, Тамъян, Төкләс, Юрматы батырларны коллыктан коткара.
Бөтен дошманнарын җиңгәч, Сәүбән үзендә матрилокаль никах дәвере хатын кызларының фигыль сызатларын туплаган Нәркәс белән кавыша.
Акбузат тигез булмаган ике хронологик сюжет катламы ачык аерыла. Архаик хыялый сюжетта кешенең табигать стихиясенә каршы аңсыз көрәше сүрәтләнә. Соңгырак катлам кабиләләрнең кушылуы һәм башк. халкының оеша башлавы чорын чагылдыралар.
Комп. Х.Ш.Заимов һәм А.Э.Спадавеккиа дастан мотивлары буенча "Акбүзат" операсын иҗат итә. Башкортстан Рус дәүләт академия драма театрында рок-операсы (А.А.Кортнев либреттосы, С.С.Чекрыжева муз.) куелган. Эпосның бармак матбугат тексым архивта саклана.
Верх-Крупава
Верх-Крупава (Верх-Крупава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лагодзин
Лагодзин — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Велика Гоба
Велика Гоба — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1513
NGC 1513 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пашта
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мәскәү берләшкән энергетика компаниясе
Мәскәү берләшкән энергетика компаниясе (МОЭК)— Русиянең төбәк энергетик компаниясе, Газпром составында. Мәскәү кулланучылар һәм якындагы кайбер шәһәрләрен җылылык белән һәм кайнар су белән тәэмин итүче. Эшчәнлек өлкәсенә җитештерү, транспорт,җылылык энергиясе керә.
Мәскәү берләшкән энергетика компаниясе Мәскәүнең 96 % халыкка хезмәт күрсәтә, шулай ук йөзләгән предприятиелар һәм оешмаларга.
Акционерлар: «Газпром» (89,98 % устав капиталы), «ҖЧҖ МОЭК-Финанс» (3,32 %), башка акционерлар (6,70 %)[2].
Янушево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Янушево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сант'Эузанио-дель-Сангро
Сант'Эузанио-дель-Сангро — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кедулан
Кедулан Гыйбадәтханәсе (Индонезия телендә: Candi Kedulan) Самбисари Гыйбадәтханәсеннән ерак түгел урнашкан 9-ынчы гасыр Һинд дине Чандисы хәрабәләре. Гыйбадәтханә Индонезиядә, Йогьякартада, Слеман Регентлыгында, Каласан суб-районында, Тиртомартани авылында урнашкан. Стиленда һәм архитектурасында якында торган Самбисари Гыйбадәтханәсе белән шаккатыргыч охшашлыклар бар. Һәм Самбисари кебек, төньякта Мерапи Тавы соңгы атуы лаһар агуы нәтиҗәсендә гыйбадәтханә хәзерге өслектән 6 метрга түбәнгә күмелгән.
Гыйбадәтханә комплексы таш стеналарга корылган формага ия, кайбер өлешләр һаман җир астында кала. Дүрт гыйбадәтханәдән гыйбарәт; бер төп гыйбадәтханә көнчыгышка карый, һәм өч кечерәк ярдәмчел гыйбадәтханәләр ("чанди первара") төп гыйбадәтханә каршында төньяктан көнчыгышка рәт итеп көнчыгыш якта урнашкан. Стиль һәм урнашуы Самбиари Гыйбадәтханәсенә охшаш, гәрчә Самбисари гыйбадәтханәсе көнбатышка карый, һәм якынча 2,5 километр көньяк-көнбатышта урнашкан.
Тарихы
Төп гыйбадәтханә очраклы рәвештә 1993 елның 24 ноябренда янар тау казучылар җирне казыганда табылган. Бу җир авыл җәмәгате милке булган. Шуннан дәвам итеп, археологик казулар булган, аларны BP3 Йогьякарта алып барган. 6-дан 7 метрга кадәр тирәнлеккә казыгач, төп гыйбадәтханә бинасы хәрабәләре казып чыгарылган булган. Гыйбадәтханәнең кат планы булып стенасы 13,7 метр булган квадрат булып тора, һәм төп бинаның биеклеге 8,009 метр. Хәзерге вакытта гыйбадәтханә таралган хәлдә; кайбер өлешләр һаман күмелгән һәм кайбер ташлар һаман юк.
2017 елга, археологик өйрәнү һәм казу проекты хәзер дә прогресста. 2018 елга гыйбадәтханәне янә төзү фазасы оригиналь формасына максималь якын итеп төзү фазасында.
Розтока (Великопольское воеводалыгы)
Розтока  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Неклюдовская
Неклюдовская (Неклюдовская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елда биредә 108 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
Немирово
Немирово — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лескюр-Жауль
Лескюр-Жауль (Lescure-Jaoul) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Аверон-э-Тарн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,52 км².
HD264111
HD264111 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Трыница
Трыница — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
HD264111
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Трыница
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лидингтон (Миссури)
Лидингтон  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лидингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3232) Брест
(3232) Брест  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Сен-Жуст-ан-Бри
Сен-Жуст-ан-Бри — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
(3232) Брест
Тарихы
1974 елның 19 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 SL» саналган.
(20354) Rebeccachan
(20354) Rebeccachan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HA139» саналган.
Кызылкүл (Балтач районы, Башкортстан)
Кызылкүл — Башкортстанның Балтач районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452994, — 80208819005.
Индерәй
Индерәй (Андреевский) — Төмән өлкәсенең Төмән районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Төмән өязенә караган.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 90,8%, руслар — 7,0%.
Трансформерлар
"Трансформерлар" (ингл. Transformers) — «Hasbro» компаниясенең уенчыклар сериясе мотивлары буенча режиссер Майкл Бэй төшергән 2007 елгы Америка фантастик боевигы.
Фильм төрле техникага әйләнергә сәләтле автоботлар һәм десептиконнар сугышы турында сөйли. Аларның бер-берсе арасындагы ызгышларның предметы булып бик көчле артефакт Бөек Очкын ( ингл. AllSpark) була. Әгәр аның белән дөрес итеп файдалана алмасаң, ул галактикага үлем һәм жимерү китерергә мөмкин. Автоботлар Җир шарына очып килгәч, Чаткыны десептиконнардан сакларга көрешәләр, чөнки алар аны үз файдасына кулланырга телиләр. Көчсез, әмма кыю кешеләр автоботларга ярдәмгә киләләр.
Майкл Бэй беркайчан да "Трансформерлар" фанаты булмаса да, ул фильмның булачак продюсеры Стивен Спилбергның «Hasbro» компаниясе офисында булганнан соң фильмның режиссеры булу һәм галәм мифологиясе турында күбрәк белгәннән соң, тәкъдименә ризалашты. Бэй роботлар өчен катлаулана торган яңа дизайн эшләгән һәм аларны икенче төрле персонажлар белән ясаган. Бэй төшергән вакытта махсус эффектлар өчен фильм бюджетыннан мөмкин кадәр күбрәк акча сакларга тырышкан һәм шул сәбәпле «General Motors» автомобиль корпорациясе һәм АКШ армиясе белән контрактларга кул куйган, шуның нәтиҗәсендә автомобиль һәм техниканың кайбер үрнәкләрен ирекле куллануга алган.
"Трансфорерлар" ның дүрт дәвамы бар: "Трансформерлар: егылганнарның үч алуы" (2009), "Трансформерлар 3: айның караңгы ягы" (2011), "Трансформерлар: үтереп бетерү эпохасы" (2014) һәм "Трансформерлар: соңгы рыцарь" (2017).
Сюжет
Фильм Прайм Оптимусның Кибертрон,туган планетасын, җимерелү тарихы, Бөек Очкынга ия булырга теләк автоботлар һәм десептиконнар арасындагы каршы көрәш барышында Кибертрондагы барлык механоид тормыш чыганагы бетү белән башлана. Кибертрон җимерелгәннән соң, Бөек Очкын космик киңлектә югала. Автоботлар аны эзләүгә китә, тик соңга кала — десептиконнар җитәкчесе Мегатрон аны беренче булып таба. Дөрес, соңыннан ул Очкын координаталарын билгеләгән генә була, тик шуңа да карамастан ул аны ала алмый — авария аркасында ул үзе озак елларга Җир тоткынына әверелә…
XXI гасыр башында десептикон отряды,аның составында Блэкаут, Скорпонок, Френзи, Бэррикэйд, Старскрим, Боункрашер һәм Броул була, җир транспорты формасын кабул итеп, җиргә килә. Блэкаут һәм Скорпонок Америкадагы Катарда мәгълүматлар базасына Мегатрон һәм Очкынны табу максатынннан һөҗүм итә,әмма бу уңышсызлык белән тәмамлана. Десептиконнар икенче омтылышны кабул итә. Френзи АКШ президенты самолеты бортына керә һәм яшерен кодны ала. Шуннан компьютер мәгълүматлар базасына тоташып, Мегатронның кайда булуын һәм Очкын координаталары күрсәтелгән картаның хуҗасы Сэм Уитвики икәнен дә ачыклый. Сэм - капитан Арчибальд Уитвики оныкныгының улының улы була. Арчибальд кайчандыр Мегатронны Төньяк Поляр әйләнәсендә тапкан була. Френзи һәм Бэррикэйд Сэмны эзли башлыйлар.
Шул ук вакытта АКШ Оборона Министрлыгында Катарда булган хәлләрдән соң борчыла башлыйлар һәм дошманга каршы җаваплы бәрү ясарга әзерләнәләр. Эксперт Мэгги Мэдсен беренчеләрдән булып чагыштырмача башка планеталар табигать сигналы турындагы фаразларын әйтә. Шул сигнал ярдәме белән десептиконнар яшерен рөхсәт кодны алган иделәр инде. Аңа берәудә ышанмаганга ул бу сигналны яшерен рәвештә флэшкага күчерә. Шуннан Мэгги Мэдсен үзенең иптәше Глен ярдәмендә аны расшифровкалауга ирешә, ләкин бу вакытта аларны ФБР кулга ала.
Бамблби исемле автобот шулай ук җирдә уяна. Ул "Chevrolet Camaro" автомобиле астында маскировкалана. Ул Сэм Уитвикны эзләп таба. Ахыр чиктә Сэм Бамблбины гади генә тотылган автомобильны сатып алам, дип саный. Бамблби Сэмга аның чибәр сыйныфташы Микаэла Бейнсның игътибарын җәлеп итәргә булыша. Сэм Бамблби - башка планета роботы икәнен белми. Бары беркүпме вакыттына соң гына аның роботка үзгәрүен һәм башка автоботларга навигацион сигнал җибәрүен күрә.
Бик нык курыккан Сэм "Куркыныч инопланетяниннан" качарга омтыла, тик монда полиция хезмәткәрләре килә һәм аны заводка рөхсәтсез кергәнгә кулга алалар. Аны җибәргәч, ул үз машинасының т(Бамблби) ничек үзе урынына кайтуын күрә. Сэм аның машинасына иблис кергән диеп уйлый, шуңа күрә велисопедта китә. Бамблби аны эзәрлекли. Микаэла куркулы Сэмны күрә һәм аның артыннан бара. Сэм җир асты парковкасына килгәч, полиция машинасын күреп, алардан ярдәм сорый. Тик монда машина коточкыч роботка әверелә. Бу - десептикон Бэррикэйд. Ул Сэмны эзәрлекләргә тотына һәм анардан карт бабасының күзлеген бирергә таләп итә. Бамблби трансформацияләнә һәм десептикон белән көрәшкә керә. Җиңгәннән соң Бамблби Сэм белән Микаэланы ала һәм башка автоботлар белән очрашуга китә. Очрашуга барганда Микаэла Бамблби башка яңа форма ала алуын ачыклый; җавапка Бамблби яңа буын "Chevrolet Camaro" моделена әверелә. Автоботлар - Оптимус Прайм, Джаз, Айронхайд һәм Рэтчет - җиргә төшәләр һәм җир машиналары формасын алалар.
Беренче танышудан соң Оптимус Сэмга үзенең максатын сөйли. Автоботлар җиргә килеп десептиконнар Очкын белән файдалана алмасын өчен, аны табып юк итәргә кирәклеген әйтә. Шуннан Сэм, Микаэла һәм автоботлар Сэмның өенә юнәләләр. Аларның төп максаты күзлекне алу була. Сэм шул вакытта уйлап табучанлык күрсәтә. Ул бер үк вакытта күзлекне эзли һәм автоботларны тынычландырырга, шулай ук әти-әнисенең игътибарын биш гаять зур автоботлардан үзенә юнәлтергә тырыша. Агент Симмонс җитәкчелегендә төзелгән "7 сектор" (АКШның чит планета белән бәйле булган нәрсәне өйрәнү өчен махсус төзелгән яшерен хөкүмәт оешмасы) вәкилләре өйгә килеп җитә һәм сорау алу өчен Сэм белән Микаэланы алып китәләр. Автоботлар Сэм белән аның дус кызын азат итәләр, әмма Симмонс өстәмә көч чакыра һәм алар Бамблбины әсирлеккә алалар. Сэм Бамблби алар яклы булыун ышандырырга тырыша, тик барыбер көчсез автоботны Гувера буасына алып китәләр. Буа янында XX гасыр башында Очкын табыла һәм 1935 елда Мегатрон туңдырылган хәлдә шунда урнашкан. Мегатрон буадагы энергия белән тәэмин ителә,ә Очкын аннан ерак түгел саклана. Ике артефакт та актив рәвештә тикшерелә һәм җирдә XX гасыр фәнни-техник прогрессының алга китеш вакыйгаларының чыганагы булып тора.
Ул арада АКШ оборона министры, «7 сектор» ның яшәвен белеп, Катарда һәлакәтнең сәбәпчеләре, чыннан да, чит планета роботлары булуын белгәч, Гувера буасына шәхсән үзе барырга карар кыла. Шунда ук Сэм белән Микаэланы да алып киләләр. Агент Симмонс министрга көчле Очкын күрсәтә, аның нурланышы кесә телефонын җанландыра һәм аны кечкенә, хәрби роботка - мини-конга әйләндерә.
Элек үк "кесә телефоны" төрен кабул иткән Френзи кешеләр белән бергә буага кереп, калган десептиконнарны шунда чакыра. Френзи "7 сектор" энергия белән тәэмин итү системасын җимерә, криосистема сафтан чыга һәм Мегатрон үзенең күп гасырлык йокысыннан уяна башлый. Эш начар булуын күргәч, Сэм "7 сектор" агентларын Очкынны Оптимуска тапшыра алсын өчен Бамблбины җибәрергә үгетли. Бамблби Очкынны кеше кулына сыярлык дәрәҗәгә кадәр кечкенәйтә. Шуннан соң, үзе белән Сэмны, Микаэланы һәм Очкынны алып, бөтен автоботлар китә. Десептиконнар аларны Мишн-Сити шәһәренә (Лос-Анджелес) кадәр эзәрлекли.Шәһәрдә көрәш яңа көч белән башлана. Капитан Леннокс Очкынны саклауны Сэмга йөкли: ул күктертерәүгә менеп, АКШ хәрби-һава көчләре очкычларына Очкынны тапшырырга, ә алар уз чиратында аны десептиконнар килеп җитә алмаган куркынычсыз урынга илтеп куерга тиеш була. Ниһаять, көтеп алынган самолет якынлаша башлагач, аңа җирдән шартлы сигнал бирәләр; әмма ул көтмәгәндә кешеләргә һәм автоботларга каршы атарга тотына, ә аннары Очкын алып китәргә тиешле вертолетны бәреп төшерә. Чынлык та, бу Старскрим була; аның артыннан башка десептиконнар да пәйда була.
Ике як та җитди югалтулар алып барган көрәш башлана - Старскрим Бамблбины имгәтә, ул төз ату белән Броулга тидерә, Мегатрон үз кулы белән Джазны кисәкләргә җимерә, Прайм Оптимусы бәрелештә Боункрашерны җиңә, Ленноксны үтерә. Ниһаять, Прайм һәм Мегатрон арасында көрәш башлана. Нәтиҗәдә алар арасындагы көрәшне Сэм хәл итә. Ул десептиконнарның лидерының күкрәгенә Очкынны урнаштыра һәм шулай Мегатронны юк итә. Десептиконнарның калдыклары океанда бата, ә исән калган өч робот (Бэррикэйд, Старскрим һәм Скорпочкалар) билгесез урында яшеренәләр.
Очкынны юк иткәч, автоботлар җир өстендә калырга карар итәләр һәм Оптимус, исән калган автоботлар аларны таба алсын өчен, галәмгә сигнал җибәрә.
= Булдыру =
Эшкәртмә
2002 елда Hasbro компаниясе үз продукциясе мотивлары буенча фильм төшерергә булды.Продюсер Дон Мерфи «G. I. Joe» мотивлары буенча фильм төшерергә теләгән — солдатик-уенчыклар линейкасы, ләкин Гыйракта сугыш кабынгач, «Hasbro» моның урынына «Трансформер»ны экранлаштырырга тәкъдим иткән. Соңрак проектка ДеСанто да кушылды, чөнки ул бу геройларның зур фанаты иде. Ике продюсер Трансформерлар галәмен өйрәнергә хәл итәләр. Алар комикслар иҗат итүче Саймон Фармен белән очрашалар һәм «1 нче буын» комикс һәм мультфильмнарны җентекләп тикшерәләр. Нәтиҗәдә, лидерлык Матрица — автоботларның бер лидерыннан икенчесенә күчкән талисман тирәсендә тарихны үстерергә карар кылалар. Сценарийның караламасында ДеСанто кешеләрне күбрәк кызыксындыру һәм аларны барган вакыйгаларга якынайту өчен кеше күзлегеннән чыгып эш итәргә булган. Тарих фильм-катастрофага охшаган булган, чөнки Мёрфи фильмның максималь рәвештә реаль булуын теләгән. Сценарий караламасында персонажлар итеп Оптимус Прайм, Айронхайд, Джаз, Проул, Рэтчет, Уилджек, Бамблби, Мегатрон, Старскрим, Саундвейв, Рэведж, Лазербик, Рамбл, Скайварп и Шоквейв тәкъдим ителәләр.
Продюсерларны берничә студия кире каккач, ДеСанто үзенә Стивен Спилберг белән очрашу оештырган Майкл Делук белән очраша. Комикслар һәм уенчыклар фанаты Спилберг фильмның башкаручы продюсерына әйләнә. 2004 елның ноябрендә фильм өчен сценарист буларак Джон Роджерс яллана. Аның сценариесендә автоботлар һәм десептиконнар ягыннан дүртәр трансформер һәм "Арк" космик корабы булган. Соңрак командага сценарий эшкәртү өчен 2005 елның февралендә мультфильмның зур фанатлары Роберто Орси һәм Алекс Куртцман яллана. Спилберг аларга узенең фикерен тәкъдим итә. Аның фикеренчә фильм егет һәм аның машинасы турында сөйләргә тиеш. Сэм һәм Микаэла сценарийның беренче вариантында ук төп геройлар булалар, кайда әле трансформерлар бөтенләй сөйләшми. Киләсе вариантта барысы да үзгәрә, сценаристлар даими рәвештә трансформерлар сөйләшмәсә бу фильм мәгънәсез күренер диеп уйлыйлар. Өстәвенә аларның тавышларыннан мәхрүм итү мультсериал фанатларына хыянәт итү булыр иде. Спилбергның "Инопланетянин" фильмы рухландырган сценаристлар, сүздән югарырак булырга тиеш булган Сэм белән дуслыкны ассызыклау өчен, Бамблбига гына тавыш бирмәделәр.
По (кратер)
По — Меркурий планетасының 44°N, -201.2°W координаталары буенча урнашкан 75 километрлы кратеры.
Трансформерлар
Эшкәртмә
Майкл Бэй "Утрау" ны төшергәннән соң нинди дә булса гаилә фильмы ясарга теләгән,әмма Стивен Спилберг аны режиссер сыйфатында "Трансформерлар"ны төшерергә чакырган. Бэй бу эшкә кушылырга теләмәде, чөнки аның фикеренчә "Трансформерлар" уенчык фильм иде. Шуңа да карамастан, Спилбергның "егет һәм аның машинасы турында" идеясе Бэйны кызыксындырды һәм ул " Hasbro" да булды, анда Трансформерлар галәменә хөрмәт белән үтеп китте. Майкл Бэйга шулай ук гадәти булмаган сценарияләр ошады,мәсәлән, сәгатенә 137 чакрым тизлек белән сугыш һәм трансформерлар кешеләрнең тыныч тормышына тыкшына торган комедияле сценалар. Фильмның тоны "Өченче төрдәге якын элемтәләр" һәм "җиде самурай " кинокартиналары арасындагы кисешүдә сайланган. Бэй фильмны интенсив һәм реаль итеп ясарга тырышкан һәм сценаристлар да "1 нче буын"нар хронологиясен кире кага. Бэй үзе " Трансформерлар" фанаты түгел иде, шуңа да фильмны фанатларга ошарлык итеп эшләргә тырышты. Сценарист Роберто Орси "Арк" корабын сценарийдан төшереп калдыра, чөнки аның фикеренчә "төрле машиналарга әйләнергә сәләтле трансформерлар башка машинада йөрергә тиеш" иде. Автобот Арси шулай ук төшеп калынды, чөнки сценаристларның роботларның мәдәниятен аңлатуга экран вакыты бик аз иде. Бэй Гыйракта солдатларның сюжет линияләрен киңәйтте, чөнки сценарийның беренче варианты " артык балаларныкы иде" дип санап үтте. Янаулар хисен көчәйтү өчен десептиконнар саны арттырылган, ә автоботлар саны киресенчә киметелгән иде. Сценаристлар шулай ук диноботларны һәм Проулны төшереп калдыра.
По (кратер)
Исеме
Кратер Америка шагыйре Эдгар Аллан По хөрмәтенә аталган.
Калдарола (Пяченца)
Калдарола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Фридом (Мэн)
Фридом  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Калдарола (Пяченца)
Географиясе
Калдарола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Трансформерлар
Роботлар дизайны
Трансформерлар дизайнын эшләү 2005 елның июнендә "Hasbro" белән берлектә башланды, ул фильмны төшерүчеләргә максималь ярдәм күрсәтте. Майкл Бэйның трансформерларны реалистик итәргә теләвен исәпкә алып, роботлар зур күренү өчен детальләрдә проектланган. Трансформерларның үзгәрергә сәләте чикләнгән-мультфильмнардан һәм комикслардан аермалы буларак, һәр персонаж үзгәргәч, үз күләмен саклый, бу объектның нигә әйләнергә теләве белән аңлатыла иде. Шуның аркасында күп роботлар өчен үзгәрү объектын үзгәртергә туры килде. Әйтик, Прайм Оптимусның альтернатив режимы сыйфатында мультипликацион сериалда кулланылган йөк машинасы кире кагылды ("Peterbilt", 320 нче модель): ул Праймны бары тик җиде метрлы гына биеклектә ясады, шуңа күрә Бэй шул ук маркалы башка автомобильне кулланырга карар итте, "Peterbilt" 379 нчы модель,иң зур йөк машинасы. Моннан тыш, Бэй бу йөк машинасына ялкын рәсемен төшерде. Аның фикеренчә, Прайм тагын да стильлерәк күренергә тиеш иде. Трансформерның хис-тойгыларын тагын да ачык чагылдырырга мөмкин булсын өчен, Бэй аңа авыз өстәде. Бамблби өчен үзенчәлекле форма "Volkswagen Beetle" автомобиле иде, һәм Дон Мёрфи аны саклап калуны таләп итте, әмма Бэй АКШта танылган "Herbie the Love Bug" сериясе фильмнары герое булган автомобиль белән чагыштыруларны булдырмас өчен бу тәкъдимне кире какты. Нәтиҗәдә, "Chevrolet Camaro" сайланды, чөнки ул, Бэй сүзләре буенча, дустанә кыяфәте иде. Башка автоботлар "General Motors" фирмасыннан машиналар рәвешен кабул итте, бу исә бюджетның 3 миллион долларын саклап калды, хәер, Бэй Джаз өчен " Pontiac Solstice" га караганда зуррак машина бирергә өметләнгән булса да. Оптимус Праймның тышкы кыяфәтенә капма-каршы булган, Мегатронның альтернатив пистолет «Walther P38» формасыннан килмешәкләр самолётына үзгәрде, шулай ук аның йөзе ямьсез һәм курку тудыра торган итеп ясалды. Күп санлы анимация тестлары Бэйны башка десептикон, Старскрим, кош аякларнына охшатып ясарга мәҗбүр итте. Бу хәрәкәт барышында аның җитезлеге һәм тизлеге күренсен өчен ясалган иде. Бэй күпчелек десептиконнарның дизайнын яхшы персонажлар эшли башлаганчы ук һәм "Hasbro" уенчыклар эшләүне башлау өчен кабул иткән иде. Френзи роботын баштан ук Саундвейв дип атарга тели, әмма " Hasbro" бу персонаж аудиомагнитофонга трансформацияләнергә тиеш дигән фикерен әйтә. Дон Мёрфи Саундвейв ролен кимсетер диеп уйлый һәм сценаристларда бу фикер белән килешә. Шулай ук бу очракта персонаж мультфильмнан үз оригиналына бик аз охшаган булачак иде. Алар аны Саундбайт дип үзгәртәләр, аннары Саундвейвның бер ярдәмчесе Френзи дип үзгәртәләр. Роботларның рәсми исемнәре 2006 елның августында расланган иде, гәрчә Бэй үзе аларга тулысынча ышана алмаса да. Бу исә, фильмның соңгы версиясендә Броулны Девастатор дип атый башлавына китерә. Махсус эффектлар эшләү башлангач, фанатлар Мегатронның баш дизайнына карата борчылуларын белдерде, нәтиҗәдә аны соңгы мизгелдә үзгәртергә туры килде.
Фридом (Мэн)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Калдарола (Пяченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фридом (Мэн)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трансформерлар
Төшерү
Фильм өчен күбрәк акча алу өчен Майкл Бэй үз гонорарының 30 % тан баш тарткан һәм АКШ территориясен төшерү өчен, шулай ук үзе белән эшләгән төшерү командасын сайлаган. 83 көн эчендә ул планлаштырылганнан берничә тапкыр күбрәк материал алган. Бэй десептиконнарның альтернатив формалары өчен авиация һәм машиналар, аерым алганда, «F-117», «C-130», «C-17» һәм ике «CV-22 Osprey» самолетлары белән тәэмин иткән АКШ армиясе ярдәмен алды. Хәрбиләр белән хезмәттәшлек итү нәтиҗәсендә, "Трансформерлар" белән хезмәттәшлек итү нәтиҗәсендә 11 сентябрьдә пентагонда террористик һөҗүмнән соң төшерелгән беренче фильм булды. Экранда беренче тапкыр "Трансформеры" фильмында яңа камуфляж һәм «MultiCam» чәчәк атуында экипировканың аерым предметлары күрсәтелде. Бу төр форма камуфляж рәсеме булып тора, Американың Crye Precision компаниясе United States Army Soldier Systems Center белән берлектә эшләнгән, куллану өчен киң диапозон шартлар билгеләнгән. Төшерү 2006 елның 22 апрелендә АКШ Холломэн Хәрби-һава базасында башланды. 9 июньдә төшерү Гувер буасында дәвам итте. Кульминацион көрәшне төшерүгә Лос-Анджелеста алты атна эш кирәк булган. Калган материалны исәпкә алу 24 сентябрьдә башланды, гәрчә икенче төшерү төркеме Арктикада һәм Детройтта эшне дәвам итсә дә, аны бары 4 октябрьдә генә тәмамлады.
Эффектлар
"Industrial Light & Magic" махсус эффектлар булдыру студиясе 2005 елда компьютерда трансформацияләр булдыру буенча алты айлык процессны башлады, роботларны трансформацияләгәндә машиналарның бер генә детале дә икенчесенә комачауламасын өчен игътибар белән күзәтте. Физика законнарын исәпкә алып, проектланган Трансформерлар мультсериал персонажлары белән чагыштырганда шундый тәэсир калдыра алмаганга, аларны хәрәкәтчәнрәк иттеләр. Трансформерларның катлаулы дизайны аркасында роботның иң гади беләзек сөяге дә унҗиде күренә торган өлеш проектлау таләп иткән, ә Айронхайдның пушкасы ун мең өлештән эшләнгән. Мондый детальлек бер анимация кадрын эшкәртүгә 38 сәгать вакыт таләп итте, бу исә "ILM" студиясен эшкәртү компьютерларының җитештерүчәнлеген арттырырга мәҗбүр итте. Һәр деталь чын металл кебек күренә. Шулай ук төшерү сәхнәсеннән фотолар ясалган һәм компьютерда якты әйләнә-тирә мохит булдырылган, бу роботларны тагын да ышанычлырак иткән.
Амбли-сюр-Мез
Амбли-сюр-Мез — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Трансформерлар
Эффектлар
Хәрәкәт итүче детальләрнең күп санлы модельләре роботларда программалаштырылган, шуңа күрә эшкәртүчеләргә анимациягә генә басым ясарга кирәк булган. Ахыр чиктә персонажлар аждаһага түгел, ә кешеләргә охшаган иде. Шул сәбәпле алар өчен кеше күзенә охшаш күзләр булдырылган. Бэй "ILM" аниматорларына хәрби сәнгатьләр турында фильмнарны карауны тәкъдим итте. Аның фикеренчә, бу роботлар арасындагы көрәшне нәфис итеп күрсәтүгә этәргеч булыр диеп уйлады. Аниматорлар Лиама Нисонның гадәтләрен Прайм Оптимуска күчерергә тырышты, ә Бамблби тәртибе "Элек киләчәккә" фильмында Майкл Джей Фокс гадәтләренә нигезләнгән. Сценарист Роберто Орси һәм Алекс Куртцман, көтелмәгән анимациянең үзенчәлекләрен күреп, яңа диалоглар өстәделәр һәм роботларның үз-үзләрен тотышы белән бәйләү өчен кайбер сәхнәләрне эшкәрттеләр. Махсус эффектлар төзүне контрольдә тоткан Скотт Фаррар автоботларның Сэмның әти-әнисеннән качу күренеше бигрәк яраткан, чөнки «анда күп юмор һәм тәэсир итүче төнге яктырту» булган. "ILM" унөч төп робот белән 430 сцена төзегән, шул ук вакытта "Digital Domain" һәм "The Asylum" студияләре икенче төрле сценарийлар белән шөгыльләнгән, мәсәлән, Очкын көче астында кәрәзле телефонны трансформацияләү белән.
Фильмда авиация
Bell V-22 Osprey. Фильм башында V-22 Osprey двигательләре белән хәрби-транспорт самолетлары пәйда була, алар әле дә хәрби сынау стадиясендә. V-22 күтәрелгәндә үзен вертолет буларак алып бара, ә очканда — самолет кебек, ул машиналарның иң яхшы сыйфатларын үз эченә ала. V-22 үзен вертолет буларак, ә очышта машиналарның иң яхшы сыйфатларын үз эченә алган самолет буларак алып бара. Osprey крейсер тизлеге 510 км/сәг тәшкил итә, практик ераклык — 3900 км, ә йөк күтәрүчәнлеге — 24 десантник яки 9 т йөк.
Sikorsky CH-53. Беренче десептикон АКШ диңгез пехот корпусы өчен китерелгән авыр десантн-транспорт вертолеты Sikorsky CH-53E Super Stallion кыяфәтендә уяна. Вертолет 1971 елда эшләнә башлый һәм 1981 елда беренче машиналар АКШның диңгез пехотасы корпусына кораллана башлый. CH-53 нең характерлы үзенчәлеге булып винтның вертикаль өлешен алу өчен, авырлыктагы үзәкнең арткы хәлен компенсацияли торган яссылыкка әйләнүе була.
Lockheed F-22 Raptor. Дөньяда беренче күпмаксатчан аткыч бишенче буын F-22 Raptor фильмда АКШ ВВС һәм десептиконнар ягынанн кулланыла. Бу дөньяда иң кыйммәт аткыч — аның бәясе $140 млн артып китә. "Стелс" технологиясе буенча башкарылган самолет үз өчендә «һава-һава», «һава-җир» классларының төрле ракеталары һәм спутник өемнәре булган авиабомбалар алып барырга мөмкин. Самолет өчендәге 20-мм туп эш вакытында кирәкмәгәндә махсус шлемга ябыла.
Lockheed AC-130 Spectre. C-130 Hercules хәрби-транспорт самолеты базасында оештырылган AC-130H Gunship һава линкоры штурмчысынан соң десептикон белән көршкә ул керә. Ул теләсә кайсы һава торышы вакытында дошманны билгеләргә сәләтле. Ул телевизион, радиолокацион һәм башка комплекслар белән җиһазландырылган. Хәзер АКШ армиясен коралландыруда шундый тугыз самолет бар.
Саундтрек
«Остров» фильмында Бэй белән эшләүче композитор Стив Яблонски фильм өстендә җитди эш башлаганчы, реклама ролигына музыка язган. Төп саундтрек 2007 елның апрелендә Калвер-сити шәһәрендә «Sony Scoring Stage» студиясендә язылган иде. Саундтрек үз эченә алты төп музыкаль теманы алды. Бу исә 90 минуттан артык музыканы тәшкил итә. Том ДеСанто фильмда төп музыкаль теманың оркестр версиясе булуын теләгән иде, әмма Майкл Бэй белән аралашмаганлыктан, бу идея тормышка ашмыйча калды.
(20355) Saraclark
(20355) Saraclark — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HD146» саналган.
Гүрсу (Коньяалты)
Гүрсу (Gürsu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коньяалты илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кызылкале (Мазгирт)
Кызылкале (Kızılkale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Верх-Лида
Верх-Лида (Верх-Ліда ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лагув (Кросненский повяты)
Лагув  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Велика Добрава
Велика Добрава — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добрень (Нямц)
Добрень — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Думмерсторф
Думмерсторф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россишь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Донец (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Корчек
Корчек — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Киевский Еган елгасының уң ярына тамагыннан 224 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Рокетниця (Великопольское воеводалыгы)
Рокетниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Корчек
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Рокетниця (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корчек
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гокем (Миссисипи)
Гокем  — Америка Кушма Штатларының Миссиспи штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гокем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сант'Эуфемия-а-Маелла
Сант'Эуфемия-а-Маелла — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Янушково (Бидгозький повяты)
Янушково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тушовица
Тушовица — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20356) 1998 HG147
(20356) 1998 HG147 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HG147» саналган.
NGC 1514
NGC 1514 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Лажес
Лажес (Lagesse) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
Сарыкая (Кадынһаны)
Сарыкая (Sarıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кадынһаны илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Sarıkaya, Kadınhanı Sarıkaya, Kadınhanı
Костым (Лыпа кушылдыгы)
Костым — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лып елгасының уң ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Суржик
Суржик («икмәк оннан катнашмасы, төрле төр ашлык, мәсәлән, бодай һәм арыш») — украин һәм рус телләрен элементларын алган кушма тел. Россия, Украина һәм Молдовада таралган. Суржик - бу украин теле дә, рус теле дә түгел.
Суржик аналогиясе - башкорт-татар кушма теле. Башкортлар арасында еш татар теле яки "с"-ыплашкан сөйләшү (дөрес әйткәндә бу әдәби татар теле дә түгел) очрый. Галимнәр буенча татар телдә сөйләшү - бу татар милли кемлегенең күрсәткече түгел. XX гасырда күп башкортлар (шул исәптә күптән түгел үзеңне типтәр, мишәр тип исәпләгән адамлар) үз телен башкорт әдәби теле чагыштырганда охшаш тапмай алмады һәм үзеңне татар тип исәпләй башлый.
Мисаллар
(Красноград, 2012)
(Донецк, 2013)
Mercedes-Benz
Mercedes-Benz - 1926 елда нигезләнгән Алмания автомобильләр җитештерү ширкәте.
Немцовизна
Немцовизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Верхния Пагараны
Верхния Пагараны (Верхнія Пагараны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Калдеду (Сасари)
Калдеду — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Лагув (Свебодзинский повяты)
Лагув  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Репейник
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Калдеду (Сасари)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лагув (Свебодзинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Репейник
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
(3937) Бретаньон
(3937) Бретаньон  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1932 елның 14 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 EO» саналган.
Сен-Леже (Сена һәм Марна)
Сен-Леже — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ликинг (Миссури)
Ликинг  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ликинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD264291
HD264291 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Рокосово (Великопольское воеводалыгы)
Рокосово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гүрсу (Гүрсу)
Гүрсу (Gürsu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Гүрсу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рокосово (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD264291
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(20357) Shireendhir
(20357) Shireendhir — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HP147» саналган.
Велика Долина
Велика Долина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Духеров
Духеров — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полигнот (кратер)
Полигнот — Меркурий планетасының °N, -68.5°W координаталары буенча урнашкан 130 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер борынгы грек рәссамы Полигнот хөрмәтенә аталган.
BMW
BMW - 1916 елда нигезләнгән Алмания автомобилләр һәм мотоцикллар җитештерү ширкәте.
Югары Нарыкары
Югары Нарыкары (Верхние Нарыкары) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Октябрьское районына керүче авыл.
Әхмәтләбиб Каран
Әхмәтләбиб Каран, шулай ук Ләбиб Каран, Әхмәт Ләбиб Каран, Төркиядә: Ahmet Lebib Karan (1887 елның 5 гыйнвары, РИ, Казан губернасы, Каран – 1964 елның 30 июле, Төркия, Истанбул) — табиб, күренекле татар зыялысы, җәмәгать эшлеклесе, татар тарихы буенча хезмәтләр язган галим, шагыйрь. 1950-елларда Төркиядәге беренче татар җәмгыяте — «Сөембикә»не оештыручы. Төркиянең кино һәм театр актрисасы, режиссер Лалә Оралоглуның (Lale Oraloğlu, 1924—2007) әтисе, актриса Алев Оралоглуның (Alev Oraloğlu, 1954) бабасы.
Югары Нарыкары
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: мансилар (100%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Әхмәтләбиб Каран
Тәрҗемәи хәле
1887 елның 5 гыйнварында Казан губернасында Каран авылында туган. Башлангыч белемне туган авылында әтисе укыткан мәдрәсәдә алган. Белем алуны Санкт-Петербургта, аннары Төркиядә дәвам иткән. 1909 елда Төркиядә тәмамлаган. 1912 елда (1912—1913) алына. Сугыштан кайткач, Истанбул университетының медицина факультетын тәмамлаган. Мостафа Кемаль Ататөрек җитәкчелегендә башланган (1919—1923) кулына корал тотып катнаша, хәрби кыр госпитальләрендә табиб булып эшли. Сугыштан соң Истанбулда Шишли балалар хастаханәсендә ассистент булып эшли. Белемен күтәрү өчен Алманиягә бара. Төркиягә әйләнеп кайткач, Фатса, Зондалук, Конья шәһәрләре хастаханәләрендә, озак еллар Истанбул хастаханәсендә табиб булып эшли.
Җәмәгать эшлеклесе
Ләбиб Каран Төркия татарларының мәдәни һәм иҗтимагый тормышында актив катнаша. Төркиядә яшәүче күренекле татар зыялылары белән яшь вакытыннан ук яхшы таныш була. Аның туенда Йосыф Акчура, Гаяз Исхакый кебек олы шәхесләрнең катнашуы шул хакта сөйли. Төркия бәйсезлеге өчен сугышта булганнан соң Алманиягә белемен күтәрергә килгәч, Гаяз Исхакыйның «Милли юл» журналында үзенең мәкаләләрен бастыра. 1955 елда Төркиядә оештырылган «Идел-Урал төрекләре мәдәни һәм социаль ярдәм оешмасы»ның (İdel-Ural Türklerine kültürel ve sosyal destek organizasyonu) җитәкчеләренең берсе.
1957 елда Истанбулда «Сөембикә» мәдәни җәмгыятен оештыра. Төркиядәге татарлар арасында татар мәдәниятен, тарихын пропагандау буенча зур эш алып бара, матбагачылык эшен оештыра: «Сөембикә җәмгыяте язмалары» сериясен чыгара.
Иҗаты
Ләбиб Каран табиб һәм иҗтимагый эшлекле булудан тыш, шагыйрь һәм галим буларак та билгеле. «Сөембикә җәмгыяте язмалары» сериясендә аның «Яшь вакытымның җырлары», «Төшемчәмнең җырлары», «Сумсиремнең җырлары», «Сөмбикә хан» исемле шигырьләр җыентыклары татар телендә басылып чыга. Төрек телендә медицина буенча популяр «Пеллагра» хезмәте билгеле. Татар халкының килеп чыгышы, язмышы, киләчәге турында «Татарларның төп чыгышы» монографиясе 1962 елда Истанбулда Әхмәд-Сәед матбагасында дөнья күргән. Шиһабетдин Мәрҗани турындагы хезмәте, вафатыннан соң (1964), Истанбулда аерым китап булып басылган. Берничә китабы басылмыйча калган.
«Татар хатыннарына киңәш вә үгетләр»
...Безнең татар хатын-кызлары телләрене онытырга тырышалар, балаларын һич татарча өйрәтмиләр. Мондый хатын-кызлар белән татарлар тоткынлыктан ничек һәм кайчан котылырлар? Әй, татар хатын-кызлары! Әй, бу олугъ милләтнең сөекле әниләре! Уяныгыз! Күзләрегезне ачыгыз! Сез күзегезне ачып тиздән котылу юлына кермәсәгез, татар милләте бетә, югала! Бу татар милләте меңнәрчә еллардан бирле сезләр кебек сөекле, газиз әнкәләрнең кочагында яшәп килгәнне онытмагыз! Ул олы милләт моннан соң да сезләрнең кочагында үсеп зураячак! Сезнең пакъ сөтегездән көч алып, дошманнарны җиңәчәк, үз барлыгыгызны саклаячактыр. Бу данлыклы, тарихи татар милләтенең барлыгы, кыямәткәчә яшәп калуы, көче бар да сезнең милли хисләрегезнең көченә таянып сакланачактыр! ... Татар хатын-кызлары үз балаларына милли ирек, милли котылу, милли бер өлкә кору юлында кызыктырып, батыр йөрәкле, дошманнардан курыкмый торган, утлы гайрәтле, Чыңгыз нәселенең балалары булырга лаек батыр татарлар җитештерергә тиешледер! Бу балалар вакыты-көне килгәндә, кан түгүдән, ирек өчен корбан булудан, кирәк булганда дошманнарын туздырудан чигенмәскә кирәк!
Люнак
Люнак (Lunac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Аверон-э-Тарн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,78 км².
Фрипорт (Мэн)
Фрипорт  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Амель-сюр-л'Етан
Амель-сюр-л'Етан — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Воскресенское (Архангельск өлкәсе)
Воскресенское (Воскресенское) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче сала.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елда биредә 109 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
Әрнәш (Бакалы районы)
Әрнәш — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452673, ОКАТО коды — 80207855005.
Серрамоначеска
Серрамоначеска — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Янушково (Жнинский повяты)
Янушково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.