cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Энкарнасион Гарай, Колония Энкарнасион Гарай (Коюка де Бенитез)
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
IC 768
IC 768 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан Хосе дел Сауз (Санта Круз де Хувентино Росас)
Сан Хосе дел Сауз — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хосе дел Сауз Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Сан Пелегрино (Пистоя)
Сан Пелегрино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пелегрино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Музкател (Кунео)
Музкател — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Музкател Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Коза (Вербано-Кузио-Осола)
Коза  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коза Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санджано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гржебеч (Коцлиржов)
Гржебеч  (Hřebeč) — Чехиянең Пардубице крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Чуллуушагы (Козан)
Чуллуушагы (Çulluuşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Самшина
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Улучам (Пософ)
Улучам (Uluçam) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Пософ илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 769
IC 769 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан-Дженезьо-эд-Юнити
Сан-Дженезьо-эд-Юнити — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Сан Пелегрино (Фиренца)
Сан Пелегрино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пелегрино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Музкиозо (Модена)
Музкиозо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Музкиозо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Джервазио-Брешиано
Сан-Джервазио-Брешиано — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Колония ла Глория (Акапулко де Хуарез)
Колония ла Глория — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Сан-Джервазио-Брешиано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Колония ла Глория (Акапулко де Хуарез)
Географиясе
Колония ла Глория Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Ла Аурора (Селая)
Ла Аурора — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Аурора Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Чери (Савона)
Чери — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
HD74821
HD74821 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан Хосе дел Серито де Камарго (Харал дел Прогресо)
Сан Хосе дел Серито де Камарго — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Энрамадас (Зирандаро)
Энрамадас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Энрамадас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
IC 770
IC 770 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сань (Вишнёва)
Сань  (Saň) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Чулһакоҗа (Бафра)
Чулһакоҗа (Çulhakoca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Коза (Порденоне)
Коза  — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Пелегрино (Тренто)
Сан Пелегрино — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пелегрино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Улучам (Тавшанлы)
Улучам (Uluçam) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Тавшанлы илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 771
IC 771 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Джек Донгарра
Джек Джей Донгарра, FRS (1950-нче елның 18 июлендә туган) Америка компьютер галиме. Ул Теннесси Университетында электр инженериясе буенча информатика ат казанган профессоры һәм информатика бүлеге ат казанган профессоры. Ул Оук Ридж Милли Лабораториясендә ат казанган өйрәнү персоналы әгъзасы вазифасын һәм Манчестер Университетында математика мәктәбендә Тюринг Хезмәттәшлеге әгъзасы һәм Райс Университетында Информатика Бүлегенең адъюнкт профессоры. Ул Техас A&M Университеты Әйдәп Баручы Өйрәнүендә факультет әгъзасы булып хезмәт иткән (2014–2018). Донгарра Теннесси Университетында Инноватив Информатика Лабораториясенең нигезләүче мөдире булып тора.
Белем алуы
Донгарра 1972 елда Чикаго Дәүләт Университетында Фән Бакалавры дәрәҗәсен һәм 1973 елда Иллиноис Технология Институтында Фән Магистры дәрәҗәсенә ия. 1980-енче елда ул Клив Молер җитәкчелеге астында Нью-Мексико Университетында кулланылышлы математика буенча Фәлсәфә Докторы дәрәҗәсенә ия булган.
Өйрәнүе һәм карьерасы
Донгарра 1989 елда өлкән галим дәрәҗәсенә ия булганга кадәр Аргонн Милли Лабораториясендә эшләгән. Ул сызыкча алгебрада санлы алгоритмнарда, параллель исәпләүдә, әйдәп баручы компьютер архитектуралары кулланылышында, программалау методологиясендә һәм параллель компьютерлар коралларында махсуслаша. Аның өйрәнүе югары сыйфатлы математик программ тәэминатын үстерүен, сынавын һәм документлавын кертә. Ул түбәндәге ачык чыганаклы программа тәэминаты пакетлары һәм системалары корылышы һәм коралларына кертем ясаган: EISPACK, LINPACK, Basic Linear Algebra Subprograms (BLAS), Linear Algebra Package (LAPACK), ScaLAPACK, Parallel Virtual Machine (PVM), Message Passing Interface (MPI), NetSolve, TOP500, Automatically Tuned Linear Algebra Software (ATLAS), High Performance Conjugate Gradient (HPCG) һәм Performance Application Programming Interface (PAPI). Бу китапханәләр нигезендә яткан санлы алгоритмнар төгәллегендә һәм программа тәэминатының башкаручанлыгы һәм ышанычлыгын камилләштерә. Алар MATLAB, Maple, Wolfram Mathematica, GNU Octave, R программалау теле, SciPy, һәм башка программа тәэминатына кертем ясап киң даирә кулланучыларга файда китерә. Эрик Гроссе белән Донгарра Netlib-та email һәм санлы ачык чыганак коды ятьмәсе таралышының пионеры булган. Ул якынча 300 мәкалә, документ, игълан һәм техник меморанда нәшер иткән һәм берничә китапның коавторы. Ул Манчестер Университетында Оук Ридж Дәүләт Лабораториясендә билгеләнүләргә ия һәм 2007 елдан бирле Тюринг Хезмәттәшлеге әгъзасы буларак хезмәт иткән.
Сан-Джованни-Бьянко
Сан-Джованни-Бьянко — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Музкьето (Савона)
Музкьето — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Музкьето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гржебеч
Гржебеч (Hřebeč) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Чери (Пиза)
Чери — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 772
IC 772 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
HD74843
HD74843 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сасина
Сасина (Sasina) — Чехиянең Көньяк Моравия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Козентини (Салерно)
Козентини  — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Пелегрино (Перуҗа)
Сан Пелегрино — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пелегрино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чулһалар (Наллыһан)
Чулһалар (Çulhalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла Бальеза (Сан Фелипе)
Ла Бальеза — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Бальеза Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Гржебечна
Гржебечна (Hřebečná) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Колония ла Кебрадора (Таско де Аларкон)
Колония ла Кебрадора — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония ла Кебрадора Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Чери Апрано (Латина)
Чери Апрано — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Джованни-дель-Доссо
Сан-Джованни-дель-Доссо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мишәр дөньясы
200px|thumb|left
Мишәр дөньясы – Түбән Новгород өлкәсе татарлары газетасы, 2007 елның июнь аеннан чыга Газетны гамәлгә куючы — Түбән Новгород өлкәсе татарлары төбәк милли-мәдәни мохтарияте. Газетаның баш мөхәррире – Әнвәр Нәбиулла улы Камалетдинов.
IC 773
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Улучаер (Дивриги)
Улучаер (Uluçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
Мишәр дөньясы
Газета айга ике мәртәбә, 12 битле итеп нәшер ителә. Ул татар телендә басыла һәм Түбән Новгород өлкәсе территориясендә таратыла. Сан саен «Мишәр дөньясы» эчендә рус телендә 4 битле «Милләт» исемле кушымта чыга.
2008 елдан Түбән Новгород өлкәсендә язылу өчен индекс 14575.
Метрополитеннар исемлеге
Астагы таблица дөньядагы метрополитеннарның хезмәт иткән шәһәр буенча саннарын күрсәтә. <!--A metro system is a rapid transit train system. In some cases, metro systems are referred to as subways or undergrounds. As of 2010, there are approximately 160 metro systems in the world. The first metro system, the London Underground, was opened in 1863. The Shanghai Metro is the longest system in passenger route length. The New York City Subway has the most stations and the longest amount of total track, with a total of 842 mi, including non-revenue trackage.
Considerations
A metro system is defined as an urban, electric passenger transport system with high capacity and high frequency of service, which is totally independent from other traffic, road or pedestrians. The terms heavy rail (mainly in North America) and heavy urban rail often have similar definitions.
The dividing line between metro and other modes of public transport, such as light rail and commuter rail, is not always clear. A common way to distinguish metro from light rail is by their separation from other traffic. While light rail systems may share roads or have level crossings, a metro system runs, almost always, on a grade-separated exclusive right-of-way, with no access for pedestrians and other traffic. And in contrast to commuter rail, metro systems are primarily used for transport within a city, and have higher service frequency, typically not more than 10 minutes between trains during normal daytime service. Furthermore, most metro systems do not share tracks with freight trains or inter-city rail services. It is however not relevant whether the system runs on steel wheels or rubber tyres, or if the power supply is from a third rail or overhead lines.
The name of the system is not a criterion for inclusion or exclusion. Some cities use metro as a brand name for a transit line with no component of rapid transit whatsoever. Similarly, there are systems branded light rail that meet every criterion for being a rapid transit system. Some systems also incorporate light metro or light rail lines as part of the larger system under a common name. These are listed, but the light rail lines are not counted in the provided network data. Certain transit networks match the technical level and service standards of metro systems, but reach far out of the city and are commonly known or better described as suburban, regional or commuter rail. These are not included. Neither are monorail and funicular systems, or people movers, such as amusement park, ski resort and airport transportation systems. -->
Исемлек
<sup id=W /> <sup id=X /> <sup id=Y /> <sup id=Z />
Сберж
Сберж (Sběř) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Козина (Равена)
Козина  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козина Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чулһалар (Кочарлы)
Чулһалар (Çulhalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кочарлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Музлоне (Бреша)
Музлоне — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Сан Пелегрино (Терни)
Сан Пелегрино — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Музлоне (Бреша)
Географиясе
Музлоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Сан Пелегрино (Терни)
Географиясе
Сан Пелегрино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Музлоне (Бреша)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Джованни-ин-Кроче
Сан-Джованни-ин-Кроче — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 774
IC 774 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Чери д'Антонио (Беневенто)
Чери д'Антонио — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чери д'Антонио Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гржебечники
Гржебечники (Hřebečníky) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Сан Хосе дел Табако (Мануел Добладо)
Сан Хосе дел Табако — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хосе дел Табако Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
Энсино Амарильо (Акатепек)
Энсино Амарильо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Энсино Амарильо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Музоне (Мачерата)
Географиясе
Музоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Джорджо-ди-Ломеллина
Сан-Джорджо-ди-Ломеллина — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Ибраһим Паши
Ибраһим Куртумер улы Пашы (1918 елның 20 ноябрендә туган, Туак авылы, Алушта районы, СССР — 2008, Кырым) — кырым татар язучысы һәм редакторы.
Сан-Джорджо-ди-Ломеллина
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ибраһим Паши
Биографиясе
1918 елның 20 ноябрендә Алушта районының Тувак авылында (хәзерге Рыбачье авылы) туган. Авыл башлангыч мәктәбен тәмамлый, аннары, 1939-нчы елда кырым татар урта мәктәбен тәмамлап Кырым педагогика институтының кырым татар теле һәм әдәбияты факультетына укырга кергән. Авыру аркасында ул институтны ташлап авылга кайтырга мәҗбүр була. Бөек Ватан сугышы башында ул авыл мәктәбендә укыта. Шул ук вакытта Паши хикәяләр һәм романнар яза башлый.
Яшь язучының беренче хикәясе 1939-нчы елда "Ленин юлы" Алушта район газетасында нәшер ителә. Сугыш вакытында авылда булганга, Ибраһим Паши Урта Азиягә депортацияләнә, һәм шуннан соң ул электрик, арматурчы һәм слесарь булып төрле төзелешләрдә эшләгән.
1965 елда Ибраһим Паши Үзбәкстанда кырым татар телендә чыгып килүче Ленин байрагы (Ленин байрагъы) газетасына чакырыла. Башта ул әдәбият хезмәткәре, соңрак һәм 1984 елга кадәр газетаның әдәбият бүлеге мөдире булып эшли.
1993 елда ул Кырымга кайта. 1994 елдан Ибраһим Паши Украина Милли язучылар Союзы әгъзасы була. Ул 2008 елда Кырымда үлә.
Хатыны - Зәйнәб Мураметова (2020 елда үлгән).
Иҗаты
Ибраһим Паши прозаик буларак билгеле. «Чәчәк һәм кан» («Чечек ве къан»), «Йөрәк әмере» («Юрек эмиринен»), «Йолдызлы кичләр» («Йылдызлы геджелер»), «Бер атна» («Бир афта»), «Алтын буяулар» («Алтын боялар»), «Җанлы нишан» («Джанлы нишан»), «Өзелгән чылбыр» («Узюльген зынджыр») җыентыклары авторы.
HD74879
HD74879 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Улучаер (Байбурт)
Улучаер (Uluçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (köy).
Ла Бандера (Сан Фелипе)
Географиясе
Ла Бандера Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
IC 775
IC 775 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан Пери
Сан Пери — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пери Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Козица (Удине)
Козица  — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Свагова
Свагова (Svahová) — Чехиянең Устецк крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Черидо (Сондрио)
Черидо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Черидо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Джорджо-ди-Мантова
Сан-Джорджо-ди-Мантова — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гржедле (Бероун)
Гржедле  (Hředle) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
HD74888
HD74888 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чулһан (Енипазар)
Чулһан (Çulhan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
IC 776
IC 776 —  чикләрендә урнашкан.
Ву теле
Ву теле -  Сино-Тибет телләр гаиләсенә кергән тел. Язуы Кытай иероглифларына нигезләнгән.
IC 776
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан Пио (Л’Аквила)
Сан Пио — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Музтачо (Кампобасо)
Географиясе
Музтачо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Джорджо-су-Леньяно
Сан-Джорджо-су-Леньяно — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Козко (Верчели)
Козко  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козко Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Купай (Бәрәңге районы)
Купай (Купай), 1962 елга кадәр Порт-Маматово ― Мари Ил Республикасының Бәрәңге районындагы юкка чыга баручы татар авылы.
Халык саны — 12 кеше (2003), 7 (2010), 4 (2014) , 3 кеше (2022).
Почта индексы — 425573, ОКАТО коды — 88 244 811 001.
География
Купай авылы район үзәге Бәрәңге бистәсеннән – 12, авыл җирлеге үзәге Мазарбашы авылыннан – 2 км төньякта урнашкан.
Купайка елгасының сул ярына нигезләнгән авылның елга яры буйлап көнбатыштан көнчыгышка таба сузылган бер урамы бар.
Административ яктан буйсыну
1782 елга кадәр Казан губернасының Өрҗем өязе составында булган. Нократ губернасы Өрҗем өязенең Буй, Төрек волостьларына карый. 1920 елда бу волость составында Мари автономияле өлкәсе составына керә. Сернур, 1924 елдан — Мари-Төрек кантоннары, 1931 елдан — Бәрәңге районы составында була.
Атама
Риваять буенча, «Купай» исемен авыл башка күченүчеләр белән бергә Татарстанның хәзерге Арча районыннан килгән имам Купай хөрмәтенә алган. Тел белгечләре авыл Купайка елгасы атамасыннан исем алган булырга мөмкин, дип саный (куп сүзе сазлык, түбән урынны аңлата).
Төрле вакытта авыл Партенур, Портянур, Партенур Мамат, Порт-Маматово, Купай дип аталган. Мари телендә «партенур — портанур» сүзе «йортлы алан (кыр)» дигәнне аңлата.
Авылның рәсми Порт-Маматово исеме исәп мәгълүматларыннан 1962 елда төшереп калдырылган һәм шуннан бирле авыл «Купай» дип кенә атала.
Черизей (Валле д'Аоста)
Черизей — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Купай (Бәрәңге районы)
Тарих
Авылга йомышлы татар Маматовлар ыруының бер вәкиле ― Рахманкол Бикметов тарафыннан 1760 ел тирәсендә нигез салына.
Черизей (Валле д'Аоста)
Географиясе
Черизей Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Купай (Бәрәңге районы)
Тарих
Пүчинкә беренче тапкыр 1762 елның 5 июлендә үткәрелгән 3нче ревизская сказкада (халык исәбен алуда) очрый. Пүчинкәдә Рахманкол Бикметов (1707 елгы), аның хатыннары һәм балалары күрсәтелгән. 1795 елда үткәрелгән 5нче ревизская сказка нәтиҗәләре буенча, мондагы өч хуҗалыкта 9 ир-ат һәм 8 хатын-кыз яшәгән. 1816 елның 14 мартында үткәрелгән 7нче ревизская сказка мәгълүматлары буенча Портянур-Маматов ыруы (Купай) пүчинкәсендә (XIX гасыр башыннан авыл шулай дип йөртелә) 6 йорт хуҗалыгында 15 ир-ат һәм 21 хатын-кыз яшәгән.
1884 елгы хуҗалыклар буенча халык санын алуда Портянур (Маматов нәселеннән, Купай) починогы теркәлгән, анда 21 хуҗалык, 35 ревизия җаны, 121 кеше исәпкә алынган. Биредә яшәүчеләргә 369 дисәтинә җир беркетелгән (бу ~403 га, һәр кешегә 3,3 га җир туры килгән). Крестьяннар 65 эшче ат һәм 38 савым сыеры тоткан.
Мәчет тарихы
1825 елда авылда манарасы булмаган беренче агач мәчет төзелгән.
1860-еллар уртасында Портянур-Маматов ыруы пүчинкәсендәге мәчеткә имам итеп чыгышы белән Казан өязенең (Татарстанның хәзерге Арча районы) Кәче авылыннан булган беренче указлы мулла Мирхәлиулла Гобәйдуллин билгеләнә. Нәселе Балтач районының Кариле авылында яши. 1891 елда беренче мулла вафат булганнан соң, чыгышы белән Малмыж өязенең (Татарстанның хәзерге Балтач районы) Нөнәгәр авылыннан булган икенче указлы мулла Баһаветдин Сәйфелмөлеков (1841―1897) билгеләнә.
1909 елда манаралы мәчет салырга рөхсәт алынган. Мәчет ике гыйбадәт кылу залы булган, манаралы һәм шәкертләр өчен мәдрәсәле итеп ачыла. Мәчет тирәсендә кечерәк кенә бакча булдырыла. 1910 елның 26 июлендә мулла вазыйфасына Муллахмәт Мөхәммәтгалиев (1876―1940) раслана. 1930-елларда репрессияләнгән.
1938 елның 25 мартында Мари өлкә башкарма комитеты президиумы карары игезендә, Порт-Маматово авылындагы мәчет Бәрәңге районы башкарма комитеты үтенече буенча ябыла. Бина башта башлангыч мәктәп һәм клуб, аннары ашлык саклау склады итеп тотыла.
Яңа заман
1920-елларда Портянур Мамат авылы Мари-Төрек кантоны Мазарбашы авыл соетына керә. Барлык йортлар агачтан, бер катлы була, тик сәүдәгәрләр Гарифҗан бай һәм Газизҗан бай гына ике катлы өйләрдә яши, кибетләр тота. 1925 елда 58 хуҗалыкта 290 кеше яшәгән. 1926 елдан рәсми документларда авыл «Порт-Маматово» дип языла, җәяләр эчендә Копаев яисә Купай дип күрсәтелә. 1928-1929 елларда җирләренең бер өлешендә Куянавылдан күченеп килгән кешеләр Игенчеләр авылын оештыра. 1931 елда коллективлаштыру чорында төзелгән күмәк хуҗалыкка Климент Ворошилов исеме бирелгән. Колхозда ат, сыер абзарлары төзелә, йорт кошлары, сарыклар асрала. Барлык терлекнең исәбе 600 башка җитә. Сугыш алды елларында колхоз районда иң яхшылардан санала.
Авылның беренче баскыч мәктәбе 1932 елда ачылган, аның мөдире Бирктова була. Балаларны укыту татар телендә алып барылган.
Сугыштан соң
1951 елда Ворошилов исемендәге һәм «Танк» (Мазарбашы) колхозлары берләштерелә. Барлык эре терлек (45 баш мөгезле эре терлек, 17 ат) Мазарбашына күчерелгән, авылда сарык фермасы гына калган. 1965 елда авылдагы йортлар электрлаштырыла, 1973 елда суүткәргеч үткәрелә, 1974 елдан 23 йортта баллонлы газ плитәләре барлыкка килә. Авылда 50 урынга исәпләнгән клуб, кулланучылар кооперациясе кибете эшләгән. Шуңа да карамастан, кешеләр үз авылларыннан китә башлаган. 1960-1980 елларда авылдагы хуҗалыклар саны 62 дән 25 кә кадәр (халык 214 тән 73 кешегә кадәр) кимегән. «Перспективасыз авыл»дан кешеләр Мазарбашы авылына яки район үзәге Бәрәңге бистәсенә күченә. Яшьләр үзәк утарда колхоз фатирлары ала. 1989 елга авылда 18 хуҗалыкта 36 кеше калган, шуларның 13е – ир-ат, 23е – хатын-кыз. 2003 елның 1 гыйнварына Купайда 9 хуҗалыкта 12 кеше, шул исәптән эшкә яраклы — ике кеше яшәгән. 2014 елда – 4 кеше калган.
2022 елның гыйнварына авылда 3 кеше гомер итә.
Сварженице
Сварженице (Svařenice) — Чехиянең Устецк крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Музтунате (Варезе)
Музтунате — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Музтунате Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Минь теле
Минь теле -  Сино-Тибет телләр гаиләсенә кергән тел. Язуы Кытай иероглифларына нигезләнгән. Минь теле юрамалары сөйләшүдә үзара һәм башка Кытай теле юрамалары белән үзара аңлаешлы тел булып тормыйлар. Минь телләрендә төбәктә кытайлар килгәнче яшәүчеләрнең телләрнең әһәмияткә ия зур лингвистик катламы бар дип ышаныла.
IC 777
IC 777 —  чикләрендә урнашкан.
Улучукур (Гөлова)
Улучукур (Uluçukur) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гөлова илчесенә караган бер авыл (köy).
Заһидулла Сюняев
Заһидулла Сюняев (1929-2001) – нефтехимик һәм нефть эшкәртүче галим. Техник фәннәр докторы, профессор (1970), Башкортстан фәннәр академиясенең шәрәфле әгъзасы. БАССР (1967), РСФСР (1974) атказанган фән һәм техника эшлеклесе, Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнгән (1971).
Тәрҗемәи хәл
Заһидулла Исхак улы Сюняев 1929 елны Мордовиянең Татар Виләзмәсе авылында дөньяга килгән. 1953 елда Мәскәүнең И.М. Губкин исемендәге нефть институтын тәмамлый. 1961-76 елларда нефть һәм газ технологиясе һәм эшкәртү кафедрасы мөдире, 1970-76 елларда Уфа нефть институтында ректор. 1976 елдан И.М. Губкин исем. нефть институтында кафедра мөдире
Гыйлми хезмәтләрендә нефть системаларының физик-химик сыйфатларының аларның дисперсияле төзелеше белән бәйләнеше теоретик фикерләре үстерелгән һәм “нефть системасының экстремаль халәте” төшенчәсе әйләнешкә кертелгән. Ул яңа нефть продуктларын ясау процессының интенсификациясе нигезләрен тәкъдим иткән (коелучан материалларның, кораб ягулыгы, пеклар һ.б. ябышуга һәм туңуга каршы профилактик чаралар).
10 китап, барлыгы 500 артык фәнни хезмәт, 30 авторлык таныклыгы авторы. Якынча 120 фән кандидатын һәм докторын әзерләп чыгарды.
HD74984
HD74984 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан-Джулиано-Миланезе
Сан-Джулиано-Миланезе — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Алмаз Борһанов
Алмаз Борһанов, Борһанов Алмаз Атлас улы (1989 елның 26 ноябре, СССР, РСФСР, ТАССР,  Лениногорск районы, Бәкер) — драма актеры, Камал театры артисты (2017 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1989 елның 26 ноябрендә Татарстанның Лениногорск районы Бәкер авылында туа. Гаиләдә биш бала үсәләр, Алмаз иң кечкенәсе була. Бик яшьләй әтисез кала. Әнисенә берүзенә генә биш баланы тергезергә туры килә.
Алмаз кечкенәдән башлап үзен төрле өлкәләрдә сынап карый. Бәләкәй вакытта аучы булырга хыялланган. Әтисе - Атлас абый - исән чакта хобби буларак аучылык һәм балык тоту белән шөгыльләнгән, бу коралга улын да күнектергән. Атлас абый аучылар, балыкчылар берлекләрендә теркәлеп торган, ел саен көзен даими рәвештә үрдәкләр, кабан дуңгызлары алып кайткан һәм берничә тапкыр Алмазны да үзе белән ала тора булган. Мәктәптә укыганда сәнгать белән дә мавыга, әмма урта мәктәпнең 9нчы сыйныфын тәмамлагач, СПТУга эретеп ябыштыручыга укырга керә. Һөнәри училищены тәмамлагач, үзенең белгечлеге буенча эшли. "'Белемнәрем җитәрлек үзе. Мәктәпне тәмамлагач, мин эретеп ябыштыручы һөнәрен үзләштердем. Башлангыч сыйныфларда музыка да укыта алам. Массажист булып та эшли алам. Театрда эшли башлаганчы, эретеп ябыштыручы идем. Вакыт-вакыт туйлар алып барып, җырлап та йөрдем,' - Алмаз Борһанов үзе турында."Бервакыт танышу сайтында бер кыз белән аралаша башлый һәм Казанга күченеп килә. Казанга килү белән югары белем алу турында сорау баса. Шулай итеп, 2013 елда Алмаз Казан дәүләт мәдәният институты театраль факультетының режиссура һәм актерлык осталыгы кафедрасына кино һәм театр актеры белгечлегенә укырга керә. Аны 2017 елда тәмамлый һәм Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрына эшкә алына.
Театр
2013 елда Казан дәүләт мәдәният институтына керергә ниятли, әмма барысы да беренче тапкырдан килеп чыкмый. Иң элек Салават Фәтхетдинов курсына кереп карый, булмый. Инде кайтып китәм дигәндә генә, Салават абый аны Фәрит Бикчәнтәев янына кертеп җибәрә. Ул вакытта Алмаз аның кем икәнен белми дә иде...
2017 елның августында Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының коллективына кушыла. Ул беренче уйнаган спектакльләр "Агыла да болыт агыла" һәм "Тормышмы бу?.." булалар. Тамашачыга күбрәк Айдар Җаббаровның "Хуш авылым"дагы Сөләйман абый һәм Чыңгыз Айтматовның "Мәңгелек буран" спектаклендәге Яшь Буранлы Идегәй образлары буенча таныш.