cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дженола (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Матвуево
Кече Матвуево (Малое Матвуево) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Богданци (Силистра өлкәсе)
Богданци  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Кече Матвуево
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Богданци (Силистра өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вирфури
Вирфури — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мочалище (Нуя кушылдыгы)
Мочалище — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовиянең Ичалки районы биләмәләрендә ага. Елга  Нуя елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Югары Никольски (Аскын районы)
Югары Никольское — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Линьон (Марна)
Линьон — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Югары Никольски (Аскын районы)
Почта индексы — 452894, ОКАТО коды — 80204804007.
Татар-урыс гамәли транскрипициясе
1нче искәрмә
"G g" хәрефе рус "Г" хәрефеннән нечкәрәк.
Вилямово (Подлясье воеводалыгы)
Вилямово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лаб-им-Вальде
Лаб-им-Вальде — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казанцевски
Казанцевский (Казанцевский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%), башкортлар (14%).
Лез-Англь (Көнчыгыш Пиреней)
Лез-Англь — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
(18442) 1994 PK3
(18442) 1994 PK3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PK3» саналган.
Казони дей Пери (Павия)
Казони дей Пери — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Любомин-Жондови
Любомин-Жондови — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Олы Теләк
Олы Теләк:
Любомин-Жондови
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гвоздево
Гвоздево (Гвоздево) — Диңгез буе краеның Хасан районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Чаэнн-Веллс (Колорадо)
Чаэнн-Веллс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гвоздево
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), украиннар (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 2,22%.
Чаэнн-Веллс (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саснабор
Саснабор (Саснабор ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Коюнбаба (Кыркларэли)
Коюнбаба (Koyunbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (köy).
(4192) Брейсахер
(4192) Брейсахер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DH» саналган.
Коморово (Конинский повяты)
Коморово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Илирська Бистриця (община)
Илирська Бистриця  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Газилер (Тарсус)
Газилер (Gaziler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Полукире
Полукире (Савут, Полукиря) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429830. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203838002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 9 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : чуашлар (100%).
Вася (ай кратеры)
Вася - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 0,1 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама кеше исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 2012 елда раслана.
(18443) 1994 PW8
(18443) 1994 PW8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пор-ан-Бессен-Юппен
Пор-ан-Бессен-Юппен — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Вайберсбрунн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түбән Акчура
Түбән Акчура (Ӱл Пӹнгельйӓл, Нижнее Акчерино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,9%), урыслар (5,1%).
Богорово (Силистра өлкәсе)
Богорово  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лабух (Австрия)
Лабух  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вилямувка
Вилямувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вирфуриле (Арад)
Вирфуриле — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD214605
HD214605 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
NGC 369
NGC 369 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
HD214605
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Өзмүш (Һалфети)
Өзмүш (Özmüş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалфети илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Джефферс (Миннесота)
Тарихы
Джефферс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любомин-Лесьни
Любомин-Лесьни — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лисс-ан-Шампань
Лисс-ан-Шампань — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Сасновы Бор (Шчучынский районы)
Сасновы Бор  (Сасновы Бор ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лескерд
Лескерд — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Форт-Гарленд (Колорадо)
Форт-Гарленд  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Форт-Гарленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иловка (Крань)
Иловка  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казони дела Байта (Павия)
Казони дела Байта — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казони дела Байта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шабанлы (Җәлилабад)
Шабанлы  (Şabanlı ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Ватсон (ай кратеры)
Ватсон - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 59,4 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джеймс Крейг Уотсон (1838–1880) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Талог
Почта индексы — 452894, — 80204804008.
Грозный дәүләт нефть техника университеты
'''Академик М.Д. Миллионщиков исемендәге Грозный дәүләт нефть техник университеты''' — 1920 елда Грозный шәһәрендә нигез салынган югары уку йорты. 1945 елда Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә. Элеккеге исеме — Грозный дәүләт нефть институты.
Институт илнең нефть-газ профильле иң өлкән вузы, аны тәмамлаучылар арасында РФА академиклары А. А. Дородницын, М. Д. Миллионщиков, СССР химия һәм нефть химиясе сәнәгате министры С. Н. Хаҗиев кебек илнең нефть һәм газ комплексының күренекле җитәкчеләре була.
Институт составында 1 факультет һәм 5 Институт.
Тарихы
Грозный нефть институтына 1920 елда сигез бүлектән торган югары нефть техникумы буларак нигез салына, аларның икесе - югары булып саналган. 1920 елда ике факультетка нигез салына: нефть промыселы һәм нефть технологиясе. Инженерларның беренче чыгарылышы 1925 елда була. 1929 елда уку йорты Союз дәрәҗәсендәге югары уку йорты статусына ия була. 1945 ел ахырында СССР Югары Советы Президиумы Указы белән нефть сәнәгате өчен кадрлар әзерләгәне өчен Грозный нефть институты Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.
1973 елда институтка аны тәмамлаган академик М.Д. Миллионщиков — Социалистик Хезмәт герое, СССР Фәннәр Академиясенең хакыйкый әгъзасы, СССР Фәннәр академиясе вице-президенты, РСФСР Югары Советы Рәисе, Совет Пагуош комитеты рәисе, Ленин һәм ике тапкыр Сталин премиясе лауреаты исеме бирелә.
1980 нче еллар урталарында институтның фәнни-педагогик һәм матди-техник потенциалы нефть-газ җитештерүенең технологик циклының барлык белгечлекләре буенча диярлек әзерлек алып барырга мөмкинлек бирә. Институт галимнәре нефть-газ геологиясе һәм геофизика, бораулау һәм нефть һәм газ скважиналарын эшкәртү, нефть эшкәртү һәм нефть химиясе, теплофизика, төзелеш өлкәләрендә фундаменталь эшләнмәләр белән шөгыльләнделәр.
Үз тарихында Грозный нефть институты илнең халык хуҗалыгының төрле тармаклары өчен 50 меңнән артык белгеч әзерләгән. Институтны тәмамлаучылар арасында биш Социалистик Хезмәт герое, СССР нефть химиясе һәм нефть эшкәртү сәнәгате министрлары (В. С. Федоров һәм С. Н. Хаҗиев), нефть сәнәгате министрлары (Н. А. Мальцев һәм Л. Д. Чурилов), РСФСР геология министры Д. Л. Федоров, СССРда иң эре «ГлавТюменьнефтегаз» башлыгы В. И. Муравленко, СССР Фәннәр академиясе һәм РФА академиклары М. Д. Миллионщиков, А. А. Дородницын, С. Н. Хаҗиев бар.
1990 елларда институтның бөтен укытучылар составыдиярлек Чечнядан күченә, институтның күп кенә хезмәткәрләре һәм студентлары югала яки һәлак була. Институт биналары 1995 елның февралендә федераль авиация тарафыннан җимертеллгән.
Федераль максатчан программа нигезендә 2007 елда институт биналары комплексын торгызу башланган. 2012 елда Хрущев мәйданында ГДТУның яңа корпусы ачылган.
Хәзерге вакытта институтның матди-техник базасы — белем бирү процессы таләпләренә һәм стандартларына җавап бирә торган, лингафон кабинетлары, компьютер сыйныфлары, заманча укыту лабораторияләре белән җиһазландырылган. Институтның барлык факультетларында 30 лаборатория, 15 компьютер сыйныфы эшли. 2006 елдан мәгълүмати-исәпләү үзәге эшли. ВУЗ эчендәге басмалар чыгарылышын институтның нәшрият-полиграфия үзәге башкара. Институтның 1 нче корпусы интернет глобаль челтәренә тоташтырылган, аның ярдәмендә локаль челтәрнең үсеш алуы институтның теләсә кайсы компьютерыннан диярлек мөмкин. 2007 ел ахырына институтның калган корпусларында интернетны тоташтыру, документлар әйләнеше һәм уку процессы белән идарә итү системасын кертү планлаштырыла. Институт китапханәсе китапларны саклау һәм бирү өчен кирәкле техник чаралар белән җиһазландырылган. Бүгенге көндә институтның гомуми китап фонды 250 000 данә тәшкил итә.
Вузда белем бирү процессын 550 мөгаллим башкара, шул исәптән 15 фән докторы, 70 фән кандидаты, 30 профессор, 75 доцент. Институтның 37 кафедрасыннан 22се — чыгарылыш сыйныф укучылары, алар 32 белгечлек буенча белгечләр әзерли. Институтта 6500ләп студент белем ала, шул исәптән көндезге уку формасы буенча 3500дән артык студент. Соңгы биш елда институт 3000нән артык белгеч чыгарган, шуларның 150се диплом белән бүләкләнгән.
2012 елда яңа уку корпусын төзү төгәлләнгән. Шулай ук, 2000 елларда Грозный шәһәренең студентлар тулай торагы, Россия Герое Рамзан Кадыйров исемендәге спорт сарае төзелеше тәмамланган.
Пичинейка (Нуя кушылдыгы)
Пичинейка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовиянең Әтәш районы биләмәләрендә ага. Елга  Нуя елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Черо (Колорадо)
Черо  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18444) 1994 PL10
(18444) 1994 PL10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PL10» саналган.
Коморово (Новотомиский повяты)
Коморово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тенгулы
Тенгулы — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының сул ярыннан 168 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Потиньи
Потиньи — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Константиновская (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тенгулы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Константиновская (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Глазковка
Глазковка (Глазковка) — Диңгез буе краеның Лазо районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Вайгендорф
Вайгендорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винна-Вильки
Винна-Вильки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ладендорф
Ладендорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(2683) Брайан
(2683) Брайан — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 10 гыйнварында Н. Томас тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 AD1» саналган.
Беларус теле
Беларус теле (үзатамасы белару́ская мо́ва) — беларусларның милли теле. Беларус Җөмһүриятенең рәсми телләренең берсе (рус теле белән беррәттән). Беларус телендә сөйләшүчеләр шулай ук РФ, Украина, Литва, Латвия, Эстония, Польша, Казакъстан, Канада, АКШ, Аргентина һ. б. илләрдә шактый киң таралган. Беларус телендә сөйләшүчеләрнең гомуми саны 3,842,710 кеше (2000, бәяләмә), ↓ 2,537,640 (2011, бәяләмә), шулардан Беларусиядә 2,230,000 кеше (ил халкының 37 % ы)
Тарих
Беларус теле — славян телләренең берсе, көнчыгыш славян телләре төркеменә керә. Борынгы рус теленнән аерылып чыккан. Беларус телендә сөйләмдә һәм  белән аерылучы ике төп диалект аерылып карала: төньяк-көнчыгыш (Полоцк һәм Витебск-Могилёв сөйләшләрен кертеп) һәм көньяк-көнбатыш (Гродно-Барановичи һәм Слуцк-Мозырь сөйләшләрен кертеп). Шулай ук арадаш (күчүчән) сөйләшләр (урта беларус сөйләшләре) дә бар, бигрәк тә кайбер фонетик һәм грамматик күрсәткечләре буенча украин теленең төньяк сөйләшләренә якын торучы Полесье сөйләше аерылып тора. Хәзерге заман (әдәби) беларус теленең нигезе итеп, төньяк-көнчыгыш һәм көньяк-көнбатыш диалектларының  чиктәш сөйләшләренең күп кенә күрсәткечләрен үзенә җыйган урта Беларус сөйләшләре алынган.
Фонетика
Әдәби беларус телендә фонетика өлкәсендә түбәндәге үзенчәлекләр күзәтелә: «праўда», «воўк» сүзләрендәге этимологик «в» һәм «л» авазлары урынына иҗек ясамый торган «у» авазы әйтелә; сүзләрдә ирен-ирен авазы алдыннан в протетик авазы өстәп әйтелә: «вока» (күз), «вуха» (колак), тартык авазлар тезмәсе алдыннан «а», «i» авазлары өстәлеп әйтелә: «аржаны» (арыштан ясалган), «ıмгла» (караңгылык); «о», «е» авазлары кыскарган «ъ», «ь» авазларыннан барлыкка килгән ро, ло, ле тезмәләренең тартыклар уртасында килгән очракта ры, лы, лi тезмәләре белән чиратлашуы: «кроу» — «крывi», «глотка» — «глытаць», «бляск» — «блiшчаць»; элекке «ъ», «ь» урынында «ы», «i» авазлары килү: «злы», «малады», «бi» (сук), «пi» (эч), «мый» (минем), «рый» (казы), «шый» (тек); йомшак «д», «т» урынында,  аффрикаталары барлыкка килү: «дзiва» (кыз), «цiхi».
Морфология
Морфология өлкәсендә түбәндәге үзенчәлекләр күзәтелә: саннар төрләнгәндә род төшенчәсе саклану: «2» — два, дзве, абодва, абедзвюх (двух, дзвюх, абодвух, абедзвюх...); сыйфатлар, хәл фигыльләр, тәртип саннарының кушымчасыннан (Берлек санда, Баш килештә) «й» авазы төшеп калу: «цудоуны» (гаҗәеп), «летнi» (җәйге), «прачытаны» (укылган), «трэцi» (өченче); хәзерге заман хәл фигыльләрнең аз күләмдә (терминнар өлкәсендә генә) кулланылуы: «вядучае кола» (төп тәгәрмәч); 3нче зат алмашлыклары төрләнгәндә, н элементы төшеп калу: «без яе» (аннан башка), «аб iх» (алар турында).
Синтаксис
Синтаксис өлкәсендә түбәндәге үзенчәлекләр күзәтелә: аерымланган хәлләр урынына аерымланган аергычлар күбрәк кулланыла; Юнәлеш килешендә «буенча, яныннан» мәгънәсендә «паўз» бәйлеген куллану: «праязджалi паўз раку» (елга яныннан уздык); күплек санның Урын-вакыт килешендә «па» бәйлеге куллану: «па гарадах i сёлах» (авыллар һәм шәһәрләр буйлап); фигыль сүзтезмәләрдә — «дзякаваць» (рәхмәт әйтергә), «дараваць» (гафу итәргә), «прабачыць» (кичерергә) кебек фигыльләр белән Юнәлеш килешендәге тәмамлык кулланыла: «дзякаваць каму» (кемгә рәхмәт әйтергә), «смяяцца», «здзекавацца», «кпiць» кебек фигыльләр янында «з» бәйлеге булган Иялек килешендәге тәмамлык кулланыла: «смяцца з таварыша» (иптәш өстеннән көлү).
Лексика
Лексика өлкәсендә борынгы рус теленнән килгән сүзләр белән беррәттән беларус теленә генә хас булган сүзләр дә кулланыла: «ветразь» (җилкән), «гарэза» (шаян), «апошнi» (соңгы), «сцiплы» (тыйнак), «грувасцiць» (өяргә), «кемiць» (уйларга), «пакрысе» (әзләп), «шмат» (күп) һ. б.
Иске Беларус теле
XIV-XVI гасырларда хәзерге Беларусия җирлегендә көнбатыш рус (иске беларус) китап-әдәби теле кулланылган. Әлеге тел тәрҗемә ителгән дини әдәбиятта, хокукый һәм эш кәгазьләрендә, елъязмаларда, җирле хроникада һ. б. язма истәлекләрдә сакланган. Хәзерге әдәби беларус теле XVIII гасыр ахыры — XIX гасыр башында җанлы халык сөйләме нигезендә барлыкка килгән. Әдәби беларус теле үсешенә Янка Купала һәм Якуб Колас иҗаты зур йогынты ясаган.
Язу
Хәзерге беларус язуы кириллица (гражданнар шрифты) нигезендә барлыкка килгән; шулай ук XVI-XIX гасырларда һәм соңрак чорда да латин әлифбасы (поляк модификациясендә), җирле татарлар беларус телендәге («Әл-Китаб», «Һамаил», «Тәфсир» дип аталган) текстларны күчергәндә кулланган Беларус гарәп әлифбасы (ru) да кулланышта булган. Беларус теле кулланылган иң борынгы язма истәлекләр: «Полоцк белән Рига килешүе» (1330), кенәз Витовтның Василий Карачевскийга биргән жалованная грамотасы (1386), король Казимир IV Ягеллонның Судебнигы (1468). Беларус язуы XV-XVI гасырларда күп кулланыла башлый: «Көнбатыш-рус Четьясы» (1489), «Псалтырь», Франтишек Скоринаның Библиясе (1517-1519), «Литва статуты» (1529, 1566, 1588), «Баркалабов елъязмасы» (XVI гасыр азагы) һ. б.
Кырмыскалы (Чиләбе өлкәсе)
Кырмыскалы (Кырмыскалы) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (93%).
Югары Богады
Югары Богады — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Тарих
1928 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Озын гомерле кешеләре
Сәгыйдә Мәннанова - 96 яшенә кадәр яши. Аның 13 баласы булып, сигезе исән-сау үсеп, җәмгыятькә файда китерә, барысы да югары белемле.
Гания кортка 98 яшендә бакыйлыкка күчә. Өч улы булып, өчесе дә яу кырында башын салган.
Вафа әби Исламова 103 яшьтә вафат була.
Мәктәп
1929 - Мәктәп ачылуы.
Беренче укытучы - Салиха Фәттахова. 1948 елга кадәр - Зәйтүнә Габдуллина. 1948 елдан Рәйханә Хәсәнова укыта башлый.
Мәчет
Югары Богадыда Аллаһ йорты 2016 елда ачыла. Аның башында Югары Богады кияве Зәки Нәгыйм улы Фәхразыев тора. Авыл халкы җирлек җитәкчеләре ярдәме белән мәчет төзүдә катнашты. Хәзрәт-Равил Шакиров.
Югары Богады авыл клубы
Авылда клуб сугыштан соңгы чорларда ук авыл осталары тарафыннан салына. Ишеткәннәр буенча, 1946-1947 еллар тирәсе буладыр. Клуб мөдире булып Яңа Богады авылы кызы Сәидә Фәссахова эшли. 1951-1955 елларда Илдар Әхмәткирам улы Кирамов мөдирлек итә (ул 1997 елда вафат була).
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Россия спецназ университеты
Россия спецназ университеты — махсус бүлекчәләрнең профессиональ әзерлеген тәэмин итү өчен Россия Федерациясендә беренче һәм хәзерге вакытта бердәнбер шәхси уку йорты. 2013 елның 1 августында Гудермес шәһәрендә Чечен Республикасы Башлыгы Рамзан Кадыров тәкъдиме буенча «махсус билгеләнештәге көчләрнең Халыкара уку үзәге буларак нигез салынган.
Тарихы
Чечня башлыгы Рамзан Кадыйров 2013 елда РФ территориясендә күп функцияле комплекс төзергә тәкъдим итә. Ул үз эченә тактик-махсус әзерлек дисциплиналарының киң спектры буенча укытуның заманча методикаларын һәм технологияләрен берләштерәчәк һәм укыту технологияләренең, алдынгы дөнья тәҗрибәсенең һәм хәл ителә торган бурычлар комплексының үсешенә бәйле рәвештә үзгәрешләр кертергә мөмкинлек бирергә тиеш дип уйланыла. Университетны булдыруның максаты итеп Чечен Республикасында халыкара терроризмга каршы көрәш буенча тупланган тәҗрибәсен Россия Федерациясенең төрле махсус хезмәтләренең махсус бүлекчәләренә һәм бүлекләренә тапшыруны куя..
Милекчеләре һәм җитәкчелеге
Университет белгечләренең инструкторлык командасын ЧР башлыгы ярдәмчесе, РФ ФСВНГ идарәсенең ЧР буенча беренче урынбасары Даниил Мартынов җитәкли. Команданың зур тәҗрибәсе бар. Ул инде дүртенче ел уку программаларын үстерү өстендә эшли, тренерлар әзерли һәм университет булдыру проекты белән җитәкчелек итә. Шулай ук, күп кенә чит ил хәрби бүлекчәләре вузда белем алу белән кызыксыналар.
Әзерлек дисциплиналары
РУС ТСПның төрле дисциплиналары буенча белгечләр әзерли: ут, тактик-махсус, һава-десант, тау, водолаз, сакчылык, хәрби-медицина, хәрби журналистларны әзерләү, кинология, автоәзерләү, инженер һәм IT-әзерлек. Барлык дисциплиналар да гражданлык затларын спорт белән әзерләү өчен җайлаштырылган. Университет базасында югары вазифаи затларны һәм сакчылык предприятиеләре хезмәткәрләрен әзерләү юнәлешләре гамәлгә ашырыла, алар гомумфизик әзерлекне, саклана торган затны алып бару тактикасын, озатып йөрүне, шул исәптән автомобиль, медицина табибка кадәр ярдәмен, куркынычсызлыкны тәэмин итү буенча превентив чаралар, контррснайперинг, кул сугышы һәм махсус әзерлекне үз эченә ала.
Шулай ук, тау әзерләү эшләре алып барыла. Булачак альпинистларны әзерләү өчен Чишки авылында полигон җиһазландырылган һәм Нашха авылы янында тау полигоны әзерләнә. Хәзерге вакытта «Кавказның 15 тау башы» проекты тормышка ашырыла, аның кысаларында альпинизм буенча сертификацияләнгән инструкторлар төркемен әзерләү бара.
Өзнуртепе (Газипаша)
Өзнуртепе (Öznurtepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Газипаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вирфуриле (Прахова)
Вирфуриле — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Газилер (Икизҗе)
Газилер (Gaziler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Икизҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Луавр
Луавр — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Боил
Боил — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коюнбейли (Ушак)
Коюнбейли (Koyunbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Ушак илчесенә караган бер авыл (köy).
Любостронь
Любостронь — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Имене (Брда)
Имене  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франктаун (Колорадо)
Франктаун  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Франктаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казони ди Сант'Албино (Павия)
Казони ди Сант'Албино — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казони ди Сант'Албино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шеридан-Лейк (Колорадо)
Шеридан-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вашакидзе (ай кратеры)
Вашакидзе - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 45,0 км булган кратер.
Джонсон (Миннесота)
Джонсон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Вашакидзе (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Михаил Александрович Вашакидзе (1909–1956) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Джонсон (Миннесота)
Тарихы
Джонсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прель (Кальвадос)
Прель — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Лос-Мазос
Лос-Мазос — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Пактаево (Таулы Мари районы)
Пактаево (Пактайсола, Пактаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Коморово (Шамотульский повяты)
Коморово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пактаево (Таулы Мари районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Коморово (Шамотульский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ладис
Ладис — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сасновка (Астравецкий районы)
Сасновка  (Сасноўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 370
NGC 370 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сальный
Сальный (Сальный, Сальный) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429808. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203855003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : чуашлар (100%).
(18445) 1994 PC12
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PC12» саналган.
Винна-Випихи
Винна-Випихи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайгольсхаузен
Вайгольсхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
HD214670
HD214670 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Вайгольсхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD214670
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Өзөрен (Атакум)
Өзөрен (Özören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вирчорова
Вирчорова — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Болгарка (авыл в Болгарии)
Болгарка  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4029) мосты
(4029) мосты — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 24 маенда Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 KC1» саналган.
Павел Салмасов
Салмасов Павел Петрович (25 март 1930 ел — 30 октябрь 2017 ел) — СССР һәм Россия рәссамы. 1961 елдан СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы. Россия Федерациясенең атказанган (2006) һәм Башкорт АССРның халык (1990) рәссамы.
Биографиясе
Павел Петрович Салмасов  1930 елда Ленинград өлкәсе Череповец районының Рудаков авылында туган. 1953 елда РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе. Э. Тюлькин классы буенча Уфа сәнгать училищесының сәнгать бүлеген тәмамлый.
1953 елдан 1955 елга кадәр БАССРның Сибай шәһәрендә,  1955 елдан Уфада яши.
Рәссамның әсәрләре М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда (Уфа), Ырынбур өлкә сынлы сәнгать музеенда, Удмурт (Ижевск) сынлы сәнгать музеенда, шәхси коллекцияләрдә саклана.
Иҗаты
Салмасов Павел Петрович — индустриаль һәм авыл пейзажлары остасы: «Карьер. 1958, Сибай», «Рудные отвалы» һәм башкалар.
Любоцень
Любоцень — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Павел Салмасов
Иҗаты
Рәссамның төп эшләре :
Рәссамның «Зауралье». «Материнство», «Утро хлебороба» серияләреннән акварель эшләре билгеле.
«Садам цвести» һәм «Спорт» фрескалары Ишембай шәһәренең С. М. Киров исемендәге нефтьчеләр Мәдәният сарае интерьерында, 1960 ел (Назаров Михаил Алексеевич  белән берлектә).
Яңа Уфа нефть эшкәртү заводы бинасында «Нефтехимик» керамик панно, Уфа, 1965 ел (М. А. Назаров, Б Я Палеха, Н. А. Русских белән берлектә ).
«Синтезкаучук» заводының Мәдәният сараенда интерьерның эскиз бизәкләрен салган, Стәрлетамак, 1967 ел (М.А. Назаров белән берлектә).
Сасновка (Слонимский районы)
Сасновка  (Сасноўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шатырлы (Җәлилабад)
Шатырлы  (Şatırlı ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Төй (Аскын районы)
Төй — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Словакия президентын сайлаулар (2019)
Словакия президентын сайлаулар (Voľba prezidenta Slovenskej republiky v roku 2019) — 2019 елның март аенда уза: 16 мартта сайлуларның беренче туры, 30 мартта икенче туры үткәрелә.
Тарих
1999 елдан башлап, президент ачык яшерен тавыш бирү юлы белән 5 елга сайлана. Беренче турда кандидатларның берсе дә абсолют күпчелек тавышны җыймаса, икенче тур уздырыла.
Кандидат булу өчен сайлаучыларның 15 000 имзасын җыярга кирәк яки парламенттагы 150 әгъзадан 15 енең намзәтне яклавы таләп ителә.
2019 елның 31 гыйнварына 15 кандидат теркәлгән. Соңрак икесе сайлауда катнашудан баш тарткан.
Беренче тур
Тавыш бирү хокукына ия булган сайлаучыларның 48.74% ы сайлауларның беренче турында катнаша. Икенче турга сайлаучыларның 40,57 % тавышын җыйган Зузана Чапутова һәм сайлаучыларның 18,66 % тавышын җыйган Марош Шефчович уза.
Икенче тур
Тавыш бирү хокукына ия булган сайлаучыларның 41,79% ы сайлауларда катнаша. Сайлаучыларның 58,40 % тавышын җыйган Зузана Чапутова җиңеп чыга. Марош Шефчович өчен сайлаучыларның 41,59 %ы тавыш биргән.
Луази-ан-Бри
Луази-ан-Бри — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Имене (Моравче)
Имене  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исемсез (Рудня кушылдыгы)
Исемсез — Рудня елгасы кшылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Починки районы биләмәләрендә ага. Елга  Рудня елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18446) 1994 PN13
(18446) 1994 PN13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PN13» саналган.
Андрей Ногтев
Андрей Ногтев (Андрей Иванович Ногтев,, — , ) — кенәз, Казан воеводасы (1576-1579).
Вебер (ай кратеры)
Вебер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 44,0 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Прео-Бокаж
Прео-Бокаж — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Глазовка
Глазовка (Глазовка) — Диңгез буе краеның Лесозаводск шәһәр округында урнашкан авыл.
Мишә (Кече Мишә кушылдыгы)
Мишә — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Мишә елгасының сул ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Глазовка
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Мишә (Кече Мишә кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Глазовка
Халык
Халык саны динамикасы:
Мишә (Кече Мишә кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Глазовка
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%), украиннар (16%).
Манте
Манте — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Казони ди Сопра (Виченца)
Казони ди Сопра — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казони ди Сопра Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Винна-Посьвентна
Винна-Посьвентна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коморув (Великопольское воеводалыгы)
Коморув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шугар-Сити (Колорадо)
Шугар-Сити  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лайбен
Лайбен — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Джордан (Миннесота)
Джордан  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзпынар (Сарыгөл)
Өзпынар (Özpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Сарыгөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Коюнгөлү (Оваҗык)
Коюнгөлү (Koyungölü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Сасновка (Смаргонский районы)
Сасновка  (Сасноўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Луази-сюр-Марн
Луази-сюр-Марн — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Иван Норкин
Иван Норкин (Иван Андреевич Норкин,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1944).
Вирчорог
Вирчорог — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрутвейл (Колорадо)
Фрутвейл  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фрутвейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 371
NGC 371 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ишка (Иг)
Ишка  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рагоза
Рагоза (Рагоза) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Босна (авыл)
Босна  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайденбах (Урта Франкония)
Вайденбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4079) Бриттен
(4079) Бриттен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 15 февралендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 CS» саналган.
Лайбниц
Лайбниц — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Любранець-Парцеле
Любранець-Парцеле — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Винна-Стара
Винна-Стара — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Любранець-Парцеле
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Давид Носек
Давид Носек (David Nosek,, — , ) — Чехия һоккейчесе (сакчы), яшьләр арасында дөнья чемпионы (2001), Чехия чемпионатларының алтын (2004) һәм көмеш (2005) призчысы.
Порандайкино
Порандайкино (Порандай, Порандайкино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
HD21476
HD21476 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.