cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рөстәм Зарипов (1956)
Иҗаты
Опера, 2 симфония, оратория, поэмалар, кантаталар, күп кенә камера-инструменталь, хор өчен һәм вокаль әсәрләр, татар, башкорт, рус һәм башка халык җырлары һәм төрле хор составлары өчен көйләр эшкәртмәләре, транскрипцияләр, аранжировка, оркестровка, инструменталь ансамбльләр һәм оркестрларның төрле составлары өчен әсәрләр авторы, шул исәптән «Табигать кочагында» ораториясе, «Нәби Дәүли истәлегенә» һәм «Башкорт триптихы» симфонияләре, өч кантата, «Йа, Рәсүлем» хор поэмасы, камера-инструменталь музыка, acapella катнаш хоры өчен «Шам-Шәриф» концерт-поэмалары, 100гә якын җыр һәм романслар авторы.
Г. Камал исемендәге Татар академия драма театры («Ат карагы»), В. Качалов исемендәге Казан Зур драма театры («Трубадур һәм аның дуслары»), Чаллы дәүләт татар драма театры («Каравыл») һәм башка театрларның спектакльләренә музыка язган.
КДВМА эшләү белән беррәттән композитор һәм дирижер булып кала, музыка яза һәм хор, эстрада-симфоник оркестр өчен аранжировка ясый, Татарстан һәм Украинаның дәүләт эстрада-симфоник оркестрлары, коллективлары белән чыгыш ясый. Педагогик эшчәнлек белән шөгыльләнә: гомуми белем бирү һәм музыка мәктәпләрендә музыка дәресләре өчен татар һәм рус телләрендә 4 җыентык әзерләгән. Бу — «Мәгариф» нәшрияты, Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы, ТР укытучыларны камилләштерү институты проекты. Башлангыч сыйныфлар өчен ноталар грамотасын, музыкаль законнарны, дөнья һәм татар музыкасы тарихын, композиторларның биографияләрен өйрәнү өчен «Әлифба», хрестоматияләр – әсәрләр җыентыклары әзерләүдә катнашкан.
Р. Ф. Зариповның әсәрләре Швеция, Финляндия, Польша, Төркия һәм башка күп кенә чит илләрдә башкарыла.
Хаҗыалипынар (Ладик)
Хаҗыалипынар (Hacıalipınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Ладик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 4293
NGC 4293 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Арона (Пенсильвания)
Арона  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саклау (Кызыл Кама районы)
Саклау — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452940, — 80237850002.
Хаҗыаһмет (Бурһание)
Хаҗыаһмет (Hacıahmet) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бурһание илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мариенталь (Түбән Саксония)
Мариенталь  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Коррансон-ан-Веркор
Географиясе
Коммуна мәйданы — 39,34 км².
Арчболд (Пенсильвания)
Арчболд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4294
NGC 4294 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мариенхаген (Түбән Саксония)
Мариенхаген  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Кустура (Клуж)
Кустура — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мариенхаген (Түбән Саксония)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кустура (Клуж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кусуюш
Кусуюш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аспинволл (Пенсильвания)
Аспинволл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Башкортостан укытыусыһы
«Башкортостан укытыусыһы» (Башҡортостан уҡытыусыһы, Башкортстан укытучысы) журналы — Уфада укытучылар һәм тәрбиячеләр өчен нәшер ителүче айлык иҗтимагый-педагогик һәм фәнни-әдәби басма. Баш мөхәррире-директоры – 2007 елдан Салават Кәримов (Салават Кәрим).
Баш мөхәррирләр
Төхфәт Ченәкәй, Имай Насыйри, Гобәй Дәүләтшин, Гайнулла Ишбулатов, Сәлимҗан Гомәров, Г. Шаһибәкова, И. Бикмәтов (1955 – 1961), Ә. Шоңкаров (1961 – 1966), Г. Иргалин (1966 – 1969), Ә. Гарипов (1969 – 1971), С. Гомәров (1971 – 2005), Т. С. Дәүләтбирдина (2005 – 2007). 2007 елдан алып “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналының баш мөхәррире — С. Кәримов.
Мидия
Мидия (юнанча Μηδία, ассирийчә Mādāya) — борынгы көнчыгыш дәүләт, көнбатыш Ирандагы этногеографик өлкә. Аракс елгасы һәм Эльбурс тауларыннан Фарсага кадәр җәелгән булган. Иран телле халык тора. Мидия патшалыгы 670 б.э.к. - 550 б.э.к. елларда булган, чәчәк ату дәверендә этник Мидиядән зуррак территориясендә урнашкан.
Һеродот буенча Мидия халкының бүтән атамасы - ариләр (Һеродот, VII, 62). Мидиялеләр изге китабы "Ариләр Иле" (авеста Airyanam Dahyunam) дип йөртелгән, шуңа күрә "ариләр" - мидиялеләр үзисеме булган ахры.
Соңгы тикшеренүләр буенча борынгы мидиялеләрнең Y-ДНК һаплотөркеме R1a-Z93 булган, нәкъ шушы һаплотөркем бүгенге татарлар арасында еш очрый.
Тарих
Иран телле мидиялеләр көнчыгыштан күчеп, җирле арий булмаган кабиләләрне (гутий, лулубей, касситлар халкын) ассимиляцияләгән.
625 — 585 б.э.к. елларда патша Увахшатре җитәкчелегендә Мидия зур Әссүрия дәүләтен басып ала, соңрак Урарту, Анатулы илләрен буйсындыра.
Мидиянең башкаласы - Экбатана шәһәре булган (бүгенге Һәмәдан).
550 б.э.к. фарсы патшасы Кир II Мидияне басып ала. Фарсылар - мидиялеләргә бик якын халык, Кир анасы - мидияле булган. Кир II явы нәтиҗәсендә Мидия Ахәменид дәүләтенә вилаять (сатрапия) буларак керә. Ми́дия (Μηδία, иске фарсы телендә Māda, ассирий вавилон телләрендә Mādāya ) — борынгы көнчыгыш дәүләте, шулай ук Иранның көнбатышындагы, Аракс елгасы һәм төньяктагы Эльбурс тауларыннан көньяктагы Фарсы (Фарс) чигенә кадәр, көнбатыштагы Загрос тауларыннан көнчыгыштагы Деште-Кевир чүллегенә кадәрге борынгы этнографик өлкә, анда иран телле кабиләләр көн итә. Мидия патшалыгы безнең эрага кадәр 670 елдан — 550 елгача яши һәм чәчәк аткан елларында этник Мидия чигеннән территориясе байтакка зуррак була.
Мидия кабиләләренең икенче төрле атамасы — арийлар (Геродот. VII, 62); алар үзләрен шулай дип атап йөрткән дигән фараз бар. Мидиялыларның изге язмаларында «Арийлар иле » (авест.Airyanam DahyunamAiryanam Dahyunam) турында языла.
Мидиялыларның Иран телле [./Мидия#cite_note-3 [3] ] кабиләләре тарихта безнең эрага кадәр IX гасыр башынан билгеле, алар Иранга Урта Азиядән (икенче төрле фараз буенча Төньяк Кавказдан, Каспий диңгезе буеннан) килеп төпләнә. Алга табагы гасырда мидиялылар әкренләп борынгы заманнан алып Иран территориясендә яшәгән арий булмаган гутий, лулубей һәм кассит кабиләләрен ассимиляциягә дучар итә. Безнең эрага кадәр IX гасыр азагында — VIII гасыр башында Мидияны ассирийлар басып ала, әмма безнең эрага кадәр 673 елда мидиялылар Каштарити җитәкчелегендә баш күтәрә һәм бәйсезлек яулай.
Шуннан алып Мидияда судья Дайукку нигез салган урындагы династия хәкимлек итә. Аның улы, Фраорт Фәләстанды (Иранды) басып ала, ә аның оныгы — Увахшатра (греч. Киаксар) хәкимлек иткәндә — мидиялылыр вавилоннар белән бергә зур Ассирия державасын яулап ала һәм бәйсезлек алуга ирешә. Шулай итеп, Мидия хакимлегенә Төньяк Месопотамия да эләгә; алга таба Увахшатра Урартуны буйсындыра һәм Кече Азияның кечкенә патшалыкларына сугыш ача; озак сугыштан соң ул Лидия белән Галис (Кызыл-Ырмак) елгасы буенча утырган Анатолияны бүлешә. Шулай итеп, Увахшатра Патшалык иткән чор азагында Мидия, хәзерге Иран, Әрмән таулыгы, Төньяк Месопотамия һәм Кече Азиянең көнчыгышын биләгән куәтле патшалыкка әверелә.
Экбатана (хәзер Хамадан) каласы — Мидияның баш каласы. Аның патшасы «Патшалар патшасы» титулын йөртә, баштан ук ул «тиңнәр арасында беренче» дип таныла — ягъни башка патшалар Мидия патшасының вассаллары була. Увахшатраның улы, Иштувегу (греч. Астиаг), патша властен ныгытырга тырыша, аның бу гамәле вельможаларның Астиагка каршы оппозицияга басуына китерә. Безнең эрага кадәр 550 еллар тирәсендә, риваятьләрдән күренүенчә, Иштувегу власте белән риза булмаган вельможалар ярдәмендә Мидияны фарсы патшасы Бөек Кир II яулап ала. Фарсылар мидиялыларга туган була. Кир үзе әнисе буенча Мидияның патшалар нәселенә карый (ул Иштувеганың оныгы), һәм фетнә күтәрүче вельможалар фарсыларның җиңүен сарай түңтәрелеше буларак кабул итә. Әмма аларның өметләре акланмый: әкренләп мидиялылар җитәкче постлардан кысрыклап чыгарыла һәм Ахеменидларның державасында тик икенчел вазифалар гына биләргә мәҗбүр була, ә Мидия үзе гадәти сатрапияларның (провинцияларның) берсенә әйләнә һәм башка буйсындырылган халыклар кебек фарсыларга ясак түли. Экбатана фарсыларның (алга таба Парфия) патшасының башкаласы дип исәпләнелә, гадәтте җәйге эссе көннәрне патша Мидияда үткәрә торган була.
Искәндәр Зөлкәрнәй (Александр Македонский) вафатыннан соң Мидияның соңгы сатрабы Атурпатак (Атропат) үз сатрапиясенең төньягында, Урмия күле районында, үзен патша дип игълан итә, шулай итеп «Кече Мидия», ягни «Атропатен Мидиясы», яки «Атропатен» дәүләтенә нигез салына. «Атропатен» сүзенән соңрак «Азәрбайҗан» топонимы барлыкка килә.
Мәдәният
Мидиялылар тел, дин һәм йолалар буенча фарсыларга бик якын. Фарсылар һәм башка иран халыклары кебек алар да озын чәч һәм сакал йөртә, ыштан, кыска итек кия һәм билләренә ирекле ир-атның аерымлылык билгесе булган акинак (хәнҗәрдән озынрак, ә кылычтан кыскарак корал) тага. Фарсылардан аермалы алар озын, киң, иркен җиңле курткалар кея (озакламый бу киемне фарсы аксөякләре дә кия башлый, ә греклар мондый киемне "хатын-кызлар киеме" дип исәпли).
Мидиялыларның җәяүле гаскәре кыска сөңге һәм, агачтан үрелеп, тире белән капланган калканнар белән коралланган була. Ләкин җәяүле сафта сугышкан фарсылардан аермалы мидиялылар атлы гаскәре белән дан тота. Мидиялылар патшасы, ике тәгәрмәчле арбала аягүрә басып, гаскәр уртасында сугыша — бу йоланы азак фарсылар да куллана башлый. Башка иранлы халыклар кебек үк, мидиялыларның җайдаклары тимердән хәрби кием кия, атларын да шундый тимер пластиналар белән каплый.
Дин
Мидиялылар тоткан дин — Зәрдөштлек, мидиялылар арасында Зәрдөштлек нык үсә, бәлки бу дин Иштувегу дәверендә дәүләт дине лә булгандыр. Мидияда уңдырышлылык алиһәсе Ардвисура Анахита культы киң таралган була. Мидияның төп каласы Экбатанада алиһә Анахитаның (грек авторларында — Анаитис) гыйбадәтханәсе була. .
Мидия теле
Мидия теле турындагы сорау бәхәсле. Кайсыбер галимнәр (И. М. Дьяконов. История Мидии, М.-Л., 1956) бердәм мидия теленең булуын таный; икенчеләре (О. Л. Вильчевский. Курды, М., 1961) моны кире кага. Мидияда аралашу өчен Экбатана округы диалектының тулаем кулланылыштагы тел булуы шик тудырмый (тулаем кагыйдә буенча, башкала һәм сарай теле, гадәттә, дәүләт теле дә була). Әлбәттә, бу телнең язмасы да булган, әмма ул безнең көннәргәчә сакланмаган. Шына язуы фарсыларга мидиялылардан килгән, дигән фараз да бар.
Хаҗыаһмет (Мустафакемалпаша)
Хаҗыаһмет (Hacıahmet) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Tatarica (оркестр)
Tatariсa («Татарика» камера оркестры) — Казан дәүләт консерваториясенең татар сәнгате факультеты каршында эшләүче камера оркестры. Төркемдә консерватория студентлары, аспирантлары, мөгаллимнәре уйный. Оркестрның сәнгать җитәкчесе һәм дирижеры — профессор Ринат Халитов.
Максаты
Татар музыка сәнгатен, Татарстан композиторлары музыкасын пропагандалау.
Репертуар
Оркестр репертуарында Казан, Әстерхан, Себер, Кырым татарлары халык көйләре, Латин Америкасы музыкасы, мөселман Көнчыгышының традицион һәм заманча музыкасы, Урта Идел буе (Чуашстан, Удмуртия, Марий-Эл) музыкасы, Европа һәм рус классикасы (Штраус, Кальман, Хачатурян, Дунаевский) әсәрләре дә бар. Коллектив формалашып кына килгәндә, Ринат Вәлиев оркестр өчен «Зәлидә» җыры темасына вариацияләр, «Халык моңнары» пьесасын яза. Татар халык җырларын эшкәртүләрне, вариацияләрне, «Tatariсa»га багышлап, Рөстәм Кашапов, Зөфәр Хәйруллин яза. Татар сәнгате факультетында укучылар җыйган фольклор материалын оркестр музыкантлары (мәсәлән, Ильяс Камал, Рөстәм Рәхмәтуллин, Альберт Шәрәфетдинов) эшкәртеп башкарган әсәрләр, аранжировкалар да оркестр иҗатында зур урын алып тора. Оркестрның 20 аудиоязмасы «Татарстан» ДТРК фондына алынган.
Гастрольләре
Оркестр концертлар белән Һолландия, Алмания, Финляндия (2003), Төркия, Казакъстан, Үзбәкстан, Балтик буе илләрендә чыгыш ясый.
Россия мәдәнияте федераль программасы кысаларында Уралда һәм Көнбатыш Себердә (Уфа, Ижау, Пермь, Екатеринбург, Төмән, Тубыл, 2002), Урта һәм Түбән Идел буе шәһәрләрендә (Сембер, Самар, Сарытау, Саранск, Әстерхан, Әлиста, 2004), IV халыкара «Петербург камера оркестрлары» фестивалендә (2005 ); Беларус, Латвия, Литва башкалаларында (2007), Ырымбурда (2014 ) чыгыш ясый.
Мариенхафе
Мариенхафе — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крашье
Крашье (Crachier) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Л’Иль-д’Або кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,64 км².
Борис Жуков
Борис Сергеевич Жуков (1 декабрь 1892 ел - 29 май 1934 ел ) - совет рус археологы һәм этнографы.
Биографиясе
Борис Жуков 1892 елның 1 декабрендә Нижный Новгородта журналист гаиләсендә туган. 1918 елда ул Мәскәү дәүләт университетының физика һәм математика факультетын антропология кафедрасын тәмамлый. Д. Н. Анучин аның фәнни киңәшчесе иде. 1920 елда аспирантураны тәмамлый. Үзәк халык белеме музеенда Индонезия, Австралия, океан һәм Африка бүлеге мөдире булып эшли. 1918-1931 елларда ул шулай ук Мәскәү дәүләт университетының Антропология институтында фәнни секретарь һәм директор урынбасары булып эшләде. Аның җитәкчелегендә институтта палео-этнологик лаборатория булдырылды һәм Үзәкзәк сәнәгать төбәгендә антропологик комплекс экспедициясе оештырылды. 1924 елдан - Россия Фәннәре акдемиясенең Археологияинститутында Мәскәү бүлеге әгъзасы. Туган якны өйрәнү үзәк бюросы әгъзасы, туган якны өйрәнү үзәк музееның бүлек һәм палеонтология лабораториясе мөдире. 1929 елда Берлинда I халыкара археологлар съездында докладчыларның берсе була. 1921-1930 елларда ул Мәскәү дәүләт университетының антропология кафедрасында укыта, палеоантропология профессоры була. Аның студентлары А. Э. Алихова, О. Н. Начар , М. В. Воеводский, Е.И. Горюнова, Г. Ф.Дебец, A.В. Збруева, М. Г. Левин, С. Ф. Преображенский, Т.А. Трофимова, С. П. Толстов, Н. Н. Чебоксаров һәм башкалар.
Ул Мәскәүдә Зубовский бульвары, 15 йорт, кв. 22. адресы буенча яшәгән.
1931 елда «академик эш» (РСФСР Җинаять кодексының 58-11, 58-12 статьялары) буенча кулга алына (анти-совет оешмасы һәм хәбәр итмәү)) . 1931 елның 23 августында ОГПУ Коллегиясе тарафыннан 3 елга төзәтү-хезмәт лагерьларына хөкем ителгән. Кемерово өлкәсенең Сиблагында җәза үтәгән. 1933 елның 27 июлендәге боерык белән азат ителә .. 1934 елның 29 маенда Алма-Атада вафат була (ЭЭМ мәгълүматларына караганда, лагерьда 1933 елда үлгән). 1959 елда реабилитацияләнә.
Фәнни эшчәнлеге
Борис Жуков археологиянең палеоэтнологик юнәлешендә иң күренекле совет белгечләренең берсе иде. Борынгы культураларны өйрәнгәндә ул археологик, антропологик, этнографик, лингвистик чыганаклар һәм табигать белеме синтезына таянган. Керамик комплексларны өйрәнү ысулы эшләнде. Ул Рәсәй тигезлегенең үзәгендә, Идел төбәгендә, Уралда һәм Кырымда археологик казылмалар белән шөгыльләнде.
Кут (Нямц)
Кут — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марклоэ
Марклоэ — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Атвуд (Пенсильвания)
Атвуд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Марклоэ
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атвуд (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Савыз
Савыз — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452940, — 80237850003.
NGC 4295
NGC 4295 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кремьё
Кремьё (Crémieu) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Шарвьё-Шаваньё кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,14 км².
Кутин
Кутин — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салават Кәримов (1960)
Бу язучы-журналист турында мәкалә, Советлар Берлеге Каһарманы турында моннан укыгыз.
Салават Кәримов (псевдонимы Салават Кәрим, тулы исеме Салават Гайсә улы Кәримов, Салауат Ғайса улы Кәримов) — язучы, «Башкортостан укытыусыһы» журналы баш мөхәррире — директоры (2007). Башкортстан һәм Россия язучылар берлеге әгъзасы. Россия табигать фәннәре академиясе профессоры (2014).
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 3 гыйнварында БАССР Ишембай районы Гомәр авылында туган. Ишембай нефть техникумын (1980), Башкорт дәүләт университетының филология факультетын (1988), БР президенты каршындагы дәүләт хезмәте һәм идарә институтын (2002) тәмамлаган. 1980-1982 елларда Курск шәһәрендә элемтәче булып хәрби хезмәтен үти.
Иҗаты
Мәктәптә укыган елларында ук мәкаләләре, шигырь-хикәяләре «Башкортостан пионеры» (хәзерге «Йәншишмә»), «Пионер» (хәзерге «Аманат») журналларында басыла. Ишембайда укыганда «Восход» газетасы (Ишембай районы) мөхәрририяте оештырган «Эзләнү» исемле яшь хәбәрчеләр мәктәбендә иҗат белән шөгыльләнә. «Молодая гвардия» газетасында (Курск өлкәсе) солдат тормышын яктырткан хәбәрләре басылып тора. «Ильич юлы» газетасы (Күмертау) мөхәрририятендә «Куергазы моңнары» әдәби берләшмәсенә җитәкчелек итә. Берләшмә нигезендә, соңрак Күмертау язучылар оешмасы төзелә. Балалар өчен хикәя, әкиятләр иҗат итә. Башкорт телендә «Урман аланында» (1997), «Сәер төш» (2000), «Йолдызкай» (2001), «Җырчы сыерчык» (2006), «Мин укырга яратам» (2008), «Күңел җылысы» (2010) китаплары нәшер ителгән. Хикәяләре рус һәм татар телендә дә («Сабантуй» газетасында) дөнья күрде. Башкорт телендә I сыйныфлар өчен «Туган тел» дәреслегенең авторларыннан берсе. 100 дән артык фәнни хезмәте (дәреслекләр, уку ярдәмлекләре, мәкаләләр, җыентыклар, тәрҗемәләр һ.б.) басылган.
Атглен (Пенсильвания)
Атглен  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Mitanni
Mitanni (Hanigälbat Assiriä kitaplarında, Naharina Misır häm semit kitaplarında) — XVI—XIII b.e.q. ğasırda Tönyaq Mesopotamiädä bulğan borınğı däwlät. Hurrian telle xalıq torğan. 1500 b.e.q. - 1300 b.e.q. hind-arilär xakimnäre tararafınnan nigezlängän däwlät. İldä küpçelek hurriannar (hurritlar) torğan, läkin semitlar da bulğan.
Räsmi telläre - hurrian häm akkad telläre.
Mitanni başqalsı - Habur yılğasında urnaşqan Vaşşukanni (Hoşkani) şähäre, bügenge Süriädäge Serekani qalası urınında urnaşqan bulğan dip sanala.
Mitanni tele şulay uq mitanni arilär tele dip yörtelä.
Хаҗыаһмет (Һорасан)
Хаҗыаһмет (Hacıahmet) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Mitanni
Soñğı tikşerenülär buyınça küpçelek mitannilelärneñ Y-DNK haplotörkeme R1a-Z93 bulğan, näq şuşı haplotörkem bügenge tatarlar arasında yış oçrıy.
Tarix
Mitanni däwlätendä at ürçetüçelek zur üseş alğan.
1595 b.e.q. yılda Hatusili I ulı Mursili I Babilgä qarşı yawğa barğan häm Hammurapi nigezlägän däwlätne cimergän.
Марксен
Марксен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Mitanni
Tarix
Mitanni berençe patşası - Şuttarna I.
Mitanni iñ köçle patşası - Sausattar bulğan, ul Aşşur nı buysındıra.
Misır firğäwene Tutmos I (XVI b.e.q.) Mitannigä qarşı Yefrat yılğasında suğışqan. Mitanni patşası Artadama I häm Misır firğäwene Tutmos IV tik XV b.e.q. ğasırda Solıx kileşüen tözegän.
Het patşası Hattusipis III Mitanni Süriägä höcüm itä, Mitanni patşası Tuşratta Misır yärdämendä hetlarğa qarşı uñışlı itep suğışa, läkin hetlar höcümnäre zur zıyan kiterä.
Марль (Дюммер)
Марль  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крес-Мепьё
Крес-Мепьё (Creys-Mépieu) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Морестель кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,99 км².
Кутина (Румыния)
Кутина — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәхнә (мәгънәләр)
Сәхнә — күп мәгънәле сүз. Татар теленә гарәп теленнән кергән: сәхнә (театрда уен бара торган урын, сәхнә).
Татарча Википедиядә әлеге сүзне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Мартфельд
Мартфельд — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балли (Пенсильвания)
Балли  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маршахт
Маршахт — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыаһметлер (Милас)
Хаҗыаһметлер (Hacıahmetler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 4296
NGC 4296 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Яңа Җанҗегет
Яңа Җанҗегет — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452942, ОКАТО коды — 80237870001.
Кутиш (Румыния)
Кутиш — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бангор (Пенсильвания)
Бангор  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мелле (Алмания)
Мелле  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Искәрмәләр
Мелле (Германия)
Виктория (Бөекбритания патшабикәсе)
Виктория - 1837 елдан гомеренең азагына кадәр Бөекбритания берләшкән корольлеге һәм Ирландиянең җиденче патшабикәсе. 1876 елдан шулай ук Индия императоры титулын да йөртә. Ганновер династиясеннән. Кент герцогы Эдвард Август һәм Виктория Саксен-Кобург-Заальфельд кызы. Виктория Бөек Британия монархларының иң озак идарә иткәне. Ул 63 ел һәм җиде ай хакимлек итә.
Виктория 1819 елны Лондондагы Кенсингтон сараенда дөньяга килә. Ул туган елны хакимият башында атасы Георг III була. Виктория хакимлек иткән еллар "Виктория гасыры" дип атала. "Виктория гасырында" берләшкән корольлектә сәнәгать, иҗтимагый-икътисади тармаклар һәм технология интенсив үсеш кичерә.
NGC 4297
NGC 4297 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Крет-ан-Бельдон
Крет-ан-Бельдон (Crêts-en-Belledonne) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, О-Грезиводан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 33,80 км².
Искәрмәләр
Крет-ан-Бельдон
Кутка (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Меллингхаузен
Меллингхаузен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Мошты
Иске Мошты — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Кроль
Кроль (Crolles) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Муаян-Грезиводан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,21 км².
Баркивилл (Пенсильвания)
Баркивилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мельбекк
Мельбекк — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыаһметлер (Ивринди)
Хаҗыаһметлер (Hacıahmetler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ивринди илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кублеви
Кублеви (Coublevie) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Вуарон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,05 км².
Менслаге
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куфоая
Куфоая — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куртене (Изер)
Куртене (Courtenay) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Морестель кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,08 км².
Сәхнә (журнал)
«Сәхнә» («Сәхнә» журналы) — Казанда татар телендә нәшер ителүче, татар сәнгатен һәм төрки дөньяның мәдәни тормышын яктыртучы театр һәм эстрада журналы, айлык басма. Дамир Сираҗиев премиясе лауреаты (2022). Басманың директоры - баш мөхәррире – Зиннур Хөснияр (Зиннур Хөснетдинов).
Тематика
Татарстанның, төрки дөньяның театр һәм мәдәни тормышын яктыртучы айлык төсле журнал.
Аудитория
Журнал киң катлам укучыга юнәлдерелгән. Һөнәри театр һәм эстрада сәнгате вәкилләре, үзешчән сәнгатьтә катнашучылар арасында аеруча популяр. Андагы язмалар өлкән, урта буын вәкилләре өчен дә, яшьләр өчен дә кызыклы.
Таратылу
Татарстанда һәм татарлар яшәгән Россия төбәкләрендә.
NGC 4298
NGC 4298 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Меппен
Меппен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4299
NGC 4299 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бат (Пенсильвания)
Бат  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франсуа Жирардон
Франсуа Жирардон ( François Girardon, Франсуа́ Жирардо́н ; 17 март, 1628 ел - 1 сентябрь 1715 ел ) — француз скульпторы.
Куца
Куца — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Франсуа Жирардон
Биографиясе
Франсуа Жирардон Л. Максьер һәм Ф. Ангье (ru) укучысы. 1648–1650 елларда сәнгать белемен Римда Дж. Бернинида (en) тәмамлаган. 1651 елда Парижга әйләнеп кайткач, ул вакытта француз сәнгате эшендә кодрәтле булган рәссам Ш. Лебренның (fr) ышанычын яулый, нәтиҗәдә, аның зур техник осталыгы һәм тышкы эффекты булган, ләкин тирәнлеге булмаган, Людовик XIV чорында хакимлек иткән театр зәвыгында башкарган заказлары күп була. Италиядән кайткач, аның беренче әсәрләре Во-ле-Виконт (ru) замогында куела. 1663–1664 елларда Жирардон Луврдагы Аполлон галереясының скульптура өлешен башкара.
1666 елдан Версальдә бик күп эшли. Монда «Плутонның Прозерпинаны урлавы» скульптура төркеме (Король Сарае паркында Мансара Колоннадасы, 1677), «Аполлон һәм нимфалар» скульптура төркеме (1666–1673), «Нимфаларның коенуы» (1675), «Персефонаны урлау» скульптура төркеме (1677—1699), «Франциянең Испанияне җиңүе» (1680—1682), «Кыш» скульптурасы (1675—1683) һ. б. булдырылган. Скульпторның иң яхшы әсәрләре арасында — Париждагы Вандом мәйданын (ru) бизәп торучы, 1789-1799 еллардагы Бөек француз революциясе вакытында юкка чыгарылган, Людовик XIVнең ат өстендәге сыны (1683, кечерәйтелгән бронза моделе Луврда, Парижда саклана); Лебрен рәсеме буенча ясалган кардинал Ришельёга (ru) кабер ташы (1675—1694 еллар, Сорбонна (ru) чиркәвендә, Париж); Конти принцессасының кабер ташы (1672-1675 еллар); «Анхиз һәм Эней» төркеме һәм Луврдагы Аполлон залының скульптура бизәкләре.
Куца
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кур-э-Бюи
Кур-э-Бюи (Cour-et-Buis) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Русийон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,73 км².
Хаҗыаһметлер (Бүюкорһан)
Хаҗыаһметлер (Hacıahmetler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Бүюкорһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мербек
Мербек — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Уртавыл
Уртавыл — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Мербек
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерцен
Мерцен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алишев
Алишев — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән «Галишан» / «Галишаһ» («мәртәбәле») исеменнән кыскартылган «Алиш» исеменнән ясалган.
Кюлен
Кюлен (Culin) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Л’Иль-д’Або кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,32 км².
Куч (Вилча)
Куч — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бедфорд (Пенсильвания)
Бедфорд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Иске Җанҗегет
Иске Җанҗегет — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Бедфорд (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыаһметли (Мут)
Хаҗыаһметли (Hacıahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Куч (Муреш)
Куч — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
NGC 4301
NGC 4301 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мехтерзен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4302
NGC 4302 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
NGC 4300
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
NGC 4303
NGC 4303 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Л’Альбенк
Л’Альбенк (L’Albenc) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Сюд-Грезиводан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,86 км².
Бачкытау
Бачкытау — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Мессинген
Мессинген — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куч (Нямц)
Куч — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейден (Пенсильвания)
Бейден  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мессенкамп
Мессенкамп — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мидлум (Ланд-Вурстен)
Мидлум  — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Хаҗыаһметли (Арсуз)
Хаҗыаһметли (Hacıahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Арсуз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кучердя
Кучердя — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Л’Иль-д’Або
Л’Иль-д’Або (L’Isle-d’Abeau) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Л’Иль-д’Або кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,11 км².
NGC 4304
NGC 4304 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Миссельварден
Миссельварден — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңавыл (Миняевка)
Яңавыл — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452942, ОКАТО коды — 80237860004.
Миттельнкирхен
Миттельнкирхен — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4305
NGC 4305 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ла-Бальм-ле-Грот
Ла-Бальм-ле-Грот (La Balme-les-Grottes) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Морестель кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,61 км².
Олимпиада стадионы (Лондон)
Олимпиада стадионы (Olympic stadium ) — Лондондагы стадион. Аның сыйдырышлыгы – 80 000 кеше. Шуның белән ул атаклы «Уэмбли» (90 000) һәм «Туикенем» (82 000) стадионнарыннан соң өченче урында тора. Монда җиңел атлетика ярышлары һәм Олимпиада уеннарының ачылу-ябылу тантаналары үткәрелә.
Кучешть
Кучешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миттельстенаэ
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ричард Стил
Сэр Ричард Стил ( Sir Richard Steele ; 12 март 1672 ел-  1 сентябрь 1729 ел) - Ирландия язучысы, журналист, сәясәтче. Англиядә мәгариф әдәбиятына нигез салучыларның берсе.
Мәктәп елларында ул Дж. Эддисон белён таныша, аның белән уны соңрак тирән дуслык һәм иң якын әдәби хезмәттәшлек бәйли. Ул берничә шигъри һәм драматик әсәр иҗат итё, ләкин аның даны һәм әдәби әһәмияте гадәттән тыш уңышлы һәм нәтиҗәле - журналистик эшчәнлеккә нигезләнгән. Стил басмаларының иң уңышлысы - «Зритель» («Зритель» әсәренең  беренче чыгарылышы - 1711 елның 1 марты, соңгысы - 1712 елның 6 декабре, барлыгы 555 номер чыгарыла). Стил - газета эссесын ясаучы ( essay   ), аннан соң баш бит һәм фельетон барлыкка килә. Стилнең политик "очерклары" Виг партиясе карашларын пропагандалау һәм яклау өчен хезмәт итә.
Моннан тыш, Стил һәм Эддисон клубның бер төрендә берләшкән башка берничә образ тудырдылар. Газета ээселарының "персонажлары" бер-берсе белән хикәянең гомуми планы белән бәйләнгән һәм укучыны аларның персонажлары белән генә түгел, ә газета басылган вакытта аерым язмаларда язылган язмышлары белән дә кызыксындыра. Стил һәм Эддисон иҗат иткән образлардан бераз иске, үзенчәлекле авыл дворяны сэр Роджер де Коверли классик булып китә. Бу портретлар белән беррәттән (Сэр Эндрю Фрипорт, капитан Сентри, Вил Хаником, тамашачыда студент һәм рухани, Нестор Иронсайд һәм «Опекун» әсәрендәге Лизард Леди гаиләсе һ.б. )
Стил һәм Аддисон очерклары шулай ук искиткеч, чөнки аларда чорның мәдәни һәм көндәлек тормышы турында күп реалистик сурәтләүләр бар. Боларның барысы белән Стил һәм Эддисон реалистик гаиләгә, XVIII гасырның көндәлек һәм әхлакый романына юл ачтылар. (Свифт, Филдинг, Ричардсон һ.б. ).
Библиография
Статья основана на материалах Литературной энциклопедии 1929—1939.
Белл-Эйкерс (Пенсильвания)
Белл-Эйкерс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Бати-Монгаскон
Ла-Бати-Монгаскон (La Bâtie-Montgascon) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Ла-Тур-дю-Пен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,43 км².
Шушнур
Шушнур — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452943, ОКАТО коды — 80237865001.
Кучеу
Кучеу — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кучулат
Кучулат — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мольберген
Мольберген — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 4306
NGC 4306 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Всеволод Зенкович
Всеволод Павлович Зенкович (4 февраль 1910 - 15 август 1994) - совет океанологы һәм геоморфологы. География фәннәре докторы (1946), профессор (1947), Сталин (1951) һәм Ленин (1962) премияләре лауреаты, СССР Фәннәр академиясенең Океанология институтына нигез салучыларның берсе.
Биографиясе
Всеволод Павлович Зенкович 1910 елның 22 гыйнварында (4 февраль) Мәскәүдә Гродно губернасының Пружан өязе белоруслар гаиләсендә туа. Әтисе Мәгариф Халык комиссариаты инспекторы булып эшли.
1927 елда ул Мәскәү дәүләт университетының геология факультетына укырга керә, ләкин аны тәмамламый.
1927 елдан ул "Персей" корабы сәяхәтләрендә катнаша.
1929-1944 елларда ул Балыкчылык һәм Океанография Бөтенроссия тикшеренү институтында ( ВНИРО ) тикшерүче булды.
Сугыш вакытында ул инженер гаскәрләрендә хезмәт итә.
1944-1971 елларда ул СССР Фәннәр академиясенең Океанология институтында диңгезнең яр буе зонасы лабораториясе мөдире булып эшләде.
NGC 4308
NGC 4308 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Всеволод Зенкович
Биографиясе
Ул Грузия ССР Фәннәр академиясенең Вахушти Баграти география институтында эшләде, һәм ул Кара диңгез яры морфологиясе һәм динамикасы лабораториясен җитәкләде.
NGC 4308
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Всеволод Зенкович
Биографиясе
Ул Ак, Каспий һәм Кара диңгезнең яр буйларында, шулай ук Польша, Нидерланд, Югославия, Вьетнам, Мисыр, Мексика, Куба һәм Китайда эшләде.
Киң танылу алган яр буе зонасын тикшерүчеләр совет мәктәбен оештырусы
Ул 1994 елның 15 августында Мәскәүдә вафат була. Донской зиратында күмелгән.
Бүләкләре һәм премиялары
1951 - II дәрәҗә Сталин премиясе - 1:2,500,000.масштабта "СССРның гипсометрик картасы" фәнни хезмәте өчен 1954 - Кызыл Байрак Хезмәт ордены (27 март, 1954) 1956 - Икътисади казанышлар күргәзмәсенең зур көмеш медале 1958 - СССР географик җәмгыятенең Тедор Литкеның алтын медале 1964 - СССР дәүләт премиясе
Чит ил бүләкләре  ( PRC, Вьетнам, Болгария, Мисыр )
Оешмаларда әгъза булуы
1960 елдан Халыкара геоморфология буенча халыкара комиссия әгъзасы.
Хәтер
В.П.Зенкович тарафыннан 1946-нчы РВФ П.П.Ширшов исемендәге Океанология институтының  диңгез яры лабораториясе   аның исемен йөртә.
Библиография
Динамика һәм диңгез яр зонасын морфологиясе буенча 100 дән артык фәнни һәм 50 дән артык фәнни-популяр әсәрләре авторы, шул исәптән:
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Мойсбург
Мойсбург — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәләм Алишев
' Сәләм Алишев''' (Сәләм Хатыйп улы Алишев) — тарихчы, тарих фәннәре докторы, Татарстанның атказанган фән эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
1929 елның 20 мартында ТАССР Чистай кантоны (хәзерге ТР Аксубай районы) Шәрбән авылында туган. Хəзерге Норлат районына кергəн Яңа Əлмəт авылында үсә. Казан дәүләт педагогия институтының тарих факультетын тәмамлаган (1951). Тарих фәннәре кандидатлыгына (1968), докторлыгына (1990) диссертацияләр яклаган.
Фәнни эшчәнлеге
С.Х. Алишев – XVI гасырның икенче яртысы – XX гасырның башындагы Казан ханлыгы һәм Урта Идел буе халыклары тарихы, Казан тарихы, татар халкының  социаль һәм милли изүгә каршы көрәше тарихы буенча зур белгеч. Чыганакларны өйрəнү методикасын булдырган галим. 18 монография һәм китап авторы, 250 дән артык фәнни мәкалә бастырган. Гыйльми эшендә татар һәм рус чыганакларын иркен куллана. Г. Ибраһимов (VII том), Газиз Гобәйдуллин («Тарихи сəхифəлəр ачылганда», 1989), К. Насыйриларның тарихи хезмәтләрен бастыруга әзерли, Идел һәм Урал буенда Пугачев явы турында татарча документларны нәшер итүдә катнаша.
Казан ханлыгының архивы, бай хан китапханəсе 1552 елда ук юкка чыкканнар. Алишев исə бу дəүлəт тарихын тикшерүдə, төрле якларга сибелгəн-чəчелгəн, инде күптəн юкка чыккан документаль кыйпылчыкларны җыеп, тулы бер комплекс барлыкка китерə алды. Аларны, хəтта, бер аерым җыентык итеп чыгарды. Һади Атласи, Михаил Худяков һəм кайбер башка тарихчыларның бу өлкəдəге эшлəрен лаеклы дəвам итте.
Кызыклы факт
С.Х. Алишевның Урта Иделне Рус дәүләтенә кушу темасына язылган беренче докторлык диссертациясен (1978) Мәскәүдә Тарих институтында үткәрмиләр. 1990 елда «Урта Идел буе халыкларының тарихи язмышы. XVI г. – XX г. башы» темасына икенче диссертация әзерләп, якларга мәҗбүр була.
Түбән Татыя
Түбән Татыя — Башкортстанның Кызыл Кама районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452943, — 80237865002.
Морвег
Морвег — Алманиянең Түбән Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаҗыапти (Милас)
Хаҗыапти (Hacıapti) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беллвуд (Пенсильвания)
Беллвуд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кучулата
Кучулата — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Бюисс
Ла-Бюисс (La Buisse) — Франциянең Изер департаментына караган коммуна, Вуарон кантонына карый.
Алексей Борисяк
Алексей Алексеевич Борисяк ( 22 июля [ 3 август ] 1872        ) - Россия һәм совет галим- палеонтологы һәм геологы, СССР Фәннәр академиясе академигы (1929), II дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты (1943). СССР Фәннәр академиясенең палеонтология институтына нигез салучы һәм беренче директоры.
Биографиясе
1872 елның 22 июлендә Ромны шәһәрендә Полтава губернасы, Россия Империясе), межевой инженер гаиләсендә туган. 1883 елда Брест-Литва шәһәренең классик гимназиясенә укырга керә. 1892 елда Самара гимназиясен алтын медаль белән тәмамлый.
1896 елда Санкт-Петербургтагы Тау институтын тәмамлый. 1897-1898 елларда ул профессор В. Т. Шевяковтан зоология курсы ала һәм М. Н. Римский-Корсаковта зур практикум үтә. Шул ук елларда - Тау институтының палеонтология бүлегендә Н. Н. Яковлевтың ассистенты.
NGC 4309
NGC 4309 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Алексей Борисяк
Биографиясе
1897-1899 елларда Геология комитетыннан Донецкий кряжының төньяк-көнбатыш читендә геологик съёмкалар ясый. Борисяк бу эшнең нәтиҗәләрен «Изюм өязенең геологик очеркында» (1905) чагылдыра..
NGC 4309
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Алексей Борисяк
Биографиясе
1900 елда, Геология комитеты йөкләмәсе буенча, К. к. Фохт белән берлектә, Европа Халыкара геологик картасының Кырым битен төзү өчен, Кырымны тикшерүләре үткәрә.
1939 елда ул Мәскәү университетында палеонтология кафедрасын оештыра һәм 1942 елга кадәр җитәкчелек итә.
1930 елда, А. А. Борисяк инициативасы белән. СССР Фәннәр академиясенең Палеозологик институты (соңрак Палеонтология институты, СССР Фәннәр академиясенең ПИН-ы була) булдырыла, галим гомеренең ахырына кадәр аның директоры булып кала.
1933 елда, шул ук вакытта, ул СССР Фәннәр академиясенең Геология институтының вакытлыча директоры булып эшләй.
1931-1935 елларда ул «Природа» журналының һәм «Доклады Академии наук» (1933—1936) журналының баш мөхәррире (1933-1936).
1943-нче елда ул 100 000 сум күләмендә бирелгән Сталин премиясен Оборона Фондына бүләк итә.
1944 елның 25 февралендә Мәскәүдә вафат була. Аны Новодевичье зиратында җирләйдәр, участок номеры 3.
Оешмаларда әгъза
1916 елда ул Россия палеонтологик җәмгыятенә нигез салучыларның берсе һәм аның Советы әгъзасы була.
Хәтер
А. А. Борисяк хөрмәтенә аталгандар:
- Борисяк утраулары - Франц Иосиф җире архипелагындагы сигез утрау төркеме.
- Борисякия ( лат. Borissiakia betpakdalensis ) - юкка чыккан эквидларның төре.
- 2008 елның 26 февралендә Россия Фәннәр Академиясе Президиумы указы белән Россия Фәннәр Академиясенең Палеонтология Институты аның нигез салучысы - академик А.Борисяк исеме белән аталган; Институт бинасында, Профюзная урамы, 123, академик А. А. Борисяктың бюсты куелган. ПИН институтының гилми советы институтның иң югары фәнни премиясен булдырды - «За заслуги в развитии палеонтологии» А. А. Борисяк медале
Библиография
240-тан артык фәнни басмалар авторы һәм редакторы, шул исәптән:
Гаиләсе
Абыйсы - Борисяк, Андрей Алексеевич (1885-1962) - вияче, Гнессин музыка мәктәбе укытучысы, Питирим укытучысы
Аркадий Осташев
Осташев Аркадий Ильич ( — ) — совет һәм Россия галиме, инженер-механик, Җирнең беренче ясалма юлдашын һәм беренче космонавтын очыруда катнашучы, техник фәннәр кандидаты, доцент, Ленин һәм Дәүләт премияләре лауреаты, ракеталарны һәм ОКБ-1 ракета-галәм комплексларын төп сынаучы, Королёв Сергей Павловичның укучысы һәм фикердәше.
Биографиясе
1925 елның 30 сентябрендә Мәскәү өлкәсенең Ногинск районы Малое Васильево авылында туган. Әнисе — Осташева Серафима Васильевна (кыз фамилиясе Гирсовка) 1888 елда туган. Әтисе — Илья Василий улы Осташев 1881 елда туган.
Аркадий олы агасы Евген белән бергә мәктәп елларында «Белем — көч» журналы җитәкчелегендә 10 тапкыр зурайтучы, кирәкле станицасы һәм ике яссылыкта борылыш механизмнары булган телескоп төзей, окуляр һәм гадел өчен линзаларны атналык редакциясе әҗерсез ебәрә. Аннан Айлы күзәтәләр, Кояш системасы планеталарына очу турында хыялланалар. Евген Аркадийга икенче класта немец телен өйрәтә башлый. Бу Аркадийга алдынгы фәнни-техник әдәбиятне өйрәнүгә гомер буе ярдәм итә.