cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вать-Еган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3085) Донна
(3085) Донна  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Стоуни-Пойнт (Мичиган)
Стоуни-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стоуни-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Горне Рете
Горне Рете — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампанина (Салерно)
Кампанина — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампанина Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сепетли (Вираншеһир)
Сепетли (Sepetli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стобно (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
Стобно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төвләдәрә
Төвләдәрә (Tövlədərə ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Ротонда
Ротонда — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кырыккөй (Лүлебургаз)
Кырыккөй (Kırıkköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Лүлебургаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Браткув (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дегыйрменөзү (Манавгат)
Дегыйрменөзү (Değirmenözü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фольратсруэ
Фольратсруэ — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стоттс-Сити (Миссури)
Стоттс-Сити  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стоттс-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Думбрава (Ливезиле, Бистрица-Несеуд)
Думбрава — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Седльниця
Седльниця — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Сөлчә
Кече Сөлчә — Татарстанның, Аксубай районы территориясеннән ага торган елга. биләмәләрендә ага. Олы Сөлчә елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 1823
NGC 1823 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Грыцкавичы (Зэльвенский районы)
Грыцкавичы  (Грыцкавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD315
HD315 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Риса (кратер)
Риса — Венера планетасының -8.6°N, -298.8°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 44 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Риса кратеры валлий язучысы Джин Рис хөрмәтенә аталган.
Зессинг
Зессинг (Zaessingue) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Брёнстат кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,99 км².
Нантиюа
Нантиюа — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
(20809) Eshinjolly
(20809) Eshinjolly — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 24 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 SW259» саналган.
Лозеница
Лозеница — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа бистә зираты (Казан)
Казанның Яңа Татар бистәсе зираты — XVIII гасырның урталарында Яңа Татар бистәсе белән бер үк вакытта барлыкка килгән Казандагы зират. Яңа Татар бистәсе Казандагы мөселман халкын чукындыру барышында һәм аларның мәчетләрен җимергәндә җирле хакимиятнең Лука Канашевич җитәкчелегендә татарларны Иске Татар бистәсеннән күчерүе нәтиҗәсендә барлыкка килә. Берникадәр дәрәҗәдә моңа шулай ук шәһәрдә килеп чыккан янгын да сәбәпче була.
Язулары гарәп, латин һәм кирилл әлифбалары белән башкарылган үзенең мөселман кабер ташлары, мәчете һәм капкасы белән берлектә зират Казанның истәлекле урыны булып тора.
Амбакс
Амбакс — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Яңа бистә зираты (Казан)
1813 елдан башлап күп еллар дәвамында зират Казан мөселманнарының төп каберлеге булып тора. Бүгенге көндә, анда урыннар булмау сәбәпле яңа каберләр казылмый, кеше күмүләр исә бары тик туганнар каберлекләрендә башкарыла.
Бу зиратта татар мәдәниятенең мәшһүр эшлеклеләре күмелгәннәр. Алар арасында (хронология тәртибендә) Шиһабетдин Мәрҗани (1889), Каюм Насыйри (1902), Таиб Яхин (1910), Габдулла Тукай (1913), Фатих Әмирхан (1926), Салих Сәйдәшев (1954), Гөлсем Болгарская (1968), Җәүдәт Фәйзи (1973), Сәхибҗамал Гыйззәтуллина-Волжская (1974), Габдрахман Әпсәләмов (1979), Сара Садыйкова (1986), Бакый Урманче (1990), Нәкый Исәнбәт (1992), Гомәр Бәширов (1999), Әмирхан Еники (2000),  Әнвәр Бакиров (2001), Туфан Миңнуллин (2012),  Хәния Фәрхи (2017), Әлфия Авзалова (2017), Илһам Шакиров (2019), Нәҗибә Ихсанова (2021) һ.б. бар.
Шәхесләрнең тулырак исемлеген "Казанның Яңа бистә зиратында җирләнгән шәхесләр" исемле төркемдә карап була.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Горне Церово
Горне Церово — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Браткув-Гурни
Браткув-Гурни — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Неттлтон (Миссисипи)
Неттлтон  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ротонделла
Ротонделла — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Стобно-Сюдме
Стобно-Сюдме — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Салым (авыл)
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (78%), украиннар (9%).
Стобно-Сюдме
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Салым (авыл)
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Эрви-ле-Шатель
Эрви-ле-Шатель (Ervy-le-Châtel) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Экс-ан-От кантонына карый.
Грыцки (Вавкавыский районы)
Грыцки  (Грыцкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Юрка (Сада кушылдыгы)
Юрка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сада елгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1398) Доннера
(1398) Доннера  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1936 елның 26 августында И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1936 QL» саналган.
(20810) 2000 SE266
(20810) 2000 SE266 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Страсбург (Миссури)
Страсбург  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
(20810) 2000 SE266
Тарихы
2000 елның 26 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 SE266» саналган.
Страсбург (Миссури)
Тарихы
Страсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стронак (Мичиган)
Стронак  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Форбек
Форбек — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Стронак (Мичиган)
Географиясе
Стронак халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Форбек
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сепетлипынар (Башискеле)
Сепетлипынар (Sepetlipınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стронак (Мичиган)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сосновка (Карсун районы)
Сосновка (Сосновка) — Сембер өлкәсенең Карсун районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90,7%), татарлар (3,5%), чуашлар (2,5%).
Думбрава (Марамуреш)
Думбрава — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Джомолунгма
Джомолунгма (тиб. ཇོ་མོ་གླང་མ), Эверест (ингл. Mount Everest), яки Сагарматха (непальча सगरमाथा) — Җир шарының иң югары ноктасы. Төрле мәгълүматларга караганда аның биеклеге 8844тән 8852 метрга кадәр җитә. Гималай тауларында урнаша. Непал һәм Кытай чикләрендә урнаша.
Казан балалар тимер юлы
Юлның 2 станциясе-Вокзал (Яшьләр, Изумрудная) һәм 2 утырту платформасы (Спорт, Каенлык) бар. Колнеясе 750 мм. Күчмә состав: 2 тепловоз (ТУ7А-3344 һәм ТУ10-022) һәм Метровагонмаш җитештергән 4 вагон,  20.017 һәм 20.018  модельләре. Урман арты бистәсенән ерак түгел балалар тимер юлы өчен база тимер юл техникумы бар, ә Юдино янындагы тимер юл трассасы янында паровоз-һәйкәл куелган.
Сезон 1 июньдә ачыла һәм 31 августта тәмамлана. 5 яшькә кадәрге балалар өчен сәяхәт бушлай, 5 яшьтән алып 10 яшькә кадәр булган балалар өчен - 60 сум, калганнары өчен — 90 сум (2015). Юл атнага 5 көн эшли: чәршәмбе, пәнҗешәмбе, җомга, шимбә, якшәмбе. Ял көннәре: дүшәмбе, сишәмбе. Көнгә 4 пар поезд уза.
Яшьләр станциясеннән китү (Урман арты бистәсе): 10:00 ; 11:23 ; 14:15 ; 15:38.
Тарих
Казанда балалар тимер юлы булдыру турында карар «Россия тимер юллары» ААҖ президенты Владимир Якунин һәм Татарстан Республикасы Президенты Минтимер Шаймиев белән 2006 елның 26 маенда очрашу вакытында кабул ителде. Балалар тимер юлы проекты Казан институты ГипроНИИавиапром тарафыннан эшләнергә кушылды. Башта балалар тимер юлын Горький исемле паркта урнашу планлаштырылган иде, ләкин тиздән бу тәкъдим кабул ителми, чөнки парк мәйданында бик күп авышлыктар бар, бу балалар юлы өчен куркыныч. Белгечләр тарафыннан куркынычсызрак урын — Киров районының Урман арты бистәсеннән алып Юдино карьерына кадәр урман-парк зонасында сайлап алына. Ачылу 2007 елның 30 августында булды
Хәзерге торышы
Казан шәһәрендәге балалар тимер юлы ел әйләнәсендә эшли. Октябрьдән мартка кадәр балалар теоретик белем алалар, җәй айларында алар алган белемнәрне кулланалар һәм махсус практикада яңа күнекмәләр кулланалар. Балалар тимер юлының тулы курсы - 3 ел, шуның 2 елы балалар тимер юлның гомуми курсы белән таныша, һәм 3 ел теләсә нинди тимер юл һөнәре буенча махсуслаша. Казанның балалар тимер юлы алты класска ия: " «Локомотив хуҗалыгы»; «Вагон хуҗалыгы»; «Юл хуҗалыгы»; «Сигналлатыру, үзәкләштерү, блоклау һәм элемтә (Связист)»; «Оештыру хәрәкәте белән идарә итү»; «Пассажир эше»
Вать-Сорт-Ягун
Вать-Сорт-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ингу-Ягун елгасының сул ярына тамагыннан 122 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD315873
HD315873 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Семирадз (Любуш воеводалыгы)
Семирадз  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Юферята
Юферята (Юферята) — Киров өлкәсенең Свеча районында урнашкан авыл.
Стогневице
Стогневице — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Юферята
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Семирадз (Любуш воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юферята
Халык
Халык саны динамикасы:
Стогневице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юферята
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Кампанино (Авелино)
Кампанино — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампанино Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 1824
NGC 1824 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Горний Айдовець
Горний Айдовець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ивонн (кратер)
Исеме
Ивонн кратеры француз хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Лыжница (авыл)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грыцки (Свислацкий районы)
Грыцки  (Грыцкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Үчүнҗү Милли
Үчүнҗү Милли (Üçüncü Milli ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Ампо
Ампо — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Нантуа
Нантуа — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Браткув-Дольни
Браткув-Дольни — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дегыйрменөнү (Йылдырым)
Дегыйрменөнү (Değirmenönü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зиллисайм
Зиллисайм (Zillisheim) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Брёнстат кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,22 км².
Виталий Боронин
Виталий Боронин (, —, ) — геолог, геофизик, геология-минералогия фәннәре нәмзәте (1957), РФнең атказанган югары мәктәп эшлеклесе (2000). 1949 елдан Казан университетында, 1962-1979 елларда разведканың геофизик ысуллары кафедрасы мөдире.
Руво-дель-Монте
Руво-дель-Монте — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сөембикә манарасы
Сөембикә манарасы (tat.lat. Söyembikä manarası, Хан мәчете) — Казан Кирмәне җирлегендә урнашкан манара. Элек татарларда Хан мәчете буларак аталды, ләкин соңарак русларда йөргән Башня Сююмбике исеме белән атала башлады. Татар ханлыгы чорыннан сакланып калган бердәнбер бина.
Тарих
Сөембикә манарарасының килеп чыгу тарихы әлегә көнгә кадәр төгәл билгеле түгел. Кайбер тарихчылар фикерләре буенча Сөембикә манарасы Мөхәммәт-Әмин хан вакытында төзелгән. 1495 елда Мөхәммәт-Әмин Казан тәхетеннән бәреп төшерелгәннән соң, Мәскәүгә качарга мәҗбүр булган, хәттә Мәскәү кенәзлеге Ливониягә каршы сугышында рус гаскәре башлыгы итеп билгеләнгән булган. Мәскәү Кирмәненең Боровицкий манарасы (рус) төзегән вакытында Мөхәммәт-Әмин Мәскәүдә яшәгән һәм Италия архитекторлары (Пьетро Антонио Солари (рус)) белән танышып, дуслашып, соңрак аларны Казанга яңа манара төзер өчен чакырган. 1502 елда  Мөхәммәт-Әмин  янә Казан тәхетендә утырган һәм үз бөек манараны төзергә карар иткән. 1505 елда Мөхәммәт-Әмин  Мәскәү кенәзлеге белән  мөнәсәбәтләрен үзгәртә һәм бәйсез сәясәтен  үткәрә башлаган. Нәкъ бу чорда яңа хәрби манара төзелә башлаган. Төзелеш вакыты: якынча 1507-1517 еллар.
Бер риваять буенча сәяси көрәш нәтиҗәсендә Мөхәммәт-Әмин ханлыкның күренекле эшлеклесе Кил Әхмәдне үлемгә хөкем иткән, Кил-Әхмәд үлеме алдында "беркайчан бу манара хан исемен йөртмәячәк" дип Мөхәммәт-Әминне каһәрләгән. Чыннан да каһәр сүзләре тормышка ашкан, Әмин манарасы дип аталмаган. Башта яңа Манара — хәрби манара буларак төзелгән, ләкин Мөхәммәд-Әмин үз фикерен үзгәрткән, һәм бу корылма хан мәчет манарасына әверелгән, шуңа күрә башта (1517-1560 елларда) Хан мәчете дип йөртелгән. Сөембикә соңгы елларда манарада яшәгән өчен 1560-еллардан соң халык бу бинага Сөембикә Манарасы исемен биргән.
Сөембикә манарасы янында хан-төзүче Мөхәммәт-Әминнең кабере урнашкан, максус тактада бүтән Казан ханнары рәтендә аның исеме язылган.
Сөембикә манарасы бүген
Сөембикә манарасы — Казанның танылган архитектура символы. Ул авышлы биналар санына керә, чөнки ул төньяк-көнчыгыш ягына 1,98 метрга ава. Якынча 1730 елларда манарага икебашлы бөркет урнаштырылды. 1980 елларда татар җәмагатьчелеге таләбе буенча манарада Ислам символы — ярым ай урнаштырылды.
(20811) 2000 ST266
(20811) 2000 ST266 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 26 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 ST266» саналган.
Кырыклар (Сафранболу)
Кырыклар (Kırıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Сафранболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Эссуа
Эссуа (Essoyes) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бар-сюр-Сен кантонына карый.
(3905) Допплер
(3905) Допплер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 28 августында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 QO» саналган.
Страффорд (Миссури)
Страффорд  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тулучеевка
Тулучеевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Воронеж өлкәсе, Волгоград өлкәсе, Ростов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Подгорная елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 72 км.
Страффорд (Миссури)
Тарихы
Страффорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тулучеевка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сепетчи (Измит)
Сепетчи (Sepetçi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Францбург
Францбург — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грышкойци
Грышкойци (Грышкойці ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Думбрава (Муреш)
Думбрава — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Грышкойци
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Думбрава (Муреш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стодольско
Стодольско — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сенковице (Любуш воеводалыгы)
Сенковице  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ноксепатер (Миссисипи)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горний Кот
Горний Кот — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лыки (Благоевград өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампанотико I (Мачерата)
Кампанотико I — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампанотико I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Твин-Лейк (Мичиган)
Твин-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Твин-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарнова (елга)
Тарнова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Удьес елгасының уң ярыннан 22 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вазата (кратер)
Вазата — Венера планетасының -33.6°N, -298.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 13,9 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Вазата кратеры хауса хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
(20812) Shannonbabb
(20812) Shannonbabb — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 27 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 SL269» саналган.
Братошевице
Братошевице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
NGC 1825
NGC 1825 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(668) Дора
(668) Дора  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1908 елның 27 июлендә Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1908 DO» саналган.
Анан (Франция)
Анан — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Руоти
Руоти — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сумса
Сумса – татар халык ризыгы, әче камырдан да, төче камырдан да пешерелә торган пәрәмәч. Татар халкының иң яратып кулланган ризыкларының берсе. Аның эченә ит, балык, җиләк-җимеш, йомырка, үпкә-бавыр һ.б. салалар. Күп кенә кеше сумсаны самса белән бутый, ләкин алар икесе ике төрле пәрәмәч.
Грэбалы (Варнянски авыл советы)
Грэбалы  (Грэбалы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Не-о-Форж
Не-о-Форж — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Дегыйрменсую (Чүнгүш)
Дегыйрменсую (Değirmensuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чүнгүш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Саранпауль
Саранпауль (Саранпауль) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Берёзово районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (36%), мансилар (28%), комилар (16%), ненецлар (13%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Стюартсвилл (Миссури)
Стюартсвилл  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стюартсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Столенжин
Столенжин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фридланд (Мекленбург)
Фридланд  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Сүрәм
Кече Сүрәм — Олы Сүрәм (Сакмар бас.) елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Зиянчура районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кырыклар (Ениҗе)
Кырыклар (Kırıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Думбрава (Нушень, Бистрица-Несеуд)
Думбрава — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горний Криж
Горний Криж — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зиммерсайм
Зиммерсайм (Zimmersheim) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Брёнстат кантонына карый.
Митинцы
Митинцы (Митинцы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Вач-Урий-Ягун
Вач-Урий-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тром-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 166 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ермаки (Сембер өлкәсе)
Ермаки (Ермаки) — Сембер өлкәсенең Карсун районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Вәнг (Кәлбәҗәр)
Вәнг  (Vəng ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Эстиссак
Эстиссак (Estissac) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Экс-ан-От кантонына карый.
Любовиште
Любовиште — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Сепетчи (Кандыра)
Сепетчи (Sepetçi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Кандыра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сенно (Любуш воеводалыгы)
Сенно  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20813) Aakashshah
(20813) Aakashshah — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 28 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 SB274» саналган.
Виталий Бортяков
Виталий Бортяков (, —, ) — балет артисты, педагог, ТАССРның халык артисты (1984). 1968-1994 елларда ТДОһБТ солисты. Партияләре: Альберт («Жизел», А. Адан), Ромео («Ромео һәм Җульетта», С. Прокофьев), Былтыр, Шүрәле («Шүрәле», Ф. Яруллин), һ.б. 1980-еллардан башлап Казан хореогафия укуханәсендә укыта.
HD31592
HD31592 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Норт-Карроллтон (Миссисипи)
Норт-Карроллтон  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Браховице
Браховице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Савоя-ди-Лукания
Савоя-ди-Лукания — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Грэбалы (Гервяцки авыл советы)
Грэбалы  (Грэбалы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кампанотико II (Мачерата)
Географиясе
Кампанотико II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(3858) Дорчестер
(3858) Дорчестер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Темперанс (Мичиган)
Темперанс  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жизель (кратер)
Жизель — Венера планетасының 11.8°N, -298°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 10,4 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Жизель кратеры француз хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Гомәр Гали
Гомәр Гали — татар язучысы, әдәби тәнкыйтьче.
Тәрҗемәи хәле
Гомәр Билал улы Галиев 1900 елның 16 июнендә Татарстанның Буа районы Иске Тинчәле авылында туган. Авыл мәдрәсәсен тәмамлагач, Донбасска китә һәм 1919 елга кадәр шахтада эшли. Гражданнар сугышында катнаша. Казанга килеп, Татар коммунистлар университетының әдәбият бүлегенә укырга керә. 1925 елда аны тәмамлагач, «Безнең юл» журналында, соңрак Татарстан китап нәшриятында эшли, югары уку йортларында әдәбияттан дәресләр алып бара, әдәби иҗат белән дә шөгыльләнә. Ул «Ат саклаганда», «Таң кияве», «Беренче мәхәббәт», «Утыз бишәү, әти» һ.б.ш. хикәяләр, күпсанлы тәнкыйть мәкаләләре, рецензияләр яза.
Аның «Бәхет», «Биктимер ничек эшче булды», «Чит илләрдә», «Кубан буйларында», «Нәфисә җиңги», «Г.Гали хикәяләре» дигән хикәя китаплары, «Сайланма әсәрләр», «Ун ел эчендә татар әдәбияты», «Пролетар әдәбияты өчен көрәшкәндә» дигән әдәби тәнкыйть мәкаләләре тупланган җыентыклары дөнья күрде.
1937 дә советларга каршы юнәлтелгән милләтчелектә һәм троцкизмда гаепләнеп кулга алына. 1947 дә азат ителә, ләкин 1949 да кабат кулга алына, сөргенгә җибәрелә һәм анда 1954 елны фаҗигале рәвештә һәлак була. 1955 елда аклана.
Хәтер
2007 елда Татарстан Республикасы министрлар кабинеты карары белән Казанның Идел буе районындагы (Мирный бистәсе) Торба урамы (улица Трубная) атамасы Гомәр Гали урамы итеп үзгәртелгән.
Дегыйрменташ (Сарыз)
Дегыйрменташ (Değirmentaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Олугбәк Хамдам
Олугбәк Хамдам, Олугбәк Габделваһаб улы Хамдамов (Ulug'bek Hamdam, Hamdamov Ulug’bek Abduvahobovich, Улуғбек Ҳамдам, Ҳамдамов Улуғбек Абдуваҳобович, 1968 елның 24 апреле, ССРБ, Үзбәк ССР, Әндиҗан өлкәсе, Мәрхәмәт районы, Югары Равват) — язучы, тәрҗемәче, әдәбият галиме, филология фәннәре кандидаты (1997), Үзбәкстан язучылар берлеге әгъзасы (2003 елдан). «Шәрыкъ йолдызы» («Звезда Востока») журналлары баш мөхәррире (2009 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1968 елның 24 апрелендә Үзбәк ССР Әндиҗан өлкәсе Мәрхәмәт районы Югары Равват мәхәлләсендә балта остасы гаиләсендә туган. Урта мәктәпне алтын медальгә тәмамлаган. 1986—1988 елларда Украина ССРда хәрби хезмәт үтә. Ташкәнт дәүләт университетының филология факультетын (1993), Үзбәкстан Милли университетының филология факультеты каршында аспирантура (1996) тәмамлаган. Бер ел Төркиянең Конья шәһәрендә укыган. «XX гасырның 30нчы елларындагы үзбәк поэзиясендә чиста лирика (Айбәк шигырьләре мисалында)» темасына кандидатлык диссертациясе яклый (1997, фәнни җитәкчесе профессор Умарали Нурматов). «XX гасыр үзбәк поэзиясенең эволюцион фикер үсешендә социаль-психологик нигезләр» темасына докторлык диссертациясе әзерли (фәнни җитәкчесе профессор Наим Каримов).
1993—1994 елларда Ташкәнт Шәрыкъны өйрәнү институтында төрек теленнән укыта.
1997—2009 елларда Үзбәкстан А. Нәваи исемендәге Тел һәм әдәбият институтында өлкән фәнни хезмәткәр. Ташкәнт дәүләт университетында (Үзбәкстан Милли университеты) укыта.
2009 елдан «Sharq yulduzi» (Шәрыкъ йолдызы) һәм «Звезда Востока» журналларының берләштерелгән мөхәрририятенең баш мөхәррире.
Иҗаты
Проза һәм шигърият өлкәсендә уңышлы эшли. «Тигезләнеш» (1997), «Фетнә һәм буйсыну» (2003), «Сабо һәм Самандар» (2011), «Ялгызлык» (1998), «Ерактагы Дилнура» (2010) роман, повесть һәм хикәяләр җыентыклары, «Аллаһыга илтүче фетнә юлы» (1997), «Гөләп чәчәге» (2005), «Сине көттем» (2007) шигырьләр җыентыгы, «Онытылган най көе» (2013, ) җыентыгы һ. б. китаплар авторы. Үзбәк әдәбияты, дөнья халыклары әдәбияты буенча фәнни хезмәтләр язган. Тәрҗемә өлкәсендә уңышлы эшли (Руми).
Гаиләсе
Өйләнгән, балалары: улы, кызы.
Страдинь
Страдинь — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Таллапуса (Миссури)
Таллапуса  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Таллапуса шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1826
NGC 1826 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Анкос-ле-Терм
Анкос-ле-Терм — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Фридрихсруэ
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горний Лакош
Горний Лакош — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(20814) Laurajones
(20814) Laurajones — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 27 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 SW292» саналган.
Сурья (Усьва кушылдыгы)
Сурья (Зур Сурья) — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Усьва елгасының уң ярыннан 225 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Думбрава (Нямц)
Думбрава — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенява (Любуш воеводалыгы)
Сенява  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сартынья (авыл)
Сартынья (Сартынья) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Берёзово районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: мансилар (51%), руслар (13%), комилар (15%), ненецлар (15%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Любовка (Благоевград өлкәсе)
Любовка  — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кырыклы (Османие)
Кырыклы (Kırıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (köy).
HD31640
HD31640 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Серветие (Һендек)
Серветие (Servetiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бреник
Бреник — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Турмасовка
Турмасовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Липецк өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Лесной Воронеж елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Ярлы Кәрим
' Ярлы Кәрим, чын исеме Габдулла Әхмәтвали улы Кәримов''' — татар шагыйре.
Ул 1901 елның 16 июнендә Уфа губернасының Бәләбәй өязе (хәзерге Башкортстанның Бишбүләк районы) Ает авылында мулла гаиләсендә туа. Башта авылның мәхәллә мәктәбендә, соңыннан Ырынбурдагы «Хөсәения» мәдрәсәсендә укый. Бөек Октябрь инкыйлабы көннәрендә мәдрәсәне ташлап китә һәм илдә Совет хөкүмәте урнаштыру өчен башланган көрәш юлына баса. 1918 елда Петроградны Юденич ак бандалары һөҗүменнән саклап калуда актив катнаша, шунда каты яралана. 1921-1922 елларда Мәскәүдә Көнчыгыш хезмәт ияләренең коммунистик университетында укып кайтканнан соң, ул 1926 елга кадәр Казанда, Уфада һәм Башкортстан республикасының Белорецк кантонында газета һәм партия эшендә була. 1926 елда Ярлы Кәрим, гражданнар сугышында алган яралар һәм контузияләр нәтиҗәсендә каты авырып китеп, хастаханәгә эләгә һәм шул авыруыннан терелә алмыйча, 1937 елда Уфада вафат була.
Ярлы Кәрим шигъриятенең аерым үрнәкләре “Татар поэзиясе антологиясе”ндә (1957) китерелә.
Этрель-сюр-Об
Этрель-сюр-Об (Étrelles-sur-Aube) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Крене-пре-Труа кантонына карый.
Саландра
Саландра — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фулендорф (Алгы Померания)
Фулендорф  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Страдунь
Страдунь — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4943) Lac d'Orient
(4943) Lac d'Orient — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 27 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 OQ» саналган.
Каппелен (Франция)
Каппелен (Kappelen) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Брёнстат кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,15 км².
Кампанье (Валле д'Аоста)
Кампанье — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рифкать Закиров
Рифкать Закиров 1938 елның 16 июнендә Актаныш районы Усы авылында туа. Башта киң профильле механизатор һөнәрен үзләштерә. Шул белгечлек буенча эшли. Аннары шахталарда күмер чыгара. Кечкенәдән үк шигърияткә тартыла. Нечкә күңелле, моңга-хискә бай иҗади шәхес-шагыйрь шигырь, поэмалар яза. Аның “Шахтер моңы”, “Ай сөярмен, ел сөярмен”, “Йөрәк уты” дигән шигырь китаплары һәм “Гамьле моң” исемле күләмле поэмасы дөнья күрә.
Р.Закировның чагыштырмача зур булмаган шигъри иҗатын, нигездә, үз язмышына бәйле күңел кичерешләре, балачак хатирәләренең, туган җир, туган табигать, бүгенге болгавыр заманыбыз турындагы шәхси уй-хисләренең шигырь калыбына салынган язмасы, аның фәлсәфи-лирик бер чагылышы дип бәяләргә мөмкин.
Шигырьләре тыйнак моң-сагыш белән өтелгән, аларда вакыт-вакыт күңел төшенкелегенә бирелү, ризасызлык, ачыргалану мотивлары да үзләрен сиздереп куя. Аның әсәрләре формасы ягыннан традицион калыпта язылган.
Югары Лобановский Еган
Югары Лобановский Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының сул ярына тамагыннан 1585 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 34 км.
J̌
ǰ — латин әлифбасы хәрефе.
Дегыйрменүстү (Һавза)
Дегыйрменүстү (Değirmenüstü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Горний Сухор-при-Виници
Горний Сухор-при-Виници — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таос (Миссури)
Таос  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Таос шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дяся (кратер)
Исеме
Дяся кратеры нганасан хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Нью-Гиброн (Миссисипи)
Нью-Гиброн  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Хорват милли киеме
Хорват милли костюмы (хорв. hrvatska narodna nošnja) — Хорватия, Босния һәм Герцеговина, Сербиядә, Венгрия, Австрия, Черногория һәм Румыниянең бәләкәй оешмаларында хорватлар кигән традицион милли кием.