cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сөләйман Сани Ахундов
Тормыш юлы
Ул 1906 елда азәрбайҗан телендә нәшер ителгән «Икенче ел» дәреслегенең автордашы була. Азәрбайҗанны советлаштырганнан соң, ул күпмедер вакыт Нагорно-Карабах автономияле өлкәсенең мәгариф министры вазыйфасын башкара. 1922 елда Сөләйман Сани Ахундов Азәрбайҗан Язучылар һәм шагыйрьләр Берлегенең беренче рәисе итеп сайлана.
Әдәби һәм педагогик эшчәнлегендәге хезмәтләре өчен аңа 1932 елда Хезмәт Батыры мактаулы исеме бирелә. 1920 һәм 1930 еллар арасында ул Бакы советы әгъзасы, Бакы башкарма комитеты әгъзасына кандидат, Азәрбайҗан ССРның Үзәк Башкарма комитеты әгъзасы итеп сайлана.
Иҗат
Сөләйман Сани Ахундовның беренче әсәре — 1899 елда иҗат ителгән «Комсыз» комедиясе, әсәрдә автор саран образын ясап, иске гореф-гадәтләрдән һәм йолалардән көлә. 1905 елгы рус революциясеннән соң иҗат ителгән әсәрләрдә язучы киң социаль-сәяси проблемаларга кагыла, аларны демократик позицияләрдән яктырта. «Табын» хикәясендә (1905) автор, эксплуататорларның паразитлыгын фаш итеп, хезмәт ияләре мәнфәгатьләрен яклаучы буларак чыгыш ясый.
1912—1913 елларда ул биш өлештән торган һәм хәерчелек һәм социаль тигезсезлек темасын яктырткан, соңрак Азәрбайҗанда совет чорындагы иң популяр балалар китапларының берсе булган «Куркыныч әкиятләр» җыентыгы авторы була. 1920 елдан соң язылган әсәрләрендә Ахундов деспотизм, патриархаль нигезләрне һәм артта калуны тәнкыйтьли. Бу вакытта «Фортуна тәгәрмәче» (1921) һәм «Лачын оясы» (1921) пьесалары, «Мәхәббәт һәм үч» (1922) драмасы язылган.
«Куркыныч әкиятләр» җыентыгына «Әхмәд һәм Мәләкә», «Аббас һәм Зәйнәб», «Нуретдин» һәм «Чернушка» әсәрләре керә.
Салкын Чишмә (Төги авыл җирлеге)
Салкын Чишмә (Холодный Ключ) ― Татарстанның Зәй районы Төги авыл җирлегенә караучы, юкка чыгу стадиясендәге торак пункт (авыл). 2012 елдан авылда даими яшәүче юк.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
География
Авыл Чишмә бассейны Батрас елгасының сулъяк кушылдыгы Салкын Чишмә инеше буенда, Зәй тимер юл станциясеннән көньяк-көнбатышка 30 км ераклыкта, Зәй ― Төги автомобиль юлыннан 1,5 км эчтәрәк  урнашкан. Координаталар: киңлек 55.166382, 51.753556.
Демография
Төп халык – руслар.
Тарих
Авылга 1927 елда Олы Батраста чыккан янгында авылның яртысы (50 дән артык йорт һәм хуҗалык) янып беткәннән соң, күченеп утырган крестьяннар нигез салган. Йортлары янган 36 гаилә Салкын Чишмә инеше буендагы җирләрдә яңадан нигез салырга ризалаша. Авылга исем инеш исеменнән алып куелган. Беренче күчеп утыручылар тарихта билгеле: И. Тихонов, Г. Ерундов, Д. Ерундов, Н. Мельников һ. б.
1927 елдан авыл Татарстан АССР Чаллы кантоны Зәй волосте, 1930 елның 10 августыннан – Акташ, 1944 елның 19 февраленнән – Ямаш, 1956 елның 7 декабреннән – Акташ, 1959 елның 26 мартыннан – Зәй, 1963 елның 1 февраленнән – Әлмәт, 1972 елның 1 ноябреннән Зәй районнары составында. Күмәк хуҗалыклар төзү башлангач, 1931 елда авылда «Красный двигатель» колхозы оештырыла (беренче рәисе Я. Александров).
Бөек Ватан сугышы елларында (1941―1945) фронтка авылдан киткән 9 кеше әйләнеп кайтмаган (һәлак була яисә хәбәрсез югала, шул исәптән колхозның беренче рәисе Я. Александров).
Күмәк хуҗалыкларны эреләндерү башлангач, 1951 елның апрелендә «Красный двигатель» (Салкын Чишмә), «Красная Зорька» (Водоохранный), «Пятилетка» (Соколка), «Товарищ» (Новая) авыл хуҗалыгы артельләрен районның «Энгельс» күмәк хуҗалыгына (Алексеевка) кушалар. 1959 елда Энгельс исемендәге күмәк хуҗалык (Алекссевка) «Пролетарий» (Төги) колхозы белән кушыла, Энгельс исемен соңрак 10 авылны, шул исәптән Салкын Чишмәне, берләштерүче «Рассвет»ка алыштыралар (үзәге Төги авылы). Эреләндерелгән колхозларның беренче рәисләре булып И. П. Маланкин, Н. Я. Бабатов эшли.
1993 елда 2 хуҗалыкта 4 кеше яшәгән. 2012 елдан авылда даими яшәүче юк.
Сомерсет Моэм
Уи́льям Со́мерсет Мо́эм ([] (William Somerset Maugham; 1874 елның 25 гыйнвары, Париж — 1965 елның 16 декабре, Ницца) — күренекле инглиз язучысы, драматург. 1930 нчы елларның иң уңышлы прозаикларының берсе. Аның «Театр» («Theatre»), «Ай һәм тиен» (The Moon and Sixpence) кебек әсәрләре 20 гасыр инглиз әдәбиятына алдынгы урынны алып тора.
Тормыш юлы
Язучы 1874 елның 25 гыйнварында Парижда, Бөекбританиянең Франциядә илчелеге юристы гаиләсендә дөньяга килә. Аның тууы ата-анасы тарафыннан махсус Бөекбритания илчелегендә оештырыла, чөнки көтелгән канун өлгесе буенча Франция җирендә туганнар автоматик рәвештә Франция ватандашлары булырга тиеш, ә бәлигъ булган Франция ватандашлары сугыш очрагында фронтка җиберелгәннәр.
Балачагында Моэм фәкать французча сөйләшә, инглиз телен 11 яшендә генә үзләштерә башлый. Шул вакытта ата-анасы вафат булу сәбәпле аны Кент графлыгында яшәгән туганнары янына җибәрәләр.
Укуын ул Кентерберидагы Король мәктәбендә башлый. Аннары ул Гейдельберг университетына керә, биредә ул әдәбият һәм фәлсәфә фәннәрен үзләштерә. 1892 елда Моэм медицина мәктәбенә кабул ителә. 1897 елда ул беренче әдәби әсәрен («Ламбетлы Лиза») яза.
1917 елның маенда АКШта ул Сири Велкомга өйләнә. Аннары язучы, драматург эшчәнлеген активлаштыра, төрле илләргә сәяхәт итә.
Уильям Сомерсет Моэм 1965 елның 16 декабрендә пневмония авыруыннан Ницце хастаханәсендә вафат була.
Әйлән би, сәйлән би
Әйлән би, сәйлән би— татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Элек күбрәк кызлар арасында уйналган. Җыр белән чакырып уртага чыгарылган кыз берәр эш эшләргә тиеш була. Җыры:
Яки җырны бетергәндә:
дип, уртага бер кызны чыгаралар да, ул кул чабып үз тирәсендә әйләнә. Түгәрәктәгеләр биеп, куллары белән әйләнеп-бәйләнеп бетәләр.
Такаяма (Гифу)
Такаяма — Япония дәүләтенең Гифу префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Такаяма шәһәре 1936 елның 1 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 94879 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 43.6 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 2177.67 км² тәшкил итә.
Меркез (Якакент)
Меркез (Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Якакент илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
У Тхант Тынычлык Бүләге
У Тһант Тынычлык Премиясе У Тһант-ның үлеменнән соң Берләшкән Милләтләрдә Шри Чинмойның тынычлык медитацияләре тарафыннан барлыкка китерелгән булган. Беренче мәртәбә 1982 елда тәкъдим ителеп бүләк, Берләшкән Милләтләрнең Баш Сәркатибе У Тһантның югары рухи идеалларын мисал итеп алган һәм шул идеалларны дөнья тынычлыгына омтылып ару белмичә тормышка ашыручыларга бирелә.
Казе Биҗи (Реҗо Эмилия)
Географиясе
Казе Биҗи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
У Тхант Тынычлык Бүләге
Премиягә лаек булганнар
Ул Тынычлык Медитациясе тарафыннан Берләшкән Милләтләрдә Нельсон Манделага, Михаил Горбачёвка, Папа Иоанн Павел II-гә, Ана Терезага, Хавьер Перез де Куэлларга, Курт Валдһаймга, Далай-лама XIV-кә, Дэзмонд Тутуга, Дада Дж.П. Васванига, Шачинандана Свамига һәм У Тһантның кызы Дау Айе Айе Тһантка бирелгән булган. У Тһантның аерылмалы лекцияләре серияләре мәшһүр олы фикер йөртүчеләр һәм дөнья җитәкчеләре Берләшкән Милләтләренең 21-енче гасырда дөньяның халыклары һәм дәүләтләре чакыруларына мөрәҗәгатенең роле буенча сөйләшә торган форум. Лекция серияләре Берләшкән Милләтләр Университеты һәм Япония Тынычлык Шурасы белән хезмәттәшлектә оештырылган. Берләшкән Милләтләрнең дөнья җитәкчеләрен һәм мәшһүр шәхесләрне Токиога Берләшкән Милләтләр Оешмасының тиз үзгәрүче дөньяда ролен өйрәнү өчен чакыру традициясе бар. У Тһант Билгеле Лекцияләре сериясе бу традициягә хәзерге һәм элекке Нобель лауреатларын һәм дәүләт башларын галимнәр, сәясәт ясаучылар, бизнес җитәкчеләре һәм гомуми җәмәгать белән карашларын уртаклашу өчен мөмкинчелек бирә.
Казе Биҗи (Реҗо Эмилия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Заульгруб
Заульгруб — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гопленд (Калифорния)
Гопленд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гопленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бардакчы (Сеетгази)
Бардакчы (Bardakçı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сеетгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Прыгарадная
Прыгарадная (Прыгарадная ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Швалк (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Швалк  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Картелье
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эсёнка (Плонский повяты)
Эсёнка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чуашлар
Чуашлар  (tat.lat. Çuaşlar, үз исемнәре — чӑвашсем) — күбесенчә Чуашстанда яшәүче төрки халык. Гомуми халык саны — кеше. Россия Федерациясендә чуаш яши. Татарстанда —.
Атама
Әүвәл веда дип аталган бу халыкка чуваш, исеме бик соң килеп кергән.
Бу исемнең этимологиясен аңлау өчен, мариларның чувашларны суасламари дип атауларына игътибар итәргә кирәк.
Суаслар (болгарларның җирле бабалары) марилар белән гасырлар буе аралашып яшәгәннәр. Суас һәм мари кушылуыннан хәзерге чувашларның борынгы бабалары формалашкан булырга тиеш. (?)
Башта алар үзләрен веда дип атаганнар. Веда — борынгы марича су төшенчәсен белдерә торган сүз ул.
Руслар — элек, мордвалар хәзер дә чувашларны веда (ветьке) дип атыйлар. Ләкин суас һәм мари кушылуыннан барлыкка килгән халыкта суаслар өстенлек алганнар булса кирәк, чөнки ал арда соңрак веда этнонимы суас сүзе белән алмаштырылган.
Бу процессны суас үзатамасының, әкренләп, татар этнонимы белән алмашынуы да тизләткән булырга мөмкин. Суасламариларның, ягъни чувашларның төп өлеше Болгар дәүләтенә кермәгәндер, мөгаен, чөнки чувашларда Болгардан калган эзләр юк дәрәҗәсендә.
Субэтнослар
Чувашлар 3 субэностан торалар.
Дин
Чуашларның күбесе хәзер Православ динендә. Православ дине чуашларга Казан ханлыгы руслар тарафыннан яулап алынгач кына кечләп кертелә башлый. Шулай ук борынгы ышанулар мөһим урын алып тора. Араларында Ислам динен тотучылар бар.
Махач Хаҗиев
' Махач Хаҗиев''' (Махач Гаджиевич Гаджиев,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (ярымсакчы).
Сюарс
Сюарс — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
(16589) Хаструп
(16589) Хаструп — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 24 сентябрендә Элеанора Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SL1» саналган.
Госман Исхакый
Госман Гомәр улы Исхакый — Татарстан Диния нәзараты җитәкчесе, мөфти (1998—2011); «Казан Мөфтияте» аcоцияциясе башлыгы.
Бретя-Стреюлуй
Бретя-Стреюлуй — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чулнув
Чулнув — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Санта-Мерседис
Санта-Мерседис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
(9055) Edvardsson
Тарихы
1992 елның 29 февралендә UESAC тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 DP8» саналган.
Иткарка
Иткарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Медведица елгасының уң ярына тамагыннан 512 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Медведица елгасы башыннан Терса елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Хопр һәм Северcкᴎ Донец тамактары арасында, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Санта-Мерседис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чулнув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чахлеу
Чахлеу — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пуровайка
Пуровайка – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Ува елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алтырка
Алтырка (Алтырка) — Чиләбе өлкәсенең Варна районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (46%), татарлар (13%), украиннар (5%), казахлар (33%).
Ени Һавуш
Ени Һавуш (Yeni Havuş ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
Ашан (Мозель)
Ашан (Achen) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,12 км².
Фрог-Крик (Висконсин)
Фрог-Крик  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шваруни
Шваруни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ланюежоль (Лозер)
Ланюежоль — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Прыдняпровски
Прыдняпровски (Прыдняпроўскі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казе Биҗинато (Падова)
Казе Биҗинато — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Биҗинато Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Кече Георгиевица
Кече Георгиевица — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Георгиевица елгасының сул ярыннан 5,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(16590) Brunowalter
(16590) Brunowalter — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 21 сентябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SM2» саналган.
HD181835
HD181835 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Харнавар-Шигали
Харнавар-Шигали (Хорновар-Шигали, Хурӑнвар) — Татарстан Республикасының Чүпрәле районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422465.
Кастрело-дель-Валье
Кастрело-дель-Валье — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мегавати Сукарнопутри
Диа Пермата Мегавати Сетиавати Сукарнопутри (индон. Diah Permata Megawati Setiawati Soekarnoputri ); 23 гыйнвар 1947 ел, Джокьякарта) — дәүләт эшмәкәре. 2001-2004 елларда Индонезия Президенты; илнең беренче хатын-кыз президенты; 1999-2001 елларда вице-президент. 1993-1996 елларда Индонезиянең Демократик фиркасе рәисе; Индонезиянең Көрәш демократик партиясен оештыручы һәм 1998 елдан аның алмашсыз җитәкчесе.
Яшлеге
Мегавати Сукарнопутри 1947 елның 23 гыйнварында Джокьякартада туган. Атасы Сукарно — Индонезиянең беренче президенты, аның хатыны Фатмавати (Fatmawati). Балалык еллары президент резиденциясендә — Мердек сараенда үтә. 1966 елда, Мегаватига 19 яшь тулганда, атасы хакимияттән чыгарыла.
Атасы хакимияттә чакта Мегавати Панджаджаран университетына укырга керә, әммә, 1967 елда укуын ташлап, хакимияттән читләтелгән атасына ярдәм итәргә тотына. 1970 елда, атасы үлгәч, Индонезия университетында психология өйрәнә башлый, әммә ике елдан укудан чыгаралар.
Сәяси карьерага килүе
1986 год елда Индонезиянең ул чактагы президенты Сухарто Мегаваттиның атасы Сукарнога «Азатлык белдерү Герое» исемен бирә, моңа багышланган тантанада катнашу Мегавати өчен сәясәткә керү була.
1987 елда Индонезия Демократик партиясенә керә. 1987 елда Халык вәкилләре Советына депутат һәм Халык консультатив конгрессы әгъзасы итеп сайлана. Моңа атасы Сукарноның абруе булышлык итә, чөнки Мегавати үзе телгә осталык күрсәтми.
Индонезия Демократик партиясенә җитәкчелек итүе
Ә хөкүмәт Мегаваттны ИДП башлыгы итеп танымый. 1996 елда Меданда чираттан тыш корылтай үткәрелеп, иске рәис Сурьядины яңадан сайлыйлар. . Әммә Мегавати бу карар белән килешми, һәм фирка урталай бүленә.
1996 елның 27 июлендә Сүрьяди яклылар Мегават яклыларның Джакартадагы ИДП штаб-квартирасына һөҗүм итәләр. Һөҗүмгә каршы торып Мегавати ягы штаб-квартираны бирми. Мондый каршылык шәһәрдә фетнә чыгуына сәбәп була. Нәтиҗәдә Сүрьяди ИДПның рәсми җитәкчесе булып китә, ә Мегавати фракциясенә парламент сайлауларында катнашу тыела. (1993 һәм 1997).
Индонезиянең Көрәш демократик фиркасе рәисе сыйфатында
1998 елның маенда Сухарто президентлыктан киткәч, ИДПга альтернатива итеп, Мегавати Сугыш демократик партиясен төзи һәм аңа җитәкчелек итә башлый.
1999-2001 елларда — вице-президент, ә 2001-2004 елда — Индонезия президенты.
Икенче срокка сайланырга чыккач, икенче турда җиңелә.
2004 елда «Форбс» журналы Мегавати Сукарнопутрины дөньяның иң йогынтылы хатын кызлары арасында сигезенче урынга куя.
Шәхси тормышы
Бүгенге никахына кадәр ике тапкыр кияүдә булган. Беренче ире авиакатастрофада һәлак була, икенчесе белән аерылыша. 1973 елда өченче тапкыр тормышка чыга, 3 баласы бар.
Эсувка
Эсувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шадзько
Шадзько — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Меркез (Аккуш)
Меркез (Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чимги-Тура
Чимги-Тура (Чингидин, Чингий, Чинги-Тура, Цымгэ-Тура, Жанги-Тура; сиб. Цимке-тора - Алтын Урданың Төмән олысы, соңрак Себер ханлыгы, Үзбәк ханлыгы һәм Зур Урда башкаласы. Хәзер Төмән шәһәрендәге «Царево (кече) шәһәрчеге» археология һәйкәле.
Атама
Фәнгә танылган документлар буенча, шәһәр беренче тапкыр Каталон атласы картасында 1375 елда Singay, Төмән вилайеты үзәге, буларак барлыкка килә. «Вилайет» формасын кулланучы берничә тарихчы атлас авторы иртә мөселман чыганакларыннан мәгълүмат туплавын ачыклаганнар ..
Инде XVI гасыр урталарында ук шәһәр Төмән дип атала: Антоний Вид картасында (1537 ел) — TYMENWILKY, Августин Хиршфогель картасында (1546 ел) — Tumen. Ә беренче тапкыр «Төмән» исеме 1406 елда Архангельск елъязмасында искә алына, анда әйтелгәнчә (л.215 — 216): Шул ук кышны патша Женибек уби  Тактамышны Төмән янындагы Себер җиренә җибәрә, ә үзе Урдада кала. . 1741 елда Төмән аша үткәндә заманча Россия тарихына нигез салучы Г. Ф. Миллер үзенең көндәлегенә болай яза:
Шуңа да карамастан, Төмән атамасының килеп чыгышы турында татар риваятенең ике төре бар: 10 мең ханнан яки шул ук сандагы төрекләрдән килеп чыккан. Хәер, югарыда әйтелгән ике аңлатма да татар риваятьләреннән булса да, Төмән исеме татарларда кулланылмый. Алар шәһәрне Tschimgi-Tura диеп атыйлар, тик нигә мондый исем бирелгән диеп сорасаң,алар җавап кайтара алмыйлар. Г.Ф. Миллер үзе Тобольск воеводасы П. И. Годуновның версиясен хуплады, шәһәргә 1220 елда царевич Тайбуга нигез сала һәм Чыңгызхан хөрмәтенә шулай атый. Ә «тура» «шәһәр» яки «ныгытма»  дигәнне аңлата.
Хәзерге заман тарихы версияләргә бай:
Шәһәр тарихы
Тарихчыларның бер өлеше Чимги-Тура башта Тайбуги — Тайбуги юрты олус башкаласы булган дип саный. Башкалар юрт башкаласын Кашлыкта локальләштерәләр яисә аның барлыкка килүен соңрак вакыт белән бәйлиләр. 1224 елда булачак Алтын Урда олысы Җучи оештырылгач, аның составында Төмән олысы Чимги-Тура да барлыкка килә.
Ул Алтын Урданың Шибанилар нәселе белән идарә иткән өлешенә карый. 1359 елда Алтын Урдага хакимияткә нәкъ шибанилар килергә тели. Шуңа күрә Төмән олысының әһәмияте арта. Бер вакыт (1396-1406) Төмән ханы, Аксак Тимер кулыннан җиңелгәннән, атаклы Тохтамыш була. 1428 елда Чимги-Тура Әбү-л-хәйр нигез салган Үзбәк ханлыгының беренче башкаласы була.
Әбу-л-хәйр вафат булганнан соң, Нугай морзалары ярдәме белән Төмән ханлыгында хакимиятне Ибак (Сәид Ибраһим хан) яулап ала. 1469 елда Ибак сугыш кырында Үзбәк ханлыгы гаскәрләрен тар-мар итә һәм аннан бәйсезлек ала. Алтын Урдага каршы көрәшү өчен 1480 елда ул Бөек Мәскәү кенәзлеге белән берлек төзи, ә 1481 елда Әхмәт ханны шәхсән үтерә. Шуннан соң Ибак үзен Зур Урда ханы дип игълан иттә, ә аның башкаласы итеп Чимги-Тураны ясый. Шәһәр 1481-1495 елларда Зур Урда башкаласы була.
Ибакның экспансонистлык сәясәтен аның абыйсы Мамук дәвам итә.
Төмән археологы Наталья Петровна Матвеева Чимги-Тура турында менә ниләр яза:"Биредә сугыш игълан итәләр һәм дөнья төзиләр, чит ил илчеләрен кабул итәләр. Бирегә Бохар һәм Самара илчеләренең кәрваннары, дипломатик миссияләр, ислам динен тотучы шәехләр, Көнчыгышның әдәбияты белгечләре килә. Өч, бәлки, дүрт гасыр дәвамында Көнбатыш Себердә мөселман мәдәнияте форпостларының берсе булгандыр."1495 елда (якынча) Ибак тайбуга династиясе вәкиле Мөхәммәд кулыннан вафат була, аның әтисе Мар элек Ибак кулыннан үлә. Мөхәммәд Тайбуга ханлык башкаласын узенә күчерә. Бу мизгелдән Себер ханлыгында ике хакимлек барлыкка килә: тайбугиннар Кашлык ханлыгы белән идарә итәргә омтыла, ә үзләрен законлы династия дип санаган шибанилар үз башкаласы итеп Чимги-Тураны каравын дәвам итә. Ибакның оныгы шибанид хан Кучум, тайбугин Бердегерны җиңеп, Себер ханлыгы башкаласын Кашлыкка күчерә.
Ермак походы вакытында шәһәр яндырыла. Тик төгәл генә әйткәндә, Чимги-Тураның яндырылганмы яисә юкмы икәнен дөрес кенә әйтеп булмый, чөнки археологик казу эшләре үткәрелмәгән.
1586 елда Чимги-Тура урынында Төмән шәһәренә нигез салына. XX гасырда шәһәр урынында "Төмән" ФК стадионы төзелә һәм Чимги-Тураның бөтен мәдәни катламы төзелеш вакытында юкка чыга. Төмән археологлары Н. П. һәм А. В. Матвеевлар гаиләсе сүзләре буенча, Чимги-Тураның цитаделе хәзерге заман Коммуна һәм Энгельс урамнары урынында булган.
Тышкы кыяфәт
Чимги-Тураның тышкы кыяфәте, елъязмадагы рәсемнәргә карасак, шундый иде. Мәчет һәм хакимият сарае Урта Азия төзүчеләре тарафыннан төзелгән, моны почмак манаралар, фронттагы геометрик фигуралар, түбә астындагы квадрат тәрәзәләр кебек архитектура элементлары раслый. Төзелеш өчен вакыт-вакыт тиз җимерелә торган сырц балчык кирпечләре кулланылган. Шәһәрнең тышкы капкасы янында бүрәнәле караван-сарайлар торган.
Сәүдә
Чимги-Тура Урта Азиядән Себергә һәм аннан Урал якларына сәүдә юлында мөһим транзит үзәге булган.
Самарканд һәм Бохарадан бирегә кәгазь һәм ефәк тукымалар, юрганнар, чәй, җиләк-җимеш, тасмалар, кылычлар, шулай ук коллар килеп торган. Шәраб, серкә, мускус, көмеш савыт-саба, нефриттан ясалган кытай чынаяклары зиннәтле саналган. Түбән Новгородтан казаннар, таҗлар, аш-су, балта китерелгән. Җирле хакимиятләр сәүдәне һәрчак хуплаган: сәүдәгәрләр казнага шактый гына акча китергән.
Горнбрук (Калифорния)
Горнбрук  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Горнбрук халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Моника (Парана)
Санта-Моника  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Зауэрлах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тревенан
Тревенан — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Баемов
Баемов — фамилия.
Лопотово (Киров өлкәсе)
Лопотово (Лопотово) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Бардакчы (Демирҗи)
Бардакчы (Bardakçı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Секи
Секи — Япония дәүләтенең Гифу префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Секи шәһәре 1950 елның 15 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 92896 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 196 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 472.84 км² тәшкил итә.
(9056) Пискунов
(9056) Пискунов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 1 мартында UESAC тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EQ14» саналган.
Шварценово
Шварценово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казачка (Сосновка кушылдыгы)
Казачка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сосновка елгасының уң ярына тамагыннан 7,9 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Медведица елгасы башыннан Терса елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамактары арасында, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(16591) 1992 SY17
(16591) 1992 SY17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Швеця (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Швеця  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брехешешть
Брехешешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прылепавка (Рагачовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чебза
Чебза — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Үзәнбаев
Үзәнбаев — фамилия.
Чебза
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лашам (Лозер)
Лашам — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Кастрело-де-Миньо
Кастрело-де-Миньо — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ашен (Мозель)
Ашен (Achain) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Кастрело-де-Миньо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашен (Мозель)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,79 км².
Әлмира Биккулова
Биккулова Әлмира Талха кызы (22 октябрь 1929 ел — 22 сентябрь 2013 ел) — галим-химик, югары мәктәп укытучысы. Шагыйрь һәм җәмәгать эшлеклесе. Химия фәннәре докторы (1991), профессор (1995). Россия Табигый фәннәр академиясе академигы һәм Президиум әгъзасы, Россия Язучылар берлеге әгъзасы. 1996-2013 елларда «Күп милләтле Санкт‑Петербург» язучылар берлеге рәисе, 1995-2013 елларда Санкт‑Петербургтагы Башкорт милли-мәдәни автономиясе җитәкчесе. Салават Юлаев ордены кавалеры (2009).
Биографиясе
Әлмира Талха кызы Биккулова 1929 елның 22 октябрендә БАССРның Стәрлетамак кантоны Калта авылында укытучы гаиләсендә туган.
Галим 2013 елның 22 сентябрендә Санкт-Петербург шәһәрендә вафат була.
Гыйльми эшчәнлеге
Әлмира Биккулованың фәнни хезмәтләре тиопиразолонларны синтезлау һәм җитештерү технологиясен эшләүгә, аларның төрле металлар белән төрле лигандлы координацион берләшмәләрнең структур төзелешләрен һәм үзенчәлекләрен тикшерүгә, аларны аналитик химиядә, медицинада, авыл хужалыгында (вируслы һәм гөмбәле авыруларга каршы препаратлар, тәэсир итү көче озайтылган капсулалы микроашламалар) куллануны өйрәнүгә багышланган.
Әлмира Талха кызы Биккулова 200дән картык фәнни хезмәт һәм 20 уйлап табу авторы.
Әдәби иҗаты
«Могҗизалы химия» дигән китабы белән башкорт фәнни-популяр балалар әдәбиятын үстерүгә өлеш кертте. Шигырь, поэмалары гражданлык лирикасы традицияләрен дәвам итә.
Казе Бицари (Пистоя)
Казе Бицари — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Бицари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фултон (Висконсин)
Фултон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сантана (Баия)
Сантана  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шелиги (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зег
Зег — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юги
Юги — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пушкец
Пушкец — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Уни районы биләмәләрендә ага. Елга  Лумпун елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тьянкур
Тьянкур — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Бардакчылар (Чамлыдере)
Бардакчылар (Bardakçılar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чамлыдере илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Карашейх (Зиле)
Карашейх (Karaşeyh) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Меркез (Чаталпынар)
Меркез (Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чаталпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ай, былбылым
Ай, былбылым — татар һәм башкорт халык җыры. Җырда елга буенда таңда, табигатьнең иртән уянуы фонында сандугач белән кешенең үзара диалогы сурәтләнә. Бу җыр иң популяр һәм легендар татар халык җырларының берсе.
Тарихы
ХХ гасыр башында (1909-17, 1925-29) Россия эстрадасында беренче тапкыр татар җырчысы Камил Мотыйгый тарафыннан башкарыла.
1913-нче елда ул беренче тапкыр фонографка Уфа губернасы Стәрлетамак өязе кешесе Солтангалиевтан (исеме билгесез) Казан университетының этнографик экспедициясе нәтиҗәсендә яздырылган. 1913-нче елда язылган фонографик язмаларга нигезләнеп, татарларның һәм башкортларның башка халык җырлары кысаларында ул 1923-нче елда М. И. Бергның «Сигез татар-башкорт җыры» дигән эшендә басылып чыга.
Җырның тагын бер версиясе билгеле, аның сүзләрен татар шагыйре Нәкый Исәнбәт 1956-нчы елда композитор Александр Ключарев соравы белән язган.
Бүгенге башкаруда аны Совет һәм Россия эстрада җырчысы Ренат Ибраһимов популярлаштыра.
Төрле вакытта ул танылган бар татар башкаручыларының репертуарына кергән, башкорт башкаручылары арасында ул сирәк очрый. Россия опера җырчысы Илдар Абдразаков аны 2018 елның 24 апрелендә Уфада I Халыкара музыка фестивале ачылганда җырлаган.
Бу җыр Татар Автоном Совет Социалистик Республикасының, шул исәптән КПСС Татар өлкә комитеты пленумнарында, һәм соңрак Татарстан Республикасында барлык рәсми дәүләт концертларында башкарылган.
Динә Гарипова башкаруында җыр «Зөләйха күзләрен ача» сериалына саундтрек буларак кулланылган. Сериянең премьерасыннан соң, 2020 елның 13 апрелендә Россия-1 телеканалы аша, җыр элеккеге Советлар Союзы илләрендә яңа популярлык казана.
2021 елның маенда Гарик Сукачев башкаруында версия чыга.
Җыр сүзләре
Ай былбылым, вай былбылым Агыйделнең камышы Таң алдыннан чут-чут килә Сандугачлар тавышы
Ай былбылым, вай былбылым Агыйделдә таң ата Таңнар ата, өзелә үзәк Җырлата да елата
Ковали (Чиләбе өлкәсе)
Ковали (Ковали) — Чиләбе өлкәсенең Кусә районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (79%), татарлар (13%), башкортлар (7%).
Кече Шилекша
Кече Шилекша — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шилекша елгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юхары Аралыг
Юхары Аралыг (Yuxarı Aralıq ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
(16592) 1992 TM1
(16592) 1992 TM1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Шелигово
Шелигово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(16592) 1992 TM1
Тарихы
1992 елның 3 октябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 TM1» саналган.
Шелигово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горнитос (Калифорния)
Горнитос  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Горнитос халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прырэчча (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(9057) 1992 HA5
(9057) 1992 HA5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 24 апрелендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 HA5» саналган.
Накацугава
Накацугава — Япония дәүләтенең Гифу префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Накацугава шәһәре 1952 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 83116 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 123 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 676.38 км² тәшкил итә.
Мәкаль әйтеш
Мәкаль әйтеш — татар халык уены.
Калыш инка (Медведица кушылдыгы)
Калыш инка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Медведица елгасының уң ярына тамагыннан 650 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 26 км.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Балалар түгәрәкләнеп утыралар. Берәүнең кулында төйнәлгән кулъяулык була. Ул алар алдына чыгып баса да әйтә:
Калыш инка (Медведица кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Медведица елгасы башыннан Терса елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамактары арасында, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бакы (трасса)
Бакы шәһәр боҗрасы (Bakı Şəhər Halqası) — Азәрбайҗан башкаласы Бакы шәһәрендә Бакы диңгез буе бульвары районында төзелгән узышу шәһәр трассасы. Бу трассада 2016 елда Формула-1 нең Европа Гран-прие үткәрелгән, ә 2017 елдан башлап ел саен Азәрбайҗанн Гран-прие үткәрелә.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
— Мин мәкаль әйтүче булам. Мәкальнең беренче яртысы минем телемдә, икенче яртысы шушы төендә. Хәзер мин сезгә бер мәкальнең яртысын әйтеп, бу яулыкны кайсыгызга булса да ыргытырмын да «бер, ике, өч...» дип алтыга хәтле санармын. Мин шулай санаганчы, яулык тигән кеше тиз генә шул мәкальнең икенче яртысын әйтеп өлгерергә тиеш. Әйтә алган кеше мәкаль төенен чишкән дип санала, әйтә алмаучыга җәза бирелә.
Бакы (трасса)
2016
2013 елның декабрендә Формула-1 җитәкчесе Берни Экклстоун 2016 елда Азәрбайҗан территориясендә беренче тапкыр Формула-1 Гран-прие узачагын әйтә. 2016 елда Европа Гран-прие уза. Ярышлар 3 көн дәвамында барган: 17 июньнән 19 июньгә кадәр. 17 июньдә ике күнегү уза, аларның һәркайсы сәгать ярым дәвам иткән, 18 июньдә бер күнегү һәм квалификация узышлары, ә 19 июньдә ярышлар узган. Пьедесталда Mercedes командасыннан 6 сан астында чыгыш ясаган Нико Росберг, Ferrari командасыннан 5 сан астында чыгыш ясаган Себастьян Феттель һәм Force India командасыннан 11 сан астында чыгыш ясаган Серхио Перес урын алган. Бакыга Pirelli Medium, Soft һәм SuperSoft шиналарын алып килгән, квалификациядә SuperSoft гына кулланылган. Гран-приның һәр көн ахырында күңел ачу концертлары булган. 17 июньдә тамашачылар алдында Кристофер Браун, 18 — Энрике Иглесиас, 19 — Фаррелл Уильямс чыгыш ясаган.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Шулай ди дә уен башлана. Әйтик, уртадагы бала: «Ни чәчсәң...» — дип яулыгын берәүгә ыргыта. Яулык тигәне аңа: «Шуны урырсың», — дип җавап бирә. Тагын моңа мисаллар:
Бакы (трасса)
2016
«Бакы» трассасы Герман Тилке тарафыннан эшләнгән. Әйләнеш озынлыгы алты чакрымнан аз гына артык тәшкил итә, аның буенча хәрәкәт сәгать укчысына каршы бара. Трасса соңгы тикшерүне 2016 елның маенда уза, FIA директоры Чарли Уайтинг яңа трасса белән канәгатьләнүе турында игълан итә.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Ыргытучы: Кем эшләми, ...
Бакы (трасса)
2017
2017 елда узыш беренче тапкыр Азәрбайҗан Гран-прие исеме астында үткәрелә. Ярышлар 23—25 июнь көннәрендә уза. Беренче урынны Red Bull Racing командасыннан 3 сан астында чыгыш ясаган Даниэль Риккардо ала, икенче урынны — Mercedes командасыннан 77 номер астында Вальтери Боттас, өченче урынны Williams командасыннан 18 номер астында Лэнс Стролл ала. Формула-1 узышында әйләнеш рекордын 2017 елда Себастьян Феттель куя — 1:43,441. Трасса буенча әйләнеш рекордын Льюис Хэмилтон 2017 елда куя, квалификациянең өченче өлешендә — 1:40,593.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Яулык тигәне: шул ашамый
Бакы (трасса)
2017
23 июньдә тамашачылар алдында танылган төрек җырчысы Таркан, 24 — The Black Eyed Peas; Николь Шерзингер, ә 25 июньдә — Мэрайя Кэри чыгыш ясый.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Яулык тигәне: кагарлар үз капкаңны.
Бакы (трасса)
2018
2018 елда Азәрбайҗанда икенче тапкыр Азәрбайҗан Гран-прие уза. Ярышлар 27-29 апрель көннәрендә узган. Беренче урынны Mercedes командасы өчен 44 сан астында чыгыш ясаган Льюис Хэмилтон ала, икенче урын — Ferrari командасыннан 7 сан астында Кими Райкконен, өченче — Force India Mercedes командасыннан 11 сан астында Серхио Перес.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Ыргытучы: Ачтан үлсәң дә, ...
Бакы (трасса)
2018
Традиция буенча һәр көн ахырында концертлар үткән. Беренче көнне Jamiroquai, ә анардан соң Afrojack чыгыш ясаган. Шимбә көнне Кристина Агилера, Axwell һәм Себастьян Ингроссо чыгыш ясаганнар. Уик-энд Дуа Липа һәм Мартин Сольвейг концерты белән тәмамланган.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Яулык тигәне: ата-анаңны ташлама.
HD181929
HD181929 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Ыргытучы: Аптыраган үрдәк, ...
HD181929
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Яулык тигәне: арты белән күлгә чумар.
Ыргытучы: Ачы булсаң, тоздай бул, ...
Шуннан соң ничек
''' Шуннан соң ничек? ''' — татар халык уены.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Яулык тигәне: татлы булсаң, балдай бул.
Шуннан соң ничек
Уйнау тәртибе
Уйнаучылар түгәрәкләнеп утыралар. Берәү хикәят сөйли:
— Мин бер заман Һиндстанда сәяхәт итеп йөргәндә, бер юлбарыска очрадым. Юлбарыс кинәт... — дигәндә, хикәясен туктата да тиз генә берәр кеше алдына барып:
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Яулык тигәне: ун тиенлек зыян.
Хәтнә
Хәтнә — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Ыргытучы: Берәү туеп сикерә, ...
Шуннан соң ничек
Уйнау тәртибе
— Шуннан соң ничек? — дип сорый.
Хәтнә
Почта индексы — 422036.
Шемплино-Велике
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Ыргытучы: Аты олы, ...
Яулык тигәне: кабыргасы коры.
Шуннан соң ничек
Уйнау тәртибе
Ул кеше хикәяне өзелгән җиреннән тиз генә ялгап алып китәргә тиеш. Сөйләп алып киткән кеше тагын хикәясен кинәт кенә бер җирендә өзә дә, берәр уйнаучы алдына тиз генә килеп басып:
Хәтнә
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Шуннан соң ничек
Уйнау тәртибе
Соралган кеше бернәрсә дә сөйли алмый тик торып калса, аңа җәза бирелә.
Мәкаль әйтеш
Уйнау тәртибе
Ыргытучы: Ашаганда колагың селкенеп торсын, ...
Яулык тигәне: эшләгәндә йөрәгең җилкенеп торсын һ. б.
Ыргытучы алты га хәтле санаганчы җавап таба алмаган кешегә җәза бирәләр. Яулыкны алган соңгы кеше, тагын берәр мәкальнең беренче яртысын әйтеп, яулыгын икенче кешегә ыргыта. Уен шулай дәвам иттерелә.
Кастро-Кальделас
Кастро-Кальделас — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.