cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Күлле Киме
Тарих
1863 елның июненнән башлап, илле ел дәвамында, Сибгатулла Фазлулла улы Арсланов (туган елы 1838) имам хатип булып тора. 1899 елның августында аңа ярдәмгә, икенче имам сыйфатында, Апанай мәдрәсәсен тәмамлаган Габдрахман Арсланов (туган вакыты — 09.04.1876) билгеләнә. Габдрахман хәзрәт 1916 елның декабрендә ахун дәрәҗәсен алуга ирешә.
Мәхәлләдә 444 кеше исәпләнгән. Мәчет каршында яңа ысул белән 92 ир бала укыган. 84 кыз бала Г. Арслановның хатыны Гарифә абыстайдан дәресләр алган.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
GSC1875-2410
GSC1875-2410 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Валя-Станчулуй (коммуна)
Валя-Станчулуй — Румыниянең Долж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Нацеславице
Нацеславице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10033) 1981 UJ23
Тарихы
1981 елның 24 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UJ23» саналган.
Флеак
Флеак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Вестдейл (Техас)
Вестдейл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вовчас
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Янгасы
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 261 кешенең яшәве мәгълүм.
Ботаника
Бота́ника (нәбатат гыйлеме, βοτανικός — «үсемлеккә илтүче», шулай ук βοτάνη — «үсемлек, үлән») — үсемлекләр турындагы фән, биологияең бер тармагы.
Тикшерү җисемнәре
Ботаника үсемлекләр турында булган барлык мәгълүматны да үз эченә ала, (морфология һәм анатомия) үсемлекләрнең систематикасын, геологик вакыт (эволюция) барышындагы үсешен,  үзара бәйләнешен (филогенез), элеккеге һәм хәзерге таралу мәйданнарын (үсемлек географиясе), әйләнә-тирәлек белә бәйләнешен (үсемлек экологиясе), үсемлек катламының үзара кушылуын (фитоценология, яки геоботаника), үсемлекләрнең хуҗалыкта файдалану мөмкинлеге (ботаник байлыклар, яки экономик ботаника).
Ботаникада үсемлекләрне тикшерү буенча фикологияне һәм (альгологияне) — суүсемнәр турындагы фән, микологияне — гөмбәләр турындагы фән, лихенологияне — лишайниклар, бриологияне — мүкләр турындагы фәннәрне аерып алырга кирәк. Шулай ук бер күзәнәкле үсемлекләрне өйрәнүче фән буларак — микробиология һәм үсемлекләрнең вируслар, бактерияләр белән бәйләнешен өйрәнүче фән — фитопатологияне ботаниканың бер тармакларны кертергә мөмкин.
Едвардово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хәмит Камалов
Хәмит Камалов, Хәмит Искәр улы Камалов (1958 елның 9 ноябре, СССР, Кыргыз ССР, Ош өлкәсе, Көк-Җаңгак) — һөнәри гаскәри, генерал-лейтенант (1995), РФ тимер юл гаскәрләре башлыгы урынбасары (2004), РФ атказанган төзүчесе, шәрәфле тимер юлчы, хәрби фәннәр кандидаты. «Бердәм Россия» фиркасеннән (Байкал арты крае регион исемлеге буенча ) 5нче чакырылыш РФ Дәүләт Думасы депутаты (2007 елның 2 декабре).
Тәрҗемәи хәле
1958 елның 9 ноябрендә Кыргыз ССР Ош өлкәсе (1990 елдан Җәлал-Абад өлкәсендә) Көк- Җаңгак шәһәрендә (1943 елдан шәһәр) туган. Гаилә әнисенең туган ягы Балык Бистәсенә күчеп кайта. Балык Бистәсе урта мәктәбен (1994 елдан 1нче гимназия) (1976), Вольск шәһәренең Ленин комсомолы исемендәге Кызыл Байрак орденлы хәрби-тыл югары укуханәсен, тыл һәм транспорт хәрби академиясен (1991), РФ Кораллы Көчләре Генераль штабы хәрби академиясенең югары курсларын (1998), РФ Кораллы Көчләре Генераль штабы хәрби академиясен (2001) тәмамлаган.
Гаиләсе
Әтисе Искәр, әнисе Нурия. Бертуганы Дамир. Хатыны Гөлирам Гали кызы, табиб, Балык Бистәсендә туган. улы Руслан, МГИМО тәмамлаган. кызы Юлия, телләр белгече, Бөекбританиядә укыган.
Верляс
Верляс — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Потмелцу
Потмелцу — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Леон (Мексика)
Леон (León) — Мексиканың Гванахвато штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1576 елда нигезләнгән.
Загуже (гмина Нагловице)
Загуже  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каеөрен (Сарайөнү)
Каеөрен (Kayıören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сарайөнү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фонтгенан
Фонтгенан — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Лильо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ларевка
Ларевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вишерка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 54 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Тяпорсикт
Тяпорсикт (Тяпорсикт) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Тяпорсикт климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Гарбарино (Җенова)
Гарбарино — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарбарино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чешниця-при-Кропи
Чешниця-при-Кропи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кьеврекур
Кьеврекур — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Санфинш (Шавеш)
Санфинш  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Деттигхофен
Деттигхофен (Dettighofen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ставица
Ставица (Ставіца ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мерида (Мексика)
Мерида (Mérida) — Мексиканың Юкатан штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1542 елда нигезләнгән.
Едвардув (Груецкий повяты)
Едвардув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плейн-Сити (Юта)
Плейн-Сити  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Плейн-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Seul
Seul (koreya telendä: 서울 특별시 - başqala) -  Koreya Cömhüriäteneñ (Könyaq Korea) başqalası häm iñ zur şähäre.
İsem
Qıtayça ayırım şähär iseme bar - 漢城 汉城 - Xançen - "Xangan yılğasında kirmän", yäki "Qıtay kirmäne".
2005 yılda qıtaylılar 首爾/首尔 - Şou-er - "başqala" isemenä küçerä.
Tarix
Şähärneñ berençe iseme - Vireson.
370 yılda b.e.q. - Pekçe ile başqalası.
Korö däwläte waqıtında (918 — 1392 yılda) Xanson iseme astında (Xangan yılğasında urnaşqan kirmän) bulğan.
1394 yıldan - Çoson dinastiäse idärä itkän çorda - Xanän (漢陽) däwläteneñ başqalası.
1910 — 1945 yıllarda - Yaponiä buysındıru däwerendä - Könson (yaponça 京城 - Keydzö) idärä berämlege.
1946 yılda Korea bäysezlegen ireşkäç Seul iseme raslana.
Korea suğışı
Korea suğışı waqıtında Tönyaq Korea häm Qıtay ğäskärläre ike tapqır Seul şähären basıp alalar. Suğış çorında şähär zur zıyan kürä.
Suğıştan soñ qala tiz tözäkländerelä häm üsä.
Sport
1988 yılda XX Cäyge Olimpiä uyınnarı, 2002 yılda Bötendönya futbol yarışı ütkärelä.
Sıltamalar
Törkem:Азия башкалалары
Вернеивка
Вернеивка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ламонт (Айова)
Ламонт  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ламонт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вовчая Гара (Бабруйский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Декейтер (округ, Айова)
Декейтер — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лион шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1846 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1378 км² тәшкил итә.
Поток (Румыния)
Поток — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ломинчар
Ломинчар — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Сяке (коммуна, Бакеу)
Валя-Сяке — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Загуже (Келецкий повяты)
Загуже  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Неборув (Лодзь воеводалыгы)
Неборув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санфинш-ду-Дору
Санфинш-ду-Дору — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(10034) Birlan
(10034) Birlan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 30 декабрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 YG» саналган.
Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы
Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1940 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 160 кеше (1997).
Пармели (Төньяк Каролина)
Пармели  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Татарстан Республикасының Атказанган ветеринария табибы
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан авыл хуҗалыгы җитештерүендә, терлек авыруларына каршы көрәш станцияләрендә, фәнни-тикшеренү һәм башка ветеринария учреждениеләрендә, дәүләт ветеринария инспекциясендә, транспорттагы, дәүләт чикләрендәге дәүләт ветеринария күзәтчелеге органнарында һәм башка дәүләт ветеринария учреждениеләрендә белгечлеге буенча кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ ветеринария табибларына ветеринария, терлекчелекне үстерү, аның продуктлылыгын арттыру өлкәсендәге казанышлары өчен бирелә.
Пармели (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чешнице-в-Тухиню
Чешнице-в-Тухиню — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC1875-530
GSC1875-530 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Югары Серьеръяга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC1875-530
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пури
Пури (Орисса телендә - ପୁରୀ), Һиндстанда, Орисса штатында, координаталары - 19°48′N, 85°49′O булган шәһәр. Халык саны - 201 026 кеше (2011). Телефон коды - +06752. Автомобиль коды - +06752. Пу́ри (Орисса телендә - ପୁରୀ), (Хинди телендә - पुरी), (Инглиз телендә - Puri}} ) — көнчыгыш Һиндстанда, Орисса штатында шәһәр. Пури даирәсенең административ үзәге.
Географиясе һәм климаты
Бенгалия култыгы буенда, Бхубанешвар шәһәреннән якынча 60 км көньякка таба урнашкан.. Шәһәр диңгез биеклеге дәрәҗәсендә урнашкан. .
Иң эссе айлар - май һәм июнь, аларның урта максимумнары тәңгәл рәвештә 33 һәм 32 °C; иң салкын айлар — декабрь һәм январь, аларның урта максимумнары 17 һәм 18 °C. Явым-төшемнәрнең урта еллык нормасы — 1341 мм. Иң яңгырлы ай — август, аның уртача нормасы - 301 мм; иң коры ай — декабрь, аның нормасы бары тик 5 мм генә.
Халкы
Пури халкы 2011 ел халык санын алу буенча 201 026 кеше, шуларның 104 267 ир-атлар һәм 96 759 хатын-кызлар. Укый-яза белү дәрәҗәсе 89,38 %.
Манзаралар
Шәһәр борынгы дини сәфәр кылу урыны буларак билгеле. Төп изге урын булып риваять буенча 5000 ел элек Индрадьюмна патша әмере буенча төзелгән Джаганнатха Гыйбадәтханәсе тора. Гыйбадәтханә күп мәртәбә янә төзекләндерелгән булган һәм хәзерге халәтендә VIII гасырдан бирле тора. Ул ел саен уздырыла торган арбалар фестивале өчен мәшһүр — Ратха-ятра. Һинд динен тотмаганнар өчен гыйбадәтханәгә керү тыелган.
Бенгалия култыгы яр буенда булып, Пури популяр диңгез курорты буларак мәшһүр.
Ильдан
Ильдан — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Выя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гарбасо (Савона)
Географиясе
Гарбасо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стадола
Стадола (Стадола ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Оятсыз сүзләр
Оятсыз сүзләр (сүгенү, әрләү сүзләре) дип татар телендәге әдәпсез, цензурага каршы килүче лексика атала.
Һәрбер халыкка хас булганча, татар теленең дә элек-электән үк сүгенү сүзләре булган. Алар, гадәттә, күңелгә җыелган тискәре эмоцияләрне чыгаруның үзенә күрә бер ысулы ролен башкара. Татар телендә "оятсыз сүзләр" славян телләренеке белән чагыштырганда күп түгел. Барлык төрки халыкларда алар бер-берсенә охшаган. Бу сүзләр, асылда, берничә роль уйный:
2) җөмләләрне, сүзләрне бер-берсенә бәйләү чарасы,
3) бүтән кешене мыскыллау.
Рус телендә кайбер әдәби әсәрләрдә дә оятсыз сүзләр кулланыла. Александр Пушкин, Михаил Лермонтов, Владимир Маяковский, Александр Солженицын әсәрләрендә дә андый сүзләр очрый. Әмма татар әдәбияты өчен бу хас түгел.
Элек татар авылларында сүгенә торган кешеләргә: «Син нишлисең, оятсыз, бер телеңне тыя бел! Авызыңны тый инде!» дип тыярга тырышканнар. Ислам дине тарафыннан сүгенүнең гөнаһ икәне билгеле, чөнки һәрбер сүгенү – ул кемнедер кимсетү яки кемнеңдер хакын алу булып тора. Ә инде кеше хакына керү, аның дәрәҗәсен төшерү вә мыскыллау безнең диндә тыелган. Пәйгамбәр Мөхәммәт (с.г.в) әйткән: “Кешеләрне сүгү вә дәрәҗәләрен төшерү – яманлык һәм көферлек гамәле” (Сахих Мөслим).
Татар телендә сүгенү сүзләре күбрәк кешенең җенси әгъзасын һәм ир белән хатын-кыз арасында була торган җенси мөнәсәбәтне искә алу, һәм шуларга кагылышлы гамәл вә процесслар хакында. Татарларда иң киң таралган һәм иң кабахәт сүгенү – ул үзеңнең яки башка кешенең анасын сүгү. Чөнки шушы шакшы сүзләр артында ниндидер кешенең аналарын зина кылуда гаепләү ята. Коръәндә болай әйтелә: “Зинадан пакь булган хатыннарны зиначы дип сүгүчеләр, соңра сүзләрен дөресләр өчен дүрт шаһитны китерә алмасалар – аларга сиксән мәртәбә сугыгыз...” (“Нур” сүрәсе, 4 нче аять). РФ Административ хокук бозулар турындагы Кодексына ярашлы (20.1 нче маддә 1 өлеше) җәмәгать урыннарында сүгенеп тору вазгыятькә карап телдән кисәтү ясауга, 500 сумнан алып 1 000 сумга кадәр штрафка яки 15 тәүлеккә кадәр кулга алуга китерә. Шуңа күрә күп очракта сүгенү сүзләре махсус әйтемнәр яки төсмерле сүзләр, эвфемизмнар белән алмашына.
Вестерн-Лейк (Техас)
Вестерн-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестерн-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Вуглата
Вуглата (Вуглата ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Михаил Первухин
Михаил Георгий улы Первухин (Михаил Георгиевич Первухин,, Йөрүзән заводы бистәсе (хәзерге ), Ызлатавыс өязе, Өфе губернасы, Рәсәй империясе — , Мәскәү, ССРБ) — ССРБ дәүләт, хәрби һәм фирка эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
Тимерче гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. Ызлатавыстагы икенче баскыч мәктәбендә комсомол ячәйкәсе җитәкчесе булган. 1919 дә Ызлатавыс шәһәр буржуазия милеген милләтләштерү буенча комиссиясе әгъзасы; шул ук елдан БК(б)Ф әгъзасы. 1919-21 елларда Йөрүзән инструкторы, җирле гәҗитнең җаваплы сәркәтибе, сәяси-агарту бүлеге мөдире, өяз комитеты сәркәтибенең урынбасары,  сәркәтибе. 1929 да Г.В.Плеханов ис. Мәскәү халык хуҗалыгы институтын тәмамлый. ССРБ ЮШ депутаты (2—4 чакырылышлары), Социалистик Хезмәт Каһарманы (1949).
Мәскәүнең Новодевичье зиратында җирләнгән.
Кювервиль (Сен-Маритим)
Кювервиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Едвардув (Козеницкий повяты)
Едвардув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Няис
Няис — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының сул ярыннан 658 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 170 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фонтгомбо
Фонтгомбо — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Башкортстан чуашлары
Башкортстан чуашлары 117317 кеше исәпләнә (2002). 1989-2002 еллардан бирле чуашлар саны үзгәрми диярлек. Башкортостанга чуашларның көчле агымы XVI—XIX гасырларда күзәтелгән.
Таралып утыруы
Зур Россия энциклопедиясе шушындый мәгълүмат бирә:"Жи­вут так­же ...на юго-за­па­де Баш­кор­то­ста­на (107,5 тыс. чел., круп­ней­шая эт­нич. груп­па в Биж­бу­ляк­ском рай­оне )"
Алар Башкортостанның көнбатыш, көньяк-көнбатыш һәм үзәк районнарында чагыштырмача компакт рәвештә таралып утырганнар. Республикада 21<font style="background-color: rgb(254, 246, 231);"> шәһәр. Чуашлар Өфедә (12312 кеше), Стәрлетамакта (12200 кеше), Бәләбәйдә (5992 кеше), Салаватта (3711 кеше), Мәләвездә (2778 кеше), Октябрьскийда (2384 кеше) һәм Күмертауда (2346 кеше) яшиләр. Республиканың 54 районының 22 сендә чуаш халкы: Авыргазы (12527 кеше), Бишбүләк (10428 кеше), Стәрлетамак (4942 кеше), Кырмыскалы (4779 кеше), Бәләбәй (3942 кеше), Миякә (3285 кеше), Гафури (3192 кеше), Ярмәкәй (2912 кеше), Шаран (2687 кеше) һәм Федоровка (2384 кеше) районнары территорияләрендә оешып урнашкан. Башкортстанда тик чуашлардан гына торган 192 торак пункт, катнаш составлы — 72: 38 — чуаш-рус, 14 — чуаш-татар, 9 — чуаш-башкорт, 7 — чуаш-мордва, 3 — чуаш-украин һәм 1 — чуаш-рус-башкорт авылы бар. Теле һәм мәдәнияте буенча алар, берәмлек кенә югары чуаш авыллары булуга карамастан, түбән чуашлар төркеменә карый.
Республиканың чуаш халкы яшәгән иң борынгы һәм эре торак пунктларына Авыргазы районындагы Бишкаен (1209 кеше), Яңа Федоровка (752 кеше), Чуаш-Карамалы (846 кеше), Мәсәле (692 кеше), Шланлы (752 кеше), Наумкин (690 кеше), Бакалы районындагы Иске Маты (1149 кеше), Бәләбәй районындагы Слакбаш (512 кеше) һәм Ермолкин (530 кеше), Бишбүләк районындагы Бишбүләк (5191 кеше), Базлык (1063 кеше), Кош-Елга (900 кеше), Кистәнле-Богдановка (652 кеше), Зирекле (568 кеше), Гафури районындагы Антоновка (620 кеше) һәм Морак (691 кеше), Ярмәкәй районындагы Суккул (877 кеше), Ишембай районындагы Васильевка (756 кеше),Кырмыскалы районындагы Сихонкино (867 кеше) һәм Еремкин (734 кеше), Куергазы районындагы Керәүле-Илюшкин (582 кеше), Миякә районындагы Кожай-Семеновка (711 кеше) һәм Яңа Карамалы (692 кеше), Стәрлетамак районындагы Косяковка (646 кеше) һәм Ишбарс,Федоровка районындагы Новоселка (700 кеше), Чакмагыш районындагы Йомаш (769 кеше), Шаран районындагы Наратасты (759 кеше) һәм Дүртөйле (507 кеше) керә.
Чуаш милли-мәдәни автономиясе
Чуаш мәдәни үзәкләре Өфедә, Стәрлетамакта һәм Ишембайда эшли
2015 елда Башкортстанда Чуаш милли-мәдәни автономия оештырыла. "Әлеге вакытта Башкортстанда 100 меңнән артык чуаш яши. Республикада чуаш милләтеннән 9 меңнән артык бала белем ала. Укулар туган телдә 23 мәктәптә һәм филиалларда алып барыла. 82 мәктәптә һәм туган чуаш теле филиалларында предмет буларак 4 меңнән артык укучы белем ала. Шулай ук төбәктә "Урал-Сасси" республика газетасы һәм чуваш телендә берничә муниципаль басма чыга",- дип билгели делегатлар ].
Янморза
Янмарза (Янмурҫин, Янмурзино) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 432 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Экатепек-де-Морелос
Экатепек-де-Морелос (Ecatepec) — Мексиканың Мехико штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1877 елда нигезләнгән.
Фле (Кот-д’Ор)
Фле (Flée) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Семюр-ан-Осуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11.74 км².
Лос-Ебенес
Лос-Ебенес — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деттинген-ам-Эрмсе
Деттинген-ам-Эрмсе (Dettingen an der Erms) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Верхрата
Верхрата — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каерлар (Бигадич)
Каерлар (Kayırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Небрув
Небрув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Загуже (Пиньчовский повяты)
Загуже  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(10035) 1982 DC2
(10035) 1982 DC2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Небрув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы
Татарстан Республикасының Атказанган архитекторы — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1983 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 21 кеше (1997).
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан белгечлекләре буенча кимендә 10 ел эшләүче югары квалификацияле архитекторларга, реставраторларга, шәһәр төзүчеләргә, югары уку йортлары мөгаллимнәренә шәһәр төзелеше өлкәсендәге, граждан, сәнәгать һәм авыл архитектура комплекслары, биналар һәм корылмалар төзүдәге һәм реконструкцияләүдәге, җәмәгатьчелеккә киң танылган тарих һәм мәдәният ядкарьләрен торгызудагы, архитектура өлкәсендә фәнни-тикшеренү эшендәге, кадрлар әзерләүдәге казанышлары өчен бирелә.
Стадолишча (Гарадоцкий районы)
Стадолишча (Стадолішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Валя-Сяке (коммуна, Ясси)
Валя-Сяке — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чешнице-при-Моравчах
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10035) 1982 DC2
Тарихы
1982 елның 16 февралендә Л. Брожек тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 DC2» саналган.
Загуже (Пиньчовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Удор
Удор (Удор) — Коми Республикасының Княжпогост районында урнашкан авыл.
Климат
Удор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (96%).
GSC1876-1336
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Прайс (Юта)
Прайс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Прайс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Мотт (Айова)
Ла-Мотт  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ла-Мотт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саньоане (Санта-Марта-де-Пенагиан)
Саньоане  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Едвардув (Радомский повяты)
Едвардув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гарбацола (Асти)
Гарбацола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарбацола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Потопину
Потопину — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лос-Навалусильос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кювервиль-сюр-Ер
Кювервиль-сюр-Ер — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Делавэр (округ, Айова)
Делавэр — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Манчестер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1837 елда оештырыла.
Вуглы (Бабруйский районы)
Вуглы  (Вуглы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пвебла-де-Сарагоса
Пвебла-де-Сарагоса (Puebla de Zaragoza) — Мексиканың Пвебла штатында урнашкан шәһәр.
Бахтачы
Бахтачы — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Халык саны — 52 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422742.
Тарих
XVI гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Верцани
Верцани — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Невершин
Невершин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сапианш
Сапианш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Паттерсон-Спрингс (Төньяк Каролина)
Паттерсон-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Легчим
Легчим — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зырянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Югары Кара (Кара кушылдыгы)
Югары Кара — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Легчим
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Югары Кара (Кара кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Легчим
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чешнице-при-Требелнем
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фонтене (Эндр)
Фонтене — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Җаферлер (Енипазар)
Җаферлер (Caferler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Флёрак (Шаранта)
Флёрак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Загужице (Свентокшиж воеводалыгы)
Загужице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ельжбетув (Гарволинский повяты)
Ельжбетув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яншык-Чаллы
Яншык-Чаллы (Еншик Чуллӑ, Яншихово-Челлы) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 512 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
Деттинген-ам-Иллере
Деттинген-ам-Иллере (Dettingen an der Iller) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10036) McGaha
(10036) McGaha — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 24 июлендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 OF» саналган.
Нестеров
Нестеров ― фамилия.
Стадолишча (Глыбоцкий районы)
Стадолишча (Стадолішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гарбелето (Кунео)
Гарбелето — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Татарстан Республикасының Атказанган геологы
Татарстан Республикасының Атказанган геологы — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1986 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 61 кеше (1997).
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан геология оешмаларында, фәнни-тикшеренү геология учреждениеләрендә кимендә 10 ел эшләүче, геология, геофизика хезмәтләренең, уку йортларының югары квалификацияле хезмәткәрләренә геологик эзләнү производствосын үстерүдәге, минераль-чимал базасын ныгытудагы, геологик эзләнү эшләренең юнәлешләрен фәнни нигезләүдәге казанышлары өчен, файдалы казылмалар ятмаларын эзләгән, ачкан, разведка ясаган һәм сәнәгать үзләштерүенә тапшырган, экологик чиста технологияләрне эшләгән һәм гамәлгә керткән, кадрлар әзерләгән өчен бирелә.
Гарбелето (Кунео)
Географиясе
Гарбелето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лос-Навальморалес
Лос-Навальморалес — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
2-нче армия (Россия империясе)
Төньяк-Көнбатыш һәм Көнбатыш юнәлештә алман гаскәрләренә каршы операцияләрдә катнашкан.
Рус армияләренең һөҗүме
Париждан һәм Лондоннан Петербургка көн саен телеграммалар китә. Аларда Англия һәм Франция хәрби идарәләре рус армиясенең кичекмәстән сугышка керүен таләп итәләр. Союзниклар басымы астында, француз армиясен тар-мар ителүдән коткару өчен, Россия үзенең гаскәрләрен Германиягә каршы җибәрергә мәҗбүр була. Тупланып һәм җитәрлек әзерләнеп тә бетмичә, ике рус армиясе август урталарында Көнчыгыш Пруссиягә һөҗүм башлый.
Операция генерал Самсонов җитәкчелегендә 2-нче армия һөҗүме белән башлана. Германия өчен Көнчыгыш Пруссияне югалту куркынычы туа. Әмма тылдагы таркаулык, сугыш кораллары җитешмәү һәм 1-нче армия сәргаскәре Ренненкампфның бернинди әш кылмавы нәтиҗәсендә, рус гаскәрләре җиңүләрен ныгыта алмыйлар. Август ахырында алманнар Мазурский күлләреннән көнбатыштарак генерал Самсонов җитәкчелегендәге 2 нче армияне тар-мар итәләр.
Рус гаскәрләре зур югалтуларга дучар булалар. Әмма алар Германия төзегән сугыш планын җимерүгә ирешәләр: алманнарга дошманнарын берәм-берәм җиңү мөмкин булмый, һәм алар Көнбатыш фронттагы көчләрен бераз киметергә мәҗбүр булалар.
Вестминстер (Техас)
Вестминстер  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестминстер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Каешдагы (Аташеһир)
Каешдагы (Kayışdağı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Аташеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вестминстер (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вуглы (Дрыбинский районы)
Вуглы  (Вуглы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Поточ
Поточ — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарракиньюш
Сарракиньюш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Чеща Вас
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заезёже (Сандомирский повяты)
Заезёже  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стадольница
Стадольница (Стадольніца ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Валя-Тейлор
Валя-Тейлор — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Провиденс (Юта)
Провиденс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Весола (Березивский повяты)
Весола — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Провиденс (Юта)
Тарихы
Провиденс шәһәре  елда нигезләнгән.
Весола (Березивский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Провиденс (Юта)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кюи-Сен-Фиакр
Кюи-Сен-Фиакр — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Альберт Нестеров
Альберт Нестеров, Альберт Валерий улы Нестеров (Альберт Валерьевич Нестеров, 1976 елның 11 марты, СССР, РСФСР, БАССР, Уфа) ― театр рәссамы, 2012 елдан Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт драма театрының баш рәссамы, БР атказанган сәнгать эшлеклесе (2013), Россия Федерациясенең «Алтын битлек» театр (2016), Башкортстанның Салават Юлаев исемендәге дәүләт (2020) премияләре лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1976 елның 11 мартында Уфада туган. Черниковкада балалар сәнгать мәктәбен (лицей), Уфа дәүләт сәнгать институтының режиссёрлык бүлеген тәмамлаган (Р. В. Исрафилов курсы, укытучылары Б. Б. Хәйбуллин, И. Ш. Сәетов, 2000). Диплом эше ― Жан Батист Мольерның «Саран» пьесасы буенча куелган спектакль.
Хезмәт юлы
Югары уку йортында укыганда Гафури театрының баш рәссамы Таң Еникеевның ассистенты була.
2001 елдан Салават драма театрында: куючы-рәссам, 2003―2012 елларда ― театрның баш рәссамы.
2012 елдан – Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт драма театрының баш рәссамы.
2016 елда узган IV халыкара «Нәүрүз» театраль белем бирү фестиваль-форумында (Казан) «Спектакльнең образын иҗат иткәндә пьеса белән эшләү» семинарын алып бара.
Иҗаты
А. В. Нестеров бер үк вакытта сценограф, костюмнар һәм яктырту буенча рәссам, реклама продукциясе дизайнеры. Төрле театр сәхнәләрендә Альберт Нестеров 100 дән артык спектакль бизәгән.
Лос-Серральбос
Лос-Серральбос — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ламс-Гроув (Айова)
Тарихы
Ламс-Гроув шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татарстан Республикасының Атказанган артисты
Татарстан Республикасының Атказанган артисты — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1940 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 585 кеше (1997).
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан җәмәгатьчелеккә танылган югары сәнгать образлары, спектакльләр, кинофильмнар, телеспектакльләр, телефильмнар, концерт, эстрада, цирк программалары, музыкаль, телевизион һәм радио әсәрләре иҗат иткән, сәнгать өлкәсендә кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ артистларга, режиссерларга, балетмейстерларга, дирижерларга, хормейстерларга, музыкаль башкаручыларга һәм башка сәнгать әһелләренә бирелә.
GSC1876-1426
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Де-Мойн (округ, Айова)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1834 елда оештырыла.
Няис-Мань-Я
Няис-Мань-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няис елгасының уң ярыннан 109 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
Де-Мойн (округ, Айова)
Территориясе
Округ мәйданы 1077 км² тәшкил итә.
Няис-Мань-Я
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вугляны (Круглянский районы)
Вугляны  (Вугляны ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гарбелото (Тревизо)
Гарбелото — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарбелото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ильтым
Ильтым — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.