cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Портер (Вашингтон)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Игорь Бойчев
Игорь Бойчев (Игорь Николай улы Бойчев,, — , ) — инженер-технолог, СССР дәүләт премиясе лауреаты (1974), Уфа моторлар төзү берләшмәсе директоры урынбасары (1966-1988).
Белице (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Белице  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көпрүлү Вейсипаша (Ефелер)
Көпрүлү Вейсипаша (Köprülü Veysipaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Курлей
Курлей — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Дженишке-Тал Кылымыгының сул ярына тамагыннан 23 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юкарыоюмҗа (Мазгирт)
Юкарыоюмҗа (Yukarıoyumca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
(14210) 1999 CO99
(14210) 1999 CO99 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CO99» саналган.
Сфинту-Илие
Сфинту-Илие — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Болдырев
Владимир Болдырев (Владимир Михаил улы Болдырев,, — , ) — ветеринария табибы, БАССРның атказанган ветеринария табибы (1965), СССР дәүләт премиясе лауреаты (1973), БАССР җөмһүрият ветеринария  клиникасы директоры (1950-?), БАССР авыл хуҗалыгы министрлыгының баш ветеринария табибы (1952-1960).
(6957) 1988 HA
(6957) 1988 HA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 16 апрелендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 HA» саналган.
Итапоран
Итапоран — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Скшентля-Роювка
Скшентля-Роювка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенес-де-ла-Вега
Сенес-де-ла-Вега — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Монтанье (коммуна)
Монтанье (Montagney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,21 км².
Монгол телләре
thumb|350px Монгол телләре — Монголия, Кытай, Россия һәм Әфганстандагы берничә телне берләштерүче Алтай телләренә керүче телләр төркеме. Лексикостатистика буенча бу телләр б.э. V гасырында аерылганнар.
Классификация
Могол төркеме
Кидань төркеме
Башка борынгы телләр
Камышкыр районы
Камышкыр районы (Камешкирский район) — Пенза өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Рус Камышкыры саласы.
Халык
Милли состав (2010): руслар (69,3%), мордва (27%), татарлар (1,6%).
Административ бүленеш
Камышкыр районы составына 6 авыл җирлеге керә.
Кадлубиска (Замойский повяты)
Кадлубиска  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зөфәр Дәүләтов
Зөфәр Дәүләтов, Зөфәр Мирхәйдәр улы Дәүләтов (1953 елның 15 июне, СССР, РСФСР, ТАССР, Мөслим районы, Яңа Сәфәр) ― төзүче-инженер, шагыйрь, язучы, 2003 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, 2003―2006 елларда Әлмәт язучылар оешмасы җитәкчесе (җаваплы секретаре). 2002―2012 елларда БТК Әлмәт бүлекчәсе җитәкчесе. ТР атказанган мәдәният хезмәткәре (2006). Рафаил Төхфәтуллин премиясе лауреаты (2012).
Нимкытый-Кы
Нимкытый-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пюль-Кы елгасының сул ярыннан 24 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 107 км.
Зөфәр Дәүләтов
Тәрҗемәи хәле
1953 елның 15 июнендә Татарстан АССР Мөслим районы Яңа Сәфәр авылында колхозчы гаиләсендә туган. Туган авылында башлангыч, Баек авылында сигезьеллык мәктәпне тәмамлаган. Техник училищеда укып, механизатор һөнәрен үзләштерә. Армиядә хезмәт итә. Уфа шәһәре партия комитеты каршында марксизм-ленинизм университетын (1980), читтән торып Әндиҗан электромеханика техникумын (1986) тәмамлый. Ташкент политехника институтының (2017 елдан Ислам Кәримов исемендәге Ташкент дәүләт техник университеты) төзелеш факультетында инженер белгечлеге ала (1993).
Нимкытый-Кы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зөфәр Дәүләтов
Тәрҗемәи хәле
1974―1992 елларда Таҗикстан ССР Ленинабад шәһәре «Облколхозстрой» оешмасында, Башкортстан АССРда: Уфада «Бөтенсоюз комсомол төзелеше» дип игълан ителгән биохимия комбинатында һәм Благовещенск арматура заводында, Үзбәкстан ССР Нәмәнгән шәһәре «Облводхоз» сәнәгать берләшмәсендә эшли.
1995 елдан Әлмәттә. 1995―1999 елларда «Путь Ильича» җитештерү кооперативында инженер-төзүче, 2000―2002 елларда Әлмәт шәһәр хакимиятенең капиталь төзелеш идарәсендә әйдәп баручы инженер, 2002―2003 елларда «Татойлгаз» техник бүлек җитәкчесе, 2006―2009 елларда төзелеш надзоры инспекциясенең көньяк-көнчыгыш идарәсендә әйдәүче белгеч-эксперт, 2009―2012 елларда Түбән Кама ТАНЕКО ААҖ техник надзор бүлегендә инженер, 2014 елдан Әлмәттә «Западный» ҖЧҖ директорының капиталь төзелеш буенча урынбасары булып эшли. Татарстанның көньяк-көнчыгыш төбәгендә эре төзелеш объектларын торгызуга зур өлеш кертә.
Иҗаты
Үзенең төп эше белән беррәттән иҗат белән дә шөгыльләнә. Яшьтән шигърият белән мавыга, әкренләп проза жанрына күчә. Баштарак русча яза, аннары татарча иҗат итә башлый. 2003 елда Татарстан Язучылар берлегенең Әлмәт язучылар оешмасына җитәкче (җаваплы секретарь) итеп сайлана. Республиканың нефть чыккан төбәгендәге 7 административ районны (Әлмәт, Азнакай, Баулы, Бөгелмә, Лениногорск, Мөслим, Сарман) эченә алган оешмада З. М. Дәүләтов тормышын иҗат белән бәйли. 2001 елда (Казан: «Рухият» нәшрияты) чыккан «Син дә шагыйрь, мин дә шагыйрь», «Мәхәббәтнамә» (К., 2005) дигән күмәк җыентыкларда шигырьләре урын ала. Публицистик һәм әдәби язмалары «Әлмәт таңнары», «Знамя труда», «Мәдәни Җомга», «Ватаным Татарстан» газеталарында, «Сөембикә», «Идел» (2002, 2004), «Казан утлары» (2003), «Стратегия успеха» (2005), «Элита Татарстана» журналларында басыла. «Яшәү яме» исемле документаль романында (К., 2008, 2009) төзүче образын калку итеп күрсәтә.
Ле-Таян-Медок
Ле-Таян-Медок — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Алаташ (Анамур)
Алаташ (Alataş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Албеле
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пеплово (Плоцкий повяты)
Пеплово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD136830
HD136830 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пуцишча
Пуцишча (Пуцішча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Гневомеж
Гневомеж — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иряни (Месина)
Иряни — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Антаки
Антаки (Антаки) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Лун-Чугран
Лун-Чугран — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Визинга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(14211) 1999 NT1
(14211) 1999 NT1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NT1» саналган.
Гибралтар
Гибралта́р (Gibraltar ) — Пиреней ярымутравының көньягында урнашкан Бөекбритания территориясе. Урта диңгезне һәм Атлантик океанны тоташтырган Гибралтар бугазында мөһим стратегик позицияне били. НАТОның хәрби-диңгез базасы.
Гибралтар ватандашлары — бер үк вакытта Бөекбритания һәм Европа Берлеге ватандашлары. Алар Европа парламенты сайлауларында катнаша алалар, ләкин Гибралтар җирендә Шенген килешүе һәм кайбер башка АБ кагыйдәләре гамәлдә түгел.
Гибралтар — Европада маготлар (кыргый маймуннар) яшәгән бердәнбер урын. Җирле ышанулар буенча соңгы магот үлгәнгә кадәр Гибралтар Бөекбритания территориясе булыр.
Тарих
Гибралтар тарихы гаять бай һәм үз эченә 3000 елны ала. Финикиялеләрнең һәм карфагенлыларның бу җирләрдә корабларны калдырулары билгеле. Рим империясе вакытында да Гибралтар аның җирләренә кергән.
Озак вакыт буенча Гибралтарга гарәпләр сахип чыкканнар. Алар бу җирләрне 711 елда яулыйлар. 1462 елда Испания бу җирләрне басып ала, ләкин 1704 елда Гибралтарны инглиз гаскәрләре яулый. 1713 ел килешүенә күрә Гибралтар Бөекбритания җире булып таныла.
1830 елда Гибралтар колония статусын ала. 1967 елның 10 сентябрендә үткәрелгән референдумда Гибралтар ватандашлары Бөекбританиядә калу өчен тавыш биргәннәр.
Дин
2012 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, Гибралтар халкының 72,1 % ка якыны католиклар. Башка христиан конфессияләреннән Англия чиркәве (7,7 %), Иегова шаһитләре тарафдарлары бар. Халык саны буенча өченче дин — Ислам (халыкның 3,6 % ы). Шулай ук һинд дине (2 %), Бәһаи дине әгъзалары һәм 763 кешедән торган яһүд дине җәмгыяте (халыкның 2,4 % ы) бар.
Кулан-Игай (елга)
Кулан-Игай — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ласк (Вайоминг)
Ласк  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәбриев
Хәбриев ― фамилия.
Александр Курамшин
Александр Равил улы Курамшин (1984 елның 20 гыйнвары, Казан, Татарстан, Россия) — Россия су-мотор транспорты пилоты, экстремаль спорт төре — аквабайкта Freestyle категориясендә профессиональ спортчы.
Ун тапкыр Россия Кубогы иясе (2004—2012) (2014—2015), IJSBA дөнья чемпионы (2010), UIM Европа вице-чемпионы (2019) , Freestyle категориясендә аквабайк буенча Россия чемпионы (2013).
Аквабайк буенча халыкара класслы спорт мастеры исеменә ия.
Тормыш юлы
Александр Курамшин радиоинженер (әтисе) һәм педагог (әнисе) гаиләсендә 1984 елның 20 гыйнварында Казанда туган. 113 нче номерлы мәктәпне тәмамлый, 9-11 нче сыйныфка кадәр полиция сыйныфында укый. Мәктәптән соң Туполев исемендәге КНИТУга (КАИ) «икътисад һәм җитештерүдә идарә» белгечлеге буенча укырга керә.
Профессиональ спортка 2004 елда, 21 яшендә килә.
Аквабайкларны ремонтлау һәм җыю остаханәсе бар. Тренерлык эшчәнлеген алып бара. Татарстанның Су-мотор спорты федерациясендә аквабайк үсеше өчен җавап бирүче бүлек җитәкчесе. «Динамо-Татарстан» ФСО пилотлары составына керә.
Шәхси тормыш
Хатыны — Венера Курамшина. 2017 елның 21 сентябрендә кызы Николь туа.
Прери-Гейтс (Вашингтон)
Прери-Гейтс  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Прери-Гейтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грос-Рённау
Грос-Рённау (Groß Rönnau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кукарск
Кукарск (Кукарка, Кукарск) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Итапоранга (Параиба)
Итапоранга  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Белиця (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Белиця  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скшешовице
Скшешовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(6958) 1988 TX1
(6958) 1988 TX1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 13 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 TX1» саналган.
Түбән Синячиха
Түбән Синячиха (Нижняя Синячиха) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Гамильтон (Иллинойс)
Гамильтон  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гамильтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сихуэла
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кадлубиско
Кадлубиско — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Көпрүлүк (Ейьюбие)
Көпрүлүк (Köprülük) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монтарло-ле-Рьоз
Монтарло-ле-Рьоз (Montarlot-lès-Rioz) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
(14212) 1999 NW39
(14212) 1999 NW39 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 14 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NW39» саналган.
Перишев
Перишев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гневомировице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карл Яльмар Брантинг
Биография һәм сәяси эшчәнлек
Карл Яльмар Брантинг Швециянең социаль-демократик фиркасына (ШСДФ), Икенче Интернационалга нигез салучыларның һәм аларның лидерларының берсе. 1887-1917 елларда «Сосиаль-демократен» («Social-Demokraten») газетасының мөхәрире. 1896 елдан риксдаг депутаты. 1907 елдан ШСДФ башкарма комитеты рәисе.
Пучыны
Пучыны (Пучыны ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Карл Яльмар Брантинг
Биография һәм сәяси эшчәнлек
1880-еллардан рус инкыйлабчыларына ярдәм итә. Февраль инкыйлабыннан соң Петроградта кунак була, ләкин Октябрь инкыйлабын зур нәфрәт белән каршылый.
Пучыны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Карл Яльмар Брантинг
Биография һәм сәяси эшчәнлек
1920, 1921-1923 һәм 1924-1925 елларда ул премьер-министр була. Ул ШСДФны реформачыл юлда алып бара һәм фирканың инкыйлабчылар канаты белән көрәшә. Ул Берн интернационалын оештыруда катнаша.
1921 елда Тынычлык өчен Нобель премиясе белән бүләкләнә.
Карл Яльмар Брантинг 1925 елның 24 февралендә Стокһольмда вафат була.
Сфирлянка
Сфирлянка — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ле-Теш (Жиронда)
Ле-Теш — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Курок (Тархата кушылдыгы)
Курок  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Тархата елгасының уң ярына тамагыннан 72 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Савиньи (Вогез)
Савиньи — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Итапоранга (Сан-Паулу)
Итапоранга  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ис Банҗус
Ис Банҗус — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фибоначчи
Леона́рдо Пиза́но (, як. 1170 ел, Пиза — як. 1250 ел, шунда ук) — Урта гасырлар Аурупасының беренче эре математигы. Фибона́ччи (Fibonacci) исеме астында билгеле.
Фибоначчиның әтисе сәүдә эшләре буенча еш кына Алжирда була. Анда ул гарәп галимнәреннән математика өйрәнә торган була. Соңрак ул Мисырда, Сүриядә, Византиядә, Сицилиядә дә була. Леонардо ислам дөньясы галимнәренең хезмәтләрен өйрәнә (әл-Хәрәзми, Әбу Камил һ.б.), гарәп тәрҗемәләре буенча борынгы грек һәм һинд математикларының хезмәтләре белән дә таныша.
Фиббоначчи саннары
Фиббоначчи хөрмәтенә Фиббоначчи саннары атала, бу саннар рәтендә алдагы сан элекке ике санның суммасы булып тора. Хәзерге вакытта кайбер галимнәр аны 0-дән башлана торган итеп билгелиләр, кайберәүләр 1-дән башлана торган итеп билгелиләр. Фиббоначчи саннары шулай бара: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946, 17711, ... Фиббоначчи саннарына туры килгән эзлеклелекләр табигатьтә очрый.
Лингл
Лингл — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Скшидльна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алаташ (Мачка)
Алаташ (Alataş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(14213) 1999 NX54
(14213) 1999 NX54 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 июлендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 NX54» саналган.
Каетанка
Каетанка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белк (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Белк  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грос-Зарау
Грос-Зарау (Groß Sarau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норымтэли-Няргель-Кы
Норымтэли-Няргель-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кыпа-Няргель-Кы елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сопортухар
Сопортухар — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аланд утраулары
Ала́нд утраулары́ (Åland, Ahvenanmaa) — Балтыйк диңгезендә урнашкан архипелаг. Финляндиянең автоном вилаяте. Коры җир буенча Швеция белән чиге бар.
Аланд утрауларының 60 утравында кешеләр яши. Тагын якынча 6 мең утравы бар. Башкаласы — Мариехамн шәһәре.
Рәсми рәвештә акча берәмлеге евро булса да, швед кронасы да кулланыла.
Административ бүленеш
Административ яктан ил 16 комуннага буленә: thumb|left|Комунналар харитасы
(6959) Mikkelkocha
Тарихы
1988 елның 3 ноябрендә Поуль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VD1» саналган.
Гневошув (Клодзький повяты)
Гневошув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прери-Ридж (Вашингтон)
Прери-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Прери-Ридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лыбвожъёль
Лыбвожъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Чубъю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бөтендөнья мирасы
ЮНЕСКО бөтендөнья мирасы ( инг.  World Heritage , Patrimoine Mondial, Patrimonio de la humanidad, Weltkulturerbe) — табигый яки кеше тарафыннан булдырылган һәм, ЮНЕСКО фикеренчә, үзенчәлекле мәдәни, тарихи, экологик әһәмияте гаять зур булу сәбәпле, популярлаштыру һәм саклау мәсьәләләре өстенлекле булган объектлар.
2015 елда Бөтендөнья мирасы исемлегендә ЮНЕСКОның Бөтендөнья мәдәни һәм табигый мирасын саклау конвенциясе (1972) әгъзасы булып торучы 163 илдә урнашкан 1031 объект бар иде. Шуларның 802се — мәдәни, 197се — табигый һәм 32се катнаш объект дип теркәлгән.
Оештыру принциплары
1972 елда ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни һәм табигый мирасын саклау конвенциясен кабул итте, конвенция 1975 елда гамәлгә керде. 2012 елның сентябренә аны конвенциядә катнашучы 190 ил ратификацияләде
"Бөтендөнья мирасы объекты" статусы табигый мирас объектларына түбәндәге өстенлекләр бирә: Үз территориясендә бөтендөнья мирасы объектлары урнашкан дәүләтләр аларны саклау буенча үз өстенә йөкләмәләр ала.
Төп исемлек белән бергә куркыныч астында булган бөтендөнья мирасын билгеләүче өстәмә өлеше дә бар. Аңарга төрле табигый яки кеше тарафыннан тудырылган сәбәпләр, хәрби низаглар һәм сугышлар, җир тетрәү һәм башка табигый бәла-каза, экологик пычрану, браконьерлык һәм тәртипсез рәвештә алып барылган төзелеш аркасында вакытлыча куркыныч астында калган объектлар кертелә.
Әйтик, 2007 елда гарәп ориксының резерваты (Оман), тыюлык территориясенең кечерәйтелүе һәм ак ориксны аулауның дәвам иттерелүе сәбәпле, ЮНЕСКОның бөтендөнья мирасыннан чыгарылды. 2009 елда Эльба елгасының Дрезден шәһәре янындагы үзәне дә (Алманиядә), культуралы әйләнә-тирә мохитне саклау зонасында автомобиль күпере төзелү аркасында, исемлектән төшеп калды.
Билгеләмәләр
Бөтендөнья мирасы исемлеген төзүнең төп максаты — үз төрендә уникаль булган объектларны таныту һәм саклау. Моны күздә тотып һәм гаделлеккә омтылу максатында, махсус бәя бирү билгеләмәләре булдырылды. Баштарак (1978дан башлап) алар мәдәни мирас объектлары өчен генә кабул ителде, һәм билгеләмәләр исемлегендә алты пункт бар иде. Соңрак, дөнья кыйтгалары арасында ниндидер дәрәҗәдә тигезлек булсын өчен, табигый объектларга кагылышлы һәм дүрт пункттан торган исемлек барлыкка килде. Ниһаять, 2005 елда ике төр мирас өчен уртак билгеләмәләр дә булдырылды. Хәзерге бөтендөнья мирасы объектларының һәркайсы теге яки бу билгеләмәләрнең ким дигәндә берсенә җавап бирә.
Теркәү тәртибе
Иң элек ил, ЮНЕСКО билгеләмәләренә таянып, үз фикеренчә дөньякүләм әһәмияте бар дип саналган объектларны әзерли һәм башлангыч исемлеккә кертә. Башлангыч исемлектә булмаган объектлар мирас буларак теркәлә алмый.
Кагыйдәләр буенча, ил ел саен ике генә объектны теркәүгә тәкъдим итә ала: йә берәр табигый һәм мәдәни мирас объектын, йә ике табигый мирас объектын.
Номинация үткән объект буенча ахыргы карарны ЮНЕСКОның бөтендөнья мирасы комитеты үзенең еллык сессиясендә кабул итә. Комитет объектны тәкъдим иткән илдән өстәмә мәгълүматлар бирүне таләп итә ала.
Перки (Польша)
Перки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтесо
Монтесо (Montessaux) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Низ (Шаля шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
HD136863
HD136863 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Пшанаи
Пшанаи (Пшанаі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
HD136863
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пшанаи
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Миргазиян Таҗиев
Миргазиян Зәки Улы Таҗиев (18 апрель 1947, Сарман районы, ТАССР, Россия Федерациясе) — Инженер-механик, уйлап табучы, техник фәннәр кандидаты (1998), Казан. Татарстан Республикасы нефтьчесе (1997), «Татнефть» ААҖ һәм Россия Федерациясе Энергетика министрлыгының Мактаулы нефтьчесе (2007).
Тәрҗемәи хәле
ТАССРның Сарман районы Күтәмәле авылында туган. Мәскәү нефть химиясе һәм газ сәнәгате институтын тәмамлаган. академик И. М.Губкин (1972 ел).
1965-1967 елларда-«Туймазаннефть» НПУ ремонт-механика цехының слесарь-ремонтчысы, Октябрьский шәһәре.
1967-1970 елларда - «Татнефть» җитештерү берләшмәсе «Елховнефть»НПУНЫҢ 3 нче номерлы нефть промыселы участогы механигы, нефть чыгару буенча мастер.
1983-1984 елларда - «Татнефть»ҖБНЕҢ үзәк база башлыгы урынбасары.
1984-1988 елларда - «Елховнефть»НГДУ капиталь төзелеш буенча начальник урынбасары.
1988-2005 елларда - «Иркәннефть»НГДУ башлыгы.
2005 елда - «Җәлилнефть»идарәсе башлыгы.
2005-2016 елларда - «Әлмәтнефть»идарәсе башлыгы.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
«Елховнефть» НГДУсы предприятиенең Мактау тактасы (1970),
«Татнефть» ААҖ Мактау грамотасы (1970),
«Елховнефть» НГДУ Мактау грамотасы (1970),
«Татнефть» ААҖ Мактау грамотасы (1971),
«Едховнефть» нефть-газ чыгару идарәсенең Мактау тактасы (1974),
«бишьеллык ударнигы» билгесе (1976),
«Татнефть» ААҖ предприятиесенең Мактау грамотасы (1981),
предприятиенең Мактау китабы (1981),
предприятиенең Мактау грамотасы (1982),
«бишьеллык ударнигы» билгесе (1982),
Россия Федерациясе Ягулык һәм энергетика министрлыгының Мактау грамотасы (1986),
«Елховнефть» НГДУсы Мактау тактасы (1987), «хезмәт батырлыгы өчен» медале (1991),
«Татнефть» ААҖ Мактау грамотасы (1995),
Россия Федерациясе Ягулык һәм энергетика министрлыгының Мактау грамотасы (1997),
Татарстан Республикасының Атказанган нефтьчесе (1997),
«Татнефть» ААҖ Мактау грамотасы (1997),
«Татнефть» ААҖ Фирма премиясе лауреаты (1998),
Фән һәм техника өлкәсендә ТР Дәүләт премиясе лауреаты (2000),
«Татнефть» ААҖ Мактау грамотасы (2002), «Татнефть» ААҖ),
«Ел җитәкчесе» республика иҗтимагый конкурсы лауреаты (2003),
Җәлилнең Мактаулы гражданины (2003),
«Казанның 1000 еллыгы истәлегенә» медале (2005),
Россия Бәйсез һөнәр берлекләре федерациясенең «Россия Профсоюзларына 100 ел» медале (2006),
Россия Федерациясе Энергетика министрлыгының «Мактаулы нефтьчесе» (2007),
Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты (2007),
«Татнефть» ААҖ каршындагы казанышлары өчен» мактау билгесе (2007),
Дуслык ордены (2007),
Россия Федерациясенең мактаулы исеме (2008),
«Фидакарь хезмәт өчен» медале (2010),
Татарстан Республикасы Президенты Рәхмәте (2012),
Татарстан Республикасы Дәүләт Советы Рәисенең Рәхмәт хаты (2012),
«Татнефть» ААҖ Мактау грамотасы (2013),
академик И.М. Губкин исемендәге премия лауреаты (2014),
Әлмәт муниципаль районының Мактаулы гражданины (2016).
Чыганаклар
1. Таҗиев Миргазиян Зәки улы
2. Таҗиев Миргазиян
3. Миргазиян Зәки улы
Кулетка (елга)
Кулетка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Акчурин
Акчурин — фамилия.
Көпрүһисар (Енишеһир)
Көпрүһисар (Köprühisar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Итапоранга-д’Ажуда
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Норымтэли-Чатыль-Кы
Норымтэли-Чатыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чатыль-Кы елгасының уң ярыннан 47 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Турн
Ле-Турн — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Каетанув (Люблинский повяты)
Каетанув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балабаново (Киров өлкәсе)
Балабаново (Балабаново) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Албень (Горж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Валлуа
Сан-Валлуа — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Акчуриннар
Акчуриннар — Россия империясенең Сембер һәм Самар губерналары мөселманнарының мәдәни, дини һәм сәяси тормышында сизелерлек эз калдырган сәүдәгәрләр, җәмәгать эшлеклеләре һәм химаячеләр нәсел-ыруы.
Тарих
Татар кенәзләре (морзалары) булган Акчуриннар нәселе XV гасырдан билгеле. Нәсел башы Акчура Адаш (XV гасырның II яртысы – XVI гасырның уртасы) 1509 елда рус патшасына хезмәткә күчкән. Яхшы хезмәте өчен патша Иван IV хәзерге Мордовиягә керүче җирләрне биргән. Сембер сәүдәгәрләре һәм эшмәкәрләре Акчуриннар шушы нәселдән килә дип исәпләнелә.
Танылган шәхесләр
Сафа (Шәфи?) Акчурин (XVIII гасырның II яртысы – XIX гасыр башы), Акчуриннар нәселенә нигез салучы, дәүләт керәстияннарыннан чыккан сәүдәгәр. Сәүдә, халыктан йон сатып алып, постау мануфактураларына тапшыру белән шөгыльләнә.
Хәтер
2019 елның 28 июнендә Сембер шәһәренең Федерация урамы, 33нче йорт (1931 елга кадәр Тарихи мәчет, хәзер «Прозрение» клиникасы) диварында сәүдәгәр Акчуриннарга истәлекле такта куелган. Шул ук бинада Акчуриннар музее оештыру планлаштырыла. Тантанада Сембер өлкәсенең 2005-2021 еллардагы губернаторы катнашкан.
Письменер
Письменер (Письмэҥер, Письменер) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (71,4%), чирмешләр (28,6%).
(14214) Hirsch
(14214) Hirsch — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Скшинка (Домбровский повяты)
Скшинка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гарвард (Иллинойс)
Гарвард  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Скшинка (Домбровский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гарвард (Иллинойс)
Тарихы
Гарвард шәһәре  елда нигезләнгән.
(14214) Hirsch
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RP86» саналган.
Гарвард (Иллинойс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ловелл (Вайоминг)
Ловелл  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сфирнаш
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борис Самородов
Борис Самородов (Борис Александр улы Самородов,, — , ) — СССР узышчысы (спидвей), бозда узышлар буенча өч мәртәбә дөнья чемпионы; 14 мәртәбә СССР чемпионы, 7 мәртәбә РСФСР чемпионы, 3 мәртәбә СССР халыклары спартакиядасы чемпионы.
Грос-Шенкенберг
Грос-Шенкенберг (Groß Schenkenberg) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Людмила Чекирова
Чекирова Людмила Дмитриевна (18 март 1950 ел) — опера җырчысы (лирик драматик сопрано), Башкортстан Республикасының халык артисты (2000). Төркмән ССРның атказанган артисты (1991) һәм Төркмән ССРның Ленин комсомолы премиясе лауреаты (1985).
Биографиясе
Людмила Дмитриевна Чекирова 1950 е лның 18 мартында Прокопьевск шәһәрендә туган.
Белчонць (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Белчонць  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Людмила Чекирова
Биографиясе
1995 елдан алып — Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисты, 2011 елдан — педагог репетиторы.
Чекирова Людмила Дмитриевна матур тембрлы көчле тавышка ия. Гастрольләр белән Рәсәй, Алмания, Польша, Төркия буйлап йөри.
(6960) 1989 AL5
(6960) 1989 AL5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Алатепе (Милас)
Алатепе (Alatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сорвилан
Сорвилан — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исаб-Эрг
Исаб-Эрг — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Владимир Борман
Владимир Борман (Владимир Алексей улы Борман,, — , ) — СССР спортчысы һәм тренер (грек-рим көрәше). СССРның (1984) һәм РСФСРның (1977) атказанган тренеры, СССРның спорт остасы (1962), бөтен СССР категорияле хөкемче (1985).
Перуг (Мазовия воеводалыгы)
Перуг  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Металлар активлыгы электрохимик рәте
Металлар активлыгы электрохимик рәте яки электрохимик көчәнешләр рәте - стандарт электрохимик потенциаллар ягъни тышкы электроннарны алу-бирү сәләте күрсәткечләре эзлеклелеге. Бу рәттә металларның стандарт электрохимик көчәнешләре арту тәртибендә урнашкан, әлеге потенциаллар Men+ металл катионы нейтраль халәтенә Me кайтару ярымреакциясе өчен җаваплы: Men+ + nē → Me
Көчәнешләр рәте су эремәләрендә оксидлаштыру-кайтару реакцияләрендә металларның чагыштырма активлыгын тасвирлый:
Пюджет (Вашингтон)
Географиясе
Пюджет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скшинка (Мисленицкий повяты)
Скшинка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пянчын (Баранавицкий районы)
Пянчын  (Пянчын ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Гнеховице
Гнеховице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтиньи-ле-Везуль
Монтиньи-ле-Везуль (Montigny-lès-Vesoul) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,47 км².
Ротацизм
Ротацизм — ниндидер авазның [р] авазына тарихи күчүе, атама ρ («ро») грек хәрефеннән чыккан.
Төрки телләр
23 гасыр элек төп төрки төркемнән аерылган огур телләрендә (чуаш телендә) [р] авазы гомум төрки [з] авазына туры килә, мәсәлән:
Индоиран телләре
Индоиран телләрендә [л] авазы [р] авазына күчкән. Борынгы Иран телендә бу үзгәреш эзлекле хәлдә үткән, ләкин кайбер көнчыгыш Һиндстан диалектларында чыгыш халәте сакланган.
Герман телләре
Герман телләрендә [з] авазы [р] авазына күчкән.
Ротацизмның калган эзләре алман телендә саклана:
Итапоран-ду-Токантинс
Итапоран-ду-Токантинс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Курусай
Курусай — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Улусук елгасының уң ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галина Бубнова
Галина Бубнова (Галина Владимир кызы Бубнова,, — , ) — РФ җиңел атлетикачысы, Россия чемпионы (2015, бина эчендә 1500 метрга йөгерү), РФның спорт остасы.
Каетанув (Пулавский повяты)
Каетанув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Һинд-аурупа телләре
Һинд-аурупа телләре — дөньяда иң зур телләр гаиләсе. Антарктидадан кала Җирнең барлык кыйтгаларында таралган. Сөйләшүчеләр саны 2,5 миллиардтан артык.
Исем
Һинд-аурупа телләре (Indo-European languages) терминын беренче тапкыр 1813 елда Томас Юнг кулланган. Алмантелле әдәбиятта еш кына һинд-герман телләре (indogermanische Sprachen) сүзтезмәсе очрый.
Юкарыөзлүҗе (Келкит)
Юкарыөзлүҗе (Yukarıözlüce) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (köy).
Булат Атнабаев
Булат Атнабаев (Булат Әхмәр улы Атнабаев,, — , ) — тарихчы, тарих фәннәре докторы (2007).
Көпрүова (Инҗирлыова)
Көпрүова (Köprüova) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Инҗирлыова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нур-Кика
Нур-Кика — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Дындовский Таз елгасының уң ярыннан 75 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брахма Гыйбадәтханәсе, Кһаҗураһо
Брахма Гыйбадәтханәсе ул Һиндстанда, Мадхья-Прадешта Чаттарпурда урнашкан тугызынчы гасыр яки унынчы гасыр башы гыйбадәтханәсе. Гәрсә Һинд дине Ходае Брахма атамасы астында булса да, гыйбадәтханә Шива Ходаена багышланган. Бу гыйбадәтханә күп башка гыйбадәтханәләр белән бер рәттән Кһаҗураһо Һәйкәлләр Төркеменең ЮНЕСКО Дөнья Мирасы Урынын формалаштыралар.
Килеп чыгышы
Гыйбадәтханә Кһаҗураһо Саган күле ярларында урнашкан. Ул ялгыш итеп Брахма Гыйбадәтханәсе дип атала; гыйбадәтханәнең гарбһагриһасы (sanctum)-ында дүрт йөзле лингам бар, бу Шиваның символы, аны асаба табынучылар дүрт йөзле Брахма дип уйлаганнар. Гарбһагриһаның тоташтыргычларның үзәк позицияләрендә һәм көнбатыш тәрәзәләрдә Вишну потлар бар. Шулай да алар шуннан эшләнгән ташлар гыйбадәтханә төзү өчен кулланылган ташлардан аерылып торалар. Гыйбадәтханә я тугызынчы гасырда, я унынчы гасырның беренче яртысында төзелгән булган.
Архитектура
Брахма гыйбадәтханәсе Кһаҗураһо Һәйкәлләр Төркеменең сакланып калган төрле гыйбадәтханәләренең берсе булып тора. Известьташның төреннән (grainstone) төзелгән башка күп гыйбадәтханәләрдән аермалы буларак бу гыйбадәтханә граниттан ясалган. Гыйбадәтханәнең бу планы Лалгуан Маһадэва гыйбадәтханәсенә охшаш. Бу гыйбадәтханәләр граниттан комташка күчеш булган чорда төзелгән булган. Һиндстанның Археологик Өйрәнүе буенча гыйбадәтханәнең планы Кһаҗураһоның башка гыйбадәтханәләренә караганда гадирәк. Шикһара (Илаһ сакланган пулат өстеннән манара) комташтан ясалган. Гыйбадәтханә башта өй алдыннан һәм гарбһагриһадан торган. Өй алды җимерелгән булган һәм бары тик гарбһагриһа калган, аның таҗы булып шихара тора. Тышкы рәвештә, гарбһагриһа формасы буенча хач булып тора һәм һәр ягында проекцияләр бар. Эчтән ул формада квадрат һәм гранитның 12 пилястрында тора. Көнчыгыш проекциядә төп ишек юлы бар һәм көнбатыш проекциядә кечерәк ишек юлы бар. Калган ике проекцияләрдә рәшәткәле тәрәзәләр бар. Төп ишек юлы күбесенчә бизәксез. Анда тоташтыргычта бары тик тримурти бар һәм нигездә Ганга һәм Ямуна бар.
Ле-Тюзан
Ле-Тюзан — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.