cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Җивильияна (Удине)
Җивильияна — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Стенешть (коммуна, Горж)
Стенешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Җивильияна (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Киллик (Көпрүбашы)
Киллик (Killik) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Көпрүбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Илеги (Ялвач)
Илеги (İleği) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Ялвач илчесенә караган бер авыл (köy).
(6131) Towen
(6131) Towen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пич-Спрингс (Аризона)
Пич-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пич-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брас-Пирис
Брас-Пирис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Акифпаша (Каратай)
Акифпаша (Akifpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мең-Болак
Мең-Болак (Миң-Булак, Водное) — Кыргыз Республикасының Талас өлкәсе Бакай-Ата районындагы авыл.
Халкы
Халкы — 2729 кеше.
Пусоль
Пусоль — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13365) Tenzinyama
Тарихы
1998 елның 26 октябрендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 UL20» саналган.
Ксантон-Шасснон
Ксантон-Шасснон — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Ханавэй-Яха (Нейта-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Требельовце
Требельовце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Чинеры
Чинеры (Чӗнер, Чинеры) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Мялкувек
Мялкувек — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воскреничи Велики
Воскреничи Велики — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скиту-Скойчешть
Скиту-Скойчешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Конюшова
Конюшова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Скиту-Скойчешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конюшова
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Треве
Треве (Trévé) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Мюр-де-Бретань кантонына карый.
Чорная Сасна
Чорная Сасна (Чорная Сасна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Винсент (Алабама)
Винсент  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брасу-ду-Норти
Брасу-ду-Норти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD123200
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ноябрьск
Ноябрьск (Ноябрьск) — Россия Федерациясенең Ямал-Ненец автономияле округындә урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Ноябрьскиның барлыкка килүе Холмогор карамай (нефть) чыганагын үзләштерү белән бәйле.
Халык
Милләтләр (2010): руслар (66,2%), украиннар (12,1%), татарлар (6,8%), әзериләр (2,9%), башкортлар (2,3%), белоруслар (1,5%), молдаваннар (1,1%).
Икътисад
Ноябрьск — берничә карамай (нефть) чыганакларны үзләштерү һәм хезмәт күрсәтү үзәге.
"Ноябрьскнефтегаз" АҖ. Икмәк заводы, сөт заводы.
Учал
Учал — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Пыжа елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Буа (Татарстан)
Шәһәр статусын 1780 елда алган. Халык саны – 20 854 кеше. (2015)
Учал
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Буа (Татарстан)
География
Карлы елгасы буенда урнашкан. Казаннан 137 километр, Сембердән 80 километр ераклыкта урнашкан.
Тарих
1780 елдан Буа (Архангельский дип тә атала) авылына Сембер наместниклыгының (1796 дан - губерна) өяз шәһәре статусы бирелә. 1781 елда өяз мәхкәмәсе, хәйрия идарәсе, шәһәр башлыгы идарәсе, дворяннар опекунлыгы, земствоның түбән мәхкәмәсе, түбән хөкем органы, өяз казначылыгы, почта экспедициясе ачыла. 1800 елдан — рәтүш, 1832 елдан шәһәр магистраты эшли.
1859 елгы мәгълүматларга караганда, шәһәрдә 509 хуҗалык исәпләнә; чиркәү, мәчет, өяз һәм приход училищесе, шәһәр хастаханәсе, почта станциясе эшли. Халык төрле кәсеп — иген игү, терлекчелек, олаучылык белән шөгыльләнә, юлаучылар йортлары тота.
1913 елда Буада 829 хуҗалык, 2 чиркәү, 2 мәчет, хатын-кызлар гимназиясе, берничә училище һәм мәктәп, 2 мәдрәсә, земство хастаханәсе, гарипләр йорты була, пәнҗешәмбе саен — базар, ел саен Крещение (6-11 гыйнвар) һәм Покрау (27 сентябрь—5 октябрь) ярминкәләре үткәрелә.
1920 елда шәһәр өяз белән бергә ТАССР составына керә. 1920-30 елларда ТАССРның Буа кантоны, 1930 елның 10 августыннан Буа районы үзәге.
Халык
Төп милләтләр:
Икътисад
Спирт заводы, электромеханка заводы, шикәр заводы, заводы, ит комбинаты, май-сыр ясау заводы, чүпрә заводы.
Мәгариф
Буада ветеринария техникумы, медицина училищесы, Социаль мәгариф академиясенең филиалы, М. Вахитов исемендәге гимназия, Р.З. Сәгъдиев исемендәге урта мәктәп, 2нче лицей, 5нче гимназия, лицей-интернат (сәләтле балалар мәктәбе), мәктәптән тыш эш үзәге, сәнгать мәктәбе, 1нче сәнгать мәктәбе, «Арктика» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе, «Батыр» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе, «» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе эшли (2017).
Птаковице (Силезия воеводалыгы)
Птаковице  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стенешть (коммуна, Джурджу)
Стенешть — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Калония Кругель
Калония Кругель (Калонія Кругель ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Гроснаундорф
Гроснаундорф (Großnaundorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поллуб
Поллуб — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 72 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валанс-сюр-Баиз (кантон)
Валанс-сюр-Баиз — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Галактионово
Халык саны — 113 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422951.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Воскшенице-Мали
Воскшенице-Мали — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пуэбла-дель-Дук
Пуэбла-дель-Дук — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брасу-ду-Тромбуду
Брасу-ду-Тромбуду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Требостово
Требостово — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Җидони (Венеция)
Җидони — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җидони Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(6132) Danielson
(6132) Danielson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QY3» саналган.
Кюган
Кюган — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Шебойган (Висконсин)
Шебойган  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Кояш
Кояш (астрономик символы: ) — Җир шарына иң якын йолдыз. Кояш — Кояш системасының бердәнбер йолдызы. Аның тирәсендә бу системаның башка объектлары әйләнәләр: планеталар һәм аларның иярченнәре, кәрлә планеталар һәм аларның иярченнәре, астероидлар, метеороидлар, кометалар һәм галәми тузан. Кояш Кояш системасы массасының 99,866 % эченә ала. Кояш нурланышы Җирдә тереклекне куәтләнә, климатка тәэмин итә. Кояш су тудыргычтан (~73 % массалата һәм ~92 % күләмле), гелийдән (~25 % массалата һәм ~7 % күләмле) һәм башка кече концентрацияле элементлардан: тимердан, никельдән, әче тудыргычтан, азоттан, кремнийдән, күкерттән, магнийдан, күмер тудыргычтан, неоннан, кальцийдан һәм хромнан гыйбарәт. Су тудыргычның 1 млн. атомга гелийнең 98 000 атом, әче тудыргычның — 851, күмер тудыргычның — 398, неонның — 123, азотның — 100 азота, тимерның — 47, магнийның — 38, кремнийның — 35, күкертнең — 16, аргонның — 4, алюминийнең — 3, никельнең, натрийның һәм кальцийның икешәр атом туры килә. Спектр классификациясе буенча Кояш G2V төренә («сары кәрлә») исәпләнә. Кояш өслегенең температурасы 6000 K җитә, шуңа күрә Кояш ак яктылык тарата.
Шебойган (Висконсин)
Тарихы
Шебойган шәһәре  елда нигезләнгән.
Кояш
Безнең Киек Каз Юлы галактикасында 100 млрд. артык йолдыз бар, аларның 85 % безнең Кояштан аз яктырак (күбесенчә кызыл кәрләләр). Баш эзлеклелек йолдызы булып Кояш энергияне термик төш синтезы аркасында чыгара. Кояш очрагында энергиянең иң зур өлеше гелий су тудыргычтан синтезында чыгарыла. thumb|left|300px|[[Җир Кояш белән чагыштырганда]] Кояш Җирдән 149,6 млн. км ераклыгында тора. Аның күренмә почмакча диаметр Айныкы шикелле ярты градустан бераз артыграк (31–32 минут) тәшкил итә. Кояш Киек Каз Юлы үзәгеннән 26 000 яктылык елы ераклыкта урнаша һәм аның тирәсендә 200 млн. ел эчендә әйләнеп чыга. Кояшның орбиталь тизлеге 217 км/с тәшкил итә. Хәзерге вакытта Кояш безнең Галактикасының Орион җиңенең эчке кырыенда Персей җиңе һәм Кавәс җиңе арасындагы «Урынчыл йолдызара болытта» була. Кояшның абсолют йолдызча зурлыгы +4,83m тәшкил итә.
КОЯШ яктылыгы
Җир планетасы үтә күренмәле һава катламы белән чолгап алынган. Без. гадәттә һаваны сизмибез. Ләкин һавасыз бик тиз һәлак булыр идек. һәрбер кечкенә генә үлән яфрагы, йөзем тәлгәше, агач, куак, чәчәк, яшелчә һәм җиләк-җимешләр үзләренең яшәеше өчен кирәкле көчне кояш энергиясеннән ала. Җирдә яшәүче һәр нәрсә кояш энергиясенә, аның интенсивлыгына бәйле. Әгәр кояшның сихерле нурлары яктыртмаса. безнең Җиребез мәңге карангылыкка чумган җансыз салкын урын булыр иде. Әмма кояш безгә яктылык биреп кенә калмый, кояш энергиясе кеше энергиясенә трансформалаша. Кояш нурлары астында кеше үзенең сәламәтлеген ныгыта, үз тормышын озайта ала.
Шебойган (Висконсин)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кояш
КОЯШ яктылыгы
Кояш күрмичә яшәгән кешеләрнең йөзләрендә нур югала. Безнең тиребез дә аз гына кояшта янган булырга тиеш. Күп авыруларыбызның сәбәбе — кояшта бик аз булудан. Кояш нурлары — куәтле бактерицид ул. Тиребез кояш нурларын күбрәк сеңдергән саен, бактерицид энергия запасын шулкадәр күбрәк туплый.
Мяново (Журоминский повяты)
Мяново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ханавэй-Яха (Няву-Яха кушылдыгы)
Ханавэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няву-Яха елгасының уң ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 72 км.
Мяново (Журоминский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кояш
КОЯШ яктылыгы
Яшел үсемлекләрдә кояш энергиясе туклыклы хлорофилл рәвешендә тупланган. Хлорофилл — үсемлекләрдә тупланган кояш энергиясенең бер өлеше. Организмыбыз өчен иң бай, файдалы азык. Яшел үсемлекләр кояш энергиясен туплау һәм аны кешегә, башка тереклек ияләренә тапшыру серенә дә ия. Үз тәнегезне турыдан-туры кояш нурлары тәэсиренә дучар итсәгез һәм рационыгызның 60 проценты җиләк-җимеш, яшелчәләрдән торса, һичшиксез, сезнең сәламәтлегегез нык булачак. Әмма әлеге тереклек дарулары организм тарафыннан башта кечкенә күләмнәрдә үзләштерелергә тиеш, чөнки кояш яктылыгына зарыккан тәннең берьюлы күп нур кабул итә алмавы ихтимал.
Беренче тапкыр кызынганда, кояш астында бик аз гына булыгыз, аннары вакытны акрынлап озайта барыгыз. Кояш ваннасы алу өчен иң яхшы вакыт— иртәнге сәгатьләр. Кызынуны ун минуттан башларга кирәк. Кояш ван­ наларын өйләдән соң да алырга була, тик иртәнге кызыну файдалырак дип исәпләнә. 11-16 сәгатьләр арасында кояш нурларының иң кызу вакыты, аларда кояш радиациясе күп, ә ул сәламәтлеккә зыян китерә.
Ханавэй-Яха (Няву-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кояш
КОЯШ яктылыгы
Чи яшелчә һәм җиләк-җимешләр белән туклануга да әкренләп күчәргә киңәш ителә. Пешкән ризыкка күнеккән кеше кинәт кенә күпләп чи яшелчә һәм җиләк-җимеш ашауга күчсә, анда тискәре реакция барлыкка килүе мөмкин. Яңа төр ризыкка организм эзлекле рәвештә күнегергә тиеш.
Шуның кебек кояш диетасын да гадәти диетага әкренләп кертергә кирәк.
Тыштан яки эчтән алынган артык кояш энергиясе начар тәэсир итә. Иң яхшысы — әкренләп күнегә бару.
Кояш энергиясе — безнең тәлинкәдә. Анда тәмле ризыкны күп итеп салганда, без барысын да уйлап бетермибез... Кояш энергиясен ашыйбыз бит. һәр секунд саен кояш җиргә чиксез куәтле энергия җибәрә. Бу энергиянең бер өлеше җиргә, үсемлекләргә, үлән ашаучы хайваннарга, кешеләргә эләгә.
Кояш энергиясе азыкка җыелган. Аны калорияләр белән үлчиләр. Кешегә : көненә 2500-3000 ккал кирәк. Бу күпме, азмы? Әгәр бер кешенең ел буе ашаган энергиясен үлчәсәң, ул өч бүлмәле фатирны ай ярым дәвамында ) җылытырга җитәр иде. ? Энергия ризыкларда җылылык рәвешендә түгел, әлбәттә. Ул аның ? компонентларында: аксым, май, углеводларда җыелган. Аксымнар — һәр тере организмның төп матдәләре. Олы кешегә сәламәт булу өчен көненә 70 г аксым кирәк. 1 г аксым таркалганда 4 ккал энергия барлыкка килә.
Майларның энергетик кыйммәтлеге югарырак — 1 г майда 9 ккал дан артыграк энергия бар. Майларны без терлекләрдән (терлек майлары, | туңмай), үсемлекләрдән (көнбагыш, зәйтүн һәм башка майлар) алабыз. Кешеләргә бу майларның ике төре дә бик мөһим. Шулай да кеше өчен үсемлек майлары яхшырак дип исәпләнә, чөнки аларны кулланганда йөрәк-кан тамырлары авырулары барлыкка килү куркынычы түбәнрәк.
Уң як Болак урамы (Казан)
Географиясе
Меңъеллык мәйданыннан башланып, Пушкин урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
(13366) 1998 US24
(13366) 1998 US24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Копалини (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13366) 1998 US24
Тарихы
1998 елның 18 октябрендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 US24» саналган.
Селюничи
Селюничи (Селюничи) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Стенилешть (коммуна)
Стенилешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Киллик (Алачам)
Киллик (Killik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Полден (Аризона)
Полден  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Полден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илеги (Баят)
Илеги (İleği) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Баят илчесенә караган бер авыл (köy).
Аккавак (Карачобан)
Аккавак (Akkavak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Карачобан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хукер (округ, Небраска)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1889 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1867,69 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Хукер (округ, Небраска)
Вергуаньян
Вергуаньян — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Чорны Бор (Быхавский районы)
Чорны Бор  (Чорны Бор ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пуньцув
Пуньцув — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калубели
Калубели (Калубелі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Монтсеррат
Монтсеррат — Кече Антиль утраулары архипелагына кергән бер үк исемле утрауда урнашкан Бөекбританиянең диңгезарты территориясе.
Мәйданы 102 км². Халык саны 4922 кеше (2011). Рәсми тел — инглиз теле.
үзәк — Плимут шәһәре (янартау атылуы нәтиҗәсендә ташланган), вакытлы үзәк Брейдс авылында урнашкан.
Утрауны 1493 елда Христофор Колумб кәшеф итә һәм Каталониядәге бер үк исемле манастыр хөрмәтенә атый. 1632 елда утрауда инглизләр урнаша башлый. XVII—XVIII гасырларда утрауга ия булу өчен Бөекбритания һәм Франция көрәшкән. 1783 елда тәмамән Бөекбританиягә буйсындырылган. 1834 елда Берләшкән корольлек колонияләрендә коллык бетерелгәч һәм XIX гасырда бөтен дөнья буенча шикәргә бәяләр төшү сәбәпле, утрауда  сәнәгать масштабында лайм үстерелә һәм атаклы Монтсеррат лайм согы җитештерелә башлый. Җирләр яңа күчеп килүчеләргә сатып бирелә һәм лайм үстерү хуплана. 1995 елның 18 июлендә янартавы уянып, ата башлагач, утрауның көньяк өлешенә, шул исәптән  башкала  зур зыян килә, ил халкының 2/3 өлеше утрауны ташлап китә (күрше Антигуа, Кариб диңгезе бассейны илләренә, Бөекбританиягә).
Диннәр
2001 елда АКШ Үзәк разведка идарәсе мәгълүматы буенча, Монтсерратта төп дин ― христианлык (протестантлар 67,1 %, шул исәптән англикан чиркәве тарафдарлары 21,8 %, методистллар 17 %, илленчеләр 14,1 %, җиденче көн адвентистлары 10,5 % һәм Илаһ чиркәвенә табынучылар 3,7 %), католиклар 11,6 %, растафарилар 1,4 %, башка диннәр 6,5 %, атеистлар 2,6 %, диннәрен күрсәтмәгәннәр 10,8 %.
Брауна (Сан-Паулу)
Брауна  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гроссольберсдорф
Гроссольберсдорф (Großolbersdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13367) Йиржи
Тарихы
1998 елның 18 октябрендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 UT24» саналган.
Скиту-Ставник
Скиту-Ставник — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тревенёк
Тревенёк (Tréveneuc) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,33 км².
Вроновице (Люблин воеводалыгы)
Вроновице  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Чырыш-Шинеры
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Вроновице (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чырыш-Шинеры
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 401 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Пуэбла-де-Сан-Мигель
Пуэбла-де-Сан-Мигель — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волдо (Алабама)
Волдо  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Требушовце
Требушовце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
HD123206
HD123206 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Макушина (Байкалово районы)
Макушина (Макушина) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Крутая Гора
Крутая Гора — Татарстан Республикасының Чистай районындагы поселок.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422964.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Стеница (коммуна)
Стеница — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Браунас
Браунас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
(6133) 1990 RC3
(6133) 1990 RC3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 14 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 RC3» саналган.
Учурга
Учурга — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Бия елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эрик Рәхмәтуллин
Эрик Сәмигулла улы Рәхмәтуллин (1937 елның 13 декабрендә Велс, Чырдин районы, Пермь өлкәсе, РСФСР, СССР) — Совет һәм Россия тарихчысы һәм социологы, социаль-сәяси өйрәнүләр тарихы буенча белгеч. Тарих фәннәре докторы, профессор. Профессор - Казан федераль университетының социология факультетының социология кафедрасы мөдире. Россия Социаль Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1994).
Биографиясе
1937 елның 13 декабрендә РСФСР Пермь өлкәсе Чырдин районы Велс поселогында туган. 1966 елда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетында «Ватан тарихы» белгечлеге буенча аспирантураны тәмамлый. 1971 елда Ташкентта «Техническая интеллигенция при социализме и ее роль в развитии производительных сил: (на материалах Татарской АССР)» дигән тема буенча тарих фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. 1986 елда «Общее и особенное в формировании и развитии советской многонациональной технической интеллигенции в условиях социализма» дигән тема буенча тарих фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый (белгечлеге 07.00.02 — СССР тарихы).
1982 елдан Казан университетында эшли. 1982-1991 елларда - Казан университетының фәнни коммунизм кафедрасының ассистенты, өлкән укытучысы. 1983 елда Казан университетының социология кафедрасы һәм кафедрасы мөдире була, анда 2008 елга кадәр эшли. 1988 елда профессор исеме бирелә.
TEMPUS-ТАСІЅ Халыкара грантында һәм Сорос фонды грантында катнаша.
Фәнни мәнфәгатьләр өлкәсендә тикшеренүләр: социаль-сәяси тикшеренүләр тарихы, көнбатыш социологиясе, социаль үсеш, социаль проблемалар һәм аларны хәл итү, шулай ук җәмгыятьнең социаль структурасы.
Иҗтимагый эш
1992 елдан Казан университеты каршындагы социология буенча кандидатлык һәм докторлык диссертацияләрен яклау буенча махсуслаштырылган Совет рәисе булып тора, шулай ук «Тонус» фәнни-публицистик альманахының редакция советы әгъзасы булып тора.
Үзгәреш (Бакай-Ата районы)
Үзгәреш (Өзгөрүш, Узгоруш) — Кыргыз Республикасында Талас өлкәсенең Бакай-Ата районындагы авыл.
Халык
Халык исәбе — 5009 кеше.
Мяново (Островский повяты)
Мяново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Верлюс
Верлюс — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Кояш системасы
Кояш системасы — Кояш йолдызы һәм аның тирәсендә әйләнә торган табигый галәми объектлар белән планеталар системасы.
Кояш системасының Кояштан тыш объектларының төп массасы сигез аерым планетада була. Алар эклиптика яссылыкта түгәрәккә якын орбиталар буенча хәрәкәт итәләр. Дүрт кечерәк эчке планета: Меркурий, Чулпан, Җир һәм Марс (җирсыман планеталар) гомумән силикатлардан һәм металлардан гыйбарәт була. Дүрт зуррак тышкы планета: Юпитер, Сатурн, Уран һәм Нептун (зур газлы планеталар) төп өлешендә водородтан һәм гелийдан гыйбарәт була һәм җирсыман планеталардан күпкә авыррак.
Кояш системасында кече җисемнәр белән ике өлкә бар. Марс һәм Юпитер арасындагы астероидлар поясы составы буенча җирсыман планеталарга охшаш, чөнки силикатлардан һәм металлардан тора. Астероидлар поясы иң эре объектлары Церера, Паллада һәм Юнона була. Нептун арты объектлары каткан су, аммиак һәм метаннан гыйбарәт. Иң эреләре — Плутон, Седна, Хаумеа, Макемаке һәм Эрида. Меңнәрчә кече җисемнәр өстенә бу ике өлкәдә башка төрле кече җисемнәр төркемнәре (кометалар, метеороидлар һәм галәми тузан) Кояш системасында урын алмаштыралар.
Сигездән алты планетада һәм өч кәрлә планетада иярченнәр бар. Һәрбер тышкы планетада тузанлы һәм кисәкчәләрле боҗралар бар.
Кояш системасы Киек Каз Юлы галактикасы эченә керә.
Копанка (Кече Польша воеводалыгы)
Копанка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чурылава (Горацкий районы)
Чурылава  (Чурылава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Әсбап урамы (Казан)
Әсбап урамы (улица Приборная) — Казанның Вахит районында, Әмәт бистәсендә урнашкан урам.
Географиясе
Чабаксар урамыннан башланып, Чабаксар урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1961 елның 14 июненнән йөртә.
Кюрзон
Кюрзон — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Полынья (елга)
Полынья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 189 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
КамАЗ-мастер
КамАЗ-мастер — раллида катнашуда махсуслашкан автомобильдә узышучы команда. Яр Чаллыда урнашкан КамАЗ заводы белән бәйле. «КамАЗ-мастер» командасы «Ралли Дакар» (элекке «Ралли Париж - Дакар») ярышында 12 тапкыр җиңү яулады. Команданың базасы – КамАЗ фәнни-техник үзәге. Җитәкче — халыкара дәрәҗәдәге спорт остасы Семён Якубов. Адресы: 423808, Татарстан, Яр Чаллы, Автозавод проспекты, 2. Рәсми сайт: kamazmaster.ru
Чейс (округ, Небраска)
Чейс — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Империал шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2316,54 км² тәшкил итә.
Пущев
Пущев — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калюхи
Калюхи (Калюхі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Җидора (Козенца)
Җидора — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Калюхи
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Җидора (Козенца)
Географиясе
Җидора Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Вронув (Люблинский повяты)
Вронув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бревис (Бразилия)
Бревис  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13368) Wlodekofman
(13368) Wlodekofman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 18 октябрендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 UV24» саналган.
Верхотурье
Верхотурье (Верхотурье) — Россия Федерациясенең Свердловск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елдан, шәһәр статусын 1947 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (95,0%), татарлар (1,4%).
Яһүд-татар зираты
Яһүд-татар зираты — Дондагы Ростовта урнашкан зират.
Тарихы
Бу Дондагы Ростовта яһүди йолалары буенча күмү өчен билгеләнгән өченче зират; тәүге ике некрополе безнең көннәргә кадәр сакланмаган. Тәүге яһүд зираты Дондагы Ростовта XIX гасырның беренче чиреге азагында барлыкка килә, ул Темерник елгасының сул ярында тире заводы янында урнаша. Икенче зират зур булмаган, ул калку урында 1930 елларда төзелгән мәктәп белән янәшә төзелгән Пушкин урамы һәм Журавлев тыкрыгы почмагында урнашкан.
Яһүд-татар зиратына 1922 елда нигез салына, ул башта ике участкага бүленгән, берсендә татар, икенчесендә яһүдләр җирләнгән. Әммә 1960 елларда биләмә чикләре юыла һәм җирләүләрне милләтенә һәм диненә бүлми генә башкаралар. Яңа Төньяк зират ачылганнан соң яһүди-татар зираты ябык зират статусын ала, әмма, 1997 елның сентябрендә некрополь яңадан эшли башлый. Бүген биредә туганнар каберенә җирләү рөхсәт ителә.
Сива
Сива (Сива) — Киров өлкәсенең Малмыж районында урнашкан авыл.
Яһүд-татар зираты
Тарихы
Яһүд зиратының каравылчысы булып 25 ел Абрам Иосифович Закс (1886-1975) торган.
Сива
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Постон (Аризона)
Постон  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тренч
Тренч — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Аккайнак (Калеҗык)
Аккайнак (Akkaynak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гроспоствиц (Югары Лужица)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шебойган-Фоллс (Висконсин)
Шебойган-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шебойган-Фоллс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ханавэй-Яха (Юрибей кушылдыгы)
Ханавэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрибей елгасының уң ярыннан 340 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 61 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фазылҗанов
Фазылҗанов — фамилия.
Стенишешть (коммуна)
Стенишешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Пуэбла-Ларга
Пуэбла-Ларга — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6134) 1990 RA5
Тарихы
1990 елның 15 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 RA5» саналган.
Илеҗик (Торул)
Илеҗик (İlecik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Торул илчесенә караган бер авыл (köy).
Вик-Фезансак
Чыганаклар
Вик-Фезансак
Олег Фазылҗанов
Олег Фазылҗанов, Олег Фарук (Фаррух) улы Фазылҗанов (1968 елның 10 марты, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, ТАССР, Балык Бистәсе районы, Казак Чаллысы) — Әлмәт драма (1987 елда), Түбән Кама драма (2003 елда), Камал (2004 елдан) театрлары актеры, Татарстанның атказанган артисты (2010).
Тәрҗемәи хәле
1987 елда Әлмәт татар театрында эшли башлый. 1987-1990 елларда хәрби хезмәттә була. 1990 елдан Түбән Кама «Нефтехим» берләшмәсе каршындагы театр студиясендә, 1996 елдан Түбән Кама халык иҗат йортында артист-вокалист булып эшли.
2003 елда Түбән Кама драма театрында эшләп ала.
2004 елның августыннан Г. Камал исемендәге Татар академия театрында хезмәт итә.
Иҗаты
Зөлфәт Хәкимнең «Телсез күке» спектаклендәге Күке Зарифы образы — актерның иң күренекле рольләренең берсе.
Гаилә хәле
Сеңлесе (бер ата балалары) Энҗе Камалиева, Кариев театры актрисасы. Беренче хатыныннан кызы Лилия. Икенче хатыны Алсу. Уллары ?, ?, Әскәр.
Казакъ теле
Каза́къ теле́ (тат.лат. Qazaq tele, qazaq tili, қазақ тілі, قازاق ءتىلى) — Казакъстан Җөмһүриятенең дәүләт теле. Төрки телләрнең кыпчак астөркеменә керә. Казакъ теле кыргыз теле белән аеруча бәйле тел булып тора.
Тарих
Казакъ теле Алтын Урданың көньяк өлеше таркалуы нәтиҗәсендә барлыкка килгән Казакъ ханлыгында формалашкан. Казакъ ханлыгының теле — Алтын Урданың дала теле булып санала, шуңа күрә татар теленә — Алтын Урданың шәһәр теленә якын, ләкин аермасы бар.
Мәсәлән: Казакъ телендә ү, ө, ә, ң авазлары татар телендә кебек, қ, ғ татар авазларына къ (q), гъ (ğ), ұ — татарныкы о туры килә: Болгар (тат.) — Бұлғар (каз.) (язылышы төрле, әйтелеше бертигез — Bolğar).
Септіктер (Килешләр)
Казакъ телендә 7 килеш бар. Түбәндә һәр килешнең сораулары, кушымчалары һәм мисаллары китерелгән:
Латин язуына күчү проекты
1992 елдан Казакъстан галимнәре казакъ телен латин имләсенә күчүне тикшерә. 2012 елда Казакъстан президенты латин әлифбасына күчүне раслый, ләкин карар күп бәхәсләр тудырды һәм шактый күп әлифбаның проектлары уйлап чыгарылды (50дән артык). 2017 елның 12 апрелендә Казакъстан президенты Нурсолтан Назарбаев янә хөкүмәткә казакъ әлифбасын латин имласына күчү графигын төзергә кушты. Шул ук елның 26 октябрендә «Казакъ теле әлифбасын латыйн графикасына күчерү турында» фәрманына кул куелган.
Копаче-Велики
Копаче-Велики — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Волнут-Гров (Алабама)
Волнут-Гров  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мястечко (Мазовия воеводалыгы)
Мястечко  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скиту-Таркеу
Скиту-Таркеу — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Чучча
Чучча (Чучча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Скиту-Таркеу
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чучча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Треверек
Треверек (Trévérec) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,89 км².
Хәлимов
Хәлимов — фамилия.
(13369) 1998 UF37
(13369) 1998 UF37 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 28 октябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 UF37» саналган.
Стенкуца (коммуна)
Стенкуца — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Пшегендза
Пшегендза — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Барр-де-Мон
Ла-Барр-де-Мон — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Ханавэй-Яха (елга)
Ханавэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 72 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Калядзизна
Калядзизна (Калядзізна ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Брежан
Брежан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Динис Исламов
Динис Исламов (чын исеме'' Денис Фәтхи улы Исламов, Динис Исламов, Денис Фәтхи улы Исламов) – язучы, журналист. Бөек Ватан сугышында катнашкан.
Тәрҗемәи хәле
1921 елның 15 декабрендә Уфа губернасының Уфа өязе (хәзерге Башкортстанның Чишмә районы) Яңа Муса авылында туган. Иске Муса авылы мәктәбендә укыган.
1936 елдан башта Уфадагы «Востоксталь» металлургия рабфагында, аннары җидееллык мәктәпләр өчен тарих укытучылары әзерли торган курсларда укый. 1940 елда Куергазы районы (1965-1992 Күмертау районы) Таймас урта мәктәбендә эшли. Шуннан хәрби хезмәткә алына. Төньякта хезмәт иткәндә сугыш башлана.
Бөек Ватан сугышында
Архангельскдә хәрби инженерлар училищесын тәмамлый. 1942 елда фронтка эләгә. Рота командиры сыйфатында Донбасс өчен сугышта, Днепрны кичүдә, Одессаны, Беларусны, Польшаны азат итүдә катнаша. Җиңү көнен Берлинда каршылый. Ике тапкыр Кызыл Байрак ордены, I һәм II дәрәҗә Ватан сугышы ордены, Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.
1947 елда Уфада «Кызыл таң» газетасына эшкә урнаша. Икенче тапкыр армиягә чакырыла, аннан кайткач, янәдән «Кызыл таң», «Совет Башкортстаны»(1951-1955, өзеклек белән) газеталарында әдәби хезмәткәр, «Кызыл Байрак»  («Красное знамя») газетасында җавалы сәркатип  булып эшли.
Иҗаты
1940 еллар ахырында очерклары һәм шигырьләре «Кызыл таң»да күренә башлый.
Д. Исламов сугышта чакта Дон буе станицаларының берсендә БАССР делегациясе белән килгән Баязит Бикбай белән очраша. Аның тәкъдиме белән, хәрби хезмәттән кайткач, фронт язмаларының кайберләрен «Октябрь» журналына җибәрә. 1947 елда «Агыйделдә боз китә», «Бригадир» исемле беренче шигырьләре (Б. Бикбай кереш сүзе белән) әлеге журналда басыла. 1971 яки 1972 елда Исламов, башка татар әдипләре Әнгам Атнабаев, Әсгать Мирзаһитов, Нәҗип Асанбаев белән бергә, Башкортстан өлкә комитеты җитәкчесе Зыя Нуриев янына кереп, республикада татар телендә китаплар нәшер ителмәү мәсьәләсен күтәрәләр.
Вафатыннан соң (1973) «Еллар тавышы» (Ә. Атнабаевның кереш сүзе белән) (1981) повестьлар җыентыгы, 2 томлык «Әсәрләре» (I томда - повестьлар, хикәяләр, 1986; II томда романнар, 1986) басылып чыкты.
1965 елдан ССРБ язучылар берлеге әгъзасы иде.
Черри (округ, Небраска)
Черри — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Валентайн шәһәре.
Динис Исламов
Чыганаклар
1. Совет Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмәлек). Уфа, 1988.
2. Утлы еллар авазы (җыентык, төзүчесе Г. Байбурин). Уфа. 1985.