cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Якут Автономияле Совет Социалистик Республикасы
Икътисад
1920-еллардан ЯАССР территориясендә алтынга бай Алдан ятмаларын эшкәртү башлана, Алдан алтын сәнәгате районы барлыкка килә. 1930-елларда Төньяк диңгез юлы эксплуатацияләнә башлый, Лена елгасы тамагында Тиксиның диңгез порты төзелә. 1950-еллар уртасына кадәр республика территориясендә Дальстройның түбәндәге хезмәт-төзәтү лагерьлары гамәлдә була: Алданстрой, Индигирлаг, Зырянлаг, Янстройлаг, Янлаг, Янское ГУ-ИТЛ һәм ЛО Ожогино; ГУЛАГа: Джугджурлаг, Алданлаг, 11 нче Алдан итле; Немнырлаг. 1950-елларда, республиканың көнбатышында Мир, Удачная кимберлит трубкалары кебек алмаз чыгару өчен куәтле сәнәгать инфраструктурасы төзелә. 1960-елларда республиканың көньягында Элькон дип исемләнгән уран ятмалары төркеме ачыла. 1970 елда республикага Көньяк якут күмер бассейнының Нерюнгрин күмер ятмасы һәм Эльгин күмер ятмасы юнәлеше буенча Байкал-Амур магистрале — Беркакит тармагы керә. Геологик эшләр барышында республика территориясендә 1974-1987 елларда 12 тыныч җир асты атом-төш шартлаулары җитештерелә. Икътисади районлаштыру буенча республика СССРның Ерак Көнчыгыш икътисади районына карый.
(6409) 1992 VC
(6409) 1992 VC — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Полуденка (Вы кушылдыгы)
Полуденка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Выя елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Мельштин
Мельштин — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Полуденка (Вы кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тагил елгасы инешенән Черной елгасын кертмичәТүбән Тагил каласына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мельштин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Висенте-дель-Паласио
Сан-Висенте-дель-Паласио — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шато-д'Олонн
Шато-д'Олонн — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Уфа машиналар төзү көллияте
Уфа машиналар төзү көллияте, «Уфа машиналар төзү көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Уфимский машиностроительный колледж) — 2015 елда нигезләнгән Башкортстанның Уфа шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Идроворе (Лече)
Идроворе — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Идроворе Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Козаклы (Көпрүбашы)
Козаклы (Kozaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Көпрүбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Йогунолук (Кадирли)
Йогунолук (Yoğunoluk) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (köy).
Ай-Еккан-Еган
Ай-Еккан-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Еккан-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лугавая (Баранавицкий районы)
Лугавая  (Лугавая ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Гуасуи
Гуасуи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Раквиц
Раквиц (Rackwitz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрумоаса (коммуна, Харгита)
Фрумоаса — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
АКШ-ында Индонезия Илчелеге янында Сарасвати Дэви сыны
38.9103°N, -77.04583°W Сарасвати ул Америка Кушма Штатларында, Вашингтон даирәсендә, Илчелек Рәтендә Индонезия Илчелеге янында ачык һавада ураштырылган Сарасвати Дэвиның поты. Эш күп-санлы Бали сынчылары тарафыннан ясалган булган һәм 2013 елда куелган булган. 16 фут (4,9 м) биеклектәге алтын һәм ак пот лотоста торучы Сарасватины аяклары янында өч бала белән сурәтли, шуларның берсе Барак Обама.
Ковальски
Ковальски (Kowalski) ― поляк фамилиясе.
Досон (Джорджия)
Досон  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Досон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Актарлы (Пүтүрге)
Актарлы (Aktarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Пүтүрге илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Aktarlı, Pütürge Aktarlı, Pütürge
Сочету
Сочету — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гута (Красноставский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13650) Перимед
(13650) Перимед — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 4 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TN49» саналган.
Нове Носажево
Нове Носажево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Банске
Банске — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гуатамбу
Гуатамбу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Сан-Льоренте
Сан-Льоренте — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6410) Фудзивара
Тарихы
1992 елның 29 ноябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 WO4» саналган.
HD128226
HD128226 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Уфа күппрофильле һөнәри көллияте
Уфа күппрофилле һөнәри көллияте, «Уфа күппрофилле һөнәри көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Уфимский многопрофильный профессиональный колледж) — 1939 елда нигезләнгән Башкортстанның Уфа шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Риджвилл (Алабама)
Риджвилл  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Менджехув
Менджехув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шатонеф (Вандея)
Шатонеф — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Виста-Вест (Вайоминг)
Виста-Вест  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Виста-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ридик Фәсхетдинов
Фәсхетдинов Ридик Әхмәт улы (1940 елның 16 марты, СССР, РСФСР, БАССР, Баймак районы, Темәс ― 2022 елның 16 мае, РФ, БР, Уфа) — баянчы. РСФСР-ның атказанган (1989), Башкорт АССР‑ының халык (1982) артисты. Салават Юлаев ордены кавалеры (2015).
Биографиясе
Ридик Әхмәт улы Фәсхетдинов 1940 елның 16 мартында Башкорт АССР-ының Баймак районы Темәс авылында туган.
1962 елда Уфа сәнгать училищесын тәмамлый (П. С. Петрова классы). Аннан соң Башкорт дәүләт халык биюләре ансамбле (Фәйзи Гаскәров исемендәге халык биюләре ансамбле) концертмейстеры була.
1975 елда Башкорт телевидениесендә музыкаль программалар режиссеры була.
1975 елдан алып Башкорт филармониясенең Халык музыка кораллары милли оркестрының баянчы-солисты, 2004 елда солисты итеп билгеләнә.
2022 елның 16 маенда 82 яшендә вафат.
Репертуары
Хөсәен Әхмәтов, Нур Даутов, Заһир Исмәгилев, Александр Ключарев, Рим Хәсәнов һәм башка композиторлар әсәрләре һәм баян өчен эшкәртмәләр.
Башкорт, татар, рус, афган, венгр, монгол, пакъстан халык музыка темаларына попурри.
Мәскәүдә Башкорт әдәбияты һәм сәнгате казнасында (1961) катнаша.
Мәскәү—Дрезден—Рим—Флоренция—Венеция—Варшава маршруты буенча «ЮНЕСКО-ның дөнья мәдәни казанышлары. Цивилизацияләр диалогы» экспедициясендә (2002) катнаша.
ССРБ, Россия буйлап һәм дөньяның 24 илендә гастрольләрдә була.
Вэдмей-Яха
Вэдмей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лядхэй-Яха елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Батыев
Батыев — фамилия.
Монфор (Жер)
Монфор — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Луги (Лунинецкий районы)
Луги  (Лугі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Йогунолук (Ташкөпрү)
Йогунолук (Yoğunoluk) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Фрумосу (коммуна)
Фрумосу — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Цилия
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,16 км².
Гуатапара
Гуатапара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Радеберг
Радеберг (Radeberg) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Гута (Холмский повяты)
Гута  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6411) Тамага
(6411) Тамага — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ай-Колик-Еган
Ай-Колик-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 120 км.
(13651) 1997 BR
(13651) 1997 BR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ай-Колик-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
(13651) 1997 BR
Тарихы
1997 елның 20 гыйнварында BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BR» саналган.
Ай-Колик-Еган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Руш
Руш — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тагил (№1062 Нижне-Тагил суқоймасы) елгасының уң ярыннан 311 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тагил елгасы инешенән Черной елгасын кертмичәТүбән Тагил каласына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Терентьев
Терентьев (Тере́нтьев) ― фамилия.
Щейковице
Щейковице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Матушкина (Сосьва шәһәр округы)
Матушкина (Матушкина) — Свердловск өлкәсенең Сосьва шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Козаклы (Арсуз)
Козаклы (Kozaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Арсуз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан-Мартин-де-Вальвени
Сан-Мартин-де-Вальвени — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иҗо (Парма)
Иҗо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Иҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лун-Вож (Пытыр-Ю кушылдыгы)
Лун-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пытыр-Ю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нове Ожехово
Нове Ожехово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Булат Хәбибуллин
Хәбибуллин Булат Нурми улы (24 май 1958 ел) — математик-галим, югары мәктәп укытучысы. Физика‑математика фәннәре докторы (1993), профессор (1996). Башкортстан Республикасының мәгариф отличнигы (2002), Россия Федерациясенең мактаулы югары профессиональ белем бирү хезмәткәре (2011).
Биографиясе
Фәнни эшчәнлеге векторлы решеткалар проблемаларына багышланган.
Леопольд Николаи
Леопольд Николаи ( Леопольд-Фридрих Фридрихович Николаи, 22 ноябрь 1844 ел - 24 март 1908 ел) күпер төзелеше өлкәсендә рус галиме.
Биографиясе
Ул Беренче Казан гимназиясендә белем ала,аннан соң Казан университетының физика-математика факультетында укый.
1866 елда Петербург тимер юл инженерлары институтына укырга керә, аны 1871 елда тәмамлый.
Хезмәт эшчәнлегенең беренче еллары  Киев-Брест һәм Моршанск-Брест тимер юлларында үтә. Аннары тимер юлларның Техник-инспекторлык комитетында техник дәресләр буенча инженер булып эшли.
1876 елның сентябрендә аны Психология һәм мәгариф институтының параллель класслары өчен тәрбияче итеп чакыралар, һәм 1880 елда "Төзелеш сәнгате" кафедрасында штаттан тыш профессор итеп сайлана. 1901 елда Л. Ф. Николаи атказанган ординар профессор итеп сайлана, һәм шул ук елның декабрендә ул   тимер юл инженерлары институты директоры итеп билгеләнә. Леопольд Федорович бу вазыйфада биш ел эшли.
Институтта хезмәт итү белән бер үк вакытта элемтә юллары министрлыгының Үзәк идарәсендә техник вазыйфаларны да башкара, һәм 1892 елдан элемтә юллары министрлыгының инженер советы әгъзасы була.
Транссебер магистрале, Екатеринославск тимер юлы һәм Днепр елгасы аша күпер төзү, Петербургта Троицк күпере төзелешендә катнаша (1897-1903).
Ул Санкт-Петербургта вафат була. Новодевичи зиратында җирләнгән.
Хәтер
Институт Советының лекция залы аның исемен  йөртә.
Гаиләсе
Леопольд Федорович Мария Ивановна Николаига өйләнгән (1855-1933). Аларның өч улы бар:
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Хәмидулла Ишбулдин
Ишбулдин Хәмидулла Әбдрәхим улы (23 сентябрь 1946 ел) — җырчы, Башкортстан Республикасының халык артисты (1997).
Биографиясе
Хәмидулла Әбдрәхим улы Ишбулдин (Хәмит Ишбулдин) 1946 елның 23 сентябрендә Үзбәк ССР-ның Брич-Мулла авылында туган.
1978 елда Уфа дәүләт сәнгать институты н «ялгыз җырлау» һөнәре буенча (Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, профессор Мортазина Миләүшә Гали кызы классын) тәмамлый.
1977 елдан Башкорт дәүләт опера һәм балет театрының опера труппасында стажер булып эшли, диплом спектаклендә Заһир Исмәгыйлевның «Салават Юлаев» операсындагы төп партияне башкара һәм опера театрына солист итеп эшкә алына.
Хәмит Ишбулдин төрле концерт программаларында чыгыш ясый, бай камерный вокал репертуарга ия. Дирижерлар: В. М. Васильев, А. А. Людмили, Ф. Ш. Мансуров белән эшли.
Ше (Вандея)
Ше — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Мендзигуже (Кече Польша воеводалыгы)
Мендзигуже — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Досонвилл (Джорджия)
Досонвилл  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Досонвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вошем (Вайоминг)
Вошем  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вошем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шагаа
Шагаа, шулай ук Шаг Аазы (шагаа, шаг аазы) — ай-кояш календаре буенча туваларның Яңа елы, яңа тормыш башлану, туу, яңару һәм чистарыну символы булган зур милли бәйрәм.
Бәйрәм йолалары
Шагааның төп мәгънәсе аның шагның чаазы (шагның чаазы) дип аңлатыла торган исемендә, бу яңа этап башлану, яңа цикл, яңарту дигәнне аңлата. Борынгы һәм сакраль бәйрәм буларак ул үзенчәлекле традицияләргә ия.
«Чолукшуур» сәламләү йоласы
Нәкъ шагаа вакытында туваларда чолукшуур дип исемләнгән традицион сәламләү йоласын кылу гадәткә кергән. Чолукшуур (чолукшуур) йоласы елга бер генә тапкыр үтәлә. Чолукшуур вакытында шундый сүзләр әйтелә:"«Амыр менди!» — Тынычлык Сезгә!"Аларга шундый җавап бирелә:"«Сол менди!» — Сезгә дә тынычлык!"Бу сәламләү сүзләре махсус гамәлләр белән үрелеп бара. Кечкенәсе өлкән яшьтәгегә учлары белән өскә ике кулын суза, ә өлкәне аңа кулларын уч төбе белән аска таба сала. Бу сәламләүдә тирән ихтирам һәм хөрмәт чагылыш таба, сәламләү кирәк булган очракта ярдәм һәм ярдәм итү анты мәгънәсен йөртә.
«Саң салыр» йоласы
Саң салыр (саң салыр) йоласы — елның уңышлы тәмамлануы өчен рәхмәт йөзеннән, аш-суның сайланган өлешләрен ихтирам ителгән рухларга тапшыру. . Моның өчен калкулыкта урнашкан чиста җирдә ритуаль учак оештырыла. Учак өчен утын җентекләп сайлап алына. Ул тигез, пөхтә, чиста һәм ботаксыз булырга тиеш. Төзелгән учакка артыш ботакларын, аннары ак ризыкны салалар, махсус изге теләкләрне теләп, рәхмәт әйтәләр һәм киләсе елга иминлек сорыйлар.
Шагаага аш-су әзерләү
Традицион бәйрәм өстәле милли ризыкның муллыгы белән аерылып тора. Бәйрәм өстәле өчен нигездә сөт ризыгы (сөтле чәй, ягулык мае, быштак (быштак, төче һәм прессланган сыр), әче сөттән алынган киптерелгән куелыкның күп төрләре, сарык итеннән ясалган итле азык, боова (боова, төче кабартма), боорзак (боорзак, кайнатылган майда кыздырылган камыр кисәкләре рәвешендәге тәм-томнар — бавырсак) әзерлиләр.
Ключи (Верхошижемье районы)
Ключи (Ключи) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Бикчурин
Бикчурин — фамилия.
Гуашупе
Гуашупе — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сынык сызык
Геометриядә нокталардан һәм аларны тоташтыручы [A_1A_2], [A_2A_3], …,  кисемтәләрдән торучы фигура - сынык сызык дип атала. Нокталар - сынык сызыкның түбәләре, ә [A_1A_2], [A_2A_3], …, кисемтәләр – сынык сызыкның буыннары дип йөртелә. Беренче A_1 һәм ахыргы A_n түбәләр - сынык сызыкның башлары дип әйтелә.
Үз-үзе белән кисешмәгән сынык сызык - гади сынык сызык була. Барлык буыннары яссылыкта яткан сынык сызыкны - яссы сынык сызык диләр. Башлары бер-берсе белән тәңгәл килгән сынык сызык - йомык сынык сызык дип атала.
Сынык сызыкның [A_1A_2], [A_2A_3], …, буыннары озынлыклары суммасы - сынык сызыкның озынлыгы булып тора. Сынык сызыкның озынлыгы аның башларын тоташтыручы кисемтәдән кыскарак түгел.
Фрумушань (коммуна)
Фрумушань — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Асылгуҗа (мәгънәләр)
Татарча Википедиядә әлеге сүзне кулланып төзелгән түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Остаз
Остаз - өйрәтүче, укытучы, җитәкче.
Баня (Словакия)
Баня  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лука (Кобрынский районы)
Лука  (Лука ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(6412) Каифу
(6412) Каифу — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 15 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TL2» саналган.
(13652) Elowitz
(13652) Elowitz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 гыйнварында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BV8» саналган.
Бичурин
Бичурин — фамилия.
Мопас (Жер)
Мопас — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Рис-Сити
Рис-Сити — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан университетының зоология музее
Казан университетының зоология музее, Казан университетының Э. А. Эверсман исемендәге зоология музее һәм гербарие (Зоологический музей Казанского университета, Зоологический музей и гербарий имени Э. А. Эверсмана КФУ) – Казанда 1804 елда нигезләнгән музей. КФУ баш корпусының көнчыгыш канатында икенче катта урнашкан.
Тарих
Казан университетының зоология музее университетның табигать тарихы кабинеты җирлегендә 1804-1805 елларда оеша. Коллекцияләрнең тарихы тагын да борынгырак. XVIII гасыр ахырында кенәз Г. А. Потемкин-Тавридалы Екатерина II күрсәтмәсе буенча Екатеринославта (1796 елга кадәр, 1802-1926 елларда Екатеринослав, 1796-1802 елларда Новороссийск, 1926-2016 елларда Днепротпетровск, 2016 елдан Днипро) университет ачарга планлаштыра. Әлеге университет өчен хайваннар, кошлар, үсемлекләр һәм минераллар коллекцияләре сатып алына. Павел I указы белән әлеге тупланмалар 1798 елда Беренче Казан ирләр гимназиясенә (гимназия нигезендә 1804 елда университет оештырыла, 1805 елда ачыла) тапшырыла. 133 данә экспонаттан зоология музее башланып китә. Профессор К. Ф. Фукс музейның беренче җитәкчесе була. Аның башлангычы белән профессор К. И. Броннерның (1758—1850) 578 данә раковинадан торучы конхилогия тупланмасы сатып алына. 1828-1860 елларда музей җитәкчесе — профессор Э. А. Эверсман (1794—1860). 1844 елга экпонатлар саны 5 735 кә җитә. 1860 елдан музей җитәкчесе — профессор Н. П. Вагнер (1829—1907). 1881 елда химик А. М. Бутлеров (1828—1886) 1 151 данә Идел-Урал фаунасы күбәләгеннән торучы тупланмасын (гербарий) университетка бүләк итә. Профессорлар Э. А. Мейер (1859-1928), М. М. Усов (1845—1902), Н. А. Ливанов (1876—1974) тырышлыгы белән музей «Неаполь» сериясеннән Урта диңгез экспонатлары белән тулылана.
Күргәзмәләр
Музейның 8 залында 23 төрдәге хайван тупланмалары күрсәтелә, арада сирәк очрый торганнары да бар. Мәсәлән, Квагга зебрасының карачкысы — дөньяда булган тугыз данәнең берсе, РФдә бердәнбер. Соңгы кыргый квагга 1878 елда үтерелгән, 1883 елда Җир шарындагы соңгы исән квагга Амстердам зоопаркында үлгән булган.
Атнаның шимбә, якшәмбедән башка көннәрендә 10-17 сәгатьләрдә экскурсияләр үткәрелә. Ике көн алдан язылу кирәк. 25 кешедән артмаган төркемнәр (4нче сыйныфтан укучылар төркемнәре дә) кабул ителә. Телефоны: 8 (843) 231-52-96.
Сибирка (Тагила кушылдыгы)
Сибирка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тагил елгасының сул ярыннан 374 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Йогунпэлит (Зара)
Йогунпэлит (Yoğunpelit) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Сибирка (Тагила кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тагил елгасы инешенән Черной елгасын кертмичәТүбән Тагил каласына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD128238
HD128238 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Щербице
Щербице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Из Арҗидаз (Кальяри)
Из Арҗидаз — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Щербице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Из Арҗидаз (Кальяри)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Радебойль
Радебойль (Radebeul) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Вэингесь-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Радебойль
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вэингесь-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Асылгуҗа (Асылгуҗа Баһуманов)
Асылгуҗа (псевдоним, тулы исеме Асылгуҗа Ишемгуҗа улы Баһуманов, Аҫылғужа, Аҫылғужа Ишемғужа улы Баһуманов) – язучы, тәрҗемәче.
Тәрҗемәи хәле
1945 елның 20 октябрендә БАССР Баймак районы Муллакай авылында туган. Темәс урта интернат-мәктәбен, Уфада дәүләт университетын (1972) тәмамлый. Мәктәпне тәмамлагач, Баймак районы Ишморза мәктәбендә укыта. БДУның 1 курсыннан хәрби хезмәткә алына. Хезмәт итеп кайткач, БДУда укып бетерә. Уфада «Совет Башкортстаны» газетасында (1972-1984), БАССР язучылар берлегендә (1984-1990, җаваплы сәркатип), китап нәшриятында (1990-1994, директор; 1998-2005) эшли. 1994-1996 елларда Сибайда язучылар оешмасын җитәкли.
Иҗаты
Сәләте башта журналистика өлкәсендә ачыла. Өлкә матбугатында хезмәт алдынгылары турында очерклар бастыра. Беренче китабы – «Кояшлы таң» (1982). «Бозлар актарылганда» (1985) исемле китабында шигырьләре һәм поэмалары басылган. «Нинди көн бу..» (1991) повестенда Дан орденының тулы кавалеры Ә.Г. Алибаев язмышы сурәтләнә. «Бирешмә, Бәдри!» (1992) повестенда Башкорт атлы дивизиясен тасвирлый. «Кайда генерал?» (1995) повестенда Бөек Ватан сугышы вакыйгалары яктыртыла. Хезмәт батырлары төзүче М.Г. Галимов, савымчы Ф.Г. Нигъмәтуллина, комбайнчы Р.Х. Яхинга багышланган очерклары, «Мәңгелек тупсасында» (1994) әсәре бар. «Салаватның яше» (2005) романында XVIII гасырның 3 чиреге тарихи вакыйгалары турында сөйләнә.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1986)
Чыганаклар
Совет Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмәлек). Уфа, 1988.
Гута Деражинска
Гута Деражинска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуаюба (Сеара)
Гуаюба  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шыгай (Яшел Үзән районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Нове Окнини
Нове Окнини — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Мигель-дель-Арройо
Сан-Мигель-дель-Арройо — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яктерлюбал
Яктерлюбал (Яктерлӱвал, Яктерлюбал) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.
Уфа һөнәри көллияте
ССРБ Каһарманы Солтан Бикәев исемендәге Уфа һөнәри көллияте, «ССРБ Каһарманы Солтан Бикәев исемендәге Уфа һөнәри көллияте» дәүләт бүтжит һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное бюджетное профессиональное образовательное учреждение Уфимский профессиональный колледж имени Героя Советского Союза Султана Бикеева) — 1922 елда нигезләнгән Башкортстанның Уфа шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Яктерлюбал
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
Чишмә (мәгънәләр)
Чишмә — күп мәгънәле сүз, топоним, гидроним. Чишмә (инеш) — җир асты суларының коры җирдә яки су астында (су асты чыганакларыннан) өскә бәреп чыгуы.
Ай-Колын-Еган
Ай-Колын-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Зур Мег-Тыг-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Менкиня (Кече Польша воеводалыгы)
Менкиня — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ай-Колын-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Менкиня (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вудс-Лендинг-Джелм (Вайоминг)
Вудс-Лендинг-Джелм  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ай-Колын-Еган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Козалак (Акчадаг)
Козалак (Kozalak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Акчадаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вудс-Лендинг-Джелм (Вайоминг)
Географиясе
Вудс-Лендинг-Джелм халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6413) Иуэ
(6413) Иуэ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 15 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TJ3» саналган.
Гузоландия
Гузоландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фрумушень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(13653) Priscus
(13653) Priscus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 9 февралендә Винченцо Казулли тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CT16» саналган.
Актарһүссам (Османгази)
Актарһүссам (Aktarhüssam) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лука (Столинский районы)
Лука  (Лука ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Бартошовце
Бартошовце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Йогунпэлит (Егылҗа)
Йогунпэлит (Yoğunpelit) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Егылҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Дублин (Джорджия)
Дублин  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Гута Любицка
Гута Любицка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Дублин (Джорджия)
Тарихы
Дублин шәһәре  елда нигезләнгән.
Гута Любицка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нове Ольшини
Нове Ольшини — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Войвож (Ропча кушылдыгы)
Войвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ропча елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Голубковски (Алапай шәһәр бүлгесе)
Голубковское (Голубковское) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Моран (Жер)
Моран — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Ай-Вонт-Игол
Ай-Вонт-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вонт-Канын-Еган елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Радебург
Радебург (Radeburg) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Чишмә (мәгънәләр)
Яңа Чишмә — күп мәгънәле сүз, топоним.
(6414) Мидзунума
(6414) Мидзунума — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 24 октябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 UX» саналган.
Уфа ягулык-энергетика көллияте
Уфа ягулык-энергетика көллияте, «Уфа ягулык-энергетика көллияте» дәүләт автоном һөнәри белем бирү учреждениесе (Государственное автономное профессиональное образовательное учреждение Уфимский топливно-энергетический колледж) — 2003 елда нигезләнгән Башкортстанның Уфа шәһәрендә урнашкан махсус урта белем бирүче уку йорты. Гамәлгә куючысы — Башкортстан мәгариф министрлыгы.
Эдлина (Силезия воеводалыгы)
Эдлина  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуржан
Гуржан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ай-Котыг-Еган
Ай-Котыг-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Котыг-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13654) Масуда
(13654) Масуда — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 9 февралендә Н. Сато тарафыннан Титибу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CV21» саналган.
Спата (Румыния)
Спата — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сокол (конструкторлык бюросы)
'''«М. П. Симонов исемендәге тәҗрибә-конструкторлык бюросы» фәнни-җитештерү берләшмәсе ААҖ''' — Россия предприятиеләренең берсе, ул Казан шәһәренең Каравай микрорайонында урнашкан. 1959 елда нигез салына. Эшчәнлекнең төп юнәлешләре булып пилотсыз авиация комплексларын эшләү һәм техник эксплуатацияләү, кече калдык техник ресурсы булган серияле очкычлар базасында һава мишеньнәрен эшләү, Су-30МК, МиГ-29 тибындагы, С-300, С-400 һәм башка серияле самолетларны җитештерү, эшләнгән техникага регламентлы хезмәт күрсәтү һәм ремонт ясау тора, моннан тыш төп юнәлешләргә пилотсыз очу аппаратларын җитештерү һәм ремонтлау, фәнни-тикшеренү эшчәнлек, авиация техникасы үрнәкләрен сынау керә.
Тарихы
Оешмага 1959 елда Казан авиация институты һәм 22нче Казан авиация заводы студентлар тәҗрибә-конструкторлык бюросы базасында нигез салына.
1960 еллар уртасында аппаратура комплекты белән берлектә төшерелә торган Союз аппаратының тулы макеты әзерләнә.
ОКБда мәгълүматлар мониторингының комплекслы системасы булдырылган. 2014 елдан башлап, Арктикада хәрби бурычларны хәл итү һәм Төньяк диңгез юлын мониторинглау өчен, авыр БПЛ эшләнә.
Айдар (Яшел Үзән районы)
Айдар — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл. Яшел Үзән шәһәреннән 45 чакрым ераклыкта урнашкан
Халык саны — 209 тирәсендә. Почта индексы — 422534.
Тарих
Айдар авылы, күрәсең, Казан ханлыгы чорында да булган. Ул Е. И. Чернышев җыеп чыгарган тарихи исемлектә Ходарова-Айдарова дип бирелгән.
Д. А. Корсаковның тарихи хезмәтендә дә Айдар авылы искә алына. Авылда XVIII йөздә ясак түли торган 83 татар һәм 43 керәшен татары яшәгән. А. Артемьев хезмәтендә Айдар авылындагы 94 хуҗалыкта 294 ир-ат һәм 307 хатын-кыз яшәгәнлеге күрсәтелә. Бер мәчет эшләгән. 1898 елда Айдар авылында татарлар көн күргәне билгеләнә. 1908 елга авылда 936 кеше яшәгән.
XX йөз башында Айдар авылында ике мәхәллә була. XVIII йөз ахырында оешкан беренче мәхәлләдә 399 ир-ат, ә икенчесендә 205 ир-ат исәпләнгән. Беренче мәхәллә мәчете 1878 елда төзелә.
Бүгенге көндә үзгәртеп төзелгән хәлендә икенче мәхәллә мәчете сакланып калган. Яңа мәчетнең проекты губерна хакимияте тарафыннан 1901 елның 4 августында раслана. Шул ук елны бу агач мәчет төзелеп бетә.
Авыл атамасы
Айдар авылы исеме нугай этнонимы «айдар»га мөнәсәбәтле рәвештә барлыкка килгән. Авыл янында Иске йорт дип аталган урын бар. Айдар авылы элек шушы урында, Бай ди ермагы тирәсендә була. Бервакыт урманда кемдер куш имән кисә. Ул имәндә кыргый умарта кортларының оясы булган икән. Бал, кискән урыннан агып чыгып, шундагы бер чишмәгә агып төшә. Кешеләр чишмә суын баллы дип уйлыйлар һәм шушы «Баллы чишмә» янына, авылның хәзерге урынына күчеп утыралар. Бу чишмәнең сере шуннан соң гына ачылган, имеш.
Менткув
Менткув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Айдар (Яшел Үзән районы)
Авыл атамасы
Шушы авыл кешесе Айдар Зариповта саклана торган истәлектә авыл оешу турында түбәндәге вакыйгалар хикәя ителә:
Менткув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Айдар (Яшел Үзән районы)
Авыл атамасы
Бу истәлектә язылганча, Айдар авылы 1721 елда, ягъни беренче ревизия вакытында теркәлгән.
Авыл халкы
Айдар авылы халкы күршедәге Күгәй, Күгеш, Татар Исламы һәм Тау Иле авыллары кешеләре белән июнь башларында күңелле итеп Йуа җыены (Җужа уйыны) үткәргәннәр.
Авыл халкы хәтерендә «Келәү боткасы», яисә «Йорт боткасы» дип аталган гореф-гадәт, ырым-йолалар белән бәйләнешле риваять сакланган. Бу ботка йорт ияләре өчен борайдан пешерелә һәм ашаганда сөйләшмичә ашыйлар икән.
Элек келәүне, бер капчыкка төрле сөякләр, ат башы сөякләре тутырып, келәтләргә, сарай-абзарларга, чормаларга асканнар. Келәүнең тиюенә ышанганнар. «Келәве көтә» дип, аңа атап, почмакка акчалар куйганнар. Элекке вакытларда келәү асмаган кешене «келәвең дә юк синең» дип кимсеткәннәр.
Күренекле кешеләр
Айдар авылында композитор Сара Садыйкованың ире Газиз Вәлитов (Газиз Айдарский) туып үскән. Айдарский фамилиясен ул туган авылына нисбәтән алган.
Айдарский (Вәлитов) Газиз Исхак улы (1898—1933) — актер, режиссер. Ул 1922—1924 елларда Казанда Беренче үрнәк театры артисты (1926 елдан Татар академия театры), 1924—1933 елларда Мәскәү үзәк татар эшче театрының сәнгать җитәкчесе һәм баш режиссеры була.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Шәм күле
Авыл янындагы Шәм күлен Билалетдин бабай болай тасвирлады: «Аның суы бик салкын. Тирә-юне элек тоташ кара урман булган. Күл яныннан узганда шәм яндырып кына үткәннәр. Адаштырган, имеш».
Җиде кыз күленең
Җиде кыз күленең дә үз тарихы бар. Тешләре сызлап үлгән җиде кыз күмелгәнгә күрә, күл шундый исем алган. Ә менә кайчандыр булган сугышның корбаннары күмелгән урын Үзән дип аталган.
Әрлән кизләве
Авыл тирә-юнендә чишмә-кизләү, ерым-ермаклар, чокырлар һәм басу-ышналар байтак.
Из Карилуз (Кальяри)
Из Карилуз — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Фрумушика (коммуна)
Фрумушика — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.
Сан-Мигель-дель-Пино
Сан-Мигель-дель-Пино — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрумушика (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Из Карилуз (Кальяри)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Айдар (Яшел Үзән районы)
Әрлән кизләве
Әрлән казыган урында су чыккан, шуның өчен кизләү Әрлән кизләве исемен йөртә.
Гөбе ермагы
Гөбе ермагы. Чат чокырындагы ермакка су алыр өчен гөбе куйганнар. Атама шуңа нисбәтән бирелгән.
Шәриф чишмәсе
Авыл кырыенда гына чишмә ага. Аны Шәриф чишмәсе дип атыйлар.
Биектау
Авылга якын гына урындагы тауны Биектау дип атыйлар. Бу урында аерым-аерым ике тау тора. Алып бабай ике аягыннан да чабатасын салып тузанын каккан, шуннан тау хасил булган, дип сөйлиләр.