cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ZNF528
ZNF528 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Барбезьер
Барбезьер — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Долганиха
Долганиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вишера елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Прапротно Брдо
Прапротно Брдо — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вру (Торино)
Вру — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вру Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Инли (Сарайөнү)
Инли (İnli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сарайөнү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нунеш
Нунеш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Чорна Велика
Чорна Велика — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
П'етроаса-Мике
П'етроаса-Мике — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Онтальбилья
Онтальбилья — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янгличи (разъезд)
Янгличи (Янгличи, Янгличи) — Чуашстанның Канаш районында урнашкан разъезд.
Почта индексы — 429146. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97216888001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100700010800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2139.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 4 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (67%).
Кәрәкәшле (Шаран районы)
Кәрәкәшле — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452642, — 80258820004.
Вулька-Прошевска
Вулька-Прошевска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемблини
Кемблини — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новий Двур-Вейгеровский
Новий Двур-Вейгеровский — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виленга
Виленга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кожа елгасының уң ярыннан 88 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
РН-УфаНИПИнефть
РН-УфаНИПИнефть— нефть яткылыкларын эзләү буенча эшләр алып барган фәнни-тикшеренү һәм проект институты. Ул, «Роснефть» ПАО-сының Кече компаниясе буларак, нефть һәм газ тупланмаларын эзләү һәм табу, нефть һәм газ яткылыкларын иләү, скважиналар кору, нефть чыгару, нефть яткылыкларын төзекләндерү проектларын төзү өлкәсендә төп гыйльми үзәк булып тора.
Составында 27 фәнни-проект институты булган «„Роснефть“ нефть компаниясе» составында.
2018 елда ул эшләгән бөтен төбәкләрдә «НК „Роснефть“» ПАО-сының эшмәкәрлеген тәэмин итү өчен Уфадагы БашНИПИнефть һәм РН-УфаНИПИнефть институтларын берләштерү планлаштырыла.
Төп эшчәнлек юнәлешләре
Геология һәм эшчәнлек:
Синикүла
Синикүла (Siniküla) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Өбрә
Өбрә — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл. Өбрә авылы Биектау районы үзәге Биектау тимер юл станциясеннән 15 чакрымда, җирле үзидарә үзәге Әлдермеш авылыннан — 3, Казаннан 39 чакрым ераклыкта урнашкан.
Халык саны — 149 тирәсендә. Почта индексы — 422711.
Тарих
Авыл шактый борынгы чорларда оешкан. Аның атамасы Казан ханлыгы чорыннан билгеле. 1602—1603 еллардагы мәгълүматларны эченә алган белешмәдә — Казан өязенең теркәү кенәгәсендә Өбрәдә йомышлы һәм ясаклы татарлар яшәве күрсәтелә. И. П. Ермолаев хезмәтендә авыл 1580 ел белән искә алына.
Ь. Йосыпов авыл зиратында XVI йөзнең беренче яртысына мөнәсәбәтле кабер ташы язмалары таба. Бу ташны археологлар да билгели, һәм шунда ук алар соңгы болгар чорына мөнәсәбәтле акча хәзинәсе дә тапканнар.
1793—1803 елларда үткәрелгән Генераль ызанлау документ-ларында Өбрә авылы искә алына. Авылдагы 9 хуҗалыкта йомышлы татарлардан 35 ир-ат һәм 34 хатын-кыз, 11 хуҗалыкта исә ясак түли торган татарлардан 39 ир-ат һәм 44 хатын-кыз яшәгән.
XVIII йөз мәгълүматлары тупланган Д. А. Корсаков җыентыгына караганда, Өбрәдә 23 йомышлы, 25 ясаклы татар 172 һәм өч дворовый кеше исәпләнгән. А. Артемьев хезмәтендә Өбрә авылы болай телгә алына: «Авылдагы 42 хуҗалыкта 224 ир-ат һәм 209 хатын-кыз көн күргән, авылда бер мәчет эшләгән».
Өбрә авылын Н.Н. Вечеслав (XIX) түбәндәгечә сурәтли: «Авыл халкы Өбрә авылы җәмгыятен төзегән. Андагы 72 йортта 246 ир-ат һәм 228 хатын-кыз яшәгән. Авылда агач мәчет һәм җил тегермәне булган». Өбрә авылы турында И.А. Износковта түбәндәге мәгълүматларны табабыз: «Авыл Сая суы буена һәм Уржум сәүдә юлының сул ягына утырган. Ул элек Өбрә-Казаклы (Лашман) һәм Өбрә-Ясаклы дип аталган ике бистәдән торган. Хәзер алар бер авыл. Андагы 89 хуҗалыкта ислам дине тота торган 264 ир-ат һәм 267 хатын-кыз көн иткән, тормыш-көнкүрешләре ярлы булган, халык мич чыгару, тегермәнчелек, чабата ясау, тегүчелек белән шөгыльләнгән». 1898 елда басылып чыккан тарихи белешмәдән күренгәнчә, Сая суының уң ягына урнашкан Өбрәдә дә татарлар көн күргән. К. П. Берстель чыгарган тарихи белешмәдән аңлашылганча, Өбрә авылында 383 татар кешесе яшәгән.
Өбрә авылы халкы тирә-юньдәге Әлдермеш, Суксу, Кондырлы һ. б. авыллар белән бергә Биектау җыенында катнашкан.
Өбрә мәхәлләсе XVIII йөзнең ахырында һәм XIX йөзнең башында барлыкка килә. Шул заманнарда агач мәчет төзелә. XX гасыр башында мәхәлләнең 117 хуҗалыгында ислам дине тотучы 336 ир-ат һәм 335 хатын-кыз яши.
Картлар Өбрәгә иң беренче тапкыр Сәфәр исемле кеше килеп утырган дип сөйлиләр. Бу заманнарда авыл урыны зур, калын урман белән каплап алынган була. Авылда мөселманлыкка чыккан чирмеш нәселләре дә бар дип әйтәләр.
Өбрә авылы Сая суы буена, вак кына калкулыклар арасына утырган. Сая суы авылны икегә бүлә. Авылда Чәй чишмәсе бар. Халык бу чишмә суын чәйгә генә тоткан. Мулла кизләве дип йөртелгән чишмәнең исеме муллага мөнәсәбәтле рәвештә бирелгән. Өбрә басуыннан Сая суына Кортлаган, Поварна, Чәй суы инешләре кушыла. Авыл янында Каен асты дигән болын бар. Бу атама борынгы заманнарда биредә каенлык булганны аңлата. Иске зират Сая авылы янында булган, хәзер аның урыны сукаланган. Әкәй алачыгы дип аталган таулы урын Әлдермеш авылы белән ике арада урнашкан. Халык хәтерендә сакланып калган истәлекләргә караганда, бу урында элек чирмеш һәм әкәйләр (марилар) яшәгән дигән фикер бар. Кышкы бураннарда бу тау тирәсендә юлчылар һәрвакыт юлдан язганнар, адашып йөргәннәр.
Шарбоньер-ле-Бен
Шарбоньер-ле-Бен — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Өбрә
Тарих
Элек авылда мәчет эшләгән. Совет хакимияте елларында аның манарасы киселгән.
Авылның зираты тәртиптә, тирә-юне тимер челтәр белән тотып алынган.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Күренекле кешеләр
Татар халкының күренекле композиторы Салих Сәйдәшевнең (1900—1954) тамырлары Өбрә авылыннан. Аның әтисе Җамалетдин Бикчәнтәй улы Өбрә авылында туган. Композиторның әнисе Мәхүбҗамал апаның әтисе Миңлебай абый, тумышы белән шул ук Биектау районының (Дөбъяз төбәге) Зур Битаман авылыннан була.
Өбрә янындагы Энсә авылында Татарстанның халык артисткасы Клара Әкрам кызы Хәйретдинова (1948) туган.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
(3440) Штампфер
(3440) Штампфер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1950 елның 17 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1950 DD» саналган.
Прапроче-в-Тухиню
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олег Газенко
Олег Георгиевич Газенко (1918 елның 12 декабре, Николаевка авылы, хәзерге  - 2007 елның 17 ноябре, Мәскәү ) - совет һәм Россия физиологы, Россия Фәннәр академиясе академигы, медицина хезмәтенең генерал-лейтенанты, космик медицинага нигез салучы, күп дәрәҗәле премияләр лауреаты, шул исәптән СССР Дәүләт премиясе, Россия Хөкүмәт премиясе, «Триумф» премиясе, Демидов премиясе. Ул «Наука и жизнь» журналының редакция советы әгъзасы була.
Биографиясе
1918 елның 12 декабрендә Николаевка авылында (Ставрополь крайы) туган.
1941 елда ул 2 нче Мәскәү медицина институтының хәрби факультетын 3 нче ранг хәрби табиб дәрәҗәсендә (медицина хезмәте капитаны) тәмамлый, бөтен чыгарылыш белән бергә фронтка китә. Сугыш дәвамында ул Көнбатыш, Көньяк-Көнбатыш, Брянск, Балтыйк һәм Белоруссия фронтларында 15 нче һава армиясенең 197 нче аэродром хезмәт батальонының хәрби лазарәт начальнигы булып эшләй. Ул хәрби орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә.
Сугыш беткәч, 1946-1947 елларда ул Хәрби медицина академиясенең (Ленинград) физиология кафедрасында, авиация медицинасы лабораториясендә, эре физиологлар - Медицина хезмәтенең генерал- полковнигы Л. А. Орбели һәм профессор, медицина хезмәте генерал-майоры М.Бресткинның турыдан-туры җитәкчелеге астында - биеклек физиологиясе проблемаларын һәм гипоксия шартларында югары нерв эшчәнлеге торышын өйрәнә. 1947 елда ул СССР Оборона министрлыгының авиация медицинасы институтына билгеләнә.
Эджли (Төньяк Дакота)
Эджли  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Олег Газенко
Биографиясе
1969 елдан, КПСС Үзәк Комитеты һәм Министрлар Советы карары белән, ул СССР Сәламәтлек саклау министрлыгы карамагындагы 3 нче Баш идарәгә СССР Сәламәтлек саклау министрлыгының Медицина һәм биологик проблемалар институты директоры итеп билгеләнә.
Эджли (Төньяк Дакота)
Тарихы
Эджли шәһәре  елда нигезләнгән.
Олег Газенко
Биографиясе
1988 елда ул медицина хезмәтенең генерал-лейтенанты дәрәҗәсендә отставкага китә.
Эджли (Төньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олег Газенко
Биографиясе
1987 елда ул И. П. Павлов исемендәге Бөтен Союз (хәзерге Русия) физиологик җәмгыяте президенты итеп сайлана.
ZNF529
ZNF529 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Олег Газенко
Биографиясе
1989-1991 елларда ул СССР халык депутаты, СССР Югары Советының Фән һәм мәгариф комитеты әгъзасы, 1989 елның 9 апрелендә Тбилисидагы вакыйгаларны тикшерү комиссиясе әгъзасы.
Ул "Медицина һәм биология проблемалары институты" Россия Федерациясенең Дәүләт фәнни үзәгендә Россия Фәннәр академиясе киңәшчесе иде.
Ул 2007 елның 17 ноябрендә вафат була. Аны Мәскәүдәге Троекуровский зиратында күмәләр.
Шунысы кызык, 1960 елда ике эт - Жулка һәм Жемчужина космоска очканнан соң, Газенко аларның берсен - Жулканы үзенә ала, ул 14 ел диярлек аның белән яшәй.
Повзики
Повзики (Поўзікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Жекс (округ)
Жекс — Франциядәге округ (Arrondissement). Эн департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 426 км². Округ 3 кантоннан тора, алар үз чиратында 29 коммунага бүленгән.
Онтанарес-де-Эресма
Онтанарес-де-Эресма — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еддингтон (Пенсильвания)
Еддингтон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Еддингтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1005) Араго
(1005) Араго  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1923 елның 5 сентябрендә Белявский С. И. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 OT» саналган.
Вулька-Пшекори
Вулька-Пшекори — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Һиггс секторы
Кисәкчек физикасында Һиггс секторы ул Һиггс механизмы, ягъни Һиггс кырының спонтан симметрия бозылуы өчен җаваплы квант кыры һәм/яки кисәкчәләр тупланмасы. "Сектор" сүзе кырлар һәм кисәкчәләрнең бөтен җыелмасына карый.
Зур Барсучка
Зур Барсучка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 7383
NGC 7383 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вуециз (Удине)
Вуециз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лава-Гот-Спрингс (Айдахо)
Лава-Гот-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лава-Гот-Спрингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Озильян
Озильян — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Петон
Петон— нефть яткылыкларын эзләү буенча эшләр алып барган фәнни-тикшеренү һәм проект институты. Ул нефть һәм газ тупланмаларын эзләү һәм табу, нефть һәм газ яткылыкларын иләү, скважиналар кору, нефть чыгару, нефть яткылыкларын төзекләндерү проектларын төзү өлкәсендә төп гыйльми үзәк булып тора. Иң эре клиент - «Газпром» ПАО-сы.
Төп эшчәнлек юнәлешләре
Геология һәм эшчәнлек:
Думанлы (Гүмүшхане)
Думанлы (Dumanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Лас (Атлантик Пиренейлар)
Лас — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Лас (Атлантик Пиренейлар)
Нейпелс (Көньяк Дакота)
Нейпелс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Водривилле
Водривилле — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Барбезьё-Сент-Илер
Барбезьё-Сент-Илер — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Керосиново
Керосиново — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Халык саны — 0 тирәсендә. Почта индексы — 422737.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Чорна Середня
Чорна Середня — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемпа (Белхатовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новий Клинч
Новий Клинч — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кәнифә юлы
Кәнифә юлы — борын Башкортостанды Урта Азия илләре белән элемтәче борынгы сәүдә юлы. Аның икенче атамасы Кәрван юлы булган.
Ул Җаек елгасы аша үтеп, Казакъстан аша Урта Азиягә барып чыга. Ырынбур башкортлары юлның ул өлешен "Мисыр юлы" дип атаган.
Гөберле елгасы кичүен «Мисыр кичүе» дип йөрткәннәр.
Тарих
Кәнифә кәрван сәүдә юлы Урта Азиядан хәзерге Орск шәһәренә җитеп, Җаек елгасы аша үтеп ары Сакмар елгасының сул яры һәм Көньяк Урал сыртлары буйлап хәзерге Башкортстанның Хәйбулла, Җылаер, Баймак, Әбҗәлил һәм Учалы районнары территориясе буйлап үтеп хәзерге Чиләбе өлкәсе территориясенә барып җитә. Чиләбенең сәүдә тарихы Кәнифә юлында.Исәт провинциясе гербы нигезендә төзелгән Чиләбе гербы. Дөя сәүдә статусын күрсәтә.
Хәзерге вакытта юлның бераз өлеше сакланган. Ул Җылаер районының Юлдыбай авылыннан башланып, шул ук районның Югары Сәлим, Байгуҗа авылы эченнән Хәйбулла районына Михайловка авылы тирәсеннән килеп керә. Ивановка, Алинган авыллары яныннан үтеп Ырынбур өлкәсенең Сохари, Сембер авыллары яныннан Орск шәһәрена таба юл ала.
Бу җирләр Иван IV тарафыннан мифик Кичерү грамотасы белән ныгытылган булган. Шулай итеп, Таналык һәм Сакмар елгаларының аскы өлешендәге Кәнифә юлы Үсәргән ыруы токымнары җирләре эчендә уртак юл булган дип фаразлана.
18-нче гасырда башкортлар яшәгән җирләрне дүрт юлга бүлеп йөрткәннәр: Казан юлы, Уса юлы, Себер юлы, Нугай юлы. Россиянең дүрт тарафына хәзерге Башкортстан территориясеннән дүрт зур юл үткән.
Бу юл буйлап бик күп яулар үткән. 1739 нчы елларда Карасакал чирүе бу җирләрдә барган. Бу яудан соң бу якларда Исәт ям тракты тәртипле, станнары билгеләнгән.
Ивановка һәм Михайловка авыллары арасында Кәнифә юлынан юл аерылып, Караян (бу авыл хәзер юк) авылы янында Сакмарны аша чыгып, Җаек сыртларының ул ягына тартыла.
Алдакчы батырны бу юлдан Казан төрмәсенә алып киткәннәр. Караян янында Алдакчы батыр мәмерҗәсе дә бар.
Авылдаш-азатлык сугышларында Пугачевка Нугай юлы Үсәргән улусыннан старшина Сабыр Котлыбәк (1200 сугышчы белән), Бикбау Сөеш, Куат Асаинов, йөз башы Юлдыбай, Төркмән Янситов һәм башка бик күпләр кушылган.
Халыкның ачуы шул кадәр көчле булган. Якындагы Җылаер, Урлаем, Таналык, Гөберле, Верхнеяицк, Кызыл кәлгәләре, Преображенск, Бирү заводлары драгуннар һәм салдатлары баш күтәрүчеләргә зур каршылык күрсәтә алмаган.
1755 елларда Батырша чирүе да Талкас күле тирәсендә башланып, Үсәргән. Түңгәвер, Бошман-Кыпчак җирләре буйлап, Нугай юлыннан үткән.
XVIII—XIX гасырларда алдау юлы белән рус колонизаторлары башкорт җирләрен күпләп тартып ала башлаганнар. Шул чакта якын-тирәдә күп рус авыллары барлыкка килгән: Сембер, Сохари, Петровка, Федосеевка, Казансу, Поповка, Писаревка, Перевода-Лапшин, Самар, Михайловка, Федоровка, Яковлевка, Анновка, Васильевка, Сидоровка һ. б.
Башкортстан Рус дәүләтенә кушылгач, башкортларны 20 яшьтән 45-50 яшькә кадәр озак вакытларга көньяк-көнчыгыш чикне саклау хезмәтенә җәлеп иткәннәр. Троицкидан Орск кәлгәсенә тиклемге 1239 чакрым хәрби сызыклы саклаганнар.
Орск, Ырынбур кәлгәләрен төзүдә дә төп көч башкортларга төшкән, урманнан агач ташыганнар, елга буйлап агызганнар. Бу юл буйлап чик сагы хезмәтенә йөргәннәр. Шулай итеп, Көньяк Уралда халыкта Кәнифә дип исемләнгән юл төп юл булган, дигән нәтиҗә ясарга мөмкин.
Башкортстан Россия составына кергәч, Россия күп кенә калалар төзи башлый: Уфа, Орск, Ырынбур, Верхнеуральск (Верхнеяицк), Җылаер һәм башкалар. Җаек таулары буйлап заводлар төзелә: Преображенск, Кананикольск, Белорет, Чаткы, Катау, Әүҗән, Тирлән, Миасс, Златоуст һәм башкалар.
Бу кирмән-шәһәрләр, заводлар арасында җәен-кышын йөрү өчен, Җаек елгасының көнчыгыш эченнән Себер магистрале тимер юлын салынганга кадәр, Кәнифә (Көрән буга) юлы төп юл булып хезмәт иткәндер.
Бер вакытта ул ям тракты вазифасын да сайланды. Бу тракт Верхнеуральск кәлгәсенә Сакмар һәм Таналык елгалары уртасындагы сырт буйлап килә, ары урталай аерыла.
Берсе Орск каласына, артлы Сакмар һәм Җаек елгалары уртасына Ырынбурга кадәр бара. Хәзерге вакытта икенче тармак әһәмиятен югалткан, чөнки Ырынбурга һәрьяклы трассалар төзелгән.
Рус дәүләтенә кушылгач, трассалар салмас борын дәүләт эшләрен башкару өчен дә зур табыш китергән бу юл. Ырынбур губернасының Чиләбе, Троицк, Верхнеурал, Орск, Ырынбур кәлгәләрен тоташтырып, ям тракты хезмәтен дә үтәгән.
Россиянең чик сызыгында яткан ныгытмаларга хезмәткә йөрү юлы да булгандыр ул юл. 1886 елгы Ырынбур губерниясе Орск өязенең иске ям тракты станнары исемлегендә Кәнифә юлы буйлап яткан авыллар исемлеге гашыйк (167-нче бит).
Сарсаз (Шаран районы)
Сарсаз — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
ᴨyчтьı индексы — 452630, — 80258820005.
(4150) Старр
(4150) Старр  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 31 августында Брайан А. Скифф тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 QC1» саналган.
Галиулла Касыймов
Тәрҗемәи хәле
1897 елда Вятка губернасы Глазов өязе (хәзерге Удмуртия Республикасы Балезино районы) Кистем авылында туган. Башлангыч белемне авыл мәктәбендә (мәдрәсә) ала. 1901-1911 елларда сал агызуда, Пермь-Вятка тимер юлында эшли. 1912-1913 елларда Глазов өязе Тат. Парзи авылында мәдрсәдә укыта. 1914 елда патша армиясенә хәрби хезмәткә чакырыла, ләкин аннан кача. Пермь губернасында яшеренеп яши. Демидовның Учва күмер яндыру заводында, Александровка бистәсендә эшчеләр мәктәбендә укыта. Кулга алынып, 1915 елның маенда хәрби хезмәткә җибәрелә. Пермь губернасы Шадринск шәһәрендә 193 нче пехота полкында хезмәт итә. Шадринск гарнизоны гаскәриләре делегаты буларак, Екатеринбург шәһәрендә 1917 елның августында узган I һәм II Урал мөселман хәрбиләре корылтаенда катнаша. Биредә күптән күрешмәгән бертуган энесе Сәмигулла Касыймовны очрата, Сәхибгәрәй Сәетгалиев белән танышып, гомерлеккә дуслаша. 1 нче Урал инкыйлаби мөселман батальонын оештыруда катнаша, атаман Дутовның ак казакларына каршы көрәшә. 1918 елда Казанда узган II Хәрби Шура корылтаенда катнаша. Әлеге корылтайны һәм Кабан арты җөмһүриятен корал кулланып таратуда катнаша. Августта Казанны ак чехлардан саклаганда эшче отряды белән җитәкчелек итә. 1918-1919 елларда мөселман коммунистларның Мәскәү комитеты җитәкчесе.
Кырым АССР
В.И. Ленин фәрманы белән С. Сәетгалиев Кырым АССРына ХКШ рәисе итеп тәгаенләнгәч, С. Сәетгалив үзенең көрәштәшен Казанда калдырмый, үзе белән Кырымга ала, Акмәчет округ башкарма комитеты рәисе (1921-1923) итеп билгели. 1923 елдан соң Кырым АССРда, Татарстан АССРда, Новосибирскида, Үзбәкстан ССРда төрле хуҗалык-фирка эшендә була. 1931 елда Мәскәүгә чакырып алына. Совхозлар һәм МТСлар берлеге үзәк комитеты рәисе итеп билгеләнә. Кызыл профессура институтын тәмамлый. Кулга алынганда – Мәскәүдә ССРБ Центросоюзы әзерләүләр идарәсе инспекторы.
Сәяси золым
1939 елда фиркадән чыгарыла. 1940 елның 25 июлендә кулга алына. ССРБ югары суды хәрби коллегиясе тарафыннан 1941 елның 6 июлендә «инкыйлабка каршы оешмада әгъза булуда» гаепләнеп, иң югары җәзага хөкем ителә. 1941 елның 28 июлендә атып үтерелә. 1956 елда исеме аклана.
П'етроаселе
П'етроаселе — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сипа
Сипа (Sipa) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
П'етроаселе
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF530
ZNF530 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Инлиҗе (Фетһие)
Инлиҗе (İnlice) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Фетһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сипе
Сипе (Sipe) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Ласавичы
Ласавичы (Ласавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Олмуш
Олмуш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Повсцихава
Повсцихава (Поўсціхава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Орехана
Орехана — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулька-Пшибуевска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прапроче-при-Гросуплем
Прапроче-при-Гросуплем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шарне (Рона)
Шарне — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Нантюа (округ)
Нантюа — Франциядәге округ (Arrondissement). Эн департаментына карый.
Чорна Церковна
Чорна Церковна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эдинбург (Төньяк Дакота)
Эдинбург  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эдинбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF532
ZNF532 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Әбләз (Кузлаука районы)
Әбләз (Эплес, Аблязово) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429435. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219805003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800000200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 32 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Тышкы сылтамалар
Аблязово
Еджвуд (Нортамберленд округы, Пенсильвания)
Еджвуд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Еджвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лекёмберри
Лекёмберри — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Кемпина (Лодзь воеводалыгы)
Кемпина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кузивансикт
Кузивансикт (Кузивансикт) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Кузивансикт климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (83%), руслар (9%).
Сөендек (Шаран районы)
Сөендек — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Воклюз (Ду)
Воклюз — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Вуколо Капазанта (Салерно)
Вуколо Капазанта — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вуколо Капазанта Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(1004) Белопольския
Тарихы
1923 елның 5 сентябрендә Белявский С. И. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 OS» саналган.
NGC 7384
NGC 7384 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(4131) Стасик
Тарихы
1988 елның 23 февралендә A. J. Noymer тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 DR4» саналган.
Барбире-сюр-Уш
Барбире-сюр-Уш (Barbirey-sur-Ouche) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сомбернон кантонына карый.
Орта-да-Вилариса
Географиясе
Мәйданы —.
ZNF534
ZNF534 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Виленка (елга)
Виленка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Поржен күле - Порженка елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сипелга
Сипелга (Sipelga) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
П'етроая
П'етроая — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шассаньи
Шассаньи — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Думтом
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Новий Подлесь
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прапроче-при-Теменици
Прапроче-при-Теменици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Поцина
Поцина (Поціна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Инлиҗе (Мерам)
Инлиҗе (İnlice) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Уфанефтехим
Уфанефтехим (Өфөнефтехим) - «Башнефть-Уфанефтехим» җаваплылыгы чикләнгән җәмгыяте (Башнефть филиалы) составында баш актив, Уфа шәһәрендә урнашкан нефть эшкәртү сәнәгать предприятиесе. Нефть җитештерү күләме 6 млн тонна чамасы (РФ -ң 3% зурлыгын тәшкил итә).
Тарих
Предприятие 1957 елның ноябрендә Черниковка нефть эшкәртү буларак барлыкка килгән.
1962 елда боргыч КПСС-ның XXII съезды исемендәге Черниковка нефть эшкәртү дип үзгәртелде.
Нортвилл (Көньяк Дакота)
Нортвилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Уфанефтехим
Тарих
1993 елда предприятие акционерлар ширкәтенә әвереләүне һәм "Уфанефтехим" исеме алды.
Нортвилл (Көньяк Дакота)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ортигоса-дель-Монте
Ортигоса-дель-Монте — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Думанлы (Лапсеки)
Думанлы (Dumanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Лапсеки илчесенә караган бер авыл (köy).
Вулька-Пясечна (Мазовия воеводалыгы)
Вулька-Пясечна  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эдмор (Төньяк Дакота)
Эдмор  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эдмор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татар Көчек
Татар Көчек — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Ейвон (Пенсильвания)
Ейвон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(1003) Лилофея
(1003) Лилофея  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1923 елның 13 сентябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 OK» саналган.
Ейвон (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чосаки-Домб
Чосаки-Домб — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ласи (Астравецкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лапвей (Айдахо)
Тарихы
Лапвей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винела
Винела (Винилла, Вилела) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы НавОлыц күле - ВОлышка елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Отейру (Браганса)
Отейру  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кендзёрки (Лодзь воеводалыгы)
Кендзёрки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вулька-Радзиминска (Мазовия воеводалыгы)
Вулька-Радзиминска  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новий Тарг (Диңгез буе воеводалыгы)
Новий Тарг  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шато-Тьерри (округ)
Географиясе
Мәйданы — 1193 км². Округ 5 кантоннан тора, алар үз чиратында 123 коммунага бүленгән.
Сиревере
Сиревере (Sirevere) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
ZNF536
ZNF536 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ортигоса-де-Пестаньо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конго Демократик Республикасында ислам
Тарих
Ислам Конго иңкүлегендә XVIII ― XIX гасырларда Көнчыгыш Африка яр буеннан коллар һәм эзләп килгән гарәп сәүдәгәрләре тарафыннан тарала. Африканың күп кенә халыклары гарәпләрнең дине һәм мәдәниятен кабул итә, суахили теле еш кына ислам  теле буларак кабул ителә. Бельгия колониясенә әйләнгәч (1908―1960), Конгоның колониаль администрациясе ислам дине таралуны чикли. 1920-елларда Танганьикадан үтеп кергән суфичылыкның Кадыйрия тарикате вәкилләре аеруча эзәрлекләнә.
1960 елның 30 июнендә Бельгиядән бәйсезлек алгач, дин тоту иреге игълан ителә, мөселманнарга җәмгыятьләргә берләшергә мөмкинлек ачыла. Мөселман җәмгыятьләре чит илләрдән, аерым алганда, Ливия башлыгы Мөәммәр әл-Каддафидан 1990-елларда финанс ярдәме алган, ул Көнчыгыш Конгода мәчетләр төзелешендә ярдәм иткән. Мәчетләр ил башкаласы Киншасада, Букаву, Кисангани, башка эре шәһәрләрдә төзелгән.
Хәзерге заман
Ислам Конго Демократик Республикасында үсештәге диннәрнең берсе. Ул бигрәк тә илнең көнчыгышында таралган. Иң күп мөселманнар Маниема провинциясендә яши, бигрәк тә (1875 елда гарәп сәүдәгәре  нигез салган элекке табышлы сәүдә пункты ) һәм Кинду шәһәрләрендә алар халыкның 80―90 % ын һәм 25 % ын тәшкил итә. Моннан тыш, күптән түгел Ливан, Һиндстан, Пакистан һәм Африка кыйтгасының башка илләреннән күчеп килгән мөһаҗирләр арасында мөселманнар күпчелек.
Мөселманнарны Конго Демократик Республикасының Ислам Демократик җәмгыяте (Communauté islamique du République démocratique du Congo, Comico) берләштерә. Мөселманнарның ил сәясәтендә йогынтысы аз күләмдә: 2006 елгы гомуми сайлауларда сайланган 500 депутатның нибары 4 есе, 108 сенатордан 3 есе – мөселман.
Ил мөселманнарының зур күпчелеге Мәлики мәзһәбендәге сөнниләр, 10 % ы шигыйлар һәм 6 % ы әхмәдияләр. Суфичылык һәм сәләфилек йогынтысы көчле.
Христианнар белән мөселманнар арасында кискен каршылык 2014 елда провинциясендә күзәтелгән.
2019 елда БМОның Конго Демократик Республикасындагы миссиясенә (en) керүче Пакистан ягы Көнчыгыш Конгода мәчетләр төзелешендә ярдәм иткән.
Саны
Төрле чыганакларның бәяләве буенча, ил халкының үзен мөселман дип санаучы кешеләре өлеше 1 % тан 10 % ка кадәр дип исәпләнә. АКШ Дәүләт департаменты 2015 елда бу күрсәткечне ― 5 %, Пью Тикшеренү Үзәге 2012 елда ― 12 % дип бәяләгән.
Пошта Абабье
Пошта Абабье (Пошта Абаб’е ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Айдар (Кузлаука районы)
Айдар  (Акчура, Айдарово) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429435. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219805002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800000300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 18 кешенең яшәве мәгълүм.
Тышкы сылтамалар
Айдарово
Воклюзотт
Воклюзотт — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Барденак
Барденак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
(831) Статира
(831) Статира  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1916 елның 20 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1916 AA» саналган.
NGC 7385
NGC 7385 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кузнецовская (Коми)
Кузнецовская (Кузнецовская) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.
Климат
Кузнецовская климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (76%).
Вуколо Майорано
Вуколо Майорано — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вуколо Майорано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Латавичы
Латавичы (Латавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Зур Китовка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шассле (Рона)
Шассле — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Паласолу
Паласолу — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
ZNF540
ZNF540 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Прапроше
Прапроше — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Сарман районы энциклопедиясе
Сарман районы энциклопедиясе (Энциклопедия Сармановского района. Биография знаменитых личностей) — берничә томлы итеп уйланылган Сарман энциклопедиясенең шәхесләргә караган өлешен тәшкил итүче белешмәлек. 2000 елда төзелеп бетеп, нәшриятка тапшырылган. 2001 елда Яр Чаллының «Идел-йорт» нәшриятында 1 500 данәдә басылган. Төзүче-мөхәррире – Дамир Гарифуллин.
Эчтәлек
Белешмәлектә Сарман районында туган күренекле шәхесләр: районда туган язучылар (Аяз Гыйләҗев, Рәфкать Кәрами, Сөббух Рәфыйков, Адлер Тимергалин, Мәдинә Маликова һ.б.), шагыйрьләр (Гөлшат Зәйнашева, Клара Булатова, Вәсимә Хәйруллина, Нияз Акмал, Ямаш Игәнәй, Мифтах Вәдүт һ.б.), галимнәр (Флёра Сафиуллина, Фәрит Яхин һ.б.), рәссамнар (Мәснәви Хәертдинов), журналистлар (Марсель Зарипов, Изаил Зарипов, Рафис Гыйззәтуллин, Диләрә Зөбәерова, Саимә Ибраһимова, Рафис Могыйнов һ.б.), җырчылар (Илһам Шакиров, Зөһрә Сәхәбиева, Гөлдания Хәйруллина һ.б.), композиторлар (Разим Вәлиуллин һ.б.), генераллар (Әмирҗан Гәрәев, Рәфкать Ризатдинов, Марат Латфуллин, Дамир Тимерханов һ.б.), архитекторлар (Марат Бибишев, Әүфәр Зәкиев һ.б.), дәүләт премиясе лауреатлары, Ленин ордены белән бүләкләнүчеләр, Татарстанның һәм Россия Федерациясенең «атказанган» һәм «халык» исемен алучылар турында җентекле  мәгълүмат бирелгән. Шулай ук районнан читтә туып, бирегә эшкә килеп, хезмәте белән «атказанган» исемен алучылар да (мәсәлән, Әнвәр Залаков) кертелгән. Татарстан Югары Советына, соңрак Татарстан Дәүләт Советына районнан депутат булып сайланучылар, күп еллар район хакимиятендә җитәкче урында эшләп ихтирам яулаган җитәкчеләр (мәсәлән, Усман Җиһаншин) турында белешмә бар. Советлар Берлеге Каһарманнары (Александр Казаков, Нурмый Шәрипов), Социалистик хезмәт батырлары (Дамир Әхмәтов), Әфганстанда  орден-медаль белән бүләкләнгән  якташлары турында да сәхифәләр ачылган.
Заманында шөһрәт казанган элекке дин әһелләре, атаклы мәдрәсә мөгаллимнәренең кайберләренең (шул исәптән, Габдрахман Тайсугани (Бикчурин), Шәйхелислам Хәмидинең) тәрҗемәи хәлләре белән танышырга мөмкин.
Башка халыкларның атаклы шәхесләре булып киткән якташлары (мәсәлән, казакъ акыны Кашшафетдин әс-Сөлеки) турында да мәгълүмат бирелгән.
Төзелеше
Белешмәлекнең 1 томында:
Иганә
Белешмәлек, Сарман районы оештырылуның 70 еллыгы уңаеннан, район хакимиятенең матди ярдәме белән нәшер ителгән.
Сылтама
Район сайты
Воезерка
Воезерка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Мошен күле - Моша елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Вулька-Раковска
Вулька-Раковска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Воезерка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Вулька-Раковска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воезерка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сиргала
Сиргала (Sirgala) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Отеро-де-Эррерос
Отеро-де-Эррерос — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петроая-Вале
Петроая-Вале — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Укыяз
Укыяз — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452642, — 80258820008.
Чосткув (Подлясье воеводалыгы)
Чосткув  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Элгин (Төньяк Дакота)
Элгин  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элгин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1006) Лагранжея
(1006) Лагранжея  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1923 елның 12 сентябрендә Белявский С. И. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 OU» саналган.
Луосоа
Луосоа — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Кеншин
Кеншин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лан (округ)
Лан — Франциядәге округ (Arrondissement). Эна департаментына карый.