cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алматы: 100 урам, 1000 мәгълүмат (китап)
Алматы: 100 урам, 1000 мәгълүмат (Алматы: 100 көше, 1000 дерек) — «Казакъстан» нәшрияты 1966 елны рус телендә нәшер иткән китапчык. Авторлары — журналистлар И.Маляр, М.Фельд. Авторлар үз хезмәтләрен 8 темага бүлгән. Китапта Алматы тарихы, аның төп урамнары, театрлар, кинотеатрлар, Укучылар сарае, ял урыннары һәм китапханәләр, Үзәк стадион, фән оешмалары һәм югары уку йортлары, туристик юнәлешләр, шифаханәләр һәм башкалар тасвирлана.
Гломск
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кадьяк-Айленд
Кадьяк-Айленд — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан боро. Үзәге - Кадьяк шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1963 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 31 136 км² тәшкил итә.
Мурленд (Индиана)
Мурленд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паддуды
Паддуды (Паддуды ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Труа-д’Арьеж
Труа-д’Арьеж (Troye-d'Ariège) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Мирпуа кантонына карый.
Килөзү (Мудурну)
Килөзү (Kilözü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
Радошови
Радошови — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Биккол (Чернушка районы)
Биккол — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Рябки авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Афанасьевка (Козыльюн кушылдыгы)
Афанасьевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Козыльюн (Казыльон) елгасының сул ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бойнуйогун (Сарычам)
Бойнуйогун (Boynuyoğun) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Непразненци
Непразненци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хаузен (Рён)
Хаузен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морвиль (Манш)
Морвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Галина Кэптукэ
Галина Ивановна Кэптукэ (Варламова, Варламова-Кэптукэ) (18 гыйнвар,1951, Кукушка, Зейск районы, Амур өлкәсе -2019) - эвенк язучысы, прозаик. Иң танылган әсәрләре: «Исеме Джелтул-елга», «Көмеш үрмәкүч», «Тундчаларча Рэкет» хикәяләре һәм повестьлары.
Тәрҗемәи хәле
Галина Ивановна Кэптукэ 1951 елның 18 гыйнварында Амур өлкәсенең Зейск районы Кукушка бистәсендә боланчы-аучы гаиләсендә туган. Кэптукэ - эвенк ыруларының борынгыларының берсе, Джелтуле елгасы буйлап күченеп йөрүче, татар теленә «җәнлекне эзәрлекләү» дип тәрҗемә ителгән.
1989 елда Галина Кэптукэның «Исеме булган Джелтула-елга» дигән беренче сәнгать повесте дөньяга килә.
Институтны тәмамлагач, рус теле һәм әдәбияты укытучысы, Россия Фәннәр академиясенең Себер бүлегенең Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының төньяк филологиясе секторының лаборанты һәм кече хезмәткәре, Төньякның аз санлы халыклары проблемалары институтының өлкән фәнни хезмәткәре булып эшләгән.2002 елда "Фольлористика" белгечлеге буенча филология фәннәре докторының гыйльми дәрәҗәсен алуга диссертация яклаган. Якутскида яшәгән, эвенки филология секторын Төньякның аз санлы халыклары проблемалары һәм гуманитар тикшеренүләр институтында җитәкчелек иткән. Ул эвенколарның тел һәм фольклоры буенча күп кенә фундаменталь фәнни хезмәтләр авторы булып тора. Иң танылган хезмәтләре: «Эпический традиции в эвенкии фольклоре», «Эвенкийский нимнгакан: миф и героические сказания», «Эпические и обрядовые жанры эвенкийского фольклора», «Мировоззрение эвенков: отражение в фольклоре», «Типы героических сказаний эвенков» һәм башкалар.
1993 елда "Кечкенә Америка" прозасы китабы өчен язучыга Төньякның, Себернең һәм Ерак Көнчыгышның аз санлы халыклары Ассамблеясенең "Иртәнге таң йолдызы" премиясе бирелгән.
2019 елның 19 июнендә вафат булды.
Жабенець (Липновский повяты)
Жабенець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бад-Леонфельден
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кристоф Вальц
Кристоф Вальц (Christoph Waltz ; 1956 елның 4 октябре, Вена, Австрия) — Австрия актёры һәм режиссёры, Квентин Тарантино ның «Дансыз адәм актыклары» фильмында СС штандартенфюреры Ганс Ланда роле аркасында киң танылу алган. Шул роль өчен төрле кинопремияләргә, шул исәптән «Оскар», «Алтын глобус», BAFTA һәм Канн кинофестивале призына лаек була. Соңрак «Азат ителгән Җанго» фильмында доктор Кинг Шульцны уйнап, Тарантино белән хезмәттәшлекне дәвам итә. Бу роль икенче «Оскар», «Алтын глобус» һәм BAFTA премияләре белән билгеләп үтелә. 2019 елда Вальц режиссёрлаган «Джорджтаундагы иң начар никах» фильмының премьерасы була.
Тормыш юлы
Кристоф Вальц кинематографистлар гаиләсендә туа. Аның әти-әнисе — алман Йоханнес Вальц һәм австрияле Элизабет Урбанчич костюмнар буенча рәссамнар, бабасы һәм әбисе театр актёрлары була. Икенче бабасы — Рудольф Урбанчич. Макс Рейнхардт исемендәге театр семинарын (Вена музыка һәм театр университетының актёрлык факультеты) тәмамлый, аннары Нью-Йорк та Ли Страсберг институтында укый.
Карьера
1970 еллар азагыннан төрле телесериалларда, күпчелек детективларда киң төшә. Кшиштоф Зануссиның «Тормыш өчен тормыш» (1991) фильмында зур булмаган роль уйный. 1996 елда «Комиссар Рекс» Австрия телесериалында өченче сезонының «Курчак үтерүчесе» эпизодында маньяк Мартин Вульфны уйный.
2009 елда Квентин Тарантино ның «Дансыз адәм актыклары» фильмында СС штандартенфюреры Ганс Ланда ролен уйный. Бу роль өчен 2009 елның Канн кинофестивалендә иң яхшы актёр дип таныла, ә 2010 елның гыйнварында икенче пландагы иң яхшы ир-ат роле өчен «Алтын глобус» премиясенә лаек була.
2011 елда прокатка Вальц катнашында дүрт фильм чыга: «Яшел боҗан» комедияле боевик, «Филләр өчен су» драмасы, «Суеш» трагикомедиясе һәм Дюманың «Мушкетёрлар» романын экранлаштыру, анда Вальц кардинал Ришельё ролен башкарган.
Тарантино белән хезмәттәшлек яңа проектка китерә — спагетти-вестерн «Азат ителгән Җанго» (2012), анда Вальц Алманиядән килгән иммигрант доктор Кинг Шульц ролен башкарган. Уңай кабул ителгән роль Вальцка яңадан «Алтын глобус», BAFTA һәм «Оскар» китерә.
2013 елда 66 нчы Канн кинофестиваленең жюри составына керә, ә 2014 елда 64 нче Берлин кинофестиваленең жюри әгъзаларының берсе итеп сайлана.
2014 елның 1 декабрендә Голливудның «Дан аллеясы» нда кинематографка керткән күренекле өлеше өчен Кристоф Вальцның исемле йолдызы барлыкка килә. 15 декабрьдә Нью-Йоркта Эми Адамс һәм Кристоф Вальц белән «Зур күзләр» драмасының (бу роле өчен актер «Алтын глобус»ка номинацияләнә), ә 21 ноябрьдә — «Несносные боссы 2» комедиясенең дөнья премьерасы була.
2020 елның 31 декабрендә Россия прокатында Вуди Аллен ның «Рифкин фестивале» исемле яңа комедиясе чыга, Вальц анда Үлем ролен башкара.
Шәхси тормыш
Кристоф Вальц аерылышкан. Нью-Йорк психологы Джеки Вальц белән беренче никахтан актёрның өлкән яшьтәге өч баласы бар: кызлары Мириам һәм Рэйчел, һәм улы Леон, алар Израильдә яшиләр. Вальцның улы раввин булып хезмәт итә.
Вальц инглиз, француз һәм алман телләрен иркен белә, шулай ук, итальян телендә сөйләшә.
Сент-Етьенн-де-Гере
Сент-Етьенн-де-Гере — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Биккол (мәгънәләр)
Биккол — топоним.
Валя-Перулуй (Бузеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17707) 1997 VM7
(17707) 1997 VM7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 ноябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 VM7» саналган.
Хмелёвка (Зур Юг кушылдыгы)
Хмелёвка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Юг елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Сартори (Тревизо)
Казе Сартори — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сартори Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Потиж
Потиж, ш.ук Прорва — Исса елгасының уң кушылдыгы. Мордва Республикасының Кадошкино районы, Инсар районы биләмәләрендә ага. Елга башы Кадошкино бистәсенең Исса елгасының уң ярына тамагыннан 98 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Прибрежный утравы (Ленинград өлкәсе)
Прибрежный (русчадан Яр буе) — Ладога күлендәге утрау. Территориаль яктан Россия Федерациясенең Ленинград өлкәсе Приозерск районының Приозерск шәһәр җирлегенә керә.
Географиясе
Ул Тихая елгасының Ладога күленә кою турында урнашкан. Ладога күленең көнчыгышыннан һәм төньяктан Лехмалахти култыгы, Тихая елгасының көньяктан төп үзәне, көнбатыштан аз сулы култыгы белән юыла. Елга көньякка таба бусагалана төшә.
Якынча 2,5 км көнчыгышка таба Рогатый борыны белән, көньяктан Лехмалахти култыгы белән чикләнә. Коры җирнең иң якын участогы көнчыгышта Лобова борыны, көнчыгыш ярында аның тамагы. Төньяк-Көнбатышка таба, Ладога яр буенда турбаза урнашкан. Якындагы утрау (1,3 км төньяк-көнчыгышка таба) - Борнев, анда элек хәрби полигон булган.
Диңгез өстеннән биеклеге бик 10 метрдан аз гына артык, формасы буенча утрау овалны хәтерләтә һәм бераз төньяк-көнбатыштан көньяк-көнчыгышка таба сузылган. Күләме: 250 м (төньяк-көнбатыштан көньяк-көнчыгышка таба), 100 м (көньяк-көнбатыштан төньяк-көнчыгышка таба). Утрау урман белән капланган, шулай ук Тихая ярлары кебек үк тирә-юнь урманнарында нарат, чыршы һәм каен үсә.
Елга буенда Бурнево бистәсенә кергән шәхси йортлар урнашкан, аларның төп өлеше көньяк-көнбатышка таба 2 км, «Сортавала» трассасында урнашкан. Аерым корылмалар шулай ук Тихая тамагы утрауларында, шул исәптән яр буенда да бар. Тихаяның көнбатыш ярында, Бурневтан төньякка (турбаза һәм алга таба төньяк-көнбатышка Лада күле яры буенда) 2016 елда региональ әһәмияттәге "Кузнечное" дәүләт табигый тыюлыгын булдыру планлаштырыла.
Тарихы
Утрау Финляндия территориясенә кергәндә үк биредә авыллар урнашкан булган. Шул ук вакытта елганың көнчыгыш яры Кексгольм волостена карый,көнбатыш яр һәм утрау-волостьнең үзәге - Каукол (Выборг губернасы). Лобов борыны бу чорда Норсниеми (финча Norsniemi) дип аталган. Тихая елгасының көнбатыш ярында, утрау тирәсендә 1940 еллар башына Коивула (финча Koivula) авылы була.
Радошовице
Радошовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хаузен (Форххайм)
Хаузен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Термалито (Калифорния)
Термалито  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Хаузен (Форххайм)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Термалито (Калифорния)
Географиясе
Термалито халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глубчин
Глубчин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самар татар театр студиясе
Самар татар театр студиясе, Самар татар драмасы һәм музыкасы студиясе, Самарская студия татарской драмы и музыки — 1920 елда Идел арты хәрби округы сәяси бүлегенең мөселман секциясе каршында оештырылган, татар театрлары өчен милли кадрлар — актерлар әзерләүче икенче урта һөнәри уку йорты.
Уку программасында
Рус телендә барган дәресләрнең күбесе татарчага тәрҗемә ителә. Тәрҗемәче — З. Тинчурина.
Студияне тәмамлаучылар
1920 елның декабрендә студияне 78 кеше тәмамлый. Имтиханнардан соң, студияне тәмамлаган 50 кешедән Г. Кариев исемендәге Беренче пролетком труппасы («Г. Кариевка хатирә» Пролетком труппасы) оештырыла. 1920-1921 елларда труппа Ырынбурда эшли. 1921 елда, Ырынбурның үз театры белән каршылыклар чыгып, шулай ук илдә ачлык башлану сәбәпле, труппа Ташкәнткә күченә, ләкин анда да ныклап эшләп китә алмыйча, тарала. Артистларның кайсы үлә, кайсы кая таралып бетә.
Калод
Калод Һиндстанның Харьяна штатында Бхивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 50 км төньякта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 543 йорт булып, халкы 3045 кеше, шуларның 1638-е ир кешеләр, 1407-е хатын-кызлар. Калод тулысынча Һинду авылы.
Калод тулысынча авыл хуҗалыгына таяна, 70% Калод авылы халкының 70%-ы фермерлар. Авылның күп халкы Һиндстан Армиясенә "хезмәт" күрсәтә, авылдан күп кешеләр төрле дәүләтләрдә эшлиләр һәм хезмәт күрсәтәләр.
Николаево (Перник өлкәсе)
Николаево  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Окчу (Бейлыкова)
Окчу (Okçu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Бейлыкова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Грир (Көньяк Каролина)
Грир  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грир шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурс-Гилл (Индиана)
Мурс-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падзагорье
Падзагорье (Падзагор’е ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бойнуйогун (Алтынөзү)
Бойнуйогун (Boynuyoğun) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD199360
HD199360 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бад-Миттерндорф
Бад-Миттерндорф — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нигъмәтулла (авыл)
Нигъмәтулла (Мәләш, Нигматуллино, уст. Нигаметуллино) — Башкортстанның Әлшәй районындагы татар авылы. Нигъмәтулла авыл советы үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 553 кешенең яшәве мәгълүм.
Демография
1917 елда үткәрелгән авыл хуҗалыгы исәбен алу мәгълүматларыннан Уфа губернасы Бәләбәй өязенең Нигъмәтулла вулысы, Нигъмәтулла авылында 533 хуҗалыкта 3034 җан исәпләнүе күрсәтелә. Милләт буенча барысы диярлек мишәрләр, 55 башкорттан һәм 10 рустан гайре.
Өч ел узуга, 1920 елда шунда ук 556 йортта 3056 татар яши.
1959 елда 1072 кеше яши (татарлар)
1989 елда – 664 (татарлар)
2002 елгы сан алу буенча халыкның 89 проценты татарлар, ләкин мәгълүмат тулы түгел.
Мәгариф
Урта мәктәп, шулай ук мәчет бар.
Жабенець (Радзейовский повяты)
Жабенець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Туар-сюр-Ариз
Туар-сюр-Ариз (Thouars-sur-Arize) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Ариз-Лез кантонына карый.
(17708) 1997 WB
Тарихы
1997 елның 18 ноябрендә Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WB» саналган.
Кенай (боро)
Кенай — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан боро. Үзәге - Солдотна шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1964 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 64 108 км² тәшкил итә.
Мориньи (Манш)
Мориньи — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Җаһану
Җаһану борынгы Һинду хәкиме булган. Һинд дине мифологиясе буенча Ганга елгасының үтүенә борчылып, ул бөтен елганы эчеп бетергән. Шуннан соң аның ярсуы бераз беткәч, ул күңеле йомшарып елгага үзенең колагыннан агып чыгарга рөхсәт биргән. Моннан чыгып Ганганың бер исеме "Җаһанви".
Ракув (Ополе воеводалыгы)
Ракув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Жемм (Луар һәм Шер)
Сент-Жемм — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Хаузен-бай-Вюрцбург
Хаузен-бай-Вюрцбург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Киприт (Агласун)
Киприт (Kiprit) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Агласун илчесенә караган бер авыл (köy).
Шабурово
Шабурово (Шабурово) — Чиләбе өлкәсенең Касли районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Суфиян Поварисов
Суфиян Шәмсетдин улы Поварисов — Башкортстанда яшәп иҗат итүче татар язучысы, Башкортстан халык язучысы, фронтовик, филология фәннәре докторы, профессор.
Тәрҗемәи хәле
Суфиян Поварисов 1924 елның 29 августында Илеш районының Тыпый авылында туа, 18 яше тулыр-тулмас, фронтка китә. 469нчы мина ату полкы сафларында Курск дугасыннан башлап Украина, Польша, Румыния, Маҗарстан, Чехословакия ил-җирләре аша узып, Җиңү көнен Алманиянең Дрезден шәһәрендә каршылый, солдат, артиллерист.
С. Поварисов туган якларына 1947 елда кайтып төшә һәм Казан дәүләт педагогика институтының тарих-филология факультетында белем ала. 1955-1958 елларда Татарстанның Актаныш районы Бурсык урта мәктәбе директоры булып эшли.
Соңыннан Уфага кайтып төпләнә. 1958-1960 елларда «Кызыл таң» гәзитендә эшләп ала. Бераздан мөгаллимлеккә һәм гыйльми эшчәнлеккә сәләте булган яшь белгечне Башкорт дәүләт университетына эшкә чакыралар. 1960 елдан бирле шунда татар һәм рус теле кафедрасында талипларга белем бирә. Татар филологиясе бүлегендә мөгаллимлек итеп, йөзләрчә белгеч тәрбияләп чыгара, фән кандидатлары әзерли, дистәләрчә гыйльми хезмәт яза.
Мактаулы исемнәр һәм дәүләт бүләкләре
Мөгаллимлек эшчәнлегендә Башкортстанның шактый гына шәрәфле исемнәренә лаек булды аксакал галим: Башкортстанның атказанган фән эшлеклесе, РСФСР атказанган югары мәктәп эшлеклесе. 2004 ел азагында, Татарстан Республикасы Президенты Минтимер Шәймиев фәрманы белән, С.Поварисовка «Татарстанның атказанган фән эшлеклесе» дигән югары исем бирелде. БР Авыргазы районы хакимияте Г. Ибраһимов премиясе белән бүләкли.
2011 елда, татар зыялыларының күпсанлы сорауларга колак салып, Башкортстан җитәкчелеге Суфиян Поварисовка «Башкортстан халык язучысы» дигән шөһрәтле исем бирә.
Ноевци
Ноевци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Сауделе ди Сопра (Авелино)
Казе Сауделе ди Сопра — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сауделе ди Сопра Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Болаҗалы (Караисалы)
Болаҗалы (Bolacalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Читово
Читово (Чисола, Читово) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (99%).
Валя-Перулуй (Телеорман)
Валя-Перулуй — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Глувев
Глувев — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бад-Пираварт
Бад-Пираварт — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Уваровская (Киров өлкәсе)
Уваровская (Уваровская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ашлет
Ашлет — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тюхтет елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Падзамча
Падзамча (Падзамча ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Жабенко
Жабенко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17709) 1997 WV1
(17709) 1997 WV1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 19 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WV1» саналган.
Ашыхлы (Бейләган)
Ашыхлы  (Aşıxlı ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
Мурсвилл (Индиана)
Мурсвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенна (Звана кушылдыгы)
Сенна — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Звана елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хаундорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ратновице
Ратновице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окчугөл (Сусурлук)
Окчугөл (Okçugöl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Терминос (Калифорния)
Терминос  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Терминос халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гуз-Крик (Көньяк Каролина)
Гуз-Крик  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гуз-Крик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морсалин
Морсалин — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Одраница
Одраница — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глувна (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рябка
Рябка — Мокша елгасы кушылдыгы. Мордва Республикасының Краснослободск районы, Ковылкино районы биләмәләрендә ага. Елга Мокша елгасының уң ярына тамагыннан 360 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Илер-ла-Гравель
Сент-Илер-ла-Гравель — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Pink Floyd
Pink Floyd – Böyekbritaniä rok-törkeme, London şähärendä 1965 yılda barlıqqa kilgän. Fälsäfä tekstları, akustik täcribäläre belän tanılğan.
Üzençälekle yañğıraş buldırıp, Pink Floyd – iñ uñışlı rok törkemnärneñ berse bulıp sanala. Pink Floyd progressiv-rok, psixodelik-rok, art-rok, simfonik-rok stillärendä uynağan.
Törkem 1965 yılda London politexnik istitutı uquçıları tarafınnan nigezlängän. 1973 yılda Barett kitkännän soñ Woters baş cırlar avtorı buldı, şul isäptä mäşhür kontseptual' albomınıñ – The Wall avtorı.
Pink Floyd törkeme iñ soñğı çığış 2005 yılda yasağan.
İñ mäşhür Pink Floyd cırları dönyanıñ rok-Şöhräte zalına kerä: "Another Brick in the Wall", «Money», "Time", "Comfortably Numb", «High Hopes», «Hey You».
Кетчикан-Гейтуэй
Кетчикан-Гейтуэй — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан боро. Үзәге - Кетчикан шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1963 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 17 233 км² тәшкил итә.
Бад-Радкерсбург
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Рацишув
Рацишув — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хаунсхайм
Хаунсхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
(17710) 1997 WT2
(17710) 1997 WT2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 23 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WT2» саналган.
Жабно (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Жабно  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Найтсвилл (Индиана)
Найтсвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Болаҗалыкоюнҗу (Силифке)
Болаҗалыкоюнҗу (Bolacalıkoyuncu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Силифке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мортен
Мортен — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Якшалар исемлеге
Биредә тәфсилле Якшалар исемлеге китерелгән, бу Һинд мифологиясендә антропоморфик рухлар. Кайсыберләре усал булып, кайберәүләре Дхарманың алкышлы яклаучылары булып тора. Якшалар ир кешеләр, шул ук вакытта Якшилар яки Якшинилар хатын-кызлар. Бу сүзләрне күрсәтүче дини традицияләр шундый тамгалар белән билгеләнгән:
Казе Сауделе ди Сото (Авелино)
Казе Сауделе ди Сото — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сауделе ди Сото Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грана (Италия)
Грана — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чыганаклар
Грана
HD199366
HD199366 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Падзюжа
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Валя-П'етрей
Валя-П'етрей — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
HD199366
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Валя-П'етрей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кираҗы (Никсар)
Кираҗы (Kiracı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Никсар илчесенә караган бер авыл (köy).
Туртуз
Туртуз (Tourtouse) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Озырновци
Озырновци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Знаменка (Октябрьское районы)
Знаменка (Знаменка) — Чиләбе өлкәсенең Октябрьское районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Вьягхрапада
Вьягхрапада (Санскрит телендә: व्याघ्रपद, IAST: vyāghrapada, турыдан-туры мәгънәдә юлбарыс аяклы), Борынгы Һиндстан тарихының Һинд дине ришиларының (хәкимнәренең) берсе булган.
(17711) 1997 WA7
(17711) 1997 WA7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вьягхрапада
Традиция
Риваять буенча Вьягхрапада риши булган һәм аңа Һиндстанның Тамил Наду штатында урнашкан Чидамбарам гыйбадәтханә комплексында Натараджа аспектында Шива Ходаена тәкъдим итү өчен хәтта бал кортлары да тимәгән яшь чәчәкләрне җыю биреме кушылган булган. Чәчәкләрне җыйганда, Вьягхрапада тупас өслек һәм чәнечкеләр булу сәбәпле яралана. Шива аңа юлбарыс аякларын бүләк итә һәм шуның белән хәкимнең газаплары бетә. Юлбарыс аяклары белән коралланып, хәким бер урыннан икенчесенә җиңел хәрәкәтләнгән һәм хәтта бал кортлары да тимәгән чәчәкләрне җыю өчен кытыршы агачларга менгән.
(17711) 1997 WA7
Тарихы
1997 елның 23 ноябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WA7» саналган.
Вьягхрапада
Иконографиясе
Аның сурәте һәм иконографиясе аны кеше итеп ләкин юлбарыс аяклы итеп сурәтли. Ул шулай ук юлбарысныкына охшаш койрыклы итеп сурәтләнә. Гомумән, Патанджали белән янәшә сурәтләнә, һәм икесе дә Натараджа аспектында Шива Ходаена хөрмәтен күрсәтәләр.
Болай (Ташкент)
Болай (Bolay) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ташкент илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зөфәр Фәтхетдинов
Зөфәр Фәтхетдинов, Зөфәр Мәгъсүм (Максим) улы Фәтхетдинов, 1940 елның 6 ноябре, СССР, РСФСР, Кострома — 2019 елның 2 ноябре, РФ, Мәскәү) — хокук белгече, язучы, профессор, хокук фәннәре докторы. ТИСБИ идарә университеты гражданнар хокукы кафедрасы мөдире. СССР (1990), РФ һәм ТР язучылар берлекләре әгъзасы. 2-класслы дәүләт киңәшчесе (1997). РФ сәүдә-сәнәгать пулатының икътисад бәхәсләре буенча бәйсез (третейский) казые (2001).
Тәрҗемәи хәле
1940 елның 6 октябренда Кострома шәһәрендә туган. Костроманың 36- санлы мәктәбен (1957), Казан дәүләт университетын (1967), марксизм-ленинизм университетының фәлсәфә факультетын (1972), ССРБ хөкүмәте каршындагы закон чыгару һәм чагыштырма хокук белеме институтында аспирантура (1972) тәмамлаган. «Социалистчыл оешмалар арасында подряд килешүе» темасына кандидатлык (1972) һәм «Халык хуҗалыгын планлаштыруны хокукый җайга салу (план расчётларының автомат системасы шартларында)» темасына докторлык (1982) диссертацияләре яклаган.
Хезмәт юлы
2019 елның 2 ноябрендә Мәскәүдә вафат. Костромада җирләнгән.
Иҗаты
Әдәби иҗаты фәнни эшчәнлеге белән чиратлашып бара. Маҗаралы әсәрләр яза, детектив жанрында уннан артык роман һәм повесть, 100 дән артык фәнни хезмәт авторы. 5 меңнән артык афоризм һәм максималар тупланган китабы 5 мәртәбә нәшер ителә. «Новый мир», «Московский комсомолец», «Правда», «Мегаполис-экспресс», «Литературная Россия» газета-журналларында даими басыла.
Чыганаклар
Татарский энциклопедический словарь. Казан, Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1990. 609 биттә.
Кениядә Һинд дине
Пью Тикшерү Үзәге фаразынча 2010 елда Кениядә 60 000 Һинд дине тарафдары бар, ягъни Кения халкының 0,25%-ыннан азрагы. Башка фаразлар буенча сан зуррак. Британия колониаль хөкеменнән 1963 елда бәйсезлеккә ирешкәнче, Кениядә күбесенчә Гөҗәрат, Одиша, һәм Һиндстанның төньяк-көнчыгыш штатларыннан 200 000-нән артык Һинд дине тарафдары яшәгән (һаман да тулаем халыкның 1%-ыннан азрагы). Һинд дине гыйбадәтханәләрен төзергә яки Һинд динен ачык тотарга рөхсәт итмәүче Төньяк һәм Төньяк-көнчыгыш илләрдән аермалы буларак, Кения Һинд динен тотарга дини хөррият бирә; берничә Кения шәһәрләрендә төрле Һинд дине мәктәпләренең Һинд дине гыйбадәтханәләре күп. Кенияның Һинд дине гыйбадәтханәләре күбесенчә Төньяк һәм Көнбатыш Һиндстан архитектура стиленда.
Кереш
Кениядә Һинд дине күбесенчә Һиндстанда Гөҗәрат, Марвар һәм Одиша һәм Көнчыгыш Африка арасында сәүдә юллары булуга күрә бар. Кенияле Гөҗәратиларны чыгышы 1800 еллар ахырына карый (1900 еллар башы), ул вакытта Британия колониалистлары Һиндстаннан Уганда-Кения тимер юлын төзү өчен Һиндстаннан хезмәтчеләр алып килгән. Хезмәтчеләрнең күбесе, кире Һиндстан субконтинентына барганчы, Кениядә яшәргә калган һәм яңа тормыш башларга өмет алып килгәннәр.
Кениядә Һинд дине тарафдарлары
IRF мәгълүм иткәнчә Кения халкының бер проценты Һинд дине тарафдарлары булган. Бу Кенияның 2009 ел халык санын алу мәгълүм иткән 0,14%-ыннан аермалы булып тора.
Раштрия Сваямсевак Сангх һәм ИСККОН җәмгыятькә төп кертем ясаучылар җәмәгать чараларын оештырып һәм күп иганә программаларын тәкъдим итеп, мәсәлән, ризык өләшү программалары һәм башка хезмәтләр, бу күп Кениялыларны җәлеп иткән һәм Һинд дине тарафдарлары җәмәгате тулаем алганда яхшы ат казанган.
Пуштимарг Вайшнав Сангх һәм Брахма Кумарис шулай ук Кенияда актив.
Кениядә кайбер Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге
EASS Temple Nairobi.jpgда Сваминараян Гыйбадәтханәсе.]] Shri Kutch Satsang Temple.jpgда Сваминараян Гыйбадәтханәсе.]] New Dwarikadham Temple, Nyali.JPGда Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте гыйбадәтханәсе.]] Кенияда якынча 40-тан күбрәк Һинд дине гыйбадәтханәсе бар.
Яхшы мәгълүм булганнарның кайберәүләре:
Кенияның Һинд дине шурасы
Кенияның Һинд дине Шурасы Кениядә Һинд дине тарафдарлары өчен зонт оешмасы булып тора. Шура Хөкүмәт тарафыннан танылган. Шура Һинд дине дини тәгълиматы өчен китаплар әзерләгән.
Кениядә Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте - ИСККОН
Шулай ук Гаудия Вайшнавизм яки "Һаре Кришна Хәрәкәте" буларак мәгълүм Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ИСККОН) Кениядә хәзергәчә 4 гыйбадәтханәне нигезләгән. Бөтен маташулар һәм тырышулар белән алар Шри Радха Кришна Ходае данын, Бхакти Йоганы, Бхагават-Гита Ничек Ул Бар юлламасын һәм шулай ук башка Ведик язмаларны дәгъва итәләр. Шулай ук Кришна-Джанмаштами, Радхаштами, Рама Навами, Гаура-пурнима һәм Нарасимха-Чатурдаши кебек гаҗәеп фестивальләрне оештыралар. Иң мәшһүрләре ДжаганнатхРатха-Ятра(шулай ук "Арбалар Фестивале" буларак мәгълүм), ул 5000-нән артык Кениялене (Галәмнең Ходае) Джаганнатхның изге исемнәрен җырлап биергә җәлеп итә. Һаре Кришна Тормыш Ризыгы ул дөньяның иң эре вегетариан табышсыз азык өләшү оешмасы. Аның тырышлыклар дөнья буйлап тарала, проектлары 108 илне били, шул исәптән Кенияне да. Кениядә волонтерлар көн саен 20 000 бушлай ризык порциясен тәэмин итәләр. Тормыш Ризыгы бер форма ачлык белән көрәшеп калмыйча, барлык мохтаҗларга ярдәм итәргә тырыша; йортсызларга һәм инвалид балаларга да. Тормыш Ризыгы проекты борынгы Ведик мәдәниятенең хәзерге көн яңартылуы, монда барлык мәхлукатларның да тигезлегенә ышаныч бар. Кришна тугърылары өчен популяр кушамат булган "Һаре Кришна" исеме тугърылар кычкырып укый торган (Киртан) яки Тулси-мала тәсбихында тартып (Джапа) укый торган Ведик мантрадан килеп чыккан. Бу Маха Мантра буларак мәгълүм мантра борынгы Ведик язмалардан килеп чыккан.
Маха Мантра: "hare kṛṣṇa hare kṛṣṇa kṛṣṇa kṛṣṇa hare hare hare rāma hare rāma rāma rāma hare hare"
Һәрвакыт шуны укыгыз һәм бәхетле булыгыз!
Кениядә Һинду Сваямсевак Сангхы
Һинду Сваямсевак Сангхы Раштрия Сваямсевак Сангхның өлеше. Ул 1947 елның 14-енче ноябренда Найробида башланган, шуннан соң ул төрле шәһәрләрдә үзенең үзәкләрен булдырган, мәсәлән, Момбаса, Накуру, Элдорет, Кисуму һәм Меруда. Аның төп максатлары булып Һинд дине идеалларын һәм кыйммәтләрен саклау, гамәлдә тоту һәм тәэмин итү һәм Һинд дине мәдәни идентиклыгын дөньядагы хөкем сөргән төрлелек белән гармониядә тәэмин итү. Аның төп лозунгы "Җәмгыятькә Хезмәт Итү" (Сева) булгач, ул күп гуманитар эшчәнлек башкара, мәсәлән, мохтаҗларны ашату, ампутацияләнгәннәр Тәгәрмәчле Арбалар һәм Ясалма Буыннар тәэмин итү, бушлай медицина хезмәтләре һәм кан бирү өчен медицина лагерьларын оештыра, һәм күбесенчә үзенең Агач Үстерү Программасы өчен мәшһүр.
Дарлингтон (Көньяк Каролина)
Дарлингтон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Казе Сброҗо (Тревизо)
Казе Сброҗо — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Дарлингтон (Көньяк Каролина)
Тарихы
Дарлингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Казе Сброҗо (Тревизо)
Географиясе
Казе Сброҗо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Терра-Белла (Калифорния)
Терра-Белла  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Дарлингтон (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Сброҗо (Тревизо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Терра-Белла (Калифорния)
Географиясе
Терра-Белла халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бад-Санкт-Леонхард-им-Лафантталь
Бад-Санкт-Леонхард-им-Лафантталь — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ашурга
Ашурга — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының сул ярыннан 645 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хаусхам
Хаусхам — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торынтаеш (авыл)
Торынтаиш (Трунтаишево) — Башкортстанның Әлшәй районындагы татар авылы. авыл советы үзәге. 2010 елның 14 октябренә 1034 кеше яши.
Тарихи мәгълүматлар
1760 елда Казан юлы, Биләр вулысыннан ясаклы татарлар башкорт җирләрен арендага алалар, ягъни типтәрлеккә язылалар.
Демография
1917 елда үткәрелгән авыл хуҗалыгы исәбен алу мәгълүматларыннан Уфа губернасы Бәләбәй өязенең Торынтаиш вулысы, Торынтаиш авылында 738 хуҗалыкта 4331 кеше яши күрсәтелә. Милләт буенча барысы диярлек башкортлар.
Өч ел узуга, 1920 елда этник хәл бераз үзгәрә. Беренчедән халык саны кими, бу юлы 729 йортта 3980 кеше яши, аларның 3295 – “мөселман”, 685 татар яши.
1959 елда 2013 кеше яши (татарлар)
2002 елгы сан алу буенча халыкның 91 проценты татарлар, ләкин мәгълүмат тулы түгел.
Мәгариф
Урта мәктәп бар. 2010-11 уку елында мәктәптә 138 бала укыган.
Җитештерү тармагы
ҖЧҖ “Торынтаиш”
Географик урынлашу
Авылның төп бәласе – юлсызлык.
Рацлавице-Шлёнски
Рацлавице-Шлёнски — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глувчин (Великопольское воеводалыгы)
Глувчин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Уан (Луар һәм Шер)
Сент-Уан — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Кибрик (Кема кушылдыгы)
Кибрик — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кема елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Түбән Рушенер
Түбән Рушенер (Актун, Нижний Рушенер) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (84,9%), урыслар (15,1%).
Рәис Фәтхетдинов
Рәис Фәтхетдинов (Рәис Әхмәт улы Фәтхетдинов) – галим-икътисадчы, профессор, дәреслекләр авторы, икътисад фәннәре докторы. РФ атказанган фән эшлеклесе.
Фәнни хезмәтләре
40 еллык гыйльми эшчәнлеге чорында икътисад һәм фәнни-техник алгарыш белән идарә итү, стратегик маркетинг, көндәшлелек, менеджмент төрләре, оешмаларның көндәшлеге белән идарә итү буенча 310 фәнни хезмәт, 10 дәреслек (320 мең тираж белән)  язган.
Кызыклы факт
Нәшер ителгән дәреслекләренең саны, аларның тиражы һәм башка авторларның алардан өземтәләр китерүе буенча Россия буенча лидер санала.
Сылтамалар
[http://www.fathutdinov.ru/  Р. Фәтхетдиновның шәхси бите]