cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Разеньяй бәрелеше
Алманнар һөжүмне башлыйлар
Балтыйк буе стратегик саклану операциясе. Балтыйк буе стратегия саклану операциясе башланды. Фёдор Кузнецовның Төньяк-Көнбатыш фронты һәм Балтик флоты көчләренең өлеше, 1941 елның 22 июньнән 9 июльга хәтле үтте. Стратегик операция эчендә Чик янындагы сугыш Литвадә һәм Латвиядә һәм Шяуляй юнәлешендә каршы һөҗүм үткәрелгән (картаны карагыз — Боевые действия на северо-западном, западном и юго-западном направлениях. 22 июня — 9 июля 1941 г.).
23 июньне 4-нче танк төркеме һөжүмне дәвам итте.
Караасланүзүмҗү (Каратай)
Караасланүзүмҗү (Karaaslanüzümcü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Майя (коммуна)
Майя (Maillat) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Нантюа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,50 км².
Сиеста-Ейкерс (Техас)
Сиеста-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенина (Түре шәһәр округы)
Сенина (Сенина) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Кега (елга)
Кега — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ак диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Сенина (Түре шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Кега (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Сенина (Түре шәһәр округы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Кега (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иван Субботин
Субботин Иван Павлович (1922 - 1983) -Татарстанның бөек улы, сугыш ветераны,  Дан орденының тулы кавалеры
Биографиясе
Субботин Иван Павлович 1922 елның 14 сентябрендә  Татарстанның Кайбыч районы Корноухово авылында туган. Милләте - рус. 4 класс тәмамлаган. Колхозда көтүче булып эшләгән.
1941 елның ноябрендә ТАССР Кайбыч район ы хәрби комиссариатыннан Крестьян Кызыл Армия сафларына алына.
Артта, күп булса ун чакрымнар тирә­сендә, һавадан һәм еракка ата торган туп­лардан атып җимерелеп беткән шәһәр тора. Субботинга, меңләгән сугышчылар кебек үк, бу шәһәрне сакларга, дошманга Иделгә үтеп чыгарга ирек бирмәскә кирәк.
Танкка каршы ата торган мылтык - авыр, үзе зур күләмле. Шуңа күрә аңа ике сугышчы беркетелә. Берсе - мылтыкны, икенчесе броняны тишә торган патроннар­ны, танкка каршы гранаталарны күчереп йөртә. Немец танкларына каршы көрәштә төп удар көч, билгеле, артиллерия була. Әмма сугышның баштагы чорында бездә туплар җитешми, һәм еш кына бронялы машиналар белән бронебойщиклар көрәшә. Алар пехота белән бергә баралар, еш кына, фашист танклары белән йөзгә-йөз очрашу өчен, алга да узалар.
Немец автоматчыларының өч тапкыр күтәрелеп, өч тапкыр артка чигенүен Суб­ботин үз күзләре белән күреп тора. Алар оборонадагылар утына чыдый алмыйлар. Солдат шуны белеп тора: атака барып чыкмаса, пехотага ярдәмгә танклар киләчәк. Шулай булып чыга. Үзәнлектә өстенә де­сант төялгән дүрт машина күренә. Танклар безнең бронебойщиклар окобына таба юнәләләр. Бронебойщик алдагы танкка төзәп ата. Әмма уңышсыз. Иван мылтыкны яңа­дан төзи. Ул бу юлы бөтен осталыгын эшкә җигә. Алдагы танк өзелгән гусеницасы белән бер урында әйләнә башлый. «Мә, тагын ал!» - дип Субботин тагын атып җибәрә һәм танк төтенгә урала.
Сугышның киеренкеләнә бара. Снаряд­лар шартлавыннан бронебойщиклар окобы балчык белән күмелә, әмма дошман танк­ларына ату дәвам итә. Төнгә таба сугыш тынганда кырда дошманның җиде танкы торып кала, шуның дүртесен Субботин рас­четы яндыра. Бу батырлыгы өчен ул III дә­рәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
Кулындагы үткәргеч белән Субботин урманга таба йөгерә. Аның өчен иң мөһи­ме - тизрәк өзекне табу һәм ялгап кую. Өзелгән урынның урманнан ерак түгел генә үзәнсу җирдә икәнлеген ул җаны-тәне белән тоя. һәм шул минутта сул кулын нәрсәнең­дер бик каты авырттыруын тоя. Пакетын ертып, элемтәче аның белән кулын бәйли һәм өзек урынга шуыша. Аны тапкач, Суб­ботин үткәргечтәге изоляцияне тешләре бе­лән чистарта. Аннан өзекнең башка урында да булу-булмавын ачыклый. Элемтәгә то­ташкач, ул «Фиалка» телефонистының та­вышын ишетә. Димәк, башка урында зарар­лану юк.
... 1944 елның кызу июль көннәре. Безнең гаскәрләр Полоцкига таба хәрәкәт итәләр. 71 иче укчы дивизия шәһәргә җитәрәк су­гышлар башлана һәм дошманның оборона­сына үтеп керә. Батальон һөҗүм иткән учас­токта дошман бик ныклап урнашкан биек­лек бар. Батальонга аны әйләнеп узарга бер­нинди дә мөмкинлек юк, шуңа күрә су­гышчылар җиргә ята. Шулчакта комбатта бер план туа: игътибарын читкә тарту өчен, дошманга ут ачарга һәм штурм төркеменә сиздермичә генә биеклеккә якын килергә.
Биеклекне штурмларга баручылар ара­сында Иван Субботин да бар. Тирән үзән­лектән яшеренә-яшеренә генә шуышалар сугышчылар. Комбатның планы барып чы­га. Фашистлар батальон утына җавап бир­гән арада штурм төркеме биеклеккә менеп җитә һәм ут ноктасына гранаталар ташлый. Әлеге батырлыгы өчен Субботин II дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
Полкка Көнбатыш Двина елгасын кичеп чыгарга кирәк. Разведчиклар елганың дош­ман урнашкан ярына үтеп чыгарга һәм дош­ман оборонасы төзелешен ачыкларга тиеш­ләр. Таң беленгәндә алар каршы як ярга чы­галар һәм куаклар арасына посалар. Каршы як ярның алар һәр метрын өйрәнәләр. Ут нокталары, дошманның алгы сызыгына яше­рен генә якын килергә уңайлы урыннар - барысы да картага төшерелә. Аннары шы­пырт кына теге як ярга разведчиклар юл ала. Куе үлән арасыннан барып, дошманның ал­гы сызыгына кул сузымы гына ара кала. Су­гышчылар фашистлар траншеясын күзәтә- күзәтә ярты сәгатьләп утыралар. Бернинди хәрәкәт юк. Димәк, ул буш. Ә ике пулемет­чыны Субботин елганы кичкәнче үк шәйләп алган була.
- Икесен дә «тел» итеп алабыз,- ди Субботин - Петр, син минем белән барасың, ә син, Семен, бер-бер хәл булса дип, монда кал, безгә ут белән булышырсың.
Субботин иптәше белән пулемет расчеты янына шуыша. Көтмәгәндә сикереп төшеп, алар дошман пулеметчыларын миңгерә­тәләр һәм үзебезнең якка таба өстериләр.
Иван Субботинның бүләкләү кәгазендә: 1944 елның 8 июлендә Көнбатыш Двина ел­гасының көнбатыш ярында Витебск өл­кәсенең Дрисск районы Ляшково авылы ти­рәсендә барган шушы батырлык сурәтләнә. Кыю сугышчының күкрәгендә I дәрәҗә Дан ордены менә шулай балкый.
Демобилизацияләнгәч, Иван Павлович Субботин туган төбәгенә – Апас (хәзерге Кайбыч) районының Корноухово авылына кай­та. Татарстан Республикасы Кайбыч районы   якташы  Субботин Иван Павлович  белән чын күңедән горурлана,  Кайбыч районы татарлары Субботин Иван Павлович үрнәгендә патриотик рухта тәрбияләнә. .
Яралар һәм контузияләр Дан орденының тулы кавалеры сәламәтлегенә нык тәэсир итә - ул инвалидлык ала. Субботиннар гаи­ләсе 1955 елда Корноуховодан Мари АССР- ның Волжск шәһәренә күчеп китә. 1983 елның 30 декабрендә Иван Павлович вафат була.
Реннвиль (Эр)
Реннвиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
(11647) 1997 BN3
(11647) 1997 BN3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BN3» саналган.
Казимировка (Круглянский районы)
Казимировка  (Казіміроўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Миннехаха (округ, Көньяк Дакота)
Миннехаха — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Су-Фолс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1862 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2107,9 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Миннехаха (округ, Южная Дакота)
Торриш-ду-Мондегу
Торриш-ду-Мондегу — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Хутары Иказненския
Хутары Иказненския (Хутары Іказненскія ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Пераброддзе гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Камйонка (гмина Лятович)
Камйонка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Форт-Аткинсон (Айова)
Форт-Аткинсон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Юсык (елга)
Юсык (Юссук) — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Яңавыл районы биләмәләрендә ага. Елга  Каймаша елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Форт-Аткинсон (Айова)
Тарихы
Форт-Аткинсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Юсык (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Форт-Аткинсон (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зимбряска
Зимбряска — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рибе (Лодзь воеводалыгы)
Рибе  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яманъелга
Яманъелга — Урал буенда гидроним һәм топоним.
Вишна Боца
Вишна Боца — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Дён-сюр-Орон (кантон)
Дён-сюр-Орон — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Винес (Техас)
Винес  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Böyek yefäk yulı
Berençe çiratta Qıtaydan yefäk çığaru maqsatı belän qullanılğan.
II ğasırda b.e.q. yul ütkärelgän, Sian töbägennän, Lançjou aşa Dünxuan' qädär, soñraq ayırıla: tönyaq yulı - Turfan, Pamir tawları, Färğana häm qazaqlar dalaları aşa, könyaq yulı - Taqla-Maqan çüle, Yarkend, Pamir, Baktriä, Parfiä, Hindstan, Yaqın Könçığış aşa Urta diñgezgä qädär barğan.
İstilax alman geografı Pixthofen tarafınnan 1977 yılda kertelgän.
VIII-X ğasırda Şäreq belän säwdä yaña säwdä-xärbi üzäklären buldırğan: İdel buyı Bolğarı, Xäzär Qağanlığı, Urıs Qağanlığı.
Tatar-mongol buysındıruları näticäsendä qüät Altın Urda däwläte barlıqqa kilgännän soñ tatar xannarı säwdä yulların yaqlıylar häm üsterälär.
Уфа дәүләт «Нур» татар театры
Уфа дәүләт «Нур» татар театры (Уфимский государственный татарский театр «Нур») — Уфа шәһәрендә эшләүче татар театры.
Böyek yefäk yulı
Altın Urda bulğan çorda Könçığış belän säwdä çäçäk ata, zur säwdä tatar şähärläre tiz üsälär: Saray-Bärkä, Ükäk, Gölstan, Bolğar, Qazan, Xacitarxan, İske-Seber, Alabuğa, Baqçasaray, Qafa, Sarısu, Çallı, Solxat, Tömän (Çınğı Tura), Altın Urda könyaq öleşendä: Ürgäneç, Säwran, Utrar, Cänd, Sığnaq.
Уфа дәүләт «Нур» татар театры
Баш режиссер (2020 елның 1 сентябреннән) — Азат Җиһаншин, БР атказанган артисты, Ш. Бабич исемендәге яшьләр премиясе лауреаты.
Böyek yefäk yulı
Böyek yefäk yulı zur ähämiätenä iä bulğan: yul aşa yaña texnologiälär taralğan.
Уфа дәүләт «Нур» татар театры
Тарих
Уфада татар театрына нигезне 1912 елда «Сәйяр» труппасы актрисасы Сәхибҗамал Гыйззәтуллинна-Волжская сала. Уфада бу театр 1918 елга кадәр эшли.
Мидхәт Шакиров заманында Уфада «Нур» исемен үзешчән татар театр төркеме йөртә. Аның үз почмагы булмый, артистлар бер баракта урын алып тора. 1989 елда, Мәскәү басымы белән Уфа шәһәр башкарма комитеты дәүләтнеке булмаган театр-студия терки. Ул бер төркем активистлар тырышлыгы белән эшләп китә. 1991 елда Миргазямов һәм Филиппов имзалары белән студиягә дәүләт статусы бирелә, шулай итеп Уфа дәүләт «Нур» татар театры пәйда була. Бу карарның бина төзү турындагы өлеше 1994 елда үтәлә башлый.
Тукай һәйкәле
2019 елның 18 апрелендә театр каршындагы мәйданда бөек татар шагыйре Габдулла Тукайга һәйкәл ачылды.
GSC3728-986
GSC3728-986 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Хант-Манси — Югра автономияле округы (Ха́нты-Манси́йский автоно́мный о́круг — Югра́) — Россия Федерациясенең субъекты (Төмән өлкәсе составында). Урал федераль округына керә.
Марат Гыйзәтулин
Марат Рөстәм улы Гыйзәтулин (1960 ел) - язучы, иҗат тикшеренүчесе һәм Булат Окуджаваның беренче биографы. "Өмет тавышы" альманахының редколлегия әгъзасы һәм нәшире (2004-2013 еллар).
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Административ үзәге — Ханты-Мансийск шәһәре.
Марат Гыйзәтулин
Биографиясе
1960 елның 10 маенда Татарстан АССРның Казан шәһәрендә туган. Үзбәкстанда үскән. Йөк төяүче, слесарь, сакчы булып эшли.
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Чиктәшлек
ХМАО Көнбатыш Себер тигезлегенең үзәк өлешендә, Об һәм Иртеш елгаларның түбән агымында урнашкан. Көнбатышта чиге Урал таулары буйлап үтә. Нефть һәм газның эре чыганаклары бар.
Марат Гыйзәтулин
Биографиясе
1985 елда Мәскәү химия машина төзелеше институтын тәмамлый. Институтны тәмамлаганнан соң берничә ел Үзбәкстанда химия предприятиесендә эшли. Аннары эшмәкәрлек эшчәнлеге белән шөгыльләнә һәм Советлар Союзы таркала башлагач Мәскәүгә күчеп килә.
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Чиктәшлек
Климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -18°…-23°С, июльнең уртача температурасы +16°…+19°С. Еллык явым 400– 500 ммны тәшкил итә. Вегетация дәвере — 130 көн.
Төп елгалар — Об һәм аның кушылдыклары (Иртеш, Төньяк Сосьва, Вах, Пим, Лямин, Назым, Казым). Күлләр күп (1500 дән артык), шуларның кайберләре системаларны хасил итәләр. Шактый өлешне сазлыклар алып торалар. Туфраклар — торф-сазлык, көлсу һәм аллювиаль.
Марат Гыйзәтулин
Биографиясе
1998 елда М.Гыйзәтулин үзенең дусты, әдәбият белгече һәм тавыш архивисты Л. А. Шилов белән берлектә Переделкинадагы Булат Окуджава халык музеен үз акчасына төзелиләр. Шагыйрьнең тол калган хатыны Ольга Арцимович Гыйзәтулин тәкъдиме белән музейның беренче директоры була. 1999 елда, музей рәсми статус алгач, музейда эштән читләштерелә.
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Чиктәшлек
Чыршы, нарат, эрбет, каен үсә. Кыргый хайваннардан йоклач, кеш, себер көзәне, төлке, ак куян, сусар һ.б. бар. Кошларның ике йөзгә якын төре, шул исәптә боҗыр, суер, көртлек бар. Елгаларда һәм күлләрдә җалык (сөләйман балыгы, ала балык, мәрсин балыгы һ.б.) күп.
«Кече Сосьва», «Юган» тыюлыклары, «Нумто», «Себер Уваллары» табигый парклары, «Конда күлләре», «Югары Конда» заказлыклары бор.
Марат Гыйзәтулин
Биографиясе
Булат Окуджава тормышы һәм иҗаты турында тикшеренүләр, шулай ук хикәяләр җыентыклары авторы.
Хант-Манси — Югра автономияле округы
Тарих
хант-Вогул милли округы 1930 елның 10 декабрьдә барлыкка килгән. 1940 елның 23 октябрьдә исемен Хант-Манси милли округына алыштыра. 1978 елдан — Хант-Манси автономияле округы; 2003 елдан — Хант-Манси — Югра автономияле округы.
1930–1934 елларда Урал өлкәсе составында, 1934 елда — Обь-Иртеш өлкәсе составында, 1934–1944 — Омск өлкәсендә. 1944 елдан Төмән өлкәсе составында, 1993 елдан — Россия Федерациясенең мөстәкыйль субъекты.
Халык
Халык саны 1 558 004 кеше (2012 елына прогноз). Шәһәрәрдә халыкның 91,5 % өлеше яши (2009 ел).
Халыкның табигый үсеше: 9,6 (1000 кешегә, 2010)
Торак пунктлары
<p style="text-align:center;">Ханты-Мансийск автономияле округның эре шәһәрләре
Административ бүленеше
450px|thumb|right|Хант-Манси — Югра автономияле округының административ бүленеше Округ буйсынудагы шәһәрләр:
Районнар:
Каналес
Каналес — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Офтерсхайм
Офтерсхайм (Oftersheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ирҗан маҗаралары
"Ирҗан маҗаралары" — төрек мультипликацион сериалы. 2019 елда Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы ярдәме белән татар теленә 90 сериясе тәрҗемә ителгән.
Яйла (Дүзҗе)
Яйла (Yayla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Муди (округ, Көньяк Дакота)
Муди — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Франдро шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1348,9 км² тәшкил итә.
Окронгла (Свентокшиж воеводалыгы)
Окронгла  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горгузело (Верона)
Географиясе
Горгузело Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ранас Ганиев
Ранас Ганиев, Ранас Мөдәрис улы Ганиев (1954 елның 9 ноябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Мөслим районы, Мөслим) — галим, техник фәннәр докторы (2004), Рязань дәүләт радиотехника университеты профессоры (2004), кафедра мөдире (2005), РФ мактаулы фән һәм техника хезмәткәре.
Тәрҗемәи хәле
1954 елның 9 ноябрендә Мөслим районы үзәге Мөслим авылында туган. Мөслимнең 1нче урта мәктәбен (1972), «гамәли математика» белгечлеге буенча (МИФИ, 1983) тәмамлаган. Институтка кергәнче, армиядә хезмәт итә. Мөслимдә берничә оешмада эшләп ала: төзүче дә була, райпода, майсызландырылган коры сөт (СОМ) заводында эшли.
Институтны тәмамлагач, бер ел Мәскәү өлкәсендә заводта инженер булып эшли. 1984 елдан — Рязаньда. Рязань дәүләт радиотехника академиясендә инженер-программисттан кафедра мөдиренә кадәр үсә. Техник фәннәр кандидатлыгына (1990), докторлыгына (2004) диссертацияләр яклаган.
2005 елдан (РДРТУ) графикада һәм дизайнда мәгълүмат технологияләре кафедрасы мөдире.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Физик процессларны математика модельләрен кулланып өйрәнү. 50 дән артык фәнни хезмәт, 4 монография авторы. Уйлап табулар өчен 10 патент бирелгән. Программистлар һәм компьютерда эшләүчеләр өчен чыгарган китаплары бар.
Тоша (Португалия)
Тоша  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Шорово
Шорово (Шорово, Шорово) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429055. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226815011. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100007100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 103 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Редиу (Клуж)
Редиу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кедведка
Кедведка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Каменное күле - Каменка елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тормыш (мәгънәләр)
Газета: Нәшрият:
Алешкино (Лениногорск районы)
Алешкино — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Халык саны — 78 тирәсендә. Почта индексы — 423274.
Тарих
1785 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Кәримовлар
Кәримовлар — «Бертуган Кәримовлар» сәүдә йорты («Брадәрән Кәримовлар» сәүдә йорты, Торговый дом «Братья Каримовы») — XX гасыр башында татар китабын нәшер итеп сатучы иң эре сәүдә оешмасы хуҗалары.
Тарих
Сәүдә йорты 1898 елда Казанда ачыла.
Оештыручылары — бертуган Шәрифҗан, Мөхәммәтҗан, Хәсән Кәримовлар. Әтиләре — Минһаҗетдин Кәримов. Сембер губернасы, Черкели авылыннан.
XIX гасыр ахырында — XX гасыр башында татар халкының милли үзаңы күтәрелү, татар милли мәдәниятенең күбрәк аурупалаша баруы, мөселманнарның Коръәнне яшәеш өчен кулланма итүе дулкынында татар телендәге гәҗитләргә, журналларга, дини эчтәлектәге, фәнни һәм әдәби китапларга сорау үсә. Моны истә тотып, бертуган Кәримовлар үзләренең китап сәүдәсе кибетенә (Париж Коммунасы ур., 8) өстәп, 1900 елның 1 мартында шәхси типография ачалар.
1нче гилдия сәүдәгәр Мөхәммәтбәдретдин Апанаевтан Тихвин урамындагы (Г. Тукай ур., 37/20) ике катлы бинаны арендага алалар. Бер ел эчендә Кәримовлар типографиясе уңышлы эшләп китә.1910 елга Кәримовларның сәүдә йорты Русиядә иң эре татар китабы матбагачысы булып үсә, икенче урында барган Иван Харитонов матбагасыннан өч тапкыр куәтлерәк санала.
1901—1917 елларда 19 647 076 тираж белән 1 700 исемдә татар китабы бастыралар.
1906 елда Кәримовлар Апанаевтан бинаны сатып алалар, аңа терәп яңа бина торгызалар һәм зур китап кибете (Париж Коммунасы ур., 20) ачалар.
1910 елда иске бина янәшәсенә модерн стилендә салынган өр-яңа өч катлы бинага күчәләр. Типография зурая һәм яңартыла. Шулай итеп, Казанның үзәгендә, атаклы «Печән базары», Мөхәммәдия мәдрәсәсе, Галиев мәчете янәшәсендә үз китап кибете һәм 150 кешелек китапханәсе булган зур нәшрият-сәүдә йорты барлыкка килә һәм 20 елдан артык эшләп килә.
Бертуган Кәримовлар үз акчаларына 1912 елның декабреннән 1918 елның июненә кадәр көндәлек «Кояш» гәҗите чыгарып килә.
(11648) 1997 BT3
(11648) 1997 BT3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BT3» саналган.
Оггельсхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ырау (Инҗәр кушылдыгы)
Ырау – Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Инҗәр елгасының сул ярыннан 66 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Сем елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казловичы (Глуский районы)
Казловичы  (Казловічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кара баркылдык
Кара баркылдык (Turdus merula) — баркылдыклар ыругыннан кош. Зурлыгы буенча чәүкәдән ике тапкыр кечерәк, әмма чыпчыктан ике тапкыр зуррак. Томраган кара каурыйлар һәм кызгылт сары томшык белән кош.
Утрак һәм күчмә кош.
Зур баркылдык, гәүдә озынлыгы 26 см кадәр, авырлыгы 80–125 г.
Цалино
Цалино (Цаліно ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Яганка
Яганка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Кече Пурга районы биләмәләрендә ага. Елга  Иж елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иван Дуке Маркес
Иван Дуке Маркес (Iván Duque Márquez, 1976 елның 1 августы, Колумбия, Богота) — Колумбия сәяси һәм дәүләт эшлеклесе, 2014—2018 елларда сенатор. 2018 елның 7 августынннан Колумбия президенты.
Тәрҗемәи хәле
1976 елның 1 августында Колумбия башкаласы Боготада туган. Әтисе Иван Дуке Эскобар (1937—2016) шахталар министры (1985—1986), Антьокия департаменты губернаторы (1981—1982) һәм Милли регистратор (1998—2002) була.
Колумбиянең Серхио Арболеда университетында юриспруденция һәм АКШта Америка университетында халыкара икътисадый хокук өйрәнә. Джорджтаун университетында дүләт идарәсен үтә, Гарвард бизнес мәктәбендә укый. 1999 елдан Анд үсеш корпорациясе киңәшчесе булып эшли. Соңрак финанс министры Хуан Мануэль Сантосның (булачак Колумбия президенты) киңәшчесе була. 2001—2013 елларда Америкаараүсеш банкында (BID) эшли: 2001—2010 елларда Колумбия, Перу һәм Эквадорның башкарма директораты өлкән киңәшчесе вазифасында, 2010—2013 елларда — мәдәният, иҗат һәм бердәмлек бүлеге башлыгы. Колумбиянең элекке президенты Альваро Урибеның киңәшчесе (2010 елның 31 маенда Газзә ярлары буенда Израиль белән Төркия арасында килеп чыккан инцидентны тикшерү буенча БМО халыкара комиссиясе эше вакытында). 2014 елда Колумбиянең демократик үзәге һәм уң коалициядән Сенатка сайлана.
2018 елгы президент сайлаулары
2017 елның декабрендә Колумбиянең демократик үзәгеннән президентлыкка кандидат була. Беренче турда 39 % тавыш җыя һәм сайлауларның икенче турына үтә. Икенче турда 53, 97 % : 41. 81 % тавыш җыеп, көндәше Густаво Петроны җиңә.
Ришвиль
Ришвиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Рибитви (Лодзь воеводалыгы)
Рибитви  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камйонка (гмина Мщонув)
Камйонка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караатлы (Сөке)
Караатлы (Karaatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Сөке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Древан
Древан — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Сиеста-Шорс (Техас)
Сиеста-Шорс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сиеста-Шорс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10569) Киноситамасао
(10569) Киноситамасао — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 8 апрелендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 GQ» саналган.
Зорленцу-Маре (коммуна)
Зорленцу-Маре — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Траванка-де-Лагуш
Траванка-де-Лагуш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дмитрий Антонов
Дмитрий Антонов :
Бабушкино (Алапай шәһәр бүлгесе)
Бабушкино (Бабушкино) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Канделеда
Канделеда — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оглала-Лакота (округ, Көньяк Дакота)
Оглала-Лакота — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1875 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 5430,3 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Оглала-Лакота (округ, Южная Дакота)
Форт-Додж (Айова)
Форт-Додж  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Форт-Додж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ольсбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11649) 1997 BR6
(11649) 1997 BR6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 гыйнварында Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BR6» саналган.
Винона (Техас)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кинжуга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Федосеев урамы (Казан)
Федосеев урамы (Федосеевская улица) — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан урам. Батурин урамыннан башланып, Япиев, Зоя Космодемьянская һәм Касаткин урамнары белән кисешә, шуннан соң тәмамлана. Инкыйлабчы Николай Федосеев (1871-1898) исемен йөртә.
Тарих
Урам 1929 елның 16 маенда (хәзерге урамның башыннан алып Зоя Космодемьянская урамына кадәрге өлеше) һәм  (урамның калган өлеше) урамнарын берләштерү нәтиҗәсендә барлыкка килгән. 1899 елдан 1920-елларга кадәр Федосеев урамында трамвайлар йөргән.
Вишне Валице
Вишне Валице — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гарри Поттер һәм Әҗәл бүләкләре
Гарри Поттер һәм Әҗәл бүләкләре (ингл. Harry Potter and the Deathly Hallows) — Джоан Роулингның Гарри Поттер турында романнар сериясенең соңгы, җиденче китабы.
Роман чыгуы
Джоан Роулинг бу китапны 2007 елның 11 гыйнварында Эдинбург каласында язып бетерде. Роман дөньяга 2007 елның 21 июлендә чыгачак дип игълан ителде. Ләкин бу датага биш көн кала, интернетта шушы китапның фотога төшерелгән һәм копия ясалган сәхифәләре чыкты. Билгеле булганча, бу DeepDiscount.com интернет-кибете 1200 данә китапны алдан сатып җибәрүе нәтиҗәсендә булды.
Китап күп телләрдә чыккан, ләкин татар теленә тәрҗемә ителмәгән.
GSC3729-203
GSC3729-203 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казловка (Мсциславский районы)
Казловка  (Казлоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Окса
Окса — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казловка (Мсциславский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Окса
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Редиу (Нямц)
Редиу — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Траванка-ду-Мондегу
Географиясе
Мәйданы —.
Рибка (Лодзь воеводалыгы)
Рибка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Штанаши
Штанаши (Штанаш, Штанаши) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429048. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226855001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100007200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 353 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Олег Антонов
Олег Антонов
Менфон
Менфон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
(10570) Сибаясуо
(10570) Сибаясуо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Яйлаалты (Пософ)
Яйлаалты (Yaylaaltı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Пософ илчесенә караган бер авыл (köy).
Розе-сюр-Льер
Розе-сюр-Льер — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Камйонка (гмина Пражмув)
Камйонка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кантиверос
Кантиверос — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миләш баркылдыгы
Миләш баркылдыгы (миләш чыпчыгы, Turdus pilaris) — баркылдыклар ыругыннан кош. Аурупа һәм Себердә киң таралган.
30–40 парлап төркемләрегә җыелып оялый. Утрак һәм күчмә кош. Кышын баркылдыклар өерләре пешкән миләшне һәм башка җиләкне ашыйлар.
Царкавишча
Царкавишча (Царкавішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Трошемил
Трошемил — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Царкавишча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Омден
Омден (Ohmden) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зорлень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Жалонь
Жалонь — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Купино (Новосибирск өлкәсе)
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1936 елдан, шәһәр статусын 1944 елдан башлап йөртә.
Сико-Майнс (Техас)
Географиясе
Сико-Майнс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Купино (Новосибирск өлкәсе)
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (95,8%), алманнар (1,3%).
Сико-Майнс (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ягулка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Горгуча (Римини)
Горгуча — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Горгуча Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Рәвәт (Кече Инҗәр кушылдыгы)
Рәвәт (Реват) – Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Инҗәр елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Сем елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(11650) 1997 CN
(11650) 1997 CN — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 1 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CN» саналган.
Окул (Свентокшиж воеводалыгы)
Окул  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карабаба (Биреҗык)
Карабаба (Karababa) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орора (округ, Көньяк Дакота)
Орора — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Планкинтон шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 1846 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Орора (округ, Южная Дакота)
Рибник (Ленчицкий повяты)
Рибник  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шәехгаттар Иманаев
Шәехгаттар Иманаев, Шәехгаттар Хәсән улы Иманаев (1875-1939) — тел галиме, хокук белгече. «Хокук вә хәят» журналы нәшире һәм мөхәррире (1913-1914), «Бәянелхак» газетасы мөхәррире. Казан университетының хокук җәмгыяте әгъзасы. Россия империясенең дәүләт Думасы әгъзасы.
(10571) 1994 LA1
(10571) 1994 LA1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Шәехгаттар Иманаев
Тәрҗемәи хәле
1875 елның 7 августында Вятка губернасы Алабуга өязе (хәзерге Әгерҗе районы) Тирсә авылында ахун гаиләсендә туган. Уфада гимназия, соңрак Казан гимназиясен (1897), Казан университетының юридик факультетын (1901) тәмамлаган. 1901-1902 елларда Казан университетының тарих-филология факультетында да белем ала.
1901 елдан адвокат. Озак еллар Казанда казый булып эшли, коллежский асессор дәрәҗәсендә отставкага чыга.
1913-1914 елларда «Хокук вә хәят» исемле журнал чыгара.
1906-1914 елларда чыккан «Бәянелхак» газетасының соңгы мөхәррире була.
Казан университетында ислам хокукыннан лекцияләр укырга тели, ләкин комиссия үткәрми.
Ядьва
Ядьва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Исыл елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Шәехгаттар Иманаев
Тәрҗемәи хәле
1936 елдан, сөргеннән кайткач, Казанның 13 нче мәктәбендә рус һәм алман теле укыта.
Хезмәтләре
Ш. Иманаев — ХХ гасыр башында татар телен өйрәнүгә багышланган беренче фәнни хезмәт язучы, татар теле фонетикасын фәнни өйрәнә башлауга үзеннән зур өлеш керткән, бик күп закончалыклар турында башлап сүз әйтүче. 1910 елда «Бәянелхак» газетасы басмаханәсендә «Татар теленең нәхүе вә сарыфы» исемле китабын бастыра, ләкин китап үз вакытында тел белгечләренең бәясен алмаган. Шактый еллардан соң гына Шәрыкъ телләре белгече Н.Ф. Катановның югары бәясен алган.
Ядьва
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Шәехгаттар Иманаев
Татар теленең нәхүе вә сарыфы
Китапның күләме 102 бит. Ул Мөкаддимәдән (Кереш) һәм 3 бүлектән тора: фонетика, морфология, синтаксис. Галим татар телчеләреннән беренче буларак, авазларның барлыкка килүен, үзгәрешләрен физика законнарына, сөйләм органнары, үзәк нерв системасы эшчәнлегенә нигезләп аңлата. Ш. Иманаев татар телендә (гарәп әлифбасында) 9 сузык, 34 тартык аваз саный. Татар телчеләреннән беренче булып, татар телендә сингармонизмның бер төре — рәт гармониясе булуын таный.
Ядьва
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шәехгаттар Иманаев
Татар теленең нәхүе вә сарыфы
1926 елда Казанда «Мусульманский гражданский юридический строй как результат общественности» китабын чыгара.
Сәяси золым
1933 елда кулга алына. 1935 елда «Бөтенсоюз социал-фашистлар фиркасенең актив әгъзасы булуда, Казанда фирканең филиалын җитәкләүдә» гаепләнә. 3 елга Себергә (Тум) сөрелә. 1938 елда янәдән кулга алына. 1939 елда Казанда төрмә хастаханәсендә вафат була. 1998 елда ТР прокуратурасы карары белән исеме аклана.
Казлы (Горацкий районы)
Казлы  (Казлы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мөхтәр Әхмәдиев
Мөхтәр Әхмәдиев, Мөхтәр Хисаметдин улы Әхмәдиев (1925 елның 18 марты, СССР, РСФСР, Мәскәү — 1987 елның 12 июне, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) — музыкант, аккомпаниатор, Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең һәм Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбле баянчысы (1945 елдан). Татар радиосының беренче баянчысы—солисты.
Тәрҗемәи хәле
1925 елның 18 мартында Мәскәүдә татар гаиләсендә төпчек бала булып туган. Әти-әниләре чыгышы белән Түбән Новгород өлкәсеннән (Сергач районы Кучкай Пажары авылы). Әтисе Хисаметдин тимер юлда эшли, әнисе Фатиха, туганнары Мәрьям, Гайсә (1941 елда фронтта һәлак булган), Кәрим (Ленинград камалышында катнаша, сугыштан соң Киевта яши). Әтисе ике рәтле гармунда (хромкада) уйнаган, улын да уйнарга өйрәткән. Мөхтәр 7 яшеннән рус мәктәбенә, балалар музыка мәктәбенә йөри.
1935 елда гаиләсе белән Казанга күчеп килә. Гаилә Казанда Шамил йортында яши. Казан шәһәрендә музыка мәктәбен тәмамлаган, флейтада уйнарга өйрәнгән һәм «Чаткы» кинотеатры (Тукай кинотеатры) бакчасында оркестрда уйный башлаган. Сугыш башлангач, заводка эшкә урнаша.
1945 елның җәендә Г. Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе яңа музыкантлар туплый башлый. Мөхтәр Әхмәдиевны да филармониягә эшкә чакыралар. 1945 елның 10 декабреннән — Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең, 1946 елның гыйнварыннан — Татар дәүләт җыр һәм бию ансамблендә, 1948 елның апреленнән — радиокомитетта баянчы. Филармониядә Зифа Басыйрова белән озак еллар бер бригадада эшли, соңрак Усман Әлмиев, Илһам Шакиров, Габдулла Рәхимкулов, Әлфия Авзалова, Рәшит Ваһапов бригадаларында аккомпаниатор вазыйфасын башкара. Концертмейстерлык эшчәнлеген баянда соло чыгышлары белән бергә алып бара. Татар дәүләт филармониясендә шәкертләре арасында — Татарстанның халык артисты баянчы Рамил Курамшин.
Татарстан радиосы һәм телевидениесенең беренче тапшыруларында туры эфирда уйный. Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының музыкаль спектакльләрендә баян белән катнаша.
«Мелодия» грампластинкалар заводында Зифа Басыйрова, Гөлсем Сөләйманова, Илһам Шакиров һ. б. җырчылар белән татар халык җырларыннан торган 20 пластинка яздырган.