cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Александр Китаров
Александр Китаров (Аляксандр Сяргеевіч Кітараў,, — , ) — Беларус һоккейчесе (һөҗүмче), Беларус чемпионы (2009, 2010, 2011).
Тимер юл транспорты
Тимер юл транспорты — йөкләрне һәм пассажирларны тәгәрмәчле транспорт чаралары белән рельс юллары буенча йөртүче җир өсте транспорты төре.
Кулланылышы
Күп кенә илләрдә транспортның барлык төрләре арасында тимер юл транспорты төп урынны алып тора, бу аның универсальлеге белән аңлатыла: икътисадның барлык тармакларына хезмәт күрсәтү һәм халыкның барлык климат зоналарында да диярлек пассажирлар йөртүгә булган ихтыяҗын канәгатьләндерү мөмкинлеге бирә.
Тимер юл транспортының төп өстенлекләре: күпләп йөк ташу сәләте; зур араларга массакүләм йөк ташу нәтиҗәлелеге; чагыштырмача зур тизлек; ышанычлылык һәм иминлек; ташуларның үзкыйммәте түбән; башка төр транспортка караганда әйләнә-тирә мохиткә йогынтысы азрак.
Тарихы
1880 нче елларда беренче электр поездлары, шулай ук  трамвай һәм тоннель барлыкка килә. 1940-нчы еллардан башлап, күпчелек илләрдә электрлашмаган тимер юллар паровозларны дизель- электр белән алыштыра башлыйлар, бу процесс 2000-нче елда тәмамлана диярлек. 1960-нчы елларда Япониядә һәм башка берничә илдә электрлаштырылган югары тизлекле тимер юллар барлыкка килде. Тимер юл транспортының үсеше, төшүе һәм торгызылу тарихын кулланылган энергия белән билгеләнгән берничә чорга бүлеп була.
Тимердән ясалган беренче юл, агач рельслар өстендә чуен түшәм рәвешендә, 1768 елда салынган. Бу яңалык төрле колея үлчәүләренә мөмкинлек бирә. 1790-нчы елларда Бөек Британиядә тулы тимер рельслар барлыкка килә башлады. 1788 елда Петрозаводск шәһәрендә Россиянең беренче тимер юлы булган «Чуен тәгәрмәчле  юлүткәргече»төзелә. Россия Федерациясендә аның киң территориясе һәм табигый үзенчәлекләре, эшкәртү предприятиеләреннән чимал базасы ерак булган тимер юл транспорты транспорт системасының нигезен тәшкил итә. Барлык транспорт төрләренең (торба үткәргеченнән башка) йөк әйләнешенең 80% тан артыгын, ерак һәм шәһәр яны поездларында гомуми файдаланудагы транспортның пассажирлар әйләнешенең 40% тан артыграгын тимер юл бирә.
Россия тимер юллары — иң зур, яхшы үсеш алган, динамик һәм нәтиҗәле эшләп килүче система. Илнең тимер юл челтәре 85 мең км дан артык озынлыкка ия
Пиленхофен
Пиленхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нортгленн (Колорадо)
Нортгленн  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нортгленн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9647) 1995 UM8
(9647) 1995 UM8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 27 октябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UM8» саналган.
Нормал (Иллинойс)
Нормал  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Новоселово (Мари Ил)
Новоселово (Новоселово, Новоселово) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Ямпаль (Рэчыцкий районы)
Ямпаль  (Ямпаль ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ваду-Изей
Ваду-Изей — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Турволандия
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Коти Кларк
Коти Кларк (Coty Clarke,, — , ) — АКШ һөнәри баскетболчысы (һөҗүмче), Пуерто-Рико чемпионы (2016).
Наҗарлыосб (Акдениз)
Наҗарлыосб (Nacarlıosb) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Акдениз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Nacarlıosb, Akdeniz Nacarlıosb, Akdeniz
Вильяльба-де-лос-Льянос
Вильяльба-де-лос-Льянос — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каялар (Тиреболу)
Каялар (Kayalar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Тиреболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Хылхына
Хылхына (Xılxına ) — Әзербайҗанның Агстафа районына караган авыл.
Казе Малагути (Болонья)
Казе Малагути — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Малагути Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Асака (Япония)
Асака — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Асака шәһәре 1967 елның 15 мартында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 126902 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 6904 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 18.38 км² тәшкил итә.
Калкув (Ополе воеводалыгы)
Калкув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лолей
Лолей (Кхмер телендә:ប្រាសាទលលៃ) ул Камбоджада, Ангкорда 9-ынчы гасыр ахырында өч соң Ролуос гыйбадәтханәләренең иң төньякта урнашканы, башкалар булып Преаһ Ко һәм Баконг тора. Лолей Ролуоста кайчандыр чәчәк аткан Һариһаралайя шәһәренең өлеше буларак төзелгән һәм 893 елда Кхмер империясе патшасы Ясоварман I аны Шивага һәм патша гаиләсе әгъзаларына багышланган. "Лолей" атамасы хәзерге заман борынгы "Һариһаралайя" исеменең хәзерге кыскартылмасы дип фикер йөртелә, ягъни "Һариһара шәһәре". Кайчандыр утрау шәһәре булып Лолей үзәктән бераз төньяктарак утрауда урнашкан, хәзер корыган Индрататакада. Аның төзелеше Ясоварманның әтисе һәм алдан килүчесе Индраварман I хөкеме вакытында тәмамланган булган диярлек. Галимнәр фикеренчә гыйбадәтханәне утрауда, сулык уртасында урнаштыру аны символик рәвештә, Һинд дине риваятьләрендә дөнья океаннары белән әйләндереп алынган, Илаһлар йорты, Меру Тавы белән идентификацияләргә мөмкинчелек биргән.
Урнашуы
Лолей терасада бергә төркем итеп ясалган дүрт кирпеч гыйбадәтханә манарасыннан тора. Патша Лолейны бабалары өчен төзегән. Берсен дәү әтисе өчен, берсен дәү әнисе өчен, берсен әтисе өчен һәм берсен әнисе өчен. Алдагы ике манара ир кешеләр өчен, шул ук вакытта арттагы ике манара хатын-кызлар өчен. Ике биегрәк манара бабалар өчен, ә ике кыскарак манара әти-әниләр өчен. Башта манаралар тирәли тышкы стеналар булган, алар аша керү гопура аша булган, әмма хәзерге вакытка кадәр стена да, гопура да сакланып калмаган. Хәзерге вакытта гыйбадәтханә монастырь янында, ул 9-ынчы гасырда ашрам янында булган кебек. Гыйбадәтханәләр бизәк элементлары өчен мәгълүм, аларга фальш-ишекләр, кисеп ясалган фронтон, дэваталар һәм дварапалар, алар чын һәм фальш ишекләр тирәли торалар. Тоташтыргычларда һәм башка комташтан кисеп ясалган сурәтләр арасында күк Илаһы Индра, ул Айравата филенә атланган, макаралар дип аталган елансыман хайваннар, һәм күп-башлы Нагалар.
Янавка (Кармянский районы)
Янавка  (Янаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Турву (Парана)
Турву  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Белөрен (Демре)
Белөрен (Belören) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Демре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шерье
Шерье — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Шелари
Шелари — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтесито (Калифорния)
Монтесито  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Пильзах
Пильзах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Монтесито (Калифорния)
Географиясе
Монтесито халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пильзах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9648) Gotouhideo
(9648) Gotouhideo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 30 октябрендә Ф. Уто тарафыннан Kashihara обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UB9» саналган.
Фәнүнә Сираҗетдинова
Сираҗетдинова Фәнүнә Хәниф кызы (15 февраль 1949 ел) — җырчы, укытучы. 1980-2003 елларда Башкорт дәүләт филармониясе солисты. Башкортстан Республикасының халык (1994), Башкорт АССРның атказанган (1989) артисты.
Биографиясе
Фәнүнә Хәниф кызы Сираҗетдинова (кыз фамилиясе Шәйдуллина) 1949 елның 15 февралендә Башкорт АССРның Илеш районы Ишкар авылында туган.
1969 елдан Башкорт хор капелласы артисты булып эшли. 1970 елда Уфадагы 2нче педагогия училищесын тәмамлый.
1980-2003 елларда Башкорт дәүләт филармониясенең солисты була.
2006—2014 елларда Газиз Әлмөхәммәтов исемендәге республика гимназия-интернатында укытучы булып эшли.
Иҗади эшчәнлеге
Фәнүнә Хәниф кызы Сираҗетдинова йомшак һәм нәфис тембрлы тавышка ия, аның җырларына лиризм, ихласлык хас. Репертуарында Роберт Газизов, Заһир Исмәгыйлев, Рәүф Мортазин, Тәлгать Шәрипов һәм башка Башкортстан композиторларының җырлары, башкорт халык җырлары бар. Сафуан Әлибай шигыренә Н. Ә. Даутовның «Мәхәббәт җыры», Зөһрә Котлыгилдина шигыренә С. Ә. Низаметдиновның «Алан чәчәкләре», Рәми Гарипов шигыренә Р. Х. Сәхәветдинованың «Кәккүк» җырларын тәүге башкаручысы булып тора. СССР буйлап концертларда чыгыш ясый.
Южный (Зылатаус шәһәр округы)
Южный (Южный) — Чиләбе өлкәсенең Златоуст шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (53%), татарлар (6%), башкортлар (21%), казахлар (20%).
Монтастрюк (Ло һәм Гаронна)
Монтастрюк — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Пуебло (Колорадо)
Пуебло  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пуебло шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пожа (Мезень кушылдыгы)
Пожа  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының уң ярына тамагыннан 216 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17251) Vondracek
(17251) Vondracek — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GA127» саналган.
Залазный
Залазный — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Подчерье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Вильямайор
Вильямайор — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD192662
HD192662 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Турву (Санта-Катарина)
Турву  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Воля-Ольшова-Парцеле
Воля-Ольшова-Парцеле — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бугвидзе
Бугвидзе — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фәрвәз Мөхәммәтшин
Биографиясе
Фәрвәз Баязит улы 1949 елның 28 мартында БАССР Макар районы (хәзер Башкортстан Ишембай районы) Исәкәй авылында туа. 1971 елда Уфа сәнгать училищесын тәмамлый. 1972 елдан Башкорт дәүләт филармониясендә эшли. Башта хор капелласы артисты була. Башкорт академия капелласында бас-профундо партиясен башкара. 1982 елдан эстрада коллективында чыгыш ясый башлый. 1999 елда Башкорт дәүләт филармониясенең баш администраторы һәм 2008 елдан хор капелласы директоры. 2002 елда Р.Гайзуллин җитәкчелегендә халык инструментлары оркестр әгъзасы.
1990-1999 елларда Башкорт дәүләт филармониясенең «Кызык белән Мәзәк» эстрада төркеме составында чыгыш ясый. Төп роль булган Мәзәк ролен башкарып, халыкның мәхәббәтен яулый. Бу коллективта эшләгән чорда бик күп якты һәм онытылмаслык сатирик образлар тудыра. Яхшыдәүләтовның «Серле авырулар» юмористик скетчында — табиб, Итбаевның «Кич утыру»да — әби, Илембәтовның «Кашпировский буенча» интермедиясендә халык дәвалаучысы булып таныла.
Фәрвәз Баязит улы төрле яшьтәге тамашачылар өчен кызыклы концерт-әңгәмәләр оештыра белде. Яшь буында сәнгатькә мәхәббәт тәрбияләде. 2006 елда Казанда Беренче Бөтенрусия оркестрлар һәм милли музыка кораллары ансамбльләре конкурсында ул җитәкләгән коллектив беренче урын яулый.
Башкортстан телевидениясендә милли юмористик жанрга нигез салучыларның берсе.
Дмитрий Клеменц
Дмитрий Клеменц (Дмитрий Александрович Клеменц,, — , ) — этнограф, археолог, географ, шагыйрь, инкыйлабчы-народник, Питырбурдагы этнография музее мөдире (1902-1910).
Янкав Лог
Янкав Лог (Янкаў Лог ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Карл Клаус
Карл Клаус (Karl Ernst Claus,, — , ) — химик, фармацевт, Санкт-Петербург ФАнең мөхбир әгъзасы (1861), Казан университеты профессоры. Казан химия мәктәбе музеен нигезләүче. Рутений химик элементын ача, аның атом массасын билгели, үзлекләрен тасвирлый. Беренчеләрдән булып (1851) чагыштырма флористикада микъдар ысулын куллана. Хезмәтләре агалтынлы металлар химиясенә, аларны аерып алу һәм чистарту ысулларына карый.
Янкав Лог
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Светозарево
Светозарево (Светозарево) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (14%), арлар (85%).
Камениця (Ополе воеводалыгы)
Камениця  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ваду-Кришулуй
Ваду-Кришулуй — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Камениця (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ваду-Кришулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наҗи Чакыр (Чанкая)
Наҗи Чакыр (Naci Çakır) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(9649) 1995 XG
(9649) 1995 XG — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 2 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 XG» саналган.
Нью-Кантон (Иллинойс)
Нью-Кантон  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Белөрен (Огузэли)
Белөрен (Belören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казе Малменаго (Болонья)
Казе Малменаго — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Малменаго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Силия (бистә)
Силия — (Сулея) - Россия Федерациясенең Чиләбе өлкәсе Саткы районында урнашкан шәһәр тибындагы бистә, Силия шәһәр берәмлегенең административ үзәге.
Халкы
Халкы 3183 кеше (2010 елгы халык исәбе).
Географиясе
Ул өлкәнең көнбатышында, район үзәге Саткы шәһәреннән төньяк-көнбатышка таба 19 км ераклыкта урнашкан. Транссибның тарихи барышындагы Көньяк Урал тимер юлының тимер юл станциясе дә шул исемне йөртә.
Бу топоним Көньяк Уралның Силия сырты атамасыннан алынган дип фараз ителә. Бу сырт Башкортстанның Салават районы һәм Чиләбе өлкәсенең Саткы районы территориясендә ята. Силия тавы — сыртның төньяк өлешендә, ә Силия бистәсе һәм станциясе - аның төньяк бите янында урнашкан.
Этимологиясе
Атама буенча берничә фараз бар. П.С. Паллас тау сыртын Силиас дип язып алган. Геолог '''Г. Розе''' язмаларында - Силия сырты, икенче вариантлар — Сулия, Сулея. Бу атамаларның тамырында «hилейә», «hил» — тын, тымык һәм «уя», « уяҙ» — үзән сүзләре ята.; ягъни, тын, тымык үзән. Силия Башкортстан чигеннән килеп чыгып Әйгә койган Силеяз (Һилеяҙ) дигән елга атамасыннан алынган булуы да мөмкин, дип фараз итә Көньяк Уралның танылган журналисты, язучы Фонотов Михаил Саввич үзенең "Под именем Сулея надо иметь в виду, прежде всего, хребет" дип аталган мәкаләсендә: "У П.С. Палласа — хребет Силиас. У геолога Г. Розе — хребет Силия. Другие варианты — Сулия, Сулея. Но первичен — Паллас, его «Силиас». Что требуется еще? Да, конечно, перевести. Перевод, с башкирского, такой: «hилейэ», «hил» — тихий, «уя, яз, уяз» — долина. Тихая долина."
Тарихы
Бистә 1889—1890 елларда Уфа-Златоуст тимер юлы салына башлау сәбәпле барлыкка килә.
Шәһәр тибындагы бистә статусы — 1950 елдан.
Икътисады
Элеваторы булган, катнаш азык заводы бар.
Метин Кливз
Метин Кливз (Mateen Ahmad Cleaves,, — , ) — АКШ һөнәри баскетболчысы (сакчы), дөнья чемпионатының бронза призчысы (1998).
Туриасу
Туриасу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Бертуган Миладиновлар
Гаилә
Абыйлы-энеле Миладиновлар гончар Христо Миладинов һәм аның тормыш иптәше Солтана Миладинова гаиләсендә дөньяга килә. Гаиләдә сигез бала була: Димитр һәм Константин, Наум, Тане, Мате, Апостол, шулай ук Анна һәм Креста.
Эшчәнлек
Абыйларның икесе дә болгар милли яңарышы эшендә мөһим фигуралар булган.
Бертуган Миладиновлар җыентыгы
1856 елда Димитр Россиягә Мәскәү университетында славян филологиясен өйрәнү өчен барган абыйсы Константинны озатып йөрү өчен әйләнеп кайта.
Мәскәүдә ул 1860 елда университетны тәмамлауга кадәр кала, ә аннары Венада ул Иосиф Юрий Штросмайер белән очраша, ул аңа болгар халык җырлары коллекциясен чыгаруда ярдәм итә.
«Бѫлгарски народни пѣсни. Собрани отъ братья Миладиновци, Димитрıя и Константина и издадени отъ Константина. Въ Загребъ. Въ книгопечатница-та на А. Якича, 1861»  исемле җыентык 1861 елда Загребта чыга. Ул Үзәк һәм Көнчыгыш Балканнарның славян өлкәләренең 660 Болгар халык җырыннан торган.
Константин Миладинов шигърияте
Константин Миладиновның шигърияте социаль һәм милли мотивлар белән тулы. Түбәндә ул исән чакта бастырылган хезмәтләр исемлеге китерелгән :
Үлем
1861 елның уртасында Константин Загребны калдырып, Белградка китә, анда энесе Димитрның Константинополь төрмәсендә булуын белә.
Аннары ул Константинопольгә юнәлә, анда төрекләр тарафыннан кулга алына, шпионажда гаепләнә һәм төрмәгә ташлана. Абыйлы-энеле Константин һәм Димитрий Миладиновлар 1862 елда Константинопольдә билгесез шартларда вафат булалар.
Пильстинг
Пильстинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ширассимон
Ширассимон — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Колаер (Агстафа)
Колаер  (Kolayır ) — Әзербайҗанның Агстафа районына караган авыл.
HD192665
HD192665 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(17252) 2000 GJ127
(17252) 2000 GJ127 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GJ127» саналган.
Каялар (Айваҗык)
Каялар (Kayalar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Айваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Воля-Скарбкова
Воля-Скарбкова — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Янова (Веткавский районы)
Янова  (Янова ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Монасыйпов
Монасыйпов – татар фамилиясе. «Монасыйп» исеменнән ясалган.
Шошка (елга)
Шошкá (Чаушка) — Җаек елгасы кушылдыгы. Казахстанның Актүбә өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Җаек елгасының сул ярыннан 1662 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Орск каласыннан Сакмар елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шелару
Шелару — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Будзеевко
Будзеевко — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каргат районы
Каргат районы (Каргатский район) — Новосибирск өлкәсенең көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Будзеевко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каргат районы
Административ үзәге — Каргат.
Тарих
Каргат районы 1925 елда Себер крае Бараба округы составында оештырыла.
1930 елдан — Көнбатыш Себер крае, 1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.
Монтераль
Монтераль — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Сики
Тарихы
Сики шәһәре 1970 елның 26 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 68531 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 7564 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 09.июн км² тәшкил итә.
Райфл (Колорадо)
Райфл  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Райфл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моньюмент-Гиллс (Калифорния)
Моньюмент-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Моньюмент-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артём Клименко
Артөм Клименко (Артём Анатольевич Клименко,, — , ) — Россия баскетболчысы, Суперлиганың алтын (2013/2014) һәм бронза (2012/2013) призчысы, 2015 елгы Универсиаданың бронза мидәле иясе.
(9650) Окадаира
(9650) Окадаира — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 17 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YG» саналган.
Пони (Лупт кушылдыгы)
Пони  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Лупт елгасының сул ярына тамагыннан 21 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Белпынар (Гейве)
Белпынар (Belpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Гейве илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17253) Vonsecker
(17253) Vonsecker — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GW136» саналган.
Пинцберг
Пинцберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каменна (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новотроицкое (Мари Ил)
Новотроицкое (Новотроицкое, Новотроицкое) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Вильянуэва-дель-Конде
Вильянуэва-дель-Конде — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әл-Фатих мәчете (Манама)
Әл-Фатих мәчете (مسجد الفاتح) — Бәһрәйн башкаласы Манама шәһәрендә урнашкан мәчет — илдә ислам дине һәм мөселман мәдәниятенең символы. Иң зур мәчетләрнең берсе (берьюлы 7 мең кешене сыйдыра ала). Бәһрәйннең танылган туристлык үзәге (җомга һәм дини бәйрәм көннәреннән башка көннәрендә керү ирекле).
Тарих
Мәчет 1987 елда Бәһрәйн әмире Гайсә ибн Сәлмән Әл-Хәлифә тарафыннан планлаштырылган һәм 1988 елда төзелеп беткән. Мәчет — хәзерге заман ислам архитектурасының матур үрнәге.
Бәһрәйннең идарә итүче династиясенә нигез салучы, беренче хәким (1783—1796) (Әхмәд Яулап алучы) хөрмәтенә мәчеткә «Әл-Фатих» исеме бирелгән.
Архитектурасы
Мәчетнең төп гөмбәзе ясалган һәм 60 тоннадан артык авырлыкта. Әл-Фатих мәчете комплексына җәмәгатьчелек өчен 2006 елда ачылган яңа Милли китапханә керә.
Наилие (Сапанҗа)
Наилие (Nailiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сапанҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Яновка (Рэчыцкий районы)
Яновка  (Яноўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Зимовье-Ёль
Зимовье-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга   Ёль-Курья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.
Шосстерр
Шосстерр — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Зимовье-Ёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Туриуба
Туриуба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Воля-Соснова
Воля-Соснова — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рей (Колорадо)
Рей  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Рей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оттервилл (Иллинойс)
Оттервилл  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9651) Arii-SooHoo
Тарихы
1996 елның 7 гыйнварында AMOS тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AJ» саналган.
Ваду-Лат
Ваду-Лат — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пандемия
Пандемия (πανδημία — бөтен халык) — эпидемик авыруның бер дәүләт, берничә дәүләт, кыйтга яки дөнья кисәгенә тоташ таралуы.
Үзенчәлекләре
Пандемик таркалыш һава-тамчы юлы белән йогылып, инкубацион дәвере кыска булган йогышлы авыруларга хас. Грипп авыруы моңа мисал була ала.
HD192666
HD192666 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бикбулат Салиев
Булат Мәҗит улы Салиев, Бикбулат Салиев (1882—1938) — тарихчы, публицист, педагог, Үзбәкстанда хәзерге тарих фәненә нигез салучыларның берсе. Милләте буенча татар.
Тәрҗемәи хәле
1882 елда Әстерхан губернасы (хәзерге Әстерхан өлкәсе Идел буе районы) Кызан авылында туган. Чыгышы белән Әстерхан татарларыннан (юрт татары). Әстерхандагы "Низамия", Казандагы "Мөхәммәдия" мәдрәсәләрендә белем алган. Уфадагы «Галия» мәдрәсәсен тәмамлаган. 1909—1917 елларда Урта Азиядә мөгаллимлек иткән. Мәскәүдә чыккан «Ил» газетасында мәкаләләр бастырган. 1917 елда Коканд шәһәрендә үзбәк һәм татар телләрендә басылган "Ил байрагы" иҗтимагый-сәяси газетасының баш мөхәррире була. 1918 елдан Төркестан Мәгариф халык комиссариаты учреждениеләрендә эшли, Коканд шәһәрендә халык университетын оештыруда, Фирганәдә укытучылар әзерләү курсларын оештыруда катнаша. Ташкент шәһәрендәге Төрки-татар мәгариф институтын оештыручы һәм аның беренче директоры. 1922 елдан Бохара Совет Халык Республикасының Мәгариф назиратының Фәнни совет рәисе. Бер үк вакытта Укытучылар институтында гарәп теле һәм әдәбиятын укыта, 1923-1924 елларда Бохарада чыгып килгән "Мәгариф вә мәдәният" журналының мөхәррире. Бохарада эшләү чорында Бохара әмирләренең архивын һәм китапханәсен тирәнтен өйрәнә. 1924 елда Бохара мәгариф йортында укыту өчен Мәскәүгә җибәрелә. 1926 елда Кызыл профессура институтын тәмамлый. 1926 елда кабат Үзбәкстанга әйләнеп кайта. Үзбәк язуын латин графикасына күчерүгә кискен каршы чыга. 1927 елдан Сәмәрканд педагогия институтында Урта Азия тарихы кабинеты мөдире, тарих укытучысы, профессоры (1931 елдан). 1935 елда Сәмәркандта Үзбәк университетының Урта Азия тарихы кафедрасын оештыра, аның белән җитәкчелек итә.
Татарлар тарихы һәм мәдәнияте, Үзбәкстан тарихы буенча фәнни хезмәтләр авторы. Үзбәкләрдән тарих буенча профессор дәрәҗәсе алган беренче шәхес.
1938 елда шәхес культы чорында сәяси золымга эләгеп, һәлак була.
Казе Мамприн (Падова)
Казе Мамприн — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Мамприн Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17254) 2000 GG137
Тарихы
2000 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GG137» саналган.
Монтескье (Ло һәм Гаронна)
Монтескье — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Валерий Климов
Валерий Климов (Валерий Александрович Климов,, — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), футбол тренеры, Россия чемпионатының көмеш призчысы (1996), РФ 1 нче дивизионының җиңүчесе (2002) һәм көмеш призчысы (2000).
Шубинка (елга)
Шубинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы №74 исемсез күл урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Орск каласыннан Сакмар елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Шубинка (река)
Янтарны (Гомельский районы)
Янтарны  (Янтарны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чжуан теле
Чжуан теле - чжуаннарның теле. Бу телдә сөйләшүчеләрнең күпчелеге Кытайның Гуанси-Чжуан автоном районында яши, ә азчылыгы - Юньнань һәм Гуандун провинцияләрендә. Тел Тай-Кадай телләр гаиләсенең Тай төркеменә карый. Чжуан теле 16 диалектка бүленә (шул ук вакытта төрле диалектлар Тай телләр төркеменең төрле астөркемнәренә карый). Стандартлаштырылган тел Умин өязе диалектына нигезләнгән.
Язма
Чжуан диалектлары өчен 1957 елга кадәр саындып Чжуан язмасы кулланылган. 1957 елдан бирле стандарт (әдәби) чжуан теле кертелгән булган һәм кириллица хәрефләрен һәм МФА символларын өстәп латин әлифбасы кулланыла башлаган.
Каялы (Османие)
Каялы (Kayalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (köy).
Белпынар (Кызылҗаһамам)
Белпынар (Belpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аргаҗы
Аргаҗы (Аргази) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (22%), татарлар (5%), башкортлар (73%).
Пони-Кыфтью
Пони-Кыфтью — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кыртей елгасының сул ярына тамагыннан 20 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пирбаум
Пирбаум — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Турмалина (Минас-Жерайс)
Турмалина  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вако
Вако — Япония дәүләтенең Сайтама префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вако шәһәре 1970 елның 31 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 78575 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 7117 кеше тәшкил иткән.
Каменник (Ополе воеводалыгы)
Каменник  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шелеряска
Шелеряска — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Будзеево
Будзеево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свистоки
Свистоки (Свистоки) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Морада (Калифорния)
Морада  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Морада халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяр-де-Арганьян
Вильяр-де-Арганьян — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шамил Монасыйпов
Шамил Монасыйпов (Шамил Хәмит улы Монасыйпов) – музыкант (скрипка), педагог. Казан дәүләт консерваториясе скрипка кафедрасы профессоры (1999). Сәнгать фәннәре кандидаты (1982). РФ атказанган артисты (2006). ТР халык артисты (1999). ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (1996). М. Җәлил (1987) һәм Тукай (2002) премияләре лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1944 елның 31 октябренда Украинаның Днепродзержинск шәһәрендә туган. Казанның 4-музыка мәктәбен (Л.Г. Каминер, Н.Э. Сәйдәшев сыйныфы) (1959), Казан музыка укуханәсен (Ф.Л. Бурдо сыйныфы), Мәскәүдә Гнесиннар исемендәге музыка-педагогика институтын (хәзер академия) (А.А.Марков сыйныфы) (1968), шунда ук аспирантураны (А.А. Марков җитәкчелегендә) (1971) тәмамлаган. Мәскәү дәүләт консерваториясендә «Татар кыллы уен кораллары мәдәнияте үсеше» темасына сәнгать фәннәре кандидатлыгына диссертация яклый (1982).
Иҗаты
Концерт программасы гаять бай. Татартстан дәүләт симфоник оркестры (дирижёрлар Фуат Мансуров, Натан Рахлин, Г. Проваторов), Түбән Новгород филармониясе симфоник оркестры (дирижёр И. Гусман) белән чыгышлар ясый. ТР дәүләт кыллы квартеты белән Россия шәһәрләрендә, Алмания, Франция, Финляндия, Һолландия, Чехия, Италия, Словакия, Бөекбритания, АКШ, Япония, Австралия, Малайзия, Һиндстан, Күвәйт, Сүрия, Согуд Гарәбстаны, Төркиядә гастрольләрдә була.
Идел буе шәһәрләрендә, чит илләрдә мастер-класслар үткәрә: Казан (1990-2008), Йошкар-Ола, Яр Чаллы, Саранск (1970-2007), Токио (Япония, 1994, 1996). Башкаручыларның V һәм VI бөтенроссия конкурсларында (Казан), бөтенсоюз (Таллин) жюри составында эшли.
Сылтамалар
Казан дәүләт консерваториясе рәсми сайты
HD192674
HD192674 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(9652) 1996 AF2
(9652) 1996 AF2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 12 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AF2» саналган.
(17255) 2000 GS163
(17255) 2000 GS163 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Һерман Клүге
Һерман Клүге (Hermann August Kluge,, — , ) — төньяк диңгезләрне өйрәнүче, зоолог, Казан университеты укытучысы, Хезмәт каһарманы.
Наимлер (Нурдагы)
Наимлер (Naimler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Турмалина (Сан-Паулу)
Турмалина  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Трахеит
Трахеит (tracheіa һәм іtіs — яклкынсыну) — трахея лайлалы тышчасының яклкынсынуы. Йогышлы авырулар (грипп, кызамык, бума ютәл), шулай ук, йөрәк, үпкә авырулары, балаларда исә күбесенчә рахит, эксудатив диатез һ.б. нәтиҗәсендә пәйда була. Нигездә, яз вә көздә күп очрый. Үткен трахеит, гадәттә, томау һәм борын, бугазның яклкынсынуы белән башланып, тиздән трахеягә үтә. Авыручы ютәлә (ютәлү аеруча төнлә һәм көндез көчәя), какырык бүленеп чыга (авыруның башлану дәверендә кыен бүленеп чыга), тамакта, түш сөяктә авырлык пәйда булып, авыручының ютәлүе көчәя, тамакда әчеттерә, бугаз яклкынсынуы да кушылганда адәм буылып, бөтенләй тавыш чыгармый кала (ларингит). Авыручыда дәрмансызлык, баш авыруы, бизгәк кебек симптомнар күзәтелә. Үз вактында дәваланса, үткен траехеит, гадәттә, 1—2 атнадан соң бетә, булмаса, хроник төсмерен ала, монда авыру вакыт-вакыт килеп чыгып, озак дәвам итә.
Сигел (Иллинойс)
Сигел  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яромавка
Яромавка (Яромаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Воля-Юркова (гмина Топулька)
Воля-Юркова  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Монтетон
Монтетон — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Казе Манҗили (Тревизо)
Казе Манҗили — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Манҗили Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.