cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мәдинәкәй
Тарихы
Озак көй жанрындагы Мәдинәкәй халык җыры XX гасырның 40-нчы елларында композитор Заһир Гарип улы Исмәгыйлов тарафыннан языла. Беренче тапкыр «Башкорт халкы йырдары» җыентыгында дөнья күргән. Җырның башка вариантларын җырчы һәм композитор К. М. Дияров, С. А. Галин, Ф. Х. Камаев,И. В. Салтыков, Н. Д. Шункаров язып алалар.
Себер татарлары варианты Төмән өлкәсе нең Тубыл районы Лайтамак авылында 1894 ел да туган Кучемова Һавадан язылып алына.
Җыр Мәдинә исемле кызының авыр язмышы турында легендага нигезләнеп язылган. Озак тормыштан соң Мәдинә тол калган. Традиция буенча, тол калган хатынга элеккеге иренең энесе өйләнгән. Икенче версиядә, Мәдинә кияүгә мәхәббәт белән чыга. Җирле байларның уллары яшьләрнең бәхетенә көнләшә. Бервакыт алар ирен тоталар һәм үтерәләр. Бу хакта белеп алгач, Мәдинә дә хәсрәттән үлә. Мөхетдин Таҗетдинов язган җырның вариантында кызның матурлыгы тасвирлана.
Җыр лирик характерга, үзгәрүчән метроритмик структурага ия. Көйләр хәрәкәте бер күтәрелә, бер төшә торган. Мондый ысул җырга чын дәрт өсти.
Җырны тавыш һәм фортепиано өчен композитор Н. Ш. Гобәйдуллин эшкәрткән.
Любнови-Мали
Любнови-Мали — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бембибре
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мостовая (Каменка кушылдыгы)
Мостовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Томск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Каменка елгасының сул ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Канадада Һинд дине
2011 ел халык санын алу буенча, Канадада Һинд дине тарафдарлары булып 497 200 кеше булган, ягъни халыкның 1,45 %-ы. . Канада Һинд дине тарафдарлары өч төп төркемнең берсенә керә. Беренче төркемгә һиндле иммигрантлар һәм аларның токымнары керә. Һиндлеләр Канадага XX гасыр башында ук күчә башлаганнар. Бу төркемгә Һиндстаннан гына түгел, ә Фиджидан, Тринидад һәм Тобагодан һәм Суринамнан иммигрантлар керә. Икенче төркемгә Шри-Ланкадан эмигрантлар керә. Беренче берничә йөз Шри-Ланкалы Канадага 1940-ынчы елларда килгән. Икенче дулкын 1983 елга туры килгән, ул вакытта Ватаннарында тотрыксыз халәт 500 меңнән артык тамилны Канадада һәм башка көнбатыш илләрдә сыенырга мәҗбүр иткән. Өченче төркем - ул Һинд диненгә күчкән канадалылар. Күбесенчә алар Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте һәм Көнбатышта дәгъва иткән башка һинд оешмалары һәм гурулары тарафдарлары.
Һинд дине тарафдарлары халкы
Канаданың территорияләр һәм провинцияләр буенча Һинд диндәге халкы:
Фенериш
Фенериш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәшит Низамов (1935)
Рәшит Низамов (15 ноябрь 1935 ел — 9 июнь 2018 ел) — язучы. 1981 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы. БАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1991), Гали Чокрый исемендәге премия лауреаты (2007). Кайбер әсәрләрен Рәшит Уңгар псевдонимы белән дә бастыра.
Старе Мурси
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мезень (Белая Холуница районы)
Мезень (Мезень) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Кызылкая (Торослар)
Кызылкая (Kızılkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Джорджтаун (Четем округы, Джорджия)
Джорджтаун  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джорджтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гатерслебен
Гатерслебен (Gatersleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7997) 1985 CN1
(7997) 1985 CN1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 13 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 CN1» саналган.
Дөньядан күчү соборы (Ташкәнт)
Дөньядан күчү (Успение) соборы- Рус Православ Чиркәвенең Урта Азия митрополитик округы Ташкәнт һәм Үзбәкстанның Ташкәнт епархиясе кафедраль соборы, Авлиеот урамы, 91-нче йорт адресы буенча, үзәк тимер юл вокзалыннан ерак түгел урнашкан.
Гыйбадәтханә 1877 елда Ташкәнттагы госпиталь зиратында 1871 елда төзелгән Пантелеимон чиркәве иске бинасы урынына төзелә башлый. Аны төзү өчен акча шәһәр халкы тарафыннан корбан ителгән: әйтик, Төркестан генерал-губернаторы К. П. фон Кауфман 3000 сум акча керткән. Беренче гильдиянең Ташкәнт сәүдәгәре Дмитрий Захо иң зур сумманы керткән, ул соңрак 15 ел дәвамында биредә чиркәү старостасы булган.
1878 елда төзелеш эшләре тәмамланган, 1879 елның 31 гыйнварында гыйбадәтханә Бөек укыту һәм Пантелеимон целитель хөрмәтенә изгеләндерелгән.
1922 елда, Урта Азиядә килеп җитүнең күбесе кебек үк, Керем Православие Россия чиркәвенең яңартылган синодын алып баруга күчә. 1933 елда гыйбадәтханә гыйбадәт кылу өчен ябыла, шуннан соң бинада 1945 елга кадәр Урта Азия хәрби округының санитар склады була. 1945 елның декабрендә чиркәү дин тотучыларга әйләнеп кайта, шуннан соң Изге Богородица Успение исеменә кабат изгеләндерелә; шул ук вакытта Ташкәнт епархиясенең кафедраль соборы статусын ала. 1958-1960 елларда Ермоген (Голубев) епискобы вакытында бинаны үзгәртеп коралар, собор шактый киңәйтелә.
1990 еллар башында собор һәм аның гөмбәзләре кыңгыраулар корыла, соборга беркетелгән территория киңәйтелә һәм җылытыла, Соборның эчке җыештырылуы да баерак була. 1996 елның 10 ноябрендә Ташкәнтка Җыенга визиты вакытында Мәскәү һәм Бөтен Русь Патриархы Алексий II гыйбадәт кыла.
Иске Теләнче
Иске Теләнче — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
HD160901
HD160901 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Адженда (Канзас)
Адженда  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Адженда шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алексей Абдалов
Алексе́й Андре́й улы Абда́лов (1920 елның 30 мартында, Югары Сускан, Ставрополь өязе (Самара губернасы) — 1983 елның 22 августында, Югары Сускан, Куйбышев өлкәсе, ССРБ) – Бөек Ватан сугышында катнашучы, Дан орденының тулы кавалеры (21.4.1944, 27.4.1945, 27.2.1958), мордва гаиләсеннән.
Тәрҗемәи хәл
Алексей Абдалов крестьяннар гаиләсендә Ставрополь өязе (Самара губернасы)ның урнашкан Югары Сускан авылында 1920 елда туган.
1941 елдан Кызыл Армиядә.
Бөек Ватан сугышында сержант, 82-мм миномётның расчет командиры, Алманияның Бреслау шәһәре янында барган бәрелешләрдә батырлык күрсәтә.
Тәскирә Даянова
Биографиясе
Тәскирә Бәйрәм кызы Даянова Башкорт АССРның Аскын районының Королево авылында туган. Ата-анасы үзләренең туган якларына — Мәчетле районы Сөләйман авылына күчеп кайтканлыктан, Тәскирә башта Сөләйман башлангыч, аннары Ләмәзтамак урта мәктәбендә белем ала. 1966 елда Уфаның 1-нче педагогия училищесына укырга керә һәм аны уңышлы тәмамлый (1973).
1971 елдан алып 2003 елга кадәр Мәчетле районының Юныс урта мәктәбендә башлангыч сыйныф укытучысы, тәрбияче булып эшли.
Әдәби иҗаты
Мәктәптә эшләгән елларында кече яшьтәге балалар өчен тәрбияви темаларга багышланган вак күләмле әсәрләргә кытлык тоя һәм үзе иҗат итә башлый. 1994 елда «Аксак карга бүләге» дигән тәүге әкият китабы басылып чыга. Бер үк вакытта драма түгәрәге өчен пьесалар яза. Юныс урта мәктәбенең драма түгәрәге ул елларда район һәм республика күләмендә үткәрелгән конкурсларда призлы урыннар яулый. Аларның бу уңышларын «Башкортстан» дәүләт телевидениесе зәңгәр экраннан күрсәтә.
Пьесалар балаларда әхлакый сыйфатлар тәрбияли, геройлары киң  күңелле.Пьесалары «Канбаба» (2002) дигән китабында дөнья күрә.
2002 елда Мәдәният министрлыгы сайты белән Милли яшьләр театры бергәләп оештырган мәктәп яшендәге балалар өчен ябык пьесалар конкурсында призлы урын яулый һәм 2003 елда «Артыкбикә» пьесасы Милли яшьләр театрында сәхнәгә куела.
Тәскирә Даянова республика балалар басмасы «Акбүзат», яшьләрнең «Шоңкар» һәм әдәби-нәфис һәм иҗтимагый-сәяси басма «Агыйдел» журналлары белән хезмәттәшлек итә. 1989 елда әкиятләре өчен «Әманәт», ә 2006 елда — «Соңгы шырпы» повесте «Агыйдел» журналларының лауреаты була.
2008 елда Республика балалар өчен пьесалар конкурсында «Айдар+Дилә» пьесасы 2-нче урын яулый.
Мәчетле районы администрациясе оештырган Рәшит Әхтәри исемендәге бүләк лауреаты.
2010 елда «Изгелек укытучысы» дигән Уфа шәһәр конкурсында «Балалар язучысы — үсеп килгән буынны рухи-әхләкый яктан тәрбияләүче» номинациясенә лаек була.
«Ышан, урман!» (2007) китабында повестьлар, хикәяләр һәм новеллалар тупланган. Аларда балалар тормышында наркомания, социаль тигезсезлек, җәмгыятьтә үз урыныңда табу кебек кискен мәсьәлә күтәрелә. Бу әсәрләр яшь укучылар өчен генә түгел, хәтта олылар өчен дә бик кызык һәм мөһим.
2009 елда Тәскирә Даянованың оылар өчен «Соңгы шырпы» дигән китабы дөнья күрде. Китапка кергән повесть һәм хикәяләрдә хатын-кыз язмышлары бәян ителә. Хәзерге буталчык һәм авыр заманда кешеләр тормышта үз урынын эзләгәндә әсәр геройлары начар юлга басмый, үз юлларын табарга тырыша. Күңелләрендәге изгелек, мәрхәмәт тойгылары аларны алга әйдәүче маяк булып тора.
2018 елда Зәйнәб Биишева исемендәге Башкортстан «Китап» нәшриятында «Агинәй юлы» исемле яңа китабы нәшер ителде. Китапка хикәят, әкиятләр, хикәяләр һәм үсмерләр өчен повестьлар кергән.
Тормыш иптәше Рим Әхмәдулла улы белән өч бала тәрбияләп үстергәннәр.
Сылтамалар
13-15.09.16 «Әдәби уку» тапшыруы. Алсу Бәхтиева укый: Хикәянең башы., дәвамы, ахыры.
Люция Хәмитова
Люция Хәмитова, Люция Миннәхмәт кызы Хәмитова (сәхнә псевдонимы Люция Хәмит, 1967 елның 12 июле, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры актрисасы (1987 елдан). Татарстанның (2001) һәм Россия Федерациясенең (2021) атказанган, Татарстанның халык (2007) артисты. «Тантана» (2011, 2020) һәм Тукай (2019) премияләре лауреаты.
Тормыш юлы
Люция Хәмитова 1967 елның 12 июлендә Казан шәһәрендә туа. 1987 елда Казан театр училищесын тәмамлый һәм Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли башлый. Ул иҗат иткән образлар көчле драматик кичерешләргә бай: кеше табигатенең нечкә тойгыларын тулы ача белә. Күбрәк баш рольләрдә яшь кызларны уйный.
Гаиләсе
Ире — Фәрит Бикчәнтәев (21.05.1962), Камал театры баш режиссеры (2002 елдан). Уллары: Йосыф Бикчәнтәев (10.03.1993), Камал театры артисты (2015 елдан).
Шулай ук карагыз
<ul></ul>
Берзаска
Берзаска — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Улус
УЛУС «улус, административная единица; стойбище (в Сибири); страна, государство (в XV–XVI веках.)» – кайбер әдәбиятта олыс дип языла, ләкин сөйләм телендә чагылыш тапмый. К. куман., алт., уйг., чыгт., госм. улус «кабиләләр берлеге», кар., уйг. улуш «халык, милләт», бор. төрки uluš «торлак, торган җирең» ~ монг. (> тув., хак.) улус, улс «ил; халык, кешеләр» ~ монг. диал. улур «өлкә», маньч. (сол.) олор, олур «халаек» (к. ), чаг. үзб. улуз «як, тараф». Дҗ. Клоусон фикере буенча, улус сүзе монголчадан таралган, монг. телендә исә төрки улуш сүзеннән диләр. Кайбер телчеләр (к. ) улус сүзенең бер варианты итеп нуг., каз., к.-калп., кырг. улут > улт > ŏлт «милләт, халык; дәүләт» сүзен күрсәтәләр, ләкин, безнеңчә, бу сүз гар. әүлад сүзеннән дә булырга мөмкин (һәрхәлдә монда с > т күчеше аңлашылмый). Безнеңчә, хакыйкатькә якут филологлары тәкъдим иткән этимология якын: улус < улу ус < улу уз «олы союз; олы киңәш, олы килешү» (бу фаразны семантик җәһәттән улус сүзенең «киңәш, җыелыш; кәрт уенында бер кулда барча корольләр булу хәле» мәгъ. булу куәтли), к. Рус. улус тур. ; гар., фар. һ.б. чыганакларда ӯлӯс сүзенең кулланылышы һәм мәгънәсе тур. к. XVI г. тат. телендә улус «ватан» мәгъ. кулланылган, Казанның соңгы якчылары «үзебезнең улусыбыз өчен үләбез» дип әйткәннәр. Соңыннан улус сүзе әд. телдә сирәгрәк кулланыла башлаган һәм аны тәнәйтү тәҗрибәләре дә уңышка ирешмәгән. Шунлыктан бу сүзнең деривациясе дә юк диярлек.
Улус ~ улуш сүзе, төрки телләрдән алынып, элекке укр. һ.б. слав., ш. ук Балкан телләр союзы телләрендә дә кулланылган. Тик рус волость сүзен төрки улус сүзеннән чыгару акланмый (*килешеб булмый!), чөнки рус сүзе закончалыклы рәвештә власть ~ владеть сүзләре белән тамырдаш.
''* рус. область ул "өлеш" : об- һәм *volstь ; ә во́лость "область, территория, государство, власть" ; димәк рус.область "өлеш" = улус = рус.власть
һәм урус сүзе < (л>р) улус сүзеннәндә булу ихтимал.
Пишкава
Пишкава — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колёния-Мислибожице
Колёния-Мислибожице — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любново
Любново — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арбуэ
Арбуэ (Harbouey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,14 км².
Нова-Униан (Рондония)
Нова-Униан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рондония штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ратошин-Другий
Ратошин-Другий — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Капыҗылар (Эскипазар)
Капыҗылар (Kapıcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Эскипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Рекрут
Ре́крут ( récruter — гаскәр туплау) — хәрби хезмәткә алынган шәхес, никрут һәм, гомумән, хәрби хезмәткә алыну. Рекрут уставы 1831 елның 8 июнендә раслана.
Тарих
XVIII гасыр башыннан (1699 елгы патша фәрманы белән) Россия империясендә даими гаскәрне туплау, тулыландырып тору халыктан рекрут алу ысулы аша башкарыла башлый. 1705 елгы Петр I фәрманы белән ул көченә керә. Гаскәргә алынган шәхес гомере буе армиядә хезмәт итәргә тиеш була. Баштарак православие динендәге рус халкыннан гына рекрут алынса, 1720 елда финнардан, 1722 елда мари, мордва, 1725 елдан яһүд халыкыннан да рекрут алына. Петр I заманында ислам динендәге Казан татарларыннан, мәҗүси динендәге удмурт, чуашлардан рекрут алынмый әле.
Рекрут уставы
Рекрут уставы буенча, сугыш булмаган тыныч елларда халык санын алуда катнашкан һәр 1000 кешедән 2-5 рекрут (крестьян, мещан, солдат балалары), сугыш елларында һәр 300 кешедән 2-8 рекрут алына. 1812 елгы Ватан сугышында 3 тапкыр рекрут алу була. Сугыш чорында даими гаскәрдән тыш, вакытлы гаскәр — ополчениегә дә алалар (кем кулына корал тотып сугыша ала, шуларны язалар). Рекрут алу һәм аларны туплап, гаскәрләргә озату өчен  оештырыла. Идарәдә рәислек итүне губерналарда губернаторларның үзләренә, өязләрдә — өяз дворяннары җәмгыяте җитәкчесенә йөклиләр. Рекрут алу көз көне игълан ителүче патша манифестыннан соң башлана. Губернатор, манифестны кулына алгач, губерна рекрут комитеты төзи, шәһәрләрдә һәм өязләрдә полиция аша халыкка хәбәр итә. Әлеге комитет рекрут җыю урыннарын һәм кайсы өяз күпме рекрут бирергә тиешлеген билгели. Рекрут алу вакыты 1-15 ноябрь, 16-30 ноябрь, 1-15 декабрь аралыгында үтә. Рекрутка алынучыга таләпләр: сәламәт булу, 20-30 яшьтә булу, буе 2 аршын, 1 вершоктан (155 см) артыграк булу. Устав нигезендә, үзең өчен хезмәт итәргә теләүчене (наёмщик) ялларга, яки акча түләп (500-1000 сум), рекрутлыктан азат ителергә мөмкинлек бирелә. «Хәрби хезмәткә яраклы» дип табылган рекрутлар бераз вакыт тупланган урыннарында кала, казна хисабына тотыла. Монда рекрутлар патшага тугърылыклы булырга ант итә (присяга бирә), 300-500 кешелек командалар оешкач, хәрби хезмәт урынына озатыла.
Хәрби бурыч уставы
1874 елның 1 гыйнварында Александр II хәрби бурыч уставын (Устав воинской повинности) раслый. Аның буенча, барлык кешеләргә дә хәрби хезмәт үтәү бурычы йөкләнә. Хәрби хезмәтне алыштыру (үз урыныңа кеше яллау, яки акча түләп бармый калу) бетерелә. Кайбер ташламалар кертелә: сәламәтлеге начар булу сәбәпле, гаилә хәленә, белеменә, милләтенә, дәрәҗәсенә, шөгыленә, милкенә карап, хәрби хезмәттән вакытлыча яисә бөтенләй азат ителү (Россия халкының ~10% халкына) мөмкинлеге. «Рекрут» сүзе урынына «хезмәткә яңа алынган» (новобранец) сүзе кулланыла башлый. Өязләрдә рекрутлардан исемлек төзелә, шобага салына. Шобага буенча «хәрби хезмәт» чыккан кеше армиягә китә. Хәрби хезмәткә 21 яшьтән алалар. 15 ел хезмәт итү карала: 6 елы (флотта 7 елы) даими гаскәрдә, соңгы 9 елы запаста. Гаскәри 40 яшькә кадәр ополчениедә исәпләнә. 40 яшьтә хәрби хезмәттән азат ителә. Ополчение гаскәре ике төрле була: яшьрәкләрдән төзелгәне — кыр гаскәрләре, икенчесе — резерв гаскәр. 1876 елда хәрби хезмәт 5, 1878 елдан 4, 1905 елдан 3 елга калдырыла.
Инкыйлабтан соң
1917 елдан соң патша хәрби оешмалары юкка чыгарыла. Кызыл гаскәрне туплау эшче, крестьян һәм солдат депутатлары аша башкарыла.
1918 елның 8 апрелендә чыккан РСФСР декреты белән хәрби эшләр буенча волость, өяз, губерна, хәрби округ комиссариатлары (военкомат) төзелә. Хәрби комиссариатларга хәрби хезмәткә алу һәм хәрби хезмәткә чакырылучыларның исәп-хисабын алып бару бурычы йөкләнә.
Хендрик Адамсон
Хендрик Адамсон (Hendrik Adamson) (1891 елның 6 октябре - 1946 елның 7 марты) - Эстон шагыйре һәм педагог.
Биография
Хендрик Адамсон 1891 елның 6 октябрендә Kärstna волосте Метсакура авылы Патси хуҗалыгында тегүче гаиләсендә туган. Аның әти-әнисе хәлле гаиләдән булмый. Ул җирле мәктәпнең иң яхшы укучысы була, ә аннан соң педагогик семинариядә белем ала.
1911 елдан Torma Võtikvere мәктәбендә укытучы булып эшли. 1919-1927 елларда Эстониянең Kärstna авылында башлангыч мәктәптә мөдир булып эшли. Соңрак Адамсон профессиональ язучы, Эстония Язучылар берлеге әгъзасы була.
Бенавидес
Бенавидес — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хендрик Адамсон
Биография
Хендрик Адамсон эсперанто телен 1929 елга кадәр өйрәнә һәм инде 1930 елда ук бу телдә оригиналь шигырьләр яза башлый. Аның таланты тулысынча Эстония телендә ачыла. Аның Эстониядәге беренче шигырьләре 1913 елдан бирле басыла,үзенең беренче китабын 1919 елда яза. 1934 елда «унике шагыйрь» альманахы басылып чыга, анда Адамсонның унбер шигыре кертелә.
Петров Вал
Петров Вал (Петров Вал) — Россия Федерациясенең Волгоград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Хендрик Адамсон
Иҗаты
Адамсон Көньяк Эстония диалектизмнарын киң файдаланып, Эстония телендә яза. Аның кайбер шигырьләре эсперанто телендә язылган.
Бенавидес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петров Вал
Халык саны — кеше.
Хендрик Адамсон
Иҗаты
Язучының иҗатын «Kuldblond neitsi» (Блондинка) һәм «Roheline sisalik» («Зеленая ящерица», тарта, 1925) романнары тәшкил итә.
Петров Вал
Тарих
Торак пункт 1942 елда, Идел рокадасы төзү вакытында пәйда булган. Исеме — Пётр І дәверендә төзелеп бетмәгән канал исеме буенча.
Хендрик Адамсон
Иҗаты
Хендрик Адамсон бик күп шигырьләр авторы, шул исәптән:
Петров Вал
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1949 елдан, шәһәр статусын 1988 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (89,1%), алманнар (3,7%), украиннар (2,5%), язидләр (1,5%).
Грин-Лейк (шәһәр, Висконсин)
Грин-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карандаш
Карандаш - графитка яки башка берәр төрле буяуга агач һәм башка тышча киертелеп ясалган, таякчык формасындагы язу-сызу әсбабы.
Этимология
Диалектларда кырандаш, кардәш қәләм, қәрендәш қәләм. Рус теле этимологиясендә «қәләм даш» сүзеннән дип күрсәтелә.
Графит төсе белән каракургашка бик охшаш, шунлыктан аны кургашның бер төре дип уйлаганнар. Графит таякчык – грифель белән төрле өслекләргә б.э. кадәр үк яза белгәннәр.
Фенеш (Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Кристоф (Крёз)
Сен-Кристоф — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Ашагыадакөй (Кызылҗаһамам)
Ашагыадакөй (Aşağıadaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Танагаево
Танагаево (Таныгайсола, Танагаево) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Старе Надратово
Старе Надратово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(7998) Gonczi
(7998) Gonczi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 15 маенда Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 JK» саналган.
Ахробость
Ахробость — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Черёмуха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мостовка (Том кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Динвуд (Джорджия)
Динвуд  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Динвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кадин ди Сото (Белуно)
Кадин ди Сото — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кадин ди Сото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нова-Фатима (Баия)
Нова-Фатима  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кызылкая (Гейве)
Кызылкая (Kızılkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Гейве илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гута (Наравлянский районы)
Гута  (Гута ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Наравлянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Любомино
Любомино — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ратошин-Перший
Ратошин-Перший — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гестготберг
Гестготберг (Geestgottberg) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарленд (Техас)
Гарленд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Армокур
Армокур (Armaucourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,72 км².
Старе Ожехово
Старе Ожехово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пишковице
Пишковице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Колин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шумайлово
Шумайлово (Шумайлово) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Адмайр (Канзас)
Адмайр  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Адмайр шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фенеш (Караш-Северин)
Фенеш — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7999) Nesvorny
(7999) Nesvorny — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 11 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RA3» саналган.
Гринбуш (Висконсин)
Гринбуш  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бенуса
Бенуса — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берзила
Берзила — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD160945
HD160945 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гута (Рагачовский районы)
Гута  (Гута ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
HD160945
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Лезовая
Лезовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Наврас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Гута (Рагачовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лезовая
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Любстин
Любстин — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Леже-Бридере
Сен-Леже-Бридере — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Нова-Фатима (Парана)
Нова-Фатима  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фримонт
Фримонт (Fremont) — АКШның Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Наваграха
Граха (graha "тоту", ) яки Наваграха (Санскрит телендә, "тугыз йорт") Һинд динендә һәм Һинду астрологиясендә Ходайлар, тугыз планета.
Фримонт
Тарих
1956 да нигезләнә.
Наваграха
Планеталар, күк җисемнәре һәм айның орбитасы эклиптиканы кисү нокталары
Наваграхалар алар:
Гыйбадәтханәләр
Үзләре эченә алган яки бер яки барлык тугыз Наваграхага багышланган гыйбадәтханәләр Һиндстанның төрле өлешләрендә бар, мәсәлән, Тамил Надуда.
Гөлнар Юлдыбаева
Юлдыбаева Гөлнар Вилдан кызы (28 декабрь 1976 ел — 26 ноябрь 2020 ел) — галим-фольклорчы. Филология фәннәре кандидаты (2006).
Биографиясе
Юлдыбаева Голнар Вилдан кызы 1976 елның 28 декабрендә Башкортстан Республикасының Гафури районы Сәетбаба авылында туа. 2000 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.
1997 елда Россия Фәннәр академиясе Уфа федераль эзләнү үзәгенең Тарих, тел һәм әдәбият институтында хезмәт юлын башлый. Алдан лаборант, аннан соң кече фәнни хезмәткәр (2003), 2007 елдан фәнни хезмәтче, 2008 елдан — олуг фәнни хезмәтче, аннары әйдәүче фәнни хезмәткәр (2019) була.
2006 елдан «Фольклористика» темасына филология фәннәре кандидаты. Башкорт фольклорына бәйле 180 артык фәнни басма авторы. 2003-2019 елларда экспедицияләрдә катнашып, 16 җыентык төзүче була. 2019 елдан — «Россия фольклор берлеге» Бөтенроссия җәмәгать оешмасының әгъзасы.
Бөтенроссия иң яхшы фәнни китап конкурсында «Башкорт фольклорының хәзерге хәле» (2012), «„Сак-Сок“ бәете. Текслар һәм эзләнүләр» китаплары белән «Гуманитар фәннәр» номинациясендә югары уку йортлары һәм фәнни — тикшеренү учреждениеләре фәнни хезмәткәрләре арасында лауреат була.
Галимә 2020 елның 26 ноябрендә Уфа шәһәрендә вафат була, туган авылында җирләнгән.
Кызылкая (Даламан)
Кызылкая (Kızılkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Даламан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Старе Окнини
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Герден (Саксония-Анхальт)
Герден (Gehrden) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Эмма Мейсснер
Эмма Мейсснер (Emma Meissner, 30 октябрь 1866 — 20 ноябрь 1942) — швед опера җырчысы (сопрано) һәм театр актрисасы.
Герден (Саксония-Анхальт)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8000) Isaac Newton
(8000) Isaac Newton — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 5 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RL5» саналган.
Эмма Мейсснер
Биографиясе
Эмма Оливия Экстрем 1866 елда Карлстадта туган. Әти-әнисе Юхан Фредрик Экстрем һәм Анна Брита Петтерсон.
Капыкая (Мутки)
Капыкая (Kapıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Мутки илчесенә караган бер авыл (köy).
Эмма Мейсснер
Биографиясе
1881—1883 елларда Стокһольм шәһәрендә Mindre teatern театрында хорда җырлый. Башлангыч ролен Sjökadetten операсында башкара. 1884—1885 елларда Эмма Стокһольм консерваториясендә укый, ары Фриц Альбергта һәм Сигне Хеббеда укый.
Укудан соң Эмма 1888—1889 елларда Стокһольмда Södra Teatern театрында эшли. 1890 елда Стокһольмның Vasateatern «Микадо» операсында ул Ям-Ям ролен башкара. 1891 елда Элизабет Йортберг белән бергә варьете җырчысы буларак Норвегия, Дания, Бөекбритания, Германияда Аурупаның төрле калаларында чыгыш ясый. Соңыннан ул Oscarsteatern театрында эшли. 1907 елда биредә Франц Легараның «Күңелле тол хатын» беренче швед опереттасында төп рольдә уйный. Эмма барлыгы йөздән артык төрле постановкаларда катнаша.
Эмма белән 1903 елда тавышсыз «Лили» фильмында роль башкарып, кино актрисасы була. Барча 15 кинотасмага төшә.
1894—1897 елларда Эмма казначей Роберт Бергта кияүдә була. 1899 елда ул Яльмар Мейссерның хатыны була, ире 1925 елга кадәр Альберт Ранфт театрларында, Король операсында һәм Гетеборг симфоник оркестрда дирижёр булып эшли.
Эмма Мейсснер 1942 елда вафат була һәм Стокһольмда җирләнә.
Рахане
Рахане — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нефедовка
Нефедовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Басандайка елгасының сул ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Сылтамалар
Нефедовка
Барзюковка
Барзюковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гадел Латыйпов
Гадел Латыйпов (Гадел Илбәр улы Латыйпов,, — , ) — РФ су полочысы, Россия чемпионы (2013, 2014), ЛЕН кубогы иясе (2014).
Гөрҗистанда ислам
Гөрҗистанда ислам (ისლამი საქართველოში) — Гөрҗистан территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Гөрҗистан халкының (3 996 мең кеше) 9,9 % ы (~400 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020).
Тарих
Ислам хәзерге Гөрҗистан территориясендә Гарәп яулары чорыннан башлап зурлыгы һәм әһәмияте буенча икенче урында тора. 645 елда Гөрҗистан җирләренә беренче тапкыр гарәпләр бәреп керә, әмма грузин җирләренең күпчелеген алар бары 735—737 елларда гына буйсындыра алган.
736—1122 елларда Тифлис җирле мөселман мөһим мәдәни-дини үзәге була. Тирә-юньдәге авыл төбәкләренең грузин халкы христианлыкка тугърылыгын саклап кала. 1080—1480 еллар арасында исламның тәэсир көче кими бара. XV гасыр ахырында, Гөрҗистанда Фарсы патшалары хакимияте көчәю белән, Көнчыгыш Гөрҗистан территориясендә ислам көчәя. Госманлы империясе кул астына күчкән Көнбатыш Гөрҗистан халкы XV—XVIII гасырларда исламга күчә. Исламлаштыру нәтиҗәсендә грузин этносыннан субэтник төркемнәр —, аҗарлар, аерылып чыга. Месхет төрекләре — Месхетиягә күчеп килгән Госманлы төрекләренең нәселе (гөрҗи теориясе буенча).
XVI гасырның икенче яртысыннан, 1547 елдан 1878 елга кадәр Госманлы империясе составында булганда, аҗарлар ислам динен тота. 1926 елга кадәр аҗарларны «гөрҗи-мөселманнар» дип атау кабул ителгән булган. 1926 елгы халык санын алу барышында 71 498 гөрҗи-мөселман «аҗар» дип теркәлгән. Хәзерге Гөрҗистанда аҗарларның диннәре турындагы мәгълүматлар халык санын алу вакытында җыелмый, ә иҗтимагый сораштырулар барышында билгеләнә. XX гасыр уртасында мөселманнар автономияле республика халкының 70 % ы, ә христианнар 30 % ы булса, XXI гасыр башында христианнар 75 %, ә мөселманнар 25 % булган. Батум шәһәренең мөселман җәмгыяте, халкының күпчелеген мөселманнар тәшкил иткән таулы Аҗарстаннан шәһәргә күченеп килүче яшьләр исәбенә елдан-ел арта бара, шулай ук соңгы елларда шәһәр яшьләре мәчеткә торган саен активрак йөри һәм ислам йолаларын төгәл үти.
Мәчетләр
Гөрҗистанда ~400 мең мөселманга 200 гә якын мәчет бар. Аларның 50се, 120 гә якыны , калган 30 ы бөтен ил буенча таралган. Башкалада һәм Гөрҗистан буенча гомумән алганда, шигыйлар саны сөнниләр саныннан артып китә. Совет чорында мөселманнар 4 мәчеткә (нигездә, шигыйлар) ия булган, аларның иң танылганы - Исмаил шаh исемендәге мәчет (халык телендә - Габбәс I мәчете), ул кырында торган, аны 1951 елда, яр буе урамы ясау сылтавы белән, җимергәннәр.
Тифлис мәчете
Тифлис шәһәрендәге бердәнбер сакланып калган мәчет XVIII гасыр башында, 1723—1735 елларда төрекләр тарафыннан төзелә, әмма тиздән шәһәргә бәреп кергән Иран, Иран шаһы (1736—1747 елларда) Надир шаһ боерыгы буенча сүтелә. 1846—1851 елларда бу урында янә Италия архитекторы Джовани Скудиери проекты буенча мәчет төзелә. Бу сөнни мәчетен Казан татарлары төзегән, шуңа күрә мөселманнар аны «казан-татар» дип тә атыйлар. 1895 елда Азәрбайҗанның танылган хаҗи  (1823—1924) финанс ярдәме белән, мәчет киңәйтелә һәм икенче каты төзелеп бетә.
1951—1996 елларда мәчет эчендәге гыйбадәт бүлмәсе кара пәрдә белән бүленгән була, бер яктан сөнниләр гыйбадәт кылган, икенче яктан — шигыйлар. 1996 елда мәчетнең имам-хатыйбы итеп билгеләнгән Я. Алиев карары белән пәрдәне алалар, һәм хәзер ике агымдагы дин тарафдарлары да Аллаһы Тәгаләгә бергә догалар укыйлар.
Милләтләр
Мөселманнар арасында гөрҗиләр, азәрбайҗаннар, чеченнар, татарлар, лезгиннар, дагстанлылар һ. б. бар. Шулай ук Гөрҗистан территориясендә вакытлыча яшәүче Төркия һәм башка мөселман илләре да бар.
Оешма
Гөрҗистан мөселманнары идарәсе рәисе — шәех хаҗи Рамин Игидов.
Демография
2002 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, ил халкының 9,9 % ы (0,4 млн кеше чамасы) ислам динен тота.
Арнавиль
Арнавиль (Arnaville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,22 км².
Яңа Благородны
Яңа Благородны (У Благородны, Новые Благородны) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Котельниково
Котельниково (Котельниково) — Россия Федерациясенең Волгоград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1929 елдан, шәһәр статусын 1955 елдан башлап йөртә.
Кадине (Тренто)
Кадине — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Пишонца (Түбән Силезия воеводалыгы)
Пишонца  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кадине (Тренто)
Географиясе
Кадине Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гуцишча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Любстинек
Любстинек — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лю-ла-Круа-От
Лю-ла-Круа-От — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Диана Зарипова
Диана Роберт кызы Зарипова (1985 елның 12 гыйнвары, Яр Чаллы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия моделе, 2004 елгы «Россия гүзәле» милли конкурсы җиңүчесе.
Фениш
Фениш — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Диана Зарипова
Тормыш юлы
Диана Зарипова 1985 елның 12 гыйнварында Яр Чаллы шәһәрендә туа. 12 яшендә Диана фотомодель була, ә 15 яшендә «Татарстанның беренче Вице-миссы — 2000» титулын яулый. 2003 елда ул «Fashion Model Awards 2003» конкурсының Россия этабында җиңә. 2004 елның 31 декабрендә салкын тиюгә карамастан, «Россия гүзәле 2004» титулын ота.
Фениш
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Диана Зарипова
Тормыш юлы
Парижда 2005 елда узган «Европа гүзәле» конкурсында катнашкан, анда ярымфиналга эләкмәгән. «Дөнья гүзәле» һәм «Галәм гүзәле» бәйгеләрендә Диана катнашмаган.
«Европа гүзәле 2005» конкурсында катнашканнан соң Диана «туризм буенча менеджер» белгечлеге буенча Мәскәү дәүләт сервис университетын тәмамлаган.
Колки (Померания)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берланга-дель-Бьерсо
Берланга-дель-Бьерсо — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александр Мочалов
Александр Мочалов (,, — , ) — РФ волейболчысы (икенче темп һөҗүмчесе), Россия чемпионы (2014).
Тула өлкәсенең административ-территориаль бүленеше
Тула өлкәсе 23 муниципаль районга һәм 3 шәһәр округына бүленә.
Леком
Леком — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Старе Ольшини
Старе Ольшини — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова-Флореста
Нова-Флореста — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Айола (Канзас)
Айола  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Айола шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8001) Рамсден
(8001) Рамсден — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Болжбина
Болжбина — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Устье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бакулины
Бакулины (Бакулины) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Хавьер Грасия
Хавьер Грасия Карлос (испанча Javier 'Javi' Gracia Carlos; 1970, Памплона, Испания) — Испаниянең элеккеге футболчысы, ярым сакчы, "Реал Сосьедад" һәм "Вильярреал" испан футбол клублары өчен чыгыш ясаган. Рубин футбол клубының баш тренеры (2016 елның 27 мае — 2017 елның июне).
Ричмонд (Виргиния)
Ричмонд (Richmond) — АКШның Виргиния штатында урнашкан шәһәр.
Хавьер Грасия
Тәрҗемәи хәле
Грасия "Атлетик Билбао" клубында тәрбияләнгән спортчы.
Ричмонд (Виргиния)
Тарих
1737 дә нигезләнә. 1780 дан - Вирджиния башкаласы.
Хавьер Грасия
Тәрҗемәи хәле
1993 елда "Реал Вальядолид" клубына күчә һәм ике ел дәвамында уңышлы рәвештә уйный.
1995 елда «Реал Сосьедад» клубына күчә, анда лидер була, 4 сезон дәвамында 100 матчта уйный. 1999 елда «Вильярреал» клубына китә.
2004 елда "Кордова" клубында футболчы карьерасын тәмамлый һәм тренер булып эшли башлый.
2004 елда «Вильярреал» яшьлек клубы баш тренеры булып эшли башлый.
2011-2012 елларда Олимпиакос һәм Керкира грек клублары баш тренеры.
2012-2014 елларда Испаниягә кайта, анда «Альмерия» һәм «Оссасуна» уңышлы баш тренеры була.
2014-2016 елларда «Малага» клубының баш тренеры.
2017 елның июнь аенда «Рубин» футбол клубы белән төзелгән 4 еллык килешү вакытыннан алда өзелә, клуб аңа 10 млн евро күләмендә акча түләргә тиеш иде, ләкин матбугат белдергәнчә, ирешелгән килешү буенча клуб берни туләмәс.
HD160947
HD160947 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.