cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бивертон (Орегон)
Бивертон  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кечулату
Кечулату — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шарм-ан-л'Англь
Шарм-ан-л'Англь — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кечулату
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пфальцфельд
Пфальцфельд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вель-Игль
Вель-Игль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тукан елгасының уң ярына тамагыннан 140 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 30 км.
Массацца
Массацца — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вель-Игль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шәмсинур (парк, Әлмәт)
"Шәмсинур" Паркы (Әлмәт) ("Мәдәният һәм ял паркы" "Сквер" "Урман-парк" )-парк зонасы, ял итү, спорт белән шөгыльләнү, аралашу һәм йөрү урыны.
Урнашу
объект Әлмәт шәһәре, торак микрорайон 2 Б территориясендә урнашкан. Парк территориясе Әлмәт шәһәренең 11 нче урта гомуми белем бирү мәктәбе янында урнашкан.
Тарих
Объект 2015 елда "Парклар һәм скверлар елы" программасын гамәлгә ашыру кысаларында төзелде. Паркны ачу тантанасы амфитеатрда узды. Бизәкләр һәм Кара мәчеләрнең фигуралары барлыкка килде. Рәсемнәр һәм су линияләре төнлә светодиод лампалар белән яктыртыла. Evolution Казан креатив агентлыгының сигез дизайнеры «Шәмсинур» проектын эшләгән. Парк турында фикер алышуда шәһәр җәмәгатьчелеге вәкилләре катнашты. Парк кыска вакыт эчендә төзелгән.
Үзенчәлек
Парк Дала Зәе елгасы кушылдыгы буенда сузылды. "Шәмсинур» ның үз үзенчәлекләре бар. Аларның берсе-бөтен территориядә баскычлар булмау, ландшафт бер дәрәҗәдән икенчесенә күчә. Бу ясый куркынычсыз йөгерү һәм велосипедта йөрү. Чишмә битләре бетонланган һәм гыйбрәтле цитаталар һәм математик формулалар белән язылган, шуның белән яшьләргә сәфәр кылу өчен гыйбрәтле ноткалар алып килгән. Паркның «үзенчәлеге " - биек тирәк, анда ике дистәдән артык төрле төстәге сыерчык оялары урнаштырылган. Ә "Шәмсинур" чишмәсе үзе җиһазландырылды һәм торгызылды.
Монткур-Лизроль
Монткур-Лизроль (Montescourt-Lizerolles) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Шәмсинур (парк, Әлмәт)
Парк инфраструктурасы
Парк инфраструктурасы түбәндәге зоналарны күздә тота: Паркта 2 балалар мәйданчыгы, амфитеатр, мәйданчык төзелде, урам тренажерлары, мәйданчыклар, йомгаклау мәйданчыгы, воркаут өчен. Йөгерү юллары (озынлыгы 1719 м). 2306 м озынлыктагы җәяүлеләр юллары. Урам тренажеры, Воркаут белән шөгыльләнү өчен 8 конструктив элементлар урнаштырылган.
Ысуллары үткәрергә вакытта паркта
•1.	Навигация табличкалары буенча Яшел объектлар турында мәгълүматны җентекләп өйрәнергә мөмкин. Үсемлекләрнең аз өлеше ( биш сорт чыршы, ике төр можжжевельник, сирень, алма, Клен, боярышник...).
•2.	Бию, йога белән шөгыльләнергә.
•3.	Граффити ясау.
•4.	Йомшак пуфта китап уку.
•5.	Шахматны кеше үлчәмендәге фигуралар белән уйнарга.
Чыганаклар
1. "Шәмсинур" паркы
2.Әлмәт парклары
3.Әлмәт «Шәмсинур " паркы җиңде
5. Шәмсинур-күп функцияле Европа паркы
6. Әлмәттә "Шәмсинур" паркы ачылды һәм булачак бассейн нигезенә капсула салынды
8. "Шәмсинур" паркы
9. Рөстәм Миңнеханов Әлмәттә «Шәмсинур " паркын ачты
Гутенберг буразналары
Гутенберг буразналары — Айның -4.5°N, 36.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 223 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Исеме
Гутенберг буразналары якындагы Гутенберг кратеры хөрмәтенә аталган.
Возгривка
Возгривка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кунач елгасының уң ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Езуа
Сент-Езуа — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Геппи-Велли (Нью-Мексико)
Геппи-Велли  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Геппи-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боссю-ле-Рюминьи
Боссю-ле-Рюминьи (Bossus-lès-Rumigny) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рюминьи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.14 км².
Шарм-ла-Гранд
Шарм-ла-Гранд — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
NGC 3107
NGC 3107 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ени (Ейьюбие)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Масселло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(1206) Нумеровия
Тарихы
1931 елның 18 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 UH» саналган.
Топраклык (Чанкая)
Топраклык (Topraklık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Lockheed C-130 Hercules
Локхид C-130 Геркулес (Lockheed C-130 Hercules) — урта һәм зур ераклык өчен уйланылган хәрби йөк очкычы. АКШ һәм НАТО гаскәрләрендә төп очкыч булып санала.
Ляхово (Ярмәкәй районы)
Ляхово — Башкортстанның Ярмәкәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452182, — 80225822002.
Пашалы (Аванос)
Пашалы (Paşalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Аванос илчесенә караган бер авыл (köy).
Эделя-Яха
Эделя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Апака-Пур елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пфаффен-Швабенхайм
Пфаффен-Швабенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Кечулаць
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пфаффен-Швабенхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вранско
Вранско — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Етьенн-Руале
Сент-Етьенн-Руале — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Врело
Врело — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буасезон
Бу-дю-Пон-де-Ларн (Bout-du-Pont-de-Larn) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,63 км².
Массерано
Массерано — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Делиль буразнасы
Делиль буразнасы — Айның 31°N, -32°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 60 километр озынлыкта булган буразнасы.
Исеме
Делиль буразнасы якындагы Делиль кратеры хөрмәтенә аталган.
Монфокон (Эна)
Монфокон (Montfaucon) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Делиль буразнасы
Чыганаклар
Rima Delisle
NGC 3108
NGC 3108 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Гила (Нью-Мексико)
Гила  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гила халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленинград камалышы (берләштерү)
Ленинград камалышы – тарихның онытылмас бите.
Ленинград блокадасы Россия тарихында озакка сузылган һәм иң фаҗигале вакыйгаларның берсе. Гитлер   Ленинградны юкка чыгарырга тели. Әмма герой-шәһәр калкан булып яуга күтәрелә. Төп төгәл  871 көн дәвам иткән мәхшәр 2 миллионнан артык кешенең гомерен өзә. 1944 елның 27 гыйнварында Ленинград шәһәре тулысынча немец гаскәрләреннән азат ителә.
Морт төп гомуми белем бирү мәктәбенең “Туган якны өйрәнү музеенда”  ленинградлылыр турында күп кенә мәгълүмат тупланган. Без, түгәрәккә йөрүче укучылар, блокада вакытында авылыбызда яшәгән Ленинград балаларының хатларын, язмаларын укып өйрәнәбез. Үзе эшләгән вакытта ветеран укытучыбыз Кадрия Хөсәен кызы бу тарихи вакыйгага зур өлеш керткән. Ул шул чор балалары белән аралашып, хатлар алышып, аларның язмышын өйрәнгән.
1942 елда авылга  ленинградлылар килә. 350 бала һәм 25 олы кеше. Алар Ленинградның 300, 320, 321 нче интернат- мәктәпләреннән булалар. Озак еллар мәктәп интернатында тәрбияче булып эшләгән Мәрьям  Әхтәмова: “...бездә  дә ленинградлылар яшәделәр, ул – Елена Юлиановна Рамбольская  һәм кызы Лариса. Лариса Сергеевнага ул вакытта 12 яшь иде”. Аның  иң беренче тәэсире: “... әйтерсең без җәннәткә  кереп эләккәнбез, тәрәзәләрдә   ут күренә, бернинди снаряд һәм бомба тавышлары ишетелми, тып-тын авыл. Безне бер йортка урнаштырдылар - Зөләйха апа иде аның хуҗасы. 1943 елның кышы була бу. Безгә аерым йорт бирделәр. Бик салкыннан интегә идек. Әни врач иде, авыл халкын  да дәвалый, хәтта күрше авылларга да чакыралар. Менә бервакыт безнең өй каршына ат килеп туктады. Мәрьям Әхмәтҗанованың  әнисе Тайфә апа өйгә керде дә берни әйтеп тормыйча әйберләрне җыя башлады һәм үзенең өенә алып китте. Ул  җылы өендә түрдәге сәкесеннән урын бирде, өч елдан артык катык-сөте белән сыйлый, бәрәңгесен ашата, бакчасында кыяр, кабак үстерергә рөхсәт итә”.
Авыл халкы да ярата Рамбольскаяларны. Сугыш тәмамланып ленинградлыларны үз шәһәрләренә озаткач та сагынып, кире чакырып хат язалар. Ленинград  балалары җәй көннәрендә колхоз басуларында эшлиләр һәм шул елдан   бирле Мортта рус класслары ачыла. Соңгы рус классының чыгарылышы 1989 елда була. Язмыш Мортка китереп җиткергән Анатолий Иванович Кулаков искә ала: “ 1941 елны мин  3 классны  тәмамладым, энем 1 класска керергә өлгермәгән малай. Без 80 бала. Ярославль  өлкәсенең Большесельский районындагы Чудиново авылыннан эвакуацияләнеп Ленинградка килдек. Анда гына тукталып калынмый шул. Советлар Союзы Герое “Анатолий Серов” пароходына утыртып җибәрделәр. Юлда бик газап чигәләр. Балалар Алабуга  затонына килеп җиткәндә Камада инде су ката башлаган була. Ә балалар кыска күлмәк – ыштаннан, бер кат оек һәм җәйге аяк киемнәре. Морттан аларны олаулар, туннар белән килеп алалар  һәм мәчеткә алып кереп урнаштыралар. “Җылылыктан эреп йокыга киткәнбез. Иртән торуга кая килеп эләктек, дип тәрәзәләргә ябырылдык. Карасак, мәчет алды тулы халык. Безне кызганып торалар. Тора-бара без дә татарча сүзләр өйрәндек. Берәр өйгә керәбез дә “Апа бир  минеке ашарга”- дибез. Шуннан безгә йә бәрәңге, йә сөт, йә  катык бирәләр. Бигрәк тә безнең мәчет каршында яшәгән Бикә апаларга  керергә ярата идек. Чөнки ул безне беркайчан да буш чыгармый иде. 1941-42 елларда инде безнең күбебезнең әти-әниләре Ленинградта  ачлыктан үлгән була. Ә без аларны исән дип белеп хатлар яза идек”.
Чыганак: Алабуга нуры газетасы. №5. 27.01.2021ел
Во-Вилен
Во-Вилен (Vaux-Villaine) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рюминьи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.96 км².
Ени (Эдремит)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лейк-Джордж (Нью-Йорк)
Лейк-Джордж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шассиньи
Шассиньи — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Бонанза (Орегон)
Бонанза  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бонанза шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воронец (Сосна кушылдыгы)
Воронец — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сосна елгасының уң ярыннан 47 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Топракһисар (Алтынөзү)
Топракһисар (Toprakhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пфеффельбах
Пфеффельбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вена-Юган
Вена-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ить-Ях елгасының сул ярына тамагыннан 148 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1368) Нумидия
(1368) Нумидия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1935 елның 30 апрелендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 HD» саналган.
Сент-Женевьев (Уаза)
Сент-Женевьев — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Вызел
Вызел — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кечулетешть
Кечулетешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Массино-Висконти
Массино-Висконти — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дрэпер буразнасы
Дрэпер буразнасы — Айның 18°N, -25°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 160 километр озынлыкта булган буразнасы.
Исеме
Дрэпер буразнасы якындагы Дрейпер кратеры хөрмәтенә аталган.
Шепкә (Дала Зәе кушылдыгы)
Шепкә (Шипка) — Дала Зәе елгасы кушылдыгы. Татарстанның Зәй районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Ярмәкәй
Яңа Ярмәкәй — Башкортстанның Ярмәкәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452182, ОКАТО коды — 80225822003.
Бу-дю-Пон-де-Ларн
Буасезон (Boissezon) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,36 км².
Монгобер
Монгобер (Montgobert) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Ени (Сарай)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шатене-Воден
Шатене-Воден — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Массиола
Массиола — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3109
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пюндерих
Пюндерих — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гиллсборо (Нью-Мексико)
Гиллсборо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(2502) Нуммела
Тарихы
1943 елның 3 мартында И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1943 EO» саналган.
Гиллсборо (Нью-Мексико)
Географиясе
Гиллсборо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вылкович
Вылкович — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Топракоҗак (Енишеһир)
Топракоҗак (Toprakocak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вшивка (олом кушылдыгы)
Вшивка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы олом елгасының сул ярыннан 105 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Обен-ан-Бре
Сент-Обен-ан-Бре — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Кечулешть
Кечулешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гевелий буразналары
Гевелий буразналары — Айның 0.8°N, -66.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 180 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Исеме
Гевелий буразналары якындагы Гевелий кратеры хөрмәтенә аталган.
Эшкакон
Эшкакон — Россия территориясеннән ага торган елга. Карачай-Чиркәс Республикасы, Ставрополь крае, Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Подкумок елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек, Тын һәм Идел елгалары арасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бурназель (Тарн)
Бурназель (Bournazel) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Пашалылар (Куруҗашиле)
Пашалылар (Paşalılar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Куруҗашиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Лейк-Лузерн (Нью-Йорк)
Лейк-Лузерн  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мати (коммуна)
Мати  — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Барановщина (Котельнич районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Бордмен (Орегон)
Бордмен  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бордмен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жирондель
Жирондель (Girondelle) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рюминьи кантонына карый.
Вылчанка
Вылчанка — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Верси-Ярт
Верси-Ярт — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сугмутен-Ях елгасының уң ярына тамагыннан 83 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шатене-Машрон
Шатене-Машрон — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
(1696) Нурмела
Тарихы
1939 елның 18 мартында И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1939 FF» саналган.
Ени (Караташ)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ханстен буразнасы
Исеме
Ханстен буразнасы якындагы Ханстен кратеры хөрмәтенә аталган.
NGC 3110
NGC 3110 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сент-Обен-су-Еркери
Сент-Обен-су-Еркери — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Топраксевен (Чалдыран)
Топраксевен (Toprakseven) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Чалдыран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Равенгирсбург
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пионерский (Ярмәкәй районы)
Пионерский — Башкортстанның Ярмәкәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452182, — 80225822004.
Маттие
Маттие — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вырбен (Кырҗали өлкәсе)
Вырбен  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глен-Ейкерс (Нью-Мексико)
Глен-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Глен-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бюрг буразналары
Бюрг буразналары — Айның 44.5°N, 25.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 98 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Исеме
Бюрг буразналары якындагы Бюрг кратеры хөрмәтенә аталган.
Шатовиллен
Шатовиллен — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кеша
Кеша — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пашалыоглу (Боябат)
Пашалыоглу (Paşalıoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Бюрла
Бюрла (Burlats) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,62 км².
Черек Плота
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мацце
Мацце — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
NGC 3111
NGC 3111 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Топрактепе (Доганшеһир)
Топрактепе (Topraktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Доганшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бөгелмә (Зәй кушылдыгы)
Бөгелмә — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елга Зәй елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Л’Эшель
Л’Эшель (L'Échelle) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рюминьи кантонына карый.
Вырбенци
Вырбенци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хэдли буразнасы
Хэдли буразнасы — Айның 25°N, 3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 80 километр озынлыкта булган буразнасы.
Исеме
Хэдли буразнасы якындагы Хэдли тау очы хөрмәтенә аталган.
Ени (Сейһан)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Райденхаузен
Райденхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3825) Нюрнберг
Тарихы
1967 елның 30 октябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1967 UR» саналган.
Урта Карамалы (Ярмәкәй районы)
Урта Карамалы — Башкортстанның Ярмәкәй районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452183, — 80225825001.
Гленвуд (Нью-Мексико)
Гленвуд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гленвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кешереу
Кешереу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мачелло
Мачелло — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Лейк-Плезант (Нью-Йорк)
Лейк-Плезант  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3112
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Браунсвилл (Орегон)
Браунсвилл  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Браунсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4459) Нусамаибаси
(4459) Нусамаибаси  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1990 елның 30 гыйнварында М. Мацуяма, К. Ватанабэ тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BP2» саналган.
Вирси-Яун
Вирси-Яун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пим елгасының сул ярына тамагыннан 21 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шатонрю-Соммермон
Шатонрю-Соммермон — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Городище (Грязная кушылдыгы)
Городище — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Грязная елгасының сул ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Морт авылыннан Бөек Ватан сугышында катнашкан шәхесләр исемлеге
Ел саен мәктәпкүләм үткәрелә торган фәнни-гамәли конференция, 2020-2021 нче уку елында, илебездә билгеләп үтелә торган иң зур вакыйгага, Бөек Җиңүнең 75 еллыгына багышланган иде.
22 нче июнь иртәсендә миллионнарның, шул исәптән безнең Морт авылы халкының тыныч хезмәт еллары Бөек Ватан сугышы башлану белән өзелә.
Соңгы тапкыр кичә көлде дөнья,
Соңгы тапкыр кояш балкыды.
Таң атмады бүген, таң атмады,
1418 көн дәвам иткән Бөек Ватан сугышы ... Быел без халкыбызның 1941-1945 нче елларда Җиңүнең 75 еллыгын бәйрәм иткәнбез икән, бу Җиңүнең бәясе – 27 миллион  кешенең гомере, 1700 шәһәр хәрабәгә әйләнгән, 10 мең авыл җир белән тигезләнгән. Бу саннар артында җансыз әйберләр түгел, ә тере кешеләр.
Бөек Ватан сугышына Морт авылыннан 515 кеше киткән. Шуларның 254е яу кырында ятып калган. Сугышның кара канаты һәр өйгә диярлек кагылып узган. Сугышчылар истәлегенә авылыбызда һәйкәл салынган. Аларның исемнәре шушы һәйкәлгә уелган. Сугышка киткән авылдашларыбызның 261е туган авылыбызга исән-сау  әйләнеп кайткан. Ләкин бүгенге көндә авылыбызда бер генә сугыш ветераны. Ул Гарипов Багданур абый.
Бу чыгышка һәр укучы, һәр укытучы үзенең өлешен кертергә тырышты. Чыгышлар ике көнгә бүленде. Беренче көнне башлангыч сыйныф укучылары булса, икенче көнне урта сыйныф укучылары иде. Конференцияне мәктәбебезнең директоры, тарих укытучысы Һадиев Фәнил Васыйл улы башлап җибәрде. Ул  сугышта балаларның эшләгән эшләре, күрсәткән батырлыклары,  авылыбызда яшәгән Ленинград балалары турында сөйләде. Беренче булып укучыларны, аякларына чабата кигән өченче сыйныф укучылары, Хуҗин Салават һәм Шайгалләмова Ландыш, “Чабата гына димәгез...” дип аталган эзләнү эшләре белән таныштырдылар. Салават карт бабасы, Хуҗин Нәҗип Хуҗа улының ялкынлы сугыш еллары, авыр тормыш юллары, аннан калган чабата турында сөйләде. Ландыш чабата турында табышмаклар, мәкалләр,шигырьләр, җырлар барлыгын исбатлап күрсәтте. Аларның чыгышы “Чабата, тула оек” җырына куелган бию белән тәмамланды. (Укытучылары Гайнанова Р.М.).
2 сыйныф укучыларының, Гыйльмуллина Алинә, Иванов Тимофей, Мортазин Эдем, чыгышлары “Без хәтерлибез һәм горурланабыз”. Алинә үзенең карт бабасы, Әхәт абый турында сөйләп бирде. (Укытучылары Закирова Ә.Ә)
4 сыйныф укучысы Михайлов Әдел “Сугыш вакытындагы техника” турында сөйләде. (Укытучысы Муратова Л.Ә).
5 сыйныф укучылары герой-пионерлар, аларның кылган батырлыклары турында сөйләделәр. (Укытучылары Гайфетдинов Г.Ә).
6 сыйныф укучылары  Бөек Ватан сугышында катнашкан театр һәм кино актерлары турында эчтәлекле һәм тулы мәгълүмат бирделәр. (Укытучылары Смехова С.М.)
7 сыйныф укучылары Юнысова Зәмилә һәм Хафизова Ильвина Шәрифуллин Хөсәен абый турында сөйләделәр. Хөсәен Шәрифуллинның “Сталинград оборонасы өчен” медале үзе бер тарих. Сталинградны саклаганда ул хезмәт иткән бер төркем солдатлар Идел аша кичәргә тиеш була. Дошман пулясы астында көймәләргә төялеп юлга кузгалалар. Янәшәдә генә йөзгән көймә, бомба эләгеп, су астына китә, анда Хөсәеннең якташлары да була. Аннан Сталинград урамнарында сугышлар дәвам итә. Самолеттан ташлап киткән азык-төлекне дә алып булмый: снайпер чүкеп кенә тора. Менә шулай кайчандыр хуҗалар чыгарып түккән бәрәңге кабыклары, элмә кайрылары ашап, алты ай сугыша алар. Оборонаны өзеп чыккач, сакал-мыек баскан, йончыган солдатларны медаль белән бүләклиләр. Аннан тагын сугыш, тагын атака. Дошман пулясы Хөсәеннең күкрәгенә төбәлә. Әмма яңа гына таккан медаль аның гомерен саклап кала. Пуля тишкән медаль бүген мәктәп музеенда саклана. (Укытучылары Нуриәхмәтов Д.Ш)
8 сыйныф укучысы Сафина Ильвина фронтовик һәм укытучы Ганиев Гариф Гани улы турында чыгыш ясады. Гариф абый сугыштан туган авылына кайта. 1958-елда аны Морт урта мәктәбенә хезмәт дәресләрен укытырга чакыралар. Ул мәктәп остаханәсендә балаларны 30 ел буе үзенең һөнәренең серләренә өйрәтә. Мәктәпнең хезмәтне оештыру мастерскоен тәртипкә сала, төрле җиһазлар, кораллар булдыра. Морт мәктәбендә укыган  балалар агач һәм тимер эшләренә оста өйрәнәләр. Чөнки Гариф  абый – үз эшенең чын остазы була, һәрнәрсәне җиренә җиткереп үти, укучылардан да шуны таләп итә. Ул, икенче группа Ватан сугышы инвалиды булуына карамастан, яраткан эшен, укучыларын һәм мәктәбен ташламый. Хезмәтеннән тәм һәм ямь таба, бөтен авыруларын онытып, укучыларны намуслы хезмәт күнекмәләренә өйрәтә. Укучылар белән район ярышларында беренчелекне бирми, бик күп мактау кәгазьләре белән бүләкләнә Гариф абый. (Укытучысы Әхмәтҗанова Р.Г.)
9 сыйныф кызлары Фазлеева Гөлназ һәм Шакирова Диана инглиз телендә  безнең илебездә Җиңү көнен ничек бәйрәм итү турында чыгыш ясадылар. (Укытучылары Гобайдуллина З.Н.)
5 сыйныф укучысы Сергеев Вячеслав “Оста куллар”түгәрәгендә, ветераннар өчен, үз куллары белән  ясаган бүләкләрен күрсәтте. (Укытучысы Гобайдуллин Ф.Г.)
Шушындый эчтәлекле, мәгънәле чыгышлар укучыларда Бөек Җиңү һәм Ватан сугышы турында     алган белемнәрен тирәнәйтергә, туган төбәгебезнең сугыш һәм хезмәт батырларын, аларның батырлыкларын онытмаска ярдәм итә. Яшь буында ватанпарвәрлек хисләре, Бөек Ватан сугышы геройларына, ветераннарга, тыл батырларына хөрмәт һәм ихтирам тәрбияли.
Әйе, һәр туган яңа көн, бүгенге бәхетле тормышыбыз өчен без, иң элек гүзәл тормышларын биргән каһарманнарга, сугыштан исән-сау кайтып хезмәт иткән тыл батырларына мәңгелек бурычлы. Алар алдында баш исәк тә, чәчәкләр бүләк итсәк тә, алтыннан һәйкәл куйсак та аз булыр кебек. Кадерлик, онытмыйк аларны, баш иик аларга. Без аларга мәңгелек бурычлы. Кабат сугыш афәтен күрмәсәк иде, илләр тыныч, күк йөзе һәрвакыт аяз булсын!
Чыганак: Алабуга нуры газетасы. №86. 20.11.2020 ел.
Райершид
Райершид — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вырли-Дол (Кырҗали өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тумыштагы монохромазия
Таякчыклы тулы монохромазия
1. Нәселдәнлек төре аутосом-рецессивлы.
•	Макула гадәти күренә ала, ләкин гипоплазия дә була ала.
•	Тумыштагы нистагм һәм фотофобия
3.	Фотопияле ЭРГ нормадан тайпыла, җемелдәүләрнең фузион ешлыгы кими.
4.	ТК тулаем юк, барлык төсләр соры төс төсмере буларак күренә.
Пашамезрасы (Адыяман)
Пашамезрасы (Paşamezrası) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Ени (Гүдүл)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гүдүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тумыштагы монохромазия
Таякчыклы тулы булмаган монохромазия
1.	Нәселдәнлек төре аутосом-рецессивлы яки Х-хромосома белән бәйле.
Сентин
Сентин — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Тумыштагы монохромазия
Таякчыклы тулы булмаган монохромазия
2.	Билгеләре
•	КҮ 6/12-6/24.
•	Макула, кагыйдә буларак, норма чигендә.
•	Нистагм һәм фотофобия була ала.
3.	ЭРГ. Фотопияле ЭРГ патологияле, скотопияле — нормаль
4.	ТК. Төсле күрүнең кайбер төсмерләре була ала.
Колбачыклы монохромазия
1.	Нәселдәнлек төре төгәл билгеле түгел.
2.	Билгеләре
. КҮ 6/6—6/9.
•	Макула норма чигендә.
•	Нистагм һәм фотофобия юк.
4.	ТК тулысынча юк.
Чыганаклар
Джек Кански - "Клиник офтальмология: системалаштырылган караш", 2009 ел
Бюск (коммуна)
Бюск (Busque) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,38 км².
Барановщина (Нема районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Югары Биккол
Югары Биккол — Биккол (Тук кушылдыгы) елгаса бкушылдыгы. Ырынбур өлкәсенең Александровка районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.
Барановщина (Нема районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Югары Биккол
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Топрактепе (Ешилъюрт)
Топрактепе (Topraktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Фере
Ла-Фере (La Férée) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рюминьи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11.01 км².
Меана-ди-Суза
Меана-ди-Суза — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Глориета (Нью-Мексико)
Глориета  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Глориета халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бий буразнасы
Бий буразнасы — Айның -15°N, -48°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 70 километр озынлыкта булган буразнасы.
Исеме
Бий буразнасы якындагы Бийи кратеры хөрмәтенә аталган.
Вырхари
Вырхари — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сунь-Мей буразнасы
Сунь-Мей буразнасы — Айның 24.6°N, 11.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 4 километр озынлыкта булган буразнасы.
Исеме
Сунь-Мей буразнасы кытайлар исеме хөрмәтенә аталган.
NGC 3113
NGC 3113 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Райль (Мозель)
Райль  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шевийон (Югары Марна)
Шевийон — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Мейна
Мейна — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кешерия
Кешерия — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(150) Нюйва
(150) Нюйва  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1875 елның 18 октябрендә Дж. К. Уотсон тарафыннан Энн-Арбор обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Брукингс (Орегон)
Брукингс  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Брукингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Түбән Карамалы (Ярмәкәй районы)
Түбән Карамалы — Башкортстанның Ярмәкәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452183, — 80225825002.
Ени (Полатлы)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вабр (Тарн)
Вабр (Vabre) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Топсакал (Гүрпынар)
Топсакал (Topsakal) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вабр (Тарн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,43 км².
Постолка (Иж кушылдыгы)
Постолка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Иж елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лепрон-ле-Валле
Лепрон-ле-Валле (Lépron-les-Vallées) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Рюминьи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.42 км².
Лексингтон (Нью-Йорк)
Лексингтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габрово (Кырҗали өлкәсе)
Габрово  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Мелаццо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Габрово (Кырҗали өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грайворонка
Грайворонка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орёл өлкәсе, Липецк өлкәсе, Курск өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кшень елгасының уң ярыннан 83 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосна елгасы. Кече елга бассейны — Хоперге елгасының Тын елгасына койганчы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Серевилле
Серевилле — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Шодне (Югары Марна)
Шодне — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Раймерат
Раймерат — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1356) Ньянза
(1356) Ньянза  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Аристарх буразналары
Аристарх буразналары — Айның 26.9°N, -47.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 121 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Исеме
Аристарх буразналары якындагы Аристарх кратеры хөрмәтенә аталган.
Вагнер синдромы
Нәселдәнлек төре ген 5q12-14 урнашу белән аутосом-доминатлы.
ФАГ зур перфузиясез өлкәне ачыклый, ул хориокапиллярлар булмаган өлкәгә туры килә   (рәс. 18.30г).
Өзлегүләргә кабык катарактасы һәм якынча 50% пациентта гомернең 6 декадасында челтәркатлау кубарылуы керә.
Кешею
Кешею — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ени (Шерефликочһисар)
Ени (Yeni) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вож-ПАй-Соим
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тумыштагы ретиношизис
Тумыштагы ретиношизис ике яклы макулопатия белән бергә 50% пациентта периферияле ретиношизис белән сыйфатлана. Төп кимчелек Мюллер күзәнәкләрендә урнаша, бу челтәркатлауның нерв җепселләре катламы калган сенсорлы өлешеннән аерылуына китерә. Монда тумыштагы ретиношизисның булдырылганнан (картлык) аермасы да, ансында аерылу тышкы тоташтыргыч катлам дәрәҗәсендә барлыкка килә.
1.	Нәселдәнлек төре — RS1 гены җәлеп ителү белән Х-хромосома белән бәйле.
2.	5 һәм 10 яшь арасында макулопатия өчен уку кыенлыгы белән билгеләнә. Чир сирәгрәк иртә балачакта кылыйлык яки нистагм белән үскән периферия ретиношизисы белән бергә була, пыяласыман җисемгә еш кан савулар белән.
3.	Фовеаль шизис радиаль сырлар сыман («велосипед тәгәрмәче») (рәс. 18.27а) нәфис кистасыман аралыклар булу белән сыйфатлана, кызылсыз яктылыкта тикшергәндә яхшырак күренә. Вакыт белән радиаль җыерчыклар чагылганлыгы кимеп нәтиҗәсендә тупас фовеаль рефлекс калдыра.
4.	Периферия шизисы күбесенчә аскы чигә квадрантын зарарлый. Шизис киңәйми, ләкин түбәндәге икенчел үзгәрешләргә дучар була ала.
•	Эчке чик мембранасы һәм нерв җепселләре катламыннан торган эчке катламда оваль кимчелекләр үсә ала (рәс. 18.276).
•	Аерым очракларда кимчелекләр кушыла ала, нәтиҗәсендә челтәркатлау тамырлары пыяласыман җисемдә ирекле урнаша («витреаль вәл») (рәс. 18.27в).
•	Тыгылган һәм аерым тамырлардан торган периферияле агачсыман зарарлану (рәс. 18.27г).