cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Усеин Баккал
Тормыш юлы
1944 елда Кырым татарлары сөргене вакытында Таҗикстан ССРна җибәрелә. Ленинабадта А. Пушкин исемендәге музыка-драма театрының баш балетмейстеры итеп билгеләнә. 1948 елда кулга алына һәм төзәтү-хезмәт лагерьларына 25 елга ирегеннән мәхрүм ителә. 1955 елда Хрущёв җепсезлеге вакытында реабилитацияләнә һәм азат ителә.
Нарасимха
Индра-Намучи риваяте
Нарасимха Ведада метфоралар белән тулы Индра-Намучи риваятендә тамырлары бар. Индра Дэваларның дхармик җитәкчесе булган, ул яктылык, яшен, яңгыр һәм елгалар белән җитәкчелек итә, шул ук вакытта Намучи ул ялган ярым-Ходай Асура ул куәт өчен көндәшлек итә. Намучи Индрага тынычлыкны тәкъдим итә, ул аны соңыннан кабул итә. Ул Индрадан ул аны "кул учы белән дә, йодрыгы белән дә", "көндез дә, төнлә дә түгел", яки "дымлы берәр нәрсә түгел" белән үтерелмәячәген таләп иткән. Индра моңа килешә.
Эш беткәч, Намучи Дэваларны туклыкландыручы бар нәрсәне алып китә: Сома эчемлеген, ашамлыкның эссенциясен һәм Индраның көчен. Ходайларның җитәкчесен үзендә каршылык хисе сизә, бу вәгъдә ясып бәйлелеген сизә. Индра шуннан соң Сарасвати Дэви (белем Алиһәсе) белән һәм Ашвиннар белән очраша. Алар Намучи белән эшләячәкләр дип җавап бирәләр, шуны барысын да алачакларын, әгәр дә Ходай Индра алар белән куәтләрен, ашамлык эссенциясен һәм Сома эчемлеген уртаклашырга риза булса. Индра килешә. Ходайлар һәм Алиһә шуннан соң иҗади план белән килешәләр. Алар яшенгә "су күбеге"н агызалар, ул коры да, дымлы да түгел, һәм явыз Асура Намучи һөҗүм ителә һәм үтерелә, бу төнлә дә, көндез дә булмый.
Намучи үтерелгәннән соң, Ходайлар бөтен куәтләрен кире алалар, әмма Намучи Сома эчемлеген инде эчеп бетергәнен ачыклыйлар. Хәзер яхшылык аның канының начарлыгы бозыклыгы белән катыштырылган булган, алар аны эчәргә теләмәгәннәр. Шулай итеп, алар яхшылыкны начарлыктан аералар. Шулай итеп, яхшылык Дэваларга кайта, начарлыктан баш тартыла.
Усеин Баккал
Тормыш юлы
1973 елның 20 октябрендә Чкаловскта вафат була, анда ук җирләнә.
Нарасимха
Индра-Намучи риваяте
Дебора Сойфер буенча, Ведик риваятьләрдә Нарасимха риваяте белән параллельләр күп, аның шул ук эчтәлеге, "шуның белән дә түгел, башкасы белән дә түгел" чикләүләре, һәм яхшылыкка начарлыкны бетерергә рөхсәт бирә торган шул ук иҗади рух. Дәвам итеп соңрак Һинд дине текстларында "уч белән дә түгел, йодрык белән дә түгел" гыйбарәсеннән Санскрит сүзләре Ведик текстларда кебек үк шул ук. Бу Ведик Намучи риваяте һәм Пураналарда соңрак Нарасимһа риваяте арасында бәйләнеш булуын фараз итәргә мөмкинчелек бирә. Уолтер Рубен буенча, ике юрама да борынгы һәм урта гасыр текстларда башка риваятьләр белән бергә куәтне дөрес кулланмый торган деспот һәм тираннарга каршы Һинд традициясен чагылдыра.
Грибное
Грибное (Грибное) — Диңгез буе краеның Черниговка районында урнашкан авыл.
Нарасимха
Пураналар
Күп Пураналарда Нарасимха еш искә алына, төп кыйссаның 17 төрле юрамасы бар. Вальмики Рамаянада (7.24), Харивамсада (41 & 3.41-47), Вишну Пуранада (1.16-20), Бхагавата Пуранада (7 Җыр), Агни Пуранада (4.2-3), Брахманда Пуранада (2.5.3-29), Вайю Пуранада (67.61-66), Брахма-Пуранада (213.44-79), Вишнудхармоттара Пуранада (1.54), Курма Пуранада (1.15.18-72), Матсья Пуранада (161-163), Падма Пуранад (Уттара-кһандада 5.42), Шива-пуранада (2.5.43 & 3.10-12), Линга Пуранада (1.95-96) һәм Сканда Пуранада 7 (2.18.60-130) барысында да Нарасимха аватарының тасвирламалары бар.
Усеин Баккал
Гаилә
Хатыны — Зоре Измайлова. Кызлары — Пакизә, Тамилла, Рушена һәм Рәмзиә (1926—2021, Таҗикстанның халык артисты, Украинаның атказанган артисты, «Хайтарма» ансамблен 1992 елдан 2016 елга кадәр җитәкләгән)
Грибное
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Нарасимха
Башка текстларда
Нарасимха шулай ук Махабхаратада бар (3.272.56-60) һәм Нрсимха Тапания Упанишад-ның игътибар үзәгендә тора.
Прахлада риваяте
Бхагавата Пуранада тасвирланганча Вишну, элеккеге Вараха аватарында явыз асура Хираньякшаны үтергән. Хираньякшаның абыйсы, шәйтан патша Хираньякашипу Вишнуны күрә алмаган һәм үч алмакчы булган. Ул махсус көчләргә ия булыр өчен күп еллар аскеза үтәгән. Шуннан соң Брахма Хираньякашипуга алкыш тәкъдим иткән. Хираньякашипу шулай дип сораган, "Миңа шундый алкыш бир, мин бернинди йорт эчендә дә, тышында да түгел, көндез дә, төнлә дә түгел, җирдә дә, күктә дә үләргә тиеш түгел. Минем үлемем бернинди сугыш коралыннан да түгел, кешедән дә түгел, хайваннан да түгел булырга тиеш. Мин бернинди дә синең тарафыннан мәхлукъ булган тере яки тере булмаганнан үләргә тиеш түгел. Дәвам итеп, мин бернинди дә ярым-Ходай яки шәйтан тарафыннан да түгел яки аскы планеталардан бернинди дә зур елан тарафыннан үтерелергә тиеш түгел дигән алкыш бир." Брахма шундый алкышны биргән, һәм Хираньякашипу бу көчләргә ия булган.
Грибное
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Нарасимха
Прахлада риваяте
Яңа алкыш белән бер вакыт көчле һәм күренми торган Хираньякашипу Вишнуның тугърыларын эзәрлекли башлаган. Хираньякашипуның улы - Прахлада булган, ул килешмәгән һәм әтисенә каршы фетнә куптарган. Прахлада Вишнуның тугърысы булып киткән. Бу Хираньякашипуны ярсулаткан, ул малайны үтермәкче булган - әмма һәр үтереп карау белән, Прахлада Вишнуның мистик куәте белән якланган булган. Сораганда, Прахлада әтисен Галәмнең иң олы куәте дип танырга баш тарткан һәм Вишну бөтен нәрсәгә үтеп керүче һәм бөтен җирдә бар дип раслаган. Хираньякашипу якындагы баганага күрсәткән һәм аның Вишнусы мондамы дип сораган һәм аның улы Прахладага шулай дип әйткән, "Я иң бәхетле Прахлада, син һәрвакыт Иң Олы Җанны миннән башка дип тасвирладың, бу һәрнәрсә өстеннән торган Иң Олы Җан, бөтен нәрсәнең контрольдә тотучысы, һәм бөтен нәрсәгә үтеп керүче. Әмма кайда ул? Әгәр дә ул бөтен җирдә булса, алайса ул бу баганада нишләп минем алдымда түгел?" Прахлада шуннан соң җавап биргән, "Ул булган, Ул бар һәм Ул булачак." Кыйссаның альтернатив юрамасында, Прахлада җавап биргән,"Ул баганаларда, һәм ул иң кечкенә ботакта." Ярсуын контрольдә тота алмаган Хираньякашипу багананы чукмары белән җимергән, һәм көчле тавыштан соң шуннан Нарасимха формасында Вишну пәйда булган һәм Прахладаны яклап Хираньякашипуга һөҗүм итәр өчен хәрәкәтләнгән. Хираньякашипуны үтереп Брахманың алкышын бозмас өчен Нарасимха формасы сайланган булган. Хираньякашипу кеше, дэва яки хайван тарафыннан үтерелә алмаган. Нарасимха боларның берсе дә булмаган, чөнки ул өлешчә-кеше, өлешчә-хайван буларак инкарнация алган Вишну формасы. Ул Хираньякашипуга эңгер-меңгердә килгән (бу көн дә, төн дә булмаган), сарай яны бусагасында (йорт эчендә дә түгел, тышында да түгел) һәм шәйтанны тезенә куйган (җир дә, буш урын да түгел). Үтә торган бармак тырнакларын кулланып (корал буларак тере дә түгел, тере булмаган да түгел, һәм шәйтанны тезләренә куйган (җир дә түгел, буш ара да түгел). Үткен бармак тырнакларын кулланып (ул тере дә түгел, тере булмаган да түгел корал, ул шәйтан патшаның эчен ярган.) Курма Пуранада Пурушалар һәм шәйтан көчләре арасында шуннан соң булган сугышны тасвирлый, анда ул Пашупата дигән көчле сугыш коралыннан кача. Сойфер буенча, ул Ануһрада җитәкчелегендә Прахлада туганнарының һәм меңнәрчә башка шәйтаннар "арслан-кеше тәненнән барлыкка килгән арслан тарафыннан үлем үзәненә (ямалайям)га җитәкләнгән булган". Шул ук эпизод Матсья Пурана 179-да бар, Нарасимха килүеннән соң берничә бүлектә.
Иконографиясе
Нарасимха һәвакыта арслан бите һәм кеше тәненә батырылган тырнаклы бармаклар белән күрсәтелә. Кайвакыт ул баганадан чыгып, бөтен җирдә, һәр нәрсәдә, һәр кемдә булганын билгели. Кайбер гыйбадәтханәләрдә, мәсьәлән, Аһобилам, Андһра Прадешта иконография киңрәк, һәм Нарасимханың тугыз башка сурәтен кертә:
Нарасимханың иң иртә иконографиясе безнең эраның 2-енче һәм 4-енче гасырлар арасына карый, һәм болар Уттар Прадеш, Мадхья Прадеш һәм Андһра Прадешка карый. Нарасимханың күпчелек сурәтләре һәм гыйбадәтханәләр Һиндстанның ярымутрау төбәгендә табыла, әмма Нарасимха сурәтләре белән әһәмиятле борынгы һәм урта гасыр археологик урыннар шулай ук Кашмирда Вайкунтха Чатурмуртида һәм Кһаҗураһо гыйбадәтханәләрендә табылган, шул ук вакытта бер йөзле юрамалар Гарһва һәм Матһурада (Уттар Прадеш) һәм Эллора Мәгарәләрендә (Махараштра) бар. Нарасимханың мәшһүр сурәтләре белән башка төп гыйбадәтханәләр Химачал Прадешта, Мадхья Прадешта, Махараштрада, Одишада, Андһра Прадешта, Тамилнадуда һәм Карнатакада Виджаянагара Империясе хәрабәләрендә. Иң борынгы сакланып калган Һинд дине гыйбадәтханәләрнең кайберәүләре, мәсьәлән, Тигава һәм Эранда (Мадхья Прадеш), иртә 5-енче гасырга карый, аларга Вишнуның башка аватарлары белән Нарасимха керә.
Әһәмияте
Нарасимха иҗади каршылыкның әһәмиятле иконик символы, очракка каршы өмет, эзәрлекләүгә каршы җиңү һәм явызлыкны юк-итү. Ул Пратападитья Пал раслаганча тышкы гына түгел явызлыкның җиңүчесе, әмма шулай ук үзенең "тәннең, сөйләмнең һәм акылның" эчке явызлыкның да. .
Көньяк Һиндстан сәнгатендә Вишнуның Нарасимха буларак инкарнациясе - потлар, бронза һәм сурәтләр Аватарлар арасында иң сайлап алынган темаларның берсе, популярлык буенча бәлки Рама һәм Кришна белән янәшә тора. Ходай Нарасимха шулай ук Хануманның 5 йөзләренең берсе буларак пәйда була, ул Рамаянада Ходай Раманың тугърысы буларак очрый.
Нарасимха Телангана һәм Андһра Прадеш штатларында төрле формаларда табыныла. Шулай да, гыйбадәтханәләрнең һәрберсендә Нарасимханың бер формадан күбрәк сурәтләре бар, Аһобиламда Нарасимханың тугыз формасында багышланган тугыз гыйбадәтханәсе бар. Нарасимха инкарнациясенең үзәк аспекты Хираньякашипу шәйтанын үтерүен билгеләргә кирәк, әмма Нарасимха сурәтенә гыйбадәтханәләрдә киң рәвештә табынмыйлар, гәрчә ул сурәтләнгән булса да.
Тәңкәләр, язмалар һәм терракотта
Нарасимханың кайбер иң борынгы сәнгать эшләре якынча безнең эраның 2-нче гасырына карый, мәсьәлән, Каусамбида табылганнар. "Панча" кигән, янында шәхси атрибутлары булган, ясап бетерелгән диярлек, яхшы кисеп ясалган Нарасимха поты Матхура археологик урынында табылган булган һәм 6-ынчы гасырга карый.
Башкару сәнгатьләре
Нарасимха риваятьләре төрле Һинд дине классик бию репертуарының өлеше булып тора. Мәсьәлән, Катһакали театрында Нарасимха-Хираньякашипу сугышы тарихы һәм "Прахлада Чаритам"ның адаптацияләре керә, Нарасимха Кералада иң популяр тамаша каһарманы булып тора. Охшаш рәвештә, Тамил Надуның Бхагавата Мела башкару сәнгатьләрендә традицион рәвештә Нарасимха җаянти бәйрәм ителә, монда төбәк Нарасимха гыйбадәтханәләрендә фестиваль була.
Догалар
Нарасимха аватарага багышланып берничә дога язылган булган. Боларга түбәндәгеләр керә:
Иртә сурәтләре
Андһра Прадешта өченче-дүртенче гасырга караган панельдә чүгәләп утырган тулы териоморфик арслан сурәтләнгән, аның җилкәләре артында өстәмә кеше куллары бар, алар Вайшнав эмблемаларын тота. Ян-якларында биш каһарман (вира) еш Нарасимханың иртә сурәтләре буларак идентификацияләнә. Иртә Гупта чорына караган Нарасимханың басып торучы потлары Тигова һәм Эгон гыйбадәтханәләрендә һаман бар. Бу потлар ике куллы, озын чәчле, фронталь, бары тик аскы кием кигән, һәм Хираньякашипуның шәйтан фигурасыз. Нарасимханың Хираньякашипу шәйтанын үтерүче потлары бераз соңрак Гупта чоры сурәтләрендә бар: берсе Мадхьяда һәм берсе гыйбадәтханә бусагасында, хәзерге вакытта Начнада Курма матхага куелган, икесе дә безнең эраның бишенче гасыр ахырына, я иртә алтынчы гасырга карый.
Фараз ителгәнчә Нарасимха сурәтләре безнең эраның икенче-өченче гасырларына карый, Филадельфия Сәнгать Музее тарафыннан 1987 елда Матхурада ясалган потлар. Алар Филадельфия Сәнгатьләр Музееның элеккеге кураторы Стелла Крамриш тарафыннан "хәзергәчә билгеле булган Нарасимханың иң элек сурәте" буларак тасвирланган булган. Бу фигурада җыерчыклы каш, казык тешләре, һәм Нарасимханың соңрак сурәтләрендә кебек чыгып торган тел, әмма фигураның киеме, гадилеге һәм торышы аны аерып тора. Нарасимханың күкрәгендә аның өске киеме астында, амулет бар дип фараз итәргә була, аны Стелла Крамриш Каустубха асыл ташы белән ассоциацияли. Бу өске кием ике җилкә буйлап төшә; әмма Хираньякашипу астында шәйтан фигурасы Нарасимха тәне аркылы горизонталь рәвештә куелган, бөгелгән бил бавы аякларны каплаучы башка кием бар дип фараз итәргә була. Шәйтанның чәче аның артында, аның баша арслан кешенең уң тезендә. Ул гади муенса кигән. Аның тәне ял итә торган итеп сурәтләнгән. Аның йөзе тыныч, бераз гына елмайган кебек. Аның күзләре яратып Вишнуның йөзенә карый. Бу фигураның аякларында яки табаннарында берникадәр киеренкелек бар, гәрчә Вишну әкрен итеп аның корсагын яра торган вакытта да. Аның эчәкләре уң ягы буйлап чыгып тора. Матсья пуранада тасвирланганча Нарасимха "куәтле Дайтья җитәкчесен салам келәмендәге чыбыклар кебек" өзгән. Пот тарафыннан Гандһара стилендагы киемгә нигезләнеп, Майкл Майст эшне безнең эраның дүртенче гасырына карый торган итеп даталаган.
9-ынчы гасырга караган Нарасимха поты Индонезиядә, Прамбананда, Иҗо тавының төньяк итәгендә табылган булган. Тривикрама һәм Вараха аватарларының сурәтләре шулай ук Индонезиядә, Прамбананда табылган булган. Вишну һәм аның аватара сурәтләрендә үзәк Яваның иконографик хасиятләре бар. Боларга үзәк Яваның физиогномиясе, арттырып күрсәтелгән кием күләме, һәм зәркән бизәкләренең ничек эшләнүе керә. Бу бер вакыт формалаштырылган декоратив схема, Үзәк Ява чоры өчен кабул ителгән норма булган (безнең эраның 730–930 елы). Иконографик хасиятләр булуга карамастан, Ява потларының стилистик алдан килүчеләрен безнең эраның 6-ынчы-7-енче гасырларда Һиндстанның Чалукья һәм Паллава сурәтләрендә күреп була.
Эйвон (Миннесота)
Эйвон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эйвон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Капеле (Брежице)
Капеле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әмир (Аскын районы)
Әмир — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452892, ОКАТО коды — 80204819002.
(18481) 1995 YH
(18481) 1995 YH — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 17 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YH» саналган.
Пало-дель-Видр
Пало-дель-Видр — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Вайшенфельд
Вайшенфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 394
NGC 394 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рюквиль
Рюквиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Сенкиняты
Сенкиняты (Сенкіняты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Лассинг (Штирия)
Лассинг  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Сенкиняты
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лассинг (Штирия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Виртанен (ай кратеры)
Виртанен - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 39,7 км булган кратер.
(4566) Чаокуангпиу
(4566) Чаокуангпиу — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Виртанен (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Арттури Илмари Виртанен (1895–1973) хөрмәтенә бирелә.
(4566) Чаокуангпиу
Тарихы
1981 елның 27 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 WM4» саналган.
Виртанен (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Щучинск
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Вишонки-Косьцельне
Вишонки-Косьцельне — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Златоклас
Златоклас — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винчестер (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лясоти
Лясоти — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Илдус Габдрахманов
Бу Камал театры актеры турында мәкалә, галим турында бу мәкаләдән укыгыз
Илдус Габдрахманов (Илдус Илгизәр улы Габдрахманов) — драма артисты, хореограф-репетитор, Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия драма театры артисты. Татарстанның атказанган (2003), халык (2014) артисты. «Тантана» премиясе лауреаты (2013).
Тәрҗемәи хәле
1967 елның 27 маенда ТАССР Апас районы Апас авылында туган. Мәскәүдә Щепкин исемендәге югары театр училещесын тәмамлаган (1988). Хәрби хезмәттә була.
Хезмәт юлы
1990 елдан Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия драма театры артисты.
Иҗаты
«Казан егетләре» спектаклендә Тукай ролендә уйнау танылу китерә.
Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты
Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты — дөньядагы иң борынгы педиатрия югары уку йорты.
Тулы рәсми исеме: «Россия Федерациясе Сәламәтлек саклау министрлыгының Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты югары белем бирүче федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе».
Тарихы
Хәзерге университетка нигез салынган ел — 1925. Ул вакытта Ленинградта шәһәр балалар хастаханәсе биналары комплексында ана һәм сабыйлыкны саклау институты ачыла. Медицина тарихчылары фикеренчә, институтны оештыру һәм торгызу — аның икенче директоры Юлия Ароновна Менделееваның (1883-1959) казанышы (3 ай дәвамында беренче директор профессор В.О. Мочан булган). Ул институт белән 1949 елга кадәр, шул исәптән Ленинград блокадасы елларында да, нигез салынганнан бирле диярлек җитәкчелек итә. 1949 елда Ю.А. Менделеевка репрессияләнә.
1928 елдан башлап фәнни эш көчәйтелә һәм беренче кафедралар оештырыла (хатын-кыз һәм бала физиологиясе, социаль гигиена, кече яшьтәге гигиена һәм диетика, балалар яшендәге патологияләр, рентгенология, балалар туберкулезы, кискен балалар йогышлары), аспирантура ачыла. Институт аналыкны һәм сабыйлыкны саклау фәнни-тикшеренү институтында үзгәртеп корыла — бу статус 1932 елга кадәр саклана.
1932 елда ФТИ базасында «хастаханә-медвуз»югары уку йорты төзелә. Аңа беренче медицина институтыннан аналарны саклау факультетын күчерәләр һәм беренче курска кабул итүне ачалар.
1935 елда "хастаханә-медвуз" Ленинград педиатрия медицина институтына (ЛПМИ) үзгәртелә. Институт беренче дөньяда махсуслаштырылган югары уку йортына әверелә, анда инде студент эскәмиясеннән педиатрлар әзерлиләр.
1936 елда беренче чыгарылыш була.
Сугыш вакытында, блокадада, институт эшен туктатмый. Клиникаларда авыру һәм яңа туган балалар дәвалана, аларның күбесен институт каршында оешкан ярдәмче хуҗалык коткарып кала. Моннан тыш, биредә госпитальләр ачыла, студентларны укыту дәвам итә, фәнни эш алып барыла. Немец командованиесе планнары буенча педиатрия институты юкка чыгарылырга тиеш була: вермахтның хәрби карталарында ул 708 нче объект буларак билгеләнгән була.
Мери-Премеси
Мери-Премеси — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Санкт-Петербург дәүләт педиатрия медицина университеты
Тарихы
Сугыштан соң институт белән Ю. А.Котиков (1949-1950), Н.Т. Шутова (1950-1960), Е. П. Семенова (1960-1965), Г. А. Кайсарьянц (1965-1975), Г. А. Тимофеева (1975-1984), В.П. Алферов (1984-1991), М.В. Неженцев (1991-1999), В. И. Гузева (1999), В. В. Леванович (1999-2015), 2015 елдан — Д. О. Иванов җитәкчелек итә.
1994 елда академия институт статусын ала. Хәзерге вакытта (2012 елның 27 апреленнән) академиянең статусы үзгәртелгән һәм 2013 елны тәмамлаучылар университетны тәмамлаган булып чыга. Университетта яңа белем бирү программалары (4 факультетка өстәп: педиатрия, дәвалау, стоматология һәм клиник психологиясе): медицина биофизикасы, югары шәфкать туташы белеме, медик-профилактика эше эшли.
2013 елның 5 февралендә иске акушерлык бинасы урынында төзелгән Перинаталь үзәкнең яңа корпусы ачыла.
Порость
Порость (Просать) — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Түбән Кама районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уратма елгасының уң ярыннан 8,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бөек чуалыш
Бөек чуалыш — Бәрдибәк хан үлгәннән соң, Алтын Урда тәхете өчен феодаль төркемнәр арасындагы көрәш. мини|уңда| Алтын Урда дәүләте әләме
Сәбәпләр
Бәрдибәк сәясәте нәтиҗәсендә, ул үлгәннән соң Батый хан нәселеннән тәхеткә утыручылар калмый, ә туры булмаган ханлыкка дәгъвачылар күп була. Шул ук вакытта табигать шартлары начарая, җир уңдырышлыгы, терлек кими, сәүдә итүдән керем әзәя. Үзәк хакимиятнең йогынтысы кимү белән аерым кланнар(төркемнәр) көчәеп китә. Сәяси кризис 1346 елда Кытайдан кергән чума авыруы шартларында бара.
Ханнар алмашы
Бәрдибәк хан үлгәннән соң (Никон елъязмасы буенча үтерелгән), беренче булып тәхеткә Көлпә хан килә. Ул тиз арада Сарайның затлы нәселләрне бастырырга ирешә. Аның хөкүмәте бастырган акча, бөтен Җучи Олысына таралган була. 5 ай хөкүмәт итткәннән соң, 1359 ел ахырында (кайбер чыганаклар буенча 1360 ел башы), Нәүрүзәк тарафыннан тәхеттән төшерелә һәм үтерелә. Тәхет Нәүрүзбәккә күчә. Берникадәр вакыттан соң, Нәүрүзбәк һәм аның улы Тимурга каршы сарай әмирләре, яшерен килешү төзиләр. Шуның нәтиҗәсендә Нәүрүзбәк тә, улы Тимур да үтерелә. Шулай ук Үзбәк ханның хатыны Тайдулла һәм аның якыннары да, әмирләр килешү корбаны була. Тәхеткә Хызыр хан килә. Шул ук елны ул үзенең улы-Тимер Хуҗа тырышлыгы белән тәхетне югалта. Тимер Хуҗаның сәясәтне начар белүен Бәрдибәк ханның кияве Мамай куллана. Мамайның абруе зур булуга карамастан, Чыңгыз нәселеннән булмагач, тәхеткә утырырга хокукы булмый. Шуңа күрә ул тәхеткә үз кешесен – Габдулла ханны куя. Шулай итеп 14 гасырның 60 нчы еларында тәхет Ак-Урда һәм Күк-Урда кланнары арасында күченеп йөри. Бәрдибәк үлгәннән алып, Тохтамыш утырганчыга кадәр, ким дигәндә 17 хан алмашына ( кайберләре тәхеттә берничә тапкыр утыралар), шуларның күбесе турында, тәңкәгә сугылган исеменнән башка, бернинди дә төгәл мәгълүмfт юк.
Мамайның хакимияте
Мамай абруе зур булганлыктан, ул үзенә зур көч туплый һәм Сарайдан аерым олыс төзи. Үзе тәхеткә утыра алмаганга,  Батый нәселеннән булган ханнар исеменнән җитәкли. Берничә мәртәбә Сарайны (1363, 1367-1368, 1373-1374) яулап ала, әмма озак тота алмый. Мамай Аурупа илләре белән дә, сөйләшүләр алып бара. 1363 елда яшь Дмитрийга бөек кенәзлеккә ярлык бирә. 1370 елда ярлыкны, Тверь кенәзе, Михаилга бирә. 1371 елда Дмитрий үзе Мамай Урдасына (Мамай Алтын Урданың алган җирләре чуалыш вакытында шулай аталган) барып, кире кайтара.
Алтын Урда бүленүе
1361 елда Алтын Урда әмире Булат Тимер Яңа Сарайдан качып, Болгарга килә. Болгар аксөякләре ярдәмендә Болгар тәхетенә утыра һәм Алтын Урдадан аерым олыс төзергә омтылып, акча суктыра башлый. Ләкин ул үзе Чыңгызлылар нәселеннән булмаганлыкка үлгән Җанибәк исеменнән суктыра. Рус елъязмачылары хәбәр иткәнчә, Булат Тимер "Болгарны һәм Идел буендагы барча шәһәрләрне һәм олысларны,шулай ук бөтен Идел юлын тартып ала”. Чулманда Җүкәтау бәклеге аерылып чыга. Әмир уллары  Сигез бәй белән Тугай, Мокша шәһәрен үзәк итеп, Урта Иделдә Наровчат бәклеге төзергә омтылалар. Арал диңгезе белән Җидесу арасында урнашкан олыс, тәхетенә Урус хан менгәч (1369), Алтын Урдадан бәйсез яши башлый. Хуҗа-Черкес исемле феодал да “Әстерхан тирәләрен кулга төшерә” һәм  Әстерхан олысы хакименә әверелә. Алтын Урдадан көнчыгышта Харәзем аерылып чыга.
Вишивська Красна
Вишивська Красна — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бөек чуалыш
“ Бөек чуалыш“ның бетүе
Мамай аерылып чыккан олысларның зур өлешен берләштерергә ирешә һәм аларда хаким итеп, үз кешеләрен куя. Ләкин Мамайның хакимияте тотырыклы булмый. Куликово кырында җиңелгәннән соң, ул кабат һөҗүмгә әзерләнә башлый. Әмма көнчыгыштан, бу вакытка Алтын Урданың күпчелек өлешен яулап, Туктамыш килә. Калка янындагы сугышта, Туктамыш Мамайны җиңеп, Алтын Урда тәхетенә утыруы,“Бөек чуалыш”ның бетүен белдерә.
Чыганаклар
Золотая Орда накануне распада: историческое повествование/Султан Шамси. - Казань: Татар. кн. изд-во, 2008.
История татар. /том 3/ Институт истории им. Марджани АН РТ. -Казань.2009.
Конаев (шәһәр)
Конаев (Қонаев, 2022 елның маена кадәр ― Капчагай, яки Капшагай) — Казакъстанның Алматы өлкәсе шәһәре, 2022 елның июненнән ― өлкәнең административ үзәге.
Бөек чуалыш
Чыганаклар
Татарстан һәм татар халкы тарихы/ И.А.Гыйләҗев, В.И.Пискарев, Ф.Ш.Хуҗин. - Казан - Хәтер - 2008.
Конаев (шәһәр)
2022 елның 3 маенда шәһәрнең Капчагай атамасы Динмөхәммәт Кунаев (Дінмұхамед Қонаев) истәлегенә Конаев дип үзгәртелә.
Тарих
Шәһәр статусын 1970 елдан башлап йөртә.
2022 елның июненнән Казакъстанның яңа чикләрендәге Алматы өлкәсенең административ үзәге була (Алматы өлкәсе составыннан яңа оешкан Жетису өлкәсе (үзәге Таллыкурган шәһәре) аерып алынганнан соң).
Коры Алатырь
Коры Алатырь — Алатыр елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Первомайск районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пернянгаши (Пайгусово авыл җирлеге)
Пернянгаши (Пӹнгель Парнингӓш, Пернянгаши) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
(18482) 1995 YO
(18482) 1995 YO — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 19 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YO» саналган.
Волентаун (Коннектикут)
Волентаун  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Газипаша (Юрегир)
Газипаша (Gazipaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казото Калефи (Модена)
Казото Калефи — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казото Калефи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Өлүдениз (Фетһие)
Өлүдениз (Ölüdeniz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Фетһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4630) Чаонис
(4630) Чаонис — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Коры Аморда
Коры Аморда — Аморда елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ромоданово районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Конти (Яроцинский повяты)
Конти  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенна
Сенна (Сенна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Эйкли (Миннесота)
Эйкли  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Яркәнт (Казакъстан)
Яркәнт (Jarkent, Жаркент, Жаркент) — Казакъстанның Җидесу өлкәсендә (2022 елның 8 июненә кадәр ― Алматы өлкәсендә) урнашкан шәһәр. Панфилов районының административ үзәге.
Гигганем (Коннектикут)
Географиясе
Гигганем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Яркәнт (Казакъстан)
Тарих
Шәһәр статусын 1891 елдан башлап йөртә.
Гигганем (Коннектикут)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эйкли (Миннесота)
Тарихы
Эйкли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Латернс
Латернс — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD215606
HD215606 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Капла (Табор)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валерий Марисов
Валерий Марисов (, Әстерхан, Әстерхан губернасы, Россия империясе —, Ижау, Удмуртия, Россия) — совет дәүләт эшлеклесе.
Горький сәнәгать институтын (1940) бетергән. Түбән Идел парахутлыгында машиналар майлаучы, парахут технигы ярдәмчесе (1931-1934), Воткинск машиналар төзү завутында цех башлыгы, инженер, өлкән оста, цех башлыгы урынбасары (1940-1944), дәүләт куркынычсызлыгы органнарында (1944-1947), БК(б)Ф Воткинск шәһәр һәм Воткинск машиналар төзү завуты фирка комитетлары сәркәтибе урынбасары (1947-1948), БК(б)Ф Воткинск шәһәр комитеты сәркәтибе (1948-1951), Воткинск машиналар төзү завутында СБКФ ҮК фирка оештыручысы (1951-1953), СБКФ Удмурт өлкә комитетында сәнәгать-транспорт бүлеге мөдире (1953-1957), сәркәтип (1957-1963), беренче сәркәтип (1963-1985). СБКФ ҮК әгъзасы (1971-1986), 7, 9-11 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
Вакирхен
Вакирхен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гафифә Гаффарова
Гафифә Гаффарова, Гафифә Салих кызы Гаффарова (1948 елның 2 августы, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Азнакай районы, Тархан) — шагыйрә. С. Рәфыйков премиясе лауреаты. Берничә китап авторы. Сарман районы Җәлил эшчеләр бистәсендә яшәп, иҗат итә.
Тәрҗемәи хәле
Гафифә Салих кызы Гаффарова 1948 елның 2 августында Азнакай районы Тархан авылында туган. Тархан башлангыч, Мәсгут сигезьеллык мәктәбендә, Азнакай интернат мәктәбендә белем ала. Мәктәпне тәмамлагач, күмәк хуҗалыкта, аннары Урта Азия якларына китеп, мамык заводында эшли. Азнакай юл төзү идарәсендә эшче, «Җәлилнефть» нефть һәм газ чыгару идарәсендә буяучы булып эшли. Кичке мәктәптә урта белем ала. Сарман районы Җәлил эшчеләр бистәсендә яшәп, иҗат итә.
Иҗаты
Шигырьләрен 12 яшеннән яза башлый һәм «Маяк» газетасында бастыра. «Гөлстан» әдәби түгәрәгенә йөреп, каләмен чарлый. «Җәлил чаткылары» әдәби-иҗат берләшмәсе оешканнан бирле (32 ел), актив иҗатчы. 4 китап авторы, берничә җыры бар. Шигырьләр, җырлары «Җәлил чаткылары», «Сарман», «Азнакай тамчылары», «Азнакай», «Җилләр җилкәне», «Син дә шагыйрь, мин дә шагыйрь», «Җиде җил дуенында», «Чаткылардан кабынган ялкын», «Балаларга бүләккә», «Каеннардай якты булсын», «Гөлстан - иҗатчылар учагы» альманахларында, төрле газета-журналларда басылды. Районның С. Рәфыйков премиясе лауреаты.
Пасса
Пасса — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Аксу (Казакъстан)
Аксу (Aqsý, Ақсу, Аксу) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1961 елдан башлап йөртә.
Вирхов (ай кратеры)
Вирхов - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 18,8 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Рудольф Вирхов (1821–1902) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Вишонки-Нагурки
Вишонки-Нагурки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лятково (Иновроцлавский повяты)
Лятково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йорданово
Йорданово — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18483) 1995 YY2
(18483) 1995 YY2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 26 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YY2» саналган.
Рюлли
Рюлли — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Билгеш
Билгеш — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452892, — 80204819003.
Мери-сюр-Марн (Марна)
Мери-сюр-Марн — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Вишина (Галац)
Вишина — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Равил Галиәхмәтов
Галиәхмә́тов Равил Әлми улы (17.1.1924, Арча районы Күпербаш авылы - 9.10.1991, Казан), халык мәгарифе эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
Арча педагогия училищесын (1941), Казан педагогия институтын 1953 елда тәмамлый. 1941 елдан Арча районы балалар йортында эшли, 1942 дән Совет армиясендә, Бөек Ватан сугышында катнаша, 1946 дан Арча шәһәр тибындагы эшчеләр посёлогында 2 нче мәктәптә укыта. 1949 дан Арча районы халык мәгарифе бүлеге мөдире. 1959-85 тә ТАССР Мәгариф министрлыгында, өлкән инспектор, министрның 1 нче урынбасары (1960 тан). Гомуми белем мәктәпләре эшенә җитәкчелек итә, ТР Мәгариф министрлыгының халык мәгарифе музеен (Казан) оештыручы һәм беренче директоры (1986-91).
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләүләре
РСФСРның атказанган мәктәп укытучысы (1966). 2 нче дәрәҗә Ватан сугышы, ике Хезмәт Кызыл Байрагы ордены, медальләр белән бүләкләнә.
Сенненскае Загорье
Сенненскае Загорье (Сенненскае Загор’е ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
NGC 395
NGC 395 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Лаусса
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Волкотт (Коннектикут)
Волкотт  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кече Яумбай
Кече Яумбай (Малая Яумбаева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Волкотт (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Кече Яумбай
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Волкотт (Коннектикут)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Яумбай
Халык
Халык саны динамикасы:
Стемас
Стемас (Стемас, Стемасы) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1318 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (94%), мордва (3%), чуашлар (2%), татарлар (1%).
Астаф
Астаф (Astaf ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Коюнпынары (Ханак)
Коюнпынары (Koyunpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Ханак илчесенә караган бер авыл (köy).
Каракүл (Киров өлкәсе)
Каракүл (Каракули) — Киров өлкәсенең Нократ Аланы районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Конти-Шлёнски
Конти-Шлёнски — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3938) Глава первая
(3938) Глава первая — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1949 елның 2 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1949 PL» саналган.
Капля Вас (Преболд)
Капля Вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казотоле (Павия)
Казотоле — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казотоле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Витело (ай кратеры)
Витело - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 42,5 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Эразм Циолек Витело (1220–1280) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Рәмзиә Тарсинова
Рәмзиә Усеин кызы Тарсинова (Remziye Üsein qızı Tarsinova, Ремзие Усеин къызы Тарсинова; 1926 елның 9 декабре, Симферополь — 2021 елның 7 апреле, Кырым) — Совет, таҗик, кырымтатар һәм украин биючесе, балетмейстер. «Хайтарма» ансамбленең сәнгать җитәкчесе (1992—2016). Таҗикстан ССРның халык артисты (1983). Украинаның атказанган артисты (2020).
Тормыш юлы
Рәмзиә Тарсинова 1926 елның 9 декабрендә Симферопольдә туа. Әтисе — биюче һәм балетмейстер Усеин Баккал (1897—1973). Әнисе — пианочы Зоре Измайлова. Апалары — Пакизә, Тамилла һәм Рушена.
Бию белән биш яшьтә шөгыльләнә башлаган. В. Харченкода Симферопольнең балалар бию студиясендә укыган. Симферополь балет студиясен тәмамлаган. Педагог — Константин Семенович Бек. 1944 елда Кырым татарлары сөргене вакытында гаилә Таҗикстан ССРна җибәрелә. 1947—1960 елларда — Ленинабадта А. Пушкин исемендәге музыка-драма театрында эшли, анда аның әтисе баш балетмейстер булып эшләгән. Башта солист, аннары баш балетмейстер була. «Ләйлә вә Мәҗнүн», «Фәрхәд вә Ширин», «Камол Хучанди», «Югалган ханым» спектакльләренә биюләр куйган.
1975 елда кырымтатар «Хайтарма» ансамбле өчен бию программалары оештыра башлый. 1980 елгы җәйге Олимпия уеннарын ачу тантанасында 250 кешедән торган коллектив составында чыгыш ясаган.
1989 елда Кырымга кайта. «Къырым» кырымтатар театры һәм ансамбле өчен биюләр куя башлый. 1992 елдан — Кырым дәүләт филармониясенең Евпатория бүлеге каршындагы «Хайтарма» ансамбленең сәнгать җитәкчесе һәм балетмейстеры. 2016 елның июнендә ансамбльнең сәнгать җитәкчесе вазыйфасыннан азат ителә. Аның соңгы куелышы «Бакчасарай-Хансарай» вокаль-хореографик композициясе була.
Газипаша (Бейпазары)
Газипаша (Gazipaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Григорьевка (Диңгез буе крае)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (8%).
Рәмзиә Тарсинова
Тормыш юлы
«Тормыш буенча бию белән» китабы авторы (2018)
2021 елның 7 апрелендә Кырымда вафат була. Әбдәл зиратында җирләнгән.
Шәхси тормыш
Кызы — Гөлнара Гуденко.
Өлчектепе (Суруч)
Өлчектепе (Ölçektepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пезия-де-Конфлан
Пезия-де-Конфлан — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Эйткин (Миннесота)
Эйткин  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эйткин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ваккерсберг
Ваккерсберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
(18484) 1995 YB3
(18484) 1995 YB3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 27 декабрендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 YB3» саналган.
Коры Атьма
Коры Атьма — Зур Атьма елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ләмберә районы, Иске Шайгово районы, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ирник (авыл)
Ирник  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вера Фигнер
Вера Фигнер, Вера Николай кызы Фигнер (ире буенча Филиппова), Фигнер (Филиппова) Вера Никола́евна (1852 елның 25 июне (7 июль), Казан губернасы, Тәтеш өязе, Никифорово — 1942 елның 15 июне, Мәскәү) — шагыйрә, мемуарлар һәм инкыйлаб хәрәкәте тарихын язучы, җәмәгать эшлеклесе. 1907-1909 елларда эсерлар фиркасе, 1917 елдан кадетлар фиркасе әгъзасы. 1881 елның 1 мартында император Александр II не үтерүне әзерләүдә гаепләнеп, 22 ел Шлиссельбург кирмәнендә тотылган.
Арыс
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Вера Фигнер
Тәрҗемәи хәле
1852 елның 25 июнендә (7 июльдә) Казан губернасы Тәтеш өязе (хәзерге Мамадыш районы) Никифорово авылында гаиләсендә туган. Әтисе Николай Александр улы Фигнер (1817-1880), отставкадагы штабс-капитан, Казан губернасы Тәтеш өязендә дәүләт мөлкәте министрлыгы вәкиле булып, Тәтеш һәм Мамадыш өязләрендә лесничий булып хезмәт итә. Әнисе Екатерина Христофор кызы Куприянова (1832-1903). Бертуганнары Лидия, Пётр, Николай, Евгения, Ольга. Өч кыз туган (Вера, Лидия, Евгения) инкыйлабчы булып китәләр.
Белемне башта өй шартларында ала. 1863-1869 елларда Казан Родионов затлы кызлар институтында укый. Казан университетында П. Лесгафт лекцияләренә йөрергә рөхсәт ала.
1870 елның 18 октябрендә Никифорово чиркәвендә Казан хәрби округы сәркатибе, суд тикшерүчесе Алексей Виктор улы Филиппов белән никахлашалар һәм, Россия университетларына хатын-кызларны укырга алмау сәбәпле, ире белән Швейцариягә китәләр.
1877-1879 елларда Сарытау һәм Самар губерналары авылларында фельдшер булып эшли, крестьяннар арасында социализм тәгълиматын тарату һәм мәгърифәтчелек белән шөгыльләнә.
1876 елда «Җир һәм ирек» (Земля и воля) оешмасын коруда башлап йөри, 1879 елда Воронежда узган оешманың берләштерү корылтаенда катнаша. «Җир һәм ирек» оешмасыннан аерылып чыккан, инкыйлаби көрәшнең террор юлын сайлаган «Халык иреге» (Народная воля) оешмасының башкарма комитетына керә. Инкыйлабчы иптәшләре, шулай ук рус демократик җәмгыятенең вәкилләре каршында зур абруйга ия була.
1880 (Әдистә) — 1881 (Петербургта) елларда Александр IIгә һөҗүм итүләрне әзерләүдә катнаша. 1 мартта Александр II (1818-1881) үтерелгәннән соң, террор оешмасыннан В. Фигнер гына кулга алынмыйча кала. 1883 елда Харкауда кулга алына. 1884 елның сентябрендә Петербург хәрби округы суды тарафыннан үлем җәзасына хөкем ителә, 9 көннән соң үлем җәзасы мәңгелек каторга белән алыштырыла. 20 ел Шлиссельбург кирмәнендә тотыла.
1904 елдан Архангельск, Казан губерналарында, Нижгарда сөргендә.
1906 елда дәвалану өчен чит илгә (Италия) китәргә рөхсәт ала. «Сәяси тоткыннарга ярдәм буенча Париж комитеты»н оештыруда башлап йөри, чит ил журналларында мәкаләләр бастыра.
1915 елда, Беренче дөнья сугышы сәбәпле, урау юллар белән Россиягә кайтканда чик буенда кулга алына, Нижгарга сөргенгә җибәрелә.
1917 елгы февраль инкыйлабы вакытында хатын-кызларга ирләр белән бертигез хокуклар бирү таләбе белән чыга.
1917 елгы Октябрь инкыйлабын кабул итми. 1920 еллар уртасында Бөтенрусия сәяси тоткыннар һәм сөргендә булучылар җәмгыяте төзүдә катнаша. 1926 елда ССРБ хөкүмәте 1881 елда патшаны үтерүчеләр төркеме әгъзаларына персональ пенсия билгели. 1933 елда пенсия күләме арттырыла.