cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сум
Сум (som; һум; ; ; ; so’m / сӯм; сом; so'm / сөм; сом; сум / sum; som) - кайбер төрек һәм иран халыкларның акча тарихи исеме.
Борынгы заманнарда Алтын Урданың, һәм анаң соң барлыкка килгән дәүләтләрнең акча берәмлеге.
Үзбәк теле, казакъ, таҗик, башкорт (әдәби нормасы һум), татар, карачай-балкар, кабарда-черкес, чечен, ингуш һәм осетин телләрдә хәзерге Россия акча берәмлеге аталышы.
Этимологиясе
Мәхмүд Кашгарый эшләрдә таза, чиста мәгънәcендә телгә алына.
Иволандия
Иволандия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Зур Чернам
Зур Чернам — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Коно-Полой елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бельвес-де-Кастийон
Бельвес-де-Кастийон — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Трикутешвара Гыйбадәтханәсе, Гадаг
Трикутешвара гыйбадәтханәсе ул Шивага багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Кисеп ясалган гыйбадәтханә Гадаг шәһәрчегендә урнашкан, Һиндстанда, Карнатакада, Һубли-Дһарвадтан 50 км көньяк-көнчыгышта урнашкан. Ул Шива Ходаена багышланган һәм аның шул ук ташта өч лингалары бар. Бу гыйбадәтханәдә Сарасвати Дэвига багышланган гыйбадәтханә бар һәм шул гыйбадәтханәдә аның киселгән баганалары бар.
Архитектура
Бу гыйбадәтханә бөек архитектор Амара Шилпи Җаканачари тарафыннан проектланган булган. Бадами Чалукьялар Декканда иртә архитектура ирешүләрне күрсәткәннәр. Айһоле, Бадами һәм Паттадакал сәнгать үзәкләре булган. Аларның варислары булып Раштракуталар һәм Кальяни Чалукьялар булган. Гыйбадәтханәнең катлаулы потлар белән бизәкле баганалары бар. Sanctum-да өч Шивалингам бар. Гыйбадәтханәдә шомартылган таш экраннар һәм киселгән фигуркалар бар. Трикутешвара гыйбадәтханә комплексында бизәкле зиннәтле баганалар белән Трикутешвара гыйбадәтханә комплексы бар. Балкон урындыклары буларак хезмәт иткән авышлы плитәләр фигуратив панельләр белән бизәлгән һәм алар өстеннән текә почмаклар белән карнизлар. Зал эчендә баганаларның тирән булмаган нишаларда тезелгән потлар бар. Көнчыгыш sanctorum-да Брахманы, Махешвараны һәм Вишнуны күрсәтүче лингалар бар; көньяктагы берсе Сарасвати Алиһәсенә багышланган. Гыйбадәтханәнең бер ягында өч дэвига багышланган Сарасвати, Гаятри һәм Шарадага багышланган. Бары тик потлар яңа стильдә; гыйбадәтханә борынгы архитектурада.
Тарихы
Гыйбадәтханә Кальяни Чалукьяларга карый, алар төбәктә якынча безнең эраның 1050 елдан 1200 елга кадәр хөкем сөргәннәр, шул вакыт эчендә якынча 50 гыйбадәтханә төзелгән булган. Сарасвати гыйбадәтханәсе явызлар тарафыннан иртә урта гасырларда зыян күргән, шуңа күрә биредә пуджа тәкъдим ителми. Шулай да архитектурасы сокландыргыч. Шәһәрдә соң Чалукья (11-енче - 12-енче гасырлар) тарихи үткәнне күрсәтә. Гадагта башка гыйбадәтханәләр Сомешвара һәм Вира Нараянага багышланган. Шәһәрнең уртасында Сомешвара Гыйбадәтханәсе тора. Гәрчә ташландык һәм хәзер ярым-җимерек хәлдә булса да, аның зәвыклы кисүләре яхшы итеп сакланган. Залның ишек юлларында яхшы киселгән потлар һәм алтын капланышы бар.
Мочальная (Гари шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Трикутешвара Гыйбадәтханәсе, Гадаг
Тышкы сылтамалар
Google Maps
Мочальная (Гари шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Осек (Плоцкий повяты)
Осек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татарстан Республикасының милли музее
ТР милли музее - Татарстан Республикасының Милли музее – Татарстанның фәнни-тикшеренү һәм мәдәният-агарту оешмасы, Россиянең иң зур музейларыннан берсе. 1895 елның 5 апрелендә ачыла. 1981 елдан 2005 елга кадәр милли музей 80 музейны берләштергән Татарстан музей берлегенең әйдәүче оешмасы булып тора. Бүген Казанда 12 бүлекчәсе, Югары Ослан һәм Кама Тамагы районында 2 филиалы бар.
Тарих
1894 елда Казанның фән һәм сәнәгать музее буларак, тарихчы, коллекционер, төбәкне өйрәнүче А.Ф. Лихачевның (1832-1890) 40 000 саклау берәмлегеннән торучы шәхси тупланмасыннан һәм 1890 елда узган фән-сәнәгать күргәзмәсе экспонатлары нигезендә оештырыла. Казан император университеты галимнәре А.А. Штукенберг, Н.П. Загоскин, П.И. Кротов, Н.Ф. Высоцкий, Н.Ф. Катанов музейның коллекцияләрен оештыруда үз өлешен кертә. Казан шәһәренең шәхси коллекционерлары һәм хәйриячеләре И.Ф. Лихачев, Ф.А. Лихачев, В.И. Заусайлов, О.С. Александрова-Гейнс, Галимҗан Баруди, Д.И. Образцов музей фондын тулыландыра.
Казан шәһәр музееның беренче директоры (шура рәисе) (1895-1902) — Сергей Виктор улы Дьяченко (1846-1907). Исеме еш алышына: 1918 – Казан губернасы музее, 1921 – ТАССР (АТССР) Үзәк музее, 1944 – Татарстан АССР дәүләт музее, 1982 – Татарстан АССР дәүләт берләштерелгән музее, 2001 елдан – Татарстан Республикасының милли музее.
Тупланмалар
Музей фондларында 800 000 саклау берәмлеге экспонат бар. Алар туган якның тарихын, табигатен, Идел буе, Урал алды, Россия һәм дөнья халыкларының тарихын өйрәнү һәм күрсәтү өчен файдаланыла. А.Ф. Лихачевның болгар тупланмасы, Ананьино казылмалары тупланмасы, мисыр һәм антик коллекцияләре, алтын тәңкәләр тупланмасы, XVII гасырның свиткалары, XV - XX гасыр кулъязма китаплары тупланмасы, татар әдәбияты вәкилләренең шәхси әйберләре, Казан татарларының декоратив-гамәли сәнгате үрнәкләре, Г.Р. Державинның мемориаль тупланмасы, тарихи таксидермия (карачкы ясау) үрнәкләре тупланмасы, колибри тупланмасы, көнчыгыш нумизматикасы тупланмасы - игътибарга иң лаеклылардан.
Үсеш проекты
2001 елда Татарстан Министрлар шурасы милли музейны үстерүнең фәнни концепиясен раслый. Аның буенча милли музей тәртипкә салынган күргәзмәләре, яңа саклау урыны, реставрация һәм сәнгать остаханәләре, интернет үзәге булган заманча эре музей үзәгенә әйләнергә тиеш була. Бинаны үзгәртеп кору 6 000 кв.м күргәзмә мәйданы ясарга мөмкинлек бирә. Гостиный дворда музейның клублары, түгәрәкләре эшчәнлеген берләштерүче мәдәният-мәгариф үзәге ачу күздә тотыла. Шунда ук 3 күргәзмә җәелдерелә:
Бүләкләре
2006 елда В. Потанинның хәйрия фонды иганәсендә узган бөтенроссия «Үзгәрүчән дөньяда үзгәрүчән музей» конкурсында «Музей музыкасы» проекты белән җиңүче була.
Музей турында
Адресы: Татарстан, Казан шәһәре, Кремль урамы, 2
Бюджет статусы: РФ субъекты, мунииципаль
Оештыру-хокукый формасы: коммерцияле булмаган оешма
Штефан-чел-Маре (коммуна, Келераш)
Штефан-чел-Маре — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Татарстан Республикасының милли музее
Музей турында
Оешма тибы: мәдәни-гаммәви, тикшеренү, уку-укыту
Зөһрә Фәйзуллина
Фәйзуллина Зөһрә Халит кызы (29 июль 1946 ел — 27 октябрь 2020 ел) — педагог, журналист, шагыйрь. Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының Язучылар, Журналистлар берлекләре әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган укытучысы. Рамазан Өметбаев, Ким Әхмәтҗанов, Хөсәен Әхмәтов исемендәге премияләр лауреаты.
Штефан-чел-Маре (коммуна, Келераш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татарстан Республикасының милли музее
Музей турында
Оешманың классификациясе: универсаль
Оешманың мәйданы: күргәзмә мәйданы 5 206 кв.м; вакытлы күргәзмәләр 1 200  кв.м; саклау фонды 6 015 кв.м Оешмага керә: архив, фәнни китапханә, реставрация остаханәләре
Югарыдагы оешма: Татарстанның мәдәният министрлыгы
Партнер-оешмалар: Манеж (Мәскәү), Башкортстанның милли музее, Яр Чаллы шәһәренең тарихы музее, өяз шәһәре музее, Болгар музей-тыюлыгы, Иске Казан музей-тыюлыгы, ''В.М. һәм А.М. Васнецовлар исемендәге'' Вятка сәнгать музее, ТР дәүләт сынлы сәнгать музее, Биләр музей-тыюлыгы, Казан кремле музей-тыюлыгы, Казан (Идел буе) федераль университетының этнография музее, Качалов театры музее, Эрмитаж-Казан үзәге,Татарстан Республикасының Милли китапханәсе, Татарстанның фәннәр академиясе, Татарстанның милли архивы, Татарстанның мәгариф һәм фән министрлыгы, Н.И. Лобачевский исемендәге фәнни китапханә һ.б.
Саклау берәмлеге – 805 400; 580 085 (төп фондта)
Моны да карагыз
Гостиный двор турында РусВикипедиядә
Зөһрә Фәйзуллина
Биографиясе
Зөһрә Халит кызы Фәйзуллина 1946 елның 29 июлендә Башкорт АССРның Әбҗәлил районы Казмаш авылында туган.
Ламарш (Вогез)
Ламарш — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Зөһрә Фәйзуллина
Биографиясе
Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлаган.
1969-1980 елларда Әбҗәлил районы мәктәпләрендә әдәбият һәм тел укытучысы булып эшли.
1980 елда Сибайга күчеп килә, аннары мәктәп-интернатта һәм Сибай педагогия училищесында (колледжы) укыта.
1996-2001 елларда «Атайсал» төбәкара гәзитенең баш мөхәррире була.
2005-2012 елларда — Сибайдагы «Чулпан» башкорт балалар театрының әдәби бүлеге җитәкчесе булып эшли.
Зөһрә Халит кызы Фәйзуллина 2020 елның 27 октябрендә Уфа шәһәрендә вафат була.
Иҗаты
Балалар һәм өлкәннәр өчен төрле жанрларда әсәрләр иҗат итә. Аның «Илекле җыр», «Могҗиза көтәм» җырлар җыентыклары, «Җырларым — йөрәгемдә» электрон җырлар басмасы, кече яшьтәге балалар өчен «Бабам әманәте» шигырьләре; «Олы Җидегән» пьесалар җыентыгы, Мәктәп сәхнәсе өчен пьесалар (2010 ел); «Җәйнең төсе» шигырьләр альманахы һәм «Безнең байрәмнәр» сценарийлар җыентыгы чыгарыла.
Венгжинув (Милицкий повяты)
Венгжинув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Низкия (Ляхавицкий районы)
Низкия  (Нізкія ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Фомичи (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Эмбид
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йомак (сүз)
Йомак сүзе табышмак дигәнне аңлата. Ләкин Себер татарлары сөйләшендә йомак сүзе "әкият" мәгънәсендә йөри. Татар һәм башкорт телләрендә йомгалак сүзе дә теркәлгән, аның асыл мәгънәсе йомгак (җеп йомгагы) сүзеннән дип карарга мөмкин. Димәк, фикер сөреп, табышмакка җавап табу йомгакның очын табу белән бер икән.
Чыганак: А.Тимергалин “Миллият сүзлеге: аңлатмалы сүзлек”, 2том.
Кочак (Көшк)
Кочак (Koçak) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Көшк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Забродзе (Володавский повяты)
Забродзе  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ерлендс-Пойнт-Кицап-Лейк (Вашингтон)
Ерлендс-Пойнт-Кицап-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ерлендс-Пойнт-Кицап-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(13963) Евфрат
(13963) Евфрат — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ерлендс-Пойнт-Кицап-Лейк (Вашингтон)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13963) Евфрат
Тарихы
1991 елның 3 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PT4» саналган.
Поляни (Кече Польша воеводалыгы)
Поляни — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Стримбу
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барый Шәймәрданов
Барый Шәймәрданов (Барый Шәймәрдан улы Шәймәрданов,, — , ) — фирка эшлеклесе, ВКП(б)ның Кызыл Йолдыз район комитетының 1 нче сәркәтибе (1935-1937). Күмәк хуҗалыкларга каршы эшчәнлектә гаепләнеп, кулга алына һәм үлем җәзасына хөкем ителә; соңрак ул 1 еллык лагерь җәзасына алыштырыла. 1941 елда сугышка алына; 1944 елда сәяси җитәкче дәрәҗәсендә, штраф батальоны комиссары вазифасында һәлак була.
(6675) Sisley
(6675) Sisley — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1493 T-2» саналган.
Зинк (Арканзас)
Зинк  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калифорния Аюрведик Медицина Ассоциациясе
Калифорния Аюрведик Медицина Ассоциациясе (CAAM) ул 2000 елда Калифорния штатында Аюрведа медицинасы нигезләнүе һәм үсеше һәм Аюрведа практикалаучыларны яклау максаты белән нигезләнгән табышсыз һөнәри оешма.
Йорт анасы
Йорт анасы - татар халкы мифологиясендә йорттагы иминлекне саклый торган зат. Ул йорт иясен хәтерләтә. Йорт анасы еш кына мал-туарны төрлечә җәфалый, имеш. Нократ татарлары йорт анасын "йорт әбийе" дип атыйлар. 2018 елда Татарстан китап нәшриятында язучы Галимҗан Гыйльманов мөхәррирлегендә “Татар мифлары – балаларга” китабы дөнья күрде. Анда Өй ияләре, Бичуралар, Убыр-Өрәкләр, Шүрәлеләр, Ялмавыз-Диюләр, Аждаһа-Юхалар турында миф-әкиятләр тупланган. Китапта мифологик персонажның кешеләргә никадәр игелекле һәм никадәр дәрәҗәдә куркыныч булуы турында сөйләнә. “Бала мифларны белеп үссә, урман иясе бар дип, агач ботагын сындырмый, суның иясе бар дип, суны пычратмый”, - дип саный Галимҗан Гыйльманов.
Чыганак: А.Тимергалин “Миллият сүзлеге: аңлатмалы сүзлек”, 2том. "Татар-информ" агентлыгы
Хабер-Яха
Хабер-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сертан-Се елгасының сул ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брайтенбург
Брайтенбург (Breitenburg) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Ивора
Ивора — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гранж-ла-Виль
Гранж-ла-Виль (Granges-la-Ville) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,61 км².
Ил Палацоне (Римини)
Ил Палацоне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нижня Писана
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Осек-Александрово
Осек-Александрово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Наталья Молчанова
Наталья Молчанова (Наталья Вадим кызы Молчанова,, — , ) — Россия фридайверы, Россия фридайвинг берләшмәсенең элекке президенты, фридайвинг буенча дөнья чемпионы  (2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013).
Осек-Александрово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Персеполис
Персеполь яки Персеполис (бор. фарсы Pārsa, бор. юнанча Περσέπολις — Фарсы шәһәре), Җәмшид Тәхете (تخت جمشید, Тахт-е Җәмшид), Чехел Менар (چهل منار, Кырык Манара) - борынгы фарсы шәһәре, Ахәменид дәүләтенең башкаласы, БЭК VI—V гасырда барлыкка килгән.
1979 елда ЮНЕСКО Бөтендөнья мирас исемлегендә кертелгән.
БЭК 330 елда Искәндәр Зөлкарнәйн яулап алган шәһәр янгын нәтиҗәсендә җимерелгән.
Персеполь Шираздан 50 км, Тәһраннан 900 км ераклыкта урнашкан. Фарс вилаяте, Марвдашт шәһристанында керә.
Персепольдә сарай комплексы һ.б. хәрәбәләре калган: алар 135 000 м² били. Персеполистан 5 км ераклыкта Накше-Рөстәм патша төрбәсе урнашкан.
Персепольдә суүткәргеч һәм канализация булган, аны төзүдә коллар эше кулланылмаган.
Персепольдән 70 км ераклыкта Ахәменид дәүләтенең беренче башкаласы Пасаргад урнашкан.
Персепольдә борынгы дәвердәге күп биналар хәрәбәләре сакланган, алар арасында иң мәшһүре - 72 баганалы Аладана сарае.
Тарих
Бөек Кир заманында Ахәменид дәүләтенең беренче башкаласы Пасаргад шәһәре булган, ләкин Кир инде Персеполис каласында яңа башкала итеп күчермәкче булган.
БЭК 560 елда Персеполис нигезләнгән, БЭК 520 елда патша Дарий I Персеполиста башкаланы күчерә һәм зур төзү эшләрен башлый.
БЭК 330 елда Искәндәр Зөлкарнәйн таулардан бик тиз һөҗүм итеп шәһәрне яулап ала һәм берничә айдан соң гаскәрләргә каланы таларга рөхсәт бирә. Таис Афинадан Ксерксның көнчыгыш сараен яндыра һәм янгын бөтен шәһәрдә таралып китә. Фараз буенча шул чара - грек-фарсы сугышлары вакытында Акропольны яндыру өчен үч итү булгандыр.
БЭК 318 елда Персеполис - Македон империясенең Фарсы вилаяте башкаласы була, ләкин шәһәр үз куәтен югалта.
БЭК 200 елда Персеполистан 5 чакрымда урнашкан Истәһр шәһәре көчәя, анда Сасаниләр дәүләтенең сатрапы баш йорты урнашкан булган. Истәһр - Зәрдөштлек үзәге һәм Авеста саклау урыны булган. Соңрак Истәһр кайбер вакытта - Сасаниләр дәүләтенең башкаласы булган хәтта.
Гарәп яулары вакытында Исәһр җимерелгән, кайбер вакыт эчендә ныгытылган кирмән буларак кулланылган.
1971 елда Персополиста Мөхәммәд Риза Пәхләви һәм чит ил кунаклары катнашуында Иран монархиясенең 2500 еллыгы бәйрәм ителгән (Фарсы дәүләтенә нигез салган Кир II үлү елына туры китергән дата сайланган).
Аладана
Аладананың көнчыгыш ишеге янында тәхеттә утыручы "патшалар патшасы" Дарий I, аның астында тәхет варисы Ксеркс сурәтләнгән.
Җимерелгән түбә агачтан ясалгандыр ахры һәм 72 таш багана белән тотып торылган, аларның унөче генә сакланган.
Трипилион һәм Йөзбаганалы зал
Аладана артында Персеполисның, ихтимал, төп тантана залы урнашкандыр. Аның баскычларында зур түрәләр сурәтләнгән. Ике тантана залы - Аладана һәм Йөзбаганалы зал квадрат формасында, биналар артында хәзинәлек, торак бүлмәләре урнашкан булган, аларның тик фундаменты сакланган.
Тачара
Аладанадан уң ягында Дарий I торак сарае - тачара - урнашкан булган. Сарайда патшаның имзасы сакланган: "Мин Дарий, бөек патша, патшалар патшасы, илләр патшасы, Гистасп улы, Ахәменид, әлеге сарайны төзедем".
Бүген Тачарадан тик фундаменты һәм диварларның аскы өлешләре калган.
Ксеркс хәрәме
Көньяк өлешендә Ксеркс сарае, торак һәм ярдәмче биналары, шулай ук патша хәзинәлеге булган. Ксеркс хәрәме 22 ике- һәм өч- бүлмәле йорттан торган, анда сабыйлары белән хатыннар яши алган.
Дарий III төрбәсе
Персеполис кырыенда Ахәменид нәселеннән соңгы патша Дарий III төрбәсе табылган, ул төзеп тәмамланмаган калган һәм тәбигать шартлары сәбәпле җимерелгән.
Сугару системасы
Борынгы дөньяда Персеполисның канализация челтәре иң катлаулыкларның берсе булган. Шәһәр Рәхмәт дигән тау итәге янында төзелгән һәм яз башында эрегән кар, боз, көчле явым-төшем сәбәпле суга баткан, шуңа күрә канализация челтәре бик мөһим булган, ул су агымын таудан кирәкле юнәлешкә юнәлткән һәм кешеләрне су белән тәэмин иткән.
Акьязы (Һаҗилар)
Акьязы (Akyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Һаҗилар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сей-Кор-Еган
Сей-Кор-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Сарм-Сабун елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 61 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кэрянса-Кы
Кэрянса-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының уң ярыннан 1031 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нивки (Бярозавский районы)
Нивки  (Ніўкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кабак капкасы
Кабак капкасы - Казан шәһәренең бер капкасы (1552 ел). Русча чыганакларда - Кабакские ворота. Чыганакларга караганда, аның манарасы да булган ("Кабацкая яки Кайбатская башня"). Кабак сүзе - борынгы сөйләмдә шәһәр капкасын белдергән һәм хәзерге мишәр диалектында ул "капка" мәгънәсенә ия. Кабак - капка сүзе мәкальгә дә кергән ""Кунак килә - кабак ач").
Элек шәһәр капкасын саклаучы "кабакчы" дип аталган. Кабакчы шәһәргә килгән кешеләрнең кем булуын тикшергән.
Чыганак: А.Тимергалин “Миллият сүзлеге: аңлатмалы сүзлек”, 2том.
Венгжинув (Тшебницкий повяты)
Венгжинув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бельфон (Жиронда)
Бельфон — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
HD132872
HD132872 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лангле (Вогез)
Лангле — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Энче
Энче — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Штефан-чел-Маре (коммуна, Нямц)
Штефан-чел-Маре — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Силвения (Джорджия)
Силвения  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Уинстон Черчилль
Сэр Уи́нстон Леона́рд Спе́нсер-Че́рчилль (Sir Winston Leonard Spencer-Churchill; 1874 елның 30 ноябре — 1965 елның 24 гыйнвары) — Бөекбританиянең дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, 1940—1945 һәм 1951—1955 елларда Бөекбритания премьер-министры; журналист, язучы, хәрби, әдәбият буенча Нобель премиясе лауреаты (1953).
Силвения (Джорджия)
Тарихы
Силвения шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уинстон Черчилль
2002 елда BBC үткәргән сораштыру нәтиҗәләре буенча, Уинстон Черчилль тарихта иң күренекле британ.
Салман
Салман ― күп мәгънәле сүз.
Кочак (Аргуван)
Кочак (Koçak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Аргуван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ивоти
Ивоти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Юкарыалынлы (Гиресун)
Юкарыалынлы (Yukarıalınlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гиресун илчесенә караган бер авыл (köy).
Мурлыковка
Мурлыковка (Мурлыковка) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Забродзе (Лукивский повяты)
Забродзе  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан җыены
Казан җыены ― Татарстанның Чаллы ягындагы Круглое Поле авылында XIX гасырның 90нчы елларына кадәр үткәрелеп килгән җыен, соңрак ул "Петров җыены" дип атала башлаган.
Рөстәм Давытов
Рөстәм Давытов (Рөстәм Хаҗит улы Давытов,, — , ) — Совет һәм алман шаһматчысы, ССРБның спорт остасы (1983), Башкортстанның беренче гроссмейстере (1988). Алмания чемпионы (1996), 34 нче шаһмат Олимпиадасының көмеш мидәле иясе.
Казан җыены
Чыганак: А.Тимергалин “Миллият сүзлеге: аңлатмалы сүзлек”, 2том.
(13964) La Billardière
(13964) La Billardière — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 3 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PO5» саналган.
Полянка (Кече Польша воеводалыгы)
Полянка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александр Васильев (1992)
Александр Васильев (Александр Николай улы Васильев,, — , ) — һөнәри Россия футболчысы (һөҗүмле ярымсакчы).
Александр Николаевич Васильев
Брайтенфельде
Брайтенфельде (Breitenfelde) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стримбу-Беюц
Стримбу-Беюц — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Картлар ашы, олылар ашы
Картлар ашы, олылар ашы - хәзерге вакытта татарларда ата-бабадан калган йола буенча уздырыла торган аш. Бу ашка өлкәннәр чакырыла һәм аның кагыйдәләрендә Коръән һәм төрле догалар уку, сәдака өләшү тәртибе саклана. Олылар ашы тәртибе туй һәм исем кушу йолалары комплексына да керә. Хәзерге вакытта тарала башлаган "алтын туй", "көмеш туй", өлкән яшьтәге кешеләрнең туган көнен бәйрәм итү кебек тантаналар, ураза тәмамлангач үткәрелә торган ашлар да шушы картлар ашы тәртибенә буйсына. Соңгы очракта аларны "Коръән ашы" дип тә атыйлар.
Чыганак: А.Тимергалин “Миллият сүзлеге: аңлатмалы сүзлек”, 2том.
Чашкаял (Көҗәңәр районы)
Чашкаял (Чашкаял, Чашкаял) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Осек-Влостибори
Осек-Влостибори — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Екатерининка (Ивдел шәһәр округы)
Екатерининка (Екатерининка) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Зур Шиленга
Зур Шиленга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Түбән Лупья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Венгжце (Түбән Силезия воеводалыгы)
Венгжце  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6676) Monet
(6676) Monet — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2083 T-2» саналган.
Есперенс (Вашингтон)
Географиясе
Есперенс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Новаберажное
Новаберажное (Новаберажное ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Есперенс (Вашингтон)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новаберажное
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Иджипт (Арканзас)
Иджипт  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ил Пало (Кремона)
Ил Пало — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Пало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гранж-ле-Бур
Гранж-ле-Бур (Granges-le-Bourg) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,35 км².
Григорий Садовников
Григорий Садовников (23 апрель, 1912, Россия империясе   Казан губернасы  Тәтеш районы  Чуаш Чурапаны авылы — 22 июль 1987,  Красноярск крае, Әчинск  районы,  Яңа Ильинка авылы) —  Бөек Ватан сугышында катнашучы, Дан орденының тулы кавалеры.
Биография
1812 елның 23 апрелендә Казан губернасының Тәтеш өязе Чуаш Чурапаны  авылында  крестьян гаиләсендә туган (хәзер — Татарстан Республикасының Тәтеш районы).
1940 елда Ульяновск педагогия училищесын  "физик-математик" белгечлеге буенча тәмамлый. 1941 елның сентябренә кадәр, фронтка чакырылганчы, мәктәптә укыта. Харьков пехота мәктәбен тәмамлый. Клинны азат итүдә катнаша, анда күрсәткән батырлыклары өчен, Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә һәм вакытыннан алда КПССка кабул ителә.
Алга таба өлкән сержант булып сапер батальоны белән җитәкчелек итә. 1944 елның 25-26 март төнендә Великий елгасы аша понтон күпер төзү белән җитәкчелек итә. Бу операция өчен III дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
1944 елның җәендә Григорий Садовников җитәкчелегендәге сапер батальоны Айвиексте елгасы аша Плавиняс торак пункты янында күпер төзү йөкләмәсе ала. Григорий Садовников, капма-каршы яр белән элемтәне җайга салу бурычын алгач, тешләре белән телефон кабелен кабып, елга аша йөзеп чыга. Бу боерыкны уңышлы башкарганы өчен, II дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
1945 елның 21 мартындаХайлигенбайлны (бүген — Калининград өлкәсе Мамоново шәһәре) алуда катнаша. Бу сугыш вакытында ул яралана. Кенигсбергны яулап алуда катнашкан өчен, I дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
1945 елда демобилизацияләнә. Төмәндә яши, аннары Әчинск районының Яңа Ильинка авылына күченә, анда җирле «Ястребовский» колхозында слесарьлар бригадиры булып эшли.
Нижня Полянка
Нижня Полянка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Игапоран
Игапоран — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кочаклар (Огузэли)
Кочаклар (Koçaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Андрей Губин
Андрей Губин (Андрей Валери улы Клементьев,, — , ) — Совет һәм Россия поп-музыкачысы, җырчы, көйязар, шагыйрь һәм продюсер, РФнең атказанган артисты (2004).
(13965) 1991 PL8
(13965) 1991 PL8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 5 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PL8» саналган.
Забуже (Замойский повяты)
Забуже  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Акьязы (Язиһан)
Акьязы (Akyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Язиһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беньо (Жиронда)
Беньо — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Штефан-чел-Маре (коммуна, Олт)
Штефан-чел-Маре — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Эрас-де-Аюсо
Эрас-де-Аюсо — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сес
Сес — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Зур Асес-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ландавиль
Ландавиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Хадыта-Яха (Яходы-Хадыта кушылдыгы)
Хадыта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яходы-Хадыта елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Полянка-Велика
Полянка-Велика — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осек-Вулька
Осек-Вулька — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брекендорф
Брекендорф (Brekendorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Айтуган
Айтуган — топоним.
Светлана Гладышева
Светлана Гладышева (Светлана Алексей кызы Гладышева,, — , ) — ССРБ һәм РФ тау чаңгычысы, РФның атказанган спорт остасы (1994). 1994 елгы Олимпия уеннарының көмеш мидәле иясе, 1991 елгы дөнья чемпионаты җиңүчесе.
Новае Забалацце
Новае Забалацце (Новае Забалацце ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(6677) Renoir
(6677) Renoir — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3045 T-3» саналган.
HD132927
HD132927 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Игарапава
Игарапава — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13966) 1991 PR16
(13966) 1991 PR16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 7 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PR16» саналган.
Кэтыль-Кы
Кэтыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Часелька елгасының уң ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 97 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Софи Милмен
Софи Милмен (Софи Милмән,, — , ) — Канада җазмены,  Juno Award премиясе лауреаты (2008, елның иң яхшы вокаль җаз альбомы категориясендә).
Сильвестер (Джорджия)
Сильвестер  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сильвестер шәһәре  елда нигезләнгән.
Юкарыалычлы (Гүмүшхане)
Юкарыалычлы (Yukarıalıçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Шинур
Шинур (Шинур, Шинур) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Венглево (Тшебницкий повяты)
Венглево  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эррерия
Эррерия — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Греция
Гре́ция яки Юнанстан (Юнанистан), рәсми исем Греция Җөмһүрияте (юнанча Ελλάδα ή Ελλάς, рәсми – юнанча Ελληνική Δημοκρατία, тарихи исем – юнанча Ελλάς), Көньяк Европада, Балкан ярымутравында урнашкан дәүләт.
Тарих
2011 ел җан исәбе буенча Грецияның халкы 10,8 млн кеше булган. Башкаласы һәм иң зур шәһәре — Афина, аннан соң Фессалоники шәһәре бара. Греция стратегик рәвештә Европа, Азия һәм Африка киселешендә урнашкан. Балкан ярымутравының көньяк очында урнашып, ул төньяк-көнбатышта Албания белән, төньякта Македония һәм Болгария җөмһүриятләре белән һәм төньяк-көнчыгышта Төркия белән чиктәш. Греция тугыз географик регионнан: Македония, Үзәк Греция, Пелопоннес, Фессали, Эпирус, Эгей Утраулары (Додеканес һәм Цикладаларны кертеп), Фракия, Крит һәм Ионик Утраулардан тора. Эгей Диңгезе материктан көнчыгышта ята, Ионик Диңгез көнбатышта һәм көньякта Урта Диңгез. Греция Урта Диңгез бассеинында иң озын яр буе сызыгына ия һәм дөньяда озынлык буенча 11-енче озынлыгы 13676 км (8498 миля) булган яр буе сызыгына ия, шулай ук аның күпсанлы утравы бар, шуларның 227-се кеше яши торган. Грецияның 80 проценты таулы, аның иң биек пигы Олимп Тавы, биеклеге 2918 м (9573 фут).
Юнан тарихы илләр арасында иң озынлардан берсе. Ил Көнбатыш мәдәниятнең бишеке буларак танылган, ул демократиянең туу урыны булган һәм шулай ук Көнбатыш фәлсәфә, Олимпик уеннар, Көнбатыш әдәбият, историография, сәяси фән, төп фәнни һәм математик принциплар һәм трагедия һәм комедияне кертеп Көнбатыш театрның туу урыны булып тора. Юнанлар беренче мәртәбә Филипп Македонлы тарафыннан безнең эрага кадәр дүртенче гасырда берләштерелгән. Аның улы Искәндәр Бөек тиз вакытта борынгы дөньяның күпчелеген яулап алып, грек мәдәниятен һәм фәнен көнчыгыш Урта Диңгездән Һинд Елгасына кадәр тараткан. Рум тарафыннан безнең эрага кадәр икенче гасырда аннексияләнеп, Греция Рум Империясенең һәм аның варисы Византиянең интеграль өлешенә әйләнгән. 15-енче гасыр уртасында Госманлы доминионы астына төшеп, хәзерге заман Греция дәүләте 1830-ынчы елда бәйсезлек сугышыннан соң барлыкка килә. Грецияның бай тарихи мирасы аның 17 ЮНЕСКО Дөнья Мирасы Урыннарында чагыла.
Греция демократик һәм үсеше зур булган ил, аның икътисады алга киткән һәм югары керемле, яшәү сыйфаты югары һәм яшәү стандарты югары. Берләшкән Милләтләрнең нигезләүче әгъзасы Греция унынчы ил булып Европа Җәмгыятьләренә (Европа Берлегенең алдан килүчесе) кушылган һәм 2011 елдан бирле Еврозонаның өлеше булып торган. Ул шулай ук күпсанлы башка халыкара институтларның, шулар арасында Европа Шурасы, НАТО, Икътисад Хезмәттәшлек һәм Үсеш Оешмасы, Дөнья Сәүдә Оешмасы, ОБСЕ һәм OIF әгъзасы булып тора. Грецияның уникаль мәдәни мирасы, шуннан чыгып зур туризм сәнәгате һәм күренекле кораблар секторы аны урта куәтле дәүләт итеп классификацияләргә мөмкинлек бирә. Ул Балканнарда иң зур икътисад һәм анда әһәмиятле региональ
Европа берлегенә керә.
Дәүләт һимны
Греция хаклы рәвештә дөньяда иң күләмле тексты булган гимнлы дәүләт исеменә дәгъва кыла ала. Аңарда ким дигәндә 158 куплет исәпләнә. Ә аны иҗат иткән шагыйрь Диони́сиос Со́лома (Διονύσιος Σόλομα — 1798-1857) поэмасында 254 дүртьюллык бар. Әсәр 1823 елда язылган, аңарда ил азатлыгы өчен көрәшүчеләрнең  каһарманлыгына дан җырлана. Грециянең шул замандагы кыйралы Георг I аны илнең милли гимны дип игълан итә. Әлбәттә, поэма тексты нык кыскартылган килеш. Яңа гимнның көен Николаос Мантзарос (Νικολαοσ Μαντζαροσ — 1795-1873) 1828 елда яза. Ул Италиядә белем алган музыка белгече була. Шул сәбәпле, Грецияне кимсетергә теләүчеләр, “Ελευθεριά” (“Азатлык”) мелодиясе грекларныкы түгел, итальяннарныкы, дип лыгырдана башлыйлар. Әмма бу — яла ягу гына. Греклар үзләре дә баштарак, бу көй безнең музыкаль традицияләргә тәңгәл килми, дип шикләнә торган булганнар. Ләкин бу рухландыргыч музыканы беренче кат тыңлап караганда ук, аның атаклы һәм бик борынгы грек биюе “Сиртаки” белән бертуган икәнен абайлыйсың. Шулай да, грек кыйралы Отто гимн көен Алманиянең музыка белгечләре тарафыннан тикшертергә карар кыла. Алманнар бернинди плагиат тапмыйлар. Ниһаять, 1864 елда гимн кыйралның махсус эдикты белән рәсми дәүләт символы буларак раслана. Рәсми чараларда гимнның беренче куплеты башкарыла. «Азатлыкка һимн» Таныш миңа, туган илем, Иң үткен кылычларың, Үткен карашың да синең — Колачлый ул Җир шарын. Затлы эллин тамырыннан Үсеп чыккан бер аклык, — Борынгыдай көчле рухлы, Котлы булсын Азатлык, Борынгыдай көчле рухлы, Котлы булсын Азатлык, Борынгыдай көчле рухлы, Котлы булсын Азатлык!
Дин
Ил Конституциясе нигезендә, православие христианлыгы дәүләт дине булып тора. Дин паспортта күрсәтелә. Дин тоту иреге игълан ителә. Башка дин тарафдарлары арасында: мөселманнар — Греция халкының (10 473 мең кеше) 5, 70 % ы (613 мең кеше) (2020), католиклар — 58 мең кеше (1990), протестантлар — 40 мең, яһүд дине тарафдарлары — 5 мең (күбесенчә Салоникида), Иегова шаһитләре — 30 меңгә якын кеше, традицион грек дине тарафдарлары — якынча 2 мең.
Яңа Николаевские
Яңа Николаевские (Новониколаевские) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ил Парадизо (Модена)
Ил Парадизо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Парадизо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Каньон
Каньон (cañón — торба, тарлавык) — бик текә ярлы, тирән тар елга үзәне. Каньонның тар төбе, гадәттә, елга үзәне белән тулысынча тулган була. Каньоннан аермалы буларак, тарлавыкның текә кыялы үзәненең төбен тулысынча елга юлы капламый, яртысын урман каплый.
Каньон аз денудацияләнгән була. Плато яки таулы урынны кисеп үтә. Атмосфера сулары агымы аз булган, коры климатлы, известьташлы яки базальтлы платолар өчен хас.
2013 елның августында Бристоль, Калгари һәм Урбин университетлары галимнәре тарафыннан Гренландиядә табылган Зур каньон озынлыгы буенча иң зур каньон булып тора.
Тирәнлеге буенча дөньяның иң зур каньоннарының берсе Колорадо елгасындагы Зур Каньон (Grand Canyon, АКШ) (озынлыгы 446 км дан артык, тирәнлеге 1600 м). Әмма ул гаять зур Ярлунг-Цангпо, Кали-Гандаки каньоннарына озынлыкта да, тирәнлектә дә бирешә.
Перудагы Колка каньоны Зур Колорадо каньоныннан тирәнлеге буенча ике тапкыр диярлек зуррак.
Аурупада иң зур каньон — Каратаудагы (Черногория) Тара елгасы каньоны (озынлыгы 82 км, тирәнлеге 1300 м чамасы).