cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Садыйк Мирза
Садыйкҗан ансамбле
XIX гасырның 90-нчы елларында Садыйкҗан җитәкчелегендә Шуша шәһәрендә ансамбль барлыкка килә, ул заманча танылган җырчылар һәм музыкантлардан оеша. Бу төркем Хаҗи Хуси, Мәшәди Иси, Җаббар Карьячи углы, Дәли Исмәгыйль, Ханлык Шөкер, Бөлбелҗан, Кәчәчи углы Мөхәммәд, Мәшәди Зәйнал Хаквердиев һ.б. музыкантлардан гыйбарәт. Ансамбльдә ике биюче кыз да була, алар әзери, гөрҗи һәм әрмән биюләрен, шәрекъ корсак биюен башкаралар. Ансамбльдә вазифасын матур тавыш иясе, тар уен коралында оста башкаручы Мирза Исмәгыйль башкара. Ансамбльдә азәрбайҗаннардан тыш гөрҗиләр, әрмәннәр һәм лезгиннар да катнаша. Ансамбль Шуша, Бакы, Гәнҗә, Ашкабад, Тәһран, Истанбул, Дәрбәнтта, Владикавказ концерт залларында, Хөршидбану Натаван, Мәхмүт-ага, Мәшәди Мансуров музыка җыелышларында, Тбилисиның «Мөҗтәһид» һәм Ереванның «Хурра» бакчаларында  чыгышлар ясый.
Комментарийлар
<references group="прим." />
Гартмен (Колорадо)
Гартмен  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 225
NGC 225 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Радзюшы
Радзюшы (Радзюшы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
NGC 225
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Радзюшы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Виллер-Франке
Виллер-Франке — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кротошин (Жнинский повяты)
Кротошин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Добрава (Крижевци)
Добрава  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бухарино
Бухарино (Бухарино) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), башкортлар (6%).
Дорфштеттен
Дорфштеттен — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD208759
HD208759 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(18216) 4917 P-L
(18216) 4917 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4917 P-L» саналган.
Иң олы тәм (китап)
Китап Ачарья Шрила Прабхупадага багышланган. Бу китапның башында Альберт Эйнштейн, Линда Маккартни, Леонардо да Винчи, Крисси Хайнд, Джейн Гудолл, Джеффри Джулианоның вегетарианлыкны яклаучы нотыклары китерелгән. Аннары соң сәламәтлек сораулары карала; шуннан соң вегетарианылкның икътисадка уңай мөнәсәбәте карала; шуннан соң тарихи вегетариан карашлы шәхесләр: Борынгы Греция математигы Пифагор, Борынгы Рим тарихчысы Плутарх вегетарианлыкны яклаучы карашлары, шулай ук Леонардо да Винчи, Француз фәлсәфәсәчесе Жан-Жак Руссо, Бөекбритания (Шотландия) икътисадчысы Адам Смит, Инглиз шагыйре Шелли, рус язучысы Лев Толстой (сүз уңаеннан, ул ахимса (көч кулланмау) принцибы белән Казан госпиталенда ятканда Буддачылык монахыннан өйрәнгән), композитор Рихард Вагнер, Генри Давид Торо, Махатма Ганди, драматург Джордж Бернард Шоу, Герберт Дж. Уэллс, Айзэк Бэшвис Сингер, Исаак Ньютон, изге Франциск Ассизкий, Джордж Бернард Шоу, Марк Твэн һәм Элис Уокер турында сөйләнгән. Хәзерге мәшһүр вегетарианнар арасында - кинойолдызлар Орландо Блум, Лив Тайлер, Брәд Питт, Ричард Гир, Джуд Лоу, Джош Хэртнэтт, Гвинет Пәлтроу, Стив Мартин, Алек Болдуин, Дрю Бэримор, Райан Гоузлинг, Ким Бэсинджер һәм Дастин Хоффман; музыкантлар Д-р Дре, Пол һәм Линда Маккартни, Крисси Хайнд, Хоакин Феникс, Митлоф, Питер Гэбриэл, К.Д.Ланг, Элвис Костелло һәм Мелисса Эстеридж; модельләр Брук Шилдз, Кристи Тарлингтон, Синди Джексон һәм Кристи Бринкли; спорт йолдызлары Хэнк Аарон (бейсбол), Б.Дж. Армстронг (баскетбол), Андреас Калинг (бодибилдинг), Сэлли Истэл (марафон йөгерүе), Сильвия Крэнстон (триатлон), Крис Кэмпбелл (рестлинг буенча дөнья чемпионы), Аарон Прайор (икенче ярымурта авырлыкта дөнья чемпионы), Эдвард Моузес (киртәләр белән 400 метрга йөгерү), Роберт де Кастелла (марафон йөгерүе буенча Олимпия чемпионы), Антон Иннауэр (чаңгы буенча Олимпия чемпионы) вегетарианнар итеп күрсәтелгән. Шулай ук дин һәм вегетарианлык сораулары карала, Борынгы Мисыр каһиннәре, Христианлыкта һәм ниһаять, Буддизмда һәм Һинд динендә вегетарианлык сораулары карала. Ризыкны ничек Ходайларга тәкъдим итәргә икәнен карала. Аннан соң Шрила Прабхупада нотыкларыннан, "Шримад-Бхагаватам" һәм башка Һинд дине язмаларыннан цитаталар китерелгән. Шуннан соң рецептлар турында бүлекләр китә: Азия ланчы, Һиндстан төшке ашы, Якын Көнчыгыш табыны, Европа кыш банкеты, Латин Америка фуршеты, Греция төшке ашы, Җиңел һәм сәламәт чакырылган кичке ашы, Бөтен дөньядан ризык рецептлары, шуннан соң глоссарий, нәтиҗә һәм авторлар турында өлеш китерелгән.
Экзотик булган ингридентларсыз ризык итеп бу китапта - Манный ярмасыннан, Әстерхан чикләвеге һәм киптерелгән йөзем салган хәләвә дигән татлы ризыкны атап була. Моны, мәсәлән, Казанның һәрбер диярлек кибетендә очрый торган продуктлардан пешереп була.
Кептур
Кептур — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Илеза елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Брёй-ан-Ож
Ле-Брёй-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Османие (Мустафакемалпаша)
Османие (Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аухаузен
Аухаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилмар (Миннесота)
Вилмар  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вилмар шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәди (кәнд)
Сәди  (Sədi ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Бһавадеварапалле
Бһавадеварапалли Һиндстанның Андһра Прадеш штатында Кришна районында авыл. Ул Мачилипатнам бүлгесенең Нагаяланка мандалында урнашкан. Ул мәшһүр Бһаваннараяна Гыйбадәтханәсе өчен билгеле. Бу гыйбадәтханә өчен авыл исеменә ия булган.
Аннегрит (ай кратеры)
Аннегрит - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 1,3 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Богуше-Стари
Богуше-Стари — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сизе-ла-Маделен
Сизе-ла-Маделен — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Казете (Верона)
Географиясе
Казете Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нагорск
Нагорск (Нагорск) — Киров өлкәсенең Нагорск районында урнашкан штп.
Парастаево
Парастаево (Пырастай, Парастаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Нагорск
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Парастаево
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Узуново (Болгария)
Узуново  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Аңдре Жид
Аңдре Жид (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1947).
Виль-ан-Сельв
Виль-ан-Сельв — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Узуново (Болгария)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нагорск
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Радзюшы-Тушча
Радзюшы-Тушча (Радзюшы-Тушча ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бүюккале (Везиркөпрү)
Бүюккале (Büyükkale) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Добрава (Ормож)
Добрава  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кротошин (Радзейовский повяты)
Кротошин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Драсбург
Драсбург — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вилмонт (Миннесота)
Вилмонт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вилмонт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ету-Яга
Ету-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Татляга-Яга елгасының сул ярына тамагыннан 99 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Островной (Диңгез буе крае)
Островной (Островной) — Диңгез буе краеның Лазо районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ауэрбах (Деггендорф)
Ауэрбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Гасвелл (Колорадо)
Гасвелл  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Веца
Веца — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гасвелл (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Веца
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гасвелл (Колорадо)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вестон (Колорадо)
Вестон  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18217) 5021 P-L
(18217) 5021 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5021 P-L» саналган.
Драсмаркт
Драсмаркт — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Богушице (Подлясье воеводалыгы)
Богушице  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кәтем
Кәтем — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Халык саны — 143 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423320.
Тарих
1755 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Томас Стернз Элиот
Томас Стернз Элиот (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1948).
Чебенле (Әлшәй районы)
Чебенле — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452106, — 80202864001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 290 кешенең яшәве мәгълүм.
Казете (Виченца)
Казете — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 226
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Йолдыз Исәнбәт
Йолдыз Исәнбәт, Йолдыз Нәкый кызы Исәнбәт (русча документларында: Исанбет Юлдуз Накиевна, 1936 елның 30 мае, СССР, РСФСР, ТАССР,Казан ― 2021 елның 4 мае, РФ, ТР, Казан) — музыка белгече, педагог. РФ һәм РТ композиторлар берлеге әгъзасы. РФ (1997) һәм Татарстан АССРның (1987) атказанган сәнгать эшлеклесе, сәнгать фәннәре кандидаты (1970).
Тәрҗемәи хәле
1936 елның 30 маенда Казанда күренекле язучы Нәкый Исәнбәт гаиләсендә туган. Әнисе Гөлсем (1900-1967). Олы абыйсы Булат, бертуган абыйлары Арлат (1926-1995), Празат (1927-2001), Үзбәк (1933). Казан дәүләт консерваториясенең теория-композиторлык факультетын тәмамлаган (1962). «Муса Җәлил һәм татар музыкасы» темасына сәнгать фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (1970).
Османие (Орһанели)
Османие (Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Йолдыз Исәнбәт
Тәрҗемәи хәле
1962-1994 елларда Казан дәүләт консерваториясендә: музыка тарихы буенча дәресләр бирә, «музыка белгече» белгечлегенә укучы студентларның диплом эшләре белән җитәкчелек итә, 1976-1978, 1989-1994 елларда музыка теориясе һәм татар музыкасы кафедралары белән җитәкчелек итә.
Рассел Алан Һалс
Рассел Алан Һалс (Russell Alan Hulse,, — , ) — Җозеф Тейлор белән берлектә пульсарның яңа төрен ачкан өчен 1993 елда физика өлкәсендә Нобель премиясе белән бүләкләнгән АКШ физигы.
Йолдыз Исәнбәт
Тәрҗемәи хәле
2021 елның 4 маенда 85нче яшендә вафат. Казанның Иске бистә зиратында җирләнә.
Гыйльми эшчәнлеге
Татар музыка мәдәнияте, бигрәк тә татар музыка театры тарихы (фольклор нигезләреннән башлап, 1939 елда театр ачылуга кадәр) мәсьәләләренә багышланган хезмәтләр авторы.
Татар энциклопедия сүзлеге өчен 100дән артык мәкалә яза.
«Татар композиторларының Казан сәхнәсендә куелган музыкаль-сәхнә әсәсрләренең сүзлеге»н төзи.
Виль-ан-Тарденуа
Виль-ан-Тарденуа — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Зәйнулла Шәйхлисламов
Шәйхлисламов Зәйнулла Гомәр улы (2 гыйнвар 1938 ел) — рәссам. 1990 елдан СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган рәссамы (1998).
Биографиясе
Зәйнулла Гомәр улы Шәйхлисламов 1938 елның 2 гыйнварында Башкорт АССРның Байкыбаш районы Татар Үреше авылында (хәзерге Башкортстан Республикасының Караидел районы) туган. Ундүрт яшендә Уфага килә, анда эшли, кичке мәктәптә укый.
1966 елда Уфа сәнгать училищесының сәнгать-бизәү бүлеген (сынлы сәнгать бүлеге)(укытучылары Г. А. Зырин, Р. У. Ишбулатов) тәмамлый.
1970-1990 елларда Башкортстан иҗади-җитештерү комбинатында рәссам булып эшли. Әлеге вакытта рәссам Уфа шәһәрендә яши һәм эшли.
Рәссамның әсәрләре М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда (Уфа), «Academia» сәнгать галереясында (Уфа, УГАЭС), «Урал» (Уфа), «Алтын Урда» (Казан) галереяларында, Русиядә һәм чит илләрдә шәхси җыелмаларда саклана.
Илексаз авыл җирлеге
Икътисад
Авыл җирлегендә ферма, механикалаштыру цехы, ындыр табагы (зерноток) һ. б. бар.
Зәйнулла Шәйхлисламов
Эшләре
«Өч агач» (1979), «Кояш» (1994), «Көз» (1999). Иске Уфаның архитектура пейзажлары сагыну романтикасы белән сугарылган: «Окраина» (1971), «Старая Уфа» (1978), «Старая церковь» (1993), «Соборная мечеть» (1997). Натюрмортлар: «Хризантемалар», «Ромашкалар» (икесе дә — 1988), «Астралар» (2000), фәлсәфи-мистик эшләре: «Века», «Гора духов» (1997), «В далеком прошлом» (1999) һәм башкалар.
Радзявичы (Гродзенский районы)
Радзявичы  (Радзявічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Зәйнулла Шәйхлисламов
Күргәзмәләре
Шәйхлисламов Зәйнулла Гомәр улы 1964 елдан алып республика, зона, төбәк, Бөтенрусия һәм чит ил күргәзмәләрендә катнаша.
Радзявичы (Гродзенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Илексаз авыл җирлеге
Белем бирү
Белемне: МБББУ "Илексаз төп гомуми белем бирү мәктәбе", МБМББУ "Илексаз балалар бакчасы" бирә.
Зәйнулла Шәйхлисламов
Сылтамалар
http://xn--p1acf.xn7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/prosmotr/2-statya/1531-shajkhlislamov-zajnulla-gumerovich
http://www.shrb.ru/painting/shaihislamov.htm
http://www.temaufa.ru/poster/2584/
Илексаз авыл җирлеге
Җирдәге торышы
Россия Федерациясе, Татарстан Җөмһүрияте, Сарман районында урнашкан. Нефть һәм башка табигый чыганакларга, урманга һәм сабан җирләренә бай.
Эчке торыш
Илексаз, Морбаш һәм Игәнәбаш авылларыннан тора.
Илексаз
Үзәк авыл. Авыл киңәше, мәдәният йорты һәм башка оешмаларның биналары урнашкан.
Морбаш
Халык саны буенча 2 нче урында. Төп милләт — татарлар.
Со-д'Анжу
Со-д'Анжу — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Устина
Устина — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добрава (Радече)
Добрава  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Круково (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Круково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD20880
HD20880 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гөлчирә Мансурова-Такташева
Гөлчирә Такташева, Гөлчирә Хәйреләнәм кызы Такташева (кыз фамилиясе Мансурова, икенче ире буенча Кодрәтова (Кудрецкая), 1909 ел, РИ, Уфа губернасы, Минзәлә өязе, Яңа Әлем — 1984 ел, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — укытучы, татар шагыйре Һади Такташның (1901—1931) икенче (1930—1931 еллардагы) никахындагы хатыны.
Тәрҗемәи хәле
1909 елда Уфа губернасы Минзәлә өязе (хәзерге Татарстанның Актаныш районы) Яңа Әлем авылында, Әгерҗедән (Бубилар) Ырынбурга кадәр сузылган олы төбәктә эшләүче күп санлы ахуннар, муллаларның остазы булган Минзәлә өязе ахуны Яхъя ахун Мансуров оныгы, Лотфулла бине Яхъя ахунның олы улы Хәйреләнәм гаиләсендә туган. Әтисе Хәйреләнәм Лотфулла улы Яңа Әлем мәчете каршындагы мәдрәсәне, Казандагы Татар укытучылар мәктәбен тәмамлаган (Садри Максуди, Гаяз Исхакый, Хөсәен Ямашев, Гафур Коләхмәтов белән бер вакытта), инкыйлабтан соң укытучы булып эшләгән. Әнисе Өммегөлсем Имаметдин кызы Сәйфуллина, Уфа гимназиясен тәмамлаган, Рәмиевләрдә гувернантка булып эшләгән, әнисе ягыннан әбисе Миңлеҗиһан Шаһвәли кызы чыгышы белән борынгы татар дворяннары Колбарисовлар нәселеннән булган, Уфада гимназияне алтын медальгә тәмамлаган, татар балаларына 46 ел рус теле укыткан, 1924 елда пенсиягә чыккан, Хезмәт Батыры исеме алган. Инкыйлаб елларында Мансуровларның Яңа Әлемдәге ике катлы йортлары тартып алына һәм анда балалар йорты урнаша. Гаилә Орскига күчә, әтисе Орскидагы училище директоры булып эшли. Гөлчирә Орскида оешкан театр түгәрәгенә йөри, Хәким Сәлимҗанов белән «Галиябану» спектаклендә катнаша. Труппасына яңа артистлар туплау максаты белән Орскига килгән Габдулла Кариев матур сопрано тавышлы Гөлчирәне үз труппасына чакыра. Ләкин ахун оныгына артистка булырга тәкъдим итүне әтисе Хәйреләнәм кабул итми. Әтисе кинәт вафат булгач, туганнары Гөлчирәне Царское Селодагы интернатка урнаштыра, мәктәпне дә шунда тәмамлый. Әнисенең кыз туганнары укыткан Алабугага кайтып, педтехникумда укый. Таҗи Гыйззәт оештырган үзешчән театрда төп рольләрне башкара. Бондюг заводы (хәзерге Менделеевск) мәктәбендә укыта. Казанга килеп, татар яшьләре өчен ачылган рабфакка (эшче факультетка) укырга керә, анда булачак композитор Җәүдәт Фәйзинең бертуганнары белән бергә укый. Казан дәүләт университетының медицина факультетына кабул ителә. Аның ахун оныгы икәнен исенә төшереп, вуздан куу белән яныйлар. Әмма әнисе ягыннан бабасы Имаметдин Җәләлетдин улы Сәйфуллинның (1855—1923) туганнан туган энесе, 1920—1923 елларда ТАССР Җир эшләре халык комиссары Юныс Нуриман улы Вәлидов (1889—1925) аны үз канаты астына ала.
Һади Такташ
Һади Такташ белән беренче очрашуы Казан дәүләт университетының 125 еллыгын бәйрәм итәргә әзерлек көннәрендә була. Университетның актив җәмәгать эшлеклесе булган Гөлчирәгә бәйрәмдә татар язучылары төркемен озатып йөрүне тапшыралар. Һади Такташ кызны һәркөнне университеттан каршы алып, өенә кадәр озатып куя башлый, әнисеннән кызның кулын сорый. Әмма шагыйрьнең беренче гаиләсе турында белгән әнисе тиз генә ризалык бирми. 1930 елның ноябрендә өйләнешәләр һәм Казанның Куйбышев (хәзерге Пушкин) урамы 37нче йортның 1нче фатирында яши башлыйлар. Әнисе Өммегөлсем дә алар янына күченә, укытучы эшен ташлап, шагыйрьнең көнкүрешен үз өстенә ала, ә моңарчы Һади абыйсы янында яшәгән энесе Габит (Абидулла) Өммегөлсемнәр фатирында яши башлый. Һади Такташ яңа гаиләсендә тынычлык, гаилә җылысы, тәртип булуга сөенә, аңа Мансуровлар-Сөләймановларның бер-берсенә ярдәм итүләре дә ошый. Гөлчирәнең энесе Камилне, Ленинградта укуын тәмамлагач, туган ягы Актанышка фирка эшенә билгелиләр. «Казанда Такташлар янында яшәүче әниләренә ярдәм итәбез», дигән сылтау белән ул һәм Ленинградта заводта эшләүче абыйсы яңа гаиләгә һәрвакыт матди яктан ярдәм итеп торалар. Һади Такташ бер мәртәбә Актанышка үзе дә бара, райондагы алдынгы хуҗалык турында очерк яза. Хатыны Гөлчирәне авырлы вакытында, файдалы дип, кымыз эчәргә Актанышка кайтарып җибәрә, ләкин баланы Казанда яхшы табиблар янында табарга куша. Уллары Аван 1931 елның 11 сентябрендә туа. Башта Һади улына Дан исеме кушарга уйлый, ләкин аны «халык дошманы исеме» дип кисәткәч, Аван (Авангардтан кыскартылган, Тамбов мишәрләре телендә аван — «яхшы» мәгънәсендә) исеме куша.
1931 елның 8 декабрендә Һади Такташ салкын тиюдән баш мие ялкынсынып һәм тифтан вафат була. Аны, туганнарының теләгенә каршы барып, Татар зиратына түгел, Горький паркының каһарманнар аллеясына җирлиләр. Гөлчирә Такташева иренең үлемен авыр кичерә, нерв авыруы кузгала, аңа медицина өлкәсен ташларга туры килә: биология факультетына күчә. Анда генетика өлкәсе белән мавыгып китә. Профессор Николай Александр улы Ливанов (1876—1974) аны аспирантурга кабул итә. Тиздән генетика «ялган фән» дип игълан ителә, Ливанов һәм аның коллегалары кулга алына. Яшь баласы кулында булган аспирантны кулга алмыйлар, әмма фән белән шөгыльләнүне тыялар.
Казандагы йортлары
1925—1931 елларда Һади Такташ Казанның Куйбышев (хәзерге Пушкин) урамы 37нче йортның 1нче фатирында яши. Аның җеназасын да шул йорттан алып чыгалар. Өч катлы, таза, нык бина була. 1981—1982 елларда Казан дәүләт университетының «УНИКС» спорт-мәдәният комплексын төзегәндә, әлеге йорт 1 метр комачаулаган. Шагыйрь гаиләсенең йортта әдәбият музее ясарга дигән тәкъдиме кабул ителмәгән, бина сүтелгән. Такташ музее өчен дип УНИКСтан бер бүлмә бирелгән.
Икенче никахы
Тау, Ватандашлар сугышы каһарманы Гыйндулла Фәйзулла улы Кодрәтов (паспорты буенча Геннадий Федор улы Кудрецкий) белән танышып, аңа кияүгә чыга. Кызлары Эльвира туа. Аңа 6 яшь чагында Гыйндулла Кодрәтов, сәяси золымнан качып, Ерак Көнчыгышка «Аглонги» приискысына китеп урнаша. Гөлчирә, улына приискыда уку өчен шартлар булмас, дип, аңа иярми, гаилә таркала.
Бу вакытта заманында Идел-Урал штатын булдыру эшендә катнашы булган Мансуровларны, милләтчелектә гаепләп, кулга алган булалар. Лотфулла ахун улларыннан табиб-хирург Фәйзи Мансуров кына исән кала, Белоретта, Уфада яши.
Гаиләсе
Беренче ире (1930—1931 елларда) — Һади Такташ. Икенче ире Гыйндулла Кодрәтов (Геннадий Кудрецкий), тау инженеры.
Анри (ай кратеры)
Анри - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 41 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джозеф Генри (1792—1878) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Henry (crater)
Дрёзинг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ауэрбах-ин-дер-Оберпфальц
Ауэрбах-ин-дер-Оберпфальц — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
(18218) 6245 P-L
(18218) 6245 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6245 P-L» саналган.
Вилтон (Миннесота)
Вилтон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Ле-Ве
Ле-Ве — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Вилтон (Миннесота)
Тарихы
Вилтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кетла
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бүюккапылы (Юрегир)
Бүюккапылы (Büyükkapılı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сембер (Чиләбе өлкәсе)
Сембер (Симбирка) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл районы составына керүче авыл.
Радзявичы (Мастовский районы)
Радзявичы  (Радзявічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Сембер (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Богушки (Ломжинский повяты)
Богушки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Радзявичы (Мастовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Богушки (Ломжинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сембер (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (51%), башкортлар (12%), казахлар (34%).
Сирик
Сирик (Sirik ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Урта Тойма
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (36%), руслар (57%), татарлар (8%).
Гейден (Колорадо)
Гейден  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казете (Падова)
Казете — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бертран Рассел
Бертран Рассел (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1950).
Вецел
Вецел — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрозендорф-Циссерсдорф
Дрозендорф-Циссерсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Крукувко
Крукувко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сергей Коричев
Сергей Коричев (, Можары, Чабаксар өязе, Казан губернасы, Россия империясе —, Мәскәү, Россия СФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — чуаш совет дәүләт эшлеклесе, Беренче бөтендөнья, Россия ватандашлар һәм алман-совет сугышларында катнашучы.
Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе ҮБК каршындагы Совет эшчеләре курсларын (1929) бетергән. Россия СФСР милләтләр эшләре халык комиссарлыгы чуаш бүлеге мөдире урынбасары (1918-1919), Чуаш хезмәт коммунасы өлкә шурасы башкарма комитеты рәисе урынбасары (1920-1921), рәис (1921-1924), Чуаш АССР халык комиссарлары шурасы рәисе (1926), Төрекмән ССР игенчелек халык комиссары урынбасары (1926-1928), Чуаш АССР тәэмин итү халык комиссары (1930-еллар), Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе сәламәтлек саклау министырлыгы эшкә бәйле тәэмин итү идарәсе башлыгы (1945-1950).
Сольже-л'Опиталь
Сольже-л'Опиталь — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Волкотт (Колорадо)
Волкотт  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Волкотт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Османие (Енишеһир)
Османие (Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Добрава (Радле-об-Драви)
Добрава  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пертнур
Пертнуры (Пӧртныр, Пертнуры) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Ету-Яха (ЛаттапАй-Яха кушылдыгы)
Ету-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга ЛаттапАй-Яха елгасының сул ярына тамагыннан 11 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Анри (братья) (ай кратеры)
Анри (братья) - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 42 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Поль һәм Проспер Анри (1848—1905, 1849—1903) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1961 елда раслана.
Храбрино
Храбрино — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 227
NGC 227 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вильямс (Миннесота)
Вильямс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Аффинг
Аффинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
(18219) 6260 P-L
(18219) 6260 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Аффинг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18219) 6260 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6260 P-L» саналган.
Вильямс (Миннесота)
Тарихы
Вильямс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD208831
HD208831 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Конукча (Кастамону)
Конукча (Konukça) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Кастамону илчесенә караган бер авыл (köy).
Пер Лагерквист
Пер Лагерквист (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1951).
Ле-Гаст
Ле-Гаст — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Радники (Вавкавыский районы)
Радники  (Раднікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дрос
Дрос — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Виль-сюр-Турб
Виль-сюр-Турб — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Бүюккараҗавиран (Огузэли)
Бүюккараҗавиран (Büyükkaracaviran) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ахам
Ахам — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добрава (Требне)
Добрава  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Брусенка
Кече Брусенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Брусенка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Быково (Чиләбе өлкәсе)
Быково (Быково) — Чиләбе өлкәсенең Октябрьское районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), украиннар (9%).
Гилкрест (Колорадо)
Гилкрест  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Богушки (Монецкий повяты)
Богушки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гилкрест (Колорадо)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александр Яковлев (1894)
Александр Яковлев (, Актай, Ядернә өязе, Казан губернасы, Россия империясе —1948, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — чуаш совет дәүләт эшлеклесе, Беренче бөтендөнья һәм Россия ватандашлар сугышларында катнашучы.
Богушки (Монецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александр Яковлев (1894)
Сембер чуаш укытыучылары мәктәбен (1913), Мәскәү план институтын (1931) бетергән. Чуаш мөхтәр (автономияле) өлкәсе җир бүлеге башлыгы, игенчелек халык комиссары (1923-1926), Чуаш АССР халык комиссарлары шурасы рәисе урынбасары (1926), рәис (1926-1927), Cаклану, авиация һәм химик төзелешкә ярдәм итү оешмасының (Осоавиахим) Чуаш өлкә шурасы рәисе (1927-?), Чуаш АССР ХКШ каршындагы дәүләт план комиссиясе рәисе (?-?), Чуаш АССР халык комиссарлары шурасы рәисе урынбасары (?-1938), 8 елга иректән мәхрүм ителүгә хөкем ителгән (1941).
Ансгар (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Ансгар (801—865) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Пожарский
Пожарский (Пожарский) — Диңгез буе краеның Хасан районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Казете (Латина)
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(18220) 6286 P-L
(18220) 6286 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6286 P-L» саналган.
Зур Бугундырь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Варнавинск гидротөене су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дункельштайнервальд
Дункельштайнервальд — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фраңсуа Мориак
Фраңсуа Мориак (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1952).
Христо-Даново
Христо-Даново — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радунь
Радунь (Радунь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яр Чаллы педагогика көллияте
Тарих
Яр Чаллы педагогия көллияте тарихы Яр Чаллы шәһәре тарихы, Кама автомобиль заводының (КамАЗ) Бөтенсоюз төзелеше белән тыгыз бәйләнгән. Чаллы шәһәренә СССР төбәкләреннән яшьләр күченеп килә. Шәһәр үсә, яңадан-яңа гаиләләр барлыкка килә, балалар туа. Мәктәпкәчә яшьтәге балаларны тәрбияләү учреждениеләренә мохтаҗлык арта. 1977 елның 27 маенда РСФСР Мәгариф министрлыгы карары белән Яр Чаллы шәһәрендә педагогика училищесы ачыла .
Башта 29нчы мәктәп базасында урнашкан яңа уку йортына эшкә Минзәлә педагогика училищесыннан Габделхәй Хәлил улы һәм Маһинур Сөнгать кызы Сәмигуллиннар, шулай ук Казаннан Әнәс Батыр улы Фәйрушин, Рәис Мотыйгулла улы Миңнегулов, Чистай педагогика училищесыннан Луиза Харис кызы Хаҗиәхмәтова, Нина Михайловна Коновалова, Ростов шәһәреннән Зоя Кислова күчеп килә.
Мәктәпкәчә яшьтәге учреждениеләрдә тәрбияләнгән балаларның башлангыч мәктәпкә баруы Чааллы мәктәпләрендә башлангыч сыйныф укытучыларына ихтыяҗ тудыра. Шуңа бәйле, уку йортында 1987 елда «Башлангыч сыйныфларда белем бирү» белгечлеге бүлеге ачыла.
Яр Чаллы педагогика училищесында укучылар рус теле, математика, хезмәт, хореография, музыка фәннәреннән һәм «Азат ителгән сыйныф җитәкчесе», «Халык мәгарифе системасында психолог» белгечлекләре буенча өстәмә белем алган.
1989 елдан уку йортында рус төркемнәре белән беррәттән, татар телендә белем алучы төркемнәр туплана. 1991 елда училищеда татар теле һәм әдәбияты укытучыларын һәм тәрбиячеләрен әзерләү бүлеге ачыла.
1995 елда уку йортына көллият (колледж) статусы бирелә. Шәһәр хакимияте белән Казан дәүләт педагогика университеты арасында югары белемле белгечләрне бергәләп әзерләү буенча озак сроклы килешү төзелә. КДПУ филиалында «Туган тел һәм әдәбият (татар)», «Чит тел (инглиз, алман һәм француз телләре)», «Музыкаль белем» белгечлекләре ачыла.
Матди-техник база
Белем бирү эшчәнлеген оештыру һәм үткәрү өчен файдаланыла торган биналарның һәм корылмаларның гомуми мәйданы 10346,1 кв. м тәшкил итә. 300 урынлы тулай торак бар, гомуми мәйданы – 3694,8 кв. м.; дүрт спорт залы (уен, гимнастика, тренажер залы, өстәл теннисы өчен зал), мәйданы – 3179 кв. м.; чаңгы базасы ― 170 кв. м. Көллияттә белем бирү процессын гамәлгә ашыру өчен 64 кабинет җиһазландырылган, аларның 7се компьютер сыйныфы һәм лаборатория; 24 кабинетта мультимедиа җиһазлары урнаштырылган.
Софулу (Җәбраел)
Софулу  (Sofulu ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Вингер (Миннесота)
Вингер  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вингер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вецелу
Вецелу — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бучеджи табигать паркы
Бучеджи табигать паркы (Parcul Natural Bucegi) — Румыниядә сакланучы табигать биләмәсе, Көньяк Карпатта Бучеджи тау массивында урнашкан. Бучеджи табигать паркы биләмәсе 32663 га тәшкил итә.
Парк тарихы
20 гасыр башыннан, озак вакытлар, Бучеджи тау массивы үзенең сирәк һәм бай флорасы белән Румыниядә һәм читтә яшәүче күп кенә тикшерүчеләрне һәм табигать яратучыларның игтибарын җәлеп иткән. Бучеджи тау массивында табигатне саклау җирләрен булдыру турында беренче тәкдимнәр 1936 елда ук була. Туризм үсеше һәм табигый ресурсларны куллану башлану белән биологик төрләрнең күпләп юкка чыгу процессы башлана, шуңа күрә урындагы табигатьне саклау һәм яклау буенча тиешле чаралар күрелә, һәм табигатьне саклау һәм яклау турындагы ООМ 7 / 01.27.1990[1] боерыгы белән расланды. Бучеджи табигать паркының кергәндә 2003 елның 4 мартындагы 230 номерлы Румын хөкүмәтенең биосфера тыелулыклары, табигать һәм милли парк булдыру, парк администрациясен төзү турындагы карар белән билгеләнде.
Табигать паркы магәрәләр, упкыннар, каньоннар, тау сыртларын, елга үзәннәрен, шарлавыкларны һәм урманлы тау районнарын үз эченә ала һәм аларның флора һәм фаунасын саклый. Парк биләмәсендә булган Бабель һәм Сфинкс тау сыннары паркның горурлыгы булып тора.
Парк тасвирламасы
Парк өлешчә Ембовиц, Прахова, Брашов жуды (административ бүленеше) биләмәләрендә урнашкан. Парк администрациясе Морен коммунасының Дымбовица өязендә урнашкан.