cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кызамык
Иң мөһиме — бала чиста булсын, бу бигрәк тә кечкенә балаларга кагыла.
Авыруда лайлалы тышчалар ялкынсынмасын өчен, күзләренә Окомистин тамызыгыз, авыз-борыннарын вазелин яки көнбагыш мае тидерелгән мамык тампон белән чистарту яхшы.
Авыру катлаулануларга китерсә, антибиотиклар һәм башка төрле пре­паратлар кулланыла.
Кисәтү өчен вакцинация уздырыла. Моның өчен балаларга 12 айдан соң тере көчсезләндерелгән вируслы вакцина кертелә. Пассив иммунизация 10% лы иммуноглобулин белән башкарыла.
Авыру беленгәч, коллективта балалар өчен 17 көнлек карантин режимы кертелә (иммуноглобулин кадалган балалар өчен — 21 көн). Карантин таләпләре элек кызамык белән авырганнарга һәм зурларга кагылмый.
Инфекция кичергәннән соң иммунитет булганга күрә, кызамык белән авырган кешеләргә вакцина да ясалмый.
Аны тудыручылар
РНК‑лы Morbillivirus төре вируслары; түбән температураларда берничә ай буе яшәргә сәләтле, югары температура, кояш яктысы, дезинфекция чаралары тәэсирендә һәлак була. Вакцина эшләнмәгән мәктәпкәчә яштәге балаларның 100 % аны йоктыра ала. Авыру һава аша йога; тудыргычлары тын алу юлларының лайлалы тирәсеннән регионар лимфа төерләренә тарала, шунда үрчи, аннары канга үтеп аны һәм эчке әгъзаларны, үзәк нерв системасын һ.б. зарарлый. Инкубация чоры 9-17 көн.
Төп симптомнары
Интоксикация, йөткерү, күзнең лайлалы тирәсе гиперемиясе, авызның лайлалы тиреләрендә специфик чабыртма, тән тиресендә тимгелле‑бөртекле чабыртма барлыкка килүе һ.б. Диагностикалау өчен эпидемиологик, клиник һәм лаб. эзләнү мәгълүматлары файдаланыла. Медикаментоз дәвалау, диета.
Өзлегүләр
Пневмония, ларингит, энцефалит һ.б.
Искәртү
Актив һәм йоклаган иммунлаштыру.
Тшесня
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Реково (гмина Волин)
Реково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтморенси (Индиана)
Географиясе
Монтморенси халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Отис (Канзас)
Отис  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Отис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Штрагут
Штрагут (Straguth) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белая Лобань
Белая Лобань – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Лобань елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
]
Каракую (Аксарай)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Аксарай илчесенә караган бер авыл (köy).
Риашу-дус-Машадус
Риашу-дус-Машадус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(16067) 1999 RA47
(16067) 1999 RA47 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Оналяска (шәһәр, Висконсин)
Оналяска  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(16067) 1999 RA47
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RA47» саналган.
Оналяска (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8629) Chucklorre
(8629) Chucklorre — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Галицкое (Киров өлкәсе)
Галицкое (Галицкое) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
(8629) Chucklorre
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EU26» саналган.
Галицкое (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (5%), руслар (95%).
Рихнови (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Рихнови  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корея сугышы төп вакыйгалары
right|thumb|[[Корея сугышының интерактив картасы]]
1950
Кытай хөкүмәте 38-параллелен АКШ көчләре кисеп үтүе очракта сугышка керүен белдерә. 1950 елның 8 октябрендә АКШ гаскәре 38-параллелен кисеп үтәләр. 25 октябрьдә Кытай көчләре сугышка керә. Шушы каршы һөҗүм нәтиҗәдә АКШ 7-нче полкы, 8-нче армия тар мар ителә.
1951 елның 4 гыйнварендә Төньяк Корея һәм Кытай көчләре Сеулны яңадан алалар. 8-нче американ армиясе чигенә, АКШ көчләре кыен хәлгә эләгәләр, хәтта атом бомбасы куллануын уйлана.
Корея сугышында күп хәрби җинаятьләр ике яктан кылына. АКШ хәрби көчләре напалм, химик кораллар куллана иде, күләмле Төньяк Корея кешеләрен үтерү сәясәтен үткәрә иде. Америка авиациясе Төньяк Кореянең шәһәрләрен (аеруча Пхеньян) тулысынча җимерә диярлек.
Совет очучылары тарафыннан АКШ күп очкычларны бетерүдән соң АКШ президенты Труман атом коралы кулланырга ниятләгән. Ләкин Бөекбритания премьер-министры СССБ тарафыннан җавап атом һөҗүменнән куркып Труманнны атом бомбасы кулланмавын күндергән.
Корея сугышы рәсми рәвештә тәмамланмаган, аның нәтиҗәсендә ике бәйсез Корея дәүләте барлыкка килә, 38-параллелендә чиге калган.
2013 елның 30 мартында Төньяк Корея хөкүмәте "сугыш хәлен" яңадан игълан итә.
Моны да карагыз
Корея сугышы
Зөлфия Габидуллина
Зөлфия Габидуллина (, Джамбул, Казакъ ССР, СССР ) - Казакъстан Паралимпия спортчысы, йөзү буенча халыкара класслы Казакъстан Республикасы спорт мастеры, Казакъстан Паралимпия командасы капитаны.
Спорт нәтиҗәләре
Чыгышы буенча татар. 1971 елда авариягә дучар була, исерек мотоциклчы аны бәрдерә, нәтиҗәдә — умыртка баганасы, баш, кул һәм аяк җәрәхәтләре ала.
Зөлфия төшенкелеккә бирелми,   күнегүләр ясый башлый. 1991 елда инвалид коляскаларда узышу буенча беренче Президент ярышларында катнаша, дүрт беренче урын яулый.
1994 елда инде ике төрдә —җиңел атлетика һәм йөзүдә катнаша, сигез беренче урын ала.
2007 елда профессиональ рәвештә йөзү белән шөгыльләнә башлый. Аның тренеры - физик мөмкинлекләре чикләнгән кешеләр өчен спорт клубы директоры, Казакъстан Республикасының атказанган тренеры Саттар Бейсембаев.
2012 елда Лондонда узган 2012 җәйге паралимпия уеннарында йөзүче аркада 50 метр дистанциядә чыгыш ясый һәм S3 категориясендә 12 нче нәтиҗә күрсәтте.
2014 елның 23 октябрендә йөзүче Инчхондагы паназиат уеннарында 1:44.33 секунд нәтиҗә белән алтын медаль яулый.
Зөлфия Габидуллина Глазгода 2015 елгы Дөнья чемпионатында ике бронза медаль яулый.
2016 елның сентябрендә җәйге Паралимпия уеннарында Казакъстан тарихында Рио-де-Жанейрода ирекле стиль белән 100 метрга   йөзүдә  беренче медален яулый. Шулай ук Рио-де-Жанейрода  ирекле стильдә 50 метрга дүртенче, 50 м га аркада йөзүдә алтынчы урын  яулый.
2016 елда ул Рио-2016ның иң яхшы 3 хатын-кыз спортчысы исемлегенә кертелә.
2016 елда Германия ачык чемпионаты җиңүчесе.
2017 елның 1 июнендә Тараз шәһәре хакиме Рөстәм Даулетов Зөлфия Габидуллинага яңа фатир ачкычы тапшыра.
2017 елның 10 июлендә терәк-хәрәкәт аппараты зарарланган һәм күрү сәләте бозылган арасында йөзү буенча Германия ачык чемпионатында Казакъстан кызы Зөлфия Габидуллина 03:26.65 нәтиҗәсе белән 200 метрга ирекле стиль белән йөзүдә дөнья рекорды куйды.
2017 елның 7 декабрендә Зөлфия Габидуллина Мексикада йөзү буенча дөнья чемпионы булды һәм Халыкара Паралимпия Комитетыннан 2017 елгы дөнья сериясе өчен махсус премия алды.
Искәрмәләр
Кызы - Руфия Габидуллина.
Казияк (Ло)
Казияк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Онвиль
Онвиль (Onville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
HD17280
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казали Брата (Удине)
Казали Брата — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фуэнтидуэния-де-Тахо
Фуэнтидуэния-де-Тахо — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильме-сюр-Ер
Вильме-сюр-Ер — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Хойново (Маковский повяты)
Хойново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшмелюв
Тшмелюв — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бондоч
Бондоч — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хирса
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Людзвинов (Петрыкавский районы)
Людзвинов  (Людзвіноў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Соватеевка
Соватеевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының уң ярыннан 592 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чунгкар
Чунгкар (Chungkar ) — Бутан дәүләтенең Пемагацел дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 763 метр биеклектә 27.05°N, -91.41667°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Chungkar Чунгкар
(8630) Billprady
(8630) Billprady — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EY35» саналган.
Алексей Миллер
Тәрҗемәи хәле
1962 елның 31 гыйнварында Ленинградта авиация өчен борт җиһазлары эшләнүче ябык предприятиесе — «Ленинец» фәнни-җитештерү берләшмәсе эшчеләре булган совет алманнары гаиләсендә туган. Әтисе рактан иртә вафат булганга күрә, әнисе тәрбиясендә үскән. «» белгечлеге буенча Ленинград финанс-икътисад институтын (ЛФЭИ, хәзер Санкт-Петербург дәүләт икътисад һәм финанс университеты) тәмамлаган (1984). Аспирантура тәмамлап, икътисад фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (1989).
Хезмәт юлы
1984 елда торак-гражданнар төзелеше буенча «ЛенНИИпроект» проект институтының генераль план остаханәсендә эшли.
1990 елда ЛФЭИ кече фәнни хезмәткәре, Ленинград шәһәр шурасы (Ленсовет) башкарма комитетының икътисади реформа комитетының бүлекчә җитәкчесе. Ул чорда икътисади реформа комитеты рәисенең урынбасары булып Алексей Кудрин (булачак РФ финанс министры), Ленсовет башкарма комитеты башлыгы урынбасары булып Анатолий Чубайс (булачак РФ беренче вице-премьеры) эшли.
1996 елда Санкт-Петербургның экс-мэры Анатолий Собчак губернатор сайлауларында җиңелгәч, А. Миллер шәһәр администрациясеннән китә. «Санкт-Петербург диңгез порты» ААҖ үсеш һәм инвестицияләр буенча директоры булып эшли. Бер ел «Балтика торбаүткәргеч системасы» ААҖ генераль директоры вазифасында була.
Тәрҗемә
Тәрҗемә — бер телдән икенче телгә сүзләр мәгъәнәсен интерпретацияләү эше; бер телдән икенче телгә әйләндерү эше; телдән әйтелгән фикернең яки сүзләр төзмәсенең икенче бер тел ярдәмендә бирелеше; бүтән телләрдә яңа, төп нөсхәгә тигез (эквивалент) сүзләр салу. Моннан берничә дистә ел элек тәрҗемә бары кеше тарафыннан гына үтәлсә, хәзер автоматлаштырылган (башлыча компьютер аша) тәрҗемә дә бар.
Реково (Кошалинский повяты)
Реково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малкая (Чүнгүш)
Малкая (Malkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чүнгүш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(16068) Citron
(16068) Citron — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RN86» саналган.
Риашу-Фриу
Риашу-Фриу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Орандж (Висконсин)
Орандж  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бемыжка
Бемыжка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Кизнер районы биләмәләрендә ага. Елга  Умяк елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чапинерия
Чапинерия — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Штрасберг (Гарц)
Штрасберг (Straßberg) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Рихново (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Рихново  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшциниця-Воловска
Тшциниця-Воловска — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ковеньга
Ковеньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вондожь елгасының сул ярына тамагыннан 33 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Николай Апаликов
Николай Апаликов (Николай Сергеевич Апаликов,, — , ) — РФ волейболчысы (үзәк блоклаучы), РФның спорт остасы (2012), Россия чемионатларының алтын (2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2013/14, 2014/15), көмеш (1999/00, 2000/01) һәм бронза (2002/03, 2007/08, 2012/13) призчысы, Россия кубогы (2000, 2007, 2009, 2014) һәм суперкубогы (2010, 2011, 2012) иясе, Чемпионнар лигасының алтын (2007/08, 2011/12, 2014/15), көмеш (2010/11) һәм бронза (2012/13) призчысы, 2012 елгы Олимпия уеннарының, 2011 елгы Дөнья кубогының һәм 2011, 2013 еллардагы дөнья лигасының алтын мидәлләре иясе, Европа чемпионатларының алтын (2013) һәм көмеш (2005) мидәлләре иясе.
Вильнев-Сен-Никола
Вильнев-Сен-Никола — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Хойново (Пшасниский повяты)
Хойново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баклаҗы (Алашеһир)
Баклаҗы (Baklacı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Норвей (Индиана)
Норвей  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Казали Бянкини (Удине)
Казали Бянкини — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Альбина Апанаева
Альбина Апанаева (Альбина Мостафа кызы Апанаева,, — , ) — татар җырчысы, «Татар җыры-2004» фестивале лауреаты.
Казали Бянкини (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чистай авыл хуҗалыгы техникумы
Чистай авыл хуҗалыгы техникумы, Г.И. Усманов исемендәге Чистай авыл хуҗалыгы техникумы, Чистопольский сельскохозяйственный техникум имени Г.И. Усманова — Татарстанның Чистай районында урнашкан, 1920 елдан бирле эшләп килүче, Татарстан фән һәм мәгариф министрлыгы карамагындагы махсус урта һөнәри белем бирүче, дәүләт мөхтәриятле һөнәри белем бирү оешмасы. Татарстанның иң борынгы уку йортларыннан берсе: 2020 елның 1 февралендә уку йорты ачылуга 100 ел тула. Уку йорты 7 белгечлек буенча махсус урта һөнәри белемле агросәнәгать комплексы белгечләре әзерли. Илнең агросәнәгать комплексы өчен 18 853 белгеч әзерләп чыгарган. Директор (2015 елдан) — Әнәс Нуруллин, биология фәннәре кандидаты, доцент, ТР атказанган экологы.
Өстәмә белгечлекләр
Механиклар өчен: Җир тергезүчеләр өчен: Электриклар өчен: Бухгалтерлар өчен:
Техникумны бетерүчеләргә Казан дәүләт аграр университетына керү мөмкинлеге бар.
Әтәч менгән читәнгә (әсәр)
«Әтәч менгән читәнгә» —Аяз Гыйләҗев тарафыннан 1979 - 1980 елларда иҗат ителгән әсәр.
Төп мәгълүмат
Әсәр 11 бүлектән тора.
Аяз Гыйләҗев үзе телеинтервьюларның берсендә әсәрнең төп идеясен шулай итеп аңлата :
Людзяневичы
Людзяневичы (Людзяневічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Әтәч менгән читәнгә (әсәр)
Төп мәгълүмат
Аяз Гыйләҗев әлеге һәм шулай ук «Җомга көн кич белән» әсәрләре өчен 1983 елда Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясен ала.
Сюжет сызыгы
Әсәрнең беренче бүлегенең төп геройлары - Гәрәйхан кушаматлы әтәч һәм каравылчы Хәйретдин агай. Икенче бүлектә әсәр сюжетына әтәчне читәннән бәреп төшергән Зәйтүн һәм әтәч хуҗасы Әнәс исемле малайлар килеп керә. Өченче бүлектә төп герой - Зәйтүннең апасы - Фирүзә. Дүртенче бүлек — укытучы Җәмил Камаловка, бишенче бүлек - Вәзиләгә багышлана. Автор геройларның кем булулары, яшәү рәвешләре һәм бер-берсенә мөнәсәбәтләре белән таныштыра.
Әсәр сәхнәдә
Әсәр буенча куелган «Әтәч менгән читәнгә» спектакленең премьерасы Г.Камал театрында 2017 елның 27 декабрендә була.
Каламан
Каламан — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Тәкмәле
Тәкмәле — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423317.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Әхмәт Сөләйманов
Әхмәт Сөләйманов (Әхмәт Мөхәммәтвәли улы Сөләйманов, Әхмәт Мөхәмәтвәли улы Сөләймәнов) (1939 елның 15 марты, Башкорᴛ Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте Бөрҗән районы — 2016 елның 21 ноябре, Ɵфə) — әдәбият галиме, филология фәннәре дyктыpы (1991), Салават Юлаев премиясе лауреаты (1987), Россия гуманитар фәннәр академиясе хокукый әгъзасы (1995). пpафисьıр (1995). Башкорᴛ Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте атказанган мәдәният хезмәткәре (1991). Россия (2006) һәм БР (1997) атказанган фән эшлеклесе.
Бөтендөнья башкорт корылтае рәисе (2002-2006)
Тәрҗемәи хәле
1939 елның 15 мартында Башкорᴛ Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте Бөрҗән районы Нәби авылында туган. Байназар урта мәктәбен (1957), Ɵфəда дәүләт үнивирcиᴛиᴛен (1967), БДУ аспирантурасын (1973, читтән торып) тәмамлый. Югары белем алгач, Нәби авылында укыта. 1957-1960 елларда хәрби хезмәттә. 1972 елдан Ɵфəда БДУ да эшли: өлкән укытучы, дaсынᴛ. 1991 елдан БР ФА Тарих, тел һәм әдәбият институтында: бүлек мөдире, баш гыйльми хезмәткәр (2002). 2006 елдан Ɵфə педагогия институтында эшли.
Фәнни хезмәтләре
800 дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 30 монография, дәреслекләр, укыту кулланмалары язган. Халык иҗатын җыю һәм өйрәнү буенча зур хезмәт күрсәткән галимнәрнең берсе. Риваять, легенда, әкият, көләмәч, йола фольклорын өйрәнеп, «Башкорт легендалары» (1969, М. Минһаҗетдинов белән бергә), «Тормыш-көнкүреш әкиятләренең поэтикасы» (1980), «Тормыш-көнкүреш әкиятләренең сүжет сотавы» (1988), «Тормыш-көнкүреш әкиятләренең поэтикасы: жанр үзенчәлекләре» (1990), «Әкияттә хакыйкать» (1997) исемле китаплар язды. 18 томлы «Башкорт халык иҗаты» басмасының әкиятләргә һәм көләмәчләргә багышланган томнарын әзерли. «Халыкның юмористик прозасы» (1998), «Башкирская народная новелла» (2005), 2002 елгы халык исәбен алу чорында язылган «Исле исәп белер» (2002), «Аң булыйк, гамьсез булмыйк!» (2003), «Һәр могҗиза — миңа хакыйкать» (2007, шигырьләр) һ.б. китаплары бар.
Иҗтимагый эшчәнлеге
2002-2006 елларда Бөтендөнья башкорт корылтае башкарма комитеты рәисе булып эшли. 2002 елда Бөтенроссия халык исәбен алу компаниясендә татарлар исәбенә башкортлар санын арттыру эшендә актив катнаша: БР һәм Πиреᴍ краеның 42 районын йөреп чыга. Этносны билгеләгәндә, тел факторына гына игътибар итмәскә өндәп, «Бөгөн ниндәй әҙәби телде туған тел тип иҫәпләмә, тамырың башҡорт икән – башҡорт булып, татар икән – татар булып яҙыл», дип әйтеп йөри. Ревизские сказки, элекке җанисәп материалларын туплаган, БР төньяк-көнбатышында яшәүчеләрнең диалекты, типтәрләр тарихы буенча язылган брошүралар әзерләтеп, татар телле төньяк-көнбатыш районнарда күпләп тарата. Ә. Сөләймәновның җанисәп алуга әзерлек вакытындагы эшчәнлеге РФ дәрәҗәсендә хуплана һәм югары бәяләнә: ул мидәл белән бүләкләнә. Ләкин пропаганда юлында кылган тырышлыклары үзенә зур файда китерми.
2006 елда БР премьер-министры урынбасары И.Г. Илишев белән нидер бүлешә алмыйча, Сөләйманов корылтай рәислегеннән китә. Шуннан аны БДУга да, Тарих, тел һәм әдәбият институтына да эшкә алмыйлар. Ɵфə педагогия институты pикᴛыры Р. Әсәдуллин башкорт мәдәнияты кафедрасына эшкә ала.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
РФ, БР язучылар берлеге әгъзасы (1996)
Оньевиль
Оньевиль (Ognéville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,12 км².
Каракүр (Шапхане)
Каракүр (Karakür) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Шапхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Чинчон
Чинчон — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшцинско
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оттава (Канзас)
Оттава  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оттава шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16069) Marshafolger
(16069) Marshafolger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RS95» саналган.
HD17282
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Николай Ардашев
Николай Ардашев (Николай Николаевич Ардашев,, — , ) — тарихчы, мөхәррир, Мәскәү археология институты профессоры.
Вильо
Вильо — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Реково (Лобезький повяты)
Реково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орегон (шәһәр, Висконсин)
Орегон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гипсум
Гипсум (Gypsum ) — Бутан дәүләтенең Пемагацел дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 763 метр биеклектә 27.03°N, -91.41°W координаталы буенча урнашкан.
Риашуэлу (Риу-Гранди-ду-Норти)
Риашуэлу  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ләйлә Аджаметова
Биографиясе
Ике тапкыр чемпион (100 м - дөнья рекорды белән, 400 м), (200 м - Европа рекорды белән) 2016 елда халыкара турнирда көмеш призер.
Бондря
Бондря — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хойнув (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Штрезов
Штрезов (Stresow) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малкоҗа (Гөрдес)
Малкоҗа (Malkoca) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Гөрдес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8632) Egleston
(8632) Egleston — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 28 мартында галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 FR» саналган.
Теодор Арендт
Теодор Арендт (Teodor Arendt,, — , ) — табиб, Казан адмиралтейство һоспиталенең штаб-лекаре.
Люткава
Люткава (Люткава ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Эль-Аламо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Большуха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рихновска-Воля
Рихновска-Воля — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баклакөй (Көшк)
Баклакөй (Baklaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Көшк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Козла
Козла — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кубена елгасының уң ярына тамагыннан 45 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казали Вена (Удине)
Казали Вена — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Убоче (Түбән Силезия воеводалыгы)
Убоче  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16070) 1999 RB101
(16070) 1999 RB101 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RB101» саналган.
Әхлак
Әхлак — гамәли акыл; кешелек сыйфатлары; холыкка, җан-акыл төзелешенә хас күнекмәләр; гадәтләр, йолалар, мода, хәрәкәт; иҗтимагый аң формасы һәм иҗтимагый мөнәсәбәтләрнең төре; тарихның гуманистик перспективасын, кешелеклелек идеалын чагылдыручының үзкыйммәтен раслау, бәхеткә һәм лаеклы тормышка омтылу; «башкаларга ярдәм вә яхшылык итү, һичкемгә җәбер вә зарар итмәү табигате».
Әхлак җәмгыять тормышының бөтен сферасында кеше хәрәкәтен тәртипкә сала һәм билгеле бер иҗтимагый нигезләрне, тормыш төзелешен, аралашуны яклый һәм санкцияли (яки аларның үзгәртелүен таләп итә). Әхлак принциплары чыгармаларга юл бирми, абсолютлыкка дәгъва итә; гомумиләштерелгән рәвештә алар кеше яшәешенең иң тирән катламнарын, аның төп ихтыяҗларын чагылдыралар.
Әхлак үзенең нормаларын (гаделлек, намус, тыйнаклык, олыны-кечене хөрмәт итү һ.б.) үтәү өчен җәмәгатьчелек фикеренә таяна. Дөньяви әхлак кешеләрнең социаль тормыш белән бәйле ихтыяҗларын, мәнфәгатьләрен чагылдыра, ә дин әхлакны бөек рухи зат (Алла) тарафыннан билгеләнгән дип саный, дин кануннарына буйсындыра.
Холеви (Варшавский-Захидний повяты)
Холеви  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Витре-ан-Бос
Витре-ан-Бос — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Норт-Терр-От (Индиана)
Норт-Терр-От  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Норт-Терр-От халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галкины (Котельнич районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Оук-Гилл (Канзас)
Оук-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оук-Гилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кале (Ло)
Кале — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Эль-Атасар
Эль-Атасар — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сусатка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Реково (Старгардский повяты)
Реково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кхар
Кхар (Khar ) — Бутан дәүләтенең Пемагацел дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 306 метр биеклектә 27°N, -91.35°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Khar Кхар
Ориэнта (Висконсин)
Ориэнта  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люшав
Люшав (Люшаў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Риашуэлу (Сержипи)
Риашуэлу  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
(16071) 1999 RW125
(16071) 1999 RW125 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RW125» саналган.
(8633) Keisukenagao
(8633) Keisukenagao — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 16 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 FC1» саналган.
Хирсень
Хирсень — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зюльцеталь (Бёрде)
Зюльцеталь (Sülzetal) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орм-э-Виль
Орм-э-Виль (Ormes-et-Ville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,49 км².
Каракүтүк (Кадирли)
Каракүтүк (Karakütük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Кадирли илчесенә караган бер авыл (köy).
Уданин
Уданин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Эль-Берруэко
Эль-Берруэко — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Кхеригонпа
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 306 метр биеклектә 27.07°N, -91.42°W координаталы буенча урнашкан.
Кече Өтәк
Кече Өтәк — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Бонтеень
Бонтеень — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Өтәк
Почта индексы — 422514.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
(8634) Neubauer
(8634) Neubauer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 5 апрелендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 GG» саналган.
Холеви (Плонский повяты)
Холеви  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Робави
Робави — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сөләйманов
Сөләйманов (Сөләйманова) – төрки һәм Кавказ халыкларында еш очрый торган фамилия. Гарәптән алынган «Сөләйман» исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне йөртүче шәхесләр түбәндәгеләр:
Брекунец
Брекунец — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Великая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лявады
Лявады (Лявады ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рибамар-Фикени
Рибамар-Фикени — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Орион (Висконсин)
Орион  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малкоч (Гөнен)
Малкоч (Malkoç) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казали Вентурини (Удине)
Казали Вентурини — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
HD172854
HD172854 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
2012 елгы пляж Азия уеннарында Казакъстан
2012 елның 12-22 июнендә Хайян (Кытай) шәһәрендә узган 3 пляж Азия уеннарында Казакъстаннан пляж волейболында ярышучы алты спортчы (дүрт ир-ат һәм ике хатын-кыз) катнашты.
HD172854
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Александр Лазарев (1938)
Алекса́ндр Серге́й улы Ла́зарев (3 гыйнвар 1938 ел — 2 май 2011 ел ) — СССР һәм Россия кино һәм театр актеры, РСФСР халык артисты, СССР дәүләт премиясе лауреаты (1977).
Гаиләсе
Хатыны (1960—2011 елларда) — актриса Светлана Немоляева (1937). Уллары: актер Александр Лазарев (1967).
(16072) 1999 RE128
(16072) 1999 RE128 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RE128» саналган.
Казан химия мәктәбе
Тарих
Киләсе химия укытучысы вазифасына фармацевтика һәм технологияләр адъюнкты  Иоганн Фридрих Вуттиг (1783-1850)  тәкъдим ителә. Вуттиг матди яктан файдалы гамәли эшкә күнккән була. Ул, барлык сызымнар кулланып сульфат кислотасын оригиналь табу ысулы турында «Сульфат кислотасы әзерләү» дигән фәнни хезмәт яза. 1809 елда ул Көньяк һәм Урта Урал буйлап экспедицияләрдә катнаша, экспедициядә берничә яңя минерал ача. Химияне укытуга ул керешми, аның урынына химия технологиясе буенча лекцияләр укый. Шулай итеп, ул студентлар белән фабрикаларга һәм заводларга йөри. Казанда булганда ул минералогик характердагы берничә мәкалә яза, шуннан соң 1810 елда Казанны ташлап Петербургка китә, аннан соң Берлинга күчә.
1811 елда Казан университетына «Химия һәм технология өлкәсендә магистр дәрәҗәсен камилләштерү өчен» И. И. Дунаевны билгелиләр, әмма «камилләшү» кыенлаша, чөнки Эвест үлә, ә Вуттиг үз вазифаларын калдып Берлинга китә. Дунаев үзе химия, шулай ук фармация һәм латин теле буенча лекцияләр укый башлай. 1821 елда И. И. Дунаев «Табигый фәннәрнең файдасы һәм явызлыклары турында һәм аларны христиан дине хакына нигезләү кирәклеге турында» сүзен әйтә, анда, аерым алганда, түбәндәгеләрне билгеләп үтә: «Белемгә бердәнбер чыганак - Хак булган Аллаһы сүзе ул, ул фигыльләр, рух һәм тормыш асылы; һәрбер кешене белгертүче Христосның дөньясы — Иисус Христоска, дөньяны коткаручыга ышаныч бар...»
1823 елда табигать белгече Адольф Яковлевич Купфер икенче укытучы итеп билгеләнә, ул 1824 елдан химия, физика һәм минералогия курсларын укый башлый. Купфер Казанда һаваның беренче анализын үткәрә, Pb-Hg системасын, Урал заводларын өйрәнә. 1828 елда Купфер академик итеп Петербургка сайлана һәм Казаннан чыгып китә.
А. Я. Купфер киткәннән соң химик лаборатория мөдире булып И. И. Дунаев кала, тик хәзер лаборатория Купфер тарафыннан күпкә яхшырак җиһазландырылган була.
Химия мәктәбенең тууы
1830нчы еллардан башлап, рус химиясенең мөстәкыйль юлга акрынлап керүе башлана, бу процесста әйдәп баручы рольләрнең берсен Казан химия мәктәбе була, аның барлыкка килүе Н. Н. Зинин һәм К. К. Клаус исемнәре белән бәйле.
Николай Николаевич Зинин (1812-1880) Казан университетын физика-математика бүлеген алтын медальгә тәмамлаган, аңа аналитик механика, гидростатика һәм гидродинамика курсын укыту йөкмәтелә. Н. Н. Зинин магистрлык имтиханнарын тапшырганнан соң аңа «Химик туганлык, Берцелиусның даими химик пропорцияләр теорисясенең Бертоллетның химик статикасынан өстенлеге турында» дигән диссертация темасы тәкъдим ителә. Яшь галим химиянең төп теорияләренең үсешен, Бертолл, Пруст, Проута, Гей-Люссак, Митчерлих, Берцелиус һәм башка бик күп эре химикларның эшләрен тарихи планда бәян итәргә тиеш була. 1836 елның 21 октябрендә ул диссертациясене яклый, моңа кадәр бер ел  химия курсын укыта. 1836 елның 22 декабрендә Академия советы Зининга табигый фәннәр магистры һәм химия адъюнкты исеме бирергә карар итә. Н. Н. Зинин бу хәбәргә каршы була, чөнки ул үзен химик дип түгел, математик дип саный. Зинин университет ректоры Николай Иванович Лобачевскийга мөрәҗәгать итте, әммә Лобачевский химия укытуны таләп итә.
— Сезнең мөмкинлекләрегез зур, - дип ышандырды аны Лобачевский. — Әгәр дә Сез математиканы бик шәп беләсез икән, химиядә дә уңышка ирешерсез. Химикларга бездә ихтыяҗ зур. Дунаевны эштән чыгарырга туры килде, чөнки ул укыткан вакытта университетта химия фән булмый. — Нинди фән соң ул химия? - дип сорый Зинин ярсып.
Шушы ике ачыштан соң Казан Европа химиклары арасында таныла.
Артабан үсеш
Н. Н. Зинин һәм К. К. Клаус лекцияләр укый, Казан химикларының яңа буынын әзерлиләр. Аларның иң күренекле укучысы Александр Михайлович Бутлеров (1828-1886) була. 1845 елда ул Казан университетына табигый-фәнни разрядына укырга керә. Аның әтисе Михаил Васильевич улын математика фәнен укуын тели, ләкин А. М. Бутлеров, үзенең математикага сәләты булмауын таный. Аңа химик Н. Н. Зинин Александр Михайлович зур йогынты ясый. Бутлеров үзе зоология һәм натуралистиканы өйрәнә, ә Зинин башка разрядта укыта. Бутлеров атаклы химикның лекцияләренә йөрү өчен үзенә тиешле лекцияләрны ташлап Зинин лекцияларына йөри.
Н. Н. Зинин 1847 ел ахырында, 1848 ел башында Казаннан Петербург медицина-хирургия академиясенә күчеп китә. Зинин медицинаны сәламәтлекне саклау һәм торгызу мәсьәләсенә табигать белеме кушымтасы дип кенә карый, шуңа күрә табигый фәннәр медицина белеме янында беренчел рольне уйнарга тиеш. Н. Н. Зинин йогынтысында XIX гасырның алтмышынчы-җитмешенче елларында күп кенә рус физиологлары химияне биология, физиология һәм башка медицина өлкәсенә киң кертә башлыйлар. 1850 елда А. М. Бутлеров математика, табигый һәм камераль разрядының беренче курс студентларына неорганик химия буенча дәресләр алып бара башлый. Шул ук вакытта ул "Органик матдәләрне оксидлаштыру турында" темасы буенча магистр диссертациясен яклауга да әзерләнә башлый. 1851 елның көзендә Казан университетында төрле фәннәр буенча ачык лекцияләр укыйлар. Бутлеров химия буенча ачык лекцияләр укый, ул элементар химик төшенчәләрдән башлый, аннары "иң мөһим гади җисемнәрне тасвирлауга" күчә. A. M. Бутлеров мондый методны рациональрәк дип саный, чөнки күпчелек тыңлаучылар химия белән бөтенләй таныш булмый.
Рембуш
Рембуш — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.