cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хәл (синтаксис)
Урын хәле
3. Буйлап, буенча сүзләре белән килгән исемнәр дә урын хәле була алалар. Мәсәлән: Су буйлап отряд бара. Алар койма буйлап узалар.
4. Кайбер исемнәр билгесез килештә дә урын хәле булып килә алалар, тик алар үз табигатьләре белән урын белдерүгә тартым булырга тиешләр. Мәсәлән: Яшь чагында урамнар урый идек, авыл әйләнгән чаклар да булды. Тау мендем.
5. Урын хәле рәвешләр белән бирелә. Мәсәлән: Самолет бик биектән оча. Самолет бик түбәннән оча. Кояш бик югары күтәрелгән.
6. Иярчен урын җөмләне баш җөмләгә бәйләүче мөнәсәбәтле сүзләр (сорау һәм күрсәтү алмашлыклары) шулай ук урын хәле булалар. Мәсәлән: Кайда берлек, шунда көч. (М.) Җил кайдан иссә, болыт та шуннан килә. (М.)
Вакыт хәле
Процессның үтәлү вакытын яки билгенең булу-булмау вакытын белдерә торган кисәк вакыт хәле дип атала.
1. Вакыт хәле түбәндәге формаларны алган исем яки исем урынындагы сүзләр белән бирелә:
а) чыгыш килеше кушымчасын алган исемнәр белән: Китабыңны өч сәгатьтән килеп алырсың. Без яшьтән үк таныштык;
б) Урын-вакыт килеше формасын алган сүзләр белән: Газета шушы минутта ук чыгып җитәргә тиеш. (Д. А.)
в) төшем килеше формасын алган исемнәр белән: Шушы төнне аны больницага алып киттеләр. (һ. Т.) Г. Тукай 1886 елны туган;
3. Вакыт хәле төрле фигыль формалары белән бирелә:
а) -у/~Ү формасындагы исем фигыль һәм юнәлеш килеше кушымчасы яки белән бәйлеге белән: Кайту белән эшкә тотынды. Таҗи, йокыга китүгә, бик күп төшләр күреп алды. (Г. Г.) Усал җилләр, моңа сугылу белән, кинәт тыелганнар. (Ә. Ф.)
б) рәвеш фигыльләр белән: Баргач, барысын да сөйләрмен,
в) юнәлеш, чыгыш һәм урын-вакыт килеше кушымчасы һәм кайбер ярдәмлек сүзләр белән килгән үткән заман сыйфат фигыльләр белән: Мортаза бабай, бу хәбәрне ишеткәннән соң, башын түбәнрәк иеп йөри башлады. (Г. Г.)
4. Вакыт хәле вакыт рәвешләре белән бирелә: Быел халык бик тырыша. (Г. Б.) Бүген уку, иртәгә язу дәресләре булачак. Кайчагында белгәнеңне дә әйтмисең.
5. Иярчен вакыт җөмләне баш җөмләгә бәйләүче мөнәсәбәтле сүзләр шулай ук вакыт хәле була алалар: Кайчан кайтыр, шул вакыт килерсең. Йокысыннан кояш ничек уянды исә, җил шул вакыт җилбер-җилбер итеп исә. (Г. Т.)
Рәвеш хәле
Процессның ничек һәм ни рәвешле үтәлүен яисә нинди дә булса бер хәлнең яки билгенең билгесен,, сыйфатын белдерә торган кисәк рәвеш хәле дип атала.
Мәсәлән, рәвеш хәле процессның үтәлү рәвешен белдерә: Мортаза бабай комиссарга астан гына карап алды. (Г. Г.);
билгенең билгесен белдерә: Төн кебек караңгы урман. Бер генә тавыш та ишетелми. (С. Ә.) Сезнең кебек матур ярлар авылда ла түгел, илдә юк. (Җ.)
Рәвеш хәлләре түбәндәге формаларны алган сүзләр һәм сүзтезмәләр белән биреләләр.
1. Җөмләдә исемнәр яки исем урынында йөри торган сүзләр  рәвеш хәле булып килгәндә, түбәндәге формаларны алалар.
а) Чыгыш килеше формасын. Мәсәлән: Ул атна буе спорт киеменнән йөрде.
Ле-Кероль
Ле-Кероль (Le Cayrol) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 22,16 км².
Хәл (синтаксис)
Рәвеш хәле
б) Урын-вакыт килеше формасын ала. Мәсәлән: Хәзер һәрбер күренешне фән нигезендә өйрәнергә кирәк. (С. Т.)
в) Белән, кебек, төсле, сыман, күрә һ. б. бәйлекләр һәм каршы, булып, сыйфатында, буларак, итәрәк, дип, буенча ярдәмлекләре белән килгән исемнәр (яки ияртүче кисәге шул исемнәрдән торган сүзтезмәләр) белән бирелә. Мәсәлән: Таҗи шул уйлар белән чәй яныннан торып китте. (Г. Г.) Ул миңа университет буенча таныш. Йолдызлар булып кабынды мәхәббәт ялкыннарың. (С. X.) Җыр безгә су кебек, һава кебек кирәк. Соңгы баржага агымга каршы йөзеп чыгарга туры килгән. Бу — диңгез суы кебек тозлы. Ул да шул кешесенә күрә юмарт. Фәхри, ревизор сыйфатында, безнең эшләрне тикшерергә килде. (Г. И.) Бу авылны Зәңгәр Чишмә дип атыйлар. (Г. И.)
2. Рәвеш хәлләре сыйфатлар белән бирелә алалар.
Мәсәлән: Ләкин крестьянның төп катламы бу хәлдән соң мыштым гына йөрер булды. (Ә. Ф.) Бик вакытли төшкән икән. (И .Г.). Газизә ялгыз утыра калды. (Ш. К.) Илебезнең хуҗалыгы туктаусыз үсә. (С. Т.) Сыйфатлар итеп, көе, рәвештә, төсле, сыман кебек ярдәмлек сүзләр белән дә җөмләдә рәвеш хәле булып килә алалар. Мәсәлән: УЛ бит хәзер нинди сөйкемле итеп көлә белә. (Г. Г.) Зиннәт, шәмәхә төсле кулъяулыгын чыгарып, йомшак кына итеп, маңгаена, битләренә тидереп алды. (Г. Б.) Барак тагын шулай ук ямьсез, кызганым, буш көе тора. (Ш. К.) Мин моңа кискен рәвештә каршы киләм. (Д. А.) Рәсемдәге төсле матур, җырдагы төсле моңлы... елга ул Агыйдел! {М. Ә.)
3. Рәвеш хәле рәвешләр белән дә бирелә. Мәсәлән: Юк, авыр булмас. Берьюлы эшен бетерсәк. (Г. Б.) Тизрәк уйлагыз да гариза языгыз! (С. Ә.) Шундый чакта Хәдичәнең якты өметен кинәт кенә өзеп ташлау күңеленә ошамады. (Г. Б.) Алар тагын килә калсалар, безне тереләй тотып ашарлар. (М. Г.) Шәмсетдин тиз генә атлап чыгып та китте. (Г. Б.) Төрле як төрлечә сөйли. (М. Г.) Сез аны акчалата түләрсез. Умартачы кинәт кенә авырып китте (Г. Б.)
5. Рәвеш хәле төсле, кебек, сыман бәйлекләре һәм булып, итеп, дип ярдәмлек сүзләре белән килгән сыйфат фигыльләр белән бирелә. Мәсәлән: Кешеләр, кулларын җәеп, биегән сыман йөрделәр. (И. Г.) Килгән итеп күрсәтте. Аны укыган дип уйлыйлар, чөнки ул белгән булып күренә бит.
6. Рәвеш хәле кайбер төр саннар белән бирелә. Мәсәлән: Алар бүген бишәү килделәр, без исә берәмләп кенә килдек.
7. Рәвеш хәле кайбер төр алмашлыклар белән дә бирелә. Мәсәлән: Рәҗәп абзыйлардан чыккач, Габдулла шулай дип уйланды. (Ә. Ф.) Аңа шулай тоела торгандыр. Туганы аңа ничек итеп хакыйкать эзләвен сөйләп бирде. (X. И.)
8. Иярчен рәвеш җөмләне баш җөмләгә бәйләүче мөнәсәбәтле сүзләр (сорау һәм күрсәтү алмашлыклары) шулай ук рәвеш хәле булалар. Мәсәлән: Кигән кием ничек туза, яшь гомер шулай уза. (Җ.) Ничек эләкте, шулай алып ташладык та кайтып киттек. (Чаян).
Күләм хәле
Процессның яки билгенең күләмен, дәрәҗәсен белдерә торган кисәк күләм хәле дип атала.
1. Күләм хәлләре процесс үтәлүнең яки дәвам итүнең вакыт ягыннан күләмен белдерәләр. Мондый хәлләр, күбрәк, вакыт белдерүче сүзләр белән биреләләр. Мәсәлән: Авыл, унбиш көн чамасы, әле аклар, әле кызыллар кулына күчеп торды. (А. Ш.) Өч минут эчендә, бу хәбәр заводтагы бөтен эшчеләр арасына таралып өлгерде. (М. Г.) Көне-төне тырышып эшләгәнен ул әйтергә залга теләде, (һ. Т.) Аннан соң ике ай буенча аерылышып торырга туры килде. Китапны бер генә көнгә алды; Ике көн укыдык, тагын бер атна укыйсы бар.
2. Күләм хәлләре урын ягыннан процессның үтәлү, дәвам итү күләмен белдерәләр. Мәсәлән: Биленнән суга баткан килеш килгән. Тездән юеш килеш килдем. Тау тишегенең ахырына кадәр бардык. Күпердән башлап монда кадәр җәяү килдек, аннан соң шәһәргә тикле атта бардык. Йөз ч акрым үткәнбез; Без бик ерак киттек.
3. Процессның гомумән үтәлү күләмен, дәрәҗәсен белдерүче күләм хәлләре. Мәсәлән: Орудиелар тавышы һаман якынлаша бара. (Г. Б.) Дүртенче көн инде Мәликә апа бөтенләй аяктан калды. (К. Нәҗ.) Ашарларына инде тәмам бетте. (И. Г.) Мин синең белән бөтенләй сөйләтмәячәкмен. (Д. А.) Галиулла дөньяның әчесен-төчесен җитәрлек татыган кеше ул. (И. Г.)
4. Күләм хәлләре билгенең күләмен дә белдерәләр. Мәсәлән: Биш ел үзе артык озын гомер түгел. Галиулла бөтенләй тозсыз аш пешергән. Саф татарча сөйләргә кирәк. Ул — рухи яктан шактый көчле кеше.
5. Күләм хәлләре процесс объектының хакын белдерә.. Мәсәлән: Бу карандашларның бөтенесен өч сумга алдык. Кыярларын өчәр сумнан (белән) биргәннәр, ә без дүртәрдән алдык.
6. Күләм иярчен җөмләне баш җөмләгә бәйләү хезмәтен үти торган мөнәсәбәтле сүзләр (күрсәтү һәм сорау алмашлыклары) да күләм хәле булып киләләр: Мәсәлән: Ни чаклы тырышсаң, шул чаклы күбрәк эшләнә. Бала ни чаклы үссә, шул чаклы аның мәшәкате дә арта. Күпме бара аласыз, шул кадәр яхшы.
Максат хәле
Процессның үтәлү-үтәлмәү, билгенең, булу-булмау максатын белдерә торган кисәк максат хәле дип атала.
Максат хәле түбәндәге сүзләр белән бирелә:
1) юнәлеш килешендәге исемнәр белән: Киткән урманга утынга, ялгызы бер ат җигеп. (Г. Т.) Суга барам. Алар җиләккә киттеләр.
2) инфинитив белән: Бу — товарларны берсен-берсе илә үлчәргә уңайлы була. (Г. Т.) Таэҗи фельдшерның балаларын балык тотарга алып бара. (Г. Г.) Сине шәһәргә алма сатарга озатырбыз. (И. Г.)
3) өчен бәйлеге белән килгән исемнәр, алмашлыклар, кайбер фигыльләр белән: Тикшерер өчен, каладан... Паларусов иптәш җибәрелгән иде. (Г. И.)
4) дип сүзе белән килгән исемнәр һәм инфинитив белән: Орлыкка дип чүпләгәнебез менә монысы була. (Г. Б.) Без монда кино карарга дип килдек.
Сәбәп хәле
Процессның үтәлү-үтәлмәү яки билгенең булу-булмау сәбәбен белдерә торган кисәк сәбәп хәле дип атала.
1. –лык, лек кушымчасы белән ясалган абстракт исемнәр, үткән заман сыйфат фигыльләр һәм исем фигыльләр, чыгыш килеше формасын алып, җөмләдә сәбәп хәле булып киләләр. Мәсәлән: Шунлыктан бүген дә кайнар бодай кабартмасы янында бер тәлинкә йомырка да урын алды. (Г. Б.) Маймыл хурланудан һәм кайгысыннан күзлекләрне таш өстенә атып бәрде. (И. К.) Аның әрнүдән йокылары кача иде. (Г. И.)
2. Юнәлеш килешендәге исемнәр һәм сыйфат фигыльләр сәбәп хәле булып килә алалар. Мәсәлән: Кәҗә кычкырган тавышка Таҗи торып чыга. (Г. Г.)
3. Сәбәп хәле сәбәпле, аркасында, өчен, күрә кебек ярдәмлекләр янында килгән сүзләр белән бирелә. Мәсәлән: Озак йөрү сәбәпле, ул бүген бик арып кайтты. Соң килү аркасында урынсыз калдым.
4. Сәбәп хәле –гач, -гәч формасындагы рәвеш фигыль белән дә бирелә ала. Мәсәлән: Аңламагач сөйләмәдем. (Г. И.)
Кире хәл
1. Шарт фигыль, -да, дә кисәкчәсен алып, җөмләдә кире хәл булып килә ала. Бу вакытта ияртүче фигыльдән һәм шарт фигыльдән аңлашылган процессны үтәүче бер үк зат булырга тиеш. Мәсәлән: Галиулла, авырса да, эчтән тынды. (И. Г.) Паларусов, сөйли белсә дә, татарча укый алмый иде. (И. Г.) Мин эчемнән янсам да, тышымнан сер бирмәдем. (Г. И.)
2. Кире хәл –ып/ -еп  формасындагы рәвеш фигыль белән бирелә. Рәвеш фигыль янында да\дә кисәкчәсе килә яки ул кисәкчәне куярга мөмкин була. Мәсәлән: Ничә ел шушында торып, Алмаевның әле дә бу тирәдә булганы юк иде. (И. Г.) Аның гаебе тагын да зур: ул бит күpen тә әйтмәгән. Әле без, инсаннар була торып та, кеше һәм гыйлемен мыегы белән киеменнән үлчибез. (Г. Т.)
3. Кире хәл урын-вакыт килешен алган үткән заман сыйфат фигыльләр белән бирелергә мөмкин. Бу вакытта да кире хәлне формалаштыруда да/дә кисәкчәсе катнаша. Мәсәлән: Син барысына да бер күзлектән карыйсың, ә беләсеңме, күргәндә дә әйтми торган кешеләр була бит. (А. Ш.)
4. Кире хәл карамастан ярдәмлеге янында килгән төрле сүзләр белән бирелә. Мәсәлән: Көннең кызуына да карамастан, халык җыены тагы зурая төшкән иде. Ара-тирә яшенле яңгырларга карамастан, һавалар берьюлы рәхәтләнеп, җылынып киттеләр, (Г. И.)
5. Кире җөмләне баш җөмләгә бәйләүче мөнәсәбәтле сүз дә җөмләдә кире хәл булып килә. Мәсәлән: Минем күзләрем ул хәтле җете түгел, алай да күрәм. (Г. Б.) Хәзер машиналар йөри-йөрүен, шулай да арырсың дип куркам. Яңгыр аз яуды, шуңа карамастан бездә уңыш зур булды.
Шарт хәле
Ияртүче кисәктән аңлашылган процессның үтәлү-үтәлмәвенә шарт булып тора торган процессны белдерә торган кисәк шарт хәле дип атала. Шарт хәле түбәндәге формаларда бирелә:
а) үтәүчесе ияртүче фигыльнең үтәүчесе белән туры килгән шарт фигыльләр белән: Китсәм кайта алмам  инде. (Ж,.) Барсам алырмын,
б) сорау кисәкчәсен алган хикәя фигыль белән: Укыйммы — сөйләп тә бирәм.
в) шарт хәле, ияртүче кисәккә икән бәйлек сүзе ярдәмендә иярә: Барам икән алып та кайтам.
Бәхетгәрәй Мөхәммәтҗанов
Бәхетгәрәй Солтәнгәрәй улы Мөхәммәтҗанов - шигырьләр авторы, укытучы.
Тормыш юлы
Бәхетгәрәй Солтәнгәрәй улы Мөхәммәтҗанов 1927 елның 15 февралендә дөньяга килә. Җидееллык мәктәпне тәмамалап, сугышка китә. Анда каты яраланып, туган авылына әйләнеп кайта һәм кохозда эшли башлый. 1949-1957 нче елларда Казан педучилищесында һәм Казан Дәүләт университетында белем ала, укытучы һәм район партия комитеты инструкторы булып эшли. Кулына иҗат каләмен 40 нчы еллар башында ала. Шул елларда район күләмендә иң актив авторларның берсе була. Аның әсәрләре "Колхоз бригадасы", "Йолдыз", "Кайбыч таңнары", "Кызыл Татарстан" кебек матбуган битләрендә дөнья күрә. Ул иҗатын Кайбыч ягында туып үскән, кыр батырларына, ферма эшчәнләренә, районның затлы кешеләренә, авылның матурлыгына, тау ягының гүзәл чишмәләренә, елгаларына багышлап, горурланып яза. Шулай ук, "Ватан сугышы", "Почет билгесе" орденнары һәм күпсанлы медальләр кавалеры.
"Солдатыңнан" шигыре
Солдат булып, кулга корал алдым,
Солдат булып кердем сугышка.
Солдат булып үттем авыр юлны
Ватан өчен булган сугышта.
Халкыбызның бөек төзелеш юлын
Теләсәләр кабат буарга,
Карт солдатың хәзер ил сулышын -
Йөрәк сулышы итеп суларга.
Тынычлыкның ныклы крепосте
Үз солдаты тавышын ишетсен.
Сафларыңда синең хезмәт итү -
Данга күмә татар кешесен.
февраль, 1949 нчы ел
"Уңыш бәйрәме җыры" шигыре
Һава җиләс безнең якта
Җәй иген үскән чакта.
Мул уңышлар яулап алдык,
Без җырлыйбыз шул хакта.
Шатлык - йөзләребездә,
Бәхет - хезмәтебездә.
Күңелләре белән гүзәл
Кешеләр яши бездә.
октябрь, 1976 нчы ел
Сен-Жан-де-Параколь
Сен-Жан-де-Параколь — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Дөшемедиби (Үнье)
Дөшемедиби (Döşemedibi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шатен (Вьенна)
Шатен — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Татык (Караисалы)
Татык (Tatık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бейнбридж (Нью-Йорк)
Бейнбридж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әхмәдов
Әхмәдов ― фамилия.
NGC 2597
NGC 2597 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(4886) Кодзима
(4886) Кодзима  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EZ14» саналган.
Дакстен
Дакстен (Dachstein) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
509 (сан)
509 (биш йөз тугыз) - 508 белән 510 арасындагы натураль сан.
Вествейл (Нью-Йорк)
Вествейл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вествейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тукай (Борай районы)
Тукай — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452975, — 80218807004.
Олукдере (Гүмүшхане)
Олукдере (Olukdere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
Оходен
Оходен — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ирциг
Ирциг — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Андретта
Андретта — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Жюльен-де-Бриола
Сен-Жюльен-де-Бриола — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Рифкать Сәлимов
Рифкать Ногман улы Сәлимов - шигырьләр авторы, сатира һәм юмор жанрына да зур игътибар бирә.
Тормыш юлы
Рифкать Ногман улы Сәлимов 1936 нччы елның 1 нче февралендә Кайбыч районының Олы Кайбыч авылында дөньяга килгән. Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, 1955-1957 нче елларда армиядә хезмәт итә. 1957 нче елда Бакуда, Ташкентта төрле эшләрдә эшләп йөри. 60 нчы елларның башында Бөгелмә шәһәрендә ит комбинатында эшли. Шул елларда шигырьләр язу белән кызыксына башлый.
Аның беренче шигырьләрендә туган якны сагыну, аның үсешләре белән горурлану кебек темалар төп урынны алып тора. Аның кайбер шигырьләренә көйләр дә языла, "Назлы Кайбыч җилләре", "Кайбыч турында җыр", "Кайттык, мәктәп, сине сагынып" кебек җырлары - композитор Сафьян Ибраһимов белән иҗан дуслыгы җимеше булып тора.
Рифкать Сәлимов, шигырьләр язу белән беррәттән, сатира һәм юмор жанрына да зур игътибар бирә.Аның байтак мәсәлләре, сатирик шигырьләре "Шәһри Казан" газетасында, "Идел" журналында, "Кайбыч таңнары", "Бөгелмә авазы", "Маяк" газеталарында дөнья күрә. Бик күп еллар буе Бөгелмә шәһәрендә яшәп, шигырьләр язуын дәвам итә.
"Йөргән эзләр" шигыре
Тибрәндереп күңелем кылын,
Чәчәк атты яшьлек чорым.
Күкрәгеңә бышым куеп,
Мин тыңладым йөрәк җырың.
Алтын көзләр. Бетмәс сүзләр,
Офыкларда ал таң ата.
Ике йөрәк бергә тибеп,
Очып киттек галәм аша.
июнь, 1995 нче ел
Ле-Нерак
Ле-Нерак (Le Nayrac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36,57 км².
Дамбулаг
Дамбулаг (Dambulaq ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Полозна
Полозна — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Рессета елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
510 (сан)
510 (биш йөз ун) - 509 белән 511 арасындагы натураль сан.
Инотешть
Инотешть — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Очиндол
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Апиче
Апиче — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Данкерк (Нью-Йорк)
Тарихы
Данкерк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2598
NGC 2598 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ирш (Саарбург)
Ирш  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Др Зия Барлас (Мерам)
Др Зия Барлас (Dr. Ziya Barlas) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Dr. Ziya Barlas, Meram Dr. Ziya Barlas, Meram
Беллмонт (Нью-Йорк)
Беллмонт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татылы (Сарыоглан)
Татылы (Tatılı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыоглан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Харвута (Твнопча кушылдыгы)
Харвута  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Танопча елгасының уң ярына тамагыннан 57 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1522) Коккола
(1522) Коккола  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 18 ноябрендә Лийси Отерма тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 WO» саналган.
Сен-Жюлья-де-Бек
Сен-Жюлья-де-Бек — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Икмәк игү һәм көндәлек авыл тормышы музее
Икмәк игү һәм көндәлек авыл тормышы музее (Музей землепашества и сельского быта) — Татарстанның Кайбыч районы Зур Подберезье авылында урнашкан музей комплексы.
Тарихы
Музей комплексы 2019 елның 15 июнендә Зур Подберезье авылы көнендә ачыла. Бу музей    комплексын  төзү  идеясен Олы Подберезье  авылында  туган,  академик, хәзерге  вакытта  Чуашстанның Россия  Президенты  каршындагы  вәкаләтле  вәкиле Петр Чекмарев уйлап таба.
Музей корылышы
Музейдагы күпсанлы авыл хуҗалыгы белән бәйле экспонатларны нигездә авыл халкы һәм авылдан чыккан кешеләр җыйганнар. Музейда борынгы туку станогы, күмер үтүкләре, кер бәләге, керосин лампалары, патефоннар һәм башка бик күп әйберләр урын алган.
Паволче
Паволче — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олуклу (Дүзичи)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Дүзичи илчесенә караган бер авыл (köy).
511 (сан)
511 (биш йөз унбер) - 510 белән 512 арасындагы натураль сан.
Үләй (Борай районы)
Үләй — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452975, ОКАТО коды — 80218807005.
Вестгемптон (Нью-Йорк)
Вестгемптон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Ерблен
Сен-Ерблен — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Ле-Фель
Географиясе
Коммуна мәйданы — 24,89 км².
Табунок
Табунок — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Троица (Подосиновец районы)
Троица (Троица) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
NGC 2599
NGC 2599 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Троица (Подосиновец районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
NGC 2599
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Троица (Подосиновец районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ис (шәһәр, Алмания)
Ис  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аполлоза
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(3373) Коктебелия
(3373) Коктебелия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 31 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 QQ2» саналган.
Даленайм
Даленайм (Dahlenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,35 км².
Джеймстаун (Нью-Йорк)
Джеймстаун  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джеймстаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дашлы (Лачын)
Дашлы  (Daşlı ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Ариенцо
Ариенцо — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вестмер (Нью-Йорк)
Вестмер  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестмер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
512 (сан)
512 (биш йөз унике) - 511 белән 513 арасындагы натураль сан.
Попица
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Ерблон
Сен-Ерблон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Олуклу (Мутки)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Мутки илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Жюст-э-ле-Безю
Сен-Жюст-э-ле-Безю — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Белфаст (Нью-Йорк)
Белфаст  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инсурецей (Горж)
Инсурецей — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иссельбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шато-Ларше
Шато-Ларше — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Тафак (Дурсунбей)
Тафак (Tafak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Полотебня
Полотебня — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тула өлкәсе, Липецк өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ранова елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
513 (сан)
513 (биш йөз унөч) - 512 белән 514 арасындагы натураль сан.
Пудрия
Пудрия — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арпайя
Арпайя — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Себразак
Себразак (Sébrazac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
NGC 2600
NGC 2600 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бикҗән
Бикҗән — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Дәйһан
Дәйһан (Dəyhan ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
(191) Колга
(191) Колга  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1878 елның 30 сентябрендә К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Дженива (Нью-Йорк)
Дженива  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дженива шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Куа-д’Од
Сен-Куа-д’Од — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Жан-де-Буазо
Сен-Жан-де-Буазо — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Вестморленд (сан алу урыны, Нью-Йорк))
Вестморленд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестморленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
514 (сан)
514 (биш йөз ундүрт) - 513 белән 515 арасындагы натураль сан.
Харсута
Харсута — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Танопча елгасының сул ярына тамагыннан 2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Итфельд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шеневель
Шеневель — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Далюнден
Далюнден (Dalhunden) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Колдор
Колдор — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Телецкое күле урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Беннингтон (Нью-Йорк)
Беннингтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арцано
Арцано — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Олуклу (Сэлим)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сэлим илчесенә караган бер авыл (köy).
Радовене
Радовене — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
515 (сан)
515 (биш йөз унбиш) - 514 белән 516 арасындагы натураль сан.
Таб-Яха-Тарка
Таб-Яха-Тарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Арка-Таб-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Ипполит (Аверон)
Сент-Ипполит (Saint-Hippolyte) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Инсурецей (Телеорман)
Инсурецей — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сент-Ипполит (Аверон)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36,87 км².
Инсурецей (Телеорман)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2601
NGC 2601 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тафлан Меркез (Атакум)
Тафлан Меркез (Taflan Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Куа-дю-Разес
Сен-Куа-дю-Разес — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Атена Лукана
Атена Лукана — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Сен-Жереон
Сен-Жереон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Атена Лукана
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вестон-Миллс (Нью-Йорк)
Вестон-Миллс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестон-Миллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
516 (сан)
516 (биш йөз уналты) - 515 белән 517 арасындагы натураль сан.
Ракево
Ракево — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бенсон (Нью-Йорк)
Бенсон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рафыйк Әмирханов
Рафыйк Хазим улы Әмирханов  (3 гыйнвар 1932, Яңа Бүләк, Чишмә районы (бүгенге Благовар районы җирләре),, , —  8 декабрь 2020, Әлмәт,  Әлмәт районы, , 🇷🇺) — нефтьче-рацонализатор, төбәкне өйрәнүче.
Шенеше
Шенеше — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Рафыйк Әмирханов
Тәрҗемәи хәле
Рафыйк Әмирханов Башкортстанның Благовар районы Яңа Бүләк авылында крестьян гаиләсендә туган. Җиде еллык мәктәпне тәмамлагач, колхозда эшли (1943-47). Ишембай һөнәр училищесын (1950) тәмамлагач “Бөгелмәнефть” (1950-52),   “Әлмәтнефть” (1952-54) газ һәм нефть чыгару трестларында оператор була. 1954-57 елларда Совет Армиясендә хезмәт итә. Солдат хезмәтеннән соң “Әлмәтнефть” идарәсенә кайта. 1961-63 елларда Мәскәүдә тау инженерлыгы буенча югары белем ала. Белеме буенча тау инженеры. Институтны тәмамлагач  “Әлмәтнефть” идарәсенә скважиналарны җир асты ремонтлау буенча мастер булып урнаша. Әмирханов Р.Х нефть чыгаруның бөтен нечкәлекләрен өйрәнгән, бу өлкәдә универсал белгеч иде. Татарстан нефтенең башлангычы, үсеше, беренче нефтьчеләр, аларның эш шартлры – барсы да аның күз алдында, катнашында барды. Шуңа Әлмәттә төбәк энциклопедиясен әзерләү турында сүз чыккач, аның кандидатурасын җитәкче итеп билгеләү – бик табигый кабул ителде. Әмирхановның эчке эзләнүләренең, омтылышларының бер канаты нефть эше булса, икенче канаты тарих иде. Нәсел җепләре дә әтисе ягыннан атаклы Идегәйгә тоташа, әнисе яклап — дин эшлекләре. Рафыйк Хазимович күренекле дәүләт эшлеклесе Һади Килдебәкнең бертуганының оныгы. 1995-2005 елларда Әмирханов Р.Х. җитәкләгән Әлмәт энциклопедия төркеме  төбәк тарихы буенча күп материал туплады, фәнни оешмалар, галимнәр белән бәйләнешләр барлыкка китерде, экспедицияләр оештырды, конференцияләр үткәрде. Аның җитәкчелендә Әлмәт энциклопедиясенең 1томы, “Альметьевск- Әлмәт” энциклопедик җыентыгы басылды. Тарихка кагылышлы мәкаләләрендә, китапларында халкыбыз тормышын-яшәешен бары архив документларына таянып язуны максат итеп алып эшләде. Ул барыбыз өчен дә иң мәртәбәле төбәк тарихчысы иде.
Әлмәт энциклопедиясе
1995-2005 елларда Әмирханов Р.Х. җитәкләгән Әлмәт энциклопедия төркеме  төбәк тарихы буенча күп материал туплады, фәнни оешмалар, галимнәр белән бәйләнешләр барлыкка китерде, экспедицияләр оештырды, конференцияләр үткәрде. Аның җитәкчелендә Әлмәт энциклопедиясенең 1томы, “Альметьевск- Әлмәт” энциклопедик җыентыгы басылды.
Каден
Каден — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олуклу (Адыяман)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Джонстаун (шәһәр, Нью-Йорк)
Джонстаун  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Джонстаун (містечко, Нью-Йорк)
Атрани
Атрани — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(1929) Коллаа
(1929) Коллаа  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1939 елның 20 гыйнварында И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1939 BS» саналган.
Дамбак
Дамбак (Dambach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 30,50 км².
Сен-Жильда-де-Буа
Сен-Жильда-де-Буа — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
517 (сан)
517 (биш йөз унҗиде) - 516 белән 518 арасындагы натураль сан.
Шабай
Шабай — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Дуаери (Фатса)
Дуаери (Duayeri) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Фатса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шабай
Почта индексы — 452960, ОКАТО коды — 80218813004.
NGC 2602
NGC 2602 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ребырково
Ребырково — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эспальон
Эспальон (Espalion) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Триер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 36,60 км².
Коо (елга)
Коо — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулышман елгасының сул ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Посерда
Посерда — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Посерда
Шерв
Шерв — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Каденбах
Каденбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Тафланҗык (Һайрат)
Тафланҗык (Taflancık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Һайрат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Каденбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атрипальда
Атрипальда — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Зөһрә Фәизова
Зөһрә Шәйхетдин кызы Фәизова - газета редакторы, журналист, күпсанлы шигырьләр авторы.
Тормыш юлы
Зөһрә Шәйхетдин кызы Фәизова 1952 нче елда Кайбыч районы Кошман авылында дөньяга килә. Кайбыч урта мәктәбен тәмамлагач, Казанда педагогия училищесында белеп алуын дәвам итә. Шушы вакытта үзенең шигырьләрен яза башлый. Беренче язмалары Апас районында нәшер ителүче "Йолдыз" газетасында дөнья күрә. Кайбыч районы оешкач, "Кайбыч таңнары" газетасында эшли башлый. Читтән торып Казан дәүләт университетының журналистика факультетында белем ала.
Интрегалде
Интрегалде — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зөһрә Фәизова
Иҗат юлы
Зөһрә Шәйхетдин кызы Фәизованы шигърияткә алып килгән юл урау, озын һәм катлаулы. Аның һәр тукталышы үзенчәлекле, истәлекле вакыйгалар белән характерлана. Үзе белән бергә туган сизгер күңелне, нечкә хисне тормыш зилзиләләре дә, гаилә мәшәкатьләре дә, гомер агышы да тоныкландырмаган. Шигырьләрендә туган җиргә, туган якка, туган телгә карата чиксез мәхәббәт, соклану, ярату чагылыш таба. Күңел дигән серле сандыктан яшьлекне, үткәнне сагыну, серләр, юксыну, көтү, газаплану хисләре саркый. Бүгенге көндә дә ул Кайбыч районы Кошман авылында яшәп, шигырьләр иҗат итүен дәвам итә. Бик күп шигырьләре газеталарда әледән-әле басылып тора.
Вестпорт (сан алу урыны, Нью-Йорк))
Вестпорт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вестпорт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әһмәдли (Лачын)
Әһмәдли  (Əhmədli ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
518 (сан)
518 (биш йөз унсигез) - 517 белән 519 арасындагы натураль сан.
Яңа Стройка (Диңгез буе крае)
Яңа Стройка (Новостройка) — Диңгез буе краеның Пожарский районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), украиннар (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 0,68%.
Олуклу (Байрамөрен)
Олуклу (Oluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Байрамөрен илчесенә караган бер авыл (köy).
(2467) Коллонтай
(2467) Коллонтай  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1966 елның 14 августында Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1966 PJ» саналган.
Сен-Жоашим (Атлантик Луара)
Сен-Жоашим — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Жорж Помпиду үзәге
Жорж Помпиду милли сәнгать һәм мәдәният үзәге (Centre national d’art et de culture Georges-Pompidou) — Парижның 4нче округында урнашкан мәдәни үзәк. Халык сөйләмендә «Жорж Помпиду үзәге» (Centre Georges-Pompidou) дип гади генә аталып йөртелә. Хай-тэк стилендә архитекторлар Ричард Роҗерс, Ренцо Пиано һәм Жанфранко Франчини тарафыннан төзелгән.
Тарих
Үзәк төзелеше турындагы карар Бишенче Республиканың президенты Жорж Помпиду тарафыннан 1969 елда кабул ителгән. Яңа үзәктә төрле институцияләр берләштерелергә тиеш иде. Алар арасында Париж үзәгендә яңа җәмәгать китапханәсе, заманча сәнгать дәүләт музее (MNAM), заманча музыка үзәге (IRCAM) бар.
Мигъчирмешят бәйгесе оештырылган булган, аңа 49 илдән 681 проект җибәрелгән. Проект СССРдан да тәкъдим ителә - проект лауреат була һәм Көнбатыш архитектура осталарыннан уңай бәяләмә ала .Архитекторлар Ричард Роҗерс (Бөекбритания), Ренцо Пиано, һәм Жанфранко Франчини (Италия) проекты җиңде. Үзәк 1971 елдан 1977 елга кадәр төзелгән һәм 31 гыйнварда ачылган.
2010 елда Мецта, ә 2015 елда - Малагада Помпиду үзәге филиалы ачылды.
Эшчәнлек
Помпиду үзәге үз эченә заманча сәнгать музее, китапханә, сәнәгать дизайны Үзәге, акустика һәм музыка өйрәнү һәм координацияләү институты, концерт һәм күргәзмә заллары, берничә кинозал ала. Китапханәгә керү, күзәтү мәйданчыгыннан тыш, бөтен дөнья гражданнарына бушлай.
Бентон (Нью-Йорк)
Бентон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джорданвиль
Джорданвиль — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джорданвиль шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәнәк
Шәнәк — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452960, ОКАТО коды — 80218813005.
Аулетта
Аулетта — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Таволожка
Таволожка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Узень елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Бассейны рек Малый и Большой Узень (российская часть бассейнов).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Харута (елга)
Харута  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сухая Сыня елгасының уң ярына тамагыннан 20 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дуаҗы (Кепез)
Дуаҗы (Duacı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кепез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рогозен
Рогозен — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.