cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лангрен (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Санкт-Георген-ам-дер-Лайс
Санкт-Георген-ам-дер-Лайс — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(19065) 3351 T-2
(19065) 3351 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3351 T-2» саналган.
Пинско (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Пинско  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жубрувка-Стара
Жубрувка-Стара — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стелла Базазьянц
Стелла Борисовна Базазьянц ( 9 май 1932 ел — 11 сентябрь 2009 ел) — сәнгать буенча белгеч, хәзерге заман совет һәм Россия сәнгате буенча белгеч; Мәскәү дәүләт университетының тарих факультеты сәнгать фәне бүлеген тәмамлаучы (1958); 1989 елдан 1992 елга кадәр  «Декоративное искусство СССР» журналының баш мөхәррире була; РФ сәнгатенең атказанган эшлеклесе һәм Россия Сәнгатьләр академиясенең академигы; 1991 елдан 1997 елга кадәр Мәскәү Галереялары ассоциациясе президенты (АМОГ).
Биографиясе
Стелла Базаньянц 1932 елның 9 маенда Мәскәүдә туган; 1952 елда М.В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты (МДУ) тарих факультетының сәнгать фәне бүлегенә укырга керә. 1956 елда профессор Юрий Коллинскийның фәнни җитәкчелеге астында башкарылган диплом эшен яклый. 1963 елда Стелла Борисовна СССР рәссамнарының Мәскәү Берлеге әгъзасы булып тора.
Стелла Борисовна «Декоративное искусство СССР» журналында эшли башлый: 1957-1976 елларда журналның бүлек мөдире булып тора; 1976 елдан 1989 елга кадәр баш мөхәррир урынбасары вазифасын били, ә 1989 елда баш мөхәррир булып тора — бу вазифада 1992 елга кадәр кала. 1991-1997 елларда Мәскәү галереялары ассоциациясе президенты вазифасын били (АМОГ). 1988 елда «РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре» исемен ала; аннары Россиянең атказанган сәнгать эшлеклесе исеменә лаек була..
Гөкчедаг (Дурсунбей)
Гөкчедаг (Gökçedağ) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пенза дәүләт университеты
Пенза дәүләт университеты (рус. Пензенский государственный университет) — Пенза шәһәрендә урнашкан дәүләт университеты. 1943 елда нигез салына. Университет составында 8 институт һәм 8 факультет.
Тарих
ССРБ Халык Комиссарлары шурасының каршындагы Бөтенсоюз комитеты югары мәктәп эшләре буенча ССРБ Халык Комиссарлары шурасының «Пенза шәһәрендә Одесса индустриаль институт эшчәнлеген яңарту турында» боерыгы нигезендә 1943 елның 3 июлендә Пензага эвакуацияләнгән Одесса индустриаль институты нигезендә барлыкка килә.
«Пенза индустриаль институты» исеме астында 1943 елның 1 ноябрендә 11 кафедра составында ачыла. 1959 елда ССРБ югары белем министры боерыгы белән Пенза индустриаль институты Пенза политехника институты итеп үзгәртелә, ә төзелеш факультеты нигезендә Пенза инженер-төзелеш институты төзелә.
1993 елның 5 июлендә Россия Федерациясе югары белем бирү буенча Дәүләт комитеты рәисе боерыгы белән Пенза политехника институты «Пенза дәүләт техник университеты» итеп үзгәртелә.
1998 елның 22 гыйнварында Россия Федерациясенең гомуми һәм һөнәри белем бирү министры боерыгы белән Пенза дәүләт техник университеты Пенза дәүләт университеты дип үзгәртелә.
Россия милли рейтингында 2010 елда университет алган, 2011 елда  алган, 2012 елда  алган.
Институтлар
Пенза дәүләт университетына түбәндәге институтлар керә :
Факультетлар
Пенза дәүләт университеты түбәндәге факультетларны үз эченә ала :
Филиаллар
Пенза дәүләт университеты составына түбәндәге филиаллар керә :
Тәнкыйть
Техник фәннәр докторы, профессор, Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе В.И. Левин «Троицкий вариант — наука» газетасында отставкадагы полиция генералы А.Д. Гуляковны Пенза дәүләт университетының ректоры итеп сайлау сәбәпле «моңарчы узмаган шок кичерүен« билгеләп үтә. Левин фикеренчә, мондый карар университет абруена зыян китерә, отставкадагы көчченең университетны тулысынча белмәүе мәгънәсез һәм бу бары тик бер ысул белән генә аңлатыла ала: лояль ректор куелган. Левин фикеренчә, Гуляков үзе дә фән һәм мәгариф өлкәләреннән ераклыгын кире какмый.
Грачевка (Ольшанка кушылдыгы)
Грачевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсенең Аркадак районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ольшанка елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер елгасы, инештән Ворона елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 741
NGC 741 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Комбре (Луаре)
Комбре — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Марилин (Великопольское воеводалыгы)
Марилин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казчина Гавацоло (Бергамо)
Казчина Гавацоло — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Гавацоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Плющиха (елга)
Плющиха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2965/1    кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
(4372) Quincy
(4372) Quincy — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 3 октябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Ок-Ридж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 TB» саналган.
Плющиха (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Доганово
Доганово — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пирһалил (Бозова)
Пирһалил (Pirhalil) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Храпянева
Храпянева (Храпянева ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Марсе (Шаранта-Маритим)
Марсе — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Санкт-Георген-ам-Штайнфельд
Санкт-Георген-ам-Штайнфельд — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Бөрҗәнъелга
Бөрҗәнъелга — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Санкт-Георген-ам-Штайнфельд
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бөрҗәнъелга
Почта индексы — 453677, — 80206828002.
Демография
Халык саны динамикасы:
Флит-Штегелиц
Флит-Штегелиц — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Бөрҗәнъелга
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 119 кешенең яшәве мәгълүм.
Флит-Штегелиц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подлипа (Врхника)
Подлипа  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Демкина (Сямовский Полой кушылдыгы)
Демкина — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга   Сямовский Полой елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кулфаллар (Чаталзейтин)
Кулфаллар (Kulfallar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Чаталзейтин илчесенә караган бер авыл (köy).
(19066) Ellarie
(19066) Ellarie — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4068 T-2» саналган.
Гирлений-де-Сус
Гирлений-де-Сус — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Төгәлбуа
Иске Төгәлбуа (Старая Тюгальбуга) — Сембер өлкәсенең Яңа Малыклы районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (96,2%), татарлар (2,6%).
Ландау (ай кратеры)
Ландау - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 218,15 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Лев Давидович Ландау (1908—1968) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Пиньчата
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миллер-Фоллс (Массачусетс)
Миллер-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Миллер-Фоллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сушек (Томашивский повяты)
Сушек  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Жуки (Гайнивский повяты)
Жуки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николаевка (Партизан районы)
Николаевка (Николаевка) — Диңгез буе краеның Партизан районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (7%).
Гатфилд (Массачусетс)
Гатфилд  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заһидулла Шәфигуллин
Заһидулла Шәфигулла улы Шәфигуллин (16 декабрь 1840, Акъегет — 1919, Акъегет) – мәгърифәтче, педагог, меценат, җәмәгать эшлеклесе.
Тормыш юлы
Заһидулла 17 яшендә Урал ягына акча эшләү нияте белән чыгып китә.
1859 елда атасы вафат була һәм гаиләне туендыру егет җилкәсенә төшә. Якынча шушы вакытларда Томск һәм Иркутск шәһәрләрендә җиләк-җимеш һәм галантерея белән сату итә торган кибетләр ачып җибәрә.
(3513) Quqinyue
(3513) Quqinyue — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Заһидулла Шәфигуллин
Тормыш юлы
1861 елгы крестьян реформасы башлануга Заһидулла Себергә юнәлә, анда агач эшкәртү өлкәсендә эшли.
(3513) Quqinyue
Тарихы
1965 елның 16 октябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1965 UZ» саналган.
NGC 742
NGC 742 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лимоновы
Лимоновы (Лимоновы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
(19067) 4087 T-2
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4087 T-2» саналган.
Долна-Малина
Долна-Малина — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пайн-Сити (Миннесота)
Пайн-Сити  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пайн-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хрольчыцы
Хрольчыцы (Хрольчыцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Гөкчедере (Теккекөй)
Гөкчедере (Gökçedere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Теккекөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Маринець (Польша)
Маринець  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осиповка (Троицк районы)
Осиповка (Осиповка) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), казахлар (11%).
22 март
22 март — Милади тәкъвимендә өченче айның егерме икенче көне. Ел ахырына кадәр 284 көн кала.
Подлипа (Кршко)
Подлипа  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фогельзанг (Одерталь)
Фогельзанг  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санкт-Герольд
Санкт-Герольд — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кәләк
Кәләк (Kələk ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Гирлень (Бакеу)
Гирлень — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19068) 4232 T-2
(19068) 4232 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4232 T-2» саналган.
Пйолуново
Пйолуново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бәлүҗләр
Бәлүҗләр (үзатамалары بلوچ [baloːt͡ʃ] «балуч») — Пакистан Ислам Җөмһүриятендәге (Бәлүҗистан һәм Синд) халык. Көнбатыш (1,3 млн кеше), көнчыгыш (2,1 млн) һәм көньяк (2,8 млн) бәлүҗләргә бүленәләр. Шулай ук Иранның көньяк-көнчыгышында (көнбатыш һәм көнчыгыш бәлүҗләр — 1,5 млн кеше), Әфганстанның көньяк-көнбатышында (Һилмәнд елгасы бассейнында, көнбатыш бәлүҗләр — 560 мең), Төрекмәнстанда (көнбатыш бәлүҗләр — 28 мең), Таҗикстанда, Оманда (көньяк бәлүҗләр — 425 мең), Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә (көньяк бәлүҗләр — 100 мең), Һиндстанның төньягында (Уттар-Прадеш һәм Гөҗәрат штатларында, көнчыгыш бәлүҗләр — 5 мең) яшиләр. Гомуми саннары — ~7,5 — 11 млн тирәсе. Бәлүҗ телендә сөйләшәләр. Шулай ук бәлүҗләр арасында фарсы (Иранда), дари, пушту телләре (Әфганстанда), төрекмән (Төрекмәнстанда), гарәп (Оманда, БГӘдә), урду (Һиндстанда) телләре таралган. Диннәре буенча сөнни мөселманнарның хәнәфия мәзһәбенә карыйлар, шулай ук Зикри синкретик сектасы таралыш алган. Бәлүҗләрне «Төркистан чегәннәре» дип атау да таралган.
Тарих
Иранның көньягында (Керман һәм Фарста) яшәгән бәлүҗләр турында беренче тапкыр б.э. VII гасырында телгә алына. Аларның ата-бабалары — ирантелле кабиләләр хәзерге Иранның төньягыннан (Каспий диңгезенең көньяк яр буеннан) күчеп килгәннәр. Бәллүҗләр авыз иҗатында ата-бабаларының Сүрия чыгышлы булулары ихтималлыгы әйтелә. Алга таба бәлүҗләр төньяк һәм көнчыгыш юнәлештә хәрәкәт итеп, киң мәйданнарга таралып утырганнар. Җир эшкәртүче халыкларга һөҗүм итеп, күпчелек сөрүлек җирләрен көтүлекләргә әйләндергәннәр. X гасырда Хорасанга, XIII гасырда Синдка, XIV гасырда Пәнҗабка килеп җиткәннәр. XVII гасыр азагында Калатның «Брагуй кабиләләре конфедерациясе»ндә сизелерлек роль уйныйлар. XIX гасыр ахырында — XX гасырның I яртысында берничә тапкыр Фарсы иле (хәзерге Иран) һәм Британия Һиндстаны (Бөекбритания) хакимиятләренә каршы баш күтәрәләр.
Мәдәният
Бәлүҗләрнең традицион мәдәнияте Урта һәм Алгы Азия чүлләре һәм ярымчүлләрендә тормыш итүче халыклар мәдәнияте белән охшаш. Төп кәсепләре — күчмә һәм ярымкүчмә терлекчелек һәм сугарулы җир эшкәртү, диңгез һәм елга ярында — балык тоту. Көтүлек өчен сөрүлек җирләрне арендага алып тору киң таралган. Шулай ук келәм тукучылык та үсеш алган.
Күчмә бәлүҗләр йон тукыма белән капланган, озынлыгы 10 м га җитүче озын палаткаларда (гелан) яшиләр. Геланның, гадәттә, терлек тоту өчен бүленгән бүлемтеге була.
Чәңкем (Накыз кушылдыгы)
Чәңкем (Чанка) — Накыз елгасы (Сакмар бас.) кушылдыгы. Башкортстанның Күгәрчен районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.
Бәлүҗләр
Мәдәният
Киемнәре — киң ыштан (шаровар), озын итәкле күлмәк, җиңсез күлмәк, халат, бөркәнгеч (ирләрнеке — пату, хатын-кызныкы чадыр дип атала).
Чәңкем (Накыз кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бәлүҗләр
Мәдәният
Гадәтләнгән азыклары — төче көлчә, сөт ризыклары, яшелчәләр, тоз белән кыздырылган саранча.
Кабиләләргә (болакларга) бүленеш сакланып калган: Иранда ригалар, наруилар, исмәгыйлзайлар, лашарилар, даштиарлар һ.б., Пакистанда — маррилар, бугтилар, рахшанилар, риндлар һ.б.
Юлбашчылар (сәрдарлар) идарә итә торган ата нәселе буенча килүче токымнар (пхалли), кланнар (бхара) яшәп килә.
Халык авыз иҗатында исламга кадәрге ышанулар, фольклор (әкиятләр, легендалар, мәсәлләр, җырлар) урын алган. Ирләр хәрби биюләре башкарыла. Героик һәм тарихи эпосларында, балладаларында кабилә шәҗәрәсе турында мәгълүматлар саклана, аларны махсус башкаручылар (думалар) бар.
Бәлүҗләр арасында ат чабышлары,әтәч сугыштыру һ.б. популяр.
Хәзерге заман
Бәлүҗләр мохтариятләре хокукларын киңәйтү һәм гадәтләнгән тормыш-көнкүрешләрен саклап калу өчен көрәшәләр. Фарсылар һәм синдһиләр тарафыннан бәлүҗләрне ассимиляцияләү бик көчле бара.
HD22708
HD22708 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казчина Гаҗоло (Ломбардия)
Казчина Гаҗоло — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хрули
Хрули (Хрулі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Долна-Невля
Долна-Невля — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Хрули
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Долна-Невля
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.je
.je — Джерсиның югары дәрәҗәле милли домены.
Конфлан-сюр-Луен
Конфлан-сюр-Луен — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Сушень
Сушень — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жуки (гмина Заблудив)
Жуки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кульюсуф (Сивас)
Кульюсуф (Kulyusuf) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 743
NGC 743 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Санкт-Гильген
Санкт-Гильген — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(3184) Raab
(3184) Raab — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Маринки (Великопольское воеводалыгы)
Маринки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(3184) Raab
Тарихы
1949 елның 22 августында Эрнест Джонсон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1949 QC» саналган.
Маринки (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ландер (ай кратеры)
Ландер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 40,05 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Ричард Ландер (1804—1834) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
(19069) 5149 T-2
(19069) 5149 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5149 T-2» саналган.
Лопатиха
Лопатиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кузурба (Кошуриха) елгасының уң ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Лопатиха
Пирһасан (Һорасан)
Пирһасан (Pirhasan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ложкачи
Ложкачи (Ложкачи) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Поросик
Поросик — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Поросс елгасының сул ярына тамагыннан 41 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пйонтки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Пйонтки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гөкчедере (Чубук)
Гөкчедере (Gökçedere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чубук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD227205
HD227205 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
.jm
.jm — Ямайканың югары дәрәҗәле милли домены.
Варлен (коммуна)
Варлен (Warlaing) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Сен-ле-Нобль кантонына карый.
Хрустава
Хрустава (Хрустава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Форст (Лужица)
Форст  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Костанга
Зур Костанга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Падома елгасының уң ярыннан 46 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Подлог (Велике Лаще)
Подлог  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миллс-Клико (Массачусетс)
Миллс-Клико  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Миллс-Клико халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1786) Raahe
(1786) Raahe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1948 елның 9 октябрендә Х. Аликоски тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1948 TL» саналган.
Җылым
Җылым — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453677, ОКАТО коды — 80206828003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 254 кешенең яшәве мәгълүм.
.jo
.jo — Үрдүннең югары дәрәҗәле милли домены.
Гирлень (Димбовица)
Гирлень — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пайн-Спрингс (Миннесота)
Пайн-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пайн-Спрингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гедли (Массачусетс)
Гедли  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.jp
.jp — Япониянең югары дәрәҗәле милли домены.
Жуки (гмина Тикоцин)
Жуки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Долно-Камарци
Долно-Камарци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санкт-Готтхард-им-Мюлькрайс
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Николаевка (Михайловка районы)
Николаевка (Николаевка) — Диңгез буе краеның Михайловка районында урнашкан авыл.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (7%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1,28%.
.ke
.ke — Кениянең югары дәрәҗәле милли домены.
Казчина Гаҗоло (Милано)
Казчина Гаҗоло — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Гаҗоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
(19070) 5491 T-2
(19070) 5491 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5491 T-2» саналган.
Корбей
Корбей — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
NGC 744
NGC 744 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Урта Исәнтимер
Урта Исәнтимер (Средний Сантимир) — Сембер өлкәсенең Яңа Малыклы районында урнашкан сала.
NGC 744
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Урта Исәнтимер
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (98,5%).
Пйонтково (Голюбско-Добжинский повяты)
Пйонтково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марисин (Гнезненский повяты)
Марисин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сушка (Люблин воеводалыгы)
Сушка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хрышчонавичы
Хрышчонавичы (Хрышчонавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Заозерный (Уй районы)
Заозерный (Заозерный) — Чиләбе өлкәсенең Уй районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (60%), украиннар (34%).
Воя (Тегра кушылдыгы)
Воя — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тегра елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Долно-Ново-авыл (София өлкәсе)
Долно-Ново-авыл  — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Массак (Шаранта-Маритим)
Массак — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Санкт-Зебастиан (Штирия)
Санкт-Зебастиан  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD227213
HD227213 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Варнетон
Варнетон (Warneton) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Армантьер кантонына карый.
Подпеч (Брезовиця)
Подпеч  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4345) Rachmaninoff
(4345) Rachmaninoff — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 11 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CM2» саналган.
.kg
.kg — Кыргызстанның югары дәрәҗәле милли домены.
Гахтут
Гахтут (Qaxtut ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
.kh
.kh — Камбоджаның югары дәрәҗәле милли домены.
Гөкчедере (Сусурлук)
Гөкчедере (Gökçedere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Франкфурт-ам-Одере
Франкфурт-ам-Одере — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Франкфурт-на-Одере
Гирлешть (Долж)
Гирлешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19071) 1047 T-3
(19071) 1047 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1047 T-3» саналган.
Поросс
Поросс — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 2882 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 56 км.
Пирһасанлар (Элмалы)
Пирһасанлар (Pirhasanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Поросс
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пйонтково (Хелминский повяты)
Пйонтково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 745
NGC 745 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кумарлар (Чан)
Кумарлар (Kumarlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чан илчесенә караган бер авыл (köy).
Фәннәр кандидаты
Фәннәр кандидаты (кандидат наук)— Россия Федерациясенең һәм кайбер БДБ илләрдә беренче баскычлы гыйльми дәрәҗәсе (икенче баскычлы гыйльми дәрәҗәсе Фәннәр Докторы). Көнбатыш илләрендә тура Фәлсәфә докторы дәрәҗәсенә (Ph.D.) ия. Доцент исемгә дәгъва кылырга мөмкинлек бирә.
.ki
.ki — Кирибатиның югары дәрәҗәле милли домены.
Жуки (Сокульский повяты)
Жуки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бәлүҗ теле
Бәлүҗ теле (үзатамасы بلوچ [baloːt͡ʃ]  بلوچی  балуч, балочи) — бәлүҗләрнең теле. Пакистан Ислам Җөмһүриятендә, Иранда, Әфганстанда, Төрекмәнстанда, Таҗикстанда, Оманда, Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә,  Һиндстанда таралган. Бәлүҗ телендә сөйләшүчеләрнең гомуми саны – 7,5 - 10 млн кеше (бәя).
Бәлүҗ теле иран телләренә керә (төньяк-көнбатыш төркемчәсе). Ике диалектка бүленә: көнбатыш һәм көнчыгыш диалектлар. Дж.Х. Элфенбейн (J.H. Elfenbein) «The Baluchi Language» (1966) фәнни хезмәтендә бәлүҗ телен ваграк сөйләшләргә дә аерган: рахшани (әфган, келат, чагай-харан, пәнҗгур, чик буе, мары яки төрекмән), сараван, лотуни, кечи, диңгез яр буе, Көнчыгыш таулар сөйләшләре.
Санкт-Зигмунд-им-Зельрайн
Санкт-Зигмунд-им-Зельрайн — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Бәлүҗ теле
Фонетикада
Бәлүҗ теле фонетикасына архаизм билгеләре, аерым алганда, сузык авазларны әйтелеш озынлыгы буенча фонологик капма-каршы кую хас. Мәсәлән, áí abár rást-ant («аның сүзләре хак») һәм áí abár rást-ant («аның сүзен ишеттеләр») җөмләләренең мәгънәсе арттан икенче сузыкны озынрак яки кыскарак әйтү белән үзгәрә.
Морфологиядә
Исемнәр һәм алмашлыклар 4 килештә төрләнә. Фигыль сүз төркеменең 2 залогы, 4 юнәлеше бар. Үткән заман фигыльнең күчемле-күчемсез төрләрен куллануда аерымлык бар. Күчемле фигыль булганда җөмлә эргатив төр буенча төзелә (төрекмән сөйләшеннән башка диалектларда). Күчемсез фигыль белән җөмләнең номинатив төре төзелә. Хәзерге заман фигыль белән бары тик номинатив җөмлә генә төзеп була.
Әлифба
Пакистан Ислам Җөмһүриятендә һәм Әфганстанда яшәүче бәлүҗләр гарәп графикасы нигезендә ясалган язу кулланалар. Иң борынгы язма истәлекләре XVIII гасырга карый.
Бәлүҗ телен латин графикасына нигезләнгән язуга күчерү омтылышы 1930 елларда ССРБда, XX гасыр ахырында Пакистанда һәм Европа илләрендә яшәүче бәлүҗләр өчен ясала.
1990 еллар башында Төрекмәнстанда бәлүҗләр өчен кирил әлифбасына нигезләнгән язу кертергә уйлыйлар.
Гарәп графикасы
ا آ ب پ ت ٹ ج چ د ڈ ر ڑ ز ژ س ش ک گ ل م ن و ھ ء ی ے
Латин
a á b c d ď e f g ĝ h i í j k l m n o p q r ř s š t ť u ú v w x y z ž ay aw
Латин (ССРБ, 1930 елларда)
a ә в c ç d ᶁ e f g h i j k ʟ m n o p q r s ş t ƫ u v x z ƶ '
Кирилл (Төрекмәнстан, 1990)
a ā б в г ғ д д̨ е ē ё ж җ з и ӣ й к л м н о ō п р р с т т у ӯ ф х ц ч ш щ ъ ь э ю я
Милфорд (сан алу урыны, Массачусетс)
Милфорд  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Милфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сушно (Польша)
Сушно  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пайпстон (Миннесота)
Тарихы
Пайпстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хутар Збляны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(19072) 1222 T-3
(19072) 1222 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1222 T-3» саналган.
.km
.km — Коморларның югары дәрәҗәле милли домены.
Стоян Протич
Стоян Протич (Стојан Протић, Stojan Protić,, Крушевац, Сербия кенәзлеге —, Белград, Серблар, хорватлар һәм словеннар кыйраллыгы) — серб дәүләт эшлеклесе.
Белград Югары мәктәбендә белем алган.
Дәүләт хезмәтендә, «Самоуправа» гәҗите мөхәррире (188?-188?), «Одјек» гәҗите мөхәррире (1884-?), Сербия милли мәҗлесе депутаты (1887-191?, тәнәфесләр белән), төрмәдә (1889-1891), вакытлы Белград шәһәрбашы (1893), Сербия кыйраллыгы эчке эшләр министры (1901-1903, 1906-1907, 1912-1914), финанслар министры (1909-1912, 1917-1918), эчке эшләр министры урынбасары (1910-1911), чит ил эшләре министры (1918), Серблар, хорватлар һәм словеннар кыйраллыгы премьер-министры (1918-1919, 1920), СХСК милли мәҗлесе депутаты (1920-192?).
.kn
.kn — Сент-Китс һәм Невис утрауларының югары дәрәҗәле милли домены.
Подпеч (Добреполе)
Подпеч  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рыловщина
Рыловщина (Рыловщина) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Доспей
Доспей — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Варньи-ле-Гран
Варньи-ле-Гран (Wargnies-le-Grand) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ольнуа-Эмери кантонына карый.
Коркийруа
Коркийруа — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Урта Азия күтәрелеше (1916)
1916 елдагы Урта Азия күтәрелеше — Русиядә XX гасыр башында, төп җирле мөселман халкы яшәгән Урта Азияда, халык баш күтәрүләрнең берсе.
Фрауэндорф (Ортранд)
Фрауэндорф  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 746
NGC 746 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Марковице (Великопольское воеводалыгы)
Марковице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Баженов (1857)
Баженов Николай Николаевич (1857-1923) — рус психиатры, профессор; психиатрия патронаж системасын оештыручы.
Биографиясе
Баженов Николай Николаевич мирза нәселеннән чыккан. Атасы турында төрле чыганаклардан баш штабс-капитаннан алып жандарм полк генералына кадәр булган дигән  мәгълүматлар бар.
Университетны тәмамлаганнан соң, Баженов Мәскәүдә Преображенск психиатрия дәваханәсенең штаттан тыш ординаторы булып хезмәт итә; бер үк вакытта Сокольникида М.Ф.Беккерның шәхси дәваханасында эшли.