cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кюрегаси
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 175 кешенең яшәве мәгълүм.
(10213) Koukolik
(10213) Koukolik — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 10 сентябрендә М. Тихи, З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RK7» саналган.
Михаил Лаврентьев (1900)
Казанда
Казанга кайткач, гаилә «Новикова дачасы»нда (хәзерге «Казанский» санаторие территориясе) дүрт бүлмәле фатирда яши. 1912 елда Казанның коммерция укузанәсенә (хәзерге Казан авыл хуҗалыгы академиясе) 2нче сыйныфка укырга керә. Математика укытучысы М.Н. Ивановский тәэсирендә математика һәм физика фәннәре белән җитди шөгыльләнә башлый. 1918 елда 6 сыйныф тәмамлау (тулы булмаган урта белем) турында диплом белән (Октябрь инкыйлабыннан соң, махсус декрет буенча, туу турында таныклык белән 17 яшьтә университетка укырга керергә рөхсәт ителә) Казан университетының физика-математика факультетына укырга керә. Х.М. Мөштәри, М.М. Сегель, Б.Л. Лаптев белән бергә укый. Аналитик геометрияне, математик анализны, физиканы Д.Н. Зейлингер, Н.Н. Парфентьев, Д.А. Голдгаммер, Е.А. Болотов кебек күренекле галимнәрдә укый. 3нче курста ук механика кабинетына ассистент итеп эшкә алалар, беренче курс студентлары белән дәресләр үткәрүне ышанып тапшыралар. Гаилә дусты күренекле математик Н.Н. Лузин тәкъдиме белән гаилә 1921 елда Мәскәүгә күчә. Шулай итеп, М.А. Лаврентьев Казан университетында 4 еллык программаны үзләштереп китә.
Мәскәүдә
1922 елдан Мәскәү университетын тәмамлый. Шунда ук гыйльми-педагогик хезмәт башкара, профессор (1929).
1939-1941 елларда Украина ССРда: Киев университетында эшли. Украина ССР ФА академигы (1939), вице-президенты (1946-1948).
1935-1960 елларда ССРБ ФА В.А. Стеклов исемендәге Математика институты директоры.
Квесада (Техас)
Квесада  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Михаил Лаврентьев (1900)
Мәскәүдә
1949-1952 елларда Мәскәү төгәл механика һәм исәпләү техникасы институты директоры.
1950-1953, 1955-1957 елларда ССРБ ФА физика-математика фәннәре бүлеге академик-сәркатибе.
Квесада (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михаил Лаврентьев (1900)
Мәскәүдә
ССРБ ФА Себер бүлеген (Новосибирск) оештыру тәкъдиме белән чыгучы һәм 1957-1975 елларда бүлек президиумының беренче рәисе.
Хезмәтләре
Функцияләр теориясе, дифференциаль тигезләмәләр теориясе, тулаем мохит механикасы, гамәли физика өлкәләрендә яңа юнәлешләр ача.
Хәтер
1980 елның 15 октябрендә Мәскәүдә вафат. Новосибирскида.
Кале (Гөлкөй)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гөлкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ярче Брдо
Ярче Брдо — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Изье
Изье (Izier) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Женли кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7.48 км².
(11045) 1990 HH1
(11045) 1990 HH1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 26 апрелендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 HH1» саналган.
Зур Колаңгы
Зур Колаңгы — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл.
Тарих
200px|thumb|left|Петропавлов чиркәве XVII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (2010 елгы җанисәп буенча): руслар (73%) һәм чуашлар (27%).
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Грамада (Быхавский районы)
Грамада  (Грамада ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гораець (Карпатасты воеводалыгы)
Гораець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Судники (Браславский районы)
Судники (Суднікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Пераброддзе гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Тонкантинс федераль университеты
Токантинс федераль университеты (португаль телендәː Universidade Federal do Tocantins, UFT) — Бразилиядә Токантинс штатына хезмәт күрсәтүче университет. Палмаста урнашкан, кайбер уку курслары университетның түбәндәге бүлекләрендә урнашкан: Арагуаина, Арраяс, Гурупи, Мирасема-ду-Токантинс, Порту-Насиунал һәм Токантинополиста.
Копанини (Конецкий повяты)
Копанини  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тонкантинс федераль университеты
Сылтамалар
www.uft.edu.br Рәсми сайт.
Копанини (Конецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Опойовице
Опойовице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стивенс (округ, Вашингтон)
Стивенс — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Колвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1863 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 6418 км² тәшкил итә.
Гаута ди Лоло (Изерния)
Гаута ди Лоло — Италиянең Молизе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаута ди Лоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Прахуда
Прахуда — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әртил
Әртил яки артил (артель) — нинди дә булса бер һөнәр, хезмәт кешеләренең гомуми җаваплылыкны өсләренә алып бергә эшләү һәм табышны уртаклашу турында килешеп оештырылган берләшмәләре.
Сүзнең килеп чыгышы
Артель — төрки сүз. Рус теленә XVI гасырда татар теленнән кергән. Артил (арт + ил) — «артта торучы халык», резерв.
Гелари (коммуна)
Гелари — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Завади (Варшавский-Захидний повяты)
Завади  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова Каховка
Нова Каховка яки Новая Каховка (Нова Каховка, Новая Каховка) — Украинаның Херсон өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 47638 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Нова Каховка Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1952 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Туган тел буенча, 2001: украин теле — 53,2%, рус теле — 45,9%.
Айзек Азимов
Укучыларга мөрәҗәгатьләрнең берсендә Азимов түбәндәгечә Хәзерге дөньяда фәнни фантастиканың гуманистик ролен формалаштырды: «Nарих кешелеккә башка дошманлык итәргә рөхсәт ителми торган ноктага җитте. Җирдә кешеләр дус булырга тиеш. Мин һәрчак моны үз әсәрләремдә ассызыкларга тырыштым... Бөтен кешеләрне бер-берсен яратырга мәҗбүр итәргә мөмкин дип уйламыйм, тик мин кешеләр арасында нәфрәтне бетерергә теләр идем. Фәнни фантастика кешелек дөньясын берләштерергә ярдәм итә торган буыннарның берсе дип бик җитди уйлыйм. Фантастикада без күтәргән проблемалар бөтен кешелекнең мөһим проблемалары булып тора... Язучы-фантаст, фантастиканы укучы, фантастика үзе кешелеккә хезмәт итә».
Нюдюко-Пендмаяга
Нюдюко-Пендмаяга (Нюдюко-Пэндма-Яга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Esto-Sadok
Esto-Sadok (Estonça Eesti Aiake, Esti baqçası) - ul Soçi şähärendäge Adler rayonında Esti awılı isemle ber bistä. Krasnaya Polianad'an Mzımta yılğasında 4 km yuğarıraq.
1886 yılda 36 Esti ğäilä tarafınnan nigezlänä (başta alar 1886. nıñ 21 avgustında Krasnaya Poliana'ğa urnaşa).
(11046) 1990 OE4
(11046) 1990 OE4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 30 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OE4» саналган.
(10214) 1997 RT9
Тарихы
1997 елның 10 сентябрендә Т. Пауэлс тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RT9» саналган.
Штабс-капитан
Штабс-капитан - 1917 елга кадәр патша Россиясе әрмесендә һэм кайбер башка әрмеләрнең җәяуле гаскәрендә, артиллериядә һ. б. поручик һәм капитан арасындагы әфисәр дәрәҗәсе һәм шул дәрәҗәгә ия кеше.
Гондельсхайм
Гондельсхайм (Gondelsheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Онолва
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Гондельсхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Онолва
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аргавьесо
Аргавьесо — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грамаки
Грамаки (Грамакі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ярчий Врх
Ярчий Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Мелу (Говея)
Мелу  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Судники (Вицебский районы)
Судники (Суднікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мериден (Айова)
Мериден  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Горайовице (Карпатасты воеводалыгы)
Горайовице — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мериден (Айова)
Тарихы
Мериден шәһәре  елда нигезләнгән.
Горайовице (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мериден (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коперня
Коперня — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильга (Эр)
Вильга — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Oman qultığı
Oman qultığı (ğäräpçä خليج عمان‎‎  — Khalīj ‘Umān, farsıça دریای عمان‎ — Daryâ-ye ‘Omân) - Farsı qultığı häm Ğäräbstan diñgezen Ormuz buğazı aşa totaştıruçı qultıq.
Qultıq ozınlığı - 450 km, kiñlege - 330 km.
İñ zur tiränlege - 3694 m.
Qultıqnıñ könyaq yarı İranğa häm Paqstanğa iä, könyaq yarı - Omanğa häm Berläşkän Ğäräp Ämirleklärenä iä.
GSC2639-1916
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кале (Икизҗе)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Икизҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ополе (Лодзь воеводалыгы)
Ополе  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әрмән бистәсе
Әрмән бистәсе - Казан ханлыгы чорында Казанның көньяк-кенчыгыш өлөшендә оешыкан; XVIII гасыр башында Кирпеч бистәсе белән кушыла, 1774 елдан шәһәр чикләренә керә.
Кей-Бар-Ранч (Техас)
Кей-Бар-Ранч  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кей-Бар-Ранч халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Виталий Марков (филолог)
Виталий Марков (29 март, 1927, Казан - 2010 елның 18 октябре) - филолог, филология фәннәре докторы, Казан дәүләт университеты профессоры.
Биография
Виталий Михайлович Марков 1927 елның 29 мартында Казанда галим-биологлар гаиләсендә туган. Ата-анасы Казан дәүләт университеты хезмәткәрләре. Әтисе - Михаил Васильевич Марков, геоботанист, биология фәннәре докторы, профессор. Әнисе - Серафима Александровна Маркова, геоботаник, биология фәннәре кандидаты, доцент. 1949 елда Казан дәүләт университетының тарих һәм филология факультетын тәмамлый. 1949 елның көзеннән 1951 елның җәенә кадәр ул Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасының Яңавыл шәһәрендә рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли. 1951 елның җәендә ул Казанга кайта. Ленинград дәүләт университетында аспирантура тәмамлый һәм 1955 елда Ленинград дәүләт университетында кандидатлык диссертациясен яклый. Казан дәүләт университетында тарих-филология факультетында эшли (хәзерге вакытта Казан федераль университетының филология һәм мәдәниятара багланышлар институты): Виталий Михайлович Марков 10 доктор һәм 48 фән кандидаты әзерләгән. 2010 елның 18 октябрендә Казанда үлә. Арск зиратында күмелгән.
Гаиләсе
Улы - Михаил Виталевич Марков, ботаника профессоры, биология фәннәре докторы.
Фәнни эшчәнлеге
1955 елдан филология фәннәре кандидаты. кандидатлык диссертациясенең темасы: «Формы имён в языке судебников XV—XVI вв.».
Виталий Марков 1965 елдан филология докторы. Докторлык диссертациясенең  темасы: «К истории редуцированных гласных в русском языке». Фәнни кызыксынулары: Казан лингвистик мәктәбенә нигез салучы И.А. Бодуэн де Куртенэ идеяләренә нигезләнеп, сүз ясалышы теориясенең заманча концепциясен булдыра. 100 дән артык фәнни хезмәт авторы.
Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре
РСФСРның атказанган фән эшлеклесе.
Фонтана-Дам (Төньяк Каролина)
Фонтана-Дам  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горинець
Горинець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Изьё
Изьё (Izieu) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Белле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,67 км².
Гелбинаши (коммуна, Бузеу)
Гелбинаши — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Җиханпаша (Йозгат)
Җиханпаша (Cihanpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Йозгат илчесенә караган бер авыл (köy).
(11047) 1990 QL1
(11047) 1990 QL1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Завади (Венгровский повяты)
Завади  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10215) Лавилледемирмонт
(10215) Лавилледемирмонт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 20 сентябрендә Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SQ» саналган.
Ыджыдъяг
Ыджыдъяг (Ыджыдъяг) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.
Климат
Ыджыдъяг климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (78%), руслар (20%).
Аргис
Аргис — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оервиль
Оервиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Штабс-ротмистр
Штабс-ротмистр - 1917 елга кадәр патша Россиясе әрмесендә һәм кайбер башка әрмеләрдә ротмистрдан түбәнрәк, җәяүле гаскәрдә һәм башка гаскәрләрдәге штабс-капитан дәрәжәсенә туры килгән атлы гаскәр һәм жандармерия офицеры дәрәҗәсе һәм шул дәрәҗәгә ия кеше.
Саликол-Я
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мешкитела (Алмейда)
Мешкитела  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Копець (Свентокшиж воеводалыгы)
Копець  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мешкитела (Алмейда)
Географиясе
Мәйданы —.
Копець (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Судники (Мёрский районы)
Судники (Суднікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гауца (Бреша)
Гауца — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гауца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гронав
Гронав (Гронаў ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Adler
Adler - ul Qara diñgezdäge kurort, elektä qala, ä xäzer Soçinıñ Adler rayonına buysınğan bistä.
Borınğı zamannardan Sadzlar kenäzlege cirendä, Mzımta tamağında Lieş awılı torğan. 12. yözdä monda Layso isemle Genova faktoriäse urnaşılğan, ä cirlär üze Aredba ıruğınnan Sadz aqsöyäkläreneke bulğan. Aredbalarnıñ säwdä portı Törekçä Artlar dip atalğan. Urıslar, mona kilgäç anı Adler-gä üzgärtkän. Başqa teoriäçä, bu iseme Adler brigı (Almança Qaraqoş) isemennän.
Xäzerge bistä 1837.neñ 18 iyündä Svyatoy Dux (İzge Rux) qäläğse isemendä Urıslar tarafınnan nigezlängän.
Adlerda Troitsa, İzge Rux (Urıs), İzge Sarkis (Ärmän) çirkäwläre urnaşqan. Anda da Qawqaz Biosfera Tıyulığı, Adler Rayonı Tarixı muzéyı, "Tönyaq Kulturalar" parkı.
Ярчя Долина
Ярчя Долина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прелат
Прелат - католик һәм англикан чиркәүләрендә югары дәрәҗәле рухани — архиепископ, епископ, монастырь башлыгы.
Ошап
Ошап — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Опорув (Лодзь воеводалыгы)
Опорув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нюдюко-Харицей-Яга
Нюдюко-Харицей-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ландыши
Ландыши (Лантӑш, Ландыши) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Мерион (Айова)
Мерион  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мерион шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ландыши
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 70 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%),.
Терстон (округ, Вашингтон)
Терстон — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Олимпия шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1852 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1883 км² тәшкил итә.
Превелень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курфүрст
Курфүрст - Германиядә феодализм чорында импиратыр сайлауларында катнашу хокукы булган кенәз.
Копруша
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гёппинген
Гёппинген (Göppingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Гёппинген
Горици (Переворский повяты)
Горици — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гелбинаши (коммуна, Келераш)
Гелбинаши — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11048) 1990 QZ5
(11048) 1990 QZ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Арча кыры
Арча кыры — Казан шәһәренең төньяк-көнчыгыш чигендә урнашкан тарихи урын. Атамасы Арча юнәлешле юлбашына нисбәтле. 1552 елда Мәскәү явы Казанны камаганда кәлгәдән тышта калган Татар гәскәриләренең туплану һәм хөҗүм итү урыны.
(11048) 1990 QZ5
Тарихы
1990 елның 29 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QZ5» саналган.
Арча кыры
Элек җәйге ярминкәләре оештырылган, аңа Азия һәм Европа илләреннән килгән сәүдәгәрләр да катнашкан. 18-19 йөзләрендә шәһәр халкының ял итү, күңел ачу урыны. 19 йөз башларыннан шәһәр биләмәсенә керә.
Казанның Николай Ершов урамы 1928 елга кадәр Арча кыры урамы исемен йөрткән.
Суйкава
Суйкава (Суйкава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Арен (Уэска)
Арен — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мешкитела (Селорику-да-Бейра)
Мешкитела  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дашаватара Гыйбадәтханәсе
Гыйбадәтханәне өйрәнү
Гыйбадәтханәнең беренче фәнни тасвирламасын Һинд археологиясенең «атасы» Британия индологы Александр Каннингем ясаган. Аның табылган корылма турында отчёты 1880 елда ук бастырылган булган. . Анда Каннингем лаконик рәвештә гыйбадәтханә хәрабәләрен тасвирлаган һәм гыйбадәтханәнең баштагы күренешенең юрамасын тәкъдим иткән. Археолог шулай ук беренче булып гыйбадәтханә Гуптлар династиясе чорынды төзелгән һәм Вишну Ходаена багышланган дигән гипотезаны әйткән. 1917—1918 елларда башка археолог, Дайя Рам Сахни (Һиндстан Археология идарәсе мөдире тарафыннан 1931 елдан 1935 елга кадәр мөдир итеп билгеләнгән беренче Һиндле), гыйбадәтханә булган таш платформаны тапкан, анда гыйбадәтханә булган һәм платформа почмакларында сакланып калмаган дүрт кечерәк изге урыннарының фрагментларын тапкан. 1952 елда Мадхо Саруп Ватс (1950-енче елдан 1954 елга кадәр Һиндстанның Археологик хезмәтенең мөдире) гыйбадәтханәнең аның үлчәмнәре белән тулы тасвирламасын һәм шулай ук аның реконструкциясе вариантын бастырган.
Гыйбадәтханәнең төзелү еллары билгеле түгел, индологлар аның төзелешенең фараз ителгән чоры белән эш итәләр. Каннингем фараз иткәнчә, гыйбадәтханә 600 елдан да иртәрәк башланмаган булуы бик ихтимал һәм 700 елдан соңрак та корылмаган булган. Башка өйрәнүчеләр иртәрәк вакытларны әйтәләр. Британия сәнгать белгече Перси Браун (1872—1955) һәм искә алынган Мадхо Саруп Ватс гыйбадәтханәне 500 ел белән даталаганнар. Берклида Калифорния университеты профессоры Джоанна Готтфрид Уильямс потларның ясалу халәтеннән чыгып гыйбадәтханә ике этапта төзелгәнен фараз иткән: 500 елда һәм 520 елдан 550 елга кадәр. Ничек кенә булса да, фикерләр гыйбадәтханә VI гасырның беренче яртысыннан да соңрак та тәмамаланмаганында килешә.
Үрнәк гыйбадәтханә
Өйрәнүчеләр фараз иткәнчә, Дашаватара Гыйбадәтханәсе изге «Вишну-дхармоттара-пурана» текстында искә алына. Ул Санскрит грамматикасына, шигърияткә, биюләргә, җырга, музыкага, рәсемгә, иконографиягә һәм архитектурага кыска трактатлар тупланмасы булып тора. Трактатлар сораулар бирә торган патша Ваджра һәм өйрәтүләре белән җавап бирүче риваять олы фикер иясе Маркандея буларак ясалган. Гыйбадәтханә архитектурасы пуранада әһәмиятле урын алып тора, анда гыйбадәтханәләрнең хасиятләре һәм классификациясе, үрнәк гыйбадәтханә тасвирланган һәм шулай ук Вишну иконографиясе нигезләре ачыкланган. «Вишну-дхармоттара-пурана»да тасвирланган бердәнбер гыйбадәтханә булып шулай аталган «Сарватобхадра гыйбадәтханәсе» (Sarvatobhadra temple) тора. Ул зиярәт кылучыларына күп алкышлар бирә торган уникаль корылма буларак тәкъдим ителгән. Сарватобхадра Гыйбадәтханәсе барлык кирәкле сыйфатлары булган эталон гыйбадәтханә булып тора. Аның төп изге урыны Вишнуның дүрт аспектына багышланган, алар аның илаһи табигатен чагылдыралар. Барлык тасвирламалар буенча эталон гыйбадәтханә Деодархта Дашаватара Гыйбадәтханәсе белән тәңгәл килә. Моның турында ориентация, платформа, ишек керүе өстендә рельеф, изге урын тирәли өч стенада тирән нишаларда рельефлар, платформа почмакларында кече изге урыннар һәм Дашаватара Гыйбадәтханәсенең иконографик тасвирламаларын һәм конструкциясен кабатлаучы башка тасвирламалар шәһадәт булып торалар. «Вишну-дхармоттара-пурана»ның билгеле булмаган авторы әйткәнчә: Бу Вишнуның сыену урынын... күрергә кирәк, чөнки аны күргән кеше барлык гөнаһларыннан арына һәм казанышларга ия була… (Вишну-дхармоттара-пурана, текст 87.63) Күренгәнчә текст авторы Деогархта Гыйбадәтханәнең мәһабәтлеге белән бик илһамланган булган. Ул аңа тулаем бер бүлекне багышлаган һәм тәфсилләп аның иконографик байлыгын тасвирлаган. Тексттан гыйбадәтханәнең башта кыяфәте ничек булганы күренә һәм аның күп элементлары һәм биналары сакланып калмаган.
Дашаватара Гыйбадәтханәнең хәзерге күренеше
Гыйбадәтханәне Вишнуга багышлау
«Вишну-дхармоттара-пурана» тексты игълан иткәнчә, гыйбадәтханә Хари (Ходаена) «чатур-атма»га (caturatma) кебек багышланган, яки дүрт аспектка ия булганга. «Чатур-атма» гыйбарәсе, күренгәнчә, «Чатур-вьюха»га (caturvyha), яки Вишну-Кришнаның илаһли табигатенең дүрт эманациясенә синонимик. Шулай итеп, «Дашаватара»ның хәзерге атамасы бик үк коррект түгел: Гыйбадәтханә Вишнуның ун аватарына түгел, ә аның дүрт эманациясе чагылышына багышланган. Вишну гыйбадәтханәнең төп Ходае булганда бернинди шикләр дә юк. Моңа ишек керүе өстендәге рельеф (ул «лалатабимба», lalatabimba дип атала) ишарә итә. Анда тәхеттә кебек мең башлы Ананта-Шеша еланында утыручы Вишну сурәтләнгән. Аның янында хатыны Лакшми Алиһәсе утыра, ул Вишнуның табаннарына массаж ясый, һәм шулай ук ике аватар. Уң яктан Нарасимха (арслан-кеше) урнашкан, ә сул яктан Вамана (кәрлә-брахман). Гыйбадәтханәнең өч тышкы ягында киң һәм тирән рельефлар Вишну белән төрле сәхнәләрне сурәтли. Төньякка Вишну яклаучының образы карый, ул филләр патшасын крокодил һөҗүменнән саклый (мәшһүр «Гаджендра-мокша» сәхнәсе). Әмма иртә юрамада традицион крокодил урынына биредә елан күрсәтелгән, аны барельефта күреп була. Көнчыгышта ике олы фикер иясе Нара һәм Нараяна кыяфәтендә Вишну белән панель урнашкан. Ниһаять, Вишну йөзен көньякка юнәлтеп сөт океанында Ананта еланы өстендә ята - бу образ Ананташаяна исемен алган. Күренгәнчә, гыйбадәтханәнең дүрт ягы Вишнуның дүрт эманациясенә багышланган. Керү Васудева белән тәкъдим ителгән; «Гаджендра-мокша» сәхнәсе Санкаршана яки дөньяны җимерүченең символы булып тора; Нара-Нараяна пары дөньяны саклаучы Прадьюмна белән тәкъдим ителә; Ананташаяна Анируддха яки Вишнуның барлыкка китерүче аспекты белән ассоциацияләнә.
Дашаватара Гыйбадәтханәсенең баш панель рельефлары
Дашаватара гыйбадәтханәсенең иконографик рәте Панчаратра тәгълиматы белән тыгыз бәйләнгән. Ул Кушан патшалыгының чатур-вьюха чорының илаһи образларының аналоглары булып тора. Әмма алдан килүчеләрдән аермалы буларак Деогархта архитекторлар һәм төзүчеләр Вишнуның дүрт эманациясенең берлеген бер сурәттә түгел, ә бер бина формасында чагылдырганнар, аның дүрт ягы дүрт илаһи чагылышка багышланган.
Урнашуы
Гыйбадәтханә янында Уттар-Прадеш һәм Мадхья-Прадеш штатларының нәкъ чигендә Бетва елгасы үзәгендә Деогарх торак пункты урнашкан. Александр Каннингем экспедициясе тарафыннан ачылу вакытында гыйбадәтханә шуны йоткан урман эчендә торган. Янәшәдә берничә гасыр шуннан соң төзелгән өч дистә Җәйничелек гыйбадәтханә тора, һәм шулай ук XIII гасыр башында нигезләнгән Деогарх Карнали (Deogarh Karnali) кальгасы тора. Хәзер урын туристлар һәм өйрәнүчеләр зиярәт кылу өчен чистартылган. Гыйбадәтханә төп транспорт юлларыннан зур арада урнашкан. Хосусан, якындагы Лалитпур (Уттар-Прадеш) шәһәреннән 30 км да, Кһаҗураһодан 220 км көнбатышта, Гвалиордан 250 км көньякта, Бхопалдан 230 км төньяк-көнчыгышта һәм Канпурдан 400 км көньяк-көнбатышта. Якындагы тимер юл станциясе Лалитпурда урнашкан, ә көн саен рейслар белән иң якын аэропортлар - Кһаҗураһода һәм Бхопалда. .
Грони
Грони (Гроні ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Имәнле Бортас
Имәнле Бортас — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы аыл. Имәле елгасы буенда урнашкан.
Халык саны
Милли составы (2002): татарлар — 98%, руслар — 2%. Халыкның төп шөгыле - игенчелек һәм терлекчелек.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Poraimos
Poraimos (Porrajmos, Çegän. Yotıp beterü) yä Samudaripen (dimäk Küpläp üterü) ul Holokost çağında tarafınnan Çegännärgä qarşı ütkärelgän beterü säyäsäteneñ iseme. Yähüdilärne üterü turında mäğlümatlarğa qarağanda, Poraimos tarixı bilgesez qala. Poraimos süze Romalı aktivistı Ian Hancock 1990-yıllar başında uylap tabıldı. Qorbannar sanı 200 000nän 2 000 000ğa törlelänä. Tik soñğı yıllarda Romalı cämğiäte Poraimosnı tanu öçen köräş başladı.
Arí rasası çístalığı
Soñğı meñyıllıq däwamında Awrupada yäşäwçe küçmä Çegän qäbiläläre Awrupalılar tarafınnda küptän törle gönahlarda ğäyeplängän. Ğädättä Romalı yalqawlar häm tabiğí ciñäyätçelär isäplängän. Lâkin Öçençe Reich rasa ideologları öçen anıñ çığışı berniçä problem tudıra. Çegän tele (Romani) Hind-Ariy tellärenä kerä, tönyaq Hindstannan kilep çığa. Şunnan, Romalılar Hindstannı basıp alğan Arílarnıñ ber öleşe häm Almannar alardan "Arilıraq" hiç tä tügel. Nazi rasistı Hans Günther Hitlerneñ rasa teoriäsen aqlanu öçen teoriäsenä sosioekonomi komponentın östä. Günther yazğança, Romalı Arílarnıñ tübänge kastalardan kilep çığalarü Romalınıñ Arí buluı belän kileşep, ul alarnıñ başqa "tübänge rasalı" xalıqlar belän qatnaştırıluın raslí. Şunnan Romalılar Arílarnıñ rasa çístalığına qurqınıç kiterälär.
Problemanı öyränü öçen, Nazistlar Rasa Higiena häm Xalıq Biologiä Öyränü Bülegenä (Rassenhygienische und Bevölkerungsbiologische Forschungsstelle, Reich Sälâmätlek Departmentınıñ L3 bülege) 1936 yılda nigez salalar. Dr. Robert Ritter häm assistänt Eva Justin citäkçelegendä şundí organ böten yaqtan "Çegän sorawın" (Zigeunerfrage) çişärgä tieş bula. 1936 yazında bülek Romalılarnıñ gennarın häm genealogiäne öyränä, medisin tikşerülär ütkärelälär. Näticädä Romalılarnıñ küpçelegen beterergä qarar itälär, qalğan 10 prosent, nigezdä Sinti häm Lalleri qäbiläläre turında çişeleş tabmílar. Heinrich Himmler täqdim itkänçä, "çista Çegännärne" ayırım rezervasiälärgä tutırıp bula. ... Alman milläteneñ bertörlelekne saqlawı öçen däwlät ütkärelde çaralar maqsatı Çegänlekneñ Alman millätennän fizik ayırılu, ayırulınıñ saqlanu, häm, nihayät, çista häm öleşçä Çegännärneñ yäşäw räweşeneñ tärtipkä salu
Watandaşlıqtan mäxrüm itü
1936 yılnıñ 3 ğinwarında Yähüdilär belän Arílar öylänü tíuçı Nürnberg qanunnarı Çegännärgä cäyelderälär. 7 martta Çegännär häm Yähüdilär saylaw xoquqlardan mäxrüi itälär.
Beterü
Romalılarğa häm Yähüdilärgä Nazistlar bertigez çaralar qullana, Ian Hancock yazğança, Romalılarğa qarşı çaralar xättä qatıraq ta bula. Romalarnı gettolarğa cibärälär. Warşaw Gettosında köndälek totuçı Emmanuel Ringelblum yazğança, Çegännär 1942.neñ Äpril-Yünendä şundí gettoda yäşilär, çönki Nazilar ...gettonı böten pıçraq, tuzğan, şıqsız belän tutırıp telilär, häm şullardan härkemgä qotoçqıç, häm härkemne beterep bula
Köbçığış Frontında Einsatzgruppen Romalı taborı tuqtalarına kerep, bötem yäşäwçelärne qırıp üterälär, yazmalar da qarldırmíça. Faşistlarğa buysınğan qurçq rejimnäre dä Çegännärne beterälär. Alardan iñ qotoçqıç Xorvatiädäge Ustaše rejime. Jasenovac konslagerendä, serblar häm Yähüdilär belän un meñ Çegän üterelä.
1942 yılnıñ 16 dekäberendä Himmler Osventsimğa Romalılarnı cibärü turında färman çığara. 1943 yılnıñ 15 noyäberendä Himmler Çegännär häm "öleşçä Çegännärne" "Yähüdilär däräcäsendä" konsentrasion lagerlärenä urnaştırırğa boyıra. Berniçä Nazist häm Yähüdi şahitläre süzlärençä, yış qına Çegännärne lagergä kertmiçä, platformalarda üterälär.
Berniçä Nazi berlektäş illärendä, mäs'älän Macarstan häm Romaniädä Nazist planın tutırıp ütilä, läkin şul illärdä yäşäwçe Çegännärdän küpçelege qotıla. Macarstan Auschwitz'kä 30 000-70 000 Romalı cibärä, Xorvatiä 26 000 (bu ildä üterelgän Çegännärdän yartısı Jasenovac'ta hälâk bulğan). Ion Antonescu'nıñ xakimäte Rumın Çegännärennän 25 000 Transdnistriägä ozata, alardan 11 000 ülä. Bohemiä häm Moraviä Protektoratında Romalılar Lety häm Hodonín lagerlarenä cibärelä, ä annan Auschwitz-Birkenau gaz kameralarına. Lety lagerne Çex legionärlär saqlağan. Berwaqıtlar alar Almannardan qatıraq bulğan, Paul Polansky'neñ Qara Tınlıq kitabı yoğıntısında bulıp.
Мөселман романнары
Босния һәм Герцеговинадагы мөселман ромалары, шулай ук ​​Кырым сыбызгылары геноцидтан азат ителделәр. Босния һәм Татар мөселманнары һәм Иерусалимның Бөек Мөфти катнашуы ярдәмендә, Рома резидентлары немец нацистлары тарафыннан Арян расасы һәм Ак ypыен классификацияләнде.
Фор-Оукс (Төньяк Каролина)
Фор-Оукс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арча даругасы
Арча даругасы — 16-18 гасырлардагы Казан ханлыгы, соңрак Казан өязе, составындагы административ-территориаль берәмлек.
Административ үзәге булып Казан арты үзәге - Арча каласы торган.
1780 елда Арча һәм Алабуга өязләренә бүлдерелеп бетерелә.
Ястребник
Ястребник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завади (Воломинский повяты)
Завади  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Озебоск
Озебоск — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кале (Месудие)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Месудие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Опшенжув (Лодзь воеводалыгы)
Опшенжув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кейп-Роял (Техас)
Кейп-Роял  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кейп-Роял халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC2639-2305
GSC2639-2305 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Копце (Свентокшиж воеводалыгы)
Копце  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Камбарка районы
Камбарка районы (Камбарский район, Камбарка ёрос) — 🇷🇺 субъекты ның көньяк-көнчыгыш өлешендә урнашкан муниципаль район.
Административ үзәге — Камбарка шәһәре.
Копце (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камбарка районы
Чиктәшлек
Район Чулман-Агыйдел түбәнлеге эчендә урнашкан. Районның көнбатыш чиге Чулман елга буенча уза, аның кушылдыклар район территориясендә агалар — Әрмәз, Шолья, Камбарка, Бүә.
Тарих
Район 1924 елның 23 гыйнварында Урал өлкәсенең Сарапул округы составында барлыкка килгән. Соңрак, район бетерелгән һәм Сарапул районына кушылган. 1937 елда Киров өлкәсенең составыннан Удмуртия АССР составына тапшырылган. 1939 елда, Сарапул районының кечерәю нәтиҗәсендә Камбарка районы кабаттан торгызыла.
1963 елда район яңадан юкка чыгарыла, аның территориясе Сарапул авыл районы һәм Сарапул шәһәре арасында бүленә. 1965 елда өченче мәртәбә торгызыла.
Горличина
Горличина — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камбарка районы
Халык
Милли состав: арлар — 3,9 %, руслар — 81,1 %, татарлар — 8,6 % (2002 җанисәбе буенча).
Татарлар күпләп район үзәгендә һәм Шолья, Кама авылларында яшиләр.
Социаль инфраструктура
12 мәктәп, 13 балалар бакчасы, 1 музыкаль мәктәп; 3 хастаханә, 6 фельдшер-акушерлык пункты. Шулай ук 11 мәдәният йорты, 11 китапханә һәм Камбаркада мөзәй эшли.
Транспорт
thumb|right|150px|Ершовка авылы янында [[Чулман елгасы]] Район территориясеннән Горький тимер юлының «Мәскәү — Свердловск» тимер юл линиясе һәм «Ижау — Чайковски» тимер юл тармагы уза. Чулман аша паромлы кичүләр эшли.
Җиханшарлы (Соргун)
Җиханшарлы (Cihanşarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Гафе
Гафе — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гафе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Геленешть (коммуна)
Геленешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Жайи-ле-Мулен
Жайи-ле-Мулен (Jailly-les-Moulins) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Венаре-Ле-Лом кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.29 км².
Гёрвиль
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ошмас
Ошмас — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Цепел елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Күрү күчәре
Күрү күчәре (караш сызыгы) фовеадан күзнең төенле ноктасы аша төбәлү ноктасына (каралган әйбергә) бара. Гадәти бинокуляр күрүдә ике күрү күчәре төбәлү ноктасында кисешә; бу очракта һәр күз белән алынган аерым рәсем  фузион рефлекс ярдәмендә тигезләнә һәм баш мие кабыгының тәңгәл күзәнәкләре җавабы  ярдәмендә бинокуляр күрү алу өчен кушыла.
(10216) Popastro
(10216) Popastro — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 22 сентябрендә Стивен Лори тарафыннан Church Stretton обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SN3» саналган.
(11049) 1990 RK2
(11049) 1990 RK2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 14 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 RK2» саналган.
Нягринская Виска
Нягринская Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Меюш
Меюш — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ястребци
Ястребци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лубны
Лубны (Лубны, Лубни, Лубны) — Украинаның Полтава өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 47397 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Лубны Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
988 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Туган тел буенча, 2001: украин теле — 91,1%, рус теле — 8,6%.
Асануй-Алинс
Асануй-Алинс — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Уакайакум (округ, Вашингтон)
Уакайакум — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кэтламет шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1854 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 684 км² тәшкил итә.
Виронве
Виронве — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Корсет
Корсет — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Corsept
Сукали
Сукали (Сукалі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.