cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вениамин (Благонравов)
Вениамин (Василий Антонович Благонравов (Колчев),, — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Сәләнгә (1862-1868), Камчатка, Курил һәм Алеут (1868-1873) һәм Иркутск һәм Нерчинск епискобы (1873-1892).
Фальчево
Фальчево — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гштадт-ам-Кимзе
Гштадт-ам-Кимзе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Санта-Барбара-ду-Сул
Санта-Барбара-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Меһмет Али Паша (Измит)
Меһмет Али Паша (Mehmet Ali Paşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зеленоватка
Зеленоватка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Корманга елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
22 июль
22 июль — Милади тәкъвимендә җиденче айның егерме икенче көне. Ел ахырына кадәр 162 көн кала.
Фармингтон (Вашингтон, Висконсин)
Фармингтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хелм-Гурни
Хелм-Гурни — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ператок (Калинкавицкий районы)
Ператок  (Ператок ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кыргызстанда хатын-кызлар хәле
Тарих буенча, дини элита  башка мөселман җәмгыятьләрендә барган кебек хатын-кызларны изоляцияләсә дә,  Кыргызстанда хатын-кызларга аерым роль бирелә. Авыл халкы  кәләш урлаунын (хатын-кызлар һәм кызларны мәҗбүри никахка урлау) традицион Себер нәсел практикасын дәвам итә. Кәләшне урлау, ala kachuu (алыгыз һәм йөгерегез), 12 яшькә кадәр кызларны мәҗбүри никах өчен урлау белән бәйле. Кыз төшкән гаилә аны законсыз никах кабул итәргә мәҗбүр итә. Күпчелек очракта яшь хатын шунда ук никах хакына көчләнә.
Гомуми күзәтү
Кыргызстан - Үзәк Азиядәге төп традицияләре булган ил. Кыргызстанның күпчелеге 1876-нчы елда Россиягә кушыла, тик кыргызлар 1916 елда патша империясе белән көчләү конфликты йогынтысында зур марксизм оештыра. Кыргызстан 1936 елда Совет Республикасы һәм 1991 елда, Советлар Союзы таркалганда, бәйсез дәүләт була. Хәзерге вакытта ил халкы кыргызларның күпчелегеннән тора (70,9%), һәм шулай ук илдә үзбәкләрнең (14,3%) һәм русларның (7,7%) зур өлеше бар. Башка азчылыклар да, мәсәлән, дунган, уйгыр, таҗик, төрки, казах, татар, украин, корея, һәм немецлар бар. Халыкның күпчелеге мөселман (75%), ләкин шулай ук мөһим православие азчылыгы да бар (20%). Ил күбесенчә авыл: халыкның 35,7% ы гына шәһәр җирләрендә яши. Туучылар санының гомуми коэфффициенты бер хатын-кызга 2,66 туучы (2015 елга бәя) тәшкил итә, ләкин, заманча базага каршы чараларның таралу дәрәҗәсе шактый түбән-36,3 % (2012 елга бәя). Хатын- кызлар арасында грамоталылык дәрәҗәсе бик югары - 99,4% (2015 елга).
Хатын-кызларга карата көч куллану
Көчләүгә каршы законнарга карамастан, хатын-кызларга каршы күп кенә җинаятьләр турында аларга психологик басым, мәдәни традицияләр һәм хокук саклау органнары хезмәткәрләре апатиясе аркасында хәбәр ителми. Көчләү турында хәбәр ителми, һәм прокурорлар көчләү турындагы эшләрне судка сирәк тапшыралар.
Кәләш урлау, мәҗбүри һәм иртә никах
Закон белән тыелса да, авыл кешеләре кәләшне урлау гадәтен дәвам итәләр (хатын-кызларны һәм кызларны мәҗбүри никах өчен урлау). Күпчелек, күбесенчә авыл җирлекләрендә, кәләшне урлау, ала качуу дип атала (алыгыз һәм йөгерегез), хатын алуның гадәти һәм киң таралган ысулы. 12 яшькә кадәр булган кызлар мәҗбүри никах өчен урлана, анда урлаучы гаиләсенә никахны кабул итү өчен басым ясала.
Гаиләдәге көч куллану
Гаиләдә көч кулланудан социаль һәм хокукый яклау турында Закон (2003) гаиләдә көчләү очракларыннан яклый. Әмма практикада полиция гаиләдә көчләүгә карата шикаятьләрне еш теркәүдән баш тарта.
Сексуаль сату
Гражданнар һәм чит ил хатын-кызлары һәм яшь кызлар Кыргызстанда кеше сату корбаны. Алар фахишәләрдә, кунакханәләрдә, өйләрдә һәм илнең бүтән урыннарында көчләнә һәм физик һәм психологик яктан зыян күрә.
җенси эзәрлекләү
җенси эзәрлекләү закон белән тыелган. Әмма, Shans хөкүмәтнеке булмаган җирле оешма эксперты сүзләренә караганда, бу хакта сирәк хәбәр итәләр яки җинаять эшләре кузгаталар.
Көчле экстремизм һәм терроризм
ИГИЛ сафына җыйнау Кыргызстанда зур булмаган масштабта бара. 2010 елдан 2016 елга кадәр хөкүмәт Сирия һәм Гыйракта чит ил сугышчылары сыйфатында 863 граждан катнашты, шуларның 188 хатын-кызлар иде, дип хәбәр итә Кыргызстанда хатын-кызлар гаилә басымы аркасында ире яки кайчагында «зомбификация» дип аталган башка туганнары яки югары социаль статуска, финанс иминлегенә, кайчагында никах тәкъдимнәренә кушылалар, дигән фикер әйтелде.
Хокук саклау һәм куркынычсызлык өлкәсендәге хатын-кызлар
Кыргызстанның хатын-кыз полицейскийлары ассоциациясе 2010 елда хатын-кыз полицияләренә ярдәм итү һәм хокук саклау органнарында һәм гомумән Хөкүмәттә гендер тигезлеген пропагандалау максатыннан оештырылган иде. 2017 елның мартында Бишкәктә куркынычсызлык өлкәсендә хатын-кызлар ассоциациясе оештырылды. Ике оешма да Кыргызстанда хуплана.
Законлы хокуклар һәм гендер тигезлеге
Практикада хатын-кызларга карата дискриминация сакланса да хатын-кызлар ир-атлар, шул исәптән гаилә хокукы, милек хокукы һәм суд системасында булган хокуклардан файдаланалар Кыргызстан Конституциясе 2010 ел гендер тигезлекне тәэмин итә. Совет хакимнары раслаганча, кәләшне сатып алу һәм мәҗбүри никах кебек дискриминацион күченү йолаларыннан һәм гореф — гадәтләрдән килеп чыга торган күп кенә зыянлы гадәтләрне юкка чыгарганнар, хәер, бу нинди дәрәҗәдә дөрес булса да-кайбер чыганаклар буенча «авыл районнарында традицион никах практикасы совет дәүләтчелеге тарафыннан аз кагылган", ә кәләшне сатып алу коммунистик режим белән тыелса да,»бүләкләр " рәвешендә калуын .дәвам итё. Бүгенге көндә практикада хатын-кызлар, бигрәк тә ерак авыл районнарында, еш кына дискриминациягә дучар ителә һәм үзләренең законлы хокукларыннан файдалану мөмкинлегеннән мәхрүм ителә һәм еш кына үз хокукларын белми һәм «алар үз ирләренең кыйнаулары турында полициягә хәбәр итә алуларын белми. .
Күпхатынлылык
26 мартта парламент күпхатынлылыкны криминаллаштыру чарасына каршы тавыш бирде Рәсми статистика булмаса да, юстиция министры Марат Кайыпов министрлыкның елына ике-өч күпхатынлылык буенча эш кузгатуын әйтте.
Баһчесарай (Везиркөпрү)
Бахчесарай (Bahçesaray) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(9003) Ральфмилликен
(9003) Ральфмилликен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 24 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UW21» саналган.
Элина Борн
Элина Борн (Elina Born, 29 июнь, 1994, Лехтсе) - Эстония җырчысы. Ул Эстонияне 2015 Евровидение җыр конкурсында Стиг Ряста белән "Goodbye to Yesterday" җыры белән яклады һәм 2013 һәм 2017 елларда Эсти Лаулда (Евровидение өчен Эстония сайлау) конкурсында катнашты, "Enough" һәм In Or Out"" җырлары белән. Ул Eesti otsib superstaariның бишенче сезонында икенче урынны яулады.
Карьера
2012-нче елда Элина Борн Эстониядә Eesti otsib superstaari дип исемләнгән шоуда катнашты (Эстония супер йолдыз эзли). Программа максаты - Эстониянең иң яхшы җырчысын илкүләм аудиторияләр аша ачыклау. Ул аудиторияләр, театр турлары, студия турлары, финал аша үтте. Ул супер финалга чыкты, ләкин Расмус Ряндведан соң икенче урынны алды.
Элина Борн Стиг Ряста белән Eesti Laul 2015-тә катнаша. Әлеге чара Эстония радиотапшыру Eesti Rahvusringhääling компаниясе тарафыннан оештырыла. Алар Эсти Лаулның икенче ярымфиналында 2015 елның 14 февралендә "Goodbye to Yesterday" җыры белән катнаштылар, 21 февральдә финалга чыктылар, тагын ике җыр белән Супер Финалга чыктылар һәм Евровидение 2015-тә Эстонияне тәкъдим иттеләр. Элина һәм Стиг финалда 106 балл белән 7нче урынны яуладылар.
Щепково (Мазовия воеводалыгы)
Щепково  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Курлово (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
(16512) 1990 VQ4
(16512) 1990 VQ4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VQ4» саналган.
Курлово (Киров өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (76%).
Паломица
Паломица — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Молома елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Фарини (Польша)
Фарини  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вествуд (округ Джефферсон, Кентукки)
Вествуд  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вествуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гайлендс-Бейвуд-Парк (Калифорния)
Гайлендс-Бейвуд-Парк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гайлендс-Бейвуд-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үшнә (Питрәч районы)
Үшнә — Татарстан Республикасының Питрәч районындагы поселок.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Санта-Барбара-ду-Тугуриу
Санта-Барбара-ду-Тугуриу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ветринь
Ветринь — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Гюнтерслебен (Бавария)
Гюнтерслебен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Зәй
Яңа Зәй — Татарстан Республикасының Зәй районындагы элеккеге шәһәр тибындагы бистә. Бүгенге көндә Зәй шәһәре булып санала.
Тарих
1978 елның 5 апрелендә Иске Зәй белән берләштерелеп Зәй шәһәре итеп үзгәртелә.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Альстен
Альстен (Alsting) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,73 км².
Устаррос
Устаррос — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Карахүсейинли (Бартын)
Карахүсейинли (Karahüseyinli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (köy).
Сакаи (Фукуи)
Сакаи — Япония дәүләтенең Фукуи префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сакаи шәһәре 2006 елның 20 мартында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 92420 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 440 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 209.91 км² тәшкил итә.
Циптелник
Циптелник — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эра Җиһаншина
Тәрҗемәи хәле
1944 елның 1 февралендә Казанда туган. Балачакта эскрипкә белән мавыга. Ата-анасы каршы булса да, Мәскәүдә Щукин исемендәге театр укуханәсенә укырга керә. Укуын Ленинградта Зур драма театры каршындагы студиядә (Г. Товстоногов сыйныфы) тәмамлый (1965).
«Алтын битлек» премиясе
2014 — «Алтын битлек» премиясе – Ф.М. Достоевскийның «Уенчы» (Игрок) әсәре буенча Александр театрында (Санкт-Петербург) куелган «Литургия zero»  (режиссер Валерий Фокин) спектаклендәге роле өчен (иң яхшы уйналган икенче пландагы роль номинациясе буенча)
Петрушкино (Чиләбе өлкәсе)
Петрушкино (Петрушкино) — Чиләбе өлкәсенең Кусә районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (15%), башкортлар (85%).
Казе Балди (Ферара)
Казе Балди — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Балди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ператрутавски Варатын
Ператрутавски Варатын (Ператрутаўскі Варатын ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD180423
HD180423 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Санта-Бранка
Санта-Бранка — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Людмила Вербицкая
Людмила Вербицкая (Людмила Алексеевна Вербицкая,, — , ) — СССР һәм РФ тел белгече, рус телен өйрәнүче, Санкт-Петербург дәүләт университеты ректоры (1994-2008), Россия мәгариф академиясе президенты (2012-).
Проект:Татар 4.0 - 2019
{{WAM|header=Татар 4.0   |subheader=ТАТАР 4.0 — татар халкы белән бәйле истәлекле урыннар, шәхесләр һәм тарихи вакыйгалар турында Татар Википедиясендә яңа мәкаләләр булдыру буенча тематик бәйге.
Истәлекле урыннар үрнәкләре: һәйкәлләр, музей һәм галереялар, биналар һәм корылмалар (мәсәлән, тегермәннәр, курганнар, күперләр), милли парклар һәм тыюлыклар, урманнар, зиратлар, әдәби әсәрләрдә тасвирланган урыннар, табигый һәйкәлләр, тарихи вакыйгалар я мәшһүр шәхесләр яшәү урыннары һ.б.
Бәйге номинацияләре:
Номинация #1 — «Татарстанның истәлекле урыннары турындагы мәкаләләр»
Номинация #2 — «Танылган татар сәясәт, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләре турындагы мәкаләләр»
'''Номинация #4 – «Иң яхшы мәктәп командасы». 2019 нчы елгы «Мин татарча сөйләшәм» акциясе кысаларында үткәрелә, һәм Татарстан мәктәп укучыларын Татар Википедиясендә язуга җәлеп итә. Бу номинациядә катнашучы мәкаләләр тематикасы беренче өч номинация темаларына тиң. Бу номинациядә катнашучылар өчен белешмә төзелде.'''
Бәйге 2019 нчы елның 21 февраленнән 15 апреленә кадәр (эченә алып) үткәрелә.
Бүләкләр фонды
Призлар фонды Бөтендөнья татар яшьләре форумы тарафыннан тәкъдим ителә. Бүләкләр фондының тулаем күләме 175 мең сумны тәшкил итә.
3 номинациянең һәрберсендә 1-әр җиңүче билгеләнә – ул 25 мең сумлык бүләккә ия була.
«Иң яхшы мәктәп командасы» номинациясендә 10 җиңүче билгеләнәчәк, һәм һәрбере 10 мең сумлык бүләк алачак.
Нәтиҗәләр
Катнашучылар таныклыкларын моннан йөкли ала. Оештыручылар карары нигезендә җиңүчеләргә «Эльдорадо» кибетенә акчалата сертификатлар бирелә.
"Татарстанның истәлекле урыннары турындагы мәкаләләр" номинациясендә җиңүчеләр – һәм.
"Танылган татар сәясәт, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләре турындагы мәкаләләр" номинациясендә җиңүче –.
"Татарстан һәм татарлар тарихыннан бер вакыйга турындагы мәкаләләр" номинациясендә җиңүче –.
"Иң яхшы мәктәп командасы" номинациясендә җиңүчеләр –, , , , , , , , ,.
Җиңүчеләр дипломнары.
Фаще (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Фаще  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Проект:Татар 4.0 - 2019
Бәйге оештыручылары
}}
Фаще (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Проект:Татар 4.0 - 2019
Төзмәне тутыру үрнәге
Хөрмәтле катнашучылар! Башкаларның сораулары тумавы һәм казыйлар эшчәнлеген җиңеләйтү өчен, яңа булдырылган мәкаләләр төзмәсен түбәндәге килеш тутыру сорала:
Һәр номинация темалары буенча тәкъдим ителгән мәкаләләр исемлеге
Катнашучылар, түбәндә бирелгән берәр тема сайлап, бәйгедә катнаша алачак мәкалә яза ала.
Бәйгедә катнашучы мәкаләләр
Мәкаләне булдыргач, автор аны түбәндәге төзмәгә кертә. Бәйгедә фәкать түбәндәге таблицага кертелгән мәкаләләр катнаша. Мәкаләнең бәхәс битенә бәйгенең Татар 4.0 — 2019 мәкаләсе калыбын урнаштыру сорала.
Өстәмә контактлар
Мөрәҗәгатьләр өчен:
Бәйге турында матбугатта
Бәйге нәтиҗәләре хакында:
(16513) Vasks
(16513) Vasks — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VP6» саналган.
Щехово
Щехово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бахчесарай (Бахчесарай)
Бахчесарай (Bahçesaray) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Бахчесарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хелм-Дольни
Хелм-Дольни — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(9004) 1982 UZ2
(9004) 1982 UZ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 22 октябрендә G. Aldering тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UZ2» саналган.
Кышкы Тоехта
Кышкы Тоехта — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тоехта елгасының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 8 км.
Виллар-ле-Сек
Виллар-ле-Сек — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Кышкы Тоехта
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фармингтон (Вопака, Висконсин)
Фармингтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бреешть (Ботошань)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сухая Грязнуха
Сухая Грязнуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы, Ростов өлкәсе, Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Урта Егорлык елгасының сул ярына тамагыннан 95 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Маныч елгасы башыннан Пролетарск сусаклагычына кадәр,   Калаус һәм Егорлык елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Северский Донец тамагыннан түбән, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гюнцах
Гюнцах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алексей Вербов
Алексей Вербов (Алексей Игоревич Вербов,, — , ) — Россия волейболчысы (либеро), РФның атказанган спорт остасы (2004), Россия чемпионатларының алтын (2003/04, 2009/10, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17), көмеш (2005/06, 2007/08, 2008/09, 2012/13) һәм  бронза (2011/12) призчысы, Олимпия уеннарының бронза мидәле иясе (2004, 2008), Европа чемпонатларының алтын (2013) һәм көмеш мидәлләре (2005, 2007) иясе, дөнья кубогының көмеш мидәле иясе (2007).
Утерга
Утерга — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Меһмет Веһби (Мерам)
Меһмет Веһби (Mehmet Vehbi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Mehmet Vehbi, Meram Mehmet Vehbi, Meram
Пераход (Гомельский районы)
Пераход  (Пераход ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Владимир Веремеенко
Владимир Веремеенко (Уладзімір Уладзіміравіч Верамеенка,, — , ) — Россия баскетболчысы (авыр һөҗүмче), Россия чемпионатларының көмеш (2007/2008) һәм бронза (2005/2006, 2006/2007, 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011) призчысы.
Санта-Брижида (Баия)
Санта-Брижида  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Альстроф
Альстроф (Halstroff) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,78 км².
Искәрмәләр
Альстроф
Казе Балдо (Тревизо)
Географиясе
Казе Балдо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фиево (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Фиево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бенгаль әдәбияты
Бенгаль әдәбияты (Бенгаль телендә:বাংলা সাহিত্য, Bangla Sahityô) Бенгаль телендә язмалар тупланмасын билгели. Бенгаль әдәбиятының иң иртә сакланып калган эш булып Чарьяпада тора, 10-ынчы һәм 11-енче гасырга карый торган Буддачылык мистик җырлар тупланмасы. Шуннан соң Бенгаль әдәбиятыны ике чорга бүленгән – урта гасыр (1360-1800) һәм хәзерге заман (1800 елдан соң). Урта гасыр Бенгаль әдәбияты берничә шигъри жанрдан тора, аларга Һинд дине язмалары (мәсьәлән, Мангалкавья), Ислам эпослары (мәсьәлән, Сәед Солтан һәм Абдул Хәкимнең Санскрит, Гарәп теле һәм Фарсы телендә текстларның тәрҗемәләре, Вайшнав текстлары (мәсьәлән, Чайтанья Махапрабху биографияләре) һәм мөселман шагыйрьләренең секуляр текстлары (мәсьәлән, Алаолның эшләре). Романнар Бенгаль әдәбиятына 19-ынчы гасыр уртасында була башлаган. Дөньяда Бенгали әдәбиятының иң мәшһүр фигураларның берсе булып шагыйрь, сценарист, рәссам, язучы, эссеист, музыкант һәм иҗтимагый реформатор булып Рабиндранат Тагор тора. Ул 1913 елда Әдәбият өчен Нобель Бүләген откан. Пост-бүлү чорында Бенгали әдәбияты Бангладеш һәм  Көнбатыш Бенгалия әдәбиятларыннан тора.
Первамайск (Лельчыцкий районы)
Первамайск  (Первамайск ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лельчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гамильтон-Бранч (Калифорния)
Гамильтон-Бранч  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гамильтон-Бранч халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вотьермон
Вотьермон — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Хелпа
Хелпа — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гюнцбург
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16514) Stevelia
(16514) Stevelia — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 11 ноябрендә Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VZ6» саналган.
Санта-Витория (Минас-Жерайс)
Санта-Витория  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Паломка
Паломка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Молома елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9005) Сидорова
(9005) Сидорова — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 20 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UU5» саналган.
HD180473
HD180473 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гакил Латыйпов
Латыйпов Гакил Ильяс улы (13 август 1919 ел — 23 сентябрь 1978 ел) — совет партиясе һәм хуҗалык эшлеклесе. Ленин ордены кавалеры (1957). Бөек Ватан сугышында катнашучы.
Биографиясе
Гакил Ильяс улы Латыйпов 1919 елның 13 августында Самар губернасы Пугачев өязе (хәзерге Сарытау өлкәсенең Перелюб районы) Күзәбай авылында туган.
HD180473
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гакил Латыйпов
Биографиясе
1938-1940 елларда Башкорт АССРның Баймак районында укытучы булып эшли.
HD180473
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гакил Латыйпов
Биографиясе
Бөек Ватан сугышында катнаша, күрсәткән батырлыклары өчен орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә.
1952 елдан Учалы район Советы башкарма комитеты рәисе вазифасын үти.
1959 елдан тәнәфес белән Хәйбулла районы Советы башкарма комитеты рәисе вазифасын башкара.
1962 елның мартыннан ноябрьгә кадәр КППСның Хәйбулла район комитетының 1 нче секретаре була.
1969-1978 елларда Уфада Башкорт АССР  Министрлар Советы карамагындагы Торак хуҗалыгы идарәлегендә эшли.
Башкорт АССРның 5-7 чакырылыш Югары Советы депутаты.
1978 елның 23 сентябрендә Уфа шәһәрендә вафат була.
Баһчесарай (Челтик)
Бахчесарай (Bahçesaray) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Челтик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Томлёная
Томлёная — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы, Ростов өлкәсе, Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Маныч күле    кушыла. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Маныч елгасы башыннан Пролетарск сусаклагычына кадәр,   Калаус һәм Егорлык елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Северский Донец тамагыннан түбән, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валентина Веригина
Валентина Веригина (Валентина Петровна Веригина,, — , ) — РИ һәм СССР театр әртисе, театр режиссөры, язучы һәм укытучы.
Щипйорно (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фармингтон (Джефферсон, Висконсин)
Фармингтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Карахүюк (Гүлшеһир)
Карахүюк (Karahüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Гүлшеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Ногата (шәһәр)
Ногата — Япония дәүләтенең Фукуока префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ногата шәһәре 1931 елның 1 гыйнварында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 57319 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 928 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 61.78 км² тәшкил итә.
Зәй металл конструкцияләр заводы
Зәй металл конструкцияләр заводы ААҖ (ОАО Заинский завод металлических конструкций Тимер, ЗЗМК-Тимер) — Татарстан Республикасы Зәй шәһәрендә 1987 елдан гамәлдә булган завод. Төп эшләп чыгарган продукциясе — җиләк-җимеш саклагычлар, автомашиналар өчен җылытылган корылмалар, печән саклагычлар, техник хезмәт күрсәтү станцияләре өчен модульле конструкцияләр һәм суыткыч камералар. Тимер АҖ һәм Интерхолод уртак предприятиесенә (Франция, Швеция) кергән.
Урнашуы
Завод биналары Зәй шәһәре эчендә, Зәй тимер юл станциясеннән 1 км, Яр Чаллы пристаненнән 60 км читтә урнашкан.
Тарих
Зәй эксперименталь заводы ТАССР агросәнәгать комитетының 1987 елның 4 маендагы № 312 һәм РСФСР агросәнәгать комитетының 1987 елның 18 июнендәге № 532 приказлары нигезендә булдырылган.
Завод Зәй сәнәгать-төзелеш комбинатының элекке металл конструкцияләр цехы базасында, 9,5 мең кв. м мәйданда барлыкка килгән.
Эшләнмәләр
Предприятиенең төп продукциясе — 35 кВ, 110 кВ, 220 кВ, 330 кВ лы ЛЭП таянычлары, җиңел тимер конструкцияләрдән биналар (эшчеләр өчен вакытлы вахта шәһәрчекләре) салу, 800 тонна сыйдырышлы җиләк-җимеш саклагычлар, автомашиналар өчен җылытылган корылмалар, печән саклагычлар, техник хезмәт күрсәтү станцияләре өчен модульле конструкцияләр һәм 50, 500, 1000 тонна сыйдырышлы түбән температуралы суыткыч камералар, «Сэндвич» тибындагы чикләү панельләре.
1993 елдан түбән температуралы суыткыч камералар Казан компрессорлар заводы чыгарган МКТ-130-7-3стибындагы суыткыч агрегат белән җиһазландырыла.
Цирдений-Мари
Цирдений-Мари — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Зәй металл конструкцияләр заводы
Эшләнмәләр
Завод өчен кирәкле металл һәм металлопрокатны Череповец, Магнитогорск, Аша, Түбән Тагил, Ново-Липецк металлургия комбинатлары, шулай ук «Амурсталь», «Запорожсталь», Чиләбе профнастил заводлары куя. Химик чимал белән Түбәнкаманефтехим, «Корунд» (Дзержинск) һ. б. предприятиеләр тәэмин итә.
Цирдений-Мари
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зәй металл конструкцияләр заводы
Эшләнмәләр
Завод продукциясенә Россиядә, ерак һәм якын чит илләрдә сорау зур. Эшләнмәләр таралу географиясе киң ― Краснодар крае, Төмән өлкәсе, Балтик буе илләре, Ерак Көнчыгыш, Әстерхан өлкәсе, Красноярск крае, Украина, Төньяк Осетия, Диңгез буе крае, Көньяк Сахалин, Идел буе республикалары һәм өлкәләре, БДБның кайбер илләре.
Структура
Завод төп 6 бүлекчәдән тора: тимер конструкцияләр цехы, панельләр җитештерү цехы, ремонт-төзелеш һәм монтажлау-җайлау цехы, автоюл цехы, ремонтлау-эксплуатацияләү цехы һәм газ көче цехы. Заводның җитештерү мәйданы ― 24,8 мең кв. м.
1992 елның мартында Зәй районы Суык Чишмә авылында 7нче цех хокукында агроцех оештырыла. Әлеге цехка 1387 га авыл хуҗалыгы җирләре, ш. и. 120 га сөрү җирләре беркетелгән. Эре мөгезле терлек һәм товарлыклы дуңгызчылык фермалары бар. Агроцехта даими авылда яшәүче 55 эшче көч куя.
Завод үз көче белән эшчеләре өчен торак йортлар һ. б. социаль-мәдәни объектлар төзи. Заводта 400 эшче һәм инженер-техник хезмәткәр эшли (1994).
1987 елдан, ачылган көненнән, завод директоры ― Шамил Салих улы Сәлахов (1953 елгы). . Завод банкротлыкка чыкканчы соңгы җитәкче ―― Сабитов Илгиз Гыйльфан улы.
Банкротлыкка чыгару
2018 елның июнендә заводны банкрот дип игълан итәләр. Завод эшчеләрен кыскарталар.
Косаҗан
Косаҗан (Kosacan ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
Филипувка (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Филипувка  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бреешть (Бузеу)
Бреешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Витория-ду-Палмар
Санта-Витория-ду-Палмар — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Оет
Оет — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Почта индексы — 422054.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Ухуэ
Ухуэ — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Валерио Вермильо
Валерио Вермильо (Valerio Vermiglio,, — , ) — Италия волейболчысы, Италия (1996, 2003, 2004, 2005, 2007 ) һәм Россия (2012) чемпионы, 1997 елгы Универсиаданың, 2004 елгы Олимпиаданың һәм 2003 елгы Дөнья кубогының көмеш мидәле иясе, Европа чепионатларының алтын (2003, 2005) һәм көмеш (2001) мидәлләре иясе, Дөнья лигасының алтын (1999, 2000), көмеш (2001) һәм бронза (2003, 2004) мидәлләре иясе.
Курчум
Курчум (Курчум) — Киров өлкәсенең Суна районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
1661 елда нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), татарлар (2%), арлар (3%), чирмешләр (3%).
Гранвиллар
Гранвиллар — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
(16515) Усманьград
(16515) Усманьград (Usmanʹgrad) — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VN14» саналган.
Меһмет Гөкчек (Арабан)
Меһмет Гөкчек (Mehmet Gökçek) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Арабан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дазинг
Дазинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Разъезд N3
Разъезд N3 (Разъезд N3) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (15%), башкортлар (81%).
Бедуес
Бедуес — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Первамайск (Лоевский районы)
Первамайск  (Первамайск ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вест-Либерти (Кентукки)
Вест-Либерти  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вест-Либерти шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Балцан (Белуно)
Географиясе
Казе Балцан Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Иван Верниковский
Иван Верниковски (Иван Антонович Верниковский,, — , ) — телләр белгече, Казан һәм Харковь университетларында борынгы тарих һәм география укытучысы, сарай киңәшчесе (1844), Сембер гимназиясе директоры (?-1857).
Филице
Филице — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иваньчиха
Иваньчиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кастово елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Щипйорня
Щипйорня — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9006) Войткевич
(9006) Войткевич — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 21 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UA7» саналган.
Санта-Жертрудис
Санта-Жертрудис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Альтвиллер (Мозель)
Альтвиллер (Altviller) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,85 км².
Хиже (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Хиже  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Першае Мая (Рэчыцкий районы)
Першае Мая  (Першае Мая ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(16516) Efremlevitan
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VR14» саналган.
Фармингтон (Ла-Кросс, Висконсин)
Фармингтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фальсес
Фальсес — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Вертоградов
Владимир Вертоградов (Владимир Семенович Вертоградов,, — , ) — чиркәү тарихчысы, Мәскәү руханилар академиясе ректоры вазыйфаларын башкаручы (1950-1951).
Гамильтон-Сити (Калифорния)
Географиясе
Гамильтон-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Громаньи
Громаньи — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Англураһ Агунг
Англураһ Агунг (1686 елның 31 октябрендә үлгән), шулай ук Густи Агунг Ди Маде яки Густи Агунг Марути буларак мәгълүм, Балиның иң баш патшалыгы Гелгелның патшасы булган, утрауның сәяси берлеге җимерелә башлаган вакытта хөкем сөргән. Бу процесс 17-енче гасыр ахырына Балиның даими рәвештә берничә кечкенә патшалыкка бүленүенә китергән.
Килеп чыгышы һәм күтәрелүе
Англураһ Агунг Бали патшалыгының баш министрлары нәселдән килә торган сызыгына, Агунг гаиләсенә караган, алар Явада борынгы Кедири патшалыгы патшаларыннан килеп чыккан дип раслаган. Ул Густи Агунг Каланганьярның улы булган һәм бала буларак абыйсы Густи Агунг Кедунг тарафыннан асрамага алынган булган һәм аннан соң аның министр буларак варисы булган. Ул шулай ук Густи Агунг Ди Маде яки Густи Агунг Марути исемнәре астында мәгълүм. Ул Гелгел патшасы Далем Ди Маде вакытында хөкем иткән. Билгеле Бали текстлары ул 1645 елда Ломбокта сугышта катнашуына ишарә итәләр; бу утрау Бали һәм Көньяк Сулавесиның Макассар патшалыгы арасында көндәшлек җисеме булган. Бали патшасының 1651 елда үлеменнән соң, Балид а эчке сугышлар кабынган булган. Соңыннан Англураһ Агунг Гелгелда куәтне узурпацияләгән, һәм 1665 елда хөкемдар буларак документацияләнгән булган. Бали чыганаклары буенча ул хөкемне карт патша дәүләт эшләре өстеннән идарәне югалаткан һәм югары дәрәҗәлеләре тарафыннан калдырылган вакытта узурпацияләгән; "Кьяи (Англураһ) Агунгның дәүләт эшендә эшчәнлеге күп кешеләрнең йөрәкләрен татлы тавыш һәм камил сүзләр белән җәлеп иткән". Ул Голланд Көнчыгыш Индияләр Ширкәте (Vereenigde Oost-Indische Compagnie or VOC) белән 1665-1667 елларда контактлар урнаштырган. Бали историографиясендә Англураһ Агунгка караш тискәре һәм ул хөкемгә ач узурпатор буларак тасвирлана.
Сугышта үлем
Ул бөтен Бали өстеннән хөкем итә алмаган дип күренә, чөнки шул вакытта башка кечкенә патшалыклар үскән, шуларның иң алдынгысы Булеленг. In the 1680-ынчы елларда Булеленгның Густи Панҗи Шактины һәм Бадунгның Густи Җамбе Пулены кертеп  Гелгелның иске династиясенә лояль берничә аксөяк Англураһ Агунгның хөкеменә һөҗүм иткән. Бали һәм Нидерланд чыганаклары буенча, аның ахыры 1686 елда булган, шул вакытта ул Гелгелда аксөяк Бату Лепангка каршы сугыш алып барган. Сугыш кайнаганда, ике бәрелешкән дә төшкән. Аның үлеменнән соң борынгы Гелгел сызыгының токымы Дэва Агунг Җамбе I (як. 1686-як. 1722) Гелгелдан төньякта Клунгкунгның иң олы Бали патшасы булып тәхеткә утырган. Шулай да яңа Клунгкунг патшалыгы Гелгелда алдан килүче иткәнчә Бали өстеннән хөкемгә ия булмавын күрсәткән. Бали шулай итеп берничә князьлеккә бүленгән (Карангасем, Булеленг, Бадунг, һ.б.). Бу яңа династияләрнең берсе Менгвиныкы, Англураһ Агунгтан килеп чыккан дип раслаган.
Санта-Жулиана
Санта-Жулиана — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Дайзенхаузен
Дайзенхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фитово
Фитово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цирдений-Мич
Цирдений-Мич — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Верхоланцев
Владимир Верхоланцев (Владимир Степанович Верхоланцев,, — , ) — Россия педагогы, өлкәне өйрәнүче, Пермь тарихы турында китаплар авторы.
Бреешть (Сучава)
Бреешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пантылка
Пантылка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сома елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.