cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Актаныш
Халыксаны үзгәреше: 1913 елда авылда - 1417, 1920 дә - 1739, 1926 да - 1274, 1938 дә - 1874, 1949 да - 1699, 1958 дә - 2168, 1965 елда 675 хуҗалык һәм фатирда - 2610, 1989 да 1975 гаиләдә - 6736, 1993 тә 2325 йорт һәм фатирда 7861, 2010 елда 3064 гаиләдә 8944 кеше яши, Район ҳалкының 28 процентка якыны биредә гомер кичерә, Авыл янындагы Бүләк, Нөркә, Кытыл әрәмәлекләре һәм Әргәнеш болыны Кама буе ягындагы аерым саклана торган табигать җирлекләре исемлегенә кертелделәр.
Тарих
Актаныш авылына кешеләр моннан 300—400 еллар элек күчеп утырганнар. Авыл башта хәзерге Нөркә урманының көньяк-көнчыгыш өлешенә урнашкан булган. Аның исеме авыл эченнән ага торган Актаныш елгасы исеменнән алынган.
Беренче риваять
Бер кешегә каяндыр кунак килә. Өй хуҗасының ындыр табагында ашлык суккан чагы була. Килгән кеше хуҗаның кечкенә малаен капка төбендә очратып, әтисенең кайда икәнен сорый һәм әтисен чакырып килергә куша, «Миңа синең әтиең таныш бит» дигән сүзне дә әйтә.
Малай, әтисенә барып: «Синең бер ак танышың килгән, сине чакыра»,— ди. Килгән кунак хуҗаның яхшы ук дус кешесе була, һәм ул ак чырайлы булган, күрәсең. Шуннан хуҗа кеше, дусты янына килеп, исәнлек-саулык сорашкач: «Минем малай синең ак танышың килгән, сине чакыра»,— дип, көлеп сөйләгән, имеш. Шуннан соң бу малайга «Ак таныш» кушаматы береккән.
Ул вакытта елгада су тегермәне булып, шактый тирән буа була. Берникадәр вакыттан соң су коенганда, шушы «Ак таныш» кушаматлы малай буада батып үлә. Буаны «Актаныш» буасы дип йөртә башлыйлар, тора-бара бу исем елгага да күчә, аннары авыл да Актаныш дип атала башлый.
Икенче риваять
Икенче риваять буенча, имеш, Актаныш аккошлар иле булган. Ә аккошлар табигатьнең иң чиста һәм матур урыннарын сайлыйлар. Ихтимал, бу риваятьтә хаклык бардыр.
Табигать
Актаныш уртасыннан Актаныш елгасы ага. Ул зур түгел, авылны икегә аера. Авылда тагын Ак инеш бар, аны һәрвакыт карап һәм чистартып торалар. Инеш Актаныш елгасына кушыла. Авылдан ерак түгел Озын күл, Чөгәнә күле, Бака күле, Үлек күле исемле күлләр урнашкан.
Авыл халкы
Актаныш — зур авыл. Анда элек мәчетләр, мәдрәсәләр һәм кибетләр күп булган. 1930 елда авыл мәчетенең манарасы киселүне авыл халкы бик авыр кичерә. Хәзерге вакытта авыл мулласы яшь буынга дин сабагы укыта. Укырга кызлар һәм егетләр бик теләп йөри.
Авылда ике зират бар (иске һәм яңа зиратлар). Ул зиратларны карап, чистартып һәм коймаларын төзәтеп торалар. Моның өчен аерым кешеләр билгеләнгән.
Ле-Кро
Ле-Кро — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Куза-Воде (коммуна, Галац)
Куза-Воде — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Сер-Ю
Зур Сер-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 48 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Серакув (Свентокшиж воеводалыгы)
Серакув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нондолтон (Аляска)
Нондолтон  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нондолтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конари (Плоцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
462 ел (б. э. к.)
462 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Түбән Варта районы
Түбән Варта районы (Нижневартовский район,, ) — Хант-Манси — Югра автономияле округы составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Түбән Варта шәһәре.
География
Ерак Төньяк районнарына тиңләштерелгән.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (66,4%), украиннар (8,5%), татарлар (7,1%), хантлар (5,6%), башкортлар (2,6%), белоруслар (1,3%), әзериләр (1%).
Административ бүленеш
Түбән Варта районы составына 2 шәһәр һәм 6 авыл җирлеге керә.
Цемар-ор
Цемар-ор — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аварское Койсу (Джурмут) елгасының уң ярыннан 147 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркей һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Базантен
Базантен — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Боровая (Түре шәһәр округы)
Боровая (Боровая) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(12101) Trujillo
(12101) Trujillo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 1 маенда LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 JX2» саналган.
Шчарбаки (Шумилинский районы)
Шчарбаки (Шчарбакі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Чулпан вулысы
Чулпан вулысы (چولپان (ئىسكىٰ ماكسىمكىن) ۋولىٰسىٰ, Чулпановская (Старо-Максимкинская) волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Иске Сакчы (Самар губернасының Ыстарапул өязе), Шонталы, Константин, Тени (Самар губернасының Самар өязе), Юхмачы (Ыспас өязе), Иске Әлмәт һәм Ягүрки вулыслары белән чиктәш булган (1890). 23 торак пунктта 15675 кеше яшәгән. 1920-елларга кадәр Иске Максимкин вулысы дип аталган. 1930 елда бетерелә, күпчелек территориясе Норлат районына кушыла.
Липень (Асиповицкий районы)
Липень  (Ліпень ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каракую (Караисалы)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ашенхаузен
Ашенхаузен (Aschenhausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нисе
Нисе (Nicey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Лень кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23.86 км².
Жупчани
Жупчани — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Форуш-де-Арран
Форуш-де-Арран — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Такыя үрәм (уен)
Такыя үрәм - татар балалар уены. Уен кечкенә балалар өчен бик кызыклы. Күпме күбрәк бала катнашса, шулкадәр яхшырак. Балалар уен ярдәмендә чәчәк исемнәрен, аларны танып белергә өйрәнәләр, бер-берсе белән аралашу күнекмәләре булдыралар, җырларга өйрәнәләр.
Уен тәртибе
Балалар түгәрәк ясап басалар. Тәрбияче алып баручы була. Берничә балага «чәчәк» исеме кушыла, һәм аларга шул чәчәктән ясалган башлык бирелә:
Без йөрибез болында,
Матур чәчәк җыябыз,
Такыялар үрәбез.
Ал кирәк, гөл кирәк,
Безгә нәфис гөл кирәк.
Розалин (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Энҗе чәчәк, кил әле,
Бер елмаеп көл әле.
Энҗе чәчәк:
Энҗедәй чәчәк атам мин
Яз көнендә урманда.
Миңа берни дә кирәкми
Күләгәлек булганда.
Спорт төре
Спорт төре - кагыйдәләре охшашлыгы, уртак федерациясе яки башка уртаклыгы белән берләшкән спорт ярышлары төркеме.
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Энҗе чәчәк, күр әле!
Спорт төре
Хәзерге вакытта 200 дән артык спорт төре билгеле.
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Такыя итеп үр әле!
Спорт төре
Л. П. Матвеев буенча спорт төрләре
1 нче төркемгә спортчыларның актив физик хәрәкәте хас булган спорт төрләре керә (җиңел атлетика, футбол, йөзү, көрәш һ.б.).
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Энҗе чәчәк чүгәләп утыра. Уен башка чәчәкләр исемен кушып дәвам итә. Исеме аталган чәчәк уртага чыгып утыра. Шулай итеп, такыя үрелә.
Күкчәчәк:
Спорт төре
Л. П. Матвеев буенча спорт төрләре
2 нче төркемгә ярышларда махсус техника (яхта, мотоцикл, автомобил һ.б.) белән идарә итү хас булган спорт төрләре керә. Ярышлар нәтиҗәләре спортчыларның идарә итү осталыгына һәм техника сыйфатына бәйле (мотоспорт һ.б.)
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Кечкенә көнбагыш кебек
Чәчәк булам мин үзем.
Спорт төре
Л. П. Матвеев буенча спорт төрләре
3 нче төркемгә махсус коралдан мишень булган төрле объектка коралдан ату яки ыргыту хас булган спорт төрләре керә (ату, дартс һ.б.)
4 нче төркемгә спортчылар эшчәнлеге нәтиҗәсе булган модель, конструктор хас булган спорт төрләре керә
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Таҗларымны санап кара,
Спорт төре
Л. П. Матвеев буенча спорт төрләре
5 нче төркемгә ярыш вакытында көндәшләрне абстракция һәм логика ярдәмендә җиңү хас булган спорт төрләре керә (шаһмат, шашка, го һ.б.).
Виталий Добрынин
Виталий Алексеевич Добрынин (1923 - 1995) - Совет патологоанатомы һәм онколог, медицина фәннәре докторы, профессор, Казан медицина институтының патологик анатомия кафедрасы мөдире (1969-1993). Гистогенез һәм үпкә яман шешенең патогенезы белгече буларак билгеле.
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Әгәр булсаң бик түзем.
Виталий Добрынин
Биография
1923 елның 5 гыйнварында Кострома өлкәсенең Парфеньево шәһәрендә туган.
Спорт төре
Л. П. Матвеев буенча спорт төрләре
6 нче төркемгә полиатлоннар, ягъни төрле спорт төрләре кушылмалары керә.
Виталий Добрынин
Биография
Икенче бөтендөнья сугышы башлангач, ул Кызыл Армиягә 1941 елның 1 августында мобилизацияләнә, Киев хәрби медицина училищесына укырга җибәрелә (ул вакытта эвакуацияләнә). Ул 1943-нче елда көллиятне тәмамлый, 1-нче Белоруссия фронты составында фронтта сугыша. Берлиндагы сугышны тәмамлый. 1945 елда медицина хезмәтендә майор дәрәҗәсе белән демобилизацияләнә.
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Зәп-зәңгәр чәчәк атам.
Виталий Добрынин
Биография
1952 елда ул Иваново медицина институтын тәмамлый, диплом алгач, биредә эшли башлый. 1960 елда патологик анатомия бүлеге мөдире һәм Кемерово медицина институтының медицина факультеты деканы итеп билгеләнә. 1963 елдан Кубан медицина институтында укыта.
Старий Вилезин
Старий Вилезин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Виталий Добрынин
Биография
1969 елда ул Казанга күченеп килә һәм гомеренең ахырына кадәр шунда эшли. 1989 елга кадәр Казан медицина институтының патологик анатомия бүлеген җитәкли.
Ул Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгында баш штатта патологоанатом булып эшли.
1995 елның 2 маенда Казанда үлә.
Фәнни эшчәнлеге
Яман шешләрнең морфологиясен һәм клиник картинасын, сәламәтлек һәм авыруларда тамыр системасы морфологиясен тикшерә. Ул үпкә яман шеш авыруы белән бәйләнешле һәм ялкынсыну процессларының бәйләнешен өйрәнә, яңару процесслары, бронхиаль эпителий метаплазиясе һәм бронхиаль яман шеш арасындагы үзара бәйләнешне ача.
Старий Вилезин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Такыя үрәм (уен)
Уен тәртибе
Зәңгәр күкле, чат кояшлы
Аяз көнне яратам.
Такыя үрелеп беткәч, такыя бер якка, түгәрәктәге балалар икенче якка әйләнеп җырлыйлар:
Матур чәчәк җыйдык без,
Такыялар үрдек без.
463 ел (б. э. к.)
463 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Касас-де-Вес
Касас-де-Вес — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грйонз (Удине)
Грйонз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ле-Матель
Ле-Матель — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Дусай-Кичү
Дусай-Кичү — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Халык саны — 136 тирәсендә. Почта индексы — 423714.
Тарих
1731 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Сербинув (Свентокшиж воеводалыгы)
Сербинув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рошкань (Хунедоара)
Рошкань — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фронтейра (район)
Фронтейра  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зур Хариусная (Сула кушылдыгы)
Зур Хариусная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Сула елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Конари (Сохачевский повяты)
Конари  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12102) Piazzolla
(12102) Piazzolla — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 5 маенда Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 JB4» саналган.
Куза-Воде (коммуна, Келераш)
Куза-Воде — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
GSC7873-390
GSC7873-390 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Цечет-ляр
Цечет-ляр (Накан-ляр) — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аварское Койсу елгасының сул ярыннан 41 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оттер-Крик (Флорида)
Оттер-Крик  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шчарбёнки
Шчарбёнки (Шчарбёнкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(10990) Окунев
(10990) Окунев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 28 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SF6» саналган.
Липец
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кәкрекүл вулысы
Кәкрекүл вулысы (كەكرىٰكول (ئىسكىٰ موقشىٰ) ۋولىٰسىٰ, Старо-Мокшинская волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Яңа Әдәмсу, Аксубай, Котыш, Иске Чаллы, Ягүркин һәм Иске Әлмәт вулыслары белән чиктәш булган (1890). 16 торак пунктта 17279 кеше яшәгән. 1920-елларга кадәр Иске Мукшы вулысы дип аталган. 1930 елда бетерелә, күпчелек территориясе Аксубай һәм Норлат районнарына кушыла.
Мейсон (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Мейсон — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Пойнт-Плезант шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1804 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1115,6 км² тәшкил итә.
Кантри-Вок (Флорида)
Кантри-Вок  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кантри-Вок халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байонвилле
Байонвилле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Касас-де-Ласаро
Касас-де-Ласаро — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Розбир (село)
Розбир — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сервис (Свентокшиж воеводалыгы)
Сервис  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Людиново
Людиново (Людиново) — Россия Федерациясенең Калуга өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,9%).
Ле-План (Эро)
Ле-План — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Бад-Берка
Бад-Берка (Bad Berka) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Гай (Лодзь воеводалыгы)
Старий Гай  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эшпириту-Санту (Низа)
Эшпириту-Санту  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
464 ел (б. э. к.)
464 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Забьедово
Забьедово — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Зур Хупт-Се
Зур Хупт-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Саа-Яга елгасының сул ярыннан 115 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Норт-Поул (Аляска)
Норт-Поул  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Норт-Поул шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12103) 1998 KL
(12103) 1998 KL — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ньёй
Ньёй — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
(12103) 1998 KL
Тарихы
1998 елның 19 маенда Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KL» саналган.
Каракую (Саимбейли)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Саимбейли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кондраець
Кондраець — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ярбашы (Идил)
Ярбашы (Yarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (köy).
Конкани теле
Конкани теле ул Конкани халкы тарафыннан сөйләшелә торган Һинд-Арий теле, күбесенчә Һиндстанның көнбатыш яр буе төбәге Конканда сөйләшелә. Ул Һиндстан Конституциясенең 8-енче исемлегендә искә алынган 22 рәсми телнең берсе һәм Һиндстанның Гоа штатының рәсми теле. Беренче Конкани язмасы безнең эраның 1187 елы белән даталана. Ул Карнатакада, Махараштрада, Кералада, Гуджаратта һәм Дадра һәм Нагар-Хавелида һәм Даман һәм Диуда азчылык теле булып тора. Конкани Көньяк Һинд-Арий телләр төркеменең әгъзасы. Анда Ведик структуралар калган һәм анда Көнбатыш Һинд-Арий телләре һәм Көнчыгыш Һинд-Арий телләре белән охшашлыклар бар. Конкан буенда һәм аннан тыш күп Конкани диалектлары бар, төньякта Дамаоннан көньякта Кочинга кадәр, шуларның күбесе Конканиның төп формалары белән лингвистик контакт һәм алмашулар өлешчә генә булганга күрә өлешчә генә үзара аңлаешлы.
Гроба (Виченца)
Гроба — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гроба Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
465 ел (б. э. к.)
465 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Рошкань (Ясси)
Рошкань — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(10991) Дулов
(10991) Дулов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1974 елның 14 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 RY1» саналган.
Абоадела
Абоадела — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Серославице (Свентокшиж воеводалыгы)
Серославице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липница (Беларусия)
Липница (Ліпніца ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Касас-де-Хуан-Нуньес
Касас-де-Хуан-Нуньес — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Розбир Довгий
Розбир Довгий — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бад-Бланкенбург
Бад-Бланкенбург (Bad Blankenburg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Прадаль
Ле-Прадаль — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Старий Госткув
Старий Госткув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чанчахованис-цкали
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шчарбицкия
Шчарбицкия (Шчарбіцкія ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Куза-Воде (коммуна, Констанца)
Куза-Воде — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сойма (Сула кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Петровский (Казан)
Петровский — Казанның Идел буе районында шәһәр бистәсе.
Географиясе
Бистә шәһәрнең көньягында һәм Идел төбәгендә урнашкан; төньяктан, көнбатыштан һәм көньяктан авыл урманнар белән әйләндереп алынган, көнчыгышта Матюшин тракты һәм Кояшлы авылы (элеккеге Яңа Петровский) урнашкан.
Башка шәһәр бистәләре белән бергә шәһәр төзелеше-торак административ-хисап берәмлегенә — "Тынычлык" идарә итүче торак комплексына керә.
Тарихы
Бистә 1920-нче елларда барлыкка килгән. ТАССРга район бүленешен керткәнче Арча кантонының Воскресенски вулысы составына керә. Аннары ул Казан (1927—1938), Салбишчы (1938—1959), Лаеш (1959—1963, 1965-1998) һәм Питрәч (1963-1965) районнарына керә.
Социаль инфраструктура
56нчы шәһәр автобус маршруты шәһәр үзәгеннән бистәгә бара.
Бистә аз катлы һәм аерым йортлар белән төзелгән.
Бистәдә (Ирек урамы, 1) Казан шәһәре мэры Илсур Метшин коттеджы урнашкан
Талица (Пышма шәһәр округы)
Талица (Талица) — Свердловск өлкәсенең Пышма шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Иске Чаллы вулысы
Ышлама, Тени (Самар губернасының Самар өязе), Ягүрки, Иске Мукшы, Котыш һәм Сидилкин вулыслары белән чиктәш булган (1890). 11 торак пунктта 11121 кеше яшәгән. 1930 елда бетерелә, күпчелек территориясе Норлат районына кушыла.
(10992) Верюславия
(10992) Верюславия — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1974 елның 19 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 SF» саналган.
Абоин (Амаранте)
Абоин  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Оушен-Бриз (Флорида)
Оушен-Бриз  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерсер (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Мерсер — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Принстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1837 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1085,2 км² тәшкил итә.
(12104) Chesley
(12104) Chesley — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 22 маенда LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KO6» саналган.
GSC8083-820
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
466 ел (б. э. к.)
466 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Маткауш
Маткауш — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Бакуель-сюр-Сель
Бакуель-сюр-Сель — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Маткауш
Почта индексы — 423720.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Сеславице
Сеславице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кантри-Клаб (Флорида)
Географиясе
Кантри-Клаб халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нуиксут (Аляска)
Нуиксут  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нуиксут шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каракую (Сейһан)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кондраець-Панский (Мазовия воеводалыгы)
Кондраець-Панский  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Забориье
Забориье — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Абраган
Абраган — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Касас-Ибаньес
Касас-Ибаньес — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ле-Пуже
Ле-Пуже — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Касас-Ибаньес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липняки (Бабруйский районы)
Липняки  (Ліпнякі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Ярбашы (Пүлүмүр)
Ярбашы (Yarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пүлүмүр илчесенә караган бер авыл (köy).
Ибнеәмин Әхтәмов
Әхтә́мов Ибнеәмин (Биньямин) Әбүсогуд улы (6.11.1877, Уфа — 1941, Мәскәү), хокук белгече, милли сәясәт эшлеклесе.
Розбир Округлий
Розбир Округлий — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ибнеәмин Әхтәмов
Тәрҗемәи хәле
Уфа губернасыннан 4 нче Дәүләт Думасына депутатлыкка сайлана. Мөселманнар фракциясе сәркәтибе була (1912-17). Петербургта «Милләт» газетасын (1913-15) оештыручылардан һәм наширләреннән берсе. 1914 нең июнендә Петербургта Бөтенрусия мөселманнарының 4 нче корылтаен үткәрүдә катнаша, мөселманнарның дини оешмаларына үзгәрешләр кертү кирәклеге турында нотык сөйли. Бөтенрусия мөселман җәмәгать оешмалары вәкилләре корылтаеның президиум рәисе (Петроград, 6-10 дек., 1914), анда Мөселман гаскәриләргә һәм аларның гаиләләренә ярдәм итүче вакытлы комитетка әгъза итеп сайлана. Урта Азиядәге 1916 елгы баш күтәрүдә катнашучыларны хөкем итү мәхкәмәсендә (1916 ел, декабрь, Нәмәнгән шәһәре) гаепләнүчеләрне яклаучы буларак катнаша.
1917 елгы Февраль революциясеннән соң, март аенда, Россия мөселманнарының вакытлы мәркәз бюросына сайлана. Уфа губернасы мөселманнары эше буенча Вакытлы хөкүмәтнең комиссары итеп билгеләнә. 1917 апрелендә Уфа губернасы мөселманнарының 1 нче корылтае рәисе, май аенда Мәскәүдә уздырылган Бөтенрусия мөселманнарының беренче корылтае делегаты, анда Бөтенрусия мөселманнарының Милли Шурасына әгъзалыкка кандидат итеп күрсәтелә. 1917 нең июлендә Уфа губернасы мөселманнарының 2 нче корылтаенда губерна мөселманнары Шурасы рәисе итеп сайлана. Россиядә яшәүче төрки халыкларның милли-мәдәни мохтариятын яклаучыларның берсе. 1917 нең июль-августында Казанда узган Бөтенрусия мөселманнарының 2 нче корылтаенда Эчке Россия һәм Себер мөселманнарының Милли-мәдәни мохтарият нигезләрен эшләү комиссиясе рәисе урынбасары итеп сайлана. Милләт Мәҗлесе депутаты. Төркичеләр фракциясе әгъзасы, Милли Идарә рәисе урынбасары (1917-18).
Совет хакимиятен кабул итми, Учредительләр җыены әгъзалары комитеты (КомУч) тарафдары. КОМУЧ хакимлек иткән вакытта Уфа шәһәре думасы гласные (1918, сент.). Уфаны бәлшәвикләр алгач, Милли Идарә вәкилләренең бер өлеше Себердә Петропавел (Кызылъяр) шәһәрендә эшчәнлеген дәвам иттерә. 1919 елдан Әхтәмов Кызылъярда төрле оешмаларда юрист вазифасын башкара. 1920 еллар урталарыннан Казанда яши, «Яңалиф» комитеты әгъзасы, латин язуына күчүгә каршылар төркемендә тора. 1931 дән Бакуда — СССР икътисад банкының Әзәрбайҗан конторында икътисад инспекторы. 1936 дан Мәскәүдә — «Росшвейбыт» берләшмәсенең Мәскәү транзит базасы хокук бюросы башлыгы урынбасары; 1940-41 дә СССР Кулланучылары Үзәк берлегендә (Центросоюз) юрист.
Әдәбият
Исхаков С.М. Ахтямов Ибниамин // Отечественная история: Энциклопедия. М., 1994; Мусульманские депутаты Государственной думы России (1906-1917): Сборник документов и материалов. Уфа. 1998; Таиров Н.И. Дальнейшая судьба Ибниамина Ахтямова // Гасырлар авазы — Эхо веков. 2000. № 3/4.
Минһаҗетдинов
Минһаҗетдинов — фамилия.
Ибраһим Әхтәмов
Тәрҗемәи хәле
Әбүсөгуд Әхтәмовның улы, Ибнеәмин Әхтәмовның бертуган энесе. 1899 елда Петербург университетының Шәрекъ телләре факультетына укырга керә, 1900 елның октябрендә Казан университетының юридик факультетына күчә. 1902 дә Казанда РСДРПның беренче комитетын оештыручы һәм аның җитәкчеләренең берсе. 1903 елның язында сәяси эшчәнлеге өчен кулга алына һәм Казаннан сөрелә. 1905-07 дә бәлшәвикләр белән якынлаша. 1906 дан Петербург университетының юридик факультетына кире кайта, аны тәмамлагач, 1917 гә кадәр Уфада антлы вәкил булып эшли. Төрле иҗтимагый оешмалар эшендә катнаша (мәсәлән, «Югары уку йортларында укучыларга ярдәм итү җәмгыяте»ндә идарә әгъзасы, «Уфа губернасы халык университетлары җәмгыяте» әгъзасы һ.б.). Уфа шәһәре думасы гласные (1913-16). Февраль революциясеннән соң Уфа губернасы иҗтимагый оешмалары комитеты һәм РСДРПның берләштерелгән Уфа комитеты рәисе, Уфа губернасы Эшче һәм солдат депутатлары советы башкарма комитеты, губернаның азык-төлек комитеты әгъзасы. Шул елның сентябреннән Уфа шәһәре Меньшевиклар партиясе оешмасы рәисе. РСДРПның апрель конференциясе эшендә (1917) һәм Эшче һәм солдат депутатларының Уфа губернасы советының 2 нче съездында (1917, июль) катнаша. Бөтенрусия мөселманнарының беренче корылтае (Мәскәү, 1917, май) президиумы һәм Бөтенрусия мөселманнары шурасы әгъзасы.
Октябрь революциясеннән соң совет хакимиятенә каршылар сафына баса. КомУч тарафыннан 1918 нең сентябрендә Уфада уздырылган дәүләт киңәшмәсендә Себер, Урал һәм Идел буе шәһәрләре һәм земстволары вәкилләренең берсе буларак катнаша. Шул чорда Уфа шәһәре думасы гласные (1918, сент.). 1922 елдан Мәскәүдә - СССР Кулланучыларының Үзәк берлеге (Центросоюз) юристы. Язмышының соңгы еллары ачыкланмаган.
467 ел (б. э. к.)
467 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Брусь-Яха
Брусь-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының уң ярыннан 99 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гроваеда (Модена)
Гроваеда — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ньевро
Ньевро (Niévroz) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Мирибель кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,46 км².
Куздриоара (коммуна)
Куздриоара — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чвахун-бак
Чвахун-бак — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сулак елгасының уң ярыннан 149 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркейск гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бад-Зальцунген
Бад-Зальцунген (Bad Salzungen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Октябрьское районы (Хант-Манси автономияле округы)
Октябрьское районы (Октябрьский район,, ) — Хант-Манси — Югра автономияле округы составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Октябрьское шәһәр тибындагы бистәсе.
География
Ерак Төньяк районнарына тиңләштерелгән.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (75,3%), украиннар (5,3%), татарлар (4,8%), хантлар (4,3%), мансыйлар (1,6%), башкортлар (1,1%).
Административ бүленеш
Октябрьское районы составына 4 шәһәр һәм 7 авыл җирлеге керә.
Авеледа (Вила-ду-Конде)
Авеледа  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Сетеюв
Сетеюв — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Авеледа (Вила-ду-Конде)
Географиясе
Мәйданы —.
Сетеюв
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12105) 1998 KA10
(12105) 1998 KA10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 25 маенда BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KA10» саналган.
Рошкари
Рошкари — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шчарбы (Глыбоцкий районы)
Шчарбы (Шчарбы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Плисa гминасы составында авыл.
(10993) 1975 XF
(10993) 1975 XF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1975 елның 1 декабрендә К. Торрес, S. Barros тарафыннан Cerro El Roble обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 XF» саналган.
Иске Чишмә вулысы
Гомәр, Сикәнәс (Мамадыш өязе), Олы Талкыш, Богородски һәм Ерыклы вулыслары белән чиктәш булган (1890). 14 торак пунктта 12173 кеше яшәгән. 1930 елда бетерелә, күпчелек территориясе Ширәәт һәм Чистай районнарына кушыла.
Старий Двур (Лодзь воеводалыгы)
Старий Двур  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Татарстан нефте
thumb|Нефть Татарстан җиренең иң зур байлыгы — нефть. Республикада чыгарыла торган нефтьнең күләме 800 млн. тоннага җитә. Татарстан Республикасында нефтьнең запасы 1 млрд тоннадан артык. Нефть белән беррәттән бер тонна нефтька якынча 40 м3 газ да табыла.
Нефтьне "Татнефть" ААҖ организацияләре чыгара. Нефть күбесенчә Татарстанның көньяк-көнчыгыш районнарында табыла.
Халыкара нефть базарында Татарстан нефте Urals исеме белән сатыла.
Кондраець-Шляхецкий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сосновый (Сула кушылдыгы)
Сосновый — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Сула елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Минго (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Минго — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уильямсон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1895 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1095,8 км² тәшкил итә.
Дарья Минһаҗетдинова
Дарья Минһаҗетдинова, Дарья Таһир кызы Минһаҗетдинова (1990 елның 20 июне, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, Магадан) — РФ театр һәм кино актрисасы.
Тәрҗемәи хәле
1990 елның 20 июнендә Магаданда татар гаиләсендә туган. Әтисе Таһир —, әнисе — башлангыч сыйныфлар укытучысы. Абыйсы — Равил. Магаданда аккордеон сыйныфы буенча музыка мәктәбен, Мәскәүдә Щепкин исемендәге югары театр укуханәсен (Ольга һәм Юрий Соломиннар курсы) тәмамлаган (2011).
Уйнаган фильмнары
Кинода дебюты — 2012 елда уйнаган «Тикшерүче Никитин эше» (Дело следователя Никитина) телесериалында эпизодик роль (Ступаковның дус кызы роле). 2012 елда «Эз» (След) детектив сериалында уйный. Кирилл Плетневның «6.23» киноновелласында өч баш геройның берсен уйный. Эдуард Радзюкевичның «Allinclusive яки Барысы да кушылган-2» (Allinclusive или Все включено – 2) кинокомедиясендә уйнаган төрек мафиози Башкорт-паша кызы Чәчәк роле танылу китерә.
Балатр
Балатр — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Ле-Пужоль-сюр-Орб
Ле-Пужоль-сюр-Орб — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Оушен-Ридж (Флорида)
Оушен-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каудете
Каудете — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сецемин (Свентокшиж воеводалыгы)
Сецемин  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Липск (Круглянский районы)
Липск  (Ліпск ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
GSC8124-2203
GSC8124-2203 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
468 ел (б. э. к.)
468 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
GSC8124-2203
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Рушания Низамова
Рушания Минабетдин кызы Низамова (1944 елның 1 гыйнвары, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Аксубай районы, Яңа Дума) ― татар теле һәм әдәбияты укытучысы, РСФСР атказанган укытучысы (1987); балалар язучысы, 1992 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Медынь
Медынь (Медынь) — Россия Федерациясенең Калуга өлкәсендә урнашкан шәһәр.