cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рицежевко (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Рицежевко  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Антекера
Антекера — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парю
Парю (Parux) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Каралар (Кыршеһир)
Каралар (Karalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Кыршеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Хакыйкать
Хакыйкать (гарәпчәдән «чынлык, турылык, дөреслек») — фәлсәфәдә чынбарлыкның реаль процессларына һәм күренешләренә туры килә торган белемнең эчтәлеге ; аң белән чынбарлыкны объектив, дөрес чагылдырудан гыйбарәт; фикерләрнең, хисләрнең, теорияләрнең объектив эчтәлеге белән тиңләштерелә. Хакыйкатьне эзләп табу – димәк, әйберләрнең чынбарлыкта яшәгән рәвешләрендә, чын күренешләрендә асылларын танып белү. Ләкин хакыйкатьне танып белү процессында алынган күзаллауларга, хөкемнәргә, төзелгән теорияләргә, ягъни бары тик танып белүнең нәтиҗәсенә генә кайтып калмый, ул өзелми торган процесс та булып тора – белемсезлектән – белемгә, тулы һәм тирән булмаган белемнән тулы һәм тирән белемгә юнәлгән хәрәкәт дип күрсәтелә.
Кассань (Ло)
Кассань — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Дамброн
Дамброн — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Хакыйкать
Гомумән, хакыйкать ул универсаль абстракт һәм диндә дә, фәлсәфәдә дә кулланыла торган төшенчә.
Хакыйкатькә каршы төшенчә булып, ялган тора.
Малыһыдырлы (Имамоглу)
Малыһыдырлы (Malıhıdırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Имамоглу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хакыйкать
Хакыйкатьнең төрләре
Хакыйкатьнең берничә төре була: Хикмәткә туры килә торган хакыйкать бөек хакыйкать дип атала.
Хотча-Юзефув
Хотча-Юзефув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Волманга
Волманга — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Молома елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 95 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рое
Рое — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хваловице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Хваловице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(16098) 1999 VR9
(16098) 1999 VR9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 ноябрендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VR9» саналган.
(8659) 1990 SE11
(8659) 1990 SE11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 17 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SE11» саналган.
Олег Морозов
Олег Морозов, Олег Виктор улы Морозов, Морозов Олег Викторович (1953 елның 5 ноябре, Казан, ТАССР, РСФСР, ССРБ) — совет һәм РФ сәясәтчесе, РФ президенты администрациясенең эчке сәясәт идарәсе башлыгы (2012-2015), РФ Федераль Мәҗлесенең Федерация шурасы (РФ ФМ ФШ) әгъзасы (ТР президенты вәкиле) (2015 елның 29 сентябреннән). КПСС, «Бердәм Россия» сәяси фиркаләре әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1953 елның 5 ноябрендә Казанда туган. «Җәмгыять белеме укытучысы, политолог» белгечлеге буенча Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын кызыл дипломга тәмамлаган (1976), аспирантурада калдырылган. «Бөтендөнья социализм системасы илләренең үзара мөнәсәбәте турында көнбатыш интерпретацияләрен критик анализлау» темасына фәлсәфә фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (1981). Аспирантураның читтән торып уку бүлегенә күчкәч, КДУ физика факультетында фәнни коммунизм кафедрасында ассистент булып эшли.
Гаиләсе
Икенче хатыны Земфира (Гобәйдуллина) (2008 елда өйләнешкәннәр), эшмәкәр.
Гонино
Гонино (Гонино) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (24%), татарлар (76%).
Электр кыры көчәнешлелеге
Электр кыры көчәнешлелеге (tat.lat. Elektr qırınıñ köçäneşlelege)- Электр кырын әлеге ноктада билгеләүче вектор-зурлык, сынау коргыга тәэсир итүче көчнең әлеге коргыга чагыштырмасына тигез.
Ноктадай q электр коргысы тудырган электр кырын сынаучы {q_0} коргысы ярдәмендә тасвирлана. q коргысы тирәлегенең һәр ноктасында сынау коргы {q_0} тәэсир итүче F көченең зурлыгын һәм юнәлешен билгеләнә: Электр кырының көчәнешлелеге E - вектор-зурлык.
Аның үлчәү берәмлеге - ньютон кулонга (Н/Кл) яки вольт метрга (В/м).
Һәрбер фәза ноктасында үз вектор зурлык \vec E бар. Шулай ите \vec E - вектор кыр:
Корылган кисәкчекләргә электромагнит кырда тәэсир итүче көч
Гомуми очракта корылган кисәкчекләргә электромагнит кырда тәэсир итүче көч Лоренц тигегезләмәсе тасвирлый:
q - кисәкчә электр коргысы, \vec v - аның тизлеге, \vec B - магнит индукциясе векторы
Бордештий-де-Жос
Бордештий-де-Жос — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленин төрбәсе
Ленин төрбәсе (tat. lat. Lenin törbäse , Мавзолей Ленина)(1953-1961 елларда Ленин-Сталин төрбәсе) - Мәскәүнең Кызыл мәйданында, Кирмән дивары янында урнашкан төрбә-һәйкәл.
Ленин төрбәсе - Федераль дәрәҗәдәге Мәдәни Мирас һәйкале.
Төзелеш карары
Совет Берлеге нигезләүчесе Ленин үлгәннән соң Совет хөкүмәте карары буенча Ленин төрбәсе 1924-1930 төзелгән, башта төрбә агачлы булган. Рәсми рәвештә төрбә төзелеше фикерен Калинин тәкъдим иткән, шушы фикергә каршы Троцкий генә булган. Күбесе тарихчылар буенча ягъни Сталин төрбә төзелешенең фикерен тәкъдим иткән.
Төрбәнең баш архитекторы - А.В. Щусев.
Тарихи әһәмияте
Бөек Ватан сугышы чорында Ленин мәете Төмән шәһәренә күчерелгән, 1945 елның апрелендә Мәскәүгә кайтарылган.
Бомбалар астында парад
Бөек Ватан сугышында 1941 елның 7 ноябрендә фашист һөҗүменә һәм бомбалавына карамастан Ленин төрбәсе алдында мәшһүр парад үткәрелгән. Ленин төрбәсе трибунада Сталин гаскәриләргә чыгыш ясаган. Шушы парад зур психологик мәгънәгә ия булган.
Җиңү Тантанасы
1945 елның 24 июнендә Ленин төрбәсе алдында Җиңү Тантанасы үткәрелгән. Җыелма Совет полкларыннан соң гаскәриләр колоннасы 200 төшерелгән тар-мар ителгән фашист байраклары белән узып барганнар. Барабаннар тавышында бары фашист байраклары Ленин төрбәсе төбендә унаштырылган басмага ыргытылган. Ыргытучы Совет гаскәриләре махсус бияләй белән кулларында булганнар, соңрак Төрбәсе төбе су белән юып алынган булган, ә бияләйләре һәм басма яндырылган.
Тарих
1993 елга кадәр Ленин төрбәсе янында Беренче пост булган.
Тайссен
Тайссен (Theißen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленин төрбәсе
Тарих
Хәзер Ленин төрбәсе 10-13 сәгатендә ачык, керү бушлай.
Ленин төрбәсе зур тарихи мәгънәгә (аеруча Җиңү Тантанасы белән бәйле) ия була һәм ЮНЕСКО оешмасы тарафыннан саклана.
Пайн-Ривер (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казали Квечиг (Удине)
Казали Квечиг — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Авыру
Авыру, чир, хаста, сырхау (лат.  morbus ) — көндәлек тереклек эшмәкәрлегенең, организм функцияләренең, эшкә сәләтлелекнең, эчке һәм тышкы тәэсирләргә, үзгәрүләргә карата көйләнеш механизмының, җайлашуның ниндидер сәбәпләр белән бозылуы, гомер өчен куркыныч хәлләр ул. Организм эчке мохитнең даимилеген (гомеостаз) көйли, саклый алмый башлый. Шуның симптомнары авыру була. Чир сүзен болезнь атамасына карата кулланырга кирәк, авыру - больной атамасына карата
"Чир, авыру" төшенчәсе
Медицина тарихында авыру турында карашлар кат-кат үзгәреп тора.. Гиппократ чирне организмда дүрт сыекчаның: канның, лайланың, сары һәм кара үтнең (веноз канның) дөрес кушылмавыннан килеп чыга дип санаган. Демокрит үзенең атом тәгълимәтеннән чыгып чирне атомнарның килбәте һәм урнашу үзгәрүдән килеп чыга дип фаразлаган.
Борынгы һәм яңа эра чикләрендә, урта гасырларда чир (авыру) җанның, яки махсус бер яшәү көченең ("архей") организмдагы тайпылышлар белән көрәше ул дигән тәгълимәт өстенлек ала.
Шулай ук, урта гасырларда медицинаның (медицина гыйлеме) үсешенә көнчыгыш фәлсәфәче, галиме, күренекле табиб Әбүгалисина зур йогынты ясый. Аныңча чирләр күзгә күренмәс җан ияләре тарафыннан барлыкка килә.
17-19 гасырларда авыруларның сәбәбен ачыклау белеменә күп кенә галимнәр үз өлешен иңдерә. Дж. Б.Морган буенча чир — әгъзаларның төзелеше бозылуы дигән фикер белдерә. М. Ф. К. Биша күп кенә чирләрнең патологоанатомик сурәтләүләрен эшли. Рудольф Вирхов целлюляр патология теориясе тәгълимәте белән тарихка иңеп кала.
К. Бернар чир—организм белән тирәлек арасында тигезләнешнең бозылуы дип белдерә.
С. П. Боткин, В. В. Пашутин, И. П. Павлов, А. А. Остроумов авыру хәлен кешенең яшәү мохитендәге һәм нерв системасындагы тайпылышлар дигән идеяны алга сөрә.
Авырулар турында күп хезмәтләр булуга карамастан, әле дә бу өлкәдә тәгаен уртак фикергә килү әлегә юк. Күпләр авыру һәм сәламәт кеше арасында аерма булуын инкарь итә (мәсәлән, А. А. Богомолец).
П. Д. Горизонтов авыру организм белән тирәлек арасында мөнәсәбәтләр бозылу сөземтәсендә туган катлаулы тайпылышлар тезмәсе булып тора, авыру организм үзен функцияләренең бозылуы белән дип белдерә дип саный.
Давыдовский көндәлек физиология белән тайпылышлар (патология) арасында кискен аермалар юк дип белдерә. Аныңча, чир — организмда җайлашу процессларының берсе генә.
Шуңа аваздаш фикер Г. Селье хезмәтләрендә бар. Аның аңлатмасы буенча, ул авыру — организм өчен үтә  хәвефле кузгаткыч турында авыртуны, көчәнеш ("стресс") аша белдерә торган саклагыч синдром булып тора.
Ә иң мөһиме, авыру кешенең үз чиренә булган мөнәсәбәте. Кемдер өчен суык алдыру да үтергеч булып күренә. Икенче берәү үзендә яман чирләрне дә җиңеп чыгарга көч таба. Шуңа да, авыруның хәле чирнең үзенә түгел, ә аерым кешенең күңел торышына, психик көйләнешенә дә бәйле. .
Чирне тудыручы сәбәпләр
Аларны шундый төркемнәргә бүлеп йөртәләр: Бу сәбәпләр кайсы булса да, көндәлек чикләрдән кискен үтеп киткәндә, организм өчен гадәти булмаганда, авыру хәл тудырырга сәләтле. Авыруны тудыручы кузгаткычның чиктән үтүе микъдарга бәйле булырга мөмкин (көчәнеш, стресс).
Ә сыйфат ягыннан булганда, кузгаткычка каршы организмда саклагыч механизм булмаган очрак турында сүз бара.
Вакытлыча тәэсир иткәндә гадәти булып та, озак вакыт эчендә яки югары ритмда авыру тудыручы сәбәпләр дә була. Социаль яки милли тигезсезлек тә чирләрнең генә түгел, ә барча халыкларның юкка чыгуына сәбәп булырга мөмкин (мәсәлән, австралиялеләр, бушменнар, индеецлар һ.б. (карагыз. Социаль гигиена).
Чирләрнең шундый билгеләрен санап китеп була:
Чирнең шушындый дәверләрен бүлеп йөртәләр: Озаклыгы, билгеләренең үсеше һәм юкка чыгу тизлеге буенча чирләрне кискен һәм дәвамлы(хроник) төрләргә бүлеп йөртәләр.
Төп билгеләренә ниндидер өстәмә сәбәпләр кушылуын, чирнең өзлегүе дип атыйлар. Ул чирнең үскән чагына туры килүе дә, төп билгеләре үтеп киткәч тә башланырга мөмкин. Нәтиҗәсендә авыру бик авыр үтә, хәтта үлем белән тәмамлануы да була. Авыру тулы арулану белән тәмамлана яки ниндидер эзләр дә (шулай ук, үлем) калдыра ала. Үлем кинәт яки дәвамлы вакыт аша килергә мөмкин. Аерым очракларда авыру хроник хәлгә күчә.
Чирләрне төркемләү
Чирнең барышы буенча : Патологик үзгәрешләрнең  бару чиге буенча: Чирне  тудыручы сәбәп  буенча : Дәвалау юлы буенча Шулай ук, гомуми кабул ителгән классификация буенча : Терапия сферасына сулыш системасы чирләре (пульмонология), йөрәк-кан тамырлары системасы(кардиология), кешенең аш сеңдерү системасы (гастроэнтерология), бүлеп чыгару системасы (нефрология), тоташтыргыч тукыма (ревматология) һәм башкалар керә. Хирургик булмаган эчке чирләрне дәвалаучы терапевтлар дип атала (интернист). Патоген микроб инфекцион авыру  тудырсын өчен, ул вирулент (агулы; лат.  virus  — агу) булырга тиеш. Ягъни, организмның каршылыгын җиңеп агулау сәләтенә ия була.
Патоген микроблар тереклек эшмәкәрлегендә бүлеп чыгарган матдәләре белән агуларга мөмкиннәр - экзотоксин (столбняк, дифтерия). Икенчеләре— үзләренең тәне таркалганда барлыкка килгән агу (эндотоксин) белән зарар китерәләр (ваба, корсак тифы).
Инфекцион чирләрнең  бер үзенчәлеге булып инкубацион дәвер тора. Бу инфекция иңгәннән алып үзен белдерә башлаган аралык. Озаклыгы зарарлану юлына һәм микробның табигатенә бәйле. Берничә сәгатьтән күп елларга (сирәк очракта гына) кадәр сузылырга мөмкин. Микроорганизмнарның организмга керү юллары була. Мәсәлән, ваба вибрионы авыз аша гына үтә ала.
Терапия
Дәвалау, сәламәтләндерү —чирнең сәбәпләрен, симптомнарын алып ташларга, тереклек процессларын көндәлек хәленә кайтаруга, саулыклы тергезүгә юнәлтелгән барлык чаралар ул.
Халыкара чирлеләр көне
Планетада барлык чирлеләр хәленә игътибарны юнәлтү өчен кабул ителгән халыкара көн.
Ел саен шушы көндә махсус чаралар үткәрелә. 11 февраль, "халыкара чирлеләр көне" 1993 елдан гына үткәрелә башлаган. Рим папасы Иоанн Павел Икенченең 1992 елның 13 маеннан тәкъдиме буенча кабул ителә. Христианнарга -католикларга ясаган өндәмәсендә: "... барлык медицина хезмәткәрләренә, дин тотучыларга, җәмәгатьчелеккә авыруларның, кеше көчсезләрнең хәленә керергә, ярдәм оештырырга, аларга тәрбияне яхшыртырга кирәк икәнлеген җиткерергә чакыра ". Иоанның үзенә дә 1991 елда табиблар Паркинсон чире диагнозын куялар.
Быдгощ
Тарих
Беренче тапкыр 1238 елда телгә алынган. 1331—1337 елларда Тевтон ордены кулы астында. 1346 елда Казимир III Бөек Быдгошчка шәһәр хокукларын бирә.
15-16 гасырларда Быдгошч зур ашлык белән сәүдә итү үзәге булып китә. 1772 елда, Польшаның беренче бүлүе нәтиҗәсендә, Пруссия составына күчә.
1773—1774 елларда Висла-Одер, ягъни Быдгошч каналы төзелгән. 1806-1815 елларда Варшава һерцоглыгы составында, 1815 елда Пруссия составына кайта. 1871 елдан Алман империясе составында. 1919 елда, Бөек Польша күтәрелеше нәтиҗәсендә Польшага кушылган, 1920 елда Быдгошчның Польшаныкы булуын Версаль килешүе раслый.
1939—1945 елларда Өченче рейх составында. 1945 елдан соң барча алманнар Алманиягә качып киткән.
Ритаполис
Ритаполис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Быдгощ
Икътисад һәм мәдәният
Урта гасыр мигъмари һәйкәлләре сакланып калганнар. Быдгошч аркылы Варшава — Берлин тимер юл үтә. Машиналар төзү, агач эшкәртү, азык-төлек, химия, күн сәнәгате эшханәләре бар. Театр вә музейлар бар.
Рөстәм Кәлимуллин
Рөстәм Кәлимуллин:
Хлинча
Хлинча — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таштанжйи
Таштанжйи (Tashtanje ) — Бутан дәүләтенең Самдруп-Джонгхар дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 306 метр биеклектә 26.98333°N, -92.01667°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Tashtanje Таштанжйи
Зур Железная
Зур Железная (Железная) — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ис елгасының уң ярыннан 67 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, инештән Тагил елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бакыр (Караҗабей)
Бакыр (Bakır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Bakır, Karacabey
Ардалес
Ардалес — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хвалув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Хвалув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рожанка-Двур
Рожанка-Двур — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ришевко (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Ришевко  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дравид телләре
Дравид телләре — Азия көньягында таралган телләр гаиләсе. Күбесенчә Һиндстанда, Пакьстанда, көньяк Әфганстанда, көнчыгыш Иранда, өлешчә Шри-Ланкада, Көньяк-Көнчыгыш Азия илләрендә, Һинд һәм Тын океаннар утрауларында таралган.
Хохул (Мазовия воеводалыгы)
Хохул  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дравид телләре
Барлыгы якынча 85 дравид теле бар дип исәпләнә. Гомуми сөйләшүчеләр саны 200 млн кешедән артык.
Хохул (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дравид телләре
Гадәттә дравид телләре һинд язуына нигезләнә.
Классификация
М. Андронов тәкъдим иткән классификация:
Партридж (Канзас)
Партридж  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Партридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тетвел (Түбән Кама районы)
Тетвел — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Риу-Азул
Риу-Азул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Роузлон (Индиана)
Роузлон  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Роузлон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кастельно-Монратье
Кастельно-Монратье — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Паквоки (Висконсин)
Паквоки  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Даммари
Даммари — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
HD173406
HD173406 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(8660) Сано
(8660) Сано — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 TM1» саналган.
Тильбер
Тильбер (Thielbeer) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16099) 1999 VQ24
(16099) 1999 VQ24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 15 ноябрендә П. Кушнирак, П. Правец тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VQ24» саналган.
Денчукха
Денчукха (Denchukha ) — Бутан дәүләтенең Самце дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 425 метр биеклектә 27.01667°N, -89.25°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Denchukha Денчукха
Электр индукциясе
Электр индукциясе (tat.lat. Elektr induktsiäse)- вектор зурлык, электр кыры көчәнешлелеге һәм полярлашу векторы суммасы.
СИ:.
СГС:
Бер тирәлектән икенче тирәлеккә күчкәндә көчәнешлелек векторы E тирәлекнең диэлектрик үтешлелеге бәйле үзгәрә.
СГС системасында электр индукциясе өчен тигәзләмәләр Максвелл тигезләмәләре буенча:
Пексонн
Пексонн (Pexonne) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,43 км².
Казали Коз (Удине)
Казали Коз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хвастниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Хвастниця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мамак (Мамак)
Мамак (Mamak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Mamak Mamak
Роженталь (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Муж (Кубена кушылдыгы)
Муж  — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кубена елгасының сул ярына тамагыннан 218 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хомутовка (мәгънәләр)
Хомутовка — Русияга дагы топоним:
Шулай ук карагыз
Хомутовка (елга)
Риу-Асима
Риу-Асима — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хоцишево (Мазовия воеводалыгы)
Хоцишево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пальмира (шәһәр, Висконсин)
Пальмира  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Бордештий-Поень
Бордештий-Поень — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(16100) 1999 VO30
(16100) 1999 VO30 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 3 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VO30» саналган.
(8661) Ratzinger
(8661) Ratzinger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 14 октябрендә Шмадель Л. Д., Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 TA13» саналган.
Волмисная
Волмисная — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Соз елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бакырҗа (Сиверек)
Бакырҗа (Bakırca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зур Именная
Зур Именная — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасы (№1053 Түбән-Турин тоганы) урнашкан. Елга озынлыгы 51 км.
Хлипичень
Хлипичень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Зур Именная
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аренас (Малага)
Аренас — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хлипичень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аренас (Малага)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рөстәм Кәлимуллин (1958)
Рөстәм Галиулла улы Кәлимуллин (1958 елның 2 гыйнвары, Казаклар, Саба районы, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия сәясәт эшлеклесе, агроном. VIII чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасы депутаты. Дәүләт Думасының Физик культура һәм спорт комитеты әгъзасы.
Тормыш юлы
Рөстәм Кәлимуллин 1958 елның 2 гыйнварында Татарстан АССРның Саба районы Казаклар авылында туган. 1974 елда Теләче мәдәният йортында киномеханик булып эшли. 1982 елда «галим-агроном» белгечлеге буенча Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаган. 1983—1984 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә.
1984 елдан «Авангард» колхозы рәисе урынбасары, хуҗалык исәп-хисап сәүдә предприятиесе директоры, Саба районы райпо идарәсе рәисе. 1992 елдан 1999 елга кадәр — Теләче районы хакимияте башлыгы. 1999—2002 елларда — Татпотребсоюз идарәсе рәисе.
Дорокха
Дорокха (Dorokha ) — Бутан дәүләтенең Самце дзонгхагында урнашкан авыл.
Рөстәм Кәлимуллин (1958)
Тормыш юлы
2000 елда икенче чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты итеп сайланган. 2002 елдан — Мамадыш районы администрациясе башлыгы. 2006 елда — «Мамадыш муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы. 2010 елда — Татарстан Республикасы Биектау районы башкарма комитеты җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы, башкарма комитет җитәкчесенең беренче урынбасары, Биектау районы башкарма комитеты җитәкчесе.
Дорокха
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 426 метр биеклектә 27.01667°N, -89.21667°W координаталы буенча урнашкан.
Рөстәм Кәлимуллин (1958)
Тормыш юлы
2010 елның октябреннән 2021 елның сентябренә кадәр — «Биектау муниципаль районы» муниципаль берәмлеге башлыгы.
Саймонтон-Лейк (Индиана)
Саймонтон-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саймонтон-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ришево (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Ришево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хелм (Любинский повяты)
Хелм  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хочень (Польша)
Хочень  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риу-Бананал
Риу-Бананал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рожинск
Рожинск — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тиссен
Тиссен (Thießen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Казали Козта (Удине)
Казали Козта — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пеналоса (Канзас)
Тарихы
Пеналоса шәһәре  елда нигезләнгән.
(16101) Notskas
(16101) Notskas — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 3 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VA36» саналган.
Конбаш
Конбаш (Гоньба) — Киров өлкәсенең Малмыж районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (3%), руслар (90%), татарлар (3%).
Маматлар (Коркутэли)
Маматлар (Mamatlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Риу-Бон
Риу-Бон — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Универсиадаларда Казакъстан
Казакъстан Универсиадаларда 1993 елдан башлап катнаша.
(8662) 1990 UT10
Тарихы
1990 елның 22 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UT10» саналган.
Кастельфран
Кастельфран — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Дзонгса-дзонг
Дзонгса-дзонг (Dzongsa Dzong ) — Бутан дәүләтенең Самце дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 427 метр биеклектә 27.1°N, -88.88333°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Dzongsa Dzong Дзонгса-дзонг
Арриате
Арриате — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вома
Вома — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Воя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Балахна
Балахна (Балахна) — Россия Федерациясенең Түбән Новгород өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Вома
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Балахна
Халык саны — кеше.
Кама (Тура кушылдыгы)
Кама — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының уң ярыннан 687 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Балахна
Тарих
Шәһәр статусын 1474 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,6%).
Кама (Тура кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, инештән Тагил елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Паркленд (Висконсин)
Паркленд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Tatarica энциклопедиясе мәкаләләре исемлеге
Монда Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты хезмәткәрләре булдырган Татар энциклопедиясе басмасында һәм Tatarica. Татар энциклопедиясе онлайн-порталында пәйда булаган темаларга туры килүче Татарча Википедия мәкаләләре исемлеге тупланыла.
Роби (гмина Тшебьятув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD173524
HD173524 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Титәй
Титәй — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы авыл.
Почта индексы — 422630.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Бордешть
Бордешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Петимон
Петимон (Petitmont) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Бордешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петимон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,60 км².
Хелм (Сьредский повяты)
Хелм  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Неньга (Емба кушылдыгы)
Неньга  — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Емба елгасының сул ярына тамагыннан 22 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Айтуган Госманов
Айтуган Госманов, Айтугáн Гáриф улы Госмáнов (19.09.1920, Казан - 01.10.1996, Казан) - җылылык физикасы белгече, техник фәннәр докторы (1960), профессор, ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1968, 1975), Татарстан Җөмһүриятенең дәүләт премиясе лауреаты (1994)
Биография
1920 елның 19 декабренда Казан шәһәрендә туган. Казан химия-технология институтын тәмамлаганнан соң, Я. М Свердлов исемендәге заводта (Дзержинск шәһәре, Горький өлкәсе) эшләгән. Казан химия-технология институтында җылылык техникасы нигезләре кафедрасы җитәкчесе булып эшләгән (1953-1995), 1958-1959 елларда механика факультеты деканы, 1959-1962 елларда ректор. Профессор Г. К. Дьяков (1907-1953) шәкерте. 3 уйлап табуга авторлык таныкнәмәсе иясе. «Тепло- и массообмен в химической технологии» (Химик таҗһизатта җылы һәм күләм алыштыру) җыентыгының баш мөхәррире. 1996 елның 1 октябрендә Казан каласында вафат булган.
Фәнни кызыксынулар өлкәсе
Гыйльми хезмәтләре җылылык һәм масса алмашуга, газга охшаган һәм сыек органик катнашмаларның җылылык физикасы үзенчәлекләре, фаза әверелешләре вакытында җылылык алмашу процесслары буенча язылган. Статик физика методлары һәм мәгълүмат теориясе нигезендә яңа фәнни юнәлеш — молекуляр күчерү процессларына охшашлык юнәлешен эшләгән. «Түбән Кама нефть химиясе» ААҖдә химия технологияләренең теоретик нигезләрен эшләгән һәм бутилкаучук, пропилен оксиды һәм стирол җитештерүне камилләштергән өчен ТР Дәүләт премиясенә лаек булган (1994).
Хәтер
2015 елның 19 июнендә КНИТУның төп корпусында профессор А. Г. Госмановка мемориаль такта ачылган.
Богомолов
Богомолов — фамилия.
(16102) Barshannon
(16102) Barshannon — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 4 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VT68» саналган.
Рожинск-Великий (Голдапский повяты)
Рожинск-Великий  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каралар (Йозгат)
Каралар (Karalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Йозгат илчесенә караган бер авыл (köy).
Хоанке (Видра, Алба)
Хоанке — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арчес
Арчес — Испаниянең Малага провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хоще
Хоще — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риу-Бониту
Риу-Бониту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(8663) Дэвидджонстон
(8663) Дэвидджонстон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 18 февралендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 DJ1» саналган.
Турланд
Турланд (Thurland) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казали Кямот (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Пьер (Индиана)
Сан-Пьер  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сан-Пьер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перри (Канзас)
Перри  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Перри шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бакырҗа (Эргене)
Бакырҗа (Bakırca) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Эргене илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гомчу
Гомчу (Gomtu ) — Бутан дәүләтенең Самце дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 428 метр биеклектә 26.83°N, -89.17°W координаталы буенча урнашкан.
Электрик сыешлык
Электрик сыешлык яки үткәргечләр электрсыешлыгы (tat.lat. Ütkärgeçlär elektrsıyışlığı) - электр коргысын туплау үткәргеч үзлегенең берәмлеге.
Төрле формадагы һәм зурлыктагы үткәргечләргә бер ук микъдардагы электр коргысын күчерсәк, ул үткәргечләрнең электр потенциаллары төрле зурлыкта булуын күрәбез. Үткәргечләрнең бу үзлеге электрик сыешлык дигән физик зурлык белән тасвирлана:
биредә С - үткәргечнең электрсыешлыгы,
Хелмек-Воловский
Хелмек-Воловский — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Электрик сыешлык
СИ системасында үткәргечләрнең электрсыешлыгын үлчәү берәмлеге - Фарад, СГСта - сантиметр.
Үткәргеч шарының электрсыешлыгы, R радиусы белән:
тигезләмәнең чыгаруы:
биредә S — пластина мәйданы, d — пластиналар аша аралыгы,
(8664) 1991 GR1
(8664) 1991 GR1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 10 апрелендә Элеанора Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 GR1» саналган.
Гастроэнтерит
Гастроэнтерит (бор. грек.  γαστήρ , иялек килеш γαστρός — "ашказаны" һәм ἔντερον  — "эчәк"), яки ашказаны һәм эчәк катары — ашказаны һәм нечкә эчәкнең ялкынсынуы. Бик еш кискен, сирәк кенә хроник формада күзәтелә. Бер үк вакытта юан эчәк тә зарарланганда гастроэнтероколит диагнозы куела. Костыра, эч йомшара, эч авырта һәм кискен кысылу (спазм) барлыкка килә.
Сәбәпләре
Гастроэнтеритның киң таралган сәбәбе — вируслар, бигрәк тә ротавирус һәм Escherichia coli, Campylobacter эчәк таякчалары бактерияләре, шулай ук башка кузгатучылар белән заралану тора. Кайбер вируслар балалар эпилепсиясен барлыкка китерә. Авыруның инфекциядән тыш таралуы очраклары бик сирәк. Балаларда заралану хәвефе иммунитетларының түбән булу һәм гигиена кагыйдәләрен тиешенчә үтәмәү нәтиҗәсендә югары.
Вируслар
Вируслы гастроэнтерит киң таралган кузгатучы булып ротавирус, норовирус, аденовирус һәм астровирус тора. Ротавирус бик еш балаларда гастроэнтерит сәбәбе булып тора һәм үсешкән илләрдә дә, үсешүче илләрдә дә бер үк дәрәҗәдә еш очрый. Балаларда 70 % очракта диарея вирус инфекциясе нәтиҗәсендә барлыкка килә. Олыларның иммунитеты нык булу сәбәпле, ротавирус аларда сирәк очрый. Авыруның 18 проценты норовирус нәтиҗәсендә барлыкка килә, ул Америкадагы гастроэнтеритның төп кузгатучысы булып санала һәм 90 процент очракта авыру сәбәбе булып тора. Урынлы эпидемияләр, мәсәлән, круиз караплары, дәваханәләр, рестораннар кебек чикле урыннарда бер-берсенә якын булган кешеләр арасында барлыкка килүе мөмкин. Кешеләр савыкканнан соң да авыру чыганагы булып калуы ихтимал. Балаларның чирләвенең 10 % норовируска туры килә.
Хощевка (Маковский повяты)
Хощевка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Робунь
Робунь — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парриш (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
127 сәгать
«127 сәгать» (127 Hours) — Дәнни Бойл төшергән нәфис фильм. Ул АКШ киноэкраннарына 2010 елның 5 ноябрендә чыкты. 83-нче «Оскар» премиясен тапшыру тантанасының иң яхшы фильм номинациясен алды.
Эчтәлеге
Фильмда сүз альпинист Арон Ралстон белән булган чын вакыйгалар тасвирлана. 2003 елда аның кулы өстенә таш төшеп, ул таулар арасында торырга тиеш булган. диярлек ул шунда җафа чиккән. Азат булу өчен ул үзенең кулын кисергә мәҗбүр була. Әлеге вакыйгалар аның тормышын һәм дөньяга карашын тулаем үзгәртә.
Танылу
Фильм тәнкыйтьчеләр тарафыннан югары бәяләнә. Оскар премиясендә ул 6 номинация ала.
(16103) Lorsolomon
(16103) Lorsolomon — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 5 ноябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 VU81» саналган.
Выя (Тура кушылдыгы)
Выя — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының сул ярыннан 919 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, инештән Тагил елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Түбән Кизьма
Түбән Кизьма — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сить елгасының уң ярына тамагыннан 31 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маматлы (Салихлы)
Маматлы (Mamatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Салихлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иван Богомолов
Иван Васильевич Богомолов (1911 елның 6 сентябре, Косякау авылы, Норлат районы, Татарстан АССР — 1966 елның 1 марты) — совет хәрби башлыгы, контр-адмирал, Бөек Ватан сугышында катнашучы.
Тормыш юлы
Иван Богомолов 1911 елның 6 сентябрендә Татарстан АССРның Норлат районы (хәзер — Яшел Үзән районы) Косякау авылында туа. 1937 елда Ленинград индустриаль институтын тәмамлый, шул ук елны К. Е. Ворошилов исемендәге Хәрби-диңгез академиясенең минно-торпед факультетына укырга керә. 1940 елда аны тәмамлаганнан соң Балтыйк флотының тыл идарәсендә хезмәт итә, минно-торпед складының торпед аппаратларын ремонтлау буенча остаханәдә инженер була. Бу вазыйфада Бөек Ватан сугышы башланганда да була.