cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нурания Җамали
Тәрҗемәи хәле
1955 елның 5 июнендә Казанда туган. Әти-әнисе Арча районы Кәче һәм Наласа авылларыннан. Казан шәһәренең 113 мәктәбен, Казан театр училещесын, Казан дәүләт университетының татар филологиясе факультетын тәмамлаган. Театр училещесындә Ш. Әсфәндиярова, П. Исәнбәт, А. Хәйруллина,  Д. Сираҗиевта укый. Төркемдәшләре — Харис Төхфәтулов, Мансур Ибраһимов, Рушания һәм Николай Юкачевлар, Сәкинә Минханова.
ТВ режиссеры
Беренче фильмы «Су кызы» әкияте (авторы Нурия Сәйяр) буенча эшләнгән. «Тиен малае Тим-Тим» (авторы Фәнис Яруллин), «Уңган куян балалары», «Кар чәчәге», «Хан кызы Нурсолтан» кебек телеспектакльләре дөнья күргән. Гөлшат Зәйнашеваның «Тузган торактан күчкәндә» әсәре буенча телефильм төшерә. «Утырып уйлар уйладым», «Әнкәмнең догалары», «Китап», «Шигъри мизгеләр», «Ач, шигърият, серләреңне» тапшыруларына нигез сала.
А. Хәлим повесте буенча төшерелгән «Өч аяклы ат» фильмы 2008 елда узган «Алтын мөнбәр» (халыкара) мөселман кинофестивалендә иң яхшы 10 фильм исемлегенә керә.
Шпенгавск
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(411) Ксанта
(411) Ксанта  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1896 елның 7 гыйнварында Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1896 CJ» саналган.
Каньисар-дель-Оливар
Каньисар-дель-Оливар — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Догерти (Айова)
Догерти  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Догерти шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байлар (Әлмәт районы)
Байлар — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Халык саны — 8 тирәсендә. Почта индексы — 423449.
Тарих
1924 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Венестанвиль
Венестанвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Альдинген
Альдинген (Aldingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трновци
Трновци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шитаун (Пенсильвания)
Шитаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шитаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Зятьков
Николай Иванович Зятьков (1950 елның 17 июне, Духовщина, Смоленск өлкәсе) — журналист, «Наша версия» нәшрият йорты хуҗасы һәм президенты. Мәскәү журналистлар берлеге әгъзасы. 2006 һәм 2015 елларда массакүләм мәгълүмат чаралары өлкәсендә Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясе лауреаты.
«Аргументы и факты» атналык газетасының баш мөхәррире (2002—2016), «Аргументы и факты» ЯАҖ президенты.
Тормыш юлы
Николай Иванович Зятьков 1950 елның 17 июнендә Смоленск өлкәсенең Духовщина шәһәрендә туа.
1967—1972 елларда Рига политехника институтында «инженер-төзүче» белгечлеге буенча югары белем ала. Рига политехника институтының төзелеш факультетында укыткан. 1975—1978 елларда Рига һәм Мәскәүнең проект һәм төзелеш оешмаларында эшли. ССРБ Гостелерадиосының штаттан тыш хәбәрчесе була.
1978—1980 елларда — «За передовую технику» (Мәскәү) газетасы корреспонденты. 1980 елда Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлый.
1980 елдан 1981 елга кадәр — «Строительная газета»ның халыкара бүлеге корреспонденты.
Н. И. Зятьковның бөтен хезмәт биографиясе алга таба «Аргументы и факты» атналык газетасы белән бәйле: 1981 елда ул чакта «Аргументы и факты» бюллетененең өлкән фәнни редакторы, 1989—2001 елларда — «Аргументы и факты» атналык газетасының баш мөхәрриренең беренче урынбасары.
1998—2005 елларда — «Аргументы и факты» ЯАҖ генераль директоры.
2002 елдан башлап 2016 елның 30 декабренә кадәр — «АиФ» баш мөхәррире.
2017 елның гыйнварында яклар килешүе буенча «Аргументы и факты» баш мөхәррире һәм президенты вазыйфасыннан китә.
Җәмәгать эшчәнлеге
2008—2010 елларда Николай Зятьков РФ Иҗтимагый палатасында коммуникацияләр, мәгълүмат сәясәте һәм сүз иреге буенча комиссия рәисе вазыйфасын башкара.
2009 елдан башлап Рус география җәмгыятенең медиасоветы әгъзасы булып тора.
Дәүләт Думасының мәгълүмат сәясәте, мәгълүмати технологияләр һәм элемтә комитеты эксперт советы әгъзасы.
Хуҗа Бәдигый
Бәдигы́й Хуҗа Габделбәдигъ улы (1887 елның 24 декабре, РИ, Казан губернасы, Мамадыш өязе, Югары Бөрсет — 1940 елның 17 ноябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — тел галиме, фольклорчы, дәреслекләр авторы. Сәяси репрессия корбаны.
Биография
Хуҗа Бәдигы́й 1887 елның 24 декабрендә Казан губернасы, Мамадыш өязе Югары Бөрсет авылында мулла гаиләсендә дөньяга килә. 1899-1908 елларда "Мөхәммәдия" мәдрәсәсендә белем ала. 1912-1914 елларда төрледән-төрле фольклор экспедицияләре оештыра. 1917 елдан сон НКП системасында эшли башлый, НКП гыйльми коллегиясе секретаре вазифасын ала. 1918-26 елларда Татар педагогия техникумында һәм Казан мәктәпләрендә укыта, Академүзәктә эшли. 1926-1930 елларда СССР Фәннәр академиясенең Ленинград Көнчыгышны өйрәнү институтында белемен күтәрә. 1930 елдан Казан педагогия институтында эшли башлый, 1938 дән шунда профессор була. 1938 елның 11 маенда кулга алына, "Идель-Урал" контрреволюцион организациясендә катнашта гаепләнә һәм 10 елга иректән азат булуга хөкем ителә, ләкин аны аклап калуга ирешәләр, галим 1940 елның 23 июнендә хөкемнән азат ителә. Шул ук елның 17 ноябрендә вафат була.
Фәнни эшчәнлеге
Татар теленең фонетик, грамматик, лексик нормаларын өйрәнә. Хезмәтләре татар әдәби теле тарихына карый. Татар фольклоры җыентыкларын төзи. Мәктәпләр һәм югары уку йортлары өчен татар теле дәреслекләре авторы.
Гаиләсе
Бер генә кызы булган ― Роза, Казан музыка училищесында, аннан соң Ленинград консерваториясендә укыган.
Клюи (Франция)
Клюи — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Каваккөй (Һаймана)
Каваккөй (Kavakköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Һаймана илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гожичани
Гожичани — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мала Воля (Польша)
Мала Воля  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Яңа Кормаш мәктәбе
Яңа Кормаш мәктәбе — Татарстанның Актаныш районы Яңа Кормаш авылында урнашкан гомуми белем бирү учреждениесы (мәктәп). 2016 елдан төп гомуми белем бирү мәктәбе буларак эшләү лицензиясе һәм аккредитациясе таныклыгы гамәлдә, 2019 елда яңа нигезнәмәсе расланды.
Мала Воля (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
Беренче мәктәп Яңа Кормаш авылында 1921 елны эшли башлый. Яңача мәктәпне оештырып, ачып җибәрү өчен аңа мөдир итеп, шушы авылда туып үскән, Максутов Гобәйдулла Мифтах улы җибәрелә. Мәктәп бинасы итеп авылның хәллерәк булган крестьяны Шәймәрданов Миңнехаҗи йортынын берсе килешү нигезендә файдаланыла башлый. Шулай итеп беренче класска 14 укучы керә. 1925-30 елларда зурлар арасында укый-яза белмәүчеләрне бетерү буенча зур эш алып барыла. 1930-31 уку елыннан башлап авылларда 4 класс, шәһәрләрдә 7 класс гомуми мәҗбүри уку кертелә. 1940-41 уку елында беренче класска 33 бала кабул ителә. 1937 елның январь аеннан 1940-41 уку елына кадәр 7 мәктәп директоры эшләп китә: Гобәйдуллин Х. – Бурсыктан, Уразаев Ә. – Иске Кормаштан, Хисмәтуллина Җ. – Аккүз, Гарипов С. –Каратал, Гыйлфанов Ә. – Балтач, Шәймөхәммәтов – Дербешка, Ханнанов Н. – Мәчти авылыннан. 1941 елгы Бөек Ватан сугышы башлангач та укулар туктатылмый. 1956-1958 уку елында мктәп директоры Сабиров И. була. Ә 1958 елның августыннан башлап 1960 елның августына Салихов Максут эшли. Яна Кормаш 7 еллык мәктәбе 1961–62 уку елында 8 еллык мәктәпкә әйләнә. Директоры – Максутов Әндәс Гобәйдулла улы була. Ул җитәкчелек иткән вакытта яна мәктәп ( Дербешка пристане күчереп ) салына, үзәктән ягып җылыту системасы көйләтелә, зур майданда мәктәп яны тәҗрибә участогы булдырыла. 1987 елдан Яна Кормаш мәктәбендә Шаесламов Җават Җәүдәт улы директор булып эшли башлый. 1989 елдан  мәктәп “ төп гомуми белем бирү мәктәбе “ дип йөртелә башлый һәм 9 еллыкка әйләндерелә.
Фарук Нәкыйпов
Биографиясе
Нәкыйпов Фарук Мөхәммәтнәкыйп улы —  сугыш һәм хезмәт ветераны.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
Сугыш чорына хәтлек мәктәп.
Фарук Нәкыйпов
Биографиясе
Түнтәр авылында 1926 елның 14 февралендә дөньяга килгән. Түнтәр мәктәбендә җиде сыйныф белем алганнан соң авыл тимерчелегендә чүкеч сугучы булып эшли. Дини гаиләдә үскән бала буларак ислам нигезләрен дә өйрәнеп үсә. Әтисе Мөхәммәтнәкыйп "мулла" тамгасы тагылып, 1930 елда төрмәгә җибәрелә, Гаилә авылдан сөрелә. Алар Малмыж шәһәренә күченәләр. Тиздән гаиләләре белән Казанга күченәләр. Урта белемне шушында ала.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
Яңа Кормаш авылында 1880 нче елларда ук мәдрәсәләр була. Беренче укуларны Хамис исемле кеше оештырган. Ул вакытта авылда муллалар булмаган.
Фарук Нәкыйпов
Бөек Ватан сугышы еллары һәм аннан соңгы хезмәте
Ф.Нәкыйпов Бөек Ватан сугышында катнаша,яралана. Катлаулы операцияләрдә катнашып орден һәм медальләр белән бүләкләнә
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
Беренче баскыч мәктәп авылда 1921 нче елның 5 гыйнварында эшли башлый. Яңача мәктәпне оештырып, ачып җибәрү өчен аңа мөдир итеп шушы авылда туып үскән Максутов Гобәйдулла Мифтах улы билгеләнә. Ул шушы авылда 1895 нче елда туып үскән, башта мәдрдсәдә укып, шунда ук мөгаллим булып эшләгән. 1917 елда армиядән кайткач, яңача укыту өчен ачылган курслар үткән һәм күрше авылда Караталда (Яңа Җияш) 1919 -1920 елларда I баскыч мәктәптә укытучы һәм мөдир булып эшләгән кеше була. Яңача укытуны оештыру өчен кыенлыклар да була. Беренчедән, мәктәп өчен бина булмый. Аның өчен авылның хәллерәк булган крестьяны Шаймарданов Миңнехаҗи йортының берсе килешү нигезендә файдаланыла башлый. Икенчедән, балаларны мәктәпкә тарту мәсәләсе авыр була. Авыл мулласы һәм мәчет картлары балаларны яңача укытырга җибәрмәскә өндиләр.Укытучының үзен “урыс Гобәй” дип атыйлар һәм шуның белән балаларны куркытырга телиләр.
Фарук Нәкыйпов
Бөек Ватан сугышы еллары һәм аннан соңгы хезмәте
Яу кырыннан кайткач Казан химия-технология институтында укый. Югары белемле белгеч буларак  хезмәт юлын синтетик каучук заводының инженеры булып башлый. Партия чакыруы буенча Саба районының Икшермә МТСының баш инженеры булып та эшләп алырга туры килә аңа. Әмма 1957 елда ул кабат синтетик каучук заводына кайта—аның механигы, цех начальнигы булып эшли.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
Шулай да тырышлык бушка китми. Яңа мәктәпкә балаларны укырга җибәрергә теләүчеләр дә табыла. Беренче класска ул елны 14 укучы керә. Арада кызлар да була. Мәдрәсәгә йөрүчеләр дә күчеп килә башлыйлар. Мәктәпнең авторитеты тиз күтәрелә. Хәзрәткә йөрүчеләр бетә һәм мәдрәсә ябыла. Мәктәпкә укучылар саны арту белән икенче укытучы кирәк була. Икенче укытучы булып – Галиева Рауза килә.
Фарук Нәкыйпов
Бөек Ватан сугышы еллары һәм аннан соңгы хезмәте
1972 елда Казан резина-техник эшләнмәләр заводы директоры урынбасары итеп билгеләнә. Соңрак аның баш инженеры, генераль директоры урынбасары була.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
1925-30 нчы елларда илдә укый – яза белмәүчелекне бетерү буенча зур эш алып барыла. 1930-31 нчы уку елыннан башлап авылларда 4 класс, шәһәрләрләрдә 7 класс күләмендә балаларны 8 яшьтән алып гомуми  мәҗбүри  уку кертелә. Бу уку елында Яңа Кормаш авылында I класска 17 укучы кабул ителә. Болар арасында моңа кадәр укырга тартылмаган зур яшьтәге (1920,1921 нче елгы) балалар да була.
Фарук Нәкыйпов
Дәүләт бүләкләре
Якташыбызның сугыштагы һәм тыныч хезмәттәге батырлыклары Икенче дәрәҗә Ватан сугышы, Халыклар Дуслыгы орденнары, 12 медаль белән бәяләнгән. 1982 елда аңа РСФСРның атказанган химигы дигән мактаулы исем бирелде. Ул— Россиянең Почетлы химигы.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
Яңа Кормаш башлангыч мәктәбен тәмамлаган укучылар башта Күҗәкә авылында ачылган ШКМ да (школа колхозной молодёжи), аннан соң 1932-36 нчы елларда укучы балалар саны арта. Укулар ике сменада алып барыла башлый. Укытучылар булып Низамов Мирзамөхәммәт (Иске Богады), Муртазин Исмагыйль, Әхтәмов Ибрай, Шәрифуллина Мәрвә (Иске Семиостровтан), Ганиева Нурҗиһан (Чәчер), Фәссәхов Мифтахлар эшләгәннәр.
Фарук Нәкыйпов
Җәмәгать эшчәнлеге
Ф.Нәкыйпов гомеренең соңгы көннәренә кадәр актив җәмәгать эше алып барды. Үзенең туган авылы белән тыгыз элемтәдә яшәде. Бабасы—атаклы дин белгече, Түнтәр мәдрәсәсенең соңгы, фаҗигале язмышлы мөдәррисе Ишмөхәммәт Динмөхәммәтовның мирас-хезмәтләрен барлау һәм туплау белән мәшгуль булды.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
1937 нче елдан район тулысы белән гомуми җидееллык белем бирүгә күчә. Яңа Кормашта 1937 нче елның 12 гыйнварында җидееллык мәктәп ачыла. Аның бишенче классы эшли башлый. Башка авылга йөреп уку авыр булганга, хәтта 6 класста укучылар яңадан 5 класска кереп укый башлыйлар. Мәктәпнең директоры Гөбәйдуллин Х (Бурсык), ә завучы Гарипов Сафа (Каратал) була. Гөбәйдуллинны район үзәгенә эшкә алгач, директор булып Уразаев Әюп (Иске Кормаштан) кала. Ләкин ул озак эшләми 1937 нче елны кулга алына (репрессия башлана). Аның урынына Хисматуллина Җәмилә (Аккуз) билгеләнә. Ул да озак эшләми, район газетасы редакциясенә эшкә күчерелү сәбәпле китә. 1937 нче елның 15 нче маеннан Гарипов Сафа директор булып эшли башлый.
Класслар саны арту белән бүлмәләр җитми башлый. Авыл Советы башкарма комитеты (председателе Гилаҗметдинов Мансур, секретаре Хаҗиев Латыйп) ярдәме белән колхоз идарәсе өчен салынган йорт мәктәпкә бирелә.1938 нче елда шушы йорт белән рәттән торган мәчет бинасында мәктәп итеп файдалана башлыйлар. Шулай итеп, мәктәп биналары бер ихатада булып кала. Мәчетнең аскы өлешендә укучылар өчен кайнар аш һәм ипи пешә башлый. Аның өчен ата-аналар 1 ц икмәк бирәләр.
Яңа уку елында Чат авылыннан 5 нче класска укучылар килеп укый башлыйлар. Мәктәпнең материал базасы ныгу белән класстан тыш эшләрдә оештырырга бераз мөмкинлекләр туа. Пионер эше җайлана, сборлар үтә башлый. Мәктәптә кечкенә генә библиотека оеша. Укытучылар коллективы үсә. Яхшы хәзерлекле, сәләтле укытучылар килә.
1939 нчы елда Яңа Кормаш җидееллык мәктәбе үзенең беренче чыгарылышын ясый. Барысы 22 укучы таныклык ала. Шуларның кайберләре яңа уку елында Тат Суксу урта мәктәбенең 8 нче классында укый башлыйлар. Алардан Халикова Мәгъфия 10 нчы классны тәмамлый, ә калганнар колхозда эшли.
Фарук Нәкыйпов
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Яңа Кормаш мәктәбе
Тарих
1939-40 нчы уку елы башында мәктәпнең барлык биналарын берләштереп бер урынга салалар. Уку елына яңа директор Гыйлфанов Әкрәм һәм укытучылар килә. Бу елларда гомуми мәҗбури уку законы тормышка ашыру буенча нәтиҗәле эшләр эшләнә. Чат авылыннан килгән укучы балалар квартираларда торалар. Укучылар өчен түгәрәкләр һәм ярышлар оештырыла. Укучылар тарафыннан концертлар, спектакльләр куела. Волейбол мәйданчыклары ясала.
Фарук Нәкыйпов
Чыганаклар:
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
Поениле (Прахова)
Поениле — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Транкозелуш
Транкозелуш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Борша (коммуна)
Борша — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сиреники авыл җирлеге
Сиреники авыл җирлеге — Чукотка автономияле округының Провидения районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Сиреники авылы.
Состав
Сиреники авыл җирлегенә Сиреники авылы керә.
Söyembikä jurnalı
«Söyembikä» jurnalı ul íctímağí säyäsi ädäbi aylıq jurnal, xatın-qızlarğa bağışlanğan.
«Söyembikä» jurnalı 1926. yılda «Azat xatın» adı belän çığa başlí.
1991. yıldan birle jurnal üz adın «Söyembikä» itep üzgärtä, xan-bikä Söyembikägä bağışlap.
Корморанш-сюр-Сон
Корморанш-сюр-Сон (Cormoranche-sur-Saône) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Вонна кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,85 км².
Камерон (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шпон (Диңгез буе воеводалыгы)
Шпон — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Родионово (Киров өлкәсе)
Родионово (Родионово) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Святличышча
Святличышча (Святлічышча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Родионово (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Святличышча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бервы
Бервы (Бервы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Boltsman daimie
Boltsman daimie (k itep bilgelänä) — temperatura häm energiä arasındağı bäyläneşne bilgeläwçe fizik daimi.
Statistik fizikağa zur öleş kertkän Lüdwig Boltsman xörmätenä atalğan.
Sİ Xalıqara berämleklär sistemasında:
Universal' gaz daimie Avogadro sanı häm Boltsman daimie tapqırçığışına tigez:
Temperatura häm energiä
Beriş ideal' gazda absolüt temperaturada T här alğa bara torğan xäräkät irek däräcäsenä kT/2= Coul energiä turı kilä.
Beratomlı gazda här atom 3 irek däräcäsenä iä, şuña kürä ber atomğa energiä turı kilä.
Entropiä
Termodinamik sistemanıñ entropiäse törle mikroxalätlär sanınnan Z natural' logarifmına tigez:
Proportsionallek koeffitsientı - Boltsman daimie
Bu tigezlämä mikroskopik xalätlär (Z) häm makroskopik xalätlär (S) arasındağı bäyläneşne bilgeli häm statistik mexanikanıñ töp nigezen kürsätä.
Каньяда-Вельида
Каньяда-Вельида — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аҗи Мушкай таш чыгару урыны
Аҗи Мушкай таш чыгару урыны — Керич шәһәр сызыгы эчендә җир астыннан таш чыгару урыны, исеме Аҗи-Мушкай бистәсе атамасыннан чыккан. Биредә 1942 елның мае аеның икенче яртысыннан октябрь азагына кадәр Кырым фронты гаскәрләр өлеше алман гаскәрләренә каршы саклану алып барганнар.
Малаховице
Малаховице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санрайз (Флорида)
Санрайз  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Санрайз шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трновче
Трновче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзектажево
Дзектажево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(156) Ксантиппа
(156) Ксантиппа  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1875 елның 22 ноябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Пула обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Кунг-Али-Сос
Кунг-Али-Сос — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының сул ярыннан 641 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Эмирлер/Меркез (Кастамону)
Эмирлер/Меркез (Emirler/Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Кастамону илчесенә караган бер авыл (köy).
Кунг-Али-Сос
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галеани (Торино)
Галеани — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галеани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яңа Чаплино авыл җирлеге
Яңа Чаплино авыл җирлеге — Чукотка автономияле округының Провидения районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Яңа Чаплино авылы.
Состав
Яңа Чаплино авыл җирлегенә Яңа Чаплино авылы керә.
Тревойнш
Тревойнш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Альфдорф
Альфдорф (Alfdorf) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Шпрудово
Шпрудово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Конде (Эндр)
Конде — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Вержето
Вержето — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Оболонь-Теремки юлы
Оболонь-Теремки юлы (Оболонсько-Теремківська лінія), шулай ук миләүшә, шәмәхә, көрән күк юлы, Киев метрополитенының 2-се юлы.
Юлы 18, гомуми озынлыгы 20,25 км.
Гожкув (Казимерский повяты)
Гожкув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шлассер (Пенсильвания)
Шлассер  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шлассер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пяй-Ю
Пяй-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Море-Ю елгасының сул ярыннан 195 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Долливер (Айова)
Долливер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Долливер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзелин
Дзелин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кормо-ле-Гран
Кормо-ле-Гран (Cormot-le-Grand) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Ноле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5.88 км².
Свяцица (Верхнядзвинский районы)
Свяцица (Свяціца ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Босанч (коммуна)
Босанч — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Трнява
Трнява — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кацис (Туртас кушылдыгы)
Кацис — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Туртас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.
Яңа Кормашның истәлекле урыннары
Яңа Кормаш авылының истәлекле урыннары исемлеге
Кацис (Туртас кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Поениле (Ясси)
Поениле — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кандор (Төньяк Каролина)
Кандор  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Поениле (Ясси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кандор (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Васнары
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 229 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
Каньяда-де-Бенатандус
Каньяда-де-Бенатандус — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трезой
Трезой — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Малаховице-Колёния
Малаховице-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каваккөй (Кумлуҗа)
Каваккөй (Kavakköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кумлуҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нунлигран авыл җирлеге
Нунлигран авыл җирлеге — Чукотка автономияле округының Провидения районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Нунлигран авылы.
Состав
Нунлигран авыл җирлегенә Нунлигран авылы керә.
Бёрда (Кличавский районы)
Бёрда  (Бёрда ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Алленсбах
Алленсбах (Allensbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шрамово (Диңгез буе воеводалыгы)
Шрамово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вибеф
Вибеф — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Дзельник (Мазовия воеводалыгы)
Дзельник  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гожкув (Сташовский повяты)
Гожкув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Донахью (Айова)
Тарихы
Донахью шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кормо (Эн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,56 км².
Шнексвилл (Пенсильвания)
Шнексвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шнексвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4544) Ксанф
(4544) Ксанф  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 31 мартында Генри Хольт, Н. Томас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 FB» саналган.
Конкремье
Конкремье — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Кантон (Төньяк Каролина)
Кантон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габделхәй Гозәеров
Гозәеров Габделхай Гозәер улы—сугыш һәм хезмәт ветераны.
Янракыннот авыл җирлеге
Янракыннот авыл җирлеге — Чукотка автономияле округының Провидения районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Янракыннот авылы.
Состав
Янракыннот авыл җирлегенә Янракыннот авылы керә.
Габделхәй Гозәеров
Хәрби хезмәте һәм Бөек Ватан сугышы еллары
Г.Гозәеров 1940 елда Кызыл Армия сафларына чакырыла. Бөек Ватан сугышы башлангач хәрби операцияләрдә катнаша. 1942 елда Мәскәү янындагы сугышларда отделение командиры була. Соңрак Кавказга җибәрелә, Әрмәнстанда махсус хәзерлек үтә. 1943 елда Таһран (Иран) конференциясенең делегатларын, конференциягә бәйле объектларны саклауда катнаша. Сугыш чорындагы хезмәтләре өчен Икенче дәрәҗә Ватан сугышы ордены, берничә медаль, шул исәптән «Кавказны саклаган өчен» медале белән бүләкләнә.
Чепь районында хезмәте
1946 елда туган ягына кайта, район үзәге Чепьяда ашханә мөдире, промкомбинат директоры һәм башка хезмәтләр башкара. 1955-1957 елларда— туган авылындагы Киров исемендәге колхоз рәисе. 1957 елда Курск шәһәренә төзүче-җитәкчеләр хәзерләү курсларына җибәрелә. Чепья район Советы башкарма комитетының төзелеш эшләре бүлегенә җитәкчелек итә. 1958-1959 елларда—Чепья районы хәзерләүләр конторасы директоры.
Туган авылда колхоз рәисе
Г.Гозәеров колхозда терлекчелекне, терлек азыгы хәзерләүне үстерү, сөт җитештерүне арттыру буенча зур хезмәт куйды Озак еллык нәтиҗәле хезмәтләре өчен Г.Г.Гозәеров хөкүмәтебез тарафыннан ике тапкыр "Почет билгесе" ордены белән бүләкләнде. 1968 елда ул ВДНХның көмеш медаленә лаек булды. Ул «Дружба» колхозының Почетлы әгъзасы.
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
Павел Вирский
Павел Павлович Вирский (Павло Павлович Вірський; 1905 - 1975) — совет Украин балет биючесе, балетмейстер, хореограф, укытучы. ССРБның Халык артисты (1960). СССР дәүләт премиясе лауреаты (1970) һәм беренче дәрәҗәдәге Сталин премиясе лауреаты (1950).
Биографиясе
Павел Вирский 1905 елның 12 (25) февралендә Одессада инженер Павел Павлович һәм Олимпиада Алексеевнаның дворян гаиләсендә туган. Гаиләдә кече туганы Алексей белән тәрбияләнгән.
1923 елда Одессадагы Ришелье гимназиясен тәмамлый.
1923 - 1927 елларда Одесса музыка һәм театр көллиятендә (хәзер К. Ф. Данкевич Одесса сәнгать һәм мәдәният мәктәбе) (Укытучы В. Пресняков), 1927 - 1928 елларда - Зур театрның дәүләт балет мәктәбендә (1937 елдан - Мәскәү хореографик мәктәбе, хәзер - Мәскәү хореография академиясе ) (укытучы А. М. Meссерер) укый.
1923 - 1931 — балет биючесе, хореограф, 1932 - 1933 — Одесса опера һәм балет театры хореографы. 1933 - 1937 1933 елларда — Харьков, Днепр, Киев операсы һәм балет театрларының сәнгать җитәкчесе.
1937 елда Н. А. Болотов белән берлектә, ул Украина ССР халык бию ансамблен оештыра. 1937 - 1940 елларда — ансамбльнең хореографы.
1940 - 1943 — Киев аерым хәрби округының җыр һәм бию ансамбленең хореографы, 1943 елдан 1955 елга кадәр А. Александров исемендәге Совет армиясенең җыр һәм бию ансамбле биючесе.
1955 елдан — Украина ССР Дәүләт бию ансамбленең сәнгать җитәкчесе (хәзерге Павел Вирский исемендәге Украина бию ансамбле).
Халык традицияләренә нигезләнеп, Вирский ачык хореографик композицияләр ясый: «Запорожцы», «На кукурузном поле», «Куклы», «Рукодельницы», «Гопак», «Ползунец», «Мы из Украины», «Моряки», «Сёстры», «Чумацкие радости», «Ой, под вишней», «Подоляночка», «О чём ива плачет», «Мы помним!», «Бухенвальд», «Хмель», «Флотилия „Советская Украина“», «Шевчики» һәм башкалар.
Ул Киев хореографик мәктәбендә укыта.
Ул 1975 елның 5 июлендә Киевта вафат була. Аны Байково зиратында җирлиләр.
Бакалы (Әлмәт районы)
Бакалы — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы поселок.
Тарих
1927 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Тробелно
Тробелно — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чаер
Чаер — Маңгыстау өлкәсе, Маңгыстау районындагы авыл, Чаер авыл округының үзәге.
Географик урнашуы
Район үзәге Шетпе авылыннан төньяк-көнбатышка таба 37 км җирдә, Көнбатыш Каратау сыртының төньяк баурайындағы шөлейтті белдемде урнашкан.
Халкы
1999 елны авылда 1512 кеше (786 ир һәм 726 хатын кеше) торган булса, 2009 елгы исәп нәтиҗәсе буенча авылда 1425 кеше (741 ир һәм 684 хатын кеше) тора.
Һәйкәлләр
Авылда шагыйрь Өтергеләгән Күржіманұлы музее, Кәді иске қорымы, Құлбарақ батыр қорымы, Боздақ һәм Чума кавемнәре, Шерқала тарихи-археологик һәйкәле урнашкан.
Галеаца (Болонья)
Галеаца — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Касканте-дель-Рио
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галеаца (Болонья)
Географиясе
Галеаца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Андрей Золотов
Андрей Андреевич Золотов (1937 елның 13 декабре, Мәскәү) — совет һәм Россия сәнгать белгече, сәнгать тәнкыйтьчесе, күзәтүче, музыка белгече, профессор. ССРБ мәдәният министры урынбасары (1990—1992). 2012 елдан Россия Сәнгать академиясе вице-президенты.
Россия Сәнгать академиясе академигы (2009; әгъза-корреспондент, 2006). РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1984).
Тормыш юлы
Андрей Золотов 1937 елның 13 декабрендә Мәскәүдә туа. В. В. Стасов исемендәге музыка мәктәбендә укыган, аны 1955 елда тәмамлаган.
1955—1960 елларда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетында укый. 1960—1980 елларда — «Комсомольская правда» һәм «Известия» газеталарының әдәбият һәм сәнгать бүлеге күзәтүчесе, «РТ» (Радио-телевидение) журналындагы сәнгать бүлеге җитәкчесе, «Время» мәгълүмати программасының сәнгать мәсьәләләре буенча беренче комментаторы, ССРБ Гостелерадиосының «Экран» иҗат берләшмәсенең сәнгать турындагы фильмнар студиясенә нигез салучы һәм баш мөхәррире, мәдәният мәсьәләләре буенча АПНның сәяси күзәтүчесе.
1994 елдан — «РИА Новости» АПН баш мөхәррире киңәшчесе, Совет мәдәният фондын гамәлгә куючылар советы әгъзасы.
1990 елларда Телевидение һәм радиотапшырулар хезмәткәрләренең квалификациясен күтәрү институтында педагогик эшчәнлек алып бара. 1999 елдан РФ Кече театры каршындагы М. С. Щепкин исемендәге Югары театр училищесында укыта.
Андрей Золотов — күренекле сәнгать эшлеклеләре, аерым алганда, Е. А. Мравинский, С. Т. Рихтер, Д. Д. Шостакович, М. О. Рейзен турында 30 дан артык документаль теле-һәм кинофильм авторы.
Курти-Я
Курти-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының уң ярыннан 224 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Малгожатув
Малгожатув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свяцица (Полацкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сарасота
Сарасота — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сарасота шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трейшеду
Трейшеду — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бескакова
Бескакова (Бескакова ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дзембаково
Дзембаково — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сырец-Печерск юлы
Сырец-Печерск юлы (Сирецько-Печерська лінія), шулай ук миләүшә, шәмәхә, көрән күк юлы, Киев метрополитенының 3-се юлы.
Дзембаково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сырец-Печерск юлы
Юлы 16, гомуми озынлыгы 23,9 км.
Шропи
Шропи — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пярцор-Яга
Пярцор-Яга (Пяривар) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Варандейская борыны урнашкан. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңалиф
Яңалиф (яңа әлифба/Jaꞑa əlifʙa сүзләреннән кыскартма, яңы әлифбa/jaꞑь əlifʙa, рәсми совет матбугатында — Яңа төрки әлифбасы) — гомумсоюз латинизация проекты чикләрендә 1920-елларның ахырында тәкъдим ителгән барлык төрки телләрнең латин язуына күчерү буенча проекты. Рәсми рәвештә төрки телле республикаларда һәм автономияле өлкәләрдә 1928 елда гарәп язуы нигезендәге әлифбаларга алмашка кертелә. 1938—1940 елларда тизәйтелгән темплары белән кирилл язуы нигезендәге әлифбаларына алмаштырыла.
Алтарих
Төрки телләрне латин яки кирилл хәрефләренә нигезләнгән язуга күчерү буенча беренче омтылышлар XIX гасырның уртасында күренәләр. Шул ук вакыттан рус миссонеры Николай Ильминский тарафыннан татарлар өчен кирилл язуы нигезендәге әлифба булдырыла. Ул хәзерге татар әлифбасыннан дүрт хәреф белән аерылган (Ә урынында Ӓ, Ө урынында Ӧ, Ү урынында Ӱ, Җ урынында Ж, Ң урынында Ҥ хәрефләре булганнар). Ильминский әлифбасының төп максаты мөселман халыклар арасында христиан динен тарату булган, шуңа күрә бу әлифба мөселман татарлар арасында кулланылышка кермәгән; әлифба керәшеннәр арасында гына таралган.
Татарлар арасында латинчылык хәрәкәтенең башлангыч яралгылары 1911-12 елларда шагыйрь Сәгыйть Рәмиев мәкаләләрендә күренә. Үзенең дус-ишләренә ул латин хәрефләре белән хатлар яза, ул хәрефләрнең өстенлеген исбатларга тырыша.
1911 елда «Идел» газетасында басылып чыккан мәкаләсендә ул татар теле өчен проектын тәкъдим итә: a	 b	 ĉ	 d	 e	 ea	 eo	 eu	 f	 g	 ĝ	 ǧ	 h	 i	 ı̂	 ia	 ı̂e	 j ȷ̄ k l	 m	 n	 n̂	 oe	 p	 r	 s	 ŝ t û z
Сәгыйть Рәмиевнең бу фикерне яклаучылары бик сирәк очрый. Гарәп әлифбасын ташлауга дин юлындагы кеше генә түгел, күп кенә укымышлылар да каршы була. Башка әлифбага күчү, алар уенча, үткән мирастан, йөз еллар буе иҗат ителгән әдәбияттан аерылуга китерә.
1920 елда Татарстан АССР хөкүмәте «Яңа имлә» (реформаланган гарәп язуы нигезендәге әлифба) әлифбасын кабул итә.
Тарих
1922 елның мартында Азәрбайҗанда «Яңа төрки әлифбасы» җәмгыяте оештырыла, азәрбайҗан теле өчен яңа алфавит төзелә: Aa Bb Cc Çç Dd Ee Əә Ff Gg Ƣƣ Hh Ii I̡ı̡ Jj Kk Ll Mm Nn Ꞑꞑ Oo Ɵө Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz Ƶƶ Зз ’
1924 елның 18 июнендә «Эшче» газетасында татар һәм башкорт телләре өчен латин әлифбасы проекты тәкъдим ителә:
Aa Bb Cc Çç Dd Dhdh Ee Ff Gg Ĝĝ Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ꞑꞑ Oo Öö Pp Qq Rr Ss Tt Thth Uu Üü Ww Vv Xx Yy Zz Ƶƶ Əə Ээ
1926 елның февралендә Бакыда үткәрелгән беренче тюркология съезды барлык төрки телләрне латин язуына күчерергә тәкъдим иткән. Шул ук елның апрелендә Казанда «Jaꞑa tatar əlifʙasь/Яңа татар әлифбасы» җәмгыяте үз эшен башлый.
1927 елның 3 июлендә Татарстан АССР хөкүмәтенең махсус карары белән Яңалиф Татар теленең рәсми әлифбасы итеп раслана, аны гамәлгә кертү турында бер-бер артлы карарлар кабул ителә.
Яңалиф әлифбасы (1927—1928): Aa Bb Cc Çç Dd Ee Ee Éé Əə Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ꞑꞑ Oo Óó Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Xx Yy Zz Ƶƶ Шш Ww
Яңалифның беренче версиясендә [қ] һәм [ғ] авазлары өчен хәреф булмый. Алар, [к] һәм [г] авазлары белән берләштереп, K, G рәвешендә биреләләр; [в] һәм [ў] авазлары өчен W хәрефе кулланылган; [ш] авазы өчен Ш кирилл хәрефе кулланылган; C һәм Ç хәрефләре [җ] һәм [ч] авазларны белдергәннәр.
Текст мисалы:
“Яңалиф” куллану 1940 елның гыйнварына кадәр дәвам итә.
Ботень (коммуна)
Ботень — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Гозлице
Гозлице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ботень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гозлице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңалиф
Тарих
Яңалиф 33 хәрефтән торган, аларның 24-е — тартыкларны вә 9-ы — сузыкларны билгеләү өчен. Чит сүзләр өчен башка билгеләр да кулланыла алган.
Яңалиф төзелеше
350px|thumb|right|[[Татар әлифбасы (1928—1940)]]
Кирилл язуына күчү (1938—1940)
1930-елларда ССРБ һәм Төркия мөнәсәбәтләре начарлана. Ататүрк әлифбасының Яңалифтан зур аерымасы булуга карамастан, совет хакимияте өчен латин язуы чит, буржуазия символы дип санала башлаган. 1938 елда ССРБ милли әлифбаларының кириллизациясе башлана. Кириилизациянең берничә проекты тәкъдим ителә, ләкин «дини үткәне белән авырайткан» Ильминский прокеты искә алынмаган.
Мөхәммәтхан Фазлуллин, Мөхетдин Корбангалиев һәм Шиһаб Рамазанов проектлары
1938 елда Мөхәммәтхан Фазлуллин тулысынча рус әлифбасы хәрефләрдән торган проектын тәкъдим итә: Аа Бб Вв Гг Дд Ее Ёё Жж Зз Ии Йй Кк Лл Мм Нн Оо Пп Рр Сс Тт Уу Фф Хх Цц Чч Шш Щщ Ъъ Ыы Ьь Ээ Юю Яя Аъаъ Жъжъ Нънъ Оъоъ Уъуъ Хъхъ Ыйый
[ә], [ү] авазлары иҗек башында аь, уь, иҗек уртасында я, ю хәрефләре белән йөртелә: аьти, аьдяп, аьйтелеш, мясьаля, уьс, уьсю, уьр, уьрю. [ө] авазы оь формасында языла: оьрлек, оьчпочмак, боьтен. Я, Ю шулай ук йа—йә, йу—йү әйтелешләрен дә белдерә: юлдаш, юкя, яхшы, яшел. Йы—йе әйтелеше е хәрефе белән белдерелә: егет, ел, ефяк. Йо—йө әйтелеше ео—еоь формасын ала: еомры, еомшак, еомгак, еоьряк, еоьзем. [қ], [ғ] авазлары [к], [г] хәрефләре һәм авазлары белән берләштерелә: кылыч, койма, агач. Тик нечкә нечкә һзм кайбер калын иҗекләрдә (ике сүзнең бер төрле язылышыннан котылырга кирәк булган очракларда) генә ул авазлар къ, гъ белән күрсәтелә: къядер, бягъер, карта — къарта, Кама — къама.
Текст мисалы:
Беренчесе профессор Мөхетдин Корбангалиев редакциясендә чыга. Анда татар теленең специфик авазлары өчен алты өстәм хәреф алына: ә, ө, ү, җ, ң, һ. Къ, гъ комбинацияләре нәкъ Фазлуллин проектыныда кебек кулланылалар. [ў] авазы сүз башында в хәрефе белән, ә калган очракларда у—ү хәрефләре аша бирелә: Ватан, вакыт, дауыл, дәүер. Йо, йы, йө, йә, йү әйтелешләре шушы күрсәтелгән рәвештә языла: йорт, йөзек, йылга, быйыл, хикәйә, йәш. Йа—йу әйтелешләре я, ю хәрефләре белән күрсәтелә: куян, ял, аю, юмарт. Е хәрефе иҗек башында йе әйтелешен (егет, егерме), иҗек уртасында һәм ахырында [ӗ] авазын белдерә: җимеш, керпе. Иҗек башындагы [ӗ] авазы хәрефе белән бирелә: эшче, энҗе, килүэ, килүэм.
Шул елны чыккан проектының икенче вариантында (төзүчеләре: Ш. Рамазанов, һ.б.) ярым сузык [ў] авазы сүз башында генә түгел, иҗек башына туры килгәндә сүз уртасында да в хәрефе белән языла: тавы, башлавы, эшләве, авыл, давыл, һава, дәва. Э хәрефенең сүз уртасында язылуы бетерелә: килүе, килүем. Калган очракларда бу ике проект бер үк диярлек.
Татарстан АССР Югары тарафыннан 1939 елның 5 маенда проектның шушы соңгы варианты раслана.