cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дурян Петрос
Тәрҗемәи хәле
Петрос Дурян 1851 елда Константинопольдә, Скютар районында, ярлы тимерче гаиләсендә туа. Алты яшендә Скютар училищесына укырга керә, аны 1867 елда тәмамлый. Уналты яшендә ярлы гаиләгә ярдәм итү өчен эшкә урнашырга омтыла. Башта Петрос фармацевт студенты, аннары секретарь һәм өйдә укытучысы булып эшли. Ләкин бу аның хыялы түгел иде. Петрос шагыйрь булырга һәм бары тик шигърият белән генә шөгыльләнергә, шигырьләр язарга һәм танылган булырга хыяллана. Мәктәптә дә ул әдәбият белән генә кызыксына, һәм ул гомеренең ахырына кадәр шигырь язарга тели. Ул үз тормышын театр белән бәйләгән вакытта, аның хыялы тормышка ашты диярлек. Тик театрда да ул үзен ялгыз  кебек тойды. Хәер, театр начар кәеф алып килсә дә. Ул пьесалар яза һәм кайвакыт үзе дә сәхнәгә чыга.
1871 елда шагыйрьнең туберкулезның беренче симптомнары барлыкка килә. Башта ул авыруга игътибар итми һәм әсәрләрен язуны дәвам итә, ләкин авыру аны сындырды. Гомеренең соңгы елында ул түшәктә ятты. 1872 елның 21 гыйнвар төнендә шагыйрь вафат була.
Падбалоцце (авыл, Зэльвенский районы)
Падбалоцце  (Падбалоцце ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Дурян Петрос
Әсәрләре
Петрос Дурян әсәрләре исемлеге зур түгел. Үзеннән соң ул түбәндәге шигырьләр калдырды:
Падбалоцце (авыл, Зэльвенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ямново
Ямново (Ямново) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сафтар Җәгъфәров
Сафтар Җәгъфәров (июнь 1900, Бакы, Бакы губернасы, Рәсәй империясе —, Бакы, ССРБ) — азәри совет дәүләт эшлеклесе. АзССР прокуроры һәм бер үк вакытта АзССР юстиция халык комиссары (1932-1935), Нахчыван АССР ҮБК рәисе (1937), АзССР игенчелек халык комиссары - министры (1940-1949), АзССР Югары шурасы президиумы сәркәтибе (1947-1957), рәис урынбасары (1957-1959), рәис (1959-1961). СБКФ Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1961).
(17676) 1997 AG1
(17676) 1997 AG1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Юлчек
Юлчек — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Юл елгасының сул ярыннан 376 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
(17676) 1997 AG1
Тарихы
1997 елның 2 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AG1» саналган.
Юлчек
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Хаймбухенталь
Хаймбухенталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кондофрей
Кондофрей — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Душан Вемич
Душан Вемич (Душан Вемић; 1976 елның 17 июне, Задар, ЮСФҖ) — серб теннисчысы.
Карьера
Профессиональ карьерасын 1995 елда башлый. 1997 елда Өскептә «челленджер» сериясе турнирын ота. 1998 елның апрелендә турында дебют ясый. Бу Монте-Карлода узган турнирда була, анда ул парлы разрядта чыгыш ясый. Ялгыз разрядта дебют 1998 елның май башында Римда була. Беренче раундта ул Франсиско Клаветка 2-6, 4-6 исәбе белән оттыра. Көзен ул Мальоркада узган турнирның беренче раунды матчында Клаветаны отып, реванш ала, әмма икенче раундта ул төшеп кала.
1999 елда парлы разрядта беренче тапкыр ATP турниры финалына чыга. Бу вакыйга Алексей Калатрава белән парда Кицбюэлда узган турнирда була. 2000 елда Брэндон Куп белән парда Австралиянең ачык чемпионатында Зур шлем сериясе турнирында катнаша. Шул ук елны парлы рейтингта беренче тапкыр йөзлеккә күтәрелә. 2000 елның көзендә Вемич Сиднейда узган Олимпия уеннарында (Ненад Зимонич белән парда) парлы разрядта чыгыш ясый, әмма беренче раундта төшеп кала.
2001 елда Скоттсдейлдагы турнирда уйный. 2003 елның маенда «фьючерс» ялгыз турнирында җиңү яулый. Шул ук елны Ньюпортта Марди Фишаны җиңеп, турнирның икенче раундына чыга. 2003 елның октябрендә «фьючерс»та тагын бер җиңү яулый. 2005 елда Ньюпортта узган турнирда ул беренче тапкыр ялгыз разрядта чирекфиналга чыга.
2006 елның июнендә парлы разрядта Уимблдон турнирының өченче раундына кадәр җитә (Ираклий Лабадзе белән). 2006 елның июлендә Вемич Кицбюэлдагы турнирда өченче раундка чыга ала. Ялгыз разрядта карьерада беренче һәм соңгы тапкыр 2007 елда Франциянең ачык чемпионатында Зур шлем турнирының төп сеткасында чыгыш ясый. Беренче раундта ул ватандашы Янко Типсаревичка оттыра 6-7(3), 4-6, 6-4, 3-6. Нәкъ бер елдан Франциядә ул ир-атлар арасында парлы разрядта турнирның ярымфиналына җитә ала (Бруно Соарес белән). Шул ук елның августында Лос-Анджелеста америкалы Трэвис Пэрротт белән үз карьерасында ATP турнирының икенче финалына чыга. Аннары АКШның ачык чемпионатында ул Сорес белән бергә чирек финалга барып җитә.
2010 елда Австралия чемпионатында Иво Карлович белән бергә ярымфиналга чыга. Соңгы тапкыр 2011 елның августында Ванкувердагы «челленджер»да чыгыш ясый.
Кече Ятмис
Кече Ятмис — Россия территориясеннән ага торган елга. Пенза өлкәсенең Каменка районы биләмәләрендә ага. Зур Ятмис елгасына кушыла. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Прендоцин (Ополе воеводалыгы)
Прендоцин  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Земфира Рамазанова
Земфира Тәлгать кызы Рамазанова (1976 елның 26 августында, Уфа) — Россия җырчысы, музыкант, композитор, җырлар язучы. Иң популяр хатын-кыз рок-музыкантлар вәкиле. Ш. Бабич премиясе лауреаты (1999).
Тәрҗемәи хәл
Земфира Уфада татар гаиләсендә 1976 елда туган. Заманында әбисе (әнисенең әнисе) башкорт буларак ялгыш язылганга күрә, матбугатта аның турында ярым-татар, ярым-башкорт дип язу таралган. Әтисе — Тәлгать Талха улы Рамазанов, тарих укытучысы, татар нәселеннән. Әнисе — Флорида Хаким кызы, табибә. Балачак чорында музыкаль мәктәптә (фортепиано классы) укый һәм анда җырлый башлый. Баскетбол белән шөгыльләнә, 1990 елда Россия юниор хатын-кызлар җыелмасының капитаны булды. Земфира гитарада бик яхшы уйнарга өйрәнә. Урамда «Кино», «Аквариум», «Наутилус-Помпилиус» төркемнәренең җырларын башкара.
Уфа сәнгать укуханәсендә укып, аны тәмамлый.
Иҗат
1996 елда «Европа-плюс» радиосы Уфаның бүлегендә тавыш операторы булып эшли. Радионың тапшыруы өчен үзенең беренче мәшһүр җырларын — «Снег» (Кар), «Почему» (Нигә), «Синоптик», «Ракеты» — яза.
1998 елда Уфадан Мәскәүгә күчә. «Zемфира» төркемен оештыра. 1999 елдан алты студия альбомы чыгарыла. Земфираның җырларын бүтән танылган артистлар (Л. Гурченко, И. Чурикова) башкарганнар.
1999 елның 10 маенда Земфираның дебют альбомы чыга. 19 июньдә Земфира Уфада «Серебряный дождь» радиостанциясенең ике еллыгы уңаеннан концертта чыгыш ясый, ә үзенең беренче концерт турын ул 1 сентябрьдә Мәскәүдән башлый. 1999 елның 11 декабрендә төркем беренче «Нашествие» фестивалендә чыгыш ясый.
2000 елның 28 мартында икенче альбом премьерасы уза — «Прости меня моя любовь» (Кичер мине мәхәббәтем). «Искала», «Созрела», «Хочешь», «Не отпускай», «Рассветы», «Ненавижу» һәм башка җырлар бик популяр була, төрле музыкаль радиостанцияләрдә еш яңгырый. 1 апрельдә Мәскәүдә «Олимпийский» спорт комплексында җырчының беренче зур концерты уза. 26 августта җырчы Шәйхзадә Бабич исемендәге мәдәният өлкәсендә Башкортстан Республикасы дәүләт яшьләр премиясенә лаек була.
2000 елда Якутсктагы концерт вакытында этешү барлыкка килә, аның аркасында унтугыз кеше зыян күрә. Бу вакыйга җырчыга ныклы йогынты ясый, шуңа күрә ул алдагы концертларын туктата һәм бер елга якын сәхнәгә чыкмый.
«Zемфира» төркеме үзенең элеккеге составында эшчәнлеген туктата. Яңа альбомны яздыру өчен Земфира «Мумий Тролль» төркеменең музыкантларын — Юрий Цалер һәм Олег Пунгинны җәлеп итә.
2002 елның 1 апрелендә җырчының өченче альбомы дөнья күрә — «Четырнадцать недель тишины» (Тынычлыкның ундүрт атнасы). Җырчы «Нашествие» фестивалендә чыгыш ясый, Чиләбедән яңа гастроль турын башлап җибәрә.
2004 елда Земфира Мәскәү дәүләт университетының философия факультетына укырга керә. Беренче кышкы сессия вакытында ул яңа альбом яздыруга бәйле рәвештә академия ялын ала, әмма факультетта яңадан торгызылмый һәм 2006 елның августында университеттан куыла. 2005 елның 1 мартында дүртенче альбом дөнья күрә — «Вендетта». Альбом Россиядә 2005 ел өчен иң күп сатыла торган релизга әверелә һәм 2006 елда «Рекордъ» премиясендә «Елның ил альбомы» номинациясендә җиңүче була.
Оймаагач (Бейпазары)
Оймаагач (Oymaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Земфира Рамазанова
Иҗат
2007 елның 1 октябрендә «Спасибо» (Рәхмәт) альбомы чыга. Альбомның төп партияләре Дмитрий Шуров (пиано), Константин Куликов (труба), Дэн Маринкин (барабан), Алексей Беляев (бас), Юрий Топчий (гитара) белән бергә языла. Альбомның чыгуына «Мальчик» радиосинглы һәм Рената Литвинова төшергән «Мы разбиваемся» җырына видеоролик әзерлек була.
Рената Литвинова белән хезмәттәшлектә берничә клип ясый. Шушы хезмәттәшлектә «Зелёный театр в Земфире» («Земфираның Яшел театры») нәфис фильмы төшерелгән. Әлеге фильм Земфираның 2007 елның 8 июнендә Мәскәүнең Горький паркында урнашкан Яшел театрда узган концерт видеоматериалларыннан тора.
2008 елның 30 августында җырчы Казанда «Тынычлыкның яратылышы» фестивалендә чыгыш ясый.
2013 елның 15 февралендә «Жить в твоей голове» альбомының официаль чыгышы була.
Земфира Казанда XXVII Бөтендөнья җәйге Универсиаданың ябылу тантанасын «Мы разбиваемся» җыры белән тәмамлый.
2016 елда Земфира «Маленький человек» (Кечкенә кеше) туры кысаларында Россиянең 20 шәһәрендә чыгыш ясый, шулай ук Белоруссиядә, Эстониядә, Литвада һәм Латвиядә концертлар куя.
2021 елның 26 февралендә 12 җырдан торган «Бордерлайн» альбомы дөнья күрә.
Казе Руфалди (Парма)
Казе Руфалди — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Руфалди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мандави
Һинд дине эпосы Рамаянада, Мандави ул Кушадһваджа патшасы һәм Чандрабһага патшабикәсенең кызы. Кушадһваджа Джанака патшасының туганы, аның кызы Сита эпосның төп персонажы Рамага кияүгә чыккан. Мандави мөгаен Раджбирадж даирәсендә туган, ул шул вакытта Кушадһваджаның урыны булган. Алар гаилә гыйбадәтханәсенең тарихи калдыклары Радждэви Гыйбадәтханәсе тирәсендә табылган. Мандави Раманың энесе Бһаратка кияүгә чыккан булган. Аларның ике угылы булган Такша һәм Пушкала. Аның сеңлесе Шрутакирти булган.
Сен-Жерве-ла-Форе
Сен-Жерве-ла-Форе — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Моллачыбинә
Моллачыбинә (Mollaçıbinə ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Глембоке (Гнезненский повяты)
Глембоке  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Ванъёль
Югары Ванъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Когель елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Константин Лаврский
Константин Лаврски (Константин Викторович Лаврский,, — , ) — юрист, журналист, публицист, гәҗит мөхәррире, Казан губернасыннан I чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
Бәтынсөгъбан Шимали
Бәтынсөгъбан Шимали (بطن‌الثعبان شمالی бәтн әҫ-ҫө‘бан шимали — «зур елан карынының төньяктагы» ; Аждаһа χ, χ Dra) — Аждаһа йолдызлыгының куш йолдызы. Йолдызларның күренмә йолдызча зурлыгы +3,68m / +5,67m тәшкил итә. Бу йолдыз Җирдән 26,3 яктылык елы ераклыкта урнашкан.
Хасиятләр
Аждаһа χ A һәм B иптәш-йолдызларыны баш эзлеклелеккә исәпләнәләр. Алар гомуми масса үзәгә тирәсендә сузылган орбитадан (e = 0,414) әйләнәләр. Бер әйләнешне алар 280,5 тәүлек эчендә үтәләр.
Аждаһа χ A
Системаның төп йолдызы — сарылы-аклы кәрлә, масса һәм зурлыгы буенча безнең Кояштан бераз зуррак. Аның диаметры һәм массасы 1,2 һәм 1,03 Кояшныкына тигез, ә яктыртучанлыгы — 1,86.
Аждаһа χ B
Икенче йолдыз исә — кызгылт-сары кәрлә булып тора, тоныкрак һәм түбән массалы йолдыз. Аның массасы 0,75 Кояшныкына тигез, ә яктыртучанлыгы — 0,29.
Күренүчәнлек
Йолдызның координатлары (J2000 дәвере):
Исем
Йолдызның гарәп теленнән алынган исем Бәтынсөгъбан Шимали (بطن‌الثعبان شمالی бәтн әҫ-ҫө‘бан шимали, Batentaban Borealis) «Аждаһаның карынында» икедән төньяктагы йолдызны белдерә.
Миддлтаун (Индиана)
Миддлтаун  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бозтепе (Аксу)
Бозтепе (Boztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Уинн (приход, Луизиана)
Уинн — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Уинфилд шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1852 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 957 км² тәшкил итә.
Валя-Негрилесий
Валя-Негрилесий — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мон-сюр-Ель
Мон-сюр-Ель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Тара-Гиллс (Калифорния)
Тара-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кизироглу (Сусуз)
Кизироглу (Kiziroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сусуз илчесенә караган бер авыл (köy).
Тара-Гиллс (Калифорния)
Географиясе
Тара-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Афленц-Ланд
Афленц-Ланд — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Джорджия
Джо́рджия (ингл. Georgia [ˈdʒɔrdʒə]) – Америка Кушма Штатларның көньяк-көнчыгышында урнашкан штат. 1788 елда Кушма Штатлары конституциясен имзалаган дүртенче штат. Башкала һәм иң зур шәһәр – Атланта. Халык саны – 8 186 453 кеше (2000).
1724 — Төньяк Америкадагы Джорджия британ колониясенә нигез салу.
Джорджия рәсми атамалары – « штаты» һәм «Көньяк импер штаты».
Төньякта Джорджия Теннесси һәм Төньяк Каролина штатлары белән, көнчыгышта Көньяк Каролина һәм Атлантик океан белән, көньякта Флорида, ә көнбатышта исә Алабама белән чиктәш.
(17677) 1997 AW2
(17677) 1997 AW2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Валерий Лазарев
Валерий Лазарев (Валерий Васильевич Лазарев,, — , ) — хокук белгече, РФның шәрәфле югары белем бирү хезмәткәре (2010), РФ дәүләт думасының РФ конституция мәхкәмәсендәге даими вәкиле (1998-2003).
(17677) 1997 AW2
Тарихы
1997 елның 4 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AW2» саналган.
Дорпош-Хелминский
Дорпош-Хелминский — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Конска
Конска — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корбан Хәлилов
Корбан Хәлилов (, Кәхралан, Иран —, Бакы, Азәрбайҗан) — азәри совет дәүләт эшлеклесе. Азәрбайҗан коммунистик фиркасе Бакы шәһәр комитеты сәркатибе (1942-1945), Бакы шәһәр башкармасы рәисе урынбасары, АзССР җирле сәнәгать министры (1955-1958), АзССР финианслар министры (1958-1969), АзССР Югары шурасы президиумы рәисе (1969-1965). СБКФ Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1971-1986), 8-11 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
Кама (танк үзәге)
«Кама» танк үзәге (tat.lat. Qama tank üzäge) (Казан шәһәре һәм Мальдбранд сүзләреннән чыга) — Казан шәһәре янында булдырылган алман танк мәктәбе, Версаль килешүләре (1919) шартлары алдавы өчен нигезләнгән танк үзәге.
Тарих
1922 елда Генуя конференциянең имзаланган Раппал килешүе буенча Россия һәм Веймар Җөмһүрияте арасында хезмәттәшлеге оештырыла.
1926 елның 3 октябрендә Мәскәүдә Казан янындагы танк үзәген нигезләү карарын расланган.
Алман танк мәктәбе, хәрби шәһәрчеге, полигоны Казанның Каргополь полкы территориясендә нигезләнгән.
1929 елда Казан танк мәктәбенең җитәкчесе — В. Мальбрадт булган. Аның исеменнән "Кама" исеме килеп чыга.
"Крупп", "Рейнметалл", "Эрхарт" алман ширкәтләрендә җиңел һәм урта танкларны җитештерелгән һәм Казанга китерелгән булган. Өч ел дәвамында 40 рейхсвер офицерлары Казанда укыганнар.
1933 елның 5 сентябрендә Кама танк үзәгенең эшчәнлеге тәмамланган. Соңгы алман транспорты 1933 елда Казаннан киткән. Алман танкы милеге 220 мең сумнан алман ягыннан сатыл алынган һәм Казан җәяүле — соңрак Казан танк училищесенә тапшырылган.
Шайтан шәһәрчеге
Шайтан шәһәрчеге яки Алабуга шәһәрчеге (Чертово городище) — Кама елгасы буенда, Алабуга шәһәре янында, ныгытма торак калдыклары.
Кама (танк үзәге)
Тарих
Кама танк үзәгендә 250 танкчылар укыганнар. Укуны тәмамлаучылар арасында — Совет Берлеге Каһарманы — танк гаскәре генерал-лейтенанты Семён Кривошеин, алман хәрби башлыклары — Һейнц Гудериан, Эрих Һөпнер.
Шайтан шәһәрчеге
Тарихы
Тәүбашта бу районда безнең чорның I меңьеллыгының 2 нче яртысында яшәгән урындагы кавемнең сыену урыны була. Шәһәрчекнең көнчыгыш өлешендә Идел буе Болгары дәүләте князе тарафыннан X гасырда торгызылган дип фаразланган дүрт башнялы квадрат таш Цитадель калдыклары (400 м2) урнашкан. Югалган корылманың очлы манарасы - тәбәнәк гөмбәз рәвешендәге металл түбәле буш таш цилиндр. Биеклеге - 7,1, эчке киңлекнең диаметры 5,7 метр. Дивар калынлыгы нигездә 2 метр булса, бинаның яртысыннан югаргы өлештә 0,7 метрга кадәр кими, шушы сәбәпле архитектура күләменең түбәнге яртысы конус формасын ала. Алебастрлы известь эремәсе белән ныгытылган беренчел тупас нигез ташлары бары төньяк якта гына саклана. 1844 елда ул җимерелә.
Кама (танк үзәге)
Вәгъдә һәм җиңелү
Кайбер чыганак буенча хәрби теоретик, блицкриг (тәрҗемәсе: тиз сугыш) оештыручысы Һейнц Гудериан 1932 елда Казанда яшәгән, анда аның граҗдан хатыны һәм кызы булган. Тикшерелмәгән чыганак буенча Казаннан киткәндә Гудериан әйткән: "Мин Казанга танк белән кире кайтам". Ләкин әйткән сүзләр дөрес булып чыкмаган. Гудериан танк гаскәрләре Совет көчләре тарафыннан Мәскәү өчен сугышында, Сталинград сугышында тар-мар ителгән. Гудериан фашист танклары Казанга беркайчан килеп җитмәгән.
Шайтан шәһәрчеге
Тарихы
Дистәләрчә елдан соң Алабуга башлыгы Иван Васильевич Шишкин (рәссам Иван Шишкинның атасы) инициативасы белән җимерелгән башня иске нигездә торгызыла һәм түбәсе тимер белән каплана. 2007 елда башня кабат тәртипкә китерелә: түбәсе алыштырыла, чистартыла һ.б. эшләр башкарыла. Шәһәрчек ЮНЕСКО сагы астына алынган.
Кама (танк үзәге)
Казанның танк мәктәбенең каһарманнары
Казан танк башлыклар училищесе хәзер Оренбург трактында урнаша. Аның танк полигоны Каенлык (Березовая роща) янында урнаша. Аның уку тәмамлаучылары арасында 42 Совет Берлеге Каһарманы, 10 Россия Каһарманы дәрәҗәсенә лаек булган, 300 — генерал булды.
Шайтан шәһәрчеге
Ак мәчет
1993 нче елда күренекле археолог А.Х.Халиков Алабуга шәһәрлегендә киң казу эшләре үткәргән. Нәтиҗәдә, җир астында бер таш бина хәрабәләре ачылган. Бинаның нигезе яхшы сакланган: һәрьяк стенасының озынлыгы 21 метр, почмакларында – диаметры 6 метрга җитә торган түгәрәк манаралар. Бүгенге көнгә кадәр сакланган манараның диаметры зуррак – 10 метр чамасы. Бинаның манаралары өч якта ярымтүгәкәк, ә дүртенчесендә – өчпочмаклы иде. Соңгысы төп-төгәл кыйблага – изге Мәккә ягына карап тора. Бу борынгы мәчет хәрабәләре. Ул Болгар дәүләтендә ислам дине кабул ителгәч тә салынган булган. Аның янындагы тау битендә археологлар моннан 1200 еллар элек кулланылган ук очлары табалар. Димәк, ул бер үк вакытта хәрби ныгытма ягъни кечкенә крепость вазифаларын да үтәгән. Галимнәр әйтүенчә, Шайтан каласы 10 – 11 нче гасырларда төзелгән.
Пренжина
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хайменкирх
Хайменкирх — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падбалоцце (утар)
Падбалоцце  (Падбалоцце ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казе Руфета (Ферара)
Казе Руфета — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Руфета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Глембоке (Кольский повяты)
Глембоке  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миллгаузен (Индиана)
Миллгаузен  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жорж-сюр-Шер
Сен-Жорж-сюр-Шер — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Бозтепе (Манавгат)
Бозтепе (Boztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иван Ланге
Иван Ланге (Иван Николаевич Ланге,, — , ) — ветеринар, табиб, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1883), КВИ профессоры, Казан (1881-1905) һәм Варшава (19??) ветеринария инситутлары директоры.
(17678) 1997 AG3
(17678) 1997 AG3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 гыйнварында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AG3» саналган.
Оймаагач (Коҗасинан)
Оймаагач (Oymaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Африц-ам-Зе
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мутһйяламма
Мутһйяламма ул Дурга / Кали Алиһәсе Матһаның формасы булган Һинд дине Алиһәсе. Аңа Хәйдарабадта йөзләрчә гыйбадәтханәләр бар. Аңа аеруча Ашада аенда Маһанкали фестивале вакытында Һиндстанның Телангана штатында табыналар. Һәр уик-эндта штатта Болларумда һәм Секундерабадта зур бәйрәм итүләр була. Хәйдарабадта күп мәшһүр кешеләр бу гыйбадәтханәгә киләләр һәм догаларын тәкъдим итәләр. Әгәр дә Сез бу урында табынсагыз һәм кире кайтырга һәм дога укырга вәгъдә итсәгез, Сезнең теләкләрегез чынга ашачак дигән ышану бар. Шиваджнагар янында Бангалорда мәшһүр гыйбадәтханә бар.
Монбре (Манш)
Монбре — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Пренжинка
Пренжинка — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Евгений Лапенков
Евгени Лапенков (Евгений Борисович Лапенков,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы).
Сөләйман Татлыев
Сөләйман Татлыев (, Тау Кәсәмән, Азәрбайҗан ССР, Советлар Берлеге —, Бакы, Азәрбайҗан) — азәри һәм совет дәүләт эшлеклесе, алман-совет сугышында катнашучы. Азәрбайҗан ССР Министрлар шурасы эшләре идарәчесе (1970-1978), АзССР Югары шурасы рәисе урынбасары (1978-1985), АзССР Югары шурасы президиумы рәисе (1985-1989), Азәрбайҗан сәүдә-сәнәгать пулаты прәзиденте (1994-2014). СБКФ Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1986-1990), 10-11 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
Морж
Морж — диңгездә йөзүче һәм кыйтга өстендә йөри алган бер имезүче хайван төре.
Ишкәкаяклылар гаиләсеннән була эре гәүдәле, озын тешләре бар, Төньяк котып җирендә яшиләр, ата затлар зуррак була, авырлыгы якынча 1800 кг була.
Валя-Нений
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барнвелл (Көньяк Каролина)
Барнвелл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Барнвелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Копаница
Копаница — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дорпош-Шляхецкий
Дорпош-Шляхецкий — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Василенки (Мари Ил)
Василенки (Васли почиҥга, Василенки) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92,2%), урыслар (7,8%).
Уфимски (Чиләбе өлкәсе)
Уфимский (Уфимский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (74%), украиннар (5%), казахлар (20%).
Җатай, Бһивани
Җатай Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчеге штаб-фатирыннан якынча 21 км төньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 525 йорт булып, халкы 2952 кеше булган, шуларның 1604-се ир кешеләр, ә 1348-се хатын-кызлар булган.
Тарпи-Вилледж (Калифорния)
Тарпи-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тарпи-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Александер Чеферин
Александер Чеферин (Aleksander Čeferin; 1967 ел ның 13 октябре, Любляна, ЮСФҖ) — Словения юристы һәм спорт функционеры, УЕФАның 7 нче президенты (2016 елның 14 сентябреннән).
Тарпи-Вилледж (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александер Чеферин
Карьера
Александр Чеферин Любляна университетында юриспруденция өлкәсендә югары белем ала. Аннары гаилә адвокатлар конторасында эшли, анда профессиональ спортчыларның һәм спорт клубларының хокукларын яклау белән кызыксына. Соңрак әтисеннән идарә итү хокукын кабул итә һәм фирма директоры була. 1991 елда Словениянең территориаль оборонасы ягында Ун көнлек сугышта катнаша.
Идарә эшчәнлеге
2011 елдан — Словения футбол берлеге президенты, 2015 елның февралендә икенче срокка яңадан сайлана. Шулай ук 2011 елдан 2016 елга кадәр УЕФА юридик комитеты вице-рәисе.
УЕФА президенты
2016 елның 14 сентябрендә УЕФА 7 нче президенты итеп сайлана. Аның кандидатурасы мөмкин булган 55 тавыштан 42 тавыш җыя. Автомат рәвештә Чеферин Футбол Ассоциацияләренең Халыкара Федерациясе (ФИФА) вице-президенты була.
2017 елның апрелендә УЕФА Чеферин тарафыннан намуслы идарә итү өлкәсендә тәкъдим ителгән кайбер чараларны, шул исәптән УЕФА президенты һәм УЕФА башкарма комитеты әгъзалары вәкаләтләренең максималь вакытын чикләүне кертеп, шулай ук УЕФА Башкарма комитетындагы урынга кандидатлар үз ассоциацияләрендә актив пост алып торырга тиеш дигән шартын раслый (президент, вице-президент, генераль секретарь яки башкарма директор).
2019 елның 7 февралендә Чеферин яңа срокка сайлана. Аның кандидатурасы мөмкин булган 55 тавыштан 55ен җыя.
2021 елның апрелендә төзелгән Суперлиганың хәлиткеч көндәше була һәм проектны катгый тәнкыйтькә дучар итә.
Шәхси тормыш
Словен, инглиз һәм итальян телләрен белә. Өйләнгән, өч бала тәрбияли.
Сор (коммуна)
Сор (Sor) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Уошито (приход, Луизиана)
Тарихы
Рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
HD199043
HD199043 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Мургузтала
Мургузтала (Murğuztala ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Уошито (приход, Луизиана)
Территориясе
Мәйданы 633 км² тәшкил итә.
HD199043
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Юрмет
Юрмет — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан 108 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Казе Сакети (Терамо)
Казе Сакети — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сакети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Медаевка (Мокша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Падбараны
Падбараны (Падбараны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Хаймертинген
Хаймертинген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пронди (Ополе воеводалыгы)
Пронди  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глембоцке-Друге
Глембоцке-Друге — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(17679) 1997 AK4
(17679) 1997 AK4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Атлантида (мәгарә)
Атлантида - Украинадагы Збрюч елгасы үзәнлегендә, Хмельницкий өлкәсенең Каменец-Подольский өлкәсенең Завали авылыннан ерак түгел урнашкан карст мәгарәсе. 1975 елдан башлап, гомуми мәйданы 10 гектар булган территория белән берлектә, милли әһәмияттәге табигатьнең геологик һәйкәле. Хмельницкий туризм һәм экскурсияләр советы карамагында.
Мәгарәнең тасвирламасы
Подолья буенда өч катлы корылма булган бердәнбер мәгарә. Түбән (беренче) кат биек һәм киң галереяләрдан тора, икенче кат — 1-1,5 метрги кадәр тарайган, өченче кат — 5 метр биеклектә ике зур булмаган тармагы бар. Беренче һәм икенче катлар галереяләре киселешендә урында зур заллар бар (биеклеге 12 метрга кадәр). Мәгарә стеналарында, түшәмендә төрле төстәге гипсның агып төшкән формалары таратылган. Сталактитлар һәм сталагмитлар бар. Алар төс буенча үтә күренмәле ак, саргылт, алсу төстә, һәм формасы буенча төрле-төрле чәчәкләр, йолдызчыклар һәм боз сөңгеләре формасында. Яктырылганда, алар төрле төсләр белән уйныйлар, искиткеч тәэсир тудыралар. Мәгарәнең аерым заллары (Маков, Алтын Көз, Шатлык, Көлү һәм башкалар), галереялары (Өч бәхетсез, Партизан), һәм коридорлар (Иблис койрыгы) бар. Мәгарәдә очучы ярканатларның сирәк төрләре бар.
Тикшеренүләр тарихы
Мәгарә 1969 елда ачылган. Мәгарәне җитди өйрәнү 1979 елның көзендә башлана. Җентекле топографик төшерү Климчук А. Б. җитәкчелегендә спелеология отряды тарафыннан башкарылган.
Югары Дальёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миллерсбург (Индиана)
Миллерсбург  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ямное (Кумёны районы)
Ямное (Ямное) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
Ахау
Ахау — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Валаам архипелагы
Валаам архипелагы — Ладога күленең төньяк өлешендә утраулар төркеме. 50 утраудан торган архипелагның мәйданы 36 км2 тәшкил итә. Иң зур утрау — Валаам, архипелаг мәйданының 2/3 артыгын алып тора — 27,8 км2; утрау озынлыгы 9,6 км, киңлеге 7,8 км, икенче утрау — Скитский. Административ яктан архипелаг Карелия Республикасының Сортавала районына карый.
Ахау
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ямное (Кумёны районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Валаам архипелагы
Вак утраулар арасында: Лембос, Байон, Крестовые, Мәскәү, Предтеченский, Никоновский, Дивный, Емельянов, Оборона, Голый, Савватия (Гранитный), Зосимнар, Скалистый, Никольский, Иоанн Кронштадтский утраулары бар. Кайбер утраулар үзара һәм Валаам утравы белән күперләр белән тоташтырылган.
Валаам архипелагы утрауларында Валаам бистәсе һәм Валаам монастыре урнашкан.
Ямное (Кумёны районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), арлар (13%).
Валаам архипелагы
1996 елдан Валаам архипелагының территориясе ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы исемлегенә кертелүгә кандидат булып тора.
Географиясе
Архипелаг Европада иң зур күл - Ладога күленең төньяк-көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Валаам архипелагы Валаам силлының көндезге өслегенә чыгу юлы булып тора.
Бозтепе (Коҗасинан)
Бозтепе (Boztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Валаам архипелагы
Географиясе
Яз март ахырында килә. Кар белән карның уртача температурасы-17° С, кыш декабрь башында башлана. Февраль урталарында якындагы Сортавал шәһәре (42 км) белән автомобиль элемтәсе җайга салына. Февральнең уртача температурасы -8° С.
Тектоник яктан нык бүлгәләнгән. Диңгез биеклегеннән биеклекләр 5,1 дән 58,2 м га кадәр интервалда.
Архипелагның нигезләмәсе белән аның табигый үзенчәлекләре билгеләнә. Архипелаг территориясе тау зонасының уртача биеклектәге зонасына карый. Утраулар территориясендә 480 төрдән артык үсемлек исәпләнә, күбесе монахлар белән үстерелгән. Төп утрау, нигездә, ылыслы урманнар белән капланган (65% тирәсе — нарат).
Тарихы
Архипелаг төп утрау — Валаам буенча үз исемен ала. Аның исеме, бәлки, фин-угорның «валамо» сүзеннән — Биек (Тау) җиреннән барадыр.
Швед корольлеге составында архипелаг Выборг лены составында булган.
1710 елда рус армиясенең хәрби кампаниясе вакытында Төньяк сугыш вакытында яулап алына. Россия гаскәрләре Выборг лены территориясен алалар. 1719 елда бу җирләрдә Петр I указы белән Санкт-Петербург губернасының Выборгя провинциясе оештырыла. 1721 елда Төньяк сугыш тәмамлангач, Ништадт тыныч шартнамәсе шартлары нигезендә, Швеция Ингермания, Кексгольм лены һәм Карелиянең бер өлешендә Выборг лены дистрикты белән кушылуны таный. 1744 елда Выборг губернасы төзелә. 1783 елдан 1797 елга кадәр Выборг наместниклыгы. 1802 елда Выборг наместниклыгы Финляндия губернасы итеп үзгәртелә. 1811 елда Финляндия губернасы Бөек Финляндия кенәзлеге составына керә һәм элеккеге исеме — Выборг губернасы була.
1917 елда Валаам архипелагы Россия империясе таркалганнан һәм Бөек Финляндия кенәзлеге бәйсезлеге игълан ителгәннән соң Финляндия составында була.
1939-1940 еллардагы кышкы сугыштан соң, Мәскәү шартнамәсе шартлары буенча, Выборг губернасының зур өлеше СССР, шул исәптән архипелаг та тапшырыла. Ладога күле тулысынча СССР территориясендә булып чыга.
Яңа территорияләр СССР төбәкләре арасында бүленгән. Архипелаг Карелия автономияле ССРына кертелә, аны Карел-Фин ССР итеп үзгәртәләр.
Совет-фин сугышы елларында (1941-1944) архипелаг 1944 елда Мәскәү перемиясе төзелгәнче фин армиясе частьләре белән мәшгуль була.
Сен-Жульен-де-Шедон
Сен-Жульен-де-Шедон — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Валаам архипелагы
Тарихы
1979 елда утрауларда Валаам музей-тыюлыгы барлыкка килә. 1984 елдан Валаам урман хуҗалыгы оештырыла.
1992 елда Валаам музей-тыюлыгы бетерелә, ә аның фонд коллекцияләре нигезендә ликвидация комиссиясе тарафыннан ике музей оештырыла: Валаам утрауларында «Валаам фәнни-тикшеренү чиркәү-археология һәм табигый музей-тыюлыгы» һәм Сортавала шәһәрендә Төньяк буе төбәк музее. Валаам фәнни-тикшеренү чиркәү-археология һәм табигый музей-тыюлыгын гамәлгә куючылар - Карелия Республикасы Мәдәният министрлыгы һәм Рус Православие Чиркәве (Мәскәү патриархаты). 1993 елда утрауларга Карелия Республикасының уникаль табигый-ландшафт территориясе статусы бирелә. Статусы законнарда аналоглар юк иде, шуңа күрә табигатьне саклау эшчәнлеген көчәйтү өчен, 1999 елда Карелия Республикасы Хөкүмәте карары белән «Валаамский архипелаг» табигать паркы төзелә.
Илмирә Гафарова
Илмирә Гафарова (, Бакы, Азәрбайҗан ССР, Советлар Берлеге —, Бакы, Азәрбайҗан) — азәри һәм совет дәүләт эшлеклесе. Азәрбаҗан ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге ҮК беренче сәркәтибе (1966-1970), Азәрбаҗан КФ Бакы шәһәр комитеты беренче сәркәтибе, АзССР мәгариф министры (1980-1983), чит ил эшләре министры (1983-1987), АзССР Югары шурасы президиумы рәисе (1989-1991), Азәрбайҗан Милли мәҗлесе рәисе (1991-1992). СБКФ Үзәк контроль комиссиясе әгъзасы, ССРБ халык депутаты, ССРБ Федерация шурасы әгъзасы.
Кизироглу (Гүмүшхаҗыкөй)
Кизироглу (Kiziroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Гүмүшхаҗыкөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Александр Лапин
Александр Лапин (Александр Павлович Лапин,, — , ) — РФ гаскәрбашы, генерал-лейтенант, Үзәк хәрби округ гаскрләре сәргаскәре. 2023 елның 10 гыйнварында генерал-полковник Александр Лапин Россия Армиясенең җир көчләренең генераль штабы начальнигы итеп билгеләнде.
Косача
Косача — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монвирон
Монвирон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
ДОС-2
ДОС-2 (ДОС-2) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче кордон.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Оймаклы (Суруч)
Оймаклы (Oymaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Доханово
Доханово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белтон (Көньяк Каролина)
Белтон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17680) 1997 AW5
(17680) 1997 AW5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 1 гыйнварында BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AW5» саналган.
Прослице
Прослице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Василий Лапин
Васили Лапин (Василий Иннокентьевич Лапин,, — , ) — балалар язучысы, драматург, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1873), Вилнә реаль училищесы директоры, Вилнә уку округы инспекторы.
Казе Салвадори (Арецо)
Казе Салвадори — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Салвадори Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Валя-Никовань
Валя-Никовань — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сора (Франция)
Сора (Saurat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Глембоцке-Перши
Глембоцке-Перши — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хайминг (Бавария)
Хайминг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падбелае
Падбелае (Падбелае ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Уэбстер (приход, Луизиана)
Уэбстер — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Минден шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 615 км² тәшкил итә.
Ахенкирх
Ахенкирх — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бозтепе (Язиһан)
Бозтепе (Boztepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Язиһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Миллтаун (Индиана)
Миллтаун  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Костуринци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таузенд-Палмс (Калифорния)
Таузенд-Палмс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Таузенд-Палмс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иван Лапкин
Иван Лапкин (Иван Иванович Лапкин,, — , ) — химик, Пермь дәүләт университетының органик химия кафедрасы мөдире (1951-1991), химия факультеты деканы (1932-1936, 1948-1958), фән эшләре буенча проректоры (1958-1967).
Өкүзовтала
Өкүзовтала (Öküzovtala ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Рихард Вагнер
Тормыш юлы
Вагнер түрә булып дәүләткә хезмәт иткән Карл Фридрих Вагнер (1770—1813) гаиләсендә туа. Актер булган үги әтисе Людвиг Гейер тәэсирендә яшь Вагнер 1828 елда бер кантордан музыка дәресләре ала башлый. 1831 елдан башлап Лейпциг университетында музыка өйрәнә. Дан казанганчыга кадәр авыр тормыш кичерә. Аның «Риенци, трибуннар арасында иң соңгысы» операсы 1842 елда Дрезденда уңышка ирешә. 1864 елда Мюнхенга күчә. 1876 елның 13-17 августында Нибелунг боҗрасы тетралогиясе премьерасы. 1883 елда йөрәк өянәгеннән вафат була.
Җеетпура, Бһивани
Җеетпура Һиндстан штаты Харьянаның Бһивани районында Бадһра тэһсилында авыл. Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 26 км көньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча, авылда 448 йорт булып, тулаем халык саны 2258 кеше, шуларның 1202-се ир кешеләр, 1056-сы хатын-кызлар. Биредә Шив Мандир (Шива мандиры), Шьям Мандир Җеетпура, Сита Рам Мандир урнашкан.
Казаково (Мари Ил)
Казаково (Кугу Пузо, Казаково) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Монгардон
Монгардон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Просна (Ополе воеводалыгы)
Просна  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.