cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анемия
ТИМЕР РАЦИОНЫ
Кан составында гемоглобинның (канның кызыл тәнчекләренә төс бирүче Һәм кислород кушылырга сәләтле матдә) кимүен китереп чыгаручы сәбәпләр — моңарчы кичергән төрле авырулар, тимерне начар үзләштерү үзенчәлегенә ия төрле халәтләр, мәсәлән: дөрес тукланмау, инфекцияле хроник авырулар, ялкынсынулы процесслар, кайчандыр кичерелгән : сары авыруы, операция ясаганнан соң кан югалтулар. Тимер җитешмәү : анемиясенең тагын бер сәбәбе — ашказаны-эчәклек трактының төрле авырулары аркасында барлыкка килгән, хроник рәвеш алган, тик үзен сиздермәгән эчке кан агу очраклары: эчке җәрәхәтләр, ашказанының лайлалы тышчасы ялкынсынуы, үңәч дивертикулы, үңәч һәм туры эчәк веналарының варикоз киңәюе, хроник геморройлар. Шулай ук авыру куркынычы янаган кешеләр группасына йөкле хатын-кызлар, күрем килү цикллары бозылган, эндометриоз белән авырган хатын-кызлар, яшүсмерләр (җенси өлгереш : вакытында тимернең артык сарыф ителүе билгеле), вегетарианнар (үсемлек  ризыкларындагы тимерне организм авыррак үзләштерә), авыр физик хезмәт башкаручы ир-атлар, олы яшьтәге кешеләр, сирәк очракта кан донорлары керә. Организмга тимер җитешмәве тумыштан да булырга мөмкин. , Салкынга бик сизгер булу, даими рәвештә кул-аякларның туңып йөрүе, бик еш салкын тию анемиянең бик характерлы симптомы булып тора. Тимер җитешмәүне тире дә күрсәтергә мөмкин. Бу авызның лайлалы тышчасында, тырнакларда, күз кабагы конъюнктиваларында (күзнең тоташтыргыч тукыма катлавы) бигрәк тә ачык күренә. Шулай ук тиренең корылыгы, авыз читләренең бик еш бозылуы, каты һәм сыек ризыкларны кыенлык белән йоту да авыру барлыгын раслый.
Баш авыртулары борчыса, хәлегез тиз бетсә, йөрәгегез кызу тибеп, һава ; җитми башласа, бигрәк тә бу күренеш физик эш башкарганнан соң көчәеп китсә, бу симптомнар сезне уйландырырга тиеш. Ашаганда ризык тәме үзгәрү, сулаганда ис аермау, акбур, балчык, агач, кәгазь, боз, коры ярмалар 3 ашыйсы килү һәм бензин, буяулар, тәмәке көлен иснисе килү канда тимер микъдары кимү билгесе булып торалар. Әгәр дә үзегездә шундый халәт ; килеп чыгуын сизсәгез, табибтан каныгызны тикшертү өчен лабораториягә ; юллама бирүен сорагыз.
Табиблар әйтүенчә, кан составында тимер җитешмәүне дәвалау һәм бу авыруның профилактикасын уздыруны дарулардан башка да, әйтик, дәвалаучы диета кулланып та башкарырга була.
Кеше организмы дөрес эшләсен өчен, тәүлек дәвамында ашаган ризыкларда 15-30 мг тимер булырга тиеш. Бу бик мөһим элемент сыер бавырында, телендә, йорт куяны, күркә итләрендә, карабодай, солы ярмаларында, кара- 3 җимештә, шәфталуда, гранатта, мәрсин балыклары уылдыкларында күп ; була. Ашау рационына алмалар, томалап пешерелгән кишер һәм кәбестә, сусыз пешерелгән бәрәңге, кызыл чөгендер, әстерхан чикләвеге, йөзем, яшел салатлар, тавык бавыры, скумбрия, горбуша балыклары кертү файдалы. Диета белән дәвалануда йомырка агы, майсыз эремчекләр мөһим урын алып тора. Аларның аксымы организмга тимерне үзләштерергә булыша. С 1 витамины да шундый ук үзенчәлеккә ия. Шуңа күрә итле ашамлыкларны ашаганда, яңа гына ясалган әфлисун, томат соклары эчәргә һәм баллы 1 борыч, суган, кыяр, яшел үләннәр ашарга кирәк. Ә менә рационда терлек 1 майларын киметергә кирәк, чөнки алар организмга күп керсәләр, кан I ясалуны акрынайталар. Составында тимер булган ашамлыкларны кальцийга бай ризыклардан аерым ашарга тырышыгыз һәм кофе, чәй кебек 1 эчемлекләрне күп эчүдән тыелыгыз. Алар тимер үзләштерүне тоткарлыйлар. 1 Канда гемоглобин дәрәҗәсен мондый рецептлар белән яхшыртып була. 1 стакан әстерхан чикләвегенә 1 стакан дымлы карабодай ярмасы кушып, 3 төяргә кирәк. Шуңа 1 стакан бал салып болгатырга. Бу катнашманы көнгә 1 тапкыр 1 аш кашыгы ашарга. 1 әр стакан караҗимеш, күрәгә, әстерхан чикләвеге, йөземне ваклап- изсп, бал өстәргә, иттарткыч аркылы кабыгы белән чыгарылган 1-2 ли­ мон болгатырга. Бу тәмле һәм файдалы «дару»ны көнгә 1-3 аш кашыгы күләмендә ашарга кирәк.
Күздә күренеше
Анемияләр — канда әйләнеп йөрүче эритроцитларның саны яки эритроцитта гемоглобин күләме кимүе белән сыйфатланган чирләр төркеме. Бу сәбәпләрнең катнашы мөмкин. Анемиядә челтәркатлау үзгәрешләре гадәттә куркыныч түгел һәм ачыклауда сирәк файдалы була.
1.    Ретинопатия
•     Челтәркатлау веналарының боргалануы анемия авырлыгы белән бәйле, әмма аерым да барлыкка килә ала, бу аеруча зур в-талассемия белән авыруларга хас (рәс. 16.72а).
•     Нокталар кебек кан савулар. Таплар һәм «ялкын телләре» кебек кан савулар, Рот таплары һәм мамыксыман чыганаклар гипопластик анемия белән бергә тромбоцитопения белән авыруларда ешрак очрый (рәс. 16.72б). Анемиянең булу дәвамлыгы һәм төре бу үзгәрешләр барлыкка килү ешлыгына тәэсир итми.
2.   Үзәк скотомалар белән оптик нейропатия яман анемия белән авыруларда очрый. В12 витамин препаратлары белән дәвалау булмаганда күрү нервы атрофиясе үсеш алырга мөмкин. Яман анемия шулай ук деменция, периферия нейропатиясенә һәм арткы вә кырый арканнар зарарлану белән арка миенең аскискен катнаш дегенерациясенә китерә ала.
Дәвалау
Дәвалау медикаментоз (составында тимер, микроэлементлар булган дару препаратлары), хирургик (җелек күзәнәкләрен күчереп утырту), диетотерапия, кан препаратларын җибәрү. Мөмкин өзлегүләр: кан агу, йөрәк-кан тамырлары җитешмәүчәнлеге һ.б.
Искәртү
Анемия барлыкка килүенә булышлык иткән сәбәпләрне бетерү. Башкортстанда 2005 е. 100 мең кешегә А. б‑н гомуми авыручанлык 2979,3 тәшкил итә, тәүләп ачыкланган — 1172,6; шуңа ярашлы 2007 ел — 3418,1 һәм 1381,6; 2009 ел — 3238,1 һәм 1137,1. Анемияне диагностикалау, дәвалау һәм искәртү буенча фәнни тикшеренүләр Медицина университетында алып барыла (Ә.Б.Бәкеров, В. И. Никуличева, Г. Ш. Сафуанова һ.б.). "Иммунопрепарат" препаратында анемиянең төрле формаларын дәвалау өчен церулоплазмин дару препаратын алу технологиясе эшләнә һәм җитештерүгә иңдерелә (А.Г.Исрафилов, С.Ә.Янекәева).
(16238) Chappe
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GY104» саналган.
Сент-Френсис (Канзас)
Сент-Френсис  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Френсис шәһәре  елда нигезләнгән.
Кардополовка
Кардополовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Ир елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Виндорф (Кённерн)
Виндорф (Wiendorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кем кирәк
''' Кем кирәк? ''' — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Балалар шобага әйтешләре ярдәмендә ике төркемгә бүленәләр дә кулга-кул тотынып кара-каршы басалар. Ике төркем хор белән түбәндәгечә әйтешәләр:
— Камыр — камчылык.
— Ахирәткә кем кирәк?
— Гөлкәй матур, шул кирәк.
Исеме чыккан бала, чакыручылар янына йөгереп, аларның сафын өзеп чыгарга тырыша. Әгәр өзә алса, бер баланы үз сафына алып китә; өзә алмаса, үзе шулар рәтендә кала.
Уен шулай чиратлашып чакыру рәвешендә барып, сафларның берсендә уенчылар беткәнче дәвам итә.
Ботешть (Нямц)
Ботешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Секша (Тальша кушылдыгы)
Секша — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тальша елгасының уң ярыннан 6,6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уводь елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Ука кушылдыктары бассейны Мокша елгасы кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD175640
HD175640 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Ягмур Ураз
Ураз Ягмур (төр. Uraz Yağmur ; 19 февраль 1990 ел, Алтындаг, Әнкара, Төркия) — төрек футболчысы. «Киречбурну Спор» һәм Төркиянең җыелма командасы өчен чыгыш ясый.
Клуб
Ягмур Ураз туган төбәгеннән «Гази Юниверситесиспор» клубы өчен уйный, аның системасында төп командага тиклемге бөтен баскычларны үтә. Аның өчен Ягмур 13 яшендә беренче тапкыр уйнаса да, әммә нигездә 2008/09 мизгелдә барышында 18 яшендә футболчы була. Биш ел дәвамында төрле категориядәге төп һәм яшьләр командалары өчен чыгыш ясый, ул югары дәрәҗәдә 25 матч үткәрә, 8 тапкыр көндәшләр капкасына туп индерә. Төркиянең Югары лигасында беренче олуг мизгелендә ул 17 матчта 16 туп индерә, Әнкара клубы тарихында өченче урынны яулауга зур өлеш кертә. «Гази» өчен киләсе һәм соңгы мизгелдә Ураз 18 уенда 25 туп кертеп, үз күрсәткечләрен яхшырта. 2010 елда Ягмур Истанбулга күченә һәм «Алашехир» клубына тора, аның составында ике чемпионатта җиңә, көндәш командаларның капкаларына 22 һәм 16 уеннарда тиешле 20 һәм 15 туп кертә. 2011 елның 11 августында ул Чемпионнар лигасында беренче уенын үткәрә: «Аташехир Беледиеспор» Литваның «Гинтра Университетас»   командасы белән тигеҙ исәпкә (1:1) уйный. Европаның төп хатын-кыз клубы турнирында Ягмурның беренче голы 2011/12 мизгелендә була.
HD175640
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Ягмур Ураз
Клуб
2012/13 еллар мизгелендә киләчәк чемпионатның һөҗүм итү казанышларын кабатлап, шул ук вакытта ике уенда күбрәк уйнаса да, Ягмур, ярты елдан соң, киләсе чемпионат уртасында, «Алашехир»дан китә. 2014 елның 10 гыйнварында ул Измир клубы«Конак Беледиеспор» белән контрактка кул куя ә дүрт ай үткәч — аның составында үзенең карьерасында дүртенче җиңүне билгели. 2013/14 еллар мизгелендә ике клуб өчен Ягмур 16 уен үткәрә һәм 11 туп кертә.
Җыелма командада
2006 ел башында Ягмур Ураз 17 яшькә тиклемге яшьләр җыелма командасы өчен бер уенда катнаша, ә инде 27 майда 19 яшькә тиклемге футболчылар командасы сыйфатында Бельгия җыелма командасына каршы иптәшләрчә матчта җиңү голын (1:0) кертә. 23 ноябрь шул ук 2006 елда Ураз төп җыелма командада беренче тапкыр уйный, 2009 елгы Европа чемпионатында квалификация уенында Гөрҗистанга каршы дубль булдыра (9:0). Соңрак, 2007 елның 2 октябрендә, яшьләр кимәлендә рәсми уеннарда беренче тапкыр яхшы күрсәткечләргә әлгәшә, Болгар җыелма командасы капкасына җибәрелгән голлар белән кабаттан дубль белән һөҗүм итү исәбе ача (4:0). 2011 елгы Дөнья чемпионатына сайлау турниры чикләрендә 2010 елның 27 март һәм 11 апрелендә Мальтага каршы ике матчта  да икешәр туп кертә (2:0 һәм 5:1).
HD175640
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ягмур Ураз
Нәтиҗәләре
Гази Юниверситесиспор
Алашехир Беледиеспор
Щодровице
Щодровице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Салту-Велозу
Салту-Велозу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Алексей Безобразов
Алексей Безобразов (Алексей Порфирьевич Безобразов,, — , ) — РИ дәүләт эшлеклесе, хакыйкый яшерен киңәшче (1896), Россия империясе сенаты әгъзасы (1886 елдан).
Касатка култыгы
Каса́тка култыгы (ист. 単冠湾 — Хитокаппу) — Тын океанның Итуруп утрауның ярлары янындагы бухтаның берсе. Утрауның көнчыгыш өлешендә урнашкан.
География
Төньяктан култыг Иван Грозный тау сырты белән каймаланган.
Тотана
Тотана — Испаниянең Мурсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Слизно
Слизно — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әрәфсә (Җулфа)
Әрәфсә  (Ərəfsə ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Җулфа районына караган авыл.
Марбуе
Марбуе — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Баллыкая (Акъязы)
Баллыкая (Ballıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казалчиконьо (Модена)
Казалчиконьо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалчиконьо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сендки (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Сендки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(8770) Totanus
(8770) Totanus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сендки (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Салту-Гранди
Салту-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Марминьяк
Марминьяк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
(16239) Dower
(16239) Dower — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GY105» саналган.
Бей-Пойнт (Калифорния)
Бей-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бей-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Микалаевка (Светлагорский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дордрехт
Дордрехт (Dordrecht) — Нидирланның Көньяк Һолландия правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1220 елдан башлап йөртә.
Усолье
Усолье (Усолье) — Россия Федерациясенең Пермь краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1940 елдан башлап йөртә.
Культ
Культ (латинча cultus - хөрмәтләү, баш ию) — диннең төп элементларының берсе; дини табынуга күренеп торган рәвеш бирү яки аны башкаручыларга илаһи "көч" иңдерү (тылсымлы йолалар) максатына корылган хәрәкәтләр (тән хәрәкәтләре, билгеле бер текстларны һ.б. уку яки җырлау).
Кайбер галимнәр культ системасына теләсә кайсы диннең төп элементы дип карыйлар. Ул мәгълүм йолалар кушылмасыннан тора. Монда бары тик йоланың символик характерына игътибар ителә.
Усолье
Халык
Милләтләр (2010): руслар (95,6%), татарлар (1,4%).
Животово (Киров өлкәсе)
Животово (Животово) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Винроде
Винроде (Wienrode) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вил Мирзаянов
Вил Солтан улы Мирзаянов — татар галиме, химия белгече, милли хәрәкәт активисты.
Тәрҗемәи хәле
1935 елда укытучы гаиләсендә дөньяга килә. 1953 елда, Дүртөйленең № 1 татар мәктәбен көмеш медаль белән тәмамлап, Мәскәү химия технологияләре институтына укырга керә. 1965 елда химия фәннәре буенча кандидатлык диссертациясен яклый. Мәскәүдәге ГосНИИХТ стратегик предприятиедә өлкән фәнни хезмәткәр буларак урнаша. Озак еллар химик агулы матдәләрнең физик-химик анализы белән шөгыльләнә. 1985 елда докторлык диссертациясен яклый, профессор исеменә лаек була. Соңгы вазифасы — чит илләрнең техник шымчылыгына каршы тору бүлеге мөдире.
Хорезу (Олт)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вил Мирзаянов
Тәрҗемәи хәле
1991 елның 10 октябрендә Мәскәүдә нәшер ителгән «Куранты» гәзитендә әлегә исеме билгеле булмаган В. Мирзаяновның «Инверсия» дигән мәкаләсе басыла. Анда автор СССРда химик корал җитештерү өлкәсендәге сәясәткә каршы чыга. Күп тә үтми, органик химия һәм технология фәнни-тикшеренү институтының фәнни хезмәткәре В. Мирзаяновны, "штат кыскарту"га сылтынып, эштән бушаталар.
Әмма галим ярты юлда тукталып калмый. 1992 елның 16 сентябрендә «Московские новости» гәзитендә Л. Федоров белән берлектә «Агуланган сәясәт» дигән мәкалә бастыралар. Анда галимнәр СССРда химик корал җитештерүнең кызу темплар белән алып барылуын яза. Генпрокуратура, "дәүләт серен чишү"дә гаепләп, В. Мирзаяновка карата җинаять эше кузгата һәм ул кулга алына. Генпрокуратура тикшерүчесенә биргән җавабында Вил Солтан улы болай ди: «Әлеге вакытта илдә яшерен рәвештә агулы матдәләр җитештерелеп, бинар корал ясауга керешү бара. Хәрби-химик комплекс җитәкчеләренә генә табыш бирә. Моңа юл куярга ярамый. Мин язган мәкаләләремдә бер генә дәүләт серен дә ачмадым».
В. Мирзаяновны эзәрлекләүне туктатуны сорап, 32 галим — Нобель премиясе лауреатлары — ил Президенты Б. Ельцинга мөрәҗәгать белән чыга.
РФ Генераль Прокуратурасы 1994 елның 14 мартында шундый карар чыгара: «Мирзаянов дәүләт сере булып исәпләнгән мәгълүматларны фашламаган, шунлыктан җинаять җаваплылыгына тарттырыла алмый…»
1995 елның февралендә сәяси качкын буларак АКШка күченә. 2002 елда Россия хөкүмәте профессорга илгә кире аяк басарга тыя.
2008 елда Милли Мәҗлес президиумына сайлана. Хәзерге вакытта Нью Джерси штатының Принстон шәһәрендә яши. Үз сайтында публикацияләрне һәм тәрҗемәләрне чыгара.
2023 елда берничә татар активисты үзен «Татарстанның сөргендәге хөкүмәте» дип атаган төркем утырышын үткәргәндә шул "хөкүмәт"нең яңа җитәкчесен билгеләде. Моңарчы баш министр саналган Вил Мирзаянов урынына яңа җитәкче итеп Рәфис Кашапов сайланды.
Әдәби һәм тарих фәнендәге эшчәнлеге
Мирзаянов АКШта көнбатыш тарихчыларының борынгы татар тарихына кагылышлы хезмәтләрен инглиз теленнән рус һәм татар телләренә тәрҗемә итеп бастыру эшенә керешә. Тарихи материалларга байлыгы ягыннан АКШ Конгрессы китапханәсеннән генә калышучы Принстон университеты китапханәсендә Вил Мирзаянов татар эмигранты, Сент-Луис университеты профессоры Борис Ишболдин әл-Бәкринең «Татарлар тормышыннан очерклар» дигән хезмәтен табып, аны инглиз теленнән рус теленә тәрҗемә итә. Китап Казанда 2003 елда «Раннур» нәшриятында татар телендә дөнья күрә. Хезмәтенең кереш сүзендә автор түбәндәгеләрне бәян итә: «Бу китапның төп максаты — инглиз телендә укучыларны әлегә кадәр мәгълүм булмаган татар тарихы белән таныштыру фалыдыр. Дөньяви вакыйгаларга гаять дәрәҗәдә бай булган татар тарихы Россия һәм Көнбатыш илләре һәм аларның үсешенә заманында үтә нык тәэсир итә. Китапның төп әһәмияте әнә шуннан гыйбарәт…»
Шушы ук китапханәдә якташыбыз, күренекле инглиз тарихчысы Э. Паркерның «Татарлар тарихыннан мең ел (Чыңгыз ханга кадәр)» дигән хезмәтен таба һәм аны 2003 елда Казанда «Идел-Пресс» нәшриятында бастыра. Инглиз галименең бу китабы әле XIX гасыр азагында ук борынгы кытай язмалары нигезендә язылган була.
2011 ел башында Вил Солтан улының тагын бер хезмәте Казанда рус телендә нәшер ителде. Ул — Маенхен-Хельфенның «Гуннар дөньясы» китабы. Татарстан галимнәре якташыбыз хезмәтенә югары бәя бирде.
2002 елда Татарстан китап нәшриятында Мирзаяновның «Вызов» исемле автобиографик китабы чыга.
Риджвей (шәһәр, Висконсин)
Риджвей  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цецюрки-Шляхецки
Цецюрки-Шляхецки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8771) Biarmicus
(8771) Biarmicus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3187 T-2» саналган.
Серкелвилл (Канзас)
Серкелвилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Серкелвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Женевьев (Мёрт һәм Мозель)
Сент-Женевьев (Sainte-Geneviève) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,14 км².
Марвиль-Мутье-Брюле
Марвиль-Мутье-Брюле — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Маһфесыгмаз (Чукурова)
Маһфесыгмаз (Mahfesığmaz) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Чукурова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Салту-да-Дивиза
Салту-да-Дивиза — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Камышлы (Уса кушылдыгы)
Камышлы — Россия территориясеннән ага торган елга. Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Уса елгасының сул ярына тамагыннан 26 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Туктар Урдалысы
Туктар Урдалысы — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Почта индексы — 423285.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Караөмер (Кызылырмак)
Караөмер (Karaömer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Кызылырмак илчесенә караган бер авыл (köy).
Ботешть (Скеришоара, Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Словенково (Кошалинский повяты)
Словенково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карканка
Карканка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казалья (Пиза)
Казалья — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сендрово
Сендрово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баллыкая (Караҗабей)
Баллыкая (Ballıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Разия Мөэминова
Разия Мөэминова, Разия (Розалия ) Мөхәммәтгали кызы Мөэминова (Үзбәкстанда: Розия Мукминова, 1922 елның 31 декабре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан — 2007 елның 12 гыйнвары, Үзбәкстан, Ташкәнт) — тарихчы—, урта гасырлар Үзәк Азия тарихы буенча белгеч, тарих фәннәре докторы (1972), профессор.
Тәрҗемәи хәле
1922 елның 31 декабрендә Татарстан АССР башкаласы Казан шәһәрендә биш балалы гаиләдә туган. Әтисе Мөхәммәтгали Миргали улы (1887—1969) тумышы белән Казан өязеннән, әнисе Хәдичә Шиһабетдин кызы Бәхтиярова (1892—1980) Казан өязе Шырдан авылыннан. Туганнары: Әминә (1915—2002), Фуат (1916—2001), Зәйнәп (1918—2005), Шәфика (1925—2014).
Хокукларыннан мәхрүм ителгән гаилә 1930 елда (әтисе 1929 елда ук) Үзбәк ССР Кукан шәһәренә күченергә мәҗбүр була, 1936 елда Ташкәнт шәһәренә күченә. Р. Мөэминова Ташкәнтның 80нче санлы мәктәбен (1939), Урта Азия дәүләт университетының (1923 елга кадәр Төркистан дәүләт университеты, 1960 елга кадәр Урта Азия дәүләт университеты, 1991 елга кадәр Ташкәнт дәүләт университеты, хәзерге ) тарих факультетын (1944) тәмамлаган. Бөек Ватан сугышы елларында Ташкәнтка Мәскәү һәм Ленинградтан күчерелгән гыйльми оешмаларның әйдәүче белгечләре С. Б. Бахрушин, В. И. Беляев, Б. Д. Греков, А. Ю. Якубовский, И. П. Петрушевский кебек күренекле галимнәрдән белем ала.
Марсьяк-сюр-Селе
Марсьяк-сюр-Селе — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Разия Мөэминова
Тәрҗемәи хәле
1944 елда Үзбәк ССР Фәннәр академиясенең яңа оештырылган Тарих һәм археология институтына (хәзерге Үзбәкстан ФА Тарих институты) аспирантурага кабул ителә. 1949 елда Ленинградта ССРБ ФА Көнчыгышны өйрәнү институтында (хәзерге РФ ФА Көнчыгыш кулъязмалары институты, ИВР РАН) «Тимеридләр һәм шәйбәниләр арасында Мавараэннәһер өчен көрәш (Шәйбәниләрнең үзбәк дәүләте оешу тарихына)» темасына кандидатлык диссертациясе (фәнни җитәкчесе проф. И. П. Петрушевский (1898—1977), рәсми оппонентлары А. Ю. Якубовский (1886—1953) һәм Н. Д. Миклухо-Маклай (1915—1975)), 1972 елда «XVI гасырда Сәмәрканд һәм Бохарада кәсепчелек» темасына докторлык диссертациясе яклый.
Хезмәт юлы
1951-1990 елларда Ташкәнт тарих һәм археология институтында эшли; 1987 елдан әлеге институтның борынгы һәм урта гасырлар тарихы бүлеге мөдире.
Гыйльми эшчәнлеге
Фәнни кызыксынулар өлкәсе — урта гасырлар соңы Үзәк Азия тарихы. 300 дән артык фәнни хезмәт авторы, шулар эчендә: «XVI гасыр Үзбәкстанында аграр мөнәсәбәтләр тарихына. «Вакыф-намә» материаллары буенча» (монография, 1966), «XVI гасырда Сәмәрканд һәм Бохарада кәсепчелек тарихы буенча очерклар» (монография, 1976), «XV-XVI гасырлар үзбәк шәһәрләрендә халыкның социаль дифферинциациясе» (монография, 1985) һ. б. Берничә кандидатлык һәм докторлык диссертацияләре әзерләү белән җитәкчелек итә. Чит илләрдә узган халыкара конференцияләр эшендә актив катнаша: Торонто (1989, Канада), Бамберг (1991, Алмания), Страсбург (1987, Франция), Әнкара (1997, Төркия), Лос-Анджелес (1998, АКШ), Мэдисон (1998, АКШ), Вена (2000, Австрия), Тәһран (2001, Иран) һ. б.
Салту-ди-Пирапора
Салту-ди-Пирапора — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Цешевко
Цешевко — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маргон
Маргон — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
HD17568
HD17568 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Улеа
Улеа — Испаниянең Мурсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
HD17568
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(16240) 2000 GJ115
(16240) 2000 GJ115 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Улеа
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16240) 2000 GJ115
Тарихы
2000 елның 8 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GJ115» саналган.
Випке
Випке (Wiepke) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миколин Вострав
Миколин Вострав (Міколін Востраў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Алфен-ан-дер-Рейн
Алфен-ан-дер-Рейн (Alphen aan den Rijn) — Нидирланның Көньяк Һолландия правинсәсендә урнашкан шәһәр.
(8772) Minutus
(8772) Minutus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Риджвилл (Висконсин)
Риджвилл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8772) Minutus
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4254 T-2» саналган.
Вишкиль (елга)
Вишкиль — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эглова
Эглова — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маһьялар (Козан)
Маһьялар (Mahyalar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Салту-ду-Жакуи
Салту-ду-Жакуи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Цешево
Цешево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Силвен-Гроув (Канзас)
Тарихы
Силвен-Гроув шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фортуна (Мурсия)
Фортуна — Испаниянең Мурсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Словенково (Свидвинский повяты)
Словенково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хорезу-Поенари
Хорезу-Поенари — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16241) Dvorsky
(16241) Dvorsky — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GD126» саналган.
Смердяга
Смердяга (Смердянка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вязьма елгасының уң ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уводь елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Ука кушылдыктары бассейны Мокша елгасы кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Баллыкая (Хекимһан)
Баллыкая (Ballıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Хекимһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Леуварден
Леуварден (Leeuwarden) — Нидирланның Фризланд правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1285 елдан башлап йөртә.
Ботешть (Сучава)
Ботешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казалья (Фиренца)
Казалья — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Элеваторный
Элеваторный (Элеваторный) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (82%), башкортлар (9%).
Микольск (Гомельский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сенково (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәфыйк Ихсанов
Рәфыйк Ихсанов, Рәфыйк Рәшит улы Ихсанов (1965 елның 27 сентябре, ССРБ, РСФСР, БАССР, Әлшәй районы, Түбән Әүрез) — һөнәри хәрби, РФ Хәрби-һава көчләре полковнигы. Әфган сугышында һәм Төньяк Кавказдагы хәрби хәрәкәтләрдә катнашучы. Россия Каһарманы (2000).
Тәрҗемәи хәле
1965 елның 27 сентябрендә Әлшәй районы Түбән Әүрез авылында татар гаиләсендә туган. Урта мәктәпне тәмамлаган. Мәктәптә башлангыч хәрби әзерлек укытучысы запастагы офицер Анатолий Петр улы Сиухин хәрби һөнәре белән кызыксыну тәрбияли алган. 1982 елдан Рәфыйк хәрби хезмәттә. Сарытау югары хәрби очучылар тәмамлаган (1986).
Бер ел Әфганстан сугышында катнаша. Анда 280 хәрби очыш ясаган. Сугышчан бурычларны үтәгәндә күрсәткән батырлыклары өчен III дәрәҗә «ССРБ Кораллы көчләрендә Ватанга хезмәт иткән өчен» ордены белән бүләкләнгән. Аннан Украинада, Львов өлкәсендә Карпат буе хәрби округында хезмәт итә. ССРБ таркалгач, Рәфыйк Рәшит улы Украина антын кабул итәргә теләмәгән офицерлар арасында була, хезмәт урыныннан китә.
1992 елда Ю. А. Гагарин исемендәге Хәрби-һава көчләре академиясенә укырга керә. Академияне тәмамлаганнан соң, Ставрополь краеның Будённовск шәһәрендә урнашкан вертолет полкы командиры урынбасары итеп билгеләнә. Ике Чечня сугышында да катнаша. Анда вертолетчылар төркемнәрен җитәкли, боевикларның базаларына һавадан һөҗүмнәр оештыра, һава разведкасы алып бара, разведка төркемнәрен тиешле җиргә алып бара һәм, хәрби бурычны үтәгәч, эвакуацияли.
Батырлык
Россия Каһарманы исеме РФ Президентының 2000 елның 21 апрелендәге Указы белән Төньяк Кавказ төбәгендә законсыз кораллы берләшмәләрне бетерүдә күрсәткән ныклыгы һәм батырлыгы өчен бирелә. «Без тау шартларында тактик десант төшерү өчен зур төркем белән очтык. Десант төшерү төркеме белән җитәкчелек итү миңа йөкләнгән иде. Дошман көчле ут белән каршы торуга карамастан, операция уңышлы узды, әмма бер вертолетны боевиклар бәрүгә иреште. Минем команда буенча экипаж парашютлар белән сикереп, көндәш территориясенә төште. Экипаж боевикларның җиңел табышы була ала иде. Башка машиналарныж экипажлары төгәл һәм оператив эшләделәр. Санаулы минутлар эчендә алар җиргә төштеләр һәм иптәшләрен үз бортына алды. Хәрби бурычны уңышлы үтәгән һәм очучыларны коткару буенча искиткеч маневр ясаган өчен командование мине югары бүләккә тәкъдим итте».
2001 елдан Себер хәрби округында (Байкал арты крае) полк командиры.
2004 елдан РФ Хәрби-һава көчләре баш командованиесендә хезмәт итә.
2006 елдан запаста. 2004 елдан гаиләсе белән Мәскәүдә яши. Россия хокук академиясенең (2015 елдан ) юридик факультетын тәмамлаган. РФ Юстиция министрлыгы каршындагы генераль директоры урынбасары булып эшли. Иҗтимагый башлангычларда 1990-еллар ахырында Мәскәүдә барлыкка килгән Е. Н. Кочешков исемендәге «Советлар Берлеге Каһарманнарына һәм Россия Каһарманнарына ярдәм фонды» вице-президенты булып тора.
Эжиковице-Велики
Эжиковице-Велики — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Поль (Мёрт һәм Мозель)
Сент-Поль (Sainte-Pôle) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,69 км².
Мароль-ле-Бюи
Мароль-ле-Бюи — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Мартель (Ло)
Мартель — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Кандал
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклагычы Зывыз кала тибындагы бистәсеннән Куйбышев сусаклагычына кадәр, Олы Чирмешән елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8773) Torquilla
(8773) Torquilla — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5006 T-2» саналган.
Уфа сәнгать укуханәсе
Уфа сәнгать училищесы, Уфимское училище искусств, Өфө сәнғәт училищеһы — 1921 елдан Уфада эшләп килүче, мәдәният һәм сәнгать өлкәсендә махсус урта белемле белгечләр әзерләүче уку йорты, бюджеттагы һөнәри белем бирүче дәүләт уку йорты (көллият). Балалар музыка, сәнгать мәктәпләре өчен укытучылар, мәдәният оешмалары өчен хезмәткәрләр әзерләп чыгара.
Белгечлекләр
Музыка һәм сәнгать бүлекләрендә дизайн, фортепиано, вокал сәнгате, оркестр өчен тынлы һәм бәрмә уен кораллары, халык оркестры уен кораллары, эстрада җыры, музыка теориясе, Россия халыкларының музыка уен кораллары, музыкада тавыш яздыру осталыгы, хор дирижерлыгы, оркестр өчен кыллы уен кораллары, эстрада уен кораллары белгечлекләренә өйрәтәләр.
Укуханәне тәмамлаучылар
Укуханә 10 меңнән артык махсус урта белемле белгеч әзерләгән.
Бина
Уфаның Киров районында урнашкан бина 1971 елда 4 катлы итеп кирпечтән төзелгән. 600 урынлы концерт залы, картиналар галереясы бар.
Бейвъю (Гумбольдт округы, Калифорния)
Бейвъю  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бейвъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16242) 2000 GT126
(16242) 2000 GT126 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GT126» саналган.
HD175706
HD175706 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тулбай
Тулбай — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422140.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Алкмар
Алкмар (Alkmaar) — Нидирланның Төньяк Һолландия правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Страданка
Страданка — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАС/ИДЕЛ/2231/87/173/96 урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уводь елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Ука кушылдыктары бассейны Мокша елгасы кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кәркәвеч
Кәркәвеч Каркаусь — Россия территориясеннән агучы кече елга. Татарстанның Кукмара районы, Киров өлкәсенең Нократ Аланы районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 13 км. Өстенә Югары Шөн, Салтык-Ерыклы, Кәркәүч һәм Ташлы-Елга авыллары урнашкан. Урта Шөн авылында Аллавык инешенә кушылып, аның кушылдыгы булып тора.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Салту-ду-Итараре
Салту-ду-Итараре — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фуэнте-Аламо-де-Мурсия
Фуэнте-Аламо-де-Мурсия — Испаниянең Мурсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цешки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ричвуд (Висконсин)
Ричвуд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Чәрдән
Чәрдән (Чердынь) — Россия Федерациясенең Пермь краенда урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1535 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): руслар (98,0%).
Словенско (Свидвинский повяты)
Словенско  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маршевиль
Маршевиль — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Эммен
Эммен (Emmen) — Нидирланның Дренте правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Рәсми сайт
https://www.witterzomer.nl/camping-omgeving-emmen
Вискау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жирново (Шабалино районы)
Жирново (Жирново) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Казалья (Ферара)
Казалья — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Көнсылу Котлыбаева
Котлыбаева Көнсылу Зәки кызы (13 март 1956 ел) — педагогик хезмәт ветераны. Югары категорияле биология укытучысы, Башкортстан Республикасының атказанган укытучысы (2004) һәм мәгариф алдынгысы (1998), «Мәгариф» өстенлекле милли проекты гранты конкурсы җиңүчесе (2011). 2015 елдан Башкорт Википедиясенең актив мөхәррире, 2016 елдан Бөрҗән вики-клубы җитәкчесе.
3100 мильлек «Үз-үзеңне җиңеп чыгу» йөгерүе
3100 мильлек «Үз-үзеңне җиңеп чыгу» йөгерүе ул дөньяда иң озын сертификацияләнгән йөгерү трасасы. 1996 елда Шри Чинмой бу чараны 2700-миля (4345 км) йөгерүе буларак барлыкка китергән. Шул елны бүләк итү церемониясендә ул 1997 юрамасы 3100 миляга (4989 км)га кадәр озайтылачагын игълан иткән. Бу күп көн йөгерүен Шри Чинмой Марафон Такымы алып бара һәм ул Америка Кушма Штатларында Нью-Йоркта Куинста һәр елны июнь-августта була. Трасса 3100 миля (4989 км) ераклыкта. Йөгерүчеләр Ямайка, Куинс – Абигайл Адамс (84-енче) авеню 164-ынчы урыннан Үзәк Парк Юлында 168-ынчы урам буйлап 5649 әйләнеш йөгерәләр. — 0,5488 миля (883 м), шул ук вакытта урамнар нормаль кулланылышта. Йөгерүчеләргә дистанцияне узу өчен 52 көн бар, алар иртәнге сәгать 6-дан төн уртасына кадәр, һәр көнне уртача 59,62 миля (95,95 км) йөгерәләр. Бүләк типик рәвештә футболка, DVD, яки кечкенә сувенир була.
Көнсылу Котлыбаева
Биографиясе
Көнсылу Зәки кызы Котлыбаева 1956 елның 13 мартында Башкорт АССРның Бөрҗән районы Галиәкбәр авылында укытучы гаиләсендә туган.