cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Минюцевка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вен
Вен — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
(17344) 1120 T-3
(17344) 1120 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1120 T-3» саналган.
Фелисландия
Фелисландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD19400
HD19400 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вест-Лебанон (Индиана)
Вест-Лебанон  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Хозья
Кече Хозья — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Хозья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Раублинг
Раублинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Мондина (Венеция)
Географиясе
Казе Мондина Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Линарес-де-Риофрио
Линарес-де-Риофрио — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Казе Мондина (Венеция)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Линарес-де-Риофрио
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глушинек
Глушинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Boeing 737 MAX
Boeing 737 MAX — Boeing 737 очкычның дүртенче буыны, Boeing 737 Next Generation гаиләсен алыштыру өчен Boeing компаниясе төзегән. Boeing 737 MAX — АКШ тарфюзеляжлы пассажир очкычы.
Эшләү һәм проектлау
2006 елдан Boeing 737 алмаштыру мөмкинлеге турында фикер алышкан.
Заказлар
MAX 8 — Боингның тарихында иң сатыла торган очкыч.
Годьес
Годьес (Gaudiès) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-д'Арьеж кантонына карый.
Билән (Караидел кушылдыгы)
Билән — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Балакатай районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының сул ярыннан 741 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гарадаг (Агсу)
Гарадаг  (Qaradağ ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Кордемучаш
Кордемучаш (Кӧрдымучаш, Кордемучаш) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (93,6%), руслар (3,6%), таҗиклар (2,7%).
Конрадув (Ополе воеводалыгы)
Конрадув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Минявичы
Минявичы (Мінявічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Валя-Болвашница
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ава (шәһәр, Япония)
Ава — Япония дәүләтенең Токусима префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ава шәһәре 2005 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 40303 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 211 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 190.97 км² тәшкил итә.
Велёленка (Великопольское воеводалыгы)
Велёленка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Паениер (Калифорния)
Паениер  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Паениер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тюрина (Ноба кушылдыгы)
Тюрина  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ноба елгасының уң ярына тамагыннан 7 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9749) Van den Eijnde
(9749) Van den Eijnde — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Soyuz-1 (ğälämi korab)
Soyuz-1 - Soyuz seriäsennän SSRB berençe pilotlı ğälämi korabı. 1967 yılnıñ 23 aprelendä orbitada cibärelgän.
Bortında Sovet Berlege Qaharmanı injener-palkawnik Vladimir Komarov bulğan. Anıñ dublerı Yuriy Gagarin bulirğa tieş ide.
Кварцитный
Кварцитный (Кварцитный) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.
Soyuz-1 (ğälämi korab)
Ğälämi oçış häläkät belän tämamlana: paraşüt sisteması watılğanğa kürä toşüçe apparat cirdä utırğanda häläkättä yulıqqan. Komarov häläk bulğan.
Dönya tarixında pilotlı kosmonavtikada berençe tapqır keşe häläk bulğan.
Кварцитный
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Soyuz-1 (ğälämi korab)
Häläk bulğan Vladimir Komarov istälegenä küp toraq punktlar, uramnar, mäktäplär atalğan.
Tarix
Soyuz-1 orbitada çıqqannan soñ uq problemalar başlanğan: ber qoyaş batareyäse açılmağan. Şul watılu säbäple oçış aldan tämamlanırğa mäcbür bulğan.
Кварцитный
Халык
Халык саны динамикасы:
Soyuz-1 (ğälämi korab)
Tarix
Korab uñışlı orbitadan çıqqan, läkin atmosferanıñ tığız qatlamnarında kergännän soñ paraşüt sisteması watılğan: töp paraşüt çıqmağan, ä östämä paraşüt stropaları çualğan, näticädä apparat 50 m/s tizlege belän cirgä bärelgän häm yanıp betkän.
Bu häläkättän soñ pilotlı ğälämi oçışlar 1.5 yılğa tuqtatılğan.
Кварцитный
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%), татарлар (5%), украиннар (6%), алманнар (5%), казахлар (5%).
Сент-Базей
Сент-Базей — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Шинтеу
Шинтеу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вендфонтен
Вендфонтен — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
HD194027
HD194027 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фелис-Натал
Фелис-Натал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лос-Сантос (Испания)
Лос-Сантос — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макмешен (Көнбатыш Вирджиния)
Макмешен  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Макмешен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17345) 2216 T-3
(17345) 2216 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вест-Терр-От (Индиана)
Вест-Терр-От  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кезагзы (Җиде)
Кезагзы (Kezağzı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Җиде илчесенә караган бер авыл (köy).
Нарынҗалысүлейман (Кула )
Нарынҗалысүлейман (Narıncalısüleyman) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кула илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
2012/2013 футбол буенча Сербия кубогы
2012/2013 футбол буенча Сербия кубогы (Куп Србије у фудбалу 2012/2013) — футбол буенча Сербия Кубогының 7 нче уены.
Рауэнебрах
Рауэнебрах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Монкальери (Павия)
Казе Монкальери — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Монкальери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мир (Карэлицкий районы)
Мир  (Мір ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гневкувець
Гневкувець — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Етроп-де-Борн
Сент-Етроп-де-Борн — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Миёси (Токусима)
Миёси — Япония дәүләтенең Токусима префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Миёси шәһәре 2006 елның 1 мартында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 30998 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 42.96 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 721.48 км² тәшкил итә.
Фенис (Парана)
Фенис  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Равил Гайнетдин
Равил Исмәгыйл улы Гайнетдин – шәех, Россия мөфтиләр шурасы, Россия Үзәк Европа төбәге мөселманнары Диния нәзараты рәисе.
Тәрҗемәи хәле
Мөфти Гайнетдинның Ислам юлында хезмәт итүе 35 ел элек, Бохара шәһәрендәге Мир-Гарәп мәдрәсәсен тәмамлаганнан соң башлана. 1987 елда яшь дин эшлеклесе — имам–хатыйб, ә инде бер елдан соң Мәскәү җәмигъ мәчетенең баш имам-хатыйбы булып эшли башлый. Совет чорында ук Равил хәзрәт Гайнетдин җитәкчелегендәге Мәскәү җәмигъ мәчете Россиянең күп кенә регионнарыннан җәмгыятьләрне җәлеп итү үзәгенә әверелә. 1994 елда биредә РФ мөселманнарының Диния нәзарәте оештырыла. Диния нәзарәтенең 25 еллыгы елында, РФ субъектларыннан һәм дөньяның дистәләгән иленнән җыелган делегатлар һәм дәрәҗәле кунаклар алдында чыгыш ясаганда, мөфти Гайнетдин хәбәр иткәнчә, бүген РФ мөселманнары Диния нәзарәте 53 төбәктә ике меңнән артык мөселман җәмгыятен берләштерә.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
Мөфти Гайнетдинның мөселман рухи яңарышы, тынычлык урнаштыру һәм милләтара һәм диниара татулыкны һәм гражданлык бердәмлеген ныгыту эшендәге казанышлары күп кенә дәүләт бүләкләре, шул исәптән «Дуслык» ордены (1997), Почет ордены (2004) IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (2009), III дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (2015), федерация субъектларының дәүләт бүләкләре белән билгеләнә. Бүләкләр арасында Фәләстыйн дәүләтенең «Иерусалим йолдызы» югары ордены (2015), «Казакъстан Республикасының бәйсезлегенә 20 ел» медале (2012), Казакъстан Республикасының «Шапагат-Милосердие» югары ордены (2013) һәм башкалар бар.
2019 елның 22 ноябрендә Россия мөселманнарының дини лидеры, мөфти шәех Равил Гайнетдин РФ Президенты Владимир Путин кулыннан II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» орденын алды. Бүләкләү тантанасы РФ Президентының Кремль резиденциясенең Екатерина залында узды. «Җәмгыятьтә милләтара һәм конфессияара тынычлыкны һәм татулыкны ныгытуга зур өлеш керткән өчен», — диелә РФ дәүләт башлыгы Указында.
2023 елда Россия Азия һәм Африка илләре халыклары белән теләктәшлек комитетының алтын медале белән бүләкләнгән ― Россия өммәтен берләштерү, Россия мөселманнарының Ислам дөньясында ролен һәм урынын күтәрүе һәм хаҗ кылуны оештыруның үзәкләштерелгән системасын булдыру эшенә зур өлеш керткәне өчен
Сергиополь (мәгънәләр)
Сергиополь — торак пункт атамасы.
Шипет
Шипет — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лумбралес
Лумбралес — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конти-Опольски
Конти-Опольски — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Велёнек (Великопольское воеводалыгы)
Велёнек  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Шайтановка
Кече Шайтановка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
(9750) 1989 NE1
(9750) 1989 NE1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 8 июлендә Алан Гилмор, тарафыннан Озеро Текапо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 NE1» саналган.
Кече Шайтановка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гарагашлы (Агсу)
Гарагашлы  (Qaraqaşlı ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Вер (Манш)
Вер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
(17346) 2395 T-3
(17346) 2395 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2395 T-3» саналган.
Пайк (Калифорния)
Пайк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пайк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гулье
Гулье (Goulier) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Старки (Киров өлкәсе)
Старки (Старки) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%), арлар (2%).
Беретәк
Беретәк (Олы Беретәк) (Березяк) — Йөрүзән елгасының кушылдыгы. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Йөрүзән елгасының уң ярыннан 338 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миранка (авыл)
Миранка  (Міранка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вествилл (Индиана)
Вествилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаксола
Лаксола (Лаксола, Лаксола) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Валя-Боркутулуй
Валя-Боркутулуй — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ферведору
Ферведору — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Реаль укуханә бинасы (Минзәлә)
Реаль укуханә бинасы - Советлар Союзы Герое шагыйрь Муса Җәлил укыган йорт. Төбәк әһәмиятендәге тарихи һәйкәл.
Тарихы
Укуханә бинасы 1914-1920 елларда төзелгән. 1941 елда бинада вакытлыча Хәрби-сәяси укуханә урнашкан, анда танылган татар шагыйре Муса Җәлил укыган. Был вакыйга 1985 елда мемориаль такта куеп билгеләнә. Бина - гражданлык архитектурасы һәйкәле. Хәзер биредә Минзәлә педагогика көллияте урнашкан. Бинада Муса Җәлилнең Мемориаль музее эшли. Уның фондында 30000 саклау берәмлеге исәпләнә. Музейның мәйданы 70 квадрат метр һәм педагогия коллиятенең бер аудиториясен алып тора. Монда 1941 елгы вакыйгаларны күзалларга мөмкинлек бирүче интерьерлар комплекслары – Хәрби-сәяси курслар үткән класс шагыйрь еш кунак булган Сабировлар йорты интерьеры эшләнгән. Музейда сугыш чоры көнкүреш әйберләре һәм документлары, сугыш урыннарыннан китерелгән реликвияләр, Муса Җәлил әсәрләренең күпсанлы басмалары тәкъдим ителә.
Чиләбе башкортлары
Чиләбе башкортлары — Чиләбе өлкәсе территориясендә яшәгән башкортлар. Регионның төп автохтон халкы.
Гомуми характеристика
Текст (фрагмент) :
Аргужа да буйлап йөрегәнемдә,
Ятып калды каеш дилбегәм.
Дилбегәм дә өчен кайгырмыймын —
Ятып калды туган илгенәм....
Чиләбе өлкәсе башкортлары "'Урал аръягындагы башкортлары"' этник төркеменә карый. Аларның урнашу нигезендә башкортларның төньяк-көнчыгыш этнографик группасы кабиләләре тора:
Аларның сөйләү теле башкорт теленең көнчыгыш (куакан) диалектына карый. Ул берничә сөйләшкә бүленә: "аргаяш, әй-йөрүзән, миасс, слет һәм кызыл."
Ирләрнең күпчелеге һәм хатын-кызларның бер өлеше көньяк себер антропологик тибын, хатын-кызларның төп өлеше — субурал, ирләрнең бер өлеше — көньяк чыгышлы европеоид тибына карый.
Дине буенча чиләбе башкортлары сөннәтле мосолмандарга карый.
Тарихы
Безнең эраның II меңенче еллыгында җаек аръягындагы башкорттар Тарихи Башкортстан көнчыгыш территориясендә, төньяктан Исә, Пышма (урыны белән Тура елгасыннан), көньякта Уй (урыны белән аның кушылдыгы Тугына ярославль өлкәсе nowiki/өлкәсе кка һәм Тубылның югары агымына белән барып җиткәннәр), көнчыгыштан Тубыл һәм Тура (урыны белән Ишем һәм Иртеш) елгалардан көнбатышта Уралтау сыртларына белән таралып утырганнар.
XIII гасырдан чиләбе башкортлары таралып утырган территорияләр Алтын Урда составына, ә XV гасыр соңыннан — Себер ханлыгына ингән. Башкортстанның Рус дәүләтенә кушылуыдан соң җаек аръягындагы башкортларының җирләре Верхотурск, Тобольск һәм Уфа өязләр составына ингән. XVIII гасыр башында аларның җирләр административ яктан Себер губернасына, ә 1737 елдан — Исәт провинциясена караган. XVII гасыр уртасына чиләбе башкортларының күпчелеге жалованный грамоталар алган; бу документларда башкортларның җиргә җирләре кергәндә юридик яктан билгеләп куела.
XVII—XIX гасырларда чиләбе башкортларының җиргә җирләрендә тау заводларына һәм ныгытмаларга нигез салынган; хәзерге көндә бу җирләрдә Яшә, Верхнеурал, Югары Өфәле, Златоуст, Кәсле, Олы Катау (Катау-Ивановск), Коса, Кыштым, Миасс, Меңәр, Нәзепетровски, Чаткы, Сем, Троицк, Катау-Тамак, Чиләбе, Чыбаркүл, Йөрүзән калалары һәм башка туплавык пунктлар урнашкан.
1919 елның башына карый Башкортстан автономиясе 13 кантоннан санала, шуның исәбендә Аргаяш кантоны да булган.
Аргаяш кантоны биләмәләренә Екатеринбург, Троицк, Чиләбе һәм Шадринск өязләренең 18 улусы җирләре ингән. Башкорт АССР ы Үзәк Башкарма Комитеты (ЦИК) Президиумы һәм Халык Комиссарлары Советының (Совнарком) 1930 елның 20 август Постановлениесенә ярашлы, Аргаяш кантоны таратылган, һәм аның урынында Аргаяш һәм Коншак районнары барлыкка килгән. Бөтен Союз Үзәк Башкарма Комитетының (ВЦИК) 1934 елның 17 гыйнвар карары белән Аргаяш һәм Коншак районнары, шул ук елда булдырылган һәм көзенә тагын да юкка чыгарылган Аргаяш милли округы төзеп маташканнан соң, Чиләбе өлкәсе составына кертелгән.
Хуҗалыгы, матди һәм рухи мәдәнияте
Чиләбе башкортларының байрамнар, әлбәттә, Башкортстанда яшәгән башкортларныкыннан берничек аерылмый: каргатуй, күке чәе, мәйдан, сабантуй һ.б.
Чиләбе башкортлары халык ижадында, әлбәттә, «Булеге», «Кузыйкүрпәс белән Маянсылу», «Таргын белән Кужак», «Йосыф белән Зөләйха» һәм башка эпосларның вариантлары билгеле. «Аргужа», «Ашказар», «Каһым түрә», «Тәфтиләү», «Уел», «Шәүрә», «Эскадрон», «Зәрифә» һәм башка башкорт алды таралган.
«Чиләбе башкортлары»
Текст (фрагмент) :
...Баш йортыңда башкорт булу – бер хәл, Башкорт булып кара син читтә! Чиләбенең башкортлары безгә Чын башкорт рухын күрсәтә!
Чиләбенең башкортлары безгә Алып килә яугир комарын. Үз нияте белән ватып керде Алар Рәсәй чиге диварын.
Милләт каны кайнап торгач, әнә, Сөйләшәләр гүзәл сөйләштә! Чиләбе батырларын дөнья(ның) Җиңә алганы юк көрәштә!
Чиләбенең башкортына, гүя, Һич булмаган илнең чикләре. Кан хәтере белән ачты алар Рәсәй киңлегенең бикләрен.
Чиләбегә хәзер бармыйм мин, Чиләбегә хәзер мин кайтам. Ата-бабам каны тамган җирдә Башкорт кәгъбәсе дип яратам!
Чиләбедә – Зәйнулланың эзе ! Акмулланың соңгы сулышы. Олы Башкортстан бердәмлеге – Киләчәккә безнең юл шушы!
Ибалонг
Ибалонг шулай ук Һандйонг ул Филипинның Бикол регионының Бикол тулы озынлыктагы 60 абзацлы фрагмент, ул Рамаяна һәм Маһабһаратам Һинд дине эпосларына нигезләнгән. Эпос шигырь формасында Кадунунг буларак мәгълүм шагыйрь тарафыннан сөйләнгән булган. Ул Фрай Бернандино де Мелендрерас де ла Тринидад тарафыннан тулаем Бикол хикәясе язылганчыга кадәр авыз иҗаты формасында тапшырыла торган булган. Ибалонг эпосында каһарманнар турында сугыш каһарманнары дип аталган ак кешеләр яки "тавонг-липод" игътибар үзәгендә тотыла. Каһарманнар арасында "Балтог", "Хандьйонг" һәм "Бантонг". Алар Һиндстаннан (Болтаварадан) килгәннән һәм "Биколандия"дә яши һәм хөкем итә башлаганнар. Эпос Аслон һәм Ибалонг җирендә бара. Даирәнең хасиятләре булып Ирига Тавы, Масарага Тавы, Исарог Тавы һәм Лингйон булып тора. Иң борынгы мәгълүм булган текстта халык эпосында исеме ик. Иң борынгы язылганы Испан телендә язылган. Дини булмаган Ибалонг Фестивале ел саен "Ибалонг" эпосын хөрмәтенә бәйрәм ителә, биредә Ибалонның географиясе тәбрикләнә. Бу гадәти булмаган чара, чөнки Испаннар Ибалонгтан башка барлык дини чараларны, изгеләрне һәм фиесталарны керткәннәр. Ул шулай ук провинциянең һәм аларның җайлашуын тәбрикли, бу төбәкнең тайфунга бирешүчән географик урнашуына күрә.
Насреддин (Акшеһир)
Насреддин (Nasreddin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Акшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ибалонг
Тарихы
Тулы озынлыктагы сөйләү фараз ителгәнчә Фрэй Бернардино де Мелендрерас де ла Тринидад (1815-1867), Гуинобатан, Албайда Францискан миссионер тарафыннан язылган, ул аны эпоста Кадунунг дип аталган күчеп йөрүче Биколано дигән бардыннан өйрәнгән. Ул шуннан соң Ибалда Мелендрерас тарафыннан Испан теленә тәрҗемә ителгән булган, бу Албайның Индиоларының борынгы йолаларның шигырь формасында 400-еллык кулъязмасы. Алтмыш строфалы өлеше соңрак 1895 елда Хосе Кастаньо тарафыннан Бикол төбәгенең трактатына кертелгән булган. Шулай да Кастаньо эшендә Мелендрерас тарафыннан язып куелмаган булган һәм Ибалонг өйрәнчекләре шуннан соң ул Кастаньо үзе тарафыннан язып куелган һәм тәрҗемә ителгән дип фараз ителгән булган. Ибалонгның инглиз теленә тулы тәрҗемә ителүе беренче мәртәбә Манилада Ерак Көнчыгыш Университеты Факультеты Журналы, Мерито Б.Эспинас тарафыннан язылган булган. Луис Г.Дато Биколано лауреат шагыйре эпосны Фрэй Хосе Кастаньоның испан телендәге юрамасыннан инглиз теле юрамасына тәрҗемә иткән.
Ибалонгның гаҗәеп тәмамлануы
Фрагментар эпос Бантонг ярсулы ярым-кеше ярым-хайванны Работны үтергән өлештә беткән. Гаҗәеп рәвештә Хандйонг Работның үлеменә сагыш кичергән. Ибалонг Эпосын өйрәнүендә, Бикол галиме Лила Ф.Реалубит моның сәбәбе булып Хандйонгның "кешеләр монстрларны җиңеп кешеләр дип расланган һәм магия һәм церемониаль җырлар тормышка кергән һәм тормыш һәм табигать һәм табигатьтән өстен турында сорауларга җавапны аңлаткан чор тәмам булуы" белән сагышланган." Ул шулай ук Хандйонг "яңа гасырның килүне алдан күргән һәм вакытының үлеменә сагышланган" булган дип өстәгән. Шул ук вакытта. кайбер башкалар ул кешеләренең әзрәк алкышы җитәкче астында буйсынуын һәм таркау булуын күргән - бу чынлап та, Испания колония хөкеме вакытында шулай булган.
Испания хөкеме белән параллелизм
Төрле Бикол сөйләменең булуы Бикол кешеләренә төшкән каһәрдә игътибарын җәлеп итә, алар Ибалонг эпосы һәм шуннан соң Биколаноларның бөлүе һәм таркалуы арасында араны киметергә телиләр. Бу сөйләм хикәяләренең кайберәүләре шундый трансформациягә ишарә итә. Сорсогонда, Сан Бернадиноның риваятендә бу вакыйгалар үзгәреше җиргә һәм аның яшәүчеләренә каршы юраган. Риваять Булусан тавында яшәгән һәм анда кызга гашыйк булган көчле өрәк турында сөйли. Бу кыз аны яратмаган һәм шуңа күрә өрәк ярсуланган булган. Паника бер кешедән башка бөтен кешегә кергән булган - бу шул кызның кешесе булган. Ул өрәкне даирәдә шул рәхимсезлекне туктатыр өчен үтергән. Суга төшкән шул су урыны җиргә әйләнгән. Картлар сөйләгәнчә, Самар һәм Сорсогон арасында нәзек су сызыгы - ул Булусан тавының өрәге. Ул хәзер Сан Бернардино бугазы дип атала һәм җырланган яки "энгкантадо" дип атала. Ибалонгта вакыйгаларның параллелизмы һәм алда китерелгән риваять, ул Испания хөкеме астында булган вакыйга һәм ул кешеләрнең нык халәттән пассив кешеләргә күчешнең трансформациясен чагылдырган.
Реау
Реау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ибалонг
Урнашуы
Эпос фрагменты кайда бетә һәм башлануы турында төгәл дата юк, шулай ук Биколның риваять башлануы турында аз мәгълүм, бу 4500 ел элек булырга мөмкин. Эпос фрагменты борынгы Биколны куе джунглилы урын, күп балык һәм җәнлек йөри торган һәм тау сыртлары, калкулыклар һәм янартаулар белән дип тасвирлый. Эпоста бард Кадунунг моны данлы Биколандия дип атаган бу элек булган матур һәм мул борынгы җир, анда көчле һәм каһарман кешеләр яшәгән бу шул җирне 4500 элек җимергән катастрофага кадәр.
Әһәмияте
Ибалонг кыйммәтле әдәбият әсәре булып тора, анда борынгы Биколның принциплар, яшәп калу һәм үсеш өчен иртә көрәше билгеләп үтелә. Анда Биколано кешеләренең төбәктә ел саен була торган тайфуннарга җайлашуы чагылган. Анда борынгы Биколаноларның ирешүләре һәм тыныч омтылулары ассызыклана, гадел кануннарны да кертеп. Башка омтылулар арасында өске һәм аскы уңышларны үстерү, биек агачларда өйләрне төзү, төбәктә беренче көймәне төзү, җайлашуларны һәм эш коралларны ясау һәм язуны уйлап чыгару. Эпоста борынгы Биколаноларның сунарчылык стадиясеннән авыл хуҗалыгы стадиясенә күчеше сурәтләнә, шулай ук күчмә тормыштан бер урында яшәүгә. Ибалонг батырчылык турында өйрәтә, ничек гади гамәл позитив үзгәрешкә китерергә мөмкин. Каһарманнар шул батырчылыкны җәмәгатьне хаостан үз-үзеңә дан китерү өчен хаостан алып бару өчен кулланганнар. Бөтен өч каһарман да чит илдән һәм Ибалонгның саф яшәүчеләре булмаган. Бу асаба кешеләр прогресска ирешкәнче чит ил кешеләренең алынмаларына һәм җитәкчелегенә таянуына ишарә иткән. Шулай ук эпоста иҗтимагый сыйныф, коллар һәм хуҗалар сурәтләнгән. Шулай да, бу җәмәгатьнең үсешен артка тартмаган, чөнки сыйныфлар бер-берсен хөрмәт иткән. Ибалонгта борынгы Биколаноларның тыйнак җитешүләренә һәм тыныч омтылышларын ассызыклый. Борынгы Биколаноларның потларга табынулары турында шәһадәт юк. Эпоста Ходайлар турында бер нәрсә юк, бары тик су басу Ходае "Онос" турында язылган. Испаниягә кадәр бу риваятьләрнең сакланып калуы Бикол мәдәниятенең яшәп калуның туры исбаты булып тора. Халык тарихымы, юкмы, бу эпос кыйммәтле, чөнки ул хәзерге заман Биколаноларны җирләренең серле үткәненә һәм бабаларна кыйммәтле карашлар бирә. Эпосны 1992 елдан бирле урам тамашаларында һәм Биколда Легазпи шәһәрендә фестивальдә тәбриклиләр. Легазпи шәһәрендә ул август аенда бәйрәм ителә. Ибалонг фестивалендә эпостан төрле шәхесләр бар, ул җыр һәм бию аша бәйрәм ителә. Ул шулай ук Tanghalang Pilipino кебек театрларда Роди Вераның Ибалонг Мюзиклы буларак башкарыла.
Төп каһарманнар
Борынгы Биколлар тарафыннан эшләнгән күп ирешүләр һәм алга китүләр эпоста искә алынган төрле шәхесләргә карый дип фараз ителә. Балтог: Балтог Биколга килгән беренче ак кеше яки тавонг-липод булган. Һиндстанда каһарман Липод кланында туып (гәрчә эпоста Һиндстан "Болтавара" дип аталса да), ул Биколга линса яки апай үстерүне керткән, ул иртә Һинд колонизаторларның хасияте булган. Ул Тандаяг Кабан Дуңгызын сөяк сына торган көрәштә үтергән. Бантонг: Бантонг каһарман һәм һәйләкәр сугышчы, ул гәрчә аңа Хандйонг шуны эшләр өчен 1000 сугышчы бирсә дә, ярым-кеше ярым-хайван Работны бер кулы белән үтергән. Динаһонг: Динаһонг, ягъни "яфракларга төрелгән", ул башта булган Биколано чүлмәкчесе, ышану буенча ул Аэта кешесе (Негрито) яки пигмей булган. Ул кешеләргә пешерергә, "корон" дигән чүлмәкләрне, плиталарны, балчык савытларны һәм башка кухня җайланмаларын ясарга өйрәткән. Гинантонг: Гинантонг сабанны, тырманы һәм башка авыл хуҗалыгы эш коралларын эшләгән. Һаблом: Һаблом, һаблон фигыленнән, ягъни “тукырга”, ул Бикол төбәгендә беренче туку станогы һәм бабиналар уйлап табучысы булган, аеруча абака тукымаларын туку өчен. Хандйонг: Эпосның үзәк фигурасы булып Хандйонг тора. Ул Биколга Балтогдан соң тарафдарлары белән килгән һәм ул тавонг-липодларның иң мәшһүре булып тора. Ул җирне ерткыч хайваннардан чистарткан, уйлап табуларны илһамландырган, авыл хуҗалыгын янә керткән, built tree-houses where анитос яки потлар сакланган моог дигән агач йортларны төзегән һәм кануннар кодексын кертеп үз көнендә алтын гасырны керткән. Ул шулай ук беренче көймәне төзегән һәм су баскан урыннарда дөге үстерүне керткән. Кимантонг: Кимантонг тимон дип аталган рульнең беренче фасосын, лаяг дип аталган җилкәнне, арадо дип аталган сабанны, сурод дип аталган тырманы, ганта һәм башка чараларны, роликны, камытны, болоны һәм китмәнне керткән. Кимантонг дип аталган баранггай Дарага, Албайда бар. Сурал: Сурал, яки сурат, ягъни “язарга” яки “хәреф” ул иҗек язуын уйлап тапкан беренче Биколано булган. Ул аны Либоннан ак таш плитәсендә кисеп ясаган, шуннан соң Гапон аны шомарткан. Такай: Такай ул риваять буенча су баскан вакытта баткан матур кыз булган. Шуннан соң ул хәзер Бато Күлендә су гиацинты булып киткән дип ышаныла.
Хайваннар
Кыргый Карабаос: су үгезләре (карабаолар) шул вакытта эш өчен йортлаштырылган булмаганнар. Алар иртә көннәрдә тауларда иркен итеп йөргәннәр. Хандйонг "кыска вакыт эчендә" зур тәнле хайваннарны йортлаштырыра алган. Гигант крокодил: шулай ук буайя (Филипин крокодилы дип аталган) Хандйонг көрәштә гигант крокодилларны җиңгән. Хандйонг Орйол тарафыннан аларны үтерүдә ярдәм ителгән булган, шуңа күрә Бикол Елгасы кан төсмерендә булган. Яшәп калганнар Саримао белән Куласи Тавына чикләнгән булган.
Монстрлар
Испаннар Биколга килеп христианлыкка килгәнче, Биколанолар Ходайларга һәм табигатьтән өстен мәхлукатларга ышанганнар. Эпик фрагментта борынгы Биколлыларның табигатьтән тыш ышануы һәм дине кертелгән. Алар арасында табигатьтән тыш мәхлукатлар. Ангоголоод: Ангонголоод күләгәле елга буйларында качып торган булган. Алар корбаннарын кочаклап алып качып торучы кеше-сыман маймыл булган. Буринг: Буринг ул Пононгның сазлыклы ташландыкларында яшәүче бер күзле, өч тамаклы мәхлукат булган. Работ: Работ ярсулы ярым-кеше ярым-монстр булган, ул сихер көче белән кешеләрне ташка әверелдерә алган. Работ ямьсез, ялганчы һәм аның тавышы каты. Бантонг монстрны боло пычагын кулланып үтергән. Саримао: Саримао рәхимсез ярсулы, ямьсез һәм җимерү көченә ия монстрлар булган. Алар явыз кешеләр артыннан, еш яшерен гөнаһы булган һәм хөкемгә тартылмаган артыннан барганнар. Хандйонг Саримаоны Куласи Тавына куган. Аларның кеше эквивалентлары булып законны үз кулларына алучылар, гаделсезлектән газапланганнар дип ышаныла. Еланнар: Еланнар мөгаен Орйолга карый, бу матур тавыш белән елан һәм ул кыяфәтен дошманнарны ялганнар өчен үзгәртә алган. Хандйонг барлык еланнарны Хантик Тавындагы гаять зур мәгарәдә мөһер астында тоткан. Тандаяг Кабан Дуңгызы: Тандаяг сүзенең мәгънәсе “гигант”, ягъни бу бик борынгы һәм гаять зур булган теләсә-нинди мәхлукат булырга мөмкин булган. Бу эпоста Тандаяг Балтог тарафыннан үтерелгән кабан дуңгызы булган. Тибурон: Тибурон лайлалы, тәңкәле һәм каты тәнле һәм ташларна яра алган пычкы-сыман тешле гигант балыклар булган. Хандионг һәм аның кешеләре һәр Тибуронны бетергәнче туктый алмаганнар. Канатлы акулалар: Искә алынган канатлы акулалар чын акулалар булмаган, ә күбрәк мантра райлар булган, алар кайчак судан ярканатлар кебек сикереп чыкканнар. Бу монстрларны Хандйонг тиздән тарафдарлары өчен суны хөр тотарга мәҗбур иткән. Моог: Мооглар борынгы Биколлар яшәгән һәм анитолар һәм потларны тоткан агач-өйләр булган. Дагатнонг бистәсе: Эпоста Дагатнонг бистәсен Бөек Су Басу җимергән дип әйтелгән булган. Дагнатнонг кара тәнле пигмейлар булган, алар диңгез яр буйларында тауларда яшәгән Аэта халкына каршы яшәгәннәр. Дагатнонг башта Котмонгтан килгән булганнар.
Башка Филипин эпосларыннан аерма
Ибалонгның башка Филипин эпосларыннан аермасы борынгы Биколларның башка төркемнәрдән мәдәни аермаларын фараз итәргә мөмкинчелек бирә.
Малленс (Көнбатыш Вирджиния)
Малленс  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Малленс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Шамья
Кече Шамья — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Төньяк Мылва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Сент-Етьенн-де-Вильреаль
Сент-Етьенн-де-Вильреаль — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кече Шамья
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Монтаньяни (Модена)
Казе Монтаньяни — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Лотфуллин
Лотфуллин — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән Лотф-Аллаһ («Аллаһның рәхимлесе, мәрхәмәт иясе») сүзеннән ясалган.
Казе Монтаньяни (Модена)
Географиясе
Казе Монтаньяни Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Копалина (гмина Покуй)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мадроньяль
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велень (Вольштинский повяты)
Велень  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шипот (Румыния)
Шипот — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кейфаллар (Ениҗе)
Кейфаллар (Keyfallar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Увью
Увью — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 888 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гнойно (Липновский повяты)
Гнойно  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9751) Кадота
(9751) Кадота — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Фернан (Сан-Паулу)
Фернан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Дамодара
Дамодар (Санскрит телендә: Dāmodara, шулай ук "Дамодара" һәм "Дамодараһ" дип әйтелә) ул Вишну сахасранамадан Вишну Ходаеның 367-енче исеме. Бу исемнең төрле мәгънәләре түбәндәгечә аңлатыла:
Кришнаны Дамодар буларак ихтирам итү
Кришнага Дамодара буларак ихтирам иткән популяр бхаджан - Дамодараштака (Нарада һәм Шаунака белән Сатьяврата Муни белән сөйләшкән әңгәмәдә, Вьяса сөйләгән Падма Пуранада бар). Моны тугърылар еш Картика аенда җырыйлар, һәм ул Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте Вайшнавлары арасында бик популяр.
Мирацичы
Мирацичы (Мірацічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Оме (шәһәр)
Оме — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 141708 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 1372 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 103.26 км² тәшкил итә.
Гурби
Гурби (Gourbit) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Гарагоюнлу (Агсу)
Гарагоюнлу  (Qaraqoyunlu ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Токмач (уен)
Токмач  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Уен ачыкта уйнала һәм анда 10—20 бала катнаша ала. Иң беренче балалар уенны алып баручы кешене — «повар »ны сайлап куялар.
Кечкенә түгәрәк уртасына җиргә казык кагыла. 2—2,5 метр озынлыктагы юан бауның бер башына элмәк ясап, казыкка киертелә. Элмәкнең төене чишелеп китмәслек нык булырга, шул ук вакытта шомартылган казык өстендә иркен шуып йөрергә тиеш. Казыкның тирә-ягына уенга катнашучы балалар санынча яки бераз артыграк итеп, нарат яисә чыршы күркәләре куярга кирәк. Казык уенда «казан» дип, аның янына салынган күркәләр — «токмач» дип атала.
Бер кулына каеш, икенчесенә бауны тартып тотып, «повар» токмачын мактый-мактый һәрвакыт түгәрәк буенча йөгергәләп тора. Уйнаучыларның һәркайсы, уңайлы вакыт туры китереп, «казан» янына йөгерә һәм «токмач»тан авыз итәргә, ягъни күркәне алып китәргә тырыша. Шул ук вакытта усал «повар»ның каешына эләкмәскә дә кирәк. Тик шунысы бар: казан янына йөгереп килгәндә, уйнаучы берьюлы бер генә күркә алып китә ала. Әгәр дә берәр уйнаучы «повар»ның каешына эләгә икән, бөтен алган күркәләрен кире казанга салырга тиеш. Уенны алып баручы ничаклы кызу йөгерсә, аның каешыннан саклану шулкадәр кыенлаша. Чөнки ул бауны кулында тоткан хәлдә каешы белән ераграк арадан да суга ала.
«Токмач» ашалып беткәч, уен тәмамлана. Кулында күркәсе күбрәк кеше җиңүче булып санала. Уен кабатланганда, ул «повар» итеп билгеләнә.
HD194037
HD194037 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(9752) 1990 QZ1
(9752) 1990 QZ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QZ1» саналган.
Маннингтон (Көнбатыш Вирджиния)
Маннингтон  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маннингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Пайн-Велли (Калифорния)
Географиясе
Пайн-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17347) 3449 T-3
(17347) 3449 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3449 T-3» саналган.
Вестпорт (Индиана)
Вестпорт  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фернандис-Пиньейру
Фернандис-Пиньейру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Реген (шәһәр)
Реген  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нортһәмптон
Нортһәмптен (Northampton) — Англиянең Нортһәмптеншир графлыгында урнашкан шәһәр.
Макотера
Макотера — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бизәр
Бизәр (Баяска) — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь краеның төньягы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төй елгасының уң ярыннан 119 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Бизяр
Велёполе (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.