cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Челач
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Үлмәскол Шакиров
Үлмәскол Шакиров – Сәвитлар Берлеге каһарманы.
Үлмәскол Шакир улы Үлмәсколов 1922 елда Ɵфə губернасының Бөре өязе Асау авылында игенче гаиләсендә дөньяга килә (хәзер Башкортстанның Балтач районы). Җиденче сыйныфны тәмамлагач, „Үрнәк” колхозында эшли. 1941 елның июль аенда Кызыл әрме сафларына алына.
1941 елның ʜаябеp аеннан ут эчендә. Беренче Балтыйк буе фронты 179 укчы дивизиянең 259 полкында взвод командиры ярдәмчесе булып хезмәт итә. Өч тапкыр яраланып госпитальдә дәваланды. Моңа кадәр аның бер мидәл алганы да булмады.
179 дивизия Литваны фашистлардан тазарту өчен сугыш алып бара. Шакировның отделениесенә стратегик әһәмияткә ия күперне саклау бурычы куела. Көтмәгәндә күпергә немецлар һөҗүм итә. Аяусыз сугыш башлана, cиржаʜ Шакиров берүзе кала. Ул сугышчан бурычны намус белән үти. Төп көчләр килгәнче фашистларны үткәрми. Шуның белән күперне шартлатудан саклап кала. Өлкән cиржаʜ Шакиров уйга кала, „Шул əпирәcәне үтәгән өчен югары бүләккә лаек булдыммы икән?”, – дип уйлый. Алай дисәң, андый гына алышларны Үлмәс үз башыннан күп кичерде бит инде.
1944 елның 2 июнь көне. Беларусны азат итү өчен каты сугышлар бара. Дошман оборонасын өзү, Шумилино-Витебск шоссесена чыгып, бу үзәк трассада ныгынырга приказ бирелә.
Үлмәс Шакиров хезмәт иткән взвод дошманның көчле утына эләгә. Взвод командирын дошман уты теткәләп бетерә. Ул һәлак була. Сугышчылар аптырап калалар. Өлкән cиржаʜның взвод белән җитәкчелекне үзе алып, „Алга, Ватан өчен” дип атакага күтәрүе генә хәлне үзгәртә. Полк дошманның оборонасын өзеп күрсәтелгән районда ныгына. Дошман ничек кенә булса да, үз позициясен алырга тырышып, контрһөҗүмгә күчә. Шакиров взводы 3 контрһөҗүмне кире кага. Якташыбыз бу сугышта 15 фашистның гомерен өзә. Менә шушы батырлыгы өчен аңа Сәвитлар Союзы Герое исеме бирелә һәм Ленин ypдиʜы һәм 4135 номерлы Алтын йолдыз медале тапшырыла.
1944 елның июль ае. Көнбатыш Двина елгасын Кызыл әрме күп югалтулар белән булса да кичә. Өлкән cиржаʜ Үлмәс Шакиров взводы 13 кешедән торган дошман төркеменә юлыга. Килеп туган хәлне тизгенә аңлап якташыбыз төркемгә граната ыргыта. Шартлау яңгырый. „Хенде хох!” боерыгы яңгырый. Шартлаудан ике фашист үтерелә, ә калганнары кулларын күтәрәләр. Шулай итеп, райондашыбыз, 2 əфисәpдан һәм 9 солдаттан торган төркемне кулга алып, үзебезнекеләргә тапшыра.
Шухарды
Шухарды (Шухарды) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Бедфорд
Бедфорд (Bedford) — Англиянең Бедфордшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
(9982) 1995 CH
(9982) 1995 CH — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 1 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 CH» саналган.
Почмакча тизлек
Почмакча тизлек — әйләнү үзәге тирәсендә җисемнең әйләнү тизлеген тасвирлаучы зурлык.
Ике үлчәмле фәзада почмакча тизлек - сан, ә өч үлчәмле фәзада - псевдовектор (аксиаль аектор) булып тора, гомуми очракта ул кыйгач симметрик тензор.
Почмакча тизлекнең юнәлеше вектор такырчыгышы ярдәмендә билгеләнә, шуннан борау кагыйдәсе кулланыла:
Почмакча тизлеге ярдәмендә җисемнең сызыкча тизлеге болай билгеләнә:
Вахтовый (Чиләбе өлкәсе)
Вахтовый (Вахтовый) — Чиләбе өлкәсенең Пласт районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Зур Шилея
Зур Шилея (Зур Шлея) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уфалей елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Вахтовый (Чиләбе өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Зур Шилея
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, инештән Долгобродск сусаклагычына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Туймазы районы
Туймазы районы (Туймазинский район) – Башкортстанга керүче муниципаль район. Административ үзәге – Туймазы шәһәре. Туймазы шәһәре һәм районында 130942 кеше яши, шуларның 66924е – шәһәрдә, 64018е – авылларда
Тарих
1930 елның 20 августында Үзәк башкарма комитетының карары белән барлыкка килгән. Районга Атнагыл, Югары Троицкий һәм Чокадытамак волостьлары кергән.
География
Туймазы муниципаль районы Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгынын уртасында урнашкан. Мәйданы 2 364 км² тәшкил итә. Туймазы районы Шаран, Ярмәкәй, Бүздәк, Бәләбәй, районнары белән һәм Ык яры буенча Татарстанның Ютазы һәм Баулы районнары белән чиктәш.
Халык
Район территориясендә республика буйсынуындагы Октябрьски шәһәре һәм 4 нефтяниклар бистәсе урнашкан: Кандра (2009 елда 12,45 мең кеше яши), Түбән Троицкий (3,87 мең), Серафимовский (10,03 мең), Иске Собханкол (5,45 мең). Бистәләр туры Туймазы шәһәр советына буйсына. Район составында авыл халкы 51 % тәшкил итә. 112 авыл бар, иң эреләре: Дуслык (2009 елда 2,04 мең кеше яши), Иске Туймазы (1,29 мең), Илчембәт (1,36 мең), Карамалы-Гобәй (1,09 мең), Төмәнәк (1,05 мең), Гафуров (Карамалы-Вәлит) (1,02 мең).
Туймазы шәһәрендә һәм районында гына 48500 татар яши. 40 мең татар яшәгән Октябрьски шәһәре дә Туймазы районына керә. Шуның өстәвенә, Туймазы, Октябрьски шәһәрләрендә һәм Туймазы районында яшәгән 56 мең «башкорт»ның 98%ы татар телендә сөйләшәләр. Шулай итеп бу төбәктә 150 мең кеше өчен татар теле – бердәнбер туган тел.
Икътисад
Нефть ятмаларын «Туймазынефть» һәм «Октябрьскнефть» НГДУлары хезмәтләндерә. Сәнәгать предпприятиеләре Октябрьски белән Туймазыда, бистәләрдә урнашкан.
Авыл хуҗалыгы
Авыл хуҗалыгы продукциясен эшкәртү буенча куәтле база булдырылган: «Савá» ит комбинаты, Җегетәк ит комбинаты, Кош-Бүләк, Туймазы кош фабрикасы (Дуслык авылы).
Транспорт
Туймазы районы аша Русиянең мөһим транспорт артериялары уза: Куйбышев тимер юлына карый торган Чиләбе – Мәскәү тимер юлы, Самар – Уфа – Чиләбе федераль автомагистрале.
Мәгариф өлкәсе
2010 елның 1 июненә Туймазы районында (Туймазы белән бергә) 57 гомуми белем бирү мәктәбе эшләде. Аларда укучылар саны 12 818. 3 башлангыч һөнәри уку йорты (1095 укучы), 4 урта һөнәри уку йорты (2819 укучы), 1 югары ку йорты (Уфа дәүләт авиация институты филиалы) – студентлар саны – 255. Рәсми мәгълүмат буенча мәктәпләрдә башкорт телен туган теле буларак 86,2% башкорт баласы өйрәнә. Татар балаларының – 73,8%, чуашларның – 9,5% (1 мәктәптә) туган телен өйрәнә. .
Матбугат
Район газетасы – «Туймазы хәбәрләре» – 1930 елдан  татарча «Ленин юлы» исемендә чыга башлаган.
1938 елдан русча «Путь Ленина» гәҗите чыга башлый.
1993 елдан «Туймазинский вестник» / «Туймазы хәбәрләре» берләштерелгән гәҗите чыгарыла.
2006 елдан айга 1 тапкыр башк. «Йәнтөйәк» (Кече Ватан)  кушымта - гәҗите нәшер ителә.
Аннаберг-Лунгёц
Аннаберг-Лунгёц — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Әзәйл
Әзәйл — спектр куш йолдызы. Ике йолдыз бер-беренә бик якын урнашалар һәм масса үзәге тирәсендә 17,77 көн эчендә әйләнеп чыгалар.
Пакошув (Ополе воеводалыгы)
Пакошув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Әзәйл
Йолдызның координатлары (J2000 дәвере):
Пакошув (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әзәйл
Исем
Әзәйл (الذيل әз-зәйл — «итәк», Adhil).
Форххайм
Форххайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Горна-Глоговица
Горна-Глоговица — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Форххайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горна-Глоговица
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лисбург (Индиана)
Лисбург  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Добре (Рипинский повяты)
Добре  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лисбург (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Добре (Рипинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лисбург (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геленув (гмина Желязкув)
Геленув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17632) 1996 HW21
(17632) 1996 HW21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 21 апрелендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HW21» саналган.
Раар
Раар — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Спринг-Велли (Сан-Диего округы, Калифорния)
Географиясе
Спринг-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Мерилор (Олт)
Валя-Мерилор — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Няцеч (Тарновски авыл советы)
Няцеч  (Няцеч ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Бозҗа (Шаһинбей)
Бозҗа (Bozca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
КВН
КВН (с Клуб весёлых и находчивых — «Шаяннар һәм тапкырлар клубы») — төрле оешмалар һәм коллективлар такымнары ярышкан популяр юмористик уен. БДБ илләрендә, аеруча Россиядә киң таралган.
Хәзерге вакытта Беренче каналда да КВН ике дәрәҗәдә уйнала: Югары һәм Премьер лигаларда.
Тарих
Беренче тапкыр уен, телевизион тапшыру буларак, 1961 елда чыга. 1964 елдан бирле аны Александр Масляков алып бара. Тапшыру зур популярлык яулый, ССРБ буенча массачыл «КВН хәрәкәте» башлана. Университетларда, мәктәпләрдә, җәйге лагерьларда һ. б. урыннарда үз КВН уеннары үткәрелә башлый.
Әмма уенда яңгыраган кайбер шаяртулар еш идеологик яктан телевидение җитәкчелегенә ошамаган. Тапшыруда көчле цензура урнаша, ә 1971 елда тапшыру ябыла.
Яңадан уен бары тик 1986 елда торгызыла. Аны алып баручы булып Александр Масляков кала. Инде берничә тапшырудан соң уен янә зур популярлык казана. Уен хәтта Көнбатыш Аурупага, АКШка һәм Исраилга тарала.
Күп кенә данлыклы алып баручылар, артистлар, юмористлар эш юлын нәкъ КВН уеныннан башлаганнар.
Уен кагыйдәләре
Һәр аерым очрак өчен кагыйдәләр төрле булырга мөмкин, ләкин, гадәттә, тотрыклы кайгыдәләр бар.
Беренчедән, КВНда такымлап катнашалар. Һәр такымда кимендә 2 кеше булырга тиеш. Һәр такымның үз капитаны булырга тиеш.
Сен-Виктор-Рузо
Сен-Виктор-Рузо (Saint-Victor-Rouzaud) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Памье-1 кантонына карый.
Ле-Плесси-Ластель
Ле-Плесси-Ластель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Одалыдам (Сусурлук)
Одалыдам (Odalıdam) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казе Рено Сабиони (Ферара)
Казе Рено Сабиони — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Рено Сабиони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Илгиз Зәйниев
Тәрҗемәи хәле
1987 елның 23 маенда Татарстан АССР (1990 елдан Татарстан) Аксубай районы Карасу авылында туган. Карасу урта мәктәбен (2004), Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының Театр институтын «театр актеры» (2008), «режиссерлык» (2015, курс җитәкчесе Ф.Р. Бикчәнтәев, РФ атказанган сәнгать эшлеклесе) белгечлекләре буенча тәмамлый.
2008 елдан Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрына актер итеп кабул ителә, 2019 елга кадәр биредә хезмәт куя. 2009 елдан Камал театрында үзен режиссер буларак сынап карый. Беренче итеп Камал театрының кече сәхнәсендә шигъри һәм хореографик спектакльләр куя, соңрак театрның зур сәхнәсендә Р. Зәйдулла әсәрен сәхнәләштерә.
2019 елның 6 июненнән «Әкият» курчак театрының баш режиссеры.
2020 елның 22 гыйнварыннан «Әкият» курчак театрының сәнгать җитәкчесе (директоры).
Иҗаты
Мәктәптә укыганда ук төрле жанрларда яза башлый. 2004 елда «Ай кызы» пьесасы «Яңа татар пьесасы» бәйгесендә призлы урын ала. Татарстан, Башкортстан, Ырынбур, Мари Иле, Казакъстан театрларында егермеләп пьесасы буенча утызлап спектакль уйнала: «Туйга ничә көн кала» (2005, октябрь, «Нур» театры), «Мәхәббәт турында сөйләшик» (2006, май, Камал театры), «Амазонка һәм Айдар» (2006, сентябрь, Кариев театры), «Суган чәчәге» (2006, ноябрь, Камал театры), «Урман club» (2006, декабрь, Кариев театры). Камал театры репертуарында И. Зәйнинең «Әрем исе», «Кечтүкле уен», «Мәхәббәт FM», «Көтәм сине», «Бабайлар чуагы», «Кәҗә, Сарык һ.б.» пьесалары буенча спектакльләр бара.
2023 елның 11 февралендә Нәҗип Җиһанов исемендәге VIII «Мирас» татар музыкасы фестивале кысаларында (фестивальнең икенче концертында) Казанда, С. Сәйдәшев исемендәге Зур концертлар залында куелган «Кави-Сәрвәр» операсының (концерт версиясе) куючы режиссёры булган.
Кызыклы факт
2022 елда Илгиз Зәйниев белән Тимур Бекмамбетов бергәләп язган «Хуҗа Насретдин» (Ходжа Насреддин) пьесасы буенча Мәскәүнең Милләтләр театрында куелган курчак спектакле (режиссёр-куючы Тимур Бекмамбетов) «Курчак театрында иң яхшы спектакль» номинациясендә «Алтын битлек» премиясенә лаек була.
Чёрная Кожва
Чёрная Кожва — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Кожва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мари Шолнеры (Сернур районы)
Мари-Шолнер (Шолэҥер, Мари-Шолнер) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Парушовице
Парушовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нанитон
Нанитон (Nuneaton) — Англиянең Вест-Мидлендс графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Лафейетт (приход, Луизиана)
Лафейетт — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Лафейетт шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1823 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 270 км² тәшкил итә.
Фоэнштраус
Фоэнштраус — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9983) Rickfienberg
(9983) Rickfienberg — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сейлем (Көньяк Дакота)
Сейлем  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
(9983) Rickfienberg
Тарихы
1995 елның 19 февралендә Деннис ди Сикко тарафыннан Sudbury обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DA» саналган.
Сейлем (Көньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горна-Диканя
Горна-Диканя — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лула Жумалаева
Лу́ла Изнаур кызы Жумала́ева (Лу́ла Куни) (18 февраль, 1960, Грозный - 28 апрель, 2019, Грозный) — чечен язучысы, шагыйрә, публицист, тәрҗемәче, «Нана» журналына нигез салучы һәм баш мөхәррир, Чечен Республикасының Атказанган мәдәният хезмәткәре, Чечен Республикасының атказанган журналисты, Россия Журналистлар берлеге әгъзасы, Чечня Журналистлар берлеге идарәсе әгъзасы, ПЕН-клуб әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 18 февралендә Грозныйда туган. Чечен-Ингуш дәүләт университеты филология һәм журналистика факультетларын тәмамлаган.
1976 елдан башлап аның әсәрләрен җирле матбугатта: «Кадрлар өчен», «Грозненский рабочий», «Комсомольское племя», «Заветы Ильича»да бастыра башлыйлар.
Аның автордашлыгында «Җир яшәсен өчен», «Лирика-90», «Кыяр көйгән юллар» һ. б. шигъри җыентыклар басылып чыга. Соңыннан үзәк басмаларда: «Литературная газета», «Дружба народов», «Российский колокол», «Лира Кавказа», «Голос Кавказа» журналларында басыла. Төньяк Кавказ язучыларының "Тормыш озынлыгы сугыш" (Мәскәү, 2007) проза җыентыгының автордашы.
Чечен дәүләт университетының гомуми тел белеме кафедрасы укытучысы, «Стелаӏад» журналының сәнгать мөхәррире, «Ичкерия» әдәби-сәнгать журналы шигърият бүлеге мөхәррире, «Столица +» шәһәр газетасы журналисты, «Вайнах» журналының әдәби хезмәткәре булган. А. П. Чехов исемендәге Республика фәнни китапханәсенең әйдәүче методисты булып эшләгән.
2019 елның 28 апрелендә Грозныйда каты авырудан соң вафат булган.
Анрас
Анрас — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Геленув-Другий (гмина Крамск)
Геленув-Другий  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17633) 1996 JU
(17633) 1996 JU — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 11 маенда Тимоти Спар тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 JU» саналган.
Риши
Ри́ши (кай вакыт рши; ऋषि,  — «күрәзәче», «үткен акыл иясе») — Һинд динендә аларга Ходайлар Веда гимннарын ачкан хәкимнәр. Гимннар төзүчеләре булып саналган хәкимнәр исемнәре анукрамани индексында күрсәтелгән. Шуннан кала, аерым ришиларның һәм тулы гаиләләренең исемнәре текстларның үзендә очрый. Мәсәлән, Сварбхану Сурьяны (Кояшны) урлагач, Атри гаиләсе аны кайтара («Ригведа», 5. 40), "Ригведа"ның 7-енче мандаласында Васиштхаларга гимн бар һәм аларның нәсел башы бабалары мифик туу тарихы бар. . Кайбер "Ригведа" гимннары авторлары булып хатын-кыз ришилар тора, мәсәлән: Вишвара Атрейи (5.28), Гхоша Какшивати (10. 39-40), Джуху Брахмаджая (10.109) һәм башкалар. "Ригведа"да ук Саптариши турында табабыз. Монда алар "илаһи", "аталар" эпитетын йөртәләр һәм Ходайлар белән бергә искә алыналар. Аларның билгеле исемнәре юк. Шатапатха-брахманада инде алар шәхесләнәләр һәм исемнәргә ия булалар. Ваю һәм Вишну Пураналарында җиде ришига тагын берәр өстәлә. Соңрак ришилар рәтенә Ману закон бирүчесе, Вальмики һәм Вьяса шагыйрьләре, Гаутама (Уддалака Аруни) (Гаутама Будда белән бутамаска) һәм башкалар кертелә. Вишну-пурана барлык ришиларны өч сыйныфка бүлә: Вишвамитра кебек патша ришилар, Нарада кебек илаһи ришилар, брахман ришилар, Васиштха кебек Брахма уллары һ.б.
Эпоста "риши" - батырлыклары яки язмалары, тәкъвалыгы яки зирәклеге белән мәшһүр тарихи шәхесләр атамасы гына. Ришиларның кайберәүләре шулай ук Праджапати санында да кабатлана, аларның саны шулай ук башта җиде булган, аннары сигез һәм хәтта ун булган. Җиде ришиларның иң борынгы хасияте буларак аларны Зур Җидегән йолдызлыгына тиңләштерү тора. Аларның саны (җиде) гадәттә Веда текстларында искә алынган төрле төркем каһиннәр саны белән бәйләнешкә куела.
Иван Левкин
Иван Иванович Левкин (20.04.1903; Мунозеро, Олонец губернасы — 21.06.1974; Спасская Губа, Карел АССР) - совет карел композиторы, шагыйрь, Карел-Фин ССРның атказанган артисты (1949), РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре, җыр фольклоры җыючы, Карелиянең иң борынгы халык хорларына: Петровка (беренче Карел колхоз хорына), Ведлозеро хорларына нигез салучы.
Биографиясе
Иван Левкин 1903 елның 20 апрелендә Россия Империясенә караган Олонец губернасы Мунозеро авылында (бүгенге Карелиянең Кондопога районына керә) карел күп балалы крестьян гаиләсендә туа. Спас Губасында чиркәү-мәхәллә мәктәбен тәмамлаганнан соң эшләп йөри башлый. 8 яшьтән пекарняда эшли, 9 яшендә балалар приютына бирелә, чиркәү хорында, авыл туйларында җырлый, үзешчән сәнгатьтә катнаша башлый.
1925-1927 елларда РКК сафларында хезмәт итә, Карелия егер батальонында хезмәт итә. 1927-1929 елларда Онега заводында эшче.
1929-1931 елларда Ленинград Карелия драма техникумында укый. 1931-1935 елларда Карел Автономияле ССР Мәгариф комиссариаты каршындагы сәнгать агитация төркеме җитәкчесе.
1935-1972 еллардагы шәхси фондында рус һәм карел телләрендә 54 эш саклана.
Левкин И. Карелиядә иң зур хор коллективлары — 1936 елда Карелия халык хорын һәм 1938 елда Карелия халык Ведлозер хорын оештыра һәм җитәкли.
Бөек Ватан сугышында катнашучы, диңгез пехотасында хезмәт иткән, яраланган, 1945 елда демобилизацияләнгән.
1945-1963 елларда булдырылган хор коллективлары җитәкчесе.
1963 елдан персональ пенсионер.
Иҗаты
Иван Левкин 70тән артык җыр язган. Алар арасында рус теленнән карел теленә тәрҗемә ителгән җырлар, шулай ук карел җырлары, такмаклар һәм шигырьләр бар. И.И. Левкинның җырлары Карелиянең танылган музыка коллективлары — «Кантеле» җыр һәм бию ансамбле, «Oma pajo» Карелия халык хоры, «Myllärit» фолк-рок төркеме һ. б. репертуарының аерылгысыз өлеше булып тора.
Добре-Весь
Добре-Весь — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бозҗаатлы (Демирҗи)
Бозҗаатлы (Bozcaatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Юрий Любимов
Тәрҗемәи хәле
1917 елның 30 сентябрендә Ярославльда туган. Әтисе Пётр Захар улы, әнисе.
Югары Пруды (Чиләбе өлкәсе)
Югары Пруды (Верхние Пруды) — Чиләбе өлкәсенең Мияс шәһәр округы составына керүче кордон.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Татарстан хөкүмәте рәисләре
Татарстан хөкүмәте рәисләре — Татарстан хөкүмәтен җитәкләгән сәясәтчеләр. 1990 елдан Татарстан премьер-министр вазифасы белән тәңгәл.
Ива (Мокша кушылдыгы)
Ива  — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасының Ковылкин районы, Пенза өлкәсенең Түбән Ломов районы биләмәләрендә ага. Елга Мокша елгасының уң ярына тамагыннан 545 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Пье
Ле-Пье — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Зур Суховяз
Зур Суховяз — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уфалейка елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, инештән Долгобродск сусаклагычына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Няцечы
Няцечы (Няцечы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фрайлассинг
Фрайлассинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Спринг-Велли-Лейк (Калифорния)
Географиясе
Спринг-Велли-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рене
Рене — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Исахлыгирмә
Исахлыгирмә (İsaxlıgirmə ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Әлганак
Әлганак (العناق الأرض әл-‘әнақ әл-’ард — «каракал»; Андромеда γ, Андромеда гаммасы, γ And) — Андромеда йолдызлыгының яктырыш буенча өченче йолдызы. Бу катлаулы йолдыз Җирдән 350 яктылык елы ераклыкта урнашкан.
Йолдыз системасы
Әлганак — дүртле йолдыз. Андромеда γ¹ (Андромеда γ A) — кызгылт-сары якты зур йолдыз. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +2,26m тәшкил итә.
Казе Рецоле (Падова)
Казе Рецоле — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Әлганак
Йолдыз системасы
Андромеда γ¹ дан 9,6 почмакча секунд ераклыкта Андромеда γ² (Андромеда γ BC) урнашкан. Ул өчле йолдыз булып тора һәм аның тулай күренмә йолдызча зурлыгы +4,84m тәшкил итә.
Казе Рецоле (Падова)
Географиясе
Казе Рецоле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Әлганак
Йолдыз системасы
1842 елның октябрь аенда Вильгельм Штруве (Wilhelm Struve) бу йолдызны Андромеда γ B (+5,5m) һәм Андромеда γ C (+6,3m) йолдызларына «бүлде». Аларның әйләнә вакыты 64 ел тәшкил итә. 1957–1959 елларда ясалган спектр тикшеренүләре Андромеда γ B — спектр куш йолдызы булуын күрсәтте. Ике B спектр сыйныфылы йолдыз бер-бере тирәсендә 2,67 көн эчендә әйләнеп чыгалар.
Казе Рецоле (Падова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әлганак
Тарих һәм исемнәр
Йолдызның гарәп теленнән алынган исем Әлганак (العناق الأرض әл-‘әнақ әл-’ард, Almach, Аламак) «каракал (чүл селәүсене)» белдерә. Йолдызның тагын бер гарәп исеме Риҗелел-Мөсәлсәлә (آلرخل المسلسلة әр-риҗл әл-мөсәлсәләһ — «Богаулының аягы» ).
Франциядә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге
Түбәндә адреслары белән Франциядә Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге''' китерелгән:
Пельгжимовице (Ополе воеводалыгы)
Пельгжимовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9984) Gregbryant
(9984) Gregbryant — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 18 апрелендә Роберт Макнот, J. B. Child тарафыннан Macquarie обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HT» саналган.
Сен-Жан-д’Эг-Вив
Сен-Жан-д’Эг-Вив (Saint-Jean-d'Aigues-Vives) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
Валя-Мерулуй (Арджеш)
Валя-Мерулуй — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горна-Мелна
Горна-Мелна — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одаөнү (Манавгат)
Одаөнү (Odaönü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Добре-Колёния
Добре-Колёния — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17634) 1996 NM3
(17634) 1996 NM3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 14 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 NM3» саналган.
Ансфельден
Ансфельден — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Литтл-Йорк (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Селби (Көньяк Дакота)
Селби  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Литтл-Йорк (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селби (Көньяк Дакота)
Тарихы
Селби шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Щеглы (Яраң районы, Знаменка авыл җирлеге)
Щеглы (Щеглы) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Ле-Розель
Ле-Розель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Щеглы (Яраң районы, Знаменка авыл җирлеге)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Фрайунг (Югары Пфальц)
Фрайунг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пельгжимув (Ополе воеводалыгы)
Пельгжимув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сырлар
Сыр (пышлак, эремчек) – аертылмаган сөттән сөтне эретә торган ферментлар һәм бактерияләр кулланып ясалган азык продукты. Сыр – иң борынгы ашамлык. Кешеләр сырны йорт хайваннары үрчетеп, алардан сөт ала башлаган чорларда ук ясый башлаганнар. Алар сөтнең әчүен, әлеге әчегән сөтне эчәргә яраганлыгын һәм, аны сыгып, эремчек суы һәм эремчек аерып алу мөмкинлеген белгәннәр. Әгәр эремчекне, хуш исле тәмләткечләр өстәп, учакта какласаң, шуннан соң тозлыкта тотсаң, бик тәмле ризык барлыкка килә. Иң беренче сыр нәкъ менә шул рәвешле ясалган.
Сырның төрләре
Җитештерү үзенчәлекләренә карап, сырлар берничә төркемгә бүленә:
Бозҗалар (Чукурова)
Бозҗалар (Bozcalar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Чукурова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(9985) Акико
(9985) Акико — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 12 маенда Роберт Макнот, Х. Абэ тарафыннан Yatsuka обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 JF» саналган.
Геленув-Другий (гмина Кшимув)
Геленув-Другий  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Риволи Бянки (Удине)
Казе Риволи Бянки — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Soltan mäçete
thumb|300px|right|Soltan mäçete
1868 yılda säwdägär Cihanşa Ğosmanov iğänäsenä Urta Ğasırlar Bolğar baniäte üzeçälekläre belän milli romantik yünäleştäge eklektik formalarda tözelä.
Ber zallı, işek atında öç qatlı manaralı, antresolle cämiğ mäçet. 1931 yıldan yabıla. Manarası 1990 yılda torğızıla, 1994 yıldan üz wazífasın üti.
Лафурш (приход, Луизиана)
Тарихы
Рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 1472 км² тәшкил итә.
Чикшина
Чикшина — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Кожва елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 153 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рии-сюр-Луар
Рии-сюр-Луар — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Назиф Бәхтизин
' Назиф Бәхтизин''' – авыл хуҗалыгы галиме, БР Фәннәр академия әгъза-мөхбире (1991), профессор (1978).
Тәрҗемәи хәл
Назиф Бәхтизин 1927 елда Илеш районының Яңа Аташ авылында туа. Иске Дөмәй урта мәктәбенә укырга йөгерә, бер үк вакытта колхоз хисапчысы булып та эшли, 1945 елда аттестат ала.
1946 елда авыл хуҗалыгы институтының агрономия факультеты студенты булып китә. Төрле культуралар (арыш, бодай, солы, борчак һ.б.) галимнәр тарафыннан ничек өйрәнелгән, хәзерге вакытта ни дәрәҗәдә тикшерелә, киләчәктә бу өлкәдә нинди яңалыклар көтелә – тынгысыз уй фән диңгезенә кызыксындыра. Башкортстанда гына түгел, бөтен илгә билгеле күренекле профессорлардан (А. Н. Богданов, Л. С. Пирогов, М. Н. Радыгин, К. П. Крауза, П. А. Положенцев, А. С. Шутко, А. Т. Гладков, Ю. А. Усманов) дәресләр ала.
Институтны кызыл диплом белән тәмамлагач, Назиф аспирантурага тәкъдим ителә. Әмма Назиф Куергазы районындагы Мораптал совхозына агроном булып эшкә юллана. Илешнекенә караганда биредә туфракның уңдырышлылык сыйфаты башкачарак. Кызыл дипломлы яшь агроном югары уңыш алуга фәнни нигездә ирешү максаты куйды. Шулай да аңа биредә җәелеп эшләргә ирек бирмәделәр.
Назиф Раян улы аспирантурага килә. Тәҗрибә үткәрү өчен Бөре районының уңдырышсыз бер басуыннан җир биләмәсе ала. Үзле балчыклы басулар туган авылында да, Морапталда да бар иде. Тәҗрибәне шуларның охшаш һәм аермалы якларын исәпкә алып үткәрде.
Кандидатлык диссертациясен 1955 елда яклый. Ассистенттан башлап кафедра мөдиренә кадәр җитә. 36 яшендә – Башкортстан авыл хуҗалыгы институты ректоры. Россиядәге 100 авыл хуҗалыгы институты ректорлары арасында иң яше була.
24 китап бастыра. 1979 елда Башкортстанда иген культураларының җир һәм селекция буенча фәнни-тикшеренү институты оештырыла. Директоры итеп тәгаенләнә. Икмәк галиме Назиф Бәхтизин селекция белгече Сабирҗан Кунакбаев белән бергә эш итәләр. Яңа сорт арыш уйлап табылды. “Чулпан” дип атыйлар. “Чулпан” Илеш җирендә сынала. Аннары башка районнарга, Россия төбәкләренә дә тарала.
Профессор Назиф Раян улы – 400гә якын фәнни хезмәт авторы. Шуларның 24е – монография. Аның җитәкчелегендә 28 кеше кандидатлык диссертациясе яклады. Ул – докторлык диссертациясе язучыларга да остаз булды. Басылган хезмәтләренең генә түгел, үзенең дә чит илләрдә даими булуы (АКШ, Канада, Италия, Финляндия, Болгария, Чехословакия һ.б.) дөньякүләм галим итеп танытты аны.
Алдынгы тәҗрибәне китап аша җиткерү озакка сузыла. Шуңа һәр мөһим яңалыкны гәҗит аша яктырта барды профессор. Республика басмаларында дөнья күргән саллы мәкаләләренең саны гына да – 167. Халык, ил өчен түккән тир үзеңә алтын бөртек булып кайта ул. Хезмәт Кызыл Байрагы һәм Почет билгесе орденнары, төрле медальләр белән бүләкләнә.
Чыганак
С. Поварисов. Икмәк пәйгамбәре
Горна-Секирна
Горна-Секирна — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ордзевичы
Ордзевичы (Ордзевічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Добрилево
Добрилево — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17635) 1996 OC1
(17635) 1996 OC1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 20 июлендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 OC1» саналган.
Ашвиннар
Ашви́ннар (अश्विन) (ашвин- «ат иясе, атны тыючы, җайдак», икелек санында ашвинау) яки Ашвини Кумарлар — "Ригведа"да илаһи игезәк-җайдаклар, Сурьяның Вивасвата формасындагы болытлар Алиһәсе Саранья уллары. Алар таң атуны һәм Кояш баюның символлары булган Ведик Ходайлар. Алар таң ату алдыннан алтын арбада пәйда булалар һәм кешеләргә байлык китерәләр, бәлалардан һәм авырулардан арындыра. Алар - Ходайларның табиблары һәм Аюрведа медицинасы яклаучылары. Аларны "Ригведа"да Насатья дип атыйлар (икелек санында "насатйау" "юмартлар, файдалылар"), соңрак Насатья дип игезәкләрнең берсен атадылар, икенчесен Дасра дип атадылар ("якты бүләк"). Популяр этимологиядән чыгып, Насатья исеме "на+асатйа'' "ялганчы түгел" = "чын". «Махабхарата»да Панду патшасының хатыны Мадри үз улларын Ашвиннарга багышлый һәм Накула һәм Сахадева дигән игезәкләрне тудыра, алар соңрак Кунти уллары белән беррәттән Пандавлар буларак мәгълүм булдылар.
Ашвиннар "Ригведа"да 376 мәртәбә искә алына.
Жорж Дюмезиль Ашвиннар һәм Грек Диоскурлары һәм Скандинавия Фрейр һәм Ньёрд игезәкләре арасында параллель үткәрә, аларны өченче иҗтимагый функция - муллык һәм иминлек чагылышы дип саный. Бу барлык илаһи игезәкләрнең мифологик образлары, Дюмезиль фикеренчә гомуми Һинд-Европа вакытыннан ук килә.
Әзһәр Шакиров
Әзһәр Шәфикъ улы Шакиров (1940 ел ның 22 феврале, Яңа Ташлыяр, Тымытык районы, ТАССР, РСФСР, СССР) – күренекле татар актеры, Галиәсгар Камал исемендәге театр артисты, ТАССР һәм РСФСР халык артисты — 1974, 1988, Та­тарс­тан­ның Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе — 1998. Күктау, Бөркетләр, Зөләйха фильмнарында төшә, Татарстан радиосында әсәрләр укый. Азнакай районының мактаулы гражданы (2012).
Тәрҗемәи хәле
Әзһәр Шакиров 1940нчы елның 22 февралендә ТАССРның Тымытык районы Яңа Ташлыяр (Буклы) авылында гаиләдә 5 нче бала булып дөньяга килә. Кечкенә авыл бары 24 йорттан гына тора. Мәктәпне тәмамлап, ике яшькә өлкәнрәк авылдашы Нәҗибә Ихсанова белән 40 чакрымдагы Тымытык авылына паспорт алырга китә.
Паспорт алгач, Казан университетына керергә өмет баглап, иптәше белән юлга чигенә. Рангазар авылы аша Яр Чаллыга, аннан Казанга пароходта юл тоталар. Университетка документ бирергә кергәндә, Мәскәүдәге Щепкин исемендәге театр училищесының ачылачак курсына татар артистларын эзләп җыю бәйгесе турында хәбәр ишетәләр. Әзһәр Шакиров кечкенә буе аркасында гариза тапшыручыларның сафына чак кына кертелмичә калмый. Бәйгедә 600 дән артын бала катнаша, шулардан 25 генә 1956 елда Мәскәүгә җибәрелә. 1957 елдагы Татар декадасы вакытында «вак-төяк» рольләрне башкару өчен щепчинчы татар студентларын кулланалар.
Щепкинчылар төркеме 1961 елда Казанда кайта, шуларның егермесе, шул исәптә Ә.Шакиров, Татар академия театрына эшкә алына.
1990 елларда актер, татар актерларыннан беренче булып, милли хәрәкәтнең алгы рәтләренә баса. Әзһәр Шакиров Ирек мәйданында бүтән шәһәрләрдән килгән 30-40 автобусны каршы ала. Кулына микрофон тотып, халык каршында чыгышлар ясый.
Иҗаты
Татар академия театрында Әзһәр Шакиров башкарган беренче роль - Ш.Шаһгали нең «Без аерылышабыз» спектаклендә Котлыбай роле.
1960 елларда Казан телестудиясе зур алгарышлар кичерә. Аның тарафыннан академия театрының күп спектакльләре тасмаларга төшерелеп, төрле районнарда, шәһәрләрдә телевидение аша халыкка күрсәтелә башлый. Телевидение режиссерлары Г. Хөсәенов һәм Х. Арсланов тарафыннан яңа спектакльләр дә "экранлаштырыла": Ә.Шакиров Ш. Маннурның «Муса Җәлил»ендә Гайнан Кормаш ролен, Г. Ибраһимов ның «Казакъ кызы» нигезендә куелган әсәрдә Җолкынбай ролен, Г. Әпсәләмовның «Ак чәчәкләр» ендә Мансур ролен башкара.
Вакытлыча Фәридә Кудашева концертлары алып баручысы вазифасын үти.
Гаиләсе
Шәфигулла Шакиров, актерның атасы, 1886 елда Мөслим районы ның Иске Ташлыяр авылында дөньяга килә. 1890 елда авыл яңа җиргә күчерелә һәм Яңа Ташлыяр авылы төзелә. Бервакыт авылда чыккан янгынны сүндергәндә, Шәфигулла абзый салкын тидерә. Гомерлеккә бер үпкәсен югалта. Донбасста шахталарда күмер чапкан, Себердә, Златоуст якларында урман кискән. Улын укытыр өчен җан атып йөргән.
Миңҗиһан апа, актерның анасы, 1896/1897 елда туган. 16 яшендә ятимә буларак хатыны үлеп киткән байга кияүгә чыгарга мәҗбүр булган. Башта ире чирдән җан биргән, аннары 1921 елгы ачлыкта 2 үз һәм 5 үги балалары да дөнья куйган. Бу вакыйгалардан соң, аны гаиләле иргә - Шәфигулла абзыйга - икенче хатын булып бирәләр.
Әзһәр Шакировның хатыны - Саҗидә. Бергә Рөстәм улларын тәрбияләп үстергәннәр. Рөстәм хәрби комиссар булып хезмәт итә, ике баласы бар: Камилә белән Руслан.
Чхапар Рангран
Чһапар Рангран Һиндстан Харьяна штатында Бһивани районында Тошам тэһсилда авыл. Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 33 км төньяк-көнбатышта урнашып, 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 374 йорт булып, тулаем халкы 1882 кеше булган, шуларның 1011-се ир кеше һәм 871-се хатын-кыз булган. Авылда иң күбесе Чандраванси Радҗпут.
Инсарка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сугояк
Сугояк (Сугояк) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).
Тимино (Мари Иле)
Тимино (Тиман почиҥга, Тимино) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Фрайунг (Түбән Бавария)
Фрайунг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Тимино (Мари Иле)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (93,9%), молдаваннар (3,8%).
Фрайунг (Түбән Бавария)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кечидереси (Улус)
Кечидереси (Keçideresi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (köy).
Пемпице (Ополе воеводалыгы)
Пемпице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жан-де-Верж
Сен-Жан-де-Верж (Saint-Jean-de-Verges) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Валь-д'Арьеж кантонына карый.
Спринг-Гарден (Калифорния)
Спринг-Гарден  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Спринг-Гарден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одунбогазы (Шерефликочһисар)
Одунбогазы (Odunboğazı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Таню
Ле-Таню — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Геленув-Перший
Геленув-Перший — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бозйигыйт (Гүрпынар)
Бозйигыйт (Bozyiğit) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Генералка (Уфалей кушылдыгы)
Генералка (Зур Генералка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уфалейка елгасының сул ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, инештән Долгобродск сусаклагычына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Антау
Антау — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Горни-Романци
Горни-Романци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Мерулуй (Бакеу)
Валя-Мерулуй — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ловелл (Индиана)
Ловелл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(17636) 1996 PQ
(17636) 1996 PQ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ловелл (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17636) 1996 PQ
Тарихы
1996 елның 9 августында NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PQ» саналган.
Чилянъёль
Чилянъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лемью елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Ригато (Тревизо)
Казе Ригато — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Ригато Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Доброгосцице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9986) Hirokun
(9986) Hirokun — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 12 июлендә Х. Сиодзава, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 NX» саналган.
Сентервилл (Көньяк Дакота)
Тарихы
Сентервилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.