cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Өлҗән (Татарстан)
Географиясе
Өлҗән авылы Татарстан Республикасы башкаласы Казаннан 107, район үзәге Олы Кайбычтан 8, Колангы тимер юл станциясеннән 33 чакрымда, Бәрле елгасы ярларында урнашкан.
Авылның төньягында авыл хуҗалыгы кырлары ята. Көнчыгышта урман һәм көньякта иген кырларыннан Түгәрәк урман (Зирекле урманы) урнашкан.
Авылның уртасыннан Бәрле елгасы ага. Бу елга авылдан узып Олан авылыннан соң Олы Кайбыч авылы җирлеге белән чик булып тора.
Кырларда, үзәннәрдә кыр куяны, кыр тычканы, йомраннар кебек вак кимерүчеләр яши. Болыннарда, шулай ук, кәлтәләрне, еланнарны, вак бөҗәкләрне очратырга мөмкин.
Су буйларында һәм тугайларда кондызлар, ондатралар очрый. Сазлыкларда, су буйларында үрдәк, торна, ләк-ләк кебек су- саз кошлары яши.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Халык саны
Милли составы (2010): руслар (96%), татарлар (2%), чуашлар (2%).
Дин
1744 елдан агач чиркәү эшли. Метрик язуларны Сидровских поп ясаган. 1750 елда 55 мәхәллә кешесе була.
1854 елда авылда Илья чиркәве төзелә, XX гасыр башында, Октябрь инкыйлабыннан соң җиркәү ябыла, бинасы авыл җирлеге идарәсенә бирелә, 1970 елларда җимерелә. Башка торгызылмый. Бары 1999 елда гына элеккеге мәктәп интернаты бинасы Рождество Христово гыйбадәт йорты итеп үзгәртелә.
Ашау-ам-Инн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өлҗән (Татарстан)
Мәгариф
Авылда 1861 елдан земство мәктәбе эшли. 1921 елда башлангыч мәктәп итеп, 1940 елдан җидееллык (1956 елда яңа бина төзелә), 1961 елдан – сигезьеллык, 1966 елдан урта (1979 елда яңа бина төзелә), 2011 елдан тулы булмаган урта мәктәп итеп үзгәртелә.
1968 елан балалар бакчасы эшләп килә.
Инфраструктура
Мәдәният йорты каршында «Рябинушка» һәм «Вьюга» вокаль ансамбльләре эшли.
Икътисады
1930 елда авылда «Ульянково» колхозы оештырыла, 1959 елдан 1991 елга кадәр аның составына Воскресенский, Корноухово һәм Победа авыллары кергән. 1998 елдан «Ульянково» крәстиян хуҗалыклары ассоциациясе итеп үзгәртелә. Соңрак Җаваплыгы чикләнгән җәмгыять «Золотая Нива», аннары Ак-Барс, Август агрохолдинглары составында.
Халкы күбесенчә кырчылык, ит-сөт терлекчелеге белән шөгыльләнә.
NGC 231
NGC 231 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Корзунята
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Нелли Закс
Нелли Закс (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1966).
Вечень
Вечень — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Османие (Карамүрсел)
Османие (Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Карамүрсел илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зайберсдорф (Түбән Австрия)
Зайберсдорф  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ражки 2
Ражки 2 (Ражкі 2 ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казете (Анкона)
Казете — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гайлендс-Ранч (Колорадо)
Гайлендс-Ранч  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гайлендс-Ранч халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лез-Отьё-Папьон
Лез-Отьё-Папьон — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(18226) 1182 T-1
(18226) 1182 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1182 T-1» саналган.
Добрина (Жетале)
Добрина  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Церетелево
Церетелево — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сүлейманлы (Җәбраел)
Сүлейманлы  (Süleymanlı ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Ашау-им-Кимгау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зайерсберг
Зайерсберг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бокше-Нови
Бокше-Нови — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стрелок (Диңгез буе крае)
Стрелок (Стрелок) — Диңгез буе краеның Шкотово районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Гранада (Колорадо)
Гранада  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Инучины
Инучины — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Надым елгасының сул ярына тамагыннан 493 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тебяково
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Вине (Марна)
Вине — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Винтон (Миннесота)
Винтон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Винтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Круша-Подлётова
Круша-Подлётова — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD209033
HD209033 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Конуралан (Гөйнүҗек)
Конуралан (Konuralan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Гөйнүҗек илчесенә караган бер авыл (köy).
Әлфия Галиева (1961)
Тәрҗемәи хәле
1961 елның 14 июнендә Татарстан АССР Мөслим районы үзәге Мөслим авылында туган. Әнисе ягыннан бабасы Салих Искәндәр улы Искәндәров (1905―1965), 1948―1957 елларда КПССның Мөслим районы номитетының беренче секретаре, чыгышы белән Саба районынынан. Әнисе Сания Салих кызы Искәндәрова, Мөслим урта мәктәбендә 33 ел рус теле һәм әдәбияты, апасы Эльза Тимербай кызы Галиева 30 ел буе мәктәптә алман һәм инглиз телләрен, ир туганы Илдус Тимербай улы Галиев физика һәм математика укыткан, Чаллының 50нче санлы мәктәбе директоры.
Мөслим урта мәктәбен алтын медальгә тәмамлаган. Алманиянең Лейпциг шәһәрендә халыкара университетта «роман-герман телләре һәм әдәбияты» белгечлеге буенча укыган. Казан дәүләт университетында «Кешеләр арасында мөнәсәбәтләрне чагылдыра торган фигыль фразеологик берәмлекләр синонимиясе, алман һәм татар телләрендә» темасына филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (2004, фәнни җитәкчесе филология фәннәре докторы профессор Е. Ф. Арсентьева) .
2005 елдан ― Яр Чаллы педагогика көллияте дәүләт автоном һөнәри белем бирү учреждениесе (1995 елдан Казан дәүләт педагогика университетының Чаллыдагы филиалы) директоры.
Керем
2018 елда шәхси кереме ― 1.589.729,40 сум, иренеке ― 553.686,74 сум, 2017 елда шәхси кереме ― 1.237.531,17 сум, иренеке ― 317.940,92 сум, 2018 елга уртак керем ― 2.143.416,14 сум, 2017 елга уртак керем ― 1.555.472,09 сум; 2018 елда гоуми хезмәт хакы барлык чыганакларны кертеп ― 1.145.804,00 сум, еллык керем белән хезмәт хакы арасында аерма ― 443.925,40 сум.
NGC 232
NGC 232 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Добрина (Шентюр)
Добрина  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лез-Отьё-сюр-Калон
Лез-Отьё-сюр-Калон — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Кече Пиньга
Кече Пиньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сухона елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казете (Асколи Пичено)
Казете — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зайтенштеттен
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Османие (Алашеһир)
Османие (Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ашхайм
Ашхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вечерд
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Разанавшчына
Разанавшчына (Разанаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Араго (ай кратеры)
Араго - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 25 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Доминик Франсуа Араго (1786—1853) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Arago (crater)
Ванюши (разъезд)
Ванюши (Ванюши) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Зур Сукаеш
Зур Сукаеш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Халык саны — 461 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.
Тарих
1742 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Бокше-Осада
Бокше-Осада — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18227) 1222 T-1
(18227) 1222 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1222 T-1» саналган.
Круше (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чалыкови
Чалыкови — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виржини
Виржини — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Бүюккаргылы (Каракөпрү)
Бүюккаргылы (Büyükkargılı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зайфен-Боден
Зайфен-Боден — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Ганбаррел (Колорадо)
Ганбаррел  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зайфен-Боден
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ганбаррел (Колорадо)
Географиясе
Ганбаррел халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гранд-Лейк (Колорадо)
Гранд-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD209051
HD209051 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Арат (ай кратеры)
Арат - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 10 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Арат из Сол (якынча 315, б.э.к. — 240, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Әлфия Галиева
Әлфия Галиева:
Винтроп (Миннесота)
Винтроп  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Винтроп шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добрич (Ползела)
Добрич  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Танкуанье
Танкуанье — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Козицыно (Киров өлкәсе)
Козицыно (Козицыно) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Эбола бизгәге
Эбола геморрагик бизгәге (Ebola haemorrhagic fever, EHF яки Ebola virus disease, EVD; Ebola febris haemorrhagica) — кешеләр һәм башка имезүчеләрдә очрый торган авыру. Авыруның симптомнары вирус йоктырудан соң 2 көннән 3 атнага кадәр булган мөддәттә башлана. Гадәттә температура күтәрелүе, тамак авырту, мускуллар һәм баш авыртуы күзәтелә. Моннан соң косу, эч китү һәм аллергияләр, бавыр һәм бөер эшләвенең көчсезләнә төшүе күзтелә. Бу вакытта авыручыда эчке һәм тышкы кан йөгерүләре башлануы мөмкин. Авыручылар гадәттә симптомнар башланганнан соң 6—16 көн мөддәттә, нигездә күп сыеклык югалту аркасында килеп чыккан түбән кан басымы сәбәпле үлә.
Бабенсхам
Бабенсхам — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дәште Кыпчак
thumb|right|300px|Дәште кыпчак. [[XII гасыр|XII — XIII гасырлар]] thumb|300px|Азиянең XII гасырдагы харитасы, кыпчак җирләрен һәм аларның күршеләрен күрсәтә Дәште кыпчак (, Deşt-i Qıpçaq, Дештэ-кыпчак, Deshti Qypshaq, Qypshaq dalasy, Дәштеҡыпсаҡ; Дәштекыпчак, Dəşteqıpçaq; dashti-qipchoq; фарсы теленнән тәрҗемә иткәндә «кыпчак даласы») — Ауразиядәге Дунайдан Сырдәрья һәм Балхаш күленә кадәр җәелеп ятучы тарихи өлкә.
Беренче тапкыр «Дәште кыпчак» атамасы фарсы язучысы Насыйр Хөсрәү әсәрләрендә XI гасырда очрый. Бу вакытта кыпчаклар Иртыш буеннан күчеп килеп, 1030 елдан Харәзмнең күршеләре булалар һәм бүгенге Казакъстан җирләрен һәм Идел буендагы далаларны билиләр.
Бүгенге көндә кыпчак даласы Россия, Украина, Казакъстан, Молдова һәм берникадәр дәрәҗәдә Румыния арасында бүленгән.
Халык
Монгол яуларына кадәр бу җирләрне нигездә кыпчак кабиләләре били торган була. Алар бу җирләрдә күчмә дәүләт коралар, шәһәрләр төзиләр, аларның җирләре аша сәүдә юллары уза. Монгол яуларыннан соң кыпчак җирләре Алтын Урданың нигезе булып китәләр. Монголлар кыпчак ассимиляциясенә дучар булалар. Кыпчак теле бүгенге көндәге шушы җирләрдә яшәүче төрки халыклар телләренең нигезендә ята (татарча, башкортча, нугайча, кыргызча, казакъча, кумыкча, алтайча һәм каракалпакча).
Разважжа
Разважжа (Разважжа ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(18228) Гиперенор
(18228) Гиперенор — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Казете (Мачерата)
Казете — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Иты-Ёган
Иты-Ёган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сими-Ёган елгасының уң ярына тамагыннан 27 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 53 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сарыш (Әлшәй районы)
Сарыш — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
ᴨyчтьı индексы — 452120, — 80202864005.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 180 кешенең яшәве мәгълүм.
12-нче км
12-нче км (12-й км) — Диңгез буе краеның Хороль районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Әлфия Галиева (1973)
Әлфия Галиева, Әлфия Закир кызы Галиева (1973 елның 18 июне, СССР, РСФСР, БАССР, Уфа) ― юрист, Башкортстан Республикасы мәгариф һәм фән министры урынбасары (2018 елдан). Башкортстанның мәгариф отличнигы.
Тәрҗемәи хәле
1973 елның 18 июнендә Уфада туган. «Хокук белеме» белгечлеге буенча Башкорт дәүләт университетын кызыл диплом белән тәмамлаган.
1995―1996 елларда ― БР Ишембай районы буенча дәүләт салым инспекциясендә юридик затларга салым салу бүлегенең дәүләт салым инспекторы.
1996―1997 елларда ― I Салават дәүләт нотариаль конторасында стажер, 1997―2004 елларда ― дәүләт нотариусы.
2004―2008 елларда – Башкортстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгының (ba) юридик секторында әйдәүче белгеч, сектор мөдире.
2008―2011 елларда ― БР Президенты каршындагы БАГСУ кадрлар һәм хокук эше бүлегенең баш белгеч―юрисконсультанты.
2010 елда БР Президенты каршындагы БАГСУ югары һөнәри белем бирү дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе аспирантурасын тәмамлаган.
2011―2018 елларда ― БР Мәгариф һәм фән министрлыгының юридик бүлеге башлыгы.
2018 елның 23 июленнән ― БР Хөкүмәтенең 2018 елның 23 июлендәге 686-р номерлы күрсәтмәсе нигезендә, Башкортстанның мәгариф һәм фән министры урынбасары.
Палатно Удачная
Палатно Удачная — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кожух елгасының уң ярыннан 40 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты
'''И. Я. Яковлев исемендәге Чуаш дәүләт педагогика университеты''' (Чувашский государственный педагогический университет им. И. Я. Яковлева, И. Я. Яковлев ячĕллĕ Чăваш патшалăх педагогика университечĕ) — Чуашстанның беренче милли югары уку йорты. Чабаксарда урнашкан.
Тарих
Университетка 1930 елда нигез салына, БҮБК карары һәм РСФСР ХКШ карары буенча 1930 елның октябрендә Чуаш дәүләт педагогика институты (Чувашский государственный педагогический институт) буларак ачыла. Республикада ачылган беренче югары уку йорты булып санала.
Институт составында түбәндәге бүлекчәләр эшли: физика-техника; иҗтимагый-сәяси, чуаш теле һәм әдәбияты, рус теле һәм әдәбияты секцияләре булган иҗтимагый-әдәби; агрономия; химия-биология; мәктәпкәчә яшьтәге; сәяси-агарту; хезмәт; шулай ук әзерлек курслары һәм Чуаш педагогика эшче факультеты.
1934 елда бүлекчәләр факультетлар итеп үзгәртеп корыла: тарих, тел һәм әдәбият, табигать фәннәре, физика-математика факультетлары. Шул ук елны институтта 1952 елга хәтле эшләгән Укытучылар институты окштырыла. 1950-елларда ЧДПИда Осип Мандельштамның хатыны язучы һәм лингвист укыта.
1993 елдан биредә профессор (Чуашстанның механика фәнни мәктәбенә нигез салучы) эшләгән.
Университет бүген
Студентлар саны 5,5 мең кешедән артык. Университетта бакалавриатның 91 программасы, 4 специалитет программасы, 41 магистратура программасы буенча 10 факультетта югары һөнәри белем бирелә. Хәзерге вакытта аспирантурада 9 фән тармагының 25 белгечлеге буенча аспирантлар әзерләнә.
Уку йортында «Педвузовец» газетасы, ВАКның «Вестник ЧГПУ им. И. Я. Яковлева», "Вестник ЧГПУ им. И. Я. Яковлева: Серия «Механика предельного состояния» фәнни журналлары нәшер ителә.
Университетның Россия мәгарифендәге югары урыны РФ мәгариф министрлыгының рейтинг бәяләмәләре белән раслана.
Гыйльми-тикшеренү институтлары
Россия мәгариф академиясе академигы Геннадий Никандр улы Волков исемендәге Этнопедагогика гыйльми-тикшеренү институты
Инфраструктура
Университетның бина һәм корылмалары Чабаксарның ике административ районында — Ленин һәм Мәскәү районнарында һәм Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан. Өч уку корпусы, ике тулай торак һәм уку-көнкүреш комплексы (ашханә) Чабаксарның Карл Маркс, Кооператив, Президент булвары урамнары һәм Ремспублика мәйданы белән чикләнгән кварталда урнашкан. Тагын ике уку корпусы, бассейн (физик тәрбия-сәламәтләндерү комплексы), стадион һәм агробиостанция Пирогов, академик А. Н. Крылов, Зелёный һәм Радужный урамнары белән чикләнгән кварталда урнашкан, бер үк адреска ия — Пирогов ур., 25. Университетның калган корылмалары аерым урнашкан.
Лез-Убо
Лез-Убо — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Витри-ан-Пертуа
Витри-ан-Пертуа — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Галиева
Галиева ― фамилия.
Заксен
Заксен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Конурат (Пертек)
Конурат (Konurat) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пертек илчесенә караган бер авыл (köy).
Бокше-Стари
Бокше-Стари — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 233
NGC 233 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Крушин (Бидгозький повяты)
Крушин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Аргеландер (ай кратеры)
Аргеландер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 34 км булган кратер.
Крушин (Бидгозький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аргеландер (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Фридрих Вильгельм Август Аргеландер (1799—1875) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Червен (Пловдив өлкәсе)
Червен  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вешад
Вешад — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тодымваж
Тодымваж (Тодымваж, Тодымваж) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Бабенхаузен (Швабия)
Бабенхаузен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Вирджиния (Миннесота)
Вирджиния  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вирджиния шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Полюг
Кече Полюг — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Старая Тотьма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
HD209059
HD209059 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Кече Полюг
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
HD209059
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кече Полюг
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Добрна (община)
Добрна  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Разнятычы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Чобар (авыл)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (88%).
Резус-фактор
Резус-фактор (Rh) — кешеләр һәм бәңгәл макакалары эритроцитларында булган антиген.
РФ бар яки юклыгына карап уңай резуслы (Rh+, кешеләрнең 85%) вә кире резуслы (Rh—, кешеләрнең 15%) организмнарга аерылалар. Кан җибәрүдә резус-фкторның гамәли әһәмияте зур. Кире резуслы кешеләргә уңай резуслы кешеләрнең каны җибәрелсә яки кире резуслы хатынның бала яралгысы уңай резуслы булса, иммун авыруның барлыкка килүе мөмкин. Мондый халәтләрне аныклау һәм дәвалау хәзер яхшы юлга куелган. Бала тудыру вакытында, шулай ук, кан җибәрүдә кан төркемен кебек, резус-факторны да, әлбәттә, исәпкә алу шарт.
Сылтамалар
Bloedgroep
Османие (Таһтакөпрү) (Инегөл)
Османие (Таһтакөпрү) (Osmaniye (Tahtaköprü)) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Голь гыйбадәтханәсе
Голь гыйбадәтханәсе (шулай ук Пандиале Гыйбадәтханәсе дип атала) ул Франциянең көньяк-көнбатыш Һинд Океанында диңгезарты департаменты Реюньон утравында Һинд дине гыйбадәтханәсе. Голь лагерендә, Беллевю юлында, Сен-Луида л'Усинэ ду Гольдан ерак түгел урнашкан, бу утрауның иң борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул 1996 елның 29 мартыннан бирле тарихи һәйкәл дип санала. ,.
(18229) 3222 T-1
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3222 T-1» саналган.
Тийер
Тийер — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Заксенбург (Каринтия)
Заксенбург  — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Гарфилд (Колорадо)
Гарфилд  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Заксенбург (Каринтия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гренби (Колорадо)
Гренби  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гарфилд (Колорадо)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гренби (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лекод
Лекод — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Витри-ла-Виль
Витри-ла-Виль — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Бүюккардеш (Нусайбин)
Бүюккардеш (Büyükkardeş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казете (Маса-Карара)
Казете — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Казерне гыйбадәтханәсе
Казерне гыйбадәтханәсе Франциянең көньяк-көнбатыш Һинд Океанында диңгезарты департаменты Реюньон утравында Һинд дине гыйбадәтханәсе. Казернеда, Сен-Пьерда урнашып, ул 2010 елның 17 сентябреннән тарихи һәйкәл дип санала.
Крушин (Влоцлавский повяты)
Крушин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Болести (Бильский повяты)
Болести  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Залла (Штирия)
Залла  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бад-Аббах
Бад-Аббах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Арзахель (ай кратеры)
Арзахель - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 97 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Аз-Заркали (1029—1087) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Черничево (Пловдив өлкәсе)
Черничево  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карси (Конинский повяты)
Карси  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Сукаеш
Түбән Сукаеш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Катапси-Юган
Катапси-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Һул Хетта елгасының сул ярына тамагыннан 142 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 73 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Күругълы (мәгънәләр)
Күругълы — күп мәгънәле сүз.
Добро Поле (Илирська Бистриця)
Добро Поле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18230) 3285 T-1
(18230) 3285 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3285 T-1» саналган.
Шаһвәлли
Шаһвәлли (Şahvəlli ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Рай (Ашмянский районы)
Рай  (Рай ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Түбәтау
Түбәтау — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452120, — 80202864006.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 287 кешенең яшәве мәгълүм.
Вештем
Вештем — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 234
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Витон (Миннесота)
Витон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Витон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конурсу (Байбурт)
Конурсу (Konursu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (köy).
Захаровшина (Киров өлкәсе)
Захаровшина (Захаровшина) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Абражеевка
Абражеевка (Абражеевка) — Диңгез буе краеның Черниговка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (10%).
Бүюккатранҗы (Кепсут)
Бүюккатранҗы (Büyükkatrancı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Лож (Кальвадос)
Ле-Лож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Миозит
Миозит — скелет мускулларының ялкынсынуы.
Дәвасы: миозитка сәбәп булган гамилләр (факторлар) юк ителәләр, витаминнар, авыртуны баса торган чаралар, физиотерапия һ.б. нәрсәләр боерыла.
Османкалфалар (Коркутэли)
Османкалфалар (Osmankalfalar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Заллингберг
Заллингберг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Тинье
Тинье — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Витри-ле-Реймс
Витри-ле-Реймс — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
HD209073
HD209073 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Грин-Маунтен-Фоллс (Колорадо)
Грин-Маунтен-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Аргужа
Аргужа (Арғужа) - башкорт халык җыры, озын көй. Исем Аргужа күле буенча (хәзерге Аргужа сусаклагычы составында).
Грин-Маунтен-Фоллс (Колорадо)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аргужа
Тарих
Легендасын һәм шигъри текстын башлангыч тапкыр 20 гасырда С.Сәлимов язып ала һәм "Башкорт аймагы" җыентыгында (1929, №7) бастыра.
Җыр моңлы эпик характерда. Барлыкка килүе Чиләбе өязе Ялтыравык авылы кешесе Шәрәфетдин Вәсиленең язмышы белән бәйле. Ул 19 гасыр уртасында тау заводлары төзү нияте белән башкорт җирләрен тартып алуга каршы чыга, шуның өчен сөргенгә озатыла.
Җырның шигъриятле нигезенә аның туган ягын — Аргужа күле (хәзерге Аргужа сусаклагычы составында) буйларын — сагынып язган текстары салынган.
Көйнең авторы — Шәрәфетдиннең авылдашы, халык җырчысы Бауман, дип фаразланыла. Бу җыр Габдулла Солтанов, Гәли Хәмзин репертуарында бар . Текст (фрагмент) :
Аргужа да буйлап йөрегәнемдә,
Ятып калды каеш дилбегәм.
Дилбегәм дә өчен кайгырмыймын —
Ятып калды туган илгенәм....
Гасти (Колорадо)
Гасти  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гасти халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Пучкас
Кече Пучкас — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Едка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 6 км.
Вторая (Шидс, Шибс) (Абин кушылдыгы)
Вторая (Шидс, Шибс) — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Абин елгасының сул ярыннан 4,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Кече Пучкас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Вторая (Шидс, Шибс) (Абин кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Варнавинск гидротөене су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Ревмокардит
Ревмокардит — ревматизм нәтиҗәсендә килеп чыга торган йөрәк авыруы. Монда йөрәкнең эчке (эндокардит), мускуллы (миокардит) һәм тышкы (перикардит) катларының ялкынсынуы мөмкин. Авыручы дәрмансызлана, температурасы күтәрелә, йөрәге авырта, тын алу кыенлаша. Ревмокардиттан соң күбесенчә йөрәк зәгыйфьлекләре (пороклары) килеп чыгалар. Ревмокардит җиңел үткәндә (буыннар ялкынсынмый, авыру билгеләре ачыктан-ачык күренми) авыру авыручыны бик бимазаламый, үтеп китүе дә мөмкин, шуңа карамастан да йөрәктә җитди патоморфологик үзгәрешләр килеп чыга. Шуның өчен дә ревматизмның беренче галәмәтләре барлыкка килгәндә дәрхәл (шунда ук) табибка мөрәҗәгать итәргә кирәк.
Вторая (Шидс, Шибс) (Абин кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бад-Айблинг
Бад-Айблинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Болести (Сувальский повяты)
Болести  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казете (Пистоя)
Казете — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Югары Малюки
Югары Малюки (Верхние Малюки) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Ариабхата (ай кратеры)
Ариабхата - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 22 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Ариабхата (476-якынча 550) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Райста
Райста (Райста ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.