cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кылычлы
Уйнау тәртибе
Ике командир билгеләнеп куела. Балалар шобага әйтешләре белән ике командага бүленәләр. Һәрберсенең кулында «кылыч» (чыбык) була. Бер команда кача, икенчесе аларны эзли. Тапкач, кылыч сугышы була. «Кылыч» тигән кеше «үлә» барып, уен бер команда кешеләр «үлеп беткәнче» дәвам итә.
Рёдельзе
Рёдельзе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старчевская
Старчевская (Старчевская) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Борнмут
Борнмут (Bournemouth) — Англиянең Дорсет графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
1810 да нигезләнгән.
Матилья-де-лос-Каньос-дель-Рио
Матилья-де-лос-Каньос-дель-Рио — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козлаю
Козлаю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Медисон (Көнбатыш Вирджиния)
Медисон  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Медисон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мисявичы (Бераставицкий районы)
Мисявичы  (Місявічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Феррус
Феррус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Дрёй
Дрёй (Dreuilhe) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
Сент-Коломб-де-Дюрас
Сент-Коломб-де-Дюрас — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гырлар
Гырлар (Qırlar ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Велна (Великопольское воеводалыгы)
Велна  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17354) Матросов
Тарихы
1977 елның 13 мартында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 EU1» саналган.
Вилкинсон (Индиана)
Вилкинсон  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9759) 1991 NE7
(9759) 1991 NE7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 12 июлендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 NE7» саналган.
Шириняса
Шириняса — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Брадулуй (Арджеш)
Валя-Брадулуй — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казе Монтина (Реҗо Эмилия)
Казе Монтина — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Валя-Брадулуй (Арджеш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Монтина (Реҗо Эмилия)
Географиясе
Казе Монтина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Михайловка (Карталы районы)
Михайловка (Михайловка) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76%), татарлар (5%), казахлар (13%).
Косьцелиска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильдье-ле-Поель
Вильдье-ле-Поель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Комаэ
Комаэ — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Комаэ шәһәре 1970 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 78237 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 12244 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе июн.39 км² тәшкил итә.
Мисявичы (Воранавский районы)
Мисявичы  (Місявічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мачакон
Мачакон — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пайн-Маунтен-Лейк (Калифорния)
Пайн-Маунтен-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пайн-Маунтен-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Атиг
Зур Атиг (Ак Атиг, Песчаная) – Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сырга елгасының уң ярыннан 67 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.
Александровское (Новодугино районы)
Александровское — Русиянең Смоленск өлкәсе Новодугино районы составына керүче авылы. Извеково авыл җирлеге составына керә. Халык саны — 24 кеше (2007 ел).
Зур Атиг
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Александровское (Новодугино районы)
Өлкәнең төньяк-көнчыгыш өлешендә, Новодугинодан 32 километрга көньяк-көнбатыштарак урнашкан, автоюлыннан 23 километрга көнбатыштарак Смоленск — Дорогобуж — Вязьма — Зубцов юлында тора, Лужня елга ярында. Авылдан 26 километрга көнчыгышырак Вязьма — Ржев сызыгында Т.п. 232-нче км тимер юлы станциясе урнашкан.
Зур Атиг
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Александровское (Новодугино районы)
Тарих
Бөек Ватан сугышы вакытында, 1941 елның октябрь аенда, авылны фашист гаскәрләре басып алалар, кире 1943 елның мартынды азат ителә.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь.
Петр Глухов
Петр Глухов (Петр Семенович Глухов,, — , ) — эрзә телендә иҗат иткән язучы, беренче мордва журналистларының берсе, «Якстере теште» гәҗитенең баш мөхәррире (1926-1927). Иң билгеле әсәрләре: «Варма мельга» (Җил артыннан), «Кедровой пештть» (Эрбет чикләвекләре) хикәяләре, Макар Евсевьев турында хатирәләр китабы.
Рёдельмайер
Рёдельмайер — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кекиктепе (Эйнесил)
Кекиктепе (Kekiktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Эйнесил илчесенә караган бер авыл (köy).
Алеево (Советский районы)
Алеево (Алисола, Алеево) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), руслар (0%).
Фигейра (Парана)
Фигейра  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
2012 елгы футбол буенча Сербия Кубогы финалы
2011/2012 елгы Футбол буенча Сербия Кубогы финалы 2012 елның 16 маенда узды.
Дельта-функция
Дельта-функция яки Дирак дельта функциясе, δ-функция — нокталы тәэсирне күрсәтүче яки бер ноктада тупланган физик зурлыклар (масса, коргы, көч һ.б.) тыгызлыгын тасвирлаучы гомумиләштерелгән функция.
Мәсәлән бер ноктада а тупланган m массасы тыгызлыгы бер үлчәмле Евклид фәзасында болай күрсәтелә:
Инглиз физигы Поль Дирак тарафыннан кертелгән.
Тасвир
Бер чын үзгәрмә зурлыктан дельта-функция \delta(x) болай билгеләнә:
Әлеге билгеләмәдән бик мөһим үзлеге чыгарыла:
Дельта-функциядән чыгарылма һәркайда 0 гә тигез, тик  x=0 ноктасында \pm\infty тигез.
Насуһлар (Кандыра)
Насуһлар (Nasuhlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Кандыра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гоголинек
Гоголинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Ґоґолінек
Велниця (Великопольское воеводалыгы)
Велниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17355) 1978 NK
(17355) 1978 NK — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 10 июлендә Элеанор Хелин, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 NK» саналган.
HD194187
HD194187 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(9760) 1991 PJ13
(9760) 1991 PJ13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 5 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PJ13» саналган.
HD194187
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дюрбан-сюр-Ариз
Дюрбан-сюр-Ариз (Durban-sur-Arize) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Мембрибе-де-ла-Сьерра
Мембрибе-де-ла-Сьерра — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фигейран
Фигейран — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.
Миткевичы
Миткевичы (Міткевічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Фигейран
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Котлярня
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миткевичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вилье-ле-Пре
Вилье-ле-Пре — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Шириоара
Шириоара — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сент-Ливрад-сюр-Лот
Сент-Ливрад-сюр-Лот — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Шириоара
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Монтироне (Римини)
Казе Монтироне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Монтироне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Монтгомери (Көнбатыш Вирджиния)
Монтгомери  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Монтгомери шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гияслы (Агсу)
Гияслы  (Qiyaslı ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Вильямс-Крик (Индиана)
Вильямс-Крик  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ноттиңем
Ноттиңем (Nottingham) — Англиянең Ноттиңемшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Вильямс-Крик (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Ноттиңем
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Вильямс-Крик (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17356) Витязев
Тарихы
1978 елның 9 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 PG4» саналган.
Кокошпасаёль
Кокошпасаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нибель елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Велькавесь
Велькавесь — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сазлык сазанагы
Сазлык сазанагы (Lédum palústre) — арчанлылар гаиләлегенә кергән озынча яфраклы, ак чәчкәле куак үсемлек.
Хигасиямато
Хигасиямато — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Хигасиямато шәһәре 1970 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 81445 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 6015 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 13.54 км² тәшкил итә.
Ленинград камалышы
Ленинград камалышы (Блокада Ленинграда) (8 сентябрь 1941 – 27 январь 1944, 872 көн) — алман-фашист, Финляндия, испан (Зәңгәр дивизия) гаскәрләре, Африка, Италия хәрби-диңгез көчләре катнашында тарафыннан Бөек Ватан сугышында Ленинград камалышы (Ленинград — хәзер Петербург).
1941 елның 8 сентябреннән 1944 елның 27 гыйнваренә кадәр (камалыш боҗрасы 1943 елның 18 гыйнварендә өзелә) — 872 көн сузыла.
Камау башланганчы шәһәрдә җитәрлек азык-төлек һәм ягулык булмаган. Ленинград белән бер генә элемтә кала — Ладога күле. Бу күл алман-фашист әртиллириясе һәм очкычлары тарафыннан тупка тотыла, шуңа күрә йөк элемтәсе җитәрлек азык-төлекне Лениградка китерә алмый, шәһәрдә зур ачлык башлана. Бик салкын кыш һәм азык-төлек җитешмәве нәтиҗәсендә 700 мең диярлек кеше ачлыктан үлә.
Камау өзгәннән соң Ленинград чолгавы дошман көчләре тарафыннан 1944 елның сентябренә кадәр дәвам итә.
1944 елның июнендә-августында Совет көчләре Балтыйк диңгезе флоты яклаганында Выборг һәм Свирск-Петрозаводск операцияләрен үткәрәләр.
Таня Савичева көндәлеге
Ленинград камалышының язылган һәйкәле — Таня Савичева көндәлеге. Бу документ Ленинград камалышы ачлыгының дәһшәтләрен күрсәтә. Таня Ленинград гаиләсендә яшәде, аның күзләре алдында бөтенесе туганнары үләләр. Бик соң эвакуациягә карамастан Таня ачлыктан һәм авырудан үлә.
Таня Савичева көндәлеге:
Бик соң эвакуациягә карамастан Таня ачлыктан һәм авырудан 1942 елның 1 июлендә үлә.
(9761) Krautter
Тарихы
1991 елның 13 сентябрендә Шмадель Л. Д., Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RR4» саналган.
Иске Бөр
Иске Бөр, Бөртамак (Старый Бурец) — Киров өлкәсенең Малмыж районында урнашкан авыл. Нократка Бөр елгасы койган урында урнашкан.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), татарлар (2%), арлар (2%).
Миранда-де-Асан
Миранда-де-Асан — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Аюш
Зур Аюш — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нязя елгасының сул ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Насуһпаша (Наллыһан)
Насуһпаша (Nasuhpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Александровское
Алекса́ндровское — топоним:
Рёденталь
Рёденталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ширия
Ширия — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плимут
Плимут (Plymouth) — Англиянең Девон графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Беренче мәртәбә 1211 елда телгә алына.
Кеклиҗек (Динар)
Кеклиҗек (Keklicek) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (köy).
Ташкент татар театры
Тарих
Ташкентта һөнәри актер Мостафа Мансуров җитәкчелегендәге һәвәскәрләр труппасы дәрәҗәсендә татарча театр ясау омтылышы 1904 елда башлануы мәгълүм. Спектакльләр төрле оешмалар, укучылар, сугыш яралыларына ярдәм итү комитеты файдасына дип куела. Урта Азиягә 1911 елда Ильяс Кудашев-Ашказарский төркеме килә. 1912-1913 елларда Габдулла Кариевның «Сәйяр» төркеме Г. Камал пьесаларын («Банкрот» һ. б.) күрсәтә. 1912 елда Төркистанның күп кенә шәһәрләрендә Касыйм Шамил җитәкләгән «Нур» төркеме чыгышлары зур уңыш белән бара Татар телендә барган тамашаларга үзбәк интеллигенциясе дә бик теләп йөри. Татар иҗат төркемнәре белән бер үк вакытта, Ташкәнтка азәрбайҗан труппалары да еш килә. Телләрнең якынлыгы үзбәк театрына татар һәм азәрбайҗан театрлары кабул иткән аурупача театр уйнау алымнарын үзләштерергә ярдәм итә. 1915 елда актерлар булып Зәки Баязитский, Мостафа Мансуров, Чүлмәк Габдрахман, Исмәгыйль Арсаев, Вәли Шәфигуллин, Биктимирова эшли. 1915 елда татар труппасы җитәкчесе Мостафа Мансуров кулга алынгач, һәвәскәрләр түгәрәге тарала. 1918 елның февралендә «Туран» мәдәни-агарту җәмгыяте каршында татар-үзбәк театр труппасы төзелә. Шуның нигезендә 1919 елда Төркестан крае Татар край театры оештырыла.
Төркестан крае татар театры
1919 елда «Яшә, Зөбәйдә, яшим» мин спектакле белән Ташкентта Төркестан крае татар театры ачыла. Режиссеры – Ф. Бакиров. 1922 елда бераз вакыт театр белән Кәрим Тинчурин җитәкчелек итә. Труппада Нури Сакаев, Нәгыймә Таҗдарова, Фатыйма Камалова, Фатыйма Ильская, Сәет Булатов иҗади чыныгу уза. Репертуар Октябрь инкыйлабына кадәр иҗат иткән драматурглар (Галиәсгар Камал, Сәгыйть Рәмиев, Мирхәйдәр Фәйзи, Я. Вәли, Гафур Коләхмәтов, Фәтхи Бурнаш һ.б.) әсәрләреннән төзелгән була. 1920 еллар уртасында, күпчелек артистларның Казанга күчеп китүе сәбәпле, Край татар театры ябыла.
Ташкент өлкәсе татар музыкаль драма театры
1947 елдан театр Ташкент өлкәсе татар музыкаль драма театры исеме астында эшчәнлеген яңарта. Театрның үз бинасы булмау, хуҗалык һәм җитәкчелек мәсьәләләренең озак вакытлар чишелмәве, театрга яңа көчләрнең килмәве сәбәпле, 1949 елда театр эшчәнлеген туктата.
1988 елда Ташкентта һәвәскәр театр төркеме дәрәҗәсендәге Татар драма сәнгате студиясе (җитәкчесе Римма Кәтиева) оеша.
Митрани
Митрани (Мітрані ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Дюрфор (Арьеж)
Дюрфор (Durfort) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Ариз-Лез кантонына карый.
Митрани
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пайн-Флет (Калифорния)
Пайн-Флет  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Моргантаун (Көнбатыш Вирджиния)
Моргантаун  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Моргантаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Котуж-Великий
Котуж-Великий — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Олы Шургумал
Олы Шургумал (Кугу Шӱргыйымал, Большой Шургумал) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Котуж-Великий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олы Шургумал
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (85,7%), руслар (14,3%).
Фигейрополис
Фигейрополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.
Вилье-Фоссар
Вилье-Фоссар — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Ак тукранбаш
Ак тукранбаш - кузаклылар гаиләлегенә кергән тумалак чәчкәле, өчәрләп торган түгәрәк яфраклы үлән; шикәрлелеге 90-100 кг/га; серкәлелеге 26-37 кг/га.
Комосоёль
Комосоёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Балтырган
Балтырган — көпшә сабаклы, киң киртләч яфраклы, чатыр чәчкәле күпьеллык үлән; шикәрлелеге 120–200 кг/га.
Сент-Март (Ло һәм Гаронна)
Сент-Март — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гогулково
Гогулково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саутһәмптон
Саутһәмптон (Southampton) — Англиянең Һәмпшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Рум империясе заманында нигезләнгән.
Казе Морелато (Тревизо)
Казе Морелато — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Морелато Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Го (уен)
Го (碁; 围棋 вэйци, 바둑 бадук) – борынгы тарихлы стратегик өстәл уены. Бөтендөнья акыллы уеннарның 5 төп төре арасына керә.
Өстәл уены буларак 5 мең ел элек Кытайда барлыкка килә («вей-чи» — тактадагы уен), Корея («бадук» — ташлар белән уйнау), Япония («Го» — иероглифлар «яшәү һәм үлем»не аңлата) һ.б. дәүләтләрдә тарала. Уенның кыскача мәгънәсе: тактадагы сызыклар (19 вертикаль, 19 горизонталь) кисешкән буш нокталарга чиратлап ташлар (181 кара, 180 ак) куя барып, уенчылар зуррак мәйданны әйләндереп алырга тырышалар. Җиңүче булып иң күп очко җыйган уенчы санала (яулап алынган нокталар һәм әсирлеккә алынган ташлар саны буенча).
Татарстанда
Татарстанда го 1975 елдан үсештә. 1976 да Р.Г. Нәҗметдинов исемендәге шаһмат һәм шашка сарае каршында Казан го уенчылары клубы оештырыла. Клубның җыелма командасы 1983-84, 1990 елларда Европа чемпионы була. 1978 дән Татарстан (ирләр һәм хатын кызлар) чемпионатлары, яшүсмерләр беренчелекләре (12, 16, 18 яшькә кадәрге), 1993 тән республикада го уенын башлап җибәрүче А.И. Васильев истәлегенә халыкара мемориал уздырыла. 1990 да Казанда Р.Г. Нәҗметдинов исемендәге балалар-яшүсмерләр олимпия резервы үзәк шаһмат мәктәбендә го уены бүлеге ачыла (җитәкчесе — Россиянең атказанган тренеры В.Д. Шикшин). Го Чаллы, Түбән Кама, Әлмәт, Бөгелмә шәһәрләрендә үсеш ала. Иң яхшы уенчылар — Россия, Европа, дөнья чемпионнары Р.М. Гатауллин, И.С. Детков, А.Г. Динерштейн, А.А. Кульков, Р.В. Сәйфуллин, В.Д. Соловьёв, С.В. Шикшина (Россия гроссмейстрлары), А.М. Дугин, Т.М. Дугин, И. Немлий, Д. Сөләйманова, И.В. Шикшин. ТР җыелма командасы — 2001 елда Европа чемпионы. ТРның иң яхшы тренерлары — В.Д. Соловьёв, В.Д. Шикшин.
Велькополе (Великопольское воеводалыгы)
Велькополе  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гузай
Гузай (Quzay ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Михайлавка (Гродзенский районы)
Михайлавка  (Міхайлаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
(17357) Lucataliano
(17357) Lucataliano — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Михайлавка (Гродзенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(17357) Lucataliano
Тарихы
1978 елның 23 августында Дж. де Санктис, В. Дзаппала тарафыннан Маунт-Стромло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 QH3» саналган.
Киёсе
Киёсе — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Киёсе шәһәре 1970 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 73518 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 7215 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе окт.19 км² тәшкил итә.
(9762) Германгессе
Тарихы
1991 елның 13 сентябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RA5» саналган.
Миранда-дель-Кастаньяр
Миранда-дель-Кастаньяр — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильямспорт (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Небикөй (Ятаган)
Небикөй (Nebiköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Редницхембах
Редницхембах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ширлеу
Ширлеу — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Котуж-Мали
Котуж-Мали — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Валя-Брадулуй (Хунедоара)
Валя-Брадулуй — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Котуж-Мали
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Брадулуй (Хунедоара)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD194210
HD194210 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Михири
Михири (Михири) — Чиләбе өлкәсенең Увельский районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%), татарлар (5%), украиннар (6%), башкортлар (11%), казахлар (2%).
Фигейрополис-д’Уэсти
Фигейрополис-д’Уэсти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(9763) 1991 RU17
Тарихы
1991 елның 13 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RU17» саналган.
Михайлова (Астравецкий районы)
Михайлова  (Міхайлова ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Копыл
Копыл — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Копыл
Найтро (Көнбатыш Вирджиния)
Найтро  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Найтро шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17358) Lozino-Lozinskij
(17358) Lozino-Lozinskij — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Казе Моретон (Тревизо)
Казе Моретон — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Моретон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вильшьян
Вильшьян — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Сент-Мор-де-Пейриак
Сент-Мор-де-Пейриак — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Редиң
Редиң (Reading) — Англиянең Баркшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
9 нче гасырдан билгеле.
Зөлкагдә
Зөлкагдә (ذو القعدة ҙу әл-қә‘дәһ) — Һиҗри тәкъвимнең унберенче ае.
Могаррас
Могаррас — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уль-Комысь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Йошкаренер
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Зәки Нури
Зәки Нури, Зәки Шәрәфетдин улы Нуретдинов (24 декабрь, 1921 — 18 февраль, 1984) — татар шагыйре, публицист.
Биография
1921 елның 24 декабрендә Татарстанның Чүпрәле районы Татар Төкесе авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә туа. Җидееллык колхоз яшьләре мәктәбен тәмамлаганнан соң, 1934–1937 һәм 1940–1941 елларда Татарстанның хәзерге Кукмара районындагы Лубян урман техникумында белем ала, 1938–1940 еллар арасында Ерак Көнчыгыштагы Николаевск-на-Амуре шәһәрендә диңгез порты төзелешендә һәм Чуашстанның Шомырша урман хуҗалыгында үз белгечлеге буенча хезмәт чыныгуы уза. 1941 елда З.Нури хәрби хезмәткә алына һәм артиллерист сыйфатында фашист илбасарларына каршы сугыш хәрәкәтләрендә катнаша. Сугышта күрсәткән батырлыклары өчен З. Нури Ватан сугышы ордены (1948), «Ватан сугышы партизанына» медале (1944) һәм башка медальләр белән бүләкләнә. Белоруссия җирләре фашист илбасарларыннан азат ителгәннән соң, 1944 елның августыннан 1946 елның көзенә кадәр, З.Нури хезмәт ияләре депутатларының Орша шәһәре Советында башкарма комитет рәисе урынбасары вазифасын башкара һәм шәһәрне сугыш хәрабәләреннән арындыру, торгызу буенча зур оештыру эшләре алып бара. 1946 елда З.Нури туган якларына кайта һәм 1946–1949 еллар дәвамында башта Буа урман базасы, аннары Тархан леспромхозы директоры булып эшли.
1949 елның ахырында З.Нури Казанга килә һәм «Яшь сталинчы» газетасы редакторы урынбасары итеп билгеләнә. 1951–1955 елларда Татарстан китап нәшриятының яшьләр-балалар әдәбияты редакциясе мөдире булып эшли. 1957 елда Мәскәүдә СССР Язучылар союзы каршындагы Югары әдәби курсларны тәмамлап кайтканнан соң, З.Нури алты елга якын (1957–1963) Татарстан язучылар берлегенең җаваплы сәркатибе, 1964-1971 елларда «Казан утлары» журналының баш редакторы, 1971-1974 елларда Татарстан язучылар берлеге идарәсе председателе булып эшли. 1974–1982 елларда ул яңадан «Казан утлары» журналының баш редакторы хезмәтендә.
Зәки Нуриның беренче шигъри тәҗрибәләре сугыш алды елларында көндәлек матбугатта һәм күмәк җыентыкларда күренә башлый. Шулай да шагыйрь буларак ул Бөек Ватан сугышы һәм сугыштан соңгы чорда формалаша. 1945 елда сугышчы-партизанның ватандарлык, дуслык-туганлык хисләре һәм фашизмга карата нәфрәт белән сугарылган беренче җыентыгы («Шигырьләр») басылып чыга. Гомумән, Ватан сугышы темасы, партизан лирикасы шагыйрьнең бөтен иҗаты буенча үзенчәлекле бер агым булып дәвам итә. Лирик шигырьләрдән һәм «Дан юлы», «Урманда утлар» кебек поэмаларыннан тыш, әдипнең сугыш темасына 60нчы елларда язылган «Үлгәннәр дә үч алды» исемле проза әсәре дә бар.
З.Нуриның сугыштан соңгы поэтик иҗат эшчәнлеге жанр ягыннан нигездә өч тармакта бара: публицистик лирика, балалар поэзиясе һәм юмор-сатира әсәрләре. Туган илне сөю, аның тарихи казанышлары, көндәлек уңышлары белән горурлану – З.Нури поэзиясенең төп идея эчтәлеген тәшкил итә. Шушы ук патриотик хисләр һәм сыйфатлар аның күп санлы юмор-сатира әсәрләренең, балалар өчен язган шигырьләренең дә пафосын билгели.
З.Нури тәрҗемә өлкәсендә дә нәтиҗәле эшли. Күренекле рус, украин, белорус, әзербайҗан, казакъ, үзбәк, төрекмән, кыргыз, таҗик, латыш, литва, эстон, әрмән, грузин әдипләренең иң яхшы үрнәкләре тупланган махсус җыентыклар бастырып чыгарды. Дөнья халыклары һәм илебездәге кардәш халыкларның фольклор әсәрләрен үз эченә алган «Күңелле китап» (1969, 1979), «Алтын хәзинә» (1973) исемле күләмле җыентыклар да әдипнең тәрҗемә өлкәсендәге күпкырлы эшчәнлеге турында сөйли.
З.Нури – актив җәмәгать эшлеклесе. Ул берничә тапкыр халык депутатларының Казан шәһәр советы депутаты итеп сайлана.
Әдәбият өлкәсендәге һәм җәмәгать тормышындагы хезмәтләре өчен З.Нури 1971 елда «Почет Билгесе», ә 1981 елда Халыклар Дуслыгы орденнары белән бүләкләнде.
Пайру (Калифорния)
Пайру  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пайру халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Жена (коммуна)
Жена (Génat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
HD194345
HD194345 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Веля (Польша)
Веля  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нарат җиләге
Нарат җиләге — ялтырап торган яшел яфраклы, алсу чук чәчкәле, вак кына әче кызыл җимешле, җиргә түшәлеп үскән куак үсемлек; шикәрлелеге 20–25 кг/га.
Дүләнә
Дүләнә — розасыманнар гаиләлегенә кергән ак чәчкәле, сары яки кызыл җимешле, эре энәле куак үсемлек; шикәрлелеге 15–17 кг/га.
Элекке заманнарда ук бу куакны русларда «боярыня, боярка, боярышник» дип атап йөрткәннәр.
Әйтергә кирәк, бу исем бик хаклы рәвештә бирелгән, чөнки ул матур да,. гадәттән тыш файдалы да куак, җимешләре дә тәмле, үстерү өчен дә та­ лымсыз. Аның файдалы яклары безнең эраның беренче гасыр башында ук билгеле булган.
Безнең илдә дүләнәнең 70 кә якын төре үсә. Медицинада дүләнәне. төрле йөрәк-кан тамырлары авыруларын дәвалау өчен кулланалар. Аның 1 җимешләрендә организм өчен кирәкле матдәләр комплексы гаҗәп уңай нисбәттә тупланган. Шунысы мөһим: озак кулланганда да бу матдәләр организмда җыелып тормый, вакытында чыгып китәләр. Шуңа күрә бу җимешләр олы яшьтәге кешеләр өчен бигрәк тә файдалы. Дүләнә җиешләрен ашагач, аларның арыган йөрәге көч ала һәм ныгый.
Дүләнә согы гомумчыныктыру үзлегенә ия. Сок ясау өчен, 0,5 кг җитлек­ кән җимешләрне иттарткыч аша уздыргач, ярты стакан су өстәп, болгата- болгата 40-45 градуска кадәр җылытырга. Сөзәргә һәм сыгарга. Бу сокны көненә 3 тапкыр 1 аш кашыгы күләмендә ашар алдыннан эчәргә кирәк.
Ширна
Ширна — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мусасимураяма
Мусасимураяма — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мусасимураяма шәһәре 1970 елның 3 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 68333 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 4446 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 15.37 км² тәшкил итә.
(9764) Моргенштерн
(9764) Моргенштерн — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 30 октябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UE5» саналган.
Филаделфия (Баия)
Филаделфия  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(17359) 1978 UP4
(17359) 1978 UP4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 27 октябрендә C. M. Olmstead тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 UP4» саналган.
Реккендорф
Реккендорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Молинильо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дарби
Дарби (Derby) — Англиянең Дарбишир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Винамак (Индиана)
Винамак  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Бөртек (Малмыж районы)
Иске Бөртек (Старый Буртек) — Киров өлкәсенең Малмыж районындагы авыл. Бөртек елгасы буенда урнашкан.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (72%), руслар (28%).
Михайловшчына
Михайловшчына (Міхайлоўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Аю баланы
Аю баланы — аклы-аллы вак кына чәчкә аткан, кызыллы-сарылы кушар-кушар җимеш биргән, аксыл кабыклы куак үсемлек.
Сент-Обен (Ло һәм Гаронна)
Сент-Обен — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ләнгәбиз (кәнд)
Ләнгәбиз  (Ləngəbiz ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Годави
Годави — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Коснэмъёль
Коснэмъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вуктыл елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Кеклиҗек (Гемерек)
Кеклиҗек (Keklicek) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гемерек илчесенә караган бер авыл (köy).
Небилер (Каваклыдере)
Небилер (Nebiler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Каваклыдере илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вирандевиль
Вирандевиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
10 (сан)
10 (ун) - 9 белән 11 арасындагы натураль сан. 10 саны калдыксыз 1-гә, 2-гә, 5-кә һәм 10-га бүленә.
Кохловице (Ополе воеводалыгы)
Кохловице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Веляни
Веляни — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Моретон (Порденоне)
Казе Моретон — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Валя-Бразилор
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олы Бирдәш
Олы Бердәш — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Йөрүзән елгасының сул ярыннан 231 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тама (шәһәр)
Тама — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тама шәһәре 1971 елның 1 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 149404 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 7087 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 21.авг км² тәшкил итә.
Уль-Човча
Уль-Човча — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Лоптюга елгасының уң ярына тамагыннан 9 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Көнсылу Хатмуллина
Хатмуллина Көнсылу Гүмәр кызы (26 февраль 1985 ел) — галим, химия фәннәре кандидаты, Россия елда ссср фәннәр академиясенең Химия-физика проблемалары институтында гыйльми хезмәткәр.
Биографиясе
Хатмуллина (кыз фамилиясе Ишмөхәмәтова) Көнсылу Гүмәр кызы 1985 елның 26 февралендә Башкорт АССР-ының Бөрҗән районы Галиәкбәр авылында туган.
Авылында алтынчы сыйныфны тәмамлагач, район үзәге Иске Собхангол мәктәбендә, 1999 елдан Рәми Гарипов исемендәге 1-нче Башкорт җөмһүрият гимназия-интернатында укый. Аны 2002 елда көмеш медалшә тәмамлап, Башкорт дәүләт университетынын химия факультетына укырга керә.
Диплом эшен әзерләргә Россия Фәннәр академиясенең Химик физика проблемалары институтының электрохимия динамикасы лабораториясенә юнәлтелә.
Анда «Токның литий-полимер чыганаклары өчен полирадикулитлар нигезендә яны катод материалларын синтезлау һәм күнегү» темасына диплом эше яклый. Диплом эше 2007 елда химия факультетында иң якшысы дип табыла.
Фәнни эшмәкәрлеге
Университетны тамамлагач. Көнсылу Гүмәр кызы Россия фәннәр академиясенең аспирантурасына көндезге бүлеккә укырга керә һәм аны 2010 елда тәмамлый.
2010 елның сентябреннән Көнсылу Хатмуллина Россия фәннәр академиясенең химик физика проблемалары Институтында кече фәнни хезмәткәр сыйфатында эш башлый.