cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Влкова
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ляшки (Карпатасты воеводалыгы)
Ляшки — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
14-нче армия (Вермахт)
14-нче армия (14. Armee) – Икенче бөтендөнья сугышында Алмания Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә (бөтен гаскәрле армия).
Утопия (Техас)
Утопия  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Утопия халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Готардело (Падова)
Готардело — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Готардело Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Маре-сюр-Тий
Маре-сюр-Тий (Marey-sur-Tille) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, И-сюр-Тий кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 30.15 км².
Ренквисхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карл Марксның канатлы сүзләре
•	Аерым кешенең көчсезлеген дә, шулай ук бердәмлектә – көч икәнен дә беләбез.
•	Аерым скрипкәче үзенә-үзе баш була, оркестр исә дирижерга мохтаҗ.
•	Акча – ул ихтыяҗ белән затны, тормыш белән яшәү чыганагын кавыштыручы.
•	Аң ул аңлы яшәеш, ә кешеләрнең яшәеше – тормышларының чынбарлыктагы агышы.
•	Әгәр дә милләт чыннан да оят хисен кичергән булса, ул ташланырга әзер арысланга охшар иде (Энгельска хаттан).
•	Әгәр кешенең холык-фигылен шартлар тудыра икән, шартларны кешекле итәргә кирәк.
•	Әгәр көрәш йөз процентлы шанслардан файдалануга кайтып калган булса, әлбәттә дөнья тарихын ясау бик ансат булыр иде.
•	Әгәр өйләнешү гаиләнең чын нигезе булса, ул да дуслык кебек закон чыгару мәсьәләсенә әйләндерелмәс иде.
•	Әҗәл – бөек “тынычлык урнаштыручы”.
•	Әйбер дөньясының бәясе артуы белән турыдан-туры нисбәттә кешелек дөньясының бәясе төшә бара.
•	Әхлак кешелек рухының автономиясенә таяна.
•	Әхлакый көчне канун параграфлары белән ясап булмый.
•	Барлык бөек һәм гүзәл эшләр җан тынычлыгыннан гына тамыр ала; шул тупрактан гына өлгергән җимешне җыеп була.
•	Барлык үле буыннарның гореф-гадәте тереләрнең фикерен куркыныч төш кебек баса.
•	Басма сүз – шәхесләрнең рухи дөньясын ачып сала торган гомуми чарасы. Ул аерым шәхесләрне түгел, (гомуми) акылны ихтирам итә.
Михайловка (Лениногорск районы)
Михайловка — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Карл Марксның канатлы сүзләре
•	Басма сүз матди көрәшне идеяләр көрәше итә; тән һәм кан көрәшен – рухи көрәш итә; ихтыяҗлар, дәрт, эмпирия көрәшен – теория, акыл, форма көрәше итә.
Михайловка (Лениногорск районы)
Почта индексы — 423287.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Карл Марксның канатлы сүзләре
•	Батырларның үлеме кояш баюына охшаш.
•	Башка халыкны кол иткән халык үзенә-үзе богаулар суга.
•	Безгә кадәр булган барлык җәмгыятьләрнең тарихы сыйныфлар көрәше тарихы иде.
•	Бер кешегә дә әле наданлыкның ярдәм иткәне юк.
•	Берәү дә азатлыкка каршы көрәшми, кеше – иң күп дигәндә, башкаларның азатлыгына каршы көрәшә.
•	Беркемне дә өйләнергә мәҗбүриләмиләр, ләкин кем дә булса өйләнә икән, ул өйләнешүнең кануннарына буйсынырга мәҗбүр.
•	Борынгы Афинга охшаш, әрәмтамаклыкка, паразитлыкка, тәлинкә тотучычылыкка кагыйдәдән чыгарма итеп, халык хикмәтенә каршы килә торган диваналык итеп карый торган ил – азатлык һәм мөстәкыйльлек иледер.
•	Бөек нәрсә ялтыравык итеп күренә, ялтырау масаю теләген уята, масаю исә дәртләнү хисен кузгата, яки күзебезгә дәрт итеп күренүче нәрсәнедер; ә инде кемгә мин-минлек җене кагылган икән, аны акыл гына тыялмый һәм ул каршы тора алмаслык көчкә ияреп каядыр ургыла: ул инде кешеләр арасындагы үз урынын сайлап алмый, моны очрак һәм иллюзия хәл итә. (карьеризм юлыннан атлаган кешеләр турында)
•	Бу дөньяның ыгы-зыгысында дуслык – шәхси тормышта мөһим булган бердәнбер нәрсә...
•	Вак детальләр мәсьәләсендә өстәгеләр түбәндәгеләргә тулысынча ышанып тора; түбәндәгеләр гомуми мәсьәләләр буенча өстәгеләргә: шулай итеп алар берсен-берсе адаштырып йөртә.
•	Вакыт – сәләтләрне үстерү киңлеге.
•	Вакытлыча читкә китеп аерылып яшәү файдалы, чөнки даими аралашу бертөрлелек тойгысын китереп чыгара...
•	Гади арфа һәркемнең кулында уйный ала; Эол арфасы – кылларына давыл орынса гына.
•	Дин – ул әле үзен тапмаган яки яңадан югалткан кешенең үзаңы һәм үз-үзен тоемлавы.
•	Дин – ул кеше тирәли әйләнеп йөрүче ялган кояш, ахыр чиктә кеше үзе тирәли әйләнә башлый. •	Диннең үзенең эчтәлеге юк, аның чыганагы да күктә түгел, җирдә; бозык чынбарлыкның теоретик чагылышы буларак аныж [бозык чынбарлыкныж] юкка чыгуы белән дин үзеннән үзе бетә.
•	Дусларым күп түгел минем, ләкин мин дуслыкның кадерен беләм.
•	Җәзага тарту – ул җәмгыятьнең, аның яшәү рәвешен бозучыга каршы үз-үзен саклау чарасы. •	Җәмгыятьтә яшәп җәмгыятьтән азат булырга ярамый.
•	Җәнлек өчен табигать хәрәкәт итәргә тиеш гамәл даирәсен билгеләде, һәм ул шул даирәдән чыгарга омтылмый да, тышта башка даирәләр турында бар дип тә уйламый.
•	Җитәрлек табыш булган шартларда капитал кыюлана төшә. Аңа 10% вәгъдә итсәң ул кая да барырга риза, 20% табышка ул җанлана төшә, 50%ка муенын сындырырга да риза, 100%ка ул кешелек кануннарын таптый башлый, 300%ка элмәк янаганда да аның бармаган җинаяте калмый (т.23).
•	Зәгыйфьлек һәрвакыт могҗизага ышану белән котылган.
•	Идеяләр үзләре берни эшли алмый. Идеяне тормышка ашыру өчен практик көч куя алырлык кешеләр кирәк.
•	Идеянең уңышы гавамның билгеле максатлар белән кызыксынуыннан һәм ул максатларның гавам энтузиазмын дәртләндерә алуыннан тора. Гавам кызыксынуыннан читтә калган “идея” һәрвакыт хурлыкка калган.
•	Иҗади хыял – кешелекнең үсешенә тәэсир итүче бөек һәдиядер.
•	Камыт кию азатлык исеменә булса да барыбер җирәнгеч.
•	Капитал табыш булмаудан яки аның кимүеннән куркып яши, табигать бушлыктан курыккан кебек.
•	Капитализм – ул кристалл кебек каты нәрсә түгел, ул үзгәрергә сәләтле һәм туктаусыз үзгәреп торучы тере организм.
•	Кем фәннәр юлыннан алга барып, әхлак ягыннан артта сөйрәлә, шул алга барудан күбрәк артта кала.
•	Кеше Ходайга үзен күбрәк багышлаган саен, аның үзенеке кими төшә.
•	Кешеләр арасындагы реаль аермаларга нигезләнгән кеше белән кешенең берләшүе, абстракцияләр күгеннән җиргә иңдерелгән кешелек төшенчәсе, — җәмгыять булмыйча, нәрсә булсын ул! (Фейербахка язган хаттан)
•	Кешеләрнең хис-тойгыларын кешеләштерү... барлык кешелек һәм табигать нигезләренә туры килгән кеше хис-тойгыларын ясау кирәк.
•	Кешелекле буласың килмәсә “изге” булу бик җиңел.
•	Кешенең тормышы төрле яшь чорларын узудан гыйбарәт. Шуның белән бергә барлык яшь чорлары янәшә атлый.
•	Колның колы булудан да яман, мәсхәрәле нәрсә юктыр.
•	Милләткә дә, хатын-кызга да аның минутлык, ләкин беренче очраган маҗарачыга аны көчләргә җиткән, хаталануы кичерелми.
•	Мин “прагматик” кешеләрдән һәм аларның зирәклегеннән һәрчак көләм. Хайван булырга телисең икән, кешеләрнең газабына сыртың белән борылып, үз тире-ярың турында уйларга була, әлбәттә.
•	Наданлык – ул шайтани көч һәм без аның күп фаҗигаләргә сәбәп була алуына хафаланабыз.
•	Нинди дәрәҗәдә шартлар кешене формалаштыра, шул ук мәгънәдә кешеләр шартларны формалаштыралар.
•	Принциплар өчен эзәрлекли торган кануннарны принципсыз кешеләр чыгара.
•	Революцияләр – тарихның локомотивлары.
•	Санарга өйрәнү – баланың беренче ирекле теоретик акыл гамәле.
•	Сәнгать әйбере – сәнгатьне аңлый торган һәм аның белән хозурлана белгән публиканы ясый. Шул ук нәрсә башка продуктларга кагыла.
•	Сәнгать белән хозурланырга телисең икән, аның өчен сәнгати яктан гыйлемле бул.
•	Сәясәттә билгеле бер максат өчен шайтанның үзе белән дә берләшергә ярый. Ләкин шайтан сине түгел, син шайтанны алдаларсың дигәнгә ныклы ышаныч кирәк.
•	Сәясәттәге, табигый фәннәрдәге яңа кеше ике генә төсне: ак һәм караны (яки аклы-каралы һәм кызылны шунда) аера белгән рәссамга охшаш.
•	Тәҗрибә иң бәхетле кеше итеп шуны күтәрә, кем күп кешегә бәхет китергән.
•	Тәрбияче үзе тәрбияле булырга тиеш.
•	Төп матбугат иреге – аның кәсеп булмавы.
•	Үз дәрәҗәңне белү – кешене күтәргән, аның эшенә һәм барлык омтылышларына иң югары инсафлык биргән нәрсәдер...
•	Үзебез чүгәләгәнгә күрә генә без бөекләрне бөек итеп күрәбез.
•	Үз-үзеңне алдауга корылган котылу – өметсезлек тулы. (үзенә туры килмәгән һөнәрне сайлаган, “минем эшем кызыклы” дип үзен-үзе алдаучыга карата)
•	Фәндә бердәнбер олы юл булмый, аның (фәннең) балкып торучы түбәсенә шул гына җитә ала, кем ару-талуны белмичә тауның сукмагыннан үрмәләп менә.
•	Фикер ияләре күренмәс җепләр белән халык тәненә бәйләнгән.
•	Фикернең чынбарлыктагы гәүдәләнешкә омтылуы җитми, чынбарлык үзе фикергә омтылырга тиеш.
•	Хакыйкать белән көрәшү барышында ялгыш фикер үзен-үз коралсызландыра.
•	Хакыйкать кояш яктысы кебек тыйнаксыз була.
•	Хакыйкатьне өйрәнү үзе дә хакыйкать булырга тиеш, чын эзләнү – ул җәелдерелгән хакыйкать.
•	Хәзер кешене кеше итеп һәм аның дөньяга мөнәсәбәтен кешенеке итеп кабул ит: шуннан соң гына син яратуны яратуга алмаштыра алырсың, ышанычны – ышанычка һ.б.
•	Хәрам чаралар сорый торган максат хәләл булалмый.
Циханяты
Циханяты (Ціханяты ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Карл Марксның канатлы сүзләре
•	Һәр башлангыч авыр бирелә – бу барлык фәннәр өчен хакыйкатьтер.
Циханяты
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Карл Марксның канатлы сүзләре
•	Һәр милләт башкалардан нәрсәгә булса дә өйрәнә ала һәм өйрәнергә тиеш тә.
•	Һәр сыйныф, хәтта һәр һөнәр үз әхлягына ия була, алар аны җәзасыз каласыларын күрсәләр һичшиксез бозарлар.
•      Һәр ташка басылган әйбер, аерма юк – хурлапмы я макталыпмы, әдәбият һәм әдәби дискуссия объектына әйләнә.
•	Һәр экономия ахыр чиктә вакытны экономияләүгә кайтып кала.
•	Һәрбер эмансипациянең (азатлыкның) асылы кешелек дөньясын, кеше мөнәсәбәтләрен кешенең үзенә кайтарып бирүендәдер.
•	Чын әдәплелекнең бөтен мәгънәсе – әдәпсезлеккә сәбәп бирмәүдә.
Карнево (Маковский повяты)
Карнево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карл Марксның канатлы сүзләре
•	Эзләнүнең характерлы сыйфаты булып тыйнаклык булса, бу күбрәк хакыйкатьтән курку билгесе, ялганнан түгел.
Карнево (Маковский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карл Марксның канатлы сүзләре
•	Язучы әлбәттә, тереклек итәр һәм язар өчен хезмәтенең әҗерен алырга тиеш, ләкин ул һичкайчан акча алыр өчен генә тереклек итәргә һәм язарга тиеш түгел.
•	Ялан кырда һәр түмгәк калкулык итеп күренә.
Комментарияләр
Бу исемлек урысча вариантыннан азрак аерыла, чөнки берише, “канатлы гыйбарә” төшенчәсенә бик үк туры килмәгән мәкальләр төшереп калдырылды, төзүчеләр игътибарыннан читтә калган кайбер гыйбарәләр өстәлде.
GSC3986-3388
GSC3986-3388 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Коим
Коим — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
14-нче армия
4-нче армия — төрле дәүләтләрдә кораллы көчләрнең армияның исеме.
14-нче һава армиясе
Коим
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Муньосанчо
Муньосанчо — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кандабулак
Кандабулак (Зур Кандабулак) — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кондурча елгасының сул ярыннан 85 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эджвуд (Техас)
Эджвуд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабудак (Чинар)
Карабудак (Karabudak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гия (Помбал)
Географиясе
Мәйданы —.
Розпша (Лодзь воеводалыгы)
Розпша  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нократ Аланы
Халык саны — 35 159 кеше (2010).
Тарих
XVI гасырның уртасына кадәр, бу җир Казан ханлыгына буйсынган. Риваятьләр буенча, хәзерге Нократ Аланы урынында Ошторма-Бодья удмурт авылы булган.
Нократ Аланы авылы бернче тапкыр 1596 елда, Нократ монастыреның вотчинасы буларак телгә алына. 1915 елда Мәскәү — Екатеринбур тимер юлы авыл аша уза. 1938 елда Нократ Аланы «эшчеләр посёлогы» статусын ала.
1942 елда, Загорсктан Нократ Аланына корал фабрикасы күчерелгәннән соң, Нократ Аланы шәһәр статусын ала.
Халык
Милли состав: руслар — 70,2%, татарлар — 18,2%, арлар — 5,3%, чирмешләр — 2,5%.
Резбоень (Ясси)
Резбоень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Индепенденца (коммуна, Констанца)
Индепенденца — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(11701) 1998 FY116
(11701) 1998 FY116 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Арча зираты
Арча зираты (Арское кладбище) — Казан шәһәренең үзәк некрополе. Вахитов районыныда урнашкан.
Зират чиркәве — 1796 елда төзелгән Ярославль могҗиза тудыручылар чиркәве — совет вакытында бердәнбер ябылмаган чиркәү. Чиркәү манарасы 1844 елда Фома Петонди проекты буенча төзелгән.
Тарих
Беренче тапкыр 1766 елда телгән алынган. Беренче мәгълүм булган күмелүләр 1774 елның 12 һәм 13 июнендә уздырылганнар — биредә Казан кирмәне һәм посады штурмы вакытында һәлак булган Пугачёв гаскәренең баш күтәрүчеләрне һәм пугачөвчылар белән бәрелешләрдә һәлак булган шәһәрлеләрне җирләгәннәр.
Каменка (Славенски авыл советы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Верх-Казанка
Верх-Казанка (Верх-Казанка) — Красноярск краенең Зур Мурты районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Енисей губернасының Красноярск өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Красноярск бүлгесендә, 1930-1934 елларда — Көнчыгыш Себер краенда, 1934 елдан — Красноярск краенда.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 41%, урыслар — 51,8%.
Сәнәр (Свердловск өлкәсе)
Синарский (Синарский) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (67%), татарлар (32%).
Шеффилд (Айова)
Шеффилд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шеффилд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ройте (Брайсгау)
Ройте (Reute) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Архангельск өлкәсе татарлары
Архангельск өлкәсе татарлары — татарларның Архангельск өлкәсендә яшәүче территориаль төркеме.
Тарихлары
Урта Идел һәм Урал буе татарларының өлкә территориясенә күчүе 18 йөздә башлана һәм рекрутлар җыю турында Петр I Указы (1722 ел) таралуга бәйле. Архангельскида татарлар һәм башка хәрби-мөселманнар өчен гарнизон мәчете (молельня) ачыла. 20 гасыр башында шәһәрдә берничә татар сәүдәгәре яшәгән. 20 йөзнең беренче елларында Казан губернасыннан күчеп килгән татарлар исәбенә Архангельскида татарлар саны арткан. 1899-1901 елларда ачлыктан соң бирегә күчеп килгән татарлар эшчәнлегенең төп өлкәсе сәүдә була.
1917 елның Февраль революциясеннән соң Архангельск гарнизоны Мөселман хәрби советы башкарма комитеты оештырыла (1918 елның гыйнварына кадәр эшли). 1920 еллар башында Архангельскида татарлар саны Кызыл Армиячеләр һәм Идел буеның эшкә яраклы кешеләре хисабына арта.
Таралышлары
2010 елда Архангельск өлкәсендә 2335 татар кешесе яшәгән (1959 елда – 4509, 1989 елда – 5391, 2002 елда - 3283 кеше). Алар нигездә өлкә үзәгендә (2010 елда – 650 кеше), Северодвинск шәһәрендә (440) һәм Ненец автономияле округында (209) яшиләр.
Яйлаҗык (Гүрүн)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (köy).
Архангельск өлкәсе татарлары
Мәдәният
Хәзерге вакытта Архангельск өлкәсендә түбәндәге оешмалар эшли: Северодвинскның «Мөселман мәдәнияте» җәмгыяте (1993 елдан башлап) һәм Архангельск өлкәсенең төбәк татар милли‑мәдәни автономиясе (1999 елдан башлап; советның беренче рәисе А.Р. Мостафин, хәзерге вакытта Р. М. Кәлимуллин), ул Татарстан белән Архангельск өлкәсе арасында сәүдә – сәнәгать килешүе нигезендә оештырылган. 2000 елда югарыда телгә алынган өлкә татар милли-мәдәни автономиясе ярдәме белән Архангельск туган якны өйрәнү музеенда «Архангельсктагы татар общинасы» дип аталган күргәзмә әзерләнгән. Өлкәдә ай саен «Татар газетасы» (1999 елдан башлап) – төбәк татар милли‑мәдәни мохтариятенең матбугат органы, «Мөселман газетасы» (1999 елның декабреннән) чыга.
Готардо (Падова)
Готардо — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Готардо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Калат Кали Гыйбадәтханәсе
Кали Мандир (Брахуи телендә:کالی مندر) Пакьстанда, Калатта, Бәлуҗистан провинциясендә Һинд дине Кали Алиһәсенә багышланган гыйбадәтханә.
Тарихы
Калатта ике процент Һинд дине тарафдарлары яши. Шуңа өстәп Калатта төпләнеп калган Һинд динендәге Һиндкован сәүдәгәрләре бар.
Калатның Кали Дэви гыйбадәтханәсе Кали Алиһәсенә багышланган Калат Морзалыгы цитаделе астында Һинд дине мандиры; бу мандир Көньяк Азиянең Исламгача чорына карый. Элеккеге вакытлардан билгеле булганча Калат-и-Сева (риваять Һинд дине патшасыннан) һәм Калат-и Ниҗари аны Ниҗари Брахуи телендә сөйләшүче Бәлүҗ кабиләсе белән тоташтыра, алар гомумән абориген Брахуи кешеләренең иң борынгы тармагына карый. }} Калат шәһәре Калат-э Сева тарафыннан нигезләнгән һәм шуның хөрмәтенә аталган (Севаның кальгасы), ул биредәге Бәлуҗларның риваять каһарманы Сева.
Сен-Жорж-Мотель
Сен-Жорж-Мотель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Элемент
Элемент - бер нигез:
Зур Чурашево
Зур Чурашево (Мăн Чăрăш, Большое Чурашево) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429067. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253815001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 426 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,39%).
Карнево (Цехановский повяты)
Карнево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асия Хәйруллина
Асия Хәсән кызы Хәйруллина (1921 елның 15 июне — 2004 ел) — атаклы татар артисткасы, профессор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1992), ТАССРның атказанган артисты (1971), Габдулла Тукай исемендәге Татарстан дәүләт премиясе лауреаты (1958).
Тормыш юлы
Асия Хәйруллина 1921 елның 21 июлендә Татарстан АССРның Апас районы Ясаклы Барыш авылында туган. Урта мәктәпне тәмамлагач, Спас педагогика училищесына керә. Соңрак Дәүләт театраль сәнгать институтының актерлык факультетында укый,в Татарской студии ГИТИС. О.И. Пыжов, Б.А. Бибиков, М.П. Чистяков, Б.М. Седой, О.А.Якубовский кебек сәхнә осталарыннан белем ала. Укуын тәмамлагач, юнәлтмә буенча Татар яшьләр театрына җибәрелә, ә бер елдан соң Камал театрына чакырыла.
1950 — 1971 елларда Камал театры труппасында эшли, төрле әһәмиятле рольләр башкара. 1962 елдан Казан театр училищесында, ә 1970 елдан — Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институтында укыта. Соңгы уку йортында ул сәхнә теле курсы алып бара, соңрак, лекцияләрендә җыелган материал нигезендә, «Дөрес сөйләшергә өйрәнегез» исемле дәреслек яза.
Бүләкләр
Камал театрында Кәрим Тинчуринның «[[Җилкәнсезләр]]» пьесасы буенча куелган спектакльдә Рокыя ролен башкарганы өчен, Асия Хәйруллина 1958 елда Габдулла Тукай исемендәге Татарстан дәүләт премиясе белән бүләкләнә. 1971 -Заслуженная артистка ТАССР.
1992 елда Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе исеме бирелә.
Патрачиха
Патрачиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Луда елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маржерид
Маржерид — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
GSC3986-3481
GSC3986-3481 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ла-Шапель-д’Анжийон
Ла-Шапель-д’Анжийон — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Лящини
Лящини — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фабрика (Техас)
Фабрика  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фабрика халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цишкава
Цишкава (Цішкава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Муньотельо
Муньотельо — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Влковце
Влковце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Голпильейра
Голпильейра — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Йогирадж
Йогирадж - Шиваның "Йога Патшасы" дигәнне аңлаткан титулы. Ул шулай ук әйдәп баручы йогига, аеруча йога остазына әйтелә торган ихтирам сүзе.
(10622) 1997 XA12
(10622) 1997 XA12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Базарлы Сызган районы
{{АТБВМ }} Базарлы Сызган районы (Базарносызганский район) — Сембер өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Базарлы Сызган шәһәр тибындагы бистәсе.
Халык
Милли состав (2010): руслар — 88,5%, мордва — 6,0%, татарлар — 2,7%.
Административ бүленеш
Базарлы Сызган районы составына 1 шәһәр җирлеге һәм 4 авыл җирлеге керә.
Каменка (Сормавски авыл советы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Инеу (коммуна)
Инеу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Шлезвиг (Айова)
Шлезвиг  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шлезвиг шәһәре  елда нигезләнгән.
Петровск-Забайкальский
Петровск-Забайкальсᴋи (Петровск-Забайкальсᴋи) — Россия Федерациясенең Байкал арты краенда урашкан шәһәр.
Шлезвиг (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петровск-Забайкальский
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1926 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,9%).
Розьдзин
Розьдзин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эджклифф-Вилледж (Техас)
Эджклифф-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корайзы
Корайзы — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тегус елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шри Лакшми Нараянан Гыйбадәтханәсе
Шри Лакшми Нараянан Гыйбадәтханәсе ул Сеулның метрополия даирәсендә урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә Көньяк Азия иммигрантлары һәм Кореялы Һиндулар өчен мәдәни һәм дини үзәк булып тора. Бу гыйбадәтханә Вишну Ходаена багышланган. Тугърылар гыйбадәтханәгә дини ритуалларын башкару һәм Йога һәм Ведантага багышланган традицион программаларын оештыру өчен килә.
Резбоень-Четате
Резбоень-Четате — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(11702) Mifischer
(11702) Mifischer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Резбоень-Четате
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мазури (Карпатасты воеводалыгы)
Мазури — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Чыршылы (Лениногорск районы)
Түбән Чыршылы — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Почта индексы — 423296.
Хач торгызу чиркәве (Васильево)
Хач торгызу чиркәве (Крестовоздвиженская церковь) 1872 елда төзелгән — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районында Васильево шәһәр тибындагы бистәсендә православие чиркәве
Түбән Чыршылы (Лениногорск районы)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Хач торгызу чиркәве (Васильево)
Тарих
1938 елда гыйбадәтханә ябыла, бинада кинотеатр урнаша. 1990 елда чиркәү яңадан дин тотучыларга тапшырыла. Баш тәхет 1991 елда изгеләштерелә, ә 1993 елда — изге Николай хөрмәтенә янкорма изгеләштерелә. 1998 елдан башлап чиркәүдә якшәмбе мәктәбе эшли. 2010 елның 30 октябрендә Изге Ананың Казан иконасы хөрмәтенә гыйбадәтханәнең өченче янкормасы изгеләштерелә. Хәзерге вакытта гыйбадәтләр шимбә, якшәмбе һәм бәйрәм көннәрендә башкарыла.
Архитектура
Стилистик яктан храм рус юнәлеше эклектикасы үрнәге булып тора. Күтәрелгән дүртпочмакның дүрт катлы түбәсе бар. Аның өстендә, алмада гади хач белән тажланган зур баш. Дүртлек һәм кечкенә трапезная симметрияле ян өстәлмәләр белән җиһазландырылган. Ярым түгәрәк үзәк апсида ике яктан да янкормаларның апсидлары белән янәшә тора. Гыйбадәтханәнең аскы турыпочмаклы уемнары роман пилястралары белән бай бизәлгән, тәрәзәләр астында поребриклар полосасы бар, йөзлекләр азагында ике ярым түгәрәк кокошниклар фризны поребрик белән бүлдерәләр. Кыңгырау манарасы яруслы.
Карнице (Мазовия воеводалыгы)
Карнице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC3986-359
GSC3986-359 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ла-Шапель-д’Анжийон (кантон)
Ла-Шапель-д’Анжийон — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Яраң районы
Яраң районы (Яранский район, Яраҥ кундем) — Киров өлкәсенең көньяк-көнбатышындагы административ берәмлек.
Административ үзәге — Яраң шәһәре.
Район 1929 елда барлыкка китерелә.
География
Төп елгалар — Яраң, Лум.
Каргалы (Сок кушылдыгы)
Каргалы, «Каргалка» — Сук елгасы кушылдыгы. Самара өлкәсенең Сергиевка районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сук елгасының уң ярыннан 110 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Готи-Гавацуоло (Бергамо)
Готи-Гавацуоло — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Готи-Гавацуоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Райнфельден (Баден)
Райнфельден (Rheinfelden) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Павловице (Пиньчовский повяты)
Павловице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11703) Glassman
(11703) Glassman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FL121» саналган.
(10623) 1997 YP7
(10623) 1997 YP7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 27 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 YP7» саналган.
Цишыно
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Муньяна
Муньяна — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ruhallah Xomeyni
Ruhallah Xomeyni yä Ruhallah äl-Musawi äl-Xomeyni (1902-1989) (farsı روح الله موسوی خمینی‎ )  - İran säyäsi eşleklese, böyek ayätallah, 1979 yılğı İrannıñ İslam inqıylabınıñ citäkçese. İran yuğarı citäkçese 1979-1989 yıllarda.
Tärcemäi xäl
Kuma şähärendä uqıtuçı bulıp eşlägän.
1963 yılda İran şah rejimına qarşı bula.
1963 yılda qulğa alına.
1964 yılda Törkiägä sörgengä cibärelä.
1978 yılda Parijğa sörgengä cibärelä.
1979 yılda İran İslam inqıylabın citäkli. Şah ildän qaçqannan soñ Xomeyni İranğa qayta.
1979 yılda yaña qabul itelgän İran Konstitutsiäse buyınça İran İslam Cömhüriäteneñ Yuğarı citäkçese bula.
1989 yılda M. Gorbaçevka şäxsi xatnı cibärä, anda kommunism, ateizm ideologiäsennän baş tartırğa çaqıra.
1988 yılda Ğiraq belän suğışnı tuqtatırğa rizalaşa.
1989 yılda yöräk awıruınnan ülä.
Anıñ cenazasına 10 mln. keşe kilä.
2008 yılda Xomeyni yazğan "Wasiät" kitabı Penza rayon mäxkämäse tarafınnan tıyıla, şul waqıttan Rusiädä ekstremist ädäbiät bulıp sanala.
Мөҗәһит Әхмәтҗанов
Мөҗәһит Әхмәтҗанов, Мөҗәһит Заһит (Мирзаһит) улы Әхмәтҗанов (псевдонимы Мөҗәһит, 1950 елның 15 ноябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Мөслим районы, Түреш) — балалар язучысы, шагыйрь, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (1995 елдан). Татарстанның атказанган укытучысы (2001). «Татар милләтенә күрсәткән олы хезмәтләр өчен» медале (2007), А. Алиш (2010), С. Сөләйманова (2012), Ш. Галиев (2021) исемендәге премияләр лауреаты. Мөслим районының Мактаулы. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2021).
Тәрҗемәи хәле
1950 елның 15 ноябрендә Татарстан АССР Мөслим районы Түреш авылында туган. Башлангыч белемне туган авылында ала. Укуын Күбәк урта мәктәбенә йөреп дәвам итә. Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген тәмамлаган (1973). Ерак Көнчыгышта хәрби хезмәт үтә. Армиядән Мөслимгә кайта һәм Уразмәт авылы мәктәбендә директор урынбасары була, башлангыч хәрби әзерлек фәнен укыта. Район комсомол комитетына икенче сәркатип итеп сайлана. Комсомол, фирка органнарында 6 – 7 ел эшләгәннән соң, 1982 — 1995 елларда ― Мөслим урта мәктәбе директоры, аннан соң татар теле һәм әдәбияты укытучысы. Лаеклы ялга кадәр ул балалар укыту эше белән шөгыльләнә.
Мөҗәһит Әхмәтҗановның үз сайты (muzagit.ru) бар, ул анда төрле яңалыклар, Мөслим районының күренекле шәхесләре турында мәгълүмат туплап бара.
Иҗаты
Әдәби иҗатын балаларга багышлаган шагыйрь. Балалар өчен язган шигырьләре теленең авылчан гадилеге, ихласлыгы белән аерылып тора. 5 – 6 сыйныфларда «Яшь ленинчы» газетасы (хәзерге «Сабантуй»), «Ялкын» журналы белән языша башлый. Район газетасына авылдашларының тормышы турында даими язып тора. Түреш авылында шагыйрь Харрас Әюпов, Камал театры актеры Наил Әюповның булуы аңа илһам өсти. Ике дистәдән артык китабы дөнья күргән. Гарәп хәрефләрен өйрәнүчеләр өчен «Күңел нуры», «Гарәп графикасы нигезендә элекке татар язуы» исемле уку әсбаплары, туган авылы турында тарихи очерк һәм Мөслим төбәгеннән чыккан каләм ияләре турында биографик белешмә, Мөслим районындагы фольклор ансамбльләре турында «Мөслимем җәүһәрләре», Мөслим авылындагы мәчетләр, мәдрәсә, мәктәпләр тарихына багышланган «Кыңгыраулы мәктәп еллары» исемле китаплар авторы.
Гаиләсе
Әтисе Мирзаһит (1918—1996), әнисе Җүәйрә. Бертуганнары Камил, Әлфия. Хатыны Бания, укытучы. Уллары Алмаз, «Агромастер» җәмгыятендә эшли; Азат, Мөслим район советы аппараты җитәкчесе; Айдар, Айдар Фәйзрахмановның фольклор ансамблендә баянчы. Оныклары Булат, Зөлфәт, Алинә, Ләйсән, Ләйлә, Әминә
Тел
Тел – кешеләргә үзара аңлашу, фикерләү, уй-фикер казанышларын беркетү өчен хезмәт итә торган һәм, гадәттә, һәр халыкта үзгә, үзенчә була торган сүзләр һәм грамматик чаралар системасы.
Бүтән аралашу формаларыннан аермалы буларак, тел хәрефләрне бер-берсе белән берләштереп, яңа мәгълүмат белдерергә мөмкин.
Язу
Кешеләрнең аралашу телендә хәрефләр буларак сүзләр һәм кул ишарәләре кулланыла. Шулай ук тел сакланып калу өчен язма рәвештә дә бирелергә һәм сакланырга мөмкин. Ишарәләр һәм интонациялар шулай ук мәгълүмат җиткерү өчен кулланыла, әмма аларны язма формага әйләндереп булмый. Кайбер ясалма, уйлап чыгарылган аралашу телләре тулысынча визуаль ишарәләрдән тора.
Телләр
Дөньяда барлыгы 3-6 мең тел бар дип исәпләнә. Татар теле - Төрки телләр гайләсенә керә. Үзенең 6,8 миллионлап сөйләшүчесе белән, 100 иң киң кулланылган телләр исемлегенә керә.
Телләр дөньясында, төрара яки төрэче биологик көндәшлек (ингл.) һәм дәүләтара мөнәсәбәтләр дөньясындагы империализм дип аталган феноменнары кебек үк, телләрара көндәшлек  һәм лингвистик империализм (ингл.) феноменнары күзәтелә.
Аралашу телләреннән тыш, кешеләр шулай ук эсперанто, идо, интерлингва, клингон, ложбан телләре, программалау телләре һәм төрле математик формаль телләр сыман ясалма телләрне дә кулланалар.
"Баланың берәр телне яхшы үзләштерүе фәкать еш һәм озак вакыт дәвамында башкалар аның белән бу телдә аралашкан һәм аның бу телдә җавап бирүе көтелгән вазгыятьләрдә һәм мохитләрдә булуы аркасында гына мөмкин".
Шулай ук карагыз
генетик үзенчәлекләре бәйлелеге исемлекләре
Яйлаҗык (Имранлы)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Каменка (Чавуский районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фалкон-Вилледж (Техас)
Фалкон-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фалкон-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабуҗак (Козан)
Карабуҗак (Karabucak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Латвия Математика Җәмгыяте
Латвия Математика Җәмгыяте (Латыш телендә: Latvijas Matemātikas Biedrība, LMB) - ул Халыкара Математика Берлеге тарафыннан иле өчен дәүләт математика оешмасы дип танылган Латвиядән математикларның фәнни җәмгыяте. Аның максатлары булып Латвиядә математик эшчәнлеккә этәргеч бирү һәм шул ук вакытта элеккеге ирешүләрне берләштерү һәм ул халыкара дәрәҗәдә Латвия математикларының вәкиле булу өчен җаваплы булып тора. Ул 1993 елда нигезләнгән булган. Хәзерге президент булып Ригадан, Латвия Университетыннан Андрейс Райнфельдс тора.
Мариньё
Мариньё (Marignieu) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Белле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,55 км².
Зур Сөндер (Ядернә районы)
Почта индексы — 429082. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253810001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 319 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,26%).
Тышкы сылтамалар
Большой Сундырь
Возниця
Возниця — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Шуивилл (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жункал
Географиясе
Мәйданы —.
Химик элемент
Кимьяви элемент яки химик элемент — корылма саны бертөрле булган атомнар күплеге.
Бигеләмәдән чыгып, химик элементлар Д. И. Менделеевның периодик таблицасында билгеле бер урынны алып торуларын (тәртип номерына, исемгә һәм тамгага ия булуын) әйтеп була. Киң таралган хата булып, химик элементны протоннан һәм нейтроннар саны бөртөрле булган атомнар күплеге дип уйлау тора. Чынлыкта исә, корылма саны бөртерле булып, протоннар саны белән аерылган атомнар бер үк химик элемент булып саналалар (изотоплар).
Химик элементларның ирекле хәлдә яшәеш фомрасы булып гади матдә тора.
Мәганов
Мәганов, Маганов — фамилия.
Мәгановлар — Әлмәтнең нефтьчеләр династиясе:
Мазярня (Нижанский повяты)
Мазярня — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карнишин
Карнишин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ройкув (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Райнхаузен (Брайсгау)
Райнхаузен (Rheinhausen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көнчыгыш Демьянка
Көнчыгыш Демьянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.