cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нәкыя Cәфәрова
Хезмәт юлының башы
1938 елның августында Нәкыя Казан педучилищесына (1995 елдан көллият)укырга керә. Бер елдан уку йорты Спасскига (1991 елдан Болгар) күчерелә. Уку йортын тәмамлап, кулга диплом аласы ел. Булачак укытучыларны эшкә билгеләү мәшәкатьләре бара. ТАССР мәгариф министрлыгы вәкиле Нәкыяга китәргә тәкъдим иткәч, ул риза була. Ерактагы буендагы бурят мәктәбе 1941 елның 20 июнендә Нәкыяны үз итеп, яратып каршылый. Укыганда өйрәнгән шөгыльләрен сабыйларга бирергә омтыла ул. Бөек Ватан сугышы башланган ел аеруча авыр була. Ир-ат укытучылар фронтка китә. Озакламый үлем хәбәрләре дә килә башлый.
Япониягә каршы сугышта
Нәкыядә Ватанны саклау хисе көчәя бара, ул үзе теләп, поездга утырып, китә, япон самурайларына каршы сугышларда катнаша. Эчке Монголияне үтеп, (1941 елдан Чойбалсан) шәһәрендәге совет гарнизонында авиатор формасын кия, бомбардировщикларга япон гаскәрләренә атарга әзерләнгән йөкне төяп тора. Тормыш авырлыкларына түзгән Нәкыя сугыш чоры авырлыкларын да үткәреп җибәрә. 1945 елның 20 декабрендә хезмәткәрләрен демобилизациялиләр. Нәкыягә берьюлы ике медаль – «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен», «Японияне җиңгән өчен» медальләре тапшырыла. 1946 елның гыйнварында Бөгелмә аркылы туган авылы Карашай-Саклауга кайтып җитә. Түшенә хәрби медальләрен тагып, үзе укыган Карашай-Саклау мәктәбендә ел ярым рус теле укыта. Үзенең 23 яшенә караганда өлкәнрәк күренгән, сугышта корычтай ныгыган Нәкыяне балалар да, укытучылар да ярата, үз итә.
Укытучы
Укытучылык һөнәренә ул 40 ел гомерен багышлый. 1949 елда Алабуга укытучылар институтын (2011 елдан КФУ филиалы) тәмамлагач, Әтнә районы Түбән Көек җидееллык мәктәбендә ун ел рус теле һәм җыр дәресләрен, Күлле Киме (Сибгат Хәкимнең туган авылы) урта мәктәбендә пенсиягә киткәнче рус теле укыта. Читтән торып, Йошкар-Ола педагогия институтын тәмамлый. 1978 елда Күлле Киме мәктәбендә хезмәт юлының соңгы чыңы яңгырый. Лаеклы ялга зурлап, олылап озату көне куелган хезмәтләре өчен сөенер көннәрнең берсе була.
Гаиләсе
Нәкыя Сәфәрова — Татарстан сәясәтчесе Әсгать Сәфәровның әнисе, сәнгатькәр Диана Сәфәрованың әбисе. Мәгърифәтче Таҗетдин Ялчыголның җиденче буын оныгы.
Күлле Кимедә колхоз рәисе, сугыш ветераны, Сталинград өчен сугышларда каты яраланып, демобилизацияләнгән Әхмәт Сәфәров белән гаилә кора, 1961 елда уллары Әсгать, 1963 елда кызлары Әнисә туа. Балалары югары уку йортларын тәмамлап, үзләре гаилә кора. Әнисә хисапчы һөнәрен сайлый. Әсгать Казан дәүләт университетын тәмамлап, эчке эшләр органнарында эшли, 1998—2012 елларда Татарстан Республикасы буенча эчке эшләр министры, полиция генерал-лейтенанты, 2012—2013 нче елларда Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары, 2013 елның 23 августыннан Татарстан Республикасы Президенты Аппараты җитәкчесе. Ире Әхмәт ага Сәфәров сугышта алган яраларыннан 1978 елда вафат булгач, Нәкыя ханым Күлле Кимедә ун елдан артык үзе генә яши.
Казанда
Нәкыя Сәфәрова: «Минем тормыш девизым шундый - шатлык белән, оптимист булып яшәргә кирәк. Әгәр шатлык юк икән, аны үзең булдыр! Бу синең үз кулыңда»
Әхмәт ага белән тырышып җыйган хуҗалыкны калдырып китү җиңел булмаса да, 1990 елда 67 яшендә Казанга улы Әсгать белән килене Луиза гаиләсенә яшәргә килә. Лаеклы ялга чыккач та, тыныч кына яшәми Нәкыя Фатыйх кызы. Казанның Галимнәр йортында ун еллап төрле очрашуларга, кичәләргә бару, ветераннар алдында чыгыш ясау аңа кабат яшәү көче бирә. Муса Җәлил турында сөйләргә ярата, чөнки Муса Җәлил Минзәләдә хәрби курсларда укыганда аралашкан кешеләр белән дуслашырга туры килә аңа. Минзәлә белән саубуллашу кичендә Минзәлә педучилищесының (1995 елдан көллият) татар теле укытучысы Нурмөхәммәт Гарифуллиннарда Муса уйнаган мандолина аңа бүләк ителә. Очрашуларда Нәкыя Сәфәрова әлеге мандолинасында Муса Җәлил җырларга яраткан «Тәфтиләү», «Шахта», «Сибелә чәчәк», «Рамай», «Минзәлә», «Сарман» җырларын башкара.
Чартовице
Чартовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нәкыя Cәфәрова
Казанда
Казанда яшәсә дә, ул туган авылы хәлләрен белеп тора. 1995 елда Карашай-Саклау мәчетенең нигезен салганда һәм аны 1999 елның җәендә ачканда кайтып, чыгыш ясый. Карашай-Саклау мәктәбе музеена истәлек китабын, фотоальбом, берничә дистә китаптан торган бай китапханә бүләк итә. 2010 елда улы Әсгать Сәфәров белән туган авылына кайтып, мәрхүм әти-әнисе җирләнгән зиратта алар истәлегенә кабер ташлары урнаштыралар.
Чартовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кучугурская
Кучугурская — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кемчуг (Зур Кемчуг)  елгасының сул ярыннан 205 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Сент-Мари-дю-Мон (Манш)
Сент-Мари-дю-Мон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Булҗук (Ылгын)
Булҗук (Bulcuk) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Варгатак
Варгатак — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ильяс Җансүгиров
Ильяс Җансүгиров (Ильяс Җансүгир улы Җансүгиров, Ili'i'as Jansu'giruly Jansu'girov, 1894 елның 1мае, Дала генерал-губернаторлыгы, Җидесу өлкәсе, Капал өязе, 4нче санлы авыл — 1938 елның 26 феврале, Алматы) — шагыйрь, казакъ әдәбияты классигы, журналист, сәяси золым корбаны. Казакъ ССР язучылар берлегенең беренче рәисе (1934-1936).
Тәрҗемәи хәле
1894 елның 1маенда Дала генерал-губернаторлыгы Җидесу өлкәсе Капал өязе 4нче санлы авылда (хәзерге Казакъстанның Алматы өлкәсе Аксу районы Кызылтаң (Айтуган) авылы) күчмә казакъ гаиләсендә туган. Көтү көтә, җир эшкәртә. Якын-тирәдә мәктәп булмау сәбәпле, үз вакытында белем ала алмый. Бик иртә әнисеннән ятим кала, улын казакъ халык авыз иҗатын яхшы белгән, гарәп язуын таныган әтисе Җансүгир тәрбияли һәм укыта. Әтисеннән тире, тимер, агач эшкәртергә, думбырада уйнап, җырларга өйрәнә. Кечкенәдән Абай, Шернияз, Махамбет, Базар, Ахан, Бирҗан һ.б. акыннарның әсәрләрен укый. 1910-1917 елларда, өзеклекләр белән, Карагаш казакъ тулы булмаган урта мәктәбендә укый.
Иҗаты
Балачактан шигъриятне һәм сәнгатьне яратып үсә. 1917 елда «Сары-Арка» журналында «Сары-Арка» һәм «Теләк» исемле беренче шигырьләре басыла. 1927 елда «Беташар» исемле 18 битлек беренче тупламасы «Хатын-кызлар тигезлеге» журналында басыла. Ильяс Җансүгиров — шагыйрь, драматург, прозаик, фельетончы, сатирик, журналист, тәрҗемәче. Казакъ теленә Г. Гейне, В. Гюго, М.Ю. Лермонтов, Н.А. Некрасов, Г. Тукай, В.В. Маяковский, М. Горький, Д. Бедный, Вс. Рождественский һ. б. 100 дән артык әсәрен тәрҗемә иткән, алар арасында А.С. Пушкинның «Евгений Онегин» романы, ике поэмасы, 30 шигыре дә бар. Казакъ халык авыз иҗатын барлауда хезмәте зур. Казакъ халкының шуралар хакимияте өчен көрәшен чагылдырган «Иптәшләр» романын, «Дала», «Колагер» поэмаларын язган. «Дуслар» романында сыйныфлар көрәшен, «Үч» пьесасында Ватандашлар сугышын сурәтли. «Колагер» поэмасы казакъ әдәбиятының классик әсәрләре рәтенә керә.
Гаилә хәле
1919 елда, 25 яшендә, әтисе таләбе буенча, туганнан туган абыйсының толхатыны Җәмигага өйләнә. Ике елдан гаилә таркала, уртак балалары булмый.
1921 елда Аманша Берентаевага өйләнеп, аның белән 7 ел яши. Уртак балалары булмый. 1925 елда Мәскәүгә, журналистлар институтына укырга киткәндә, авырлы хатынын тутасы Балдыбалы карамагында калдыра, Ильяс киткәч, Аманша үлә.
Лихачев
Лихачев, шулай ук Лихачёв – рус фамилиясе.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Ильяс Җансүгиров
Гаилә хәле
1932 елда электән яратып йөргән 29 яшьлек Фатыйма Габитовага өйләнә. Аның беренче иреннән туган балаларын уллыкка ала. Балалары:
NGC 61
NGC 61 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Орта (Байрампаша)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Байрампаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17960) Liberatore
(17960) Liberatore — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JB36» саналган.
Дарново (Великопольское воеводалыгы)
Дарново  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Во-сюр-Сёль
Во-сюр-Сёль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Спрингпорт (Индиана)
Спрингпорт  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Арканзас
Арканза́с (ингл. Arkansas) – АКШ көньягында урнашкан штат. Халык саны 2,673 млн кеше (АКШ штатлары арасында 33-е урын; 2000 ел күрсәткечләре). Башкаласы һәм иң зур шәһәре – Литл-Рок. Башка зур шәһәрләр.
Рәсми атама – «Табигый штат» (Natural State).
Мәйданы 137,8 мең км² (Штатлар арасында 29нчы урын). Көньякта штат Луизиана белән, көнбатышта Техас һәм Оклахома белән, көнчыгышта Теннесси һәм Миссисипи белән, ә төньякта Миссури белән чиктәш.
HD204018
HD204018 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ломоватка (Югары Ерга кушылдыгы)
Ломоватка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Югары Ерга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кембридж (Массачусетс)
Кембридж  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Кембридж (Массачусетс)
Чепелёвице
Чепелёвице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казимежево (Торунский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Велика Лока (Гросупле)
Велика Лока  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Вариаш
Вариаш — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велика Лока (Гросупле)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 62
NGC 62 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Осака Кирмәне
Осака Кирмәне (японча 大坂城, Ōsaka-jō) — Япониянең Осака шәһәрендәге биш катлы самурай кирмәне, XVI — XVII гасырларда төп роль уйнаган.
Тарих
1585-1598 елларда гаскәр башлыгы Тойотоми Һидэйөси Осака кирмәненә нигез салган. Моңарчы 10 ел элек күренекле самурай Нобунага Ода Азучи кирмәнен төзегән, ул Осака кирмәне өчен үрнәк булып саналган.
Һидэйөси идарә иткән чорда Осака кирмәне тирәсендәге җирләр илнең икътисади үзәгенә әверелгән.
Кирмәннең мәйданы 1 квадрат километр. Дошманнар һөҗүменнән саклансын өчен кирмән таш өемдә калкып тора, нигезендә зур йомры ташлар салынган.
Төзелештә 20-30 мең кеше катнашкан.
1620 елда Токугава кирмәнне торгыза һәм киңәйтә башлаган.
Коссе-д'Анжу
Коссе-д'Анжу — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Таукай (авыл)
Таукай (Таукаево) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Осака Кирмәне
Тарих
1655 һәм 1868 елларда янгын кирмәнгә зур зыян китергән. Мәйҗи инкыйлабыннан соң кирмән хәрәбәләргә әйләнгән.
1931 елда кирмәннең төп манарасы яңадан торгызыла.
Икенче Бөтендөнья сугышында АКШ хәрби-һава көчләре кирмәнгә зур зыян китерә.
1995-1997 елларда кирмән янә торгызыла, ләкин төп манарасының интерьерлары заманча төзелгән инде.
Сент-Мер-Еглиз
Сент-Мер-Еглиз — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Талмедж (Канзас)
Талмедж  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Таукай (авыл)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Талмедж (Канзас)
Географиясе
Талмедж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Таукай (авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
Талмедж (Канзас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таукай (авыл)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (9%), башкортлар (89%).
Булатов
Булатов – татар һәм рус фамилиясе. Фарсы теленнән кергән «Булат» ( — фулáд, «корыч») сүзеннән ясалган.
Татар Википедиясендә әлеге сүзне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Шеболово
Шеболово (Шеболово) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (5%), руслар (92%).
Винкларн (Түбән Австрия)
Винкларн  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(17961) Mariagorodnitsky
(17961) Mariagorodnitsky — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JB37» саналган.
Казе Цаниол (Тревизо)
Казе Цаниол — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Цаниол Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Острожня
Острожня — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Молога елгасының уң ярына тамагыннан 75 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ономучаш
Ономучаш (Оно Морко, Ономучаш) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Зур Тингута
Зур Тингута — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Цаца күле урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Терек елгасы, Тын һәм Идел елгаларының агымсыз тармаклары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек су бассейныннан алып РФ-ның Каспий диңгезенең елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вуйи
Вуйи — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Штайнвизен
Штайнвизен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Атюрьево районы
Атюрьево районы (Атюрьевский район) — Мордовия составына керүче муниципаль район.
Штайнвизен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атюрьево районы
Административ үзәге — Атюрьево.
Тарих
Район 1937 елда оештырыла.
Булкасым (Пасинлер)
Булкасым (Bulkasım) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дахова (Великопольское воеводалыгы)
Дахова  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Болгариядә Һинд дине
Һинд дине Болгариядә азчылык дине булып тора. Һинд динен Болгариядә Халыкара Кришна Аңа Җәмгыяте (ИСККОН) тараткан. ИСККОН Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятен болгарларга 1996 елда тарата башлаган.
Болгариядә Һиндлеләр
Болгариядә яшәүче һәм эшләүче 137 Һиндле бар. Болгариядә Һинд дине гыйбадәтханәләре юк.
Болгариядә ИСККОН үзәкләре
1 үзәк - Sofia, Bulgaria, 4 Joliot Curie, entrance from the South, Back Home Vedic Cuisine
2 үзәк- Sofia, Bulgaria, 119 St. Kliment Ohridski Boulevard, Sri Sri Gaura Nitai Mandir
Болгариядә Ратхаятра
Болгариядә беренче Ратхаятра парады 1996 елда оештырылган булган. 2008 елның мартына кадәр Болгариядә 12 Ратхаятра фестивале бәйрәм ителгән булган. Болгария Ратхаятрасы Балканнарда беренче булган. Ратхаятра Болгариядә Кришна тугърылары тарафыннан бәйрәм ителә торган төп Вайшнав Фестивале һәм аңа күрше Македония һәм Сербиядән киләләр.
Болгариядә Йога
Йога Болгариядә популярлыкны казана. Сахаджа Йога ул кеше аңын китерә торган медитация ысулы. Аны 1970 елда Шри Матаджи Деви уйлап чыгарган.
Стайлсвилл (Индиана)
Стайлсвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орта (Һаҗилар)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Һаҗилар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Червонкув
Червонкув — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Велика Лока (Требне)
Велика Лока  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Сент-Обен-де-Прео
Сент-Обен-де-Прео — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Вариашу-Маре
Вариашу-Маре — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куҗан
left|thumb|300px
Куҗан — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453601, — 80201837006.
Демография
Халык саны динамикасы:
Винклерн
Винклерн — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Куҗан
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 256 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 63
NGC 63 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сәркарлар
Сәркарлар (Sərkarlar ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Винклерн
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(17962) Andrewherron
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JD37» саналган.
Леменстер (Массачусетс)
Тарихы
Леменстер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курлеон
Курлеон — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Кузнечиха (Вожбал кушылдыгы)
Кузнечиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вожбал елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казимерово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Казимерово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Онега күле
Онега күле (Онего, вепсча Änine, карелча Oniegu, финча Ääninen, Äänisjärvi) — Россиянең төньяк-көнбатыш Европа өлешендәге күл, Ладога күленнән соң Европада зурлыгы буенча икенче һәм Россия территориясендәге өченче төче сулы су яткылыгы.
Башлыча Карелия Республикасы территориясендә, өлешчә шулай ук Ленинград һәм Вологда өлкәләрендә урнашкан. Бассейны Атлантик океанның Балтыйк диңгезенә карый.
Гомуми мәгълүмат
Күлнең якынча 80 % мәйданы Карелия Республикасында, 20 проценты Ленинград һәм Вологда өлкәләрендә урнашкан.
Күлнең мәйданы утрауларсыз 9690 км2, утраулар белән бергә 9720 км2 тәшкил итә; су массасы күләме — 285 км3; төньяктан көньякка озынлыгы — 245 км, максималь киңлеге -91,6 км. Уртача тирәнлеге — 30 метр, ә максималь тирәнлеге — 127 м.
Күл чокыры эре геология структураларында — күлнең төньяк өлешендә Балтыйк калкулыгы һәм көньякта Рус платформасында ята. Онега күле ярында Петрозаводск, Кондопога һәм Медвежьегорск калалары урнашкан. Онега күленә 50-гә якын елга коя, ә бер елга — Свирь елгасы агып чыга.
Этимологиясе
Борынгы рус язмаларында Онего кебек телгә алына. Атаманың килеп чыгышы билгесез. Күлнең атамасы борынгы, финнаргача чорда килеп чыгуы мөмкин.
Атаманың килеп чыгышының берничә версиясе бар:
Географиясе
Онега күленең көзге мәйданы 9720 км2 (утрауларсыз) тәшкил итә, иң зур озынлыгы — 248 км, иң зур киңлеге — 83 км (Петрозаводсктан алып Водла елгасы тамагына кадәр). Төньяк ярлары кыялы, нык киселгән, көньяк ярлары — күбесенчә түбәнлектә урнашкан. Күлнең төньяк өлешендә күп санлы култыклар дә урнашкан. Иң зур утрау — Зур Климецкий. Утраудан көнбатышка таба күлнең иң тирән өлеше (100 м һәм аннан да күбрәк) — Кондопога култыгы (78 м тирәнлектәге). Күлнең төньяк-көнчыгыш өлешендә зур култык төньякка сузыла, аның төньяк өлеше — Повенец култыгы, урта өлеше — Онега арты култыгы, ә көньяк өлеше 40-50 м тирәнлектәге Кече Онега култыгы. Күл буенда ташлар күп.
Күлнең төп өлеше - 5685 км2 мәйданны биләп торучы Үзәк Онега, аңа Петрозаводск култыгы һәм Свирская утравы керә.
Күлнең уртача тирәнлеге 31 м тәшкил итә, күлнең иң тирән төньяк өлешендә 127 метр. Уртача тирәнлеге үзәк өлешендә 50-60 метр, көньякка таба 20-30 метрга кадәр күтәрелә. Күлнең төньяк өлешендә су төбенең югары күтәрелешләре, сәнәгать траулерлары балык тоткан банклар барлыкка килә торган желоблар күп. Төбенең зур өлеше ләм белән капланган.
Күлнең түбән ярлары сазланган һәм су дәрәҗәсе күтәрелгәндә су басыла. Күл ярлары буйлап һәм аның утрауларында камыш үсә, куаклыкларда үрдәкләр, казлар һәм аккошлар оялый. Яр буе өлкәсе куе урманнар белән капланган. .
Күлдә тюленьнар күренгән очраклар бар. .
Күлдә барлыгы 13 гаиләгә һәм 34 төргә караган балыкларның 47 төре очрый.
Шаһнамә
Шаһнамә( – «Шаһлар китабы») – дөнья әдәбиятының иң мәшһүр иҗат үрнәкләреннән. Иранның бөек шагыйре Әбелкасыйм Фирдәүси (930 - 1020) әсәре.
Әсәрдә Иранның иң борынгы тарихыннан алып, VII гасырдан Ислам диненең фарсы җирләренә урнашуына кадәрге тарихи вакыйгалар тасвирлана. Шаһлар китабы – бер автор язган иң озын поэма. Аның күләме «Илиада» һәм «Одиссея»нең икесен кушкан чакта да ике тапкыр зуррак. . Бу әсәрдә Ираннан кала Һиндстан, Үзәк Азия, Анатулы һәм Кавказда буыннан буынга күчкән авыз әдәбиятның бик яхшы үрнәкләре чагыла.
Сыйфатлама
«Шаһнамә» – ул проза һәм шигырь белән язылган төрле авторлар язган җыелмалар исеме. Аларның иң танылу алганы – 976—1011 елларда Фирдәүси язганы.
Фирдәүси Шаһнамә әсәрен солтан Мәхмүд Газнәви заманында, 1010 елның 8 март көнендә тәмалый һәм аңа багышлау яза. Калган җыелмалардан бары фрагментлар гына сакланганлыктан, әсәрне тулаем Фирдәүсигә бәйлиләр. Фирдәүси язган вакытта ул әсәргә фарсы фольклорын күпләп җыя. Ул анда борынгы Иран мифларын, зәрдөштләрнең Авесталарын, шулай ук вакытсыз вафат булган шагыйрь Дакикиның җыелмасыннан 100 бәет чамасы материал кертә.
HD204037
HD204037 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шаһнамә
Сыйфатлама
«Шаһнамә» композиция ягыннан 50 патшалыкка бүленгән. Аерым патшалыкларга әдәп-әхлакый яктан әһәмияткә ия зур дастаннар кергән. Шаһнамәне шартлы рәвештә өч өлешкә бүлеп була: мифологик, героик һәм тарихи өлешләргә.
HD204037
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шаһнамә
Сыйфатлама
Тулысынча фарсы телендә язылган «Шаһнамә» шул тел өчен бик зур роль уйный. Гарәп теле йогынтысына эләккән фарсы теленең яңарышын башлап җибәрә.
Автор күрсәткәнчә, «Шаһнамә» 60 000 бәеттән торган, ләкин текстның зур өлеше югалган булып санала. Мәс., 1957-80 елларда чыккан рус тәрҗемәсенә 52 009 бәет (104 018 юл) кергән.
Төрки телдә
Солтан тәкъдиме белән 1501 — 10 елларда "Шаһнамә" поэмасын фарсыдан төрки телгә Шәриф Амиди тәрҗемә итә ("Төрки Шаһнамә"). Тәрҗемәгә пролог һәм эпилог рәвешендә өстәп язган текстында 15—16 йөзләрдәге мәмлүкләр Мисырның идарәчеләре, илнең мәдәнияте, Каһирә шәһәренең топографиясе турында мәгълүматлар бирә. "Төрки Шаһнамә"нең кулъязма нөсхәләре Санкт-Петербург, Дүшәнбе, Каһирә, Лондон, Вена шәһәрләре китапханәләрендә саклана.
Дашевице (гмина Мосина)
Дашевице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Цанон (Падова)
Казе Цанон — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Вьё (Кальвадос)
Вьё — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Казе Цанон (Падова)
Географиясе
Казе Цанон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Паядуня
Паядуня (Паядуня ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Штайнгаден
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смолино (Чиләбе өлкәсе)
Смолино (Смолино) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%),.
Булуклу (Торослар)
Булуклу (Buluklu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кытат
Кытат — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кемчуг елгасының сул ярыннан 76 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 100 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фалун (Канзас)
Фалун  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фалун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ческа-Весь
Ческа-Весь — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стайнсвилл (Индиана)
Стайнсвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Товарнур
Товарнур (Пекул почиҥга, Товарнур) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Песочня (Атемеша кушылдыгы)
Песочня  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Атемеша елгасының уң ярына тамагыннан 21 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Обен-де-Терргатт
Сент-Обен-де-Терргатт — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Орта Бостанҗы (Суруч)
Орта Бостанҗы (Orta Bostancı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17963) Vonderheydt
(17963) Vonderheydt — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JM40» саналган.
Казин (Александровский повяты)
Казин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Велика Полана (община)
Велика Полана  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винклерн-бай-Обервёльц
Винклерн-бай-Обервёльц — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вариашу-Мик
Вариашу-Мик — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коздере (Зиле)
Коздере (Kozdere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Двожаково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вьё-Бур
Вьё-Бур — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Нореньга (Вожбал кушылдыгы)
Нореньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вожбал елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яны
Яны (Яны) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Куршам (Мен һәм Луара)
Куршам — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
NGC 64
NGC 64 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Паякунь
Паякунь (Паякунь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Соганвердиләр
Соганвердиләр (Soğanverdilər ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Шимливас
Шимливас Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Тошам тэһсилда урнашып, ул Бһивани шәһәрчегеннән якынча 22 км көньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 323 йорт булып, тулаем халкы 1625 кеше булып, шуларның 874-се ир кешеләр һәм 751-е хатын-кызлар булган.
HD204038
HD204038 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Линн (Массачусетс)
Линн  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Линн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Цанони (Падова)
Казе Цанони — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Цанони Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Штайндорф (Швабия)
Штайндорф  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вак таш һәм пингвин
«Вак таш һәм пингвин» (The Pebble and the Penguin — «Бәллүр кисәге һәм пингвин») — 1995 елда төшерелгән АКШ-Ирланд мультфильмы.
Режиссёрлар — Дон Блут һәм Гари Голдман. Сценаричылар — Рэйчел Корецки һәм Стивен Уайстоун. Көйязарлар — Барри Манилоу һәм Марк Уоттерс
Сюжеты
Оялчан пингвин Хьюби көньяк котыпта яши. Хьюби пингвиниха Маринаны ярата. Аның усал конкуренты — Дрейк, Дрейк Хьюбины диңгезгә ыргыта, диңгез арысланы турына. Хьюби тиешсез аучылар корабына эләгә
Гашун
Гашун (Гашун-Сала) — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кегульта елгасының уң ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Терек елгасы, Тын һәм Идел елгаларының агымсыз тармаклары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек су бассейныннан алып РФ-ның Каспий диңгезенең елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Гашун
Чижовице (Ополе воеводалыгы)
Чижовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Борис Тимеркәев
Борис Тимеркәев, Борис Ахун улы Тимеркәев (1950 елның 21 феврале, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Актаныш районы, Байсар) — галим, гомумфизика һәм плазма физикасы юнәлеше буенча язылган хезмәтләр авторы, физика-математика фәннәре докторы (1992), профессор (1997), Татарстанның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (2000), Сорос премиясе лауреаты (1995, 1997). 2001 елда Казанда физика буенча татар телендә белгечләр әзерләүне башлап җибәрүче.
Тәрҗемәи хәле
1950 елның 21 февралендә Татарстан АССР Актаныш районы Байсар авылында туган. 1952 елда гаиләсе Мөслим районы Уразмәт авылына әйләнеп кайта. Бик яхшы билгеләргә Уразмәт урта мәктәбен, Казан дәүләт университетының физика факультетын (1973), аспирантура, Новосибирск академшәһәрчегендә докторантура тәмамлый. Физика-математика фәннәре кандидатлыгына (1979), Томск политехника университетында докторлыкка (1992) диссертацияләр яклый.
Хезмәт юлы
1973 елдан Казан авиация институтының (1992 елдан Казан дәүләт техника университеты) гомумфизика кафедрасында эшли һәм теоретик физика фәне белән шөгыльләнә.
1995 елдан А. Н. Туполев исемендәге Казан дәүләт техник университетының (КДТУ, 2009 елдан А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты) гомумфизика кафедрасы мөдире.
2001 елда КДТУ гомумфизика кафедрасы нигезендә физика буенча татар телендә белгечләр әзерләүне башлап җибәрә.
Гыйльми эшчәнлеге
Плазма генераторлары һәм газларда электр бушанулары өлкәсендә 180 нән артык фәнни хезмәт, монографияләр, физика дәреслекләре авторы, 8 уйлап табу, 2 патент (2006 елга ) иясе. Югары уку йортлары өчен (автордаш булып) язылган өч томлык физика дәреслеге һәм мәсьәләләр җыентыгы Татарстанда беренче тапкыр басыла. «Русча-татарча физика терминнары сүзлеге» китабының рецензенты.
Аның җитәкчелегендә 4 фән докторы һәм 8 фән кандидаты әзерләнгән.
Гаиләсе
Хатыны Гашия (Арчаныкы). Кызлары Диана, табиб-хирург; Диләрә, физик.
Винцендорф-Мутманнсдорф
Винцендорф-Мутманнсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Салават (Әбҗәлил районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 323 кешенең яшәве мәгълүм.
Велике Доле (Требне)
Велике Доле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17964) 1999 JY41
(17964) 1999 JY41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JY41» саналган.
Стейт-Лайн-Сити (Индиана)
Стейт-Лайн-Сити  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 65
NGC 65 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сент-Обен-дю-Перрон
Сент-Обен-дю-Перрон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Булунду (Чермик)
Булунду (Bulundu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казин (Накельский повяты)
Казин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Варлаам (Бузеу)
Варлаам — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әвәзов (мәгънәләр)
Әвәзов (A'y'ezov) — фамилия.
Форт-Додж (Канзас)
Форт-Додж  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Форт-Додж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россия социал-демократик эшчеләр фиркасе
Россия социалист-демократик эшчеләр фиркасе – Россия империясендәге беренче социалистик фирка, ССРБның әйдәп баручы фиркасе – КПСС элгәргесе. 1898 елның мартында барлыкка килә.
Эшче сыйныфны азат итү өчен көрәш союзы
«Народниклар» 1860 еллар азагында башлап җибәргән инкыйлаби хәрәкәт ун ел үтәр-үтмәстән сүрелү чигенә җитә. Ахыр килеп, народникларның радикаль ягы террор юлын сайлый.
Шул ук вакытта, народникларның бер өлеше террорны кабул итми, Карл Марксның ул чак модага кергән тәгълиматына иярә. Россиядә марксизмны тарату төрле түгәрәкләр аша алып барыла. Аларның берсе — “Эшче сыйныфны азат итү өчен көрәш союзы” — 1896 елда Ю. Мартов (Цедербаум) белән В. Ульянов (Ленин) җитәкчелегендә оештырыла. Әмма “Союз” гомерле булмый, хакимият аны тиз фашлый һәм түгәрәк әгъзаларының байтагын сөргенгә озата. Иректә калганнар 1896 елда Минск шәһәрендә бүтән марксистик түгәрәкләрдән делегатлар туплый ала һәм алар Россия социал-демократик эшчеләр фиркасе (РСДРП) оештыра.
1905 ел инкыйлабы
Рус-япон сугышында җиңелү беренче рус инкыйлабының башланып китүенә бер сәбәп булгандыр. Вакыйгаларның башы 1905 елның 9 гыйнварына барып тоташа. Эш ташлаган эшчеләр патшага үтенеч белән бара. Анда шундый сүзләр була: “Үз халкыңны ярдәмеңнән калдырма, аны хокуксызлык, хәерчелек һәм наданлык кабереннән йолып ал... әгәр шул боерыкны бирмәсәң, шунда, шушы мәйданда сарайның алдында үләчәкбез”. Шулай килеп чыккан да. Канлы якшәмбедән соң күпләп эш ташлаулар, армия белән флотта инкыйлаблар һәм фетнәләр башланган. 1905 елның 17 октябре Россия тарихында сынылыш мәле дип исәпләнә. Патша Николай көндәлегендә “17 октябрь. Дүшәмбе. Манифестка кул куйдым. Баш авыр, фикерләр бутала. Илаһым, безгә ярдәм ит, Россияне тынычландыр” дип язылган. Шунысы фәһемле, династиянең иң олы әгъзасы, бөек кенәз Николай Николаевич 1905 елның шул киеренке көннәрендә биргән антына карамый, гаҗәпләнерлек кыю һәм җаваплы карарга килә: ул Романовлар гаиләсенең әфисәр булган барлык әгъзаларына да үз халкының ихтилалын бастыруда катнашуны тыя.
1917 ел
1917 елның 23 февралендә (милади тәкъвим буенча 8 март) Мәскәү урамнарына эш ташлаган дистәләрчә мең эшче “Икмәк!”, “Самодержавиене җимерергә!”, “Бетсен сугыш!” дигән лозунглар күтәреп чыга. Алар юл уңаеннан кибетләрне, икмәк лавкаларын талый, трамвайларны аудара — Февраль инкыйлабы башлана.
Соңрак патша тәхетеннән баш тарта, Ленинның Петроградка кайта һәм аның “Апрель тезислары” дип аталган сәяси программаны игълан итә. Шунда Ленин февраль инкыйлабын “буржуаз-демократик” дип атый, аның тәмамлануын тәкрарлый һәм кичекмәстән “социалистик инкыйлабны” тормышка ашыру, ягъни сул фиркаләр тарафыннан хакимиятне көч белән басып алу бурычын куя. Большевик Н. Суханов, Ленинның программасын “чамасыз сул, ак-караны аермаган радикаль, фән белән дә, аек акыл белән дә ныгытылмаган примитив демагогия” дип атый. Әмма шушы кискен программага киң халык массаларының таләпләре оста теркәлгән була.
Дебжно-Весь
Дебжно-Весь — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йөз егерменче км (платформа)
Йөз егерменче км (120 км) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче платформа.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.