cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юрий Алексанян
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Ю.Т. Алексанянның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге иммунология өлкәсе, иммун реакцияне чагылдыру һәм шеш күзәнәкләренең иммунологиясе белән бәйле. Ул йогышлы авырулар һәм молекуляр биология эпидемиологиясе өлкәсендә тикшеренүләр алып барган. Ю.Т. Алексанян Микробиологлар, Эпидемиологлар һәм Паразитологлар Союзы советы әгъзасы, Әрмәнстан Сәламәтлек саклау министрлыгының Фәнни медицина советы әгъзасы, Микробиология институтының махсус советлары әгъзасы, Әрмәнстан Милли Сәламәтлек Институты, Россия Табигать белеме академиясенең тулы әгъзасы (2000 елдан), Халыкара Экология фәннәре һәм тормыш куркынычсызлыгы академиясе әгъзасы (2002 елдан), Париждагы "Арарат" Халыкара Академиясенең мактаулы әгъзасы булып тора (2002 елдан). Ю.Т. Алексанян "Әрмәнстанның медицина фәннәре", "Микробиология, эпидемиология һәм иммунология" һәм "Медицина паразитологиясе һәм паразитик авырулар" фәнни журналларының редакция советы әгъзасы вазифаларын да үти.
1967 елда ул "Гомотрансплантация һәм бер катлы культураларда эшкәртү вакытында тычкан карсиномасын иммунобиологик өйрәнү" темасына кандидантык диссертациясе, 1985 елда медицина фәннәре докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясе яклады. 1993 елда ул профессор гыйльми исеменә лаек булды. 1986 елда Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы, 1996 елда - Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. Ю.Т. Алексанян ике йөз утыздан артык фәнни хезмәт, шул исәптән утыз монография һәм әйдәп баручы фәнни журналларда күпсанлы фәнни мәкаләләр авторы.
Дерекөй (Асланапа)
Дерекөй (Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Асланапа илчесенә караган бер авыл (köy).
Забалотня
Забалотня (Забалотня ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гронди (Паенчанский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Волжско-Камское слово (гәҗит)
Волжско-Камское слово — иҗтимагый-сәяси гәҗит. 1881 елның 1 дикәбреннән 1882 елның 30 дикәбренә кадәр Казан шәһәрендә атнага 3 тапкыр (1882 елның 8 августына кадәр һәр көнне) рус телендә нәшер ителә, барлыгы 229 саны чыга. Нәшир һәм мөхәррир — Сергей Шпилевский.
Сан-Браш (Прая-да-Витория)
Сан-Браш  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Грабово-Парховске
Грабово-Парховске — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зубово (Уфа районы)
Зубово — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 450520, — 80252820001.
Авылда Lasselsberger керамика заводы эшли.
Хайрюза (Агыйдел кушылдыгы)
Хайрюза  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Агыйдел елгасының сул ярына тамагыннан 38 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(913) Отила
(913) Отила  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Вопросы трахомы (журнал)
Вопросы трахомы — фәнни журнал. ТАССР сәламәтлек саклау халык комиссариаты һәм Казан трахоматоз институты органы. 1933-1937 елларда Казан шәһәрендә елга 4 тапкыр рус телендә нәшер ителә.
Шелекте (Павлодар өлкәсе)
Шелекте (Шілікті) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Михалинава (Лёзненский районы)
Михалинава (Міхалінава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Молесуэлас-де-ла-Карбальеда
Молесуэлас-де-ла-Карбальеда — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лепена
Лепена — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Риголь (Августивский повяты)
Риголь  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лепена
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риголь (Августивский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Tatarstan näşriätläre
Bügen Tatarstanda berniçä ere näşriyat bar:
Taríx
Küp kenä başqa xalıqlardağı kebek, Tatar millätendä dä kitap basu barlıqqa kilgänçe qulyazma kitaplar ğämäldä bulğan. Alarnı matur yazu ostaları - xattatlar küçerep taratqan.
Tatarda basma süz taríxı isä, Pótr I 1722. yılda İranğa yaw belän barğanda yazılğan Manifestnıñ Tatarça tärcemäse basıludan başlana. Ul Ästerxan şähärendä, patşanıñ yul basmaxanäsendä näşer itelä. Bu eş imperatornıñ kiñäşçese kenäz D.K.Kantimer (1673-1723; çığışı belän Qırım Tatarı) häm tärcemäçese K.M.Täfkilev tarafınnan başqarıla.
1785. yılda Peterburda Ğäräpäliftä Tatar telendäge berençe kitap - «Urıs imperisendä wilayätlärneñ nizam wä tärtibe...» - dönya kürä.
1807. yılda Qazan guvernısı idaräse, 1809. yılda Qazan üniversitäte qarşında basmaxanälär, L.Şevis, R.Säğidev, Ş.Yäxin, K.A.Tilli, G.M.Veçeslav w.b.nıñ xosusí basmaxanäläre açılu Tatarça kitap bastırunı tağın da köçäytä. Basmaxanälärdä Tatar telendä ädäbi häm dini kitaplar, şämaillär w.b. çığarıla.
19. yözneñ 1. yartısında näşer itelgän kitaplar sanı buyınça Qazan Räsäydä, Mäskäw belän Peterburdan qala, öçençe urınnı alıp tora.
UQCRC1
UQCRC1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Tatarstan näşriätläre
Taríx
20. yöz başında basmaxanälär sanı tağın da arta, Qazanda wä Irımbur, Ufa, Ästerxan, Peterbur, Mäskäw kebek Tatarlar yäşägän küp şähärlärdä kitap näşer itü häm satu şirkätläre barlıqqa kilä (Kärimnärneñ kitap satu şirkäte, «Sabax», «Millät», «Mäğarif» w.b.).
Tatar kitapların bastıru eşendä Qazanda B.L.Dombrovski, V.V.Varaksin, İ.V.Yermolayeva, Irımburda «Kärim-Xösäyen kitap şirkäte», Peterburda İlyas Borağan'skiy, Troiskida «Xezmät» näşriyatı, Orskida «Şäreq», Estärletamaqta «Qäläm», Mäskäwdä Qaramış näşriyatları h.b. basmaxanäläre zur tırışlıq kürsätälär.
1910. yılda Qazanda 26 basmaxanä bula, alarda 1000nän artıq isemdä kitap, şul isäbendä 418 Tatar kitabı dönya kürä (ğümümi basu 586.8 meñ danä). Räsäydä näşer itelgän Tatar kitaplarınıñ 85%qa yaqını Qazanda basıla.
Dönyawí eçtälekle, uqu-uqıtu häm matur ädäbiyat kitapları arta. Fänni basmalar arasında berençe urınnı R.Fäxretdin, M.Rämzi, H.Atlasí, Ğ.Äxmär'ev, X.Fäyzilärneñ ğömümi wä milli taríxqa qarağan äsärläre alıp tora. M.Bigi'ev, Z.Kamalí, Z.Qadírí, Ğabdulla Bubí, R.Fäxretdin w.b. taríx häm Íslam fälsäfäsenä qarağan xezmätläre basılıp çığa.
Tatar kitaplarınıñ bizäleş häm basılış däräcäseneñ üsüwe Íbrahím Yüzi'ev, M.İdrisi, Ğ.Kamallarnıñ eşçänlegenä bäyle. Ğ.Kamal Tatar basmaxanäläre öçen 30ğa yaqın yaña tör xäref yazılışın ğämälgä kertä. Tatar basmaların räsemnär belän bizäw 19. yöz axırında başlana wä 20. yöz başında kiñ tarala.
1918. yıldan soñ basmaxanälär Sovet däwläte qaramağına küçerelä häm ereländerelä. Kitap basu tulısınça däwlät häm däwlät firqäse küzätüendä başqarıla. 1919. yılda “Gosizdat”nıñ Qazan bülege oyışa. Kübesençä säyäsi, uqu-uqıtu häm fänni-ğämäli ädäbiyat näşer itelä. Barlıq kitaplarnıñ 50%tan artığı Tatar telendä çığa.
1960.-1990. yıllarda cömhüriättä Tatarstan gäcit-jurnal näşriyatı tözelä, «Mäğarif», «Fän» kebek yaña näşriyatlär oyıştırıla, soñraq «Íman», «Tatar kitabı», «Milli kitap», «Ruxiät», «Matbuğat yortı», «Rannur» w.b. näşriyatlar barlıqqa kilä.
Гомәр (Кушнарин районы)
Гомәр — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452246, — 80240815002.
Борки (Зволенский повяты)
Борки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мортон (Пенсильвания)
Мортон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Асте (Ардеш)
Асте — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Мортон (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 6869
NGC 6869 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лель (Чёрная кушылдыгы)
Лель — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Кара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коштаулы
Коштаулы, Коштавыл — Татарстан Республикасының Апас районына керүче авыл.
Географик урнашуы
Сембер—Свияжск тимер юл тармагы янында урнашкан. Апас шәһәр тибындагы бистәсеннән 18 км көньяк-көнбатышка урнашкан.
Атаманың этимологиясе
Топоним "кош" сүзе һәм "тау" оронимик терминының кушылуы нәтиҗәсендә барлыкка килгән.
Тарих
Авыл 1647—1651 елларда беренче мәртәбә искә алына. XVIII гасырдан алып XIX гасырның беренче яртысына кадәр авыл халкы шәһәр крестьяннары итеп исәпләнгән. Игенчелек, терлек үрчетү, тимер һәм каеш сбруя һөнәрләре белән шөгыльләнгәннәр. XX гасырның башында авылда 1 мәчет, мәдрәсә, 2 җил тегермәне, 2 тимерче алачыгы, 5 төрле ашамлык кибете булуы теркәлә. 1920 елга кадәр авыл Казан губернасы Тәтеш өязе Черки-Килдураз вулысына кергән, 1927 елдан ТАССРның Буа кантонына керә. 1930 елның 10 августыннан алып Апас районына, 1963 елның 1 февраленнән Буа районына, 1964 елның 4 мартыннан тагын Апас районына кайтарыла.
Икътисади әһәмияте
Хәзерге көндә авыл халкы игенчелек һәм сөтчелек белән мәшһүр. Авылда май заводы урнашкан.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Пайни (Оклахома)
Пайни  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Забалоцце (Гродзенский районы)
Забалоцце  (Забалоцце ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Җумһуриет (Девэли)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Девэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Восточный курьер (гәҗит)
Восточный курьер — атналык гәҗит. 1908 елның 17 ноябреннән 1908 елның 15 дикәбренә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 5 саны чыга.
Гронди (Серадзький повяты)
Гронди  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саша-Ель
Саша-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сынь елгасының сул ярыннан 192 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мәкса
Мәкса (Mäksa) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Вилаҗо Солито Позто (Кротоне)
Географиясе
Вилаҗо Солито Позто Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Браш (Рибейра-Гранде)
Сан-Браш  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Архиповка (Коми)
Архиповка (Архиповка) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.
Климат
Архиповка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (79%), руслар (21%).
Вәлиев (Лениногорск районы)
Вәлиев — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы поселок.
Халык саны — 20 тирәсендә. Почта индексы — 423274.
Тарих
1840-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Время и деньги (гәҗит)
Время и деньги — иҗтимагый-сәяси гәҗит. 1996-2011 елларда Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә.
Бурже-ан-Юиль
Бурже-ан-Юиль (Bourget-en-Huile) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Монмельян кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,79 км².
Искәрмәләр
Бурже-ан-Юиль
Грабовска-Гута
Грабовска-Гута — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ридзево (Граевский повяты)
Ридзево  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дерекөй (Гедиз)
Дерекөй (Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Гедиз илчесенә караган бер авыл (köy).
Мон-Бернаншон
Мон-Бернаншон — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Арман Кучукян
Арман Тагворович Кучукян (әрм. Արման Թաղվարի Քուչուկյան; 1932-2020) - совет һәм әрмән дизайнеры, компьютер үсеше өлкәсендәге галим, Техник фәннәр докторы, профессор, Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы (1986), Әрмәнстан Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы (1996). Ленин премиясе (1983) һәм Әрмәнстан ССРның ике дәүләт премиясе лауреаты (1974, 1976). Әрмәнстан ССРының мактаулы фән һәм техника эшчесе (1981). Ереванның мактаулы гражданины (1986).
Биография
1932 елның 11 декабрендә Болгариянең София шәһәрендә туган.
1952 - 1957 елларда Ереван дәүләт университетының техник факультетында укыган һәм аны мактау билгесе белән тәмамлаган. 1957 - 1960 елларда ул әлеге университетның аспирантурасында белемен күтәрә.
Вьё-Фор
Вьё-Фор (Vieux-Fort) — Франциянең Гваделупа департаментына караган коммуна, Труа-Ривьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,24 км².
(3911) Отомо
(3911) Отомо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1940 елның 31 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 QB» саналган.
Борки (Минский повяты)
Борки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шелекте (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
Шелекте (Шілікті) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Арман Кучукян
Биография
Фәнни эш белән беррәттән, ул шулай ук Ереван политехник институтында педагогик эш белән шөгыльләнә, укытучы һәм профессор булып эшли.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
А.Т. Кучукянның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге өченче буын электрон санакларның мәгълүмат системаларын һәм программаларын эшләү, тормышка ашыру, электрон санаклар өчен автоматлаштырылган һәм мәгълүмат белән идарә итү системаларын үстерү белән бәйле. A. Т. Кучукян "MIDAS", "Аракс һәм "Парос" система программаларын эшләүдә һәм тормышка ашыруда актив катнаша.
1960 елда ул кандидатлык диссертациясе, 1979 елда техник фәннәр докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясен яклады. 1987 елда СССРның Югары аттестация комиссиясе тарафыннан профессор исеменә лаек булды. 1986 елда ул Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы, 1996 елда - Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. A.Т. Кучукян илле җидедән артык фәнни хезмәт, шул исәптән монографияләр һәм әйдәп баручы фәнни журналларда күпсанлы фәнни мәкаләләр авторы.
Ханхара
Ханхара — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Иня елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
5-нче корпус
5-нче корпус: — төрле дәүләтләрнең кораллы көчләре составында корпуслар исеме.
Мур-Стейшен (Техас)
Мур-Стейшен  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мур-Стейшен шәһәре  елда нигезләнгән.
Слабутски
Слободской (Слободской) — Россия шәһәре, Киров өлкәсенең Слободской районының административ үзәге.
Халык саны — 33 983 кеше, шәһәр админинстрациясенә буйсынган торак пунктлары белән — 34 462 кеше (2010).
География
Шәһәр Нократ елгасының биек уң ярында, Кировтан 35 километр төньяк-көнчыгышрак урнашкан. Горький тимер юлының Слободское станциясе.
Тарих
Беренче тапкыр 1505 елда Иван III-ның бирегә яңа наместникны җибәреп кую турында грамотасында телгә алына. 1562 елдан — Слободской посады.
1708 елдан — Себер губернасы, 1719 елдан — аның Вятка провинциясе составында. 1727 елда Казан губернасы составына күчерелгән.
1780 елдан Нократ наместниклыгының (1796 елдан — губернасының) өяз шәһәре.
1856 елда биредә 9 чиркәү, 779 йорт һәм 87 лавка (кибет) булган.
1929 елдан Слободской районы үзәге булып тора.
Икътисад
Күн һәм мех сәнәгате.
Фанир комбинаты, шырпы фабрикасы, йорт җиһазлар комбинаты, спирт-аракы заводы, макаруннар һәм татлы ашамлыклар комбинаты. Төзелеш материалларны, агач материаллар, үзагач җитештерү.
Гронжовице
Гронжовице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михалинка
Михалинка (Міхалінка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Забалоцце (Смаргонский районы)
Забалоцце  (Забалоцце ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
UQCRC2
UQCRC2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мәла
Мәла (Mäla) — Эстониянең Сааремаа өязендә урнашкан авыл.
Березовка (Уфа районы)
Березовка — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 450520, — 80252820002.
Вәлиева
Вәлиева — фамилия.
Лепенце
Лепенце — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилаҗо Спортинг (Трапани)
Вилаҗо Спортинг — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Спортинг Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Момбуэй
Момбуэй — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сан-Висенти-Феррейра
Сан-Висенти-Феррейра — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Москов (Пенсильвания)
Москов  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Боронн
Боронн — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
NGC 6870
NGC 6870 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Борки (Остроленцкий повяты)
Борки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Памп-Бек (Оклахома)
Географиясе
Памп-Бек халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колгына (Татарстан)
Колгына — Татарстан Республикасының Апас районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422361.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Грабувко (Квидзинский повяты)
Грабувко  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гронув (Лодзь воеводалыгы)
Гронув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ридзево (Ломжинский повяты)
Ридзево  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызылкүпер
Кызылкүпер — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452246, — 80240815003.
Балазюк
Балазюк — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Дерекөй (Хисарҗык)
Дерекөй (Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Хисарҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Җумһуриет (Фелаһие)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Фелаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
UQCRFS1
UQCRFS1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Равил Вәлиев (1966)
Равил Вәлиев (Равил Сабирҗан улы Вәлиев,, — , ) — СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы, һөҗүмче), РСФСР чемпионы (1983).
Мон-Сент-Елуа
Мон-Сент-Елуа — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Город Казань (гәҗит)
Город Казань — көнлек иҗтимагый, әдәби һәм икътисади гәҗит. 1910 елның 2 үктәбреннән 1917 елның мартына кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә.
Забалоцце (Шчучынский районы)
Забалоцце  (Забалоцце ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Михалишки (Браславский районы)
Михалишки (Міхалішкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(3738) Отс
(3738) Отс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 19 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QA1» саналган.
Сан-Жозе (Понта-Делгада)
Сан-Жозе  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Лепий Врх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Жозе (Понта-Делгада)
Географиясе
Мәйданы —.
Югары Котлымбәт
Югары Котлымбәт (Верхненовокутлумбетьево) — Ырынбур өлкәсенең Мәтешкин районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 91,9%, башкортлар — 2,3%, руслар — 2,3%.
Малда
Малда (Malda) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Вонжа
Вонжа — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кашинка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монтамарта
Монтамарта — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Борки (Плоцкий повяты)
Борки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гронувек
Гронувек — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Одверем
Одверем — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голос Казани (гәҗит)
Голос Казани — көнлек иҗтимагый-сәяси, әдәби һәм тиҗари гәҗит. 1917 елның 12 мартыннан 1917 елның 12 апреленә кадәр Казан шәһәрендә рус телендә нәшер ителә, барлыгы 22 саны чыга.
UQCRH
UQCRH —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вилаҗо Стинсанс (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мустанг-Ридж (Техас)
Тарихы
Мустанг-Ридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Музик (Пенсильвания)
Музик  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грабувко (Косьцерский повяты)
Грабувко  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шелехово (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
Шелехово (Шелехово) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Сан-Жуан (Лажеш-ду-Пику)
Сан-Жуан  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бурнёф (Савойя)
Бурнёф (Bourgneuf) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Пьер-д’Альбиньи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,48 км².
Искәрмәләр
Бурнёф (Савойя)
Севрейшор
Севрейшор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вомлесъю елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ридзево-Гозди
Ридзево-Гозди — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гран-Бур
Гран-Бур (Grand-Bourg) — Франциянең Гваделупа департаментына караган коммуна, Мари-Галант кантонына карый.
Боррез
Боррез — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Гран-Бур
Географиясе
Коммуна мәйданы — 55,54 км².
Мәлетьярве
Мәлетьярве (Mäletjärve) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Голос труда (гәҗит)
Голос труда — иҗтимагый-сәяси гәҗит. Сул эсерлар фиркасенең Казан комитеты органы. 1917 елның 7 маеннан 1917 елның 20 ноябренә кадәр Казан шәһәрендә атнага 2 тапкыр рус телендә нәшер ителә, барлыгы 43 саны чыга.
Бан (коммуна)
Бан — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
NGC 6871
NGC 6871 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(670) Оттегебе
(670) Оттегебе  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1908 елның 20 августында Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1908 DR» саналган.
Борки (Седлецкий повяты)
Борки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парк-Гилл (Оклахома)
Парк-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Парк-Гилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рамил Вәлиев (1955)
Рамил Вәлиев — совет һәм Рәсәй галиме, Көнчыгышны өйрәнүче, тарих фәннәре докторы (1999). 1984-1988 елларда — ТАССР мәдәният министрлыгында бүлек мөдире. 1988 елдан Казан университетында. 2003-2014 елларда — КДУ Көнчыгышны өйрәнү инситутының Көнчыгыш тарихы һәм мәдәнияте кафедрасы мөдире. 1997-2010 елларда — ТР МК аппараты югары һәм урта һөнәри белем бирү идарәсе башлыгы. 2010-2015 елларда — Татарстан ФА Татар энциклопедиясе институты директоры.
Гротники (Лодзь воеводалыгы)
Гротники  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лесично
Лесично — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Дерекөй (Симав)
Дерекөй (Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (köy).
Салкын Чишмә (Чарыш кушылдыгы)
Салкын Чишмә — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чарыш елгасының сул ярына тамагыннан 292 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бадьёль
Бадьёль (Бадьёль) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Климат
Бадьёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (5%), руслар (78%), украиннар (8%), татарлар (4%).
Вилаҗо Там Там (Вибо Валенция)
Вилаҗо Там Там — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Забарцы
Забарцы (Забарцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Марс (Кушнарин районы)
Марс — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452246, — 80240815004.
Мондикур
Мондикур — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Каэтану (Мадалена)
Сан-Каэтану  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Лебяжий (Уфа районы)
Лебяжий — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 450520, — 80252820004.
Ридзево-Пенёнжек
Ридзево-Пенёнжек — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монфаррасинос
Монфаррасинос — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голос пахаря (гәҗит)
Голос пахаря — гәҗит. Тәтеш шәһәр эшче, керәстиян һәм кызылармияче депутатлар шурасы органы. 1918 елның мартыннан 1920 елга кадәр Тәтеш шәһәрендә рус телендә нәшер ителә.
UQCRHL
UQCRHL —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мәлги
Мәлги (Mälgi) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Михалова (Лепельский районы)
Михалова (Міхалова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Түбән Котлымбәт
Түбән Котлымбәт ( Толыбай, рус. Нижненовокутлумбетьево) — Ырынбур өлкәсенең Мәтешкин районында урнашкан татар авылы.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 89,5%, башкортлар — 5,3%, үзбәкләр — 5,3%.
Пелес (Чёрная кушылдыгы)
Пелес — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Кара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шемен айрыгы
Шемен айрыгы (Шемен айрығы) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Бур-Сен-Морис
Бур-Сен-Морис (Bourg-Saint-Maurice) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Бур-Сен-Морис кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 179,07 км².
Лесковець-в-Подборшту
Лесковець-в-Подборшту — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гротовице (Кутновский повяты)
Гротовице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Одвош
Одвош — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кәримулла Исмаев
Кәримулла Исмаев, Кәримулла Хөснулла улы Исмаев, Исмаев Каримулла Хуснуллович (1898-1978) — ТАССР ХКШ рәисе (1928-1930). ВКП (б) әгъзасы (1918 елдан).
Борки (Шидловецкий повяты)
Борки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(994) Оттхильда
(994) Оттхильда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1923 елның 18 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 NL» саналган.
Кәримулла Исмаев
Тәрҗемәи хәле
1898 елның 24 июнендә Казан губернасы Тәтеш өязе Богородск вулысы (хәзерге Кама Тамагы районы) Иске Карамалы авылында туган. Татарча да, русча да укый-яза белүче әтисе 6 малаена, 2 кызына башлангыч белем бирә алган. Кәримулла Тәтеш шәһәрендәге рус-татар училещесын тәмамлаган (1917).
Одвош
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борки (Шидловецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Матеуш (Мадалена)
Сан-Матеуш  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Кәримулла Исмаев
Октябрь инкыйлабы
Инкыйлабны патша армиясе солдаты К. Исмаев Тәтеш гарнизонының инкыйлаби солдат комитеты рәисе иптәше вазифасында каршылый. Крестьян һәм солдат депутаталарының өяз шурасының беренче утырышында Вакытлы хөкүмәтнең комиссарын һәм земский управа рәисен кулга алу һәм шәһәрдән сөрү яклы була.
1918 елның июнендә Тәтештә шураларга каршы фетнә кузгалгач, К. Исмаевны шәһәр коменданты һәм өяз-шәһәр милициясе башлыгы итеп билгелиләр. Шуралар кушуы буенча, шәһәрдә байлар катлавын экспроприацияләү уздыра. Ак чехлар Тәтешне алгач, К. Исмаевны тере яки үле килеш китергән кешегә зур бүләк вәгъдә ителә.
Сан-Матеуш (Мадалена)
Географиясе
Мәйданы —.
Кәримулла Исмаев
Октябрь инкыйлабы
1918 елның сентябрендә Кызыл Армия шәһәрне азат иткәч, К. Исмаев өяз шурасының мөселман бүлеге мөдире һәм «Хәбәрләр» газетасы мөхәррире итеп билгеләнә. Декабрь аенда Гадәттән тыш комиссиядә (ВЧК) эшли башлый. 1919 елның апрелендә, Колчак гаскәре Казанга якынайган көннәрдә, Кызыл Армиягә языла.
1919-1920 елларда Тәтеш өязе, 1920-1921 елларда Буа кантоны башкарма комитеты рәисе.
Гранична-Весь
Гранична-Весь — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кәримулла Исмаев
ТАССР төзелү
ТАССР төзелгәч, 1921 елның языннан, фирка губкомы тәкъдиме буенча, К. Исмаев, Казанга күчеп, Татарстан кооперациясе оешмасын (Татсоюз) җитәкли. 1923 елның октябреннан Бохарада, Бохара халык шуралар җөмһүриятендә кооперация эшен оештыруда катнаша.
Сәяси золым
Алтай краена сөрелә. Печора шәһәренә конвой белән китерелә.
Гротовице (Кутновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Забейги
Забейги (Забейгі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Городской и сельский учитель (журнал)
Городской и сельский учитель — педагогик журнал. 1894 елдан 1899 елның декабренә кадәр Сембер (1894-1896) һәм Казан (1897-1899) шәһәрләрендә елга 6-8 тапкыр рус телендә нәшер ителә.
Назарет (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мюлшу (Техас)
Мюлшу  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мюлшу шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пеггс (Оклахома)
Пеггс  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пеггс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җумһуриет (Коҗасинан)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Cumhuriyet, Kocasinan Cumhuriyet, Kocasinan
UQCRQ
UQCRQ —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мәлисте
Мәлисте (Mäliste) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Вилаҗо Таунуз (Анкона)
Вилаҗо Таунуз — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ридзево-Сьвйонтки
Ридзево-Сьвйонтки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 6872
NGC 6872 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Монкаврель
Монкаврель — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Моралес-де-Вальверде
Моралес-де-Вальверде — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Нанти-Гло (Пенсильвания)
Нанти-Гло  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Моралес-де-Вальверде
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нанти-Гло (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михалова (Чашницкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Борки-Вирки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуайав (Гваделупа)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 60,91 км².
Дәһри (журнал)
Дәһри — иҗтимагый, фәнни һәм әдәби журнал. Башкортстан алласызлар шурасы һәм ВКП(б)ның Башкортстан өлкә комитетының мәдәни-агарту эшләре бүлеге органы. 1928 елның маеннан 1932 елга кадәр Уфа шәһәрендә татар һәм башкорт телләрендә (1930 елдан башкорт телендә генә) нәшер ителә. Мөхәррирләр – Булат Ишемгол, Г.Алтай, Шиһабетдин Шәһәр, Г.Сирай.
Сан-Матеуш-да-Кальета
Географиясе
Мәйданы —.
Шеминовское
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Яңа Әшер
Яңа Әшер (Новоаширово) — Ырынбур өлкәсенең Мәтешкин районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 97,0%.
Гротовице (Томашовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сед-Ель (Кожима кушылдыгы)
Сед-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кожим елгасының сул ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нижегородка
Нижегородка — Башкортстанның Ɵфә районында урнашкан авыл.
ᴨучтьı индексы — 450520, — 80252820005.
Барна (Франци)
Барна — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Барна (Франци)
Одеень (Арджеш)
Одеень — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лесковець-при-Кршкем
Лесковець-при-Кршкем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(401) Оттилия
(401) Оттилия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1895 елның 16 мартында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1895 BT» саналган.
Сәет (Кушнарин районы)
Сәет — Башкортстанның Кушнаренко районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452246, — 80240815005.
Дерекөй (Эшме)
Дерекөй (Dereköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Эшме илчесенә караган бер авыл (köy).
Боссак
Боссак — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.