cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зегниц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16593) 1992 UB3
(16593) 1992 UB3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 25 октябрендә Ц. Хиоки, С. Хаякава тарафыннан Окутама обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UB3» саналган.
Кече Сивеж
Кече Сивеж — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сивеж елгасының уң ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Южин (Мазовия воеводалыгы)
Южин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сантана-да-Боа-Виста
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Әнвәр Әлимҗанов
Әнвәр Әлимҗанов, Әнвәр (Әнвәрбәк) Турлыбәк улы Әлимҗанов (Әнуар Тұрлыбекұлы Әлімжанов, 1930 елның  12 мае, СССР, РСФСР, Казакъ АССР, Таллыкурган өлкәсе, Карлыгаш — 1993 елның  9 ноябре, Казакъстан, Алматы) — совет һәм казакъ язучысы, публицист, җәмәгать эшлеклесе. 1991 елның 29 октябреннән 26 декабренә кадәр – СССР Югары Советының Республикалар Советы җитәкчесе, 1991 елның 26 декабрендә әлеге Советта «СССР Югары Советы Республикалар Советының № 142-Н Декларациясе» кабул ителә, шуның нигезендә СССР дәүләте яшәүдән туктый.
Ле-Бессон
Ле-Бессон — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Әнвәр Әлимҗанов
Тәрҗемәи хәле
1930 елның 12 маенда Казакъ АССР Таллыкурган өлкәсе (1997 елдан Алматы өлкәсе Алакүл районы Екпенде авыл округы) Карлыгаш авылында туган. Найман кабиләсенең каракирәй ыруы болатшы нәселеннән. Ун яшендә әнисез кала. Балалар йортында тәрбияләнә. Бөек Ватан сугышы азагында унбиш яшьлек яшүсмер колхозда су ташучы һәм тракторчы булып эшли.
Казакъ дәүләт университетының (1993 елдан Әл-Фәраби исемендәге Казак милли университеты, kk)  журналистика факультетын тәмамлаган (Алматы, 1954). 1953 елдан КПСС әгъзасы. Журналист буларак, хезмәт юлы «Алматинская правда» (хәзерге «Огни Алатау») газетасында башлана.
«Литературная газета»ның (Мәскәү) Урта Азия, Үзәк Азия һәм Казакъстан ССР буенча үз хәбәрчесе булып эшли.
1963—1967 елларда — «Казахфильм» киностудиясенең баш мөхәррире.
1968 елда — «Правда» газетасының Казакъстан ССР буенча үз хәбәрчесе.
1969 елдан — «Қазақ әдебиеті» (Казакъ әдәбияты) атналык газетасының баш мөхәррире.
1970—1979 елларда — Казакъстан ССР Язучылар берлегенең беренче секретаре, бер үк вакытта (1986 ела кадәр) СССР Язучылар берлеге идарәсе секретаре.
1986 елдан — Казакъстан ССР мәдәният фонды рәисе, Казакъстан ССР Тынычлык һәм татулык шурасы рәисе. Казакъстан ССР Югары Советы депутаты, Казакъстан ССР халык депутаты (1990-1993). КПССның XXIV һәм XXV съездлары делегаты
1959 елдан — Азия һәм Африка илләре язучылары белән бәйләнешләр буенча Совет комитеты рәисе урынбасары.
1981—1991 елларда — Казакъстан ССР авторлык хокукларын саклау агентлыгы рәисе.
1991 елның март — октябрь айларында — Казакъстан ССР коммерция телевидениесе һәм радиотапшырулар ассоциациясе президенты.
1991 елның 29 октябреннән 26 декабренә кадәр — СССР Югары Советының Республикалар Советы җитәкчесе, 1991 елның 26 декабрендә әлеге Советта « СССР Югары Советының Республикалар Советының № 142-Н Декларациясе» кабул ителә, шуның нигезендә СССР дәүләте яшәүдән туктый. РФ югары дәүләт органы — халык депутатлары съезды — БДБ оештыру турында килешүне ратификацияли.
1991 елдан — Казакъстан социалистик фиркасе рәисе
1993 елның 9 ноябрендә Алматыда вафат.
Иҗаты
Чагыштырмача кыска вакыт эчендә күренекле очеркист, публицист һәм прозаик була. Билгеле әсәрләре арасында — «Махамбет угы», «Чапкын», «Ялкынланып янучы сөңге», «Укытучының кайтуы», «Кешеләр юлы» романнары. Алар барысы да якын һәм ерак чит илләрнең күп телләренә тәрҗемә ителгән. Татарстан китап нәшрияты 1974 елда язучының «Отрар хатирәсе» китабын татар телендә бастырып чыгарган (Лирон Хәмидуллин тәрҗемәсе).
Библиография
.
Гаиләсе
Хатыны Флюра Кадыйр кызы (Байнетова), милләте буенча татар. Улы — Әскар (1964 елгы, журналист, 2009 елдан — «Мир» дәүләтара телерадиоширкәтенең Казакъстан үзәк милли филиалы директоры) ; кызы Динара.
Шумйонца (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Шумйонца  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лоптино
Лоптино (Лоптино) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Брехешоая
Брехешоая — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казе Бицо (Падова)
Казе Бицо — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Бицо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чегань
Чегань — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Густи Панҗи Шакти
Густи Панҗи Шакти якынча 1660 елдан 1700 елга кадәр Индонезиядә, төньяк Балида Булеленг патшалыгының патшасы булган. Ул Булеленгның хөкемен Көнчыгыш Явада Бламбанганга киңәйткән каһарман баба фигурасы буларак искә алына. Ул Далем Сеганингның улы булган дип әйтелә.
Фаверуа
Фаверуа — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Болотное районы
Тарих
Болотное районы 1925 елда Себер краеның Тум округы составында оештырыла.
1930 елдан — Көнбатыш Себер крае, 1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.
Пыжманка
Пыжманка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Кизнер районы һәм Киров өлкәсенең Нократ Аланы районы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бардас (Гүнейсыныр)
Бардас (Bardas) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Гүнейсыныр илчесенә караган бер авыл (köy).
Шемплино-Чарне
Шемплино-Чарне — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Меркез (Икизҗе)
Меркез (Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Икизҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чарлстаун (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зельб
Зельб — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Базонкур
Базонкур (Bazoncourt) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,21 км².
Кордяга (елга)
Кордяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чепца елгасының сул ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чепца елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9058) 1992 JB
(9058) 1992 JB — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 1 маенда Джефф Алу, К. Дж. Лоуренс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 JB» саналган.
Карашейхлер (Менген)
Карашейхлер (Karaşeyhler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Менген илчесенә караган бер авыл (köy).
Прысно
Прысно (Прысно ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
An-148 Mäskäw yanında häläkäte
{{Карточка {{#if: {{{ширина|}}}|{{{ширина}}}|280px}}| {{#if: {{{подпись|}}}||}}]]}}
Прысно
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
An-148 Mäskäw yanında häläkäte
}}
An-148 Mäskäw yanında häläkäte - 2018 yılnıñ 11 fevralendä 14:47 MSK säğättä Mäskäw-Domodedovo hawa alanınnan Orski şähärenä yul totqan «Sarıtaw hawa yulları» şirkäteneñ An-148 yulçı oçqıçı Mäskäw ölkäse Ramenki rayonı Argunovo awılı yanında häläkätkä yulıqqan.
Oçqıçta 65 yulçı häm 6 ekipaj xezmätkäre häläk bulğan.
Bu An-148-100B oçqıçı 2010 yılda Voronej hawa zavodında tözelgän.
Tikşerü
Xalıqara aviatsiä komitetı açıqlawınça, oçqıç hawağa kütärelep 2,5 minuttan soñ 1,3 meñ metr bieklektä tözeksezlek barlığı açıqlanğan.
An-148 oçqıçı tulı basım alğıçları bozlanıp, pilot indikatorlarında oçış tizlege turında mäğlümatlarnı döres birmäw arqasında häläkätkä yulıqqan bulırğa mömkin. Bu xaqta RİA “Novosti” oçqıçnıñ üzyazğıçı parametrik mäğlümatların uqığan Däwlätara aviatsiä komitetı analizına sıltama belän xäbär itä.
(16594) Sorachi
Тарихы
1992 елның 26 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UL4» саналган.
Сантана-да-Варжен
Сантана-да-Варжен — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Борис Гаев
Борис Гаев (Борис Александрович Гаев,, — , ) — инженер-конструктор, техник фәннәр докторы (1961), Сталин (1942, 1953) һәм Ленин (1958) премияләре лауреаты.
Коневочка
Коневочка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Медведица елгасының уң ярына тамагыннан 631 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Медведица елгасы башыннан Терса елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамактары арасында, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кинтела-де-Лейрадо
Кинтела-де-Лейрадо — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гоум-Гарден (Калифорния)
Гоум-Гарден  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гоум-Гарден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Южинек
Южинек — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Щеглино
Щеглино — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шеплежизна
Шеплежизна — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев
Камил Вәлиев, Камил Шакир (Мөхәммәтшакир) улы Вәлиев, Валиев Камиль Шакирович (Мухаметшакирович) (1942 елның 20 сентябре, БАССР, Туймазы районы, Түбән Сәрдек авылы) — драма актеры, режиссер, Татарстан АССРның халык (1979), РСФСР атказанган (1984) артисты. Әлмәт татар дәүләт драма театры артисты (1964 елдан). Рафаил Төхфәтуллин премиясе лауреаты (2002). «Тантана» премиясе лауреаты (2016).
Тәрҗемәи хәле
1942 елның 20 сентябрендә БАССР Кандра районы (хәзерге Туймазы районы) Түбән Сәрдек авылында җиде балалы гаиләдә туган. Әтисе — Мөхәммәтшакир, әнисе — Нурисафа. Мәктәптән соң, Казакъстанда геологик разведкада эшли. Туймазы пыяла заводында, район мәдәният йортында эшләгәндә драма түгәрәкләре оештыра. Уфада Гафури театры каршындагы өч айлык курсларны тәмамлагач (1962), Минзәлә драма театрында эшли башлый. Сабир Өметбаев киңәше белән, Әлмәткә Габдулла Йосыпов оештырган театр тудиясенә укырга керә.
Уйнаган рольләре
Героик, социаль (уңай) образларны да, тискәре образларны да бердәй төгәллек белән уйный. Мәһабәт буй-сын, гаҗәеп тембрлы тавышы, сөйкемле йөз, ышандыру көче, тәвәкәллеге уйнаган каһарманнарының холкын тулысынча ачарга ярдәм итә.
Хохлово
Хохлово — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422708.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Камил Мөхәммәтшакир улы Вәлиев
Кызыклы факт
«Ай булмаса, йолдыз бар» спектаклендә К. Вәлиев (Мирзанур) янәшәсендә Мәдинәне уйнаган Дамирә Кузаевага (автор Туфан Миңнуллин, режиссер Гали Хөсәенов белән бергә) 1979 елда Тукай премиясе бирелде.
Барҗын (Енишеһир)
Барҗын (Barcın) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Блеймар
Ле-Блеймар — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Юхары Дашарх
Юхары Дашарх (Yuxarı Daşarx ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
(16595) 1992 UU6
(16595) 1992 UU6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 20 октябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UU6» саналган.
Фаффан
Фаффан — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Илсөяр Газетдинова
Илсөяр Газетдинова (Илсөяр Ибраһим кызы Газетдинова,, — , ) — театр актеры, Татарстанның (1997) һәм Башкортстанның (1990) халык әртисе, Русиянең атказанган әртисе (2003).
Зельбиц (Югары Франкония)
Зельбиц  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Речная (станция)
Речная (Речная) — Чиләбе өлкәсенең Чаткы районы составына керүче станция.
Лудмурт
Лудму́рт (удмурт телендәː болын иясе, кыр иясе) — Удмурт мифологиясендә кырлар һәм басулар өчен җаваплы мәхлукат. Лудмурт ак төсле кием кигән баладан биек булмаган кечкенә кеше кыяфәтендә булган дип фараз ителгән. Ул хайваннарны саклаган, чәчүлекләрне караган. Аның табигатенең шундый ике төрлелеге "луд" сүзенең басу да, кыр да дигәнне аңлатканга бәйле. . Басуда ул башак биеклегендә, болында чирәм биеклегендә. Нюлэсмуртның бер туганнарының берсе яки аның свитасында тора. . Лудмуртка көтүне көтелә торган урынга чыгарганга кадәр дога кылганнар һәм аны хайванны бүреләрдән һәм башка кыргый хайваннардан сакларга һәм якларга сораганнар. Кайвакыт Лудмуртны Мушвозьмась (удмурт телендәːбал корлтарын яклаучы) дип атаганнар. .
Речная (станция)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (72%), татарлар (13%), чуашлар (15%).
Шоте Галица
Шоте Галица (алб. Shote Galica ), тумыштан Чериме Халил Радишева (алб. Qerime Halil Radisheva ; 4 октябрь 1895 ел, Радишеве,  —, ) — Бөтен албан биләмәләрен берләштерү һәм Албаниянең демократик милли хөкүмәтенә ярдәм итүне максат итеп куйган баш күтәрүче качаклар хәрәкәтенең албан милләтчесе. Ул «Албаниянең халык герое» дип игълан ителә. Көрәштә Черим дигән ир-ат исеме астында катнаша.
Шоте алты бертуган абыйлы-энеләрнең сеңлесе була, 1915 елда Азем Галицага кияүгә чыга. Шоте Галица унике ел кораллы көрәш алып бара. 1919 елда көнбатыш Косовода ихтилалда катнаша һәм 1921 елдан алып 1923 елга кадәр Юникта серб солдатларына каршы көрәшә. 1925 елда ире һәлак булганнан соң, партизан армиясының лидерлык ролен үз өстенә ала. 1927 елның июлендә ул партизан сугышыннан чыга һәм берничә ай үткәч, төньяк Албанияда вафат була. Сугыш чорында ул 22 гаилә әгъзасын югалта.
Кече Утрус
Кече Утрус — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бутрус елгасының сул ярыннан 6,3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брехуешть
Брехуешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прыстараны
Прыстараны (Прыстараны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(9059) Dumas
(9059) Dumas — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 8 августында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PJ» саналган.
Казе Боано (Асти)
Казе Боано — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Боано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колес
Колес — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чее
Чее — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Щеглино-Нове
Щеглино-Нове — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Довольное районы
Довольное районы (Доволенский район) — Новосибирск өлкәсенең көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Довольное авыл.
Тарих
Довольное районы 1930 елда Көнбатыш Себер краеның составында оештырыла.
1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.
Меркез (Месудие)
Меркез (Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Месудие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сантана-да-Понти-Пенса
Сантана-да-Понти-Пенса — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Соммаруга Симонетта
Симонетта Соммаруг(Simonetta Sommaruga; 1960 елның 14 маенда туган, Цуг, Швейцария) — Швейцария социал-демократик сәясәтчесе, Швейцария Федераль советы әгъзасы, 2010 елның 1 ноябреннән Юстиция һәм полиция департаменты башлыгы. 2014 елда Швейцариянең вице-президенты итеп сайлана. Киләсе елда 2015 елга Швейцария президенты булып сайлана һәм президент вазифасын башкара. Симонетта Соммаруг президент чакта Швейцария ВЭФ хөкүмәтләре нәтиҗәлеге рейтингында беренче унлык эчендә була. 2018 елның декабрь башында икенче тапкыр илнең вице-президенты була. 2019 елның беренче көнендә вазифасына керә. 2020 елның беренче көнендә икенче тапкыр ил президенты вазыйфасын башкара башлый, үзенең президентлык вәкаләтләрен Швейцариянең тирә-юнь мохит, транспорт, элемтә һәм энергетика министры вазыйфасы белән бергә башкара.
Яшь чагы
Симонетта Синста, Аргау кантонында ике абыйсы һәм апасы белән бергә үсә. Иммензеяда урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, Люцернда, Калифорния һәм Римда пианист сыйфатында әзерлек үтә. 1988-1991 елларда Фрибур университетында инглиз телен һәм романтиканы өйрәнә, әммә укуны тәмамламый.
Карьерасы
1993 — 1999 елларда Швейцария кулланучылар хокукларын яклау фонды (Stiftung für Konsumentenschutz) директоры булып эшләү аның сәяси карьерасы өчен башлангыч нокта булып тора. Әлеге вакытта ул кулланучылар хокукларын яклау хәйрия фонды (Swissaid) президенты булып тора.
Соммаруга сәяси эшмәкәрлеген 1981-1990 елларда Бернның Зур советында социал-демократлар вәкиле булып башлый. 1998-2005 елларда Кеница муниципаль советында ватандашлар оборонасы һәм янгыннан саклау департаментын җитәкли. 1999-2003 елларда ул Милли совет әгъзасы була, ә 2003 елдан 2010 елга кадәр кантоннар Советы әгъзасы.
2010 елның 22 сентябреннән Федераль советка (Швейцария хөкүмәте) Мориц Лойенбергер урынына сайлана, анда Юстиция һәм полиция департаментын җитәкли. 2013 елның азагында 2014 елга Швейцария вице-президенты итеп сайлана. Бу вазыйфасына ул 1 гыйнварда аяк баса. 2014 елның азагында 2015 елга Швейцария президенты булып сайлана.
2018 елның декабрь башында икенче тапкыр илнең вице-президенты итеп сайлана. 2019 елның 1 гыйнварында бу вазифасына керә. Шушы ук көннән ул башка транспорт, коммуникация һәм тирә-юнь мохит министрлыгын җитәкли. 2019 елның декабрь уртасында аны икенче тапкыр илнең президенты итеп сайлыйлар.
9 гыйнварда ул ил президенты буларак III кышкы үсмерләр Олимпия өй матчларын ача.
Гаиләсе
Симонетта Соммаруганың ире язучы. Ул иске МККК президенты Корнелио Соммаругиның ерак туганы. Карьераны сайлаган, балалары юк.
Татар халык иҗаты бүлеге (ТӘһСИ)
Татар халык иҗаты бүгеле (1939 елдан алып) - Тел, әдәбият һәм сәнгать институты каршында татар халык авыз иҗатын җыюга, туплауга, фәнни өйрәнүгә юнәлтелгән махсус бүлек.
Тасвирлама
Гомум фольклористикада кулланылган ысулларга нигезләнеп, бүлек хезмәте өч юнәлештән гыйбарәт:
Алшартлар
1936 елда ТАССРның язучылар берлеге төзелә һәм аның каршында фольклор секциясе булдырыла. Бу секция тарафыннан 1938 ел да бастырылган китап кысаларында татар халык әкиятләре, пролетариат юлбашчылары, Чапаевка багышланган җырлар, "Кызыл партизан" бәете дөнья күрә. Язучылар берлеге якынлыча 2600 мәкаләләр җыела.
ТӘһСИ фольклор секторы
Беренче экспедиция секторның мөдире Хәмит Ярми тарафыннан 1940 елда "Радлов эзләре буенча" атамасы астында Новосибирск һәм Омск өлкәләренә себер татарлары халык авыз иҗатын теркәү-җыю нияте белән оештырыла.
1961 ел да халык авыз иҗаты секторы киңәйтелә, беренче татар фольклоры фәннәр докторы, ТАССРның атказанган фән эшлеклесе Хәмит Ярми секторның мөдире булып куела. Сектор төркеменә И.Н.Надиров, Эдуард Касыймов, В.Ф.Павлова, Х.Х.Гатина, М.Л.Шәймөхәммәтов (фольлор белгечләре), Ф.Н.Гыйззәтуллин, Х.Х.Гобәйдуллин (театр белгечләре) һәм Мәхмүт Нигъмәтҗанов (музыка белгече) керәләр. Бу талантлы, хезмәт сөюче төркем ТАССР ның бөтен районнарына сәфәр чыга һәм тупланган үрнәкләрне тирәнтен өйрәнүгә керешә. Эзлекле рәвештә өйрәнелгән фольклор даирәсе киңәя бара һәм чит төбәкләрдә яшәүче татарларның фольклорын туплау һәм эшкәртү эше башлана.
1961-1972 елларда татар телендә Хәмит Ярми җитәкчелегендә татар халык авыз иҗатына багышланган беренче җыентыклар һәм монографияләр урын ала :
Күпъеллы һәм эзлекле сектор эшчәнлеге нәтиҗәсендә гаять зур халык авыз иҗатының язма хазинәсе барлыкка килә. Бу җәһәттән фольклор бергечләре алдында яңа гамәли һәм теоретик сораулар барлыкка килә. Татар халык эпосы яңа күзлектән өйрәнелә башлый һәм бу өлкәдә фольклор белгечләче зур алгарышларга ирешәләр. Бу елларда көн кадагына күптомлы татар халык авыз иҗаты җыентыклары сериясен нәшер итү соравы да баса.
1972 ел да сектор мөдире итеп Илбарис Надиров куела. 1988 елда сектор "бүлек" дәрәҗәсенә күтәрелә. И.Н.Надиров тарафыннан күптомлы җыентыклар сериясен бастыруга багышланган киңәйтелгән план-конспект булдырыла. 1976-1988 елларда сектор тарафыннан бу сериянең 12 томы дөнья күрә. 1989 елда бу проектны тормышка ашыруда иң зур өлеш керткән шәхесләр Габдулла Тукай исемендәге дәүләт бүләге нә лаек булалар, шулар арасында Хәмит Ярми (вафатыннан соң), Х.Ш.Мәхмутов, Л.Ш.Җамалетдинов, Ф.В.Әхмәтова исемнәре.
1992 елның сентябреннән бүлек мөдире булып Ф.И.Урманчеев сайлана. Ф.И.Урманчеев тарафыннан күптомлы татар фольклоры җыентыгын рус теле ндә җыгару соравы күтәрелә. Бүгенге көндә бу җыентыкның ике китабы бастырылган. 1992 елда шулай ук татар халык иҗатын өйрәнүгә багышланган яңа «Фольклор һәм татар халкының этник тарихы» юнәлешенә нигез салына. Бу юнәлештә мәкаләләр, монографияләр иҗат ителә, докторлык һәм кандидатлык диссертацияләр языла һәм яклана.
Фәнни хезмәтләр
1970-1990 елларда бүлектә аерым халык авыз иҗаты проблемаларына багышланган фәнни хезмәтләр әзерләү һәм нәшер итү эше дәвам итә, түбәндә китерелгән хезмәтләр бастырыла :
Төрле елларда түбәндә китерелгән монографияләр дә дөнья күргән :
Юзефи (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шероки-Бур
Шероки-Бур — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мино (шәһәр)
Мино — Япония дәүләтенең Гифу префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мино шәһәре 1954 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Чейз (Висконсин)
Чейз  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Май чүлмәге (уен)
Май чүлмәге  — татар халык уены.
Зенгенталь
Зенгенталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Май чүлмәге (уен)
Уйнау тәртибе
— Исәнме, аппагым?
— Мондагы май чүлмәге кайда?
— Салам астында.
— Салам кайда?
— Үгез ашаган.
— Үгез кая?
— Урманга киткән.
— Урман кая?
— Балта чапкан.
— Балта кайда?
— Иләкчедә.
— Иләкче кайда?
— Чиләкчедә.
— Чиләкче кайда.
— Тимерчедә.
(16596) Stevenstrauss
(16596) Stevenstrauss — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Май чүлмәге (уен)
Уйнау тәртибе
— Күмерчедә.
(16596) Stevenstrauss
Тарихы
1992 елның 18 октябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UN7» саналган.
Май чүлмәге (уен)
Уйнау тәртибе
— Күмерче кайда?
— Күмерче күмер яндырганда үзе дә янып көл булган, күккә очкан да киткән.
Кулы аста булган кешенең соңгы сүзләреннән соң һәммә уенчылар «алма туп» дип кулларын тартып алалар һәм авызларын йомалар. Моннан соң уйнаучыларның берсе дә көлмәскә, сөйләшмәскә тиеш. Арадан берәү ялгыш көлеп җибәрсә я берәр сүз әйтсә, аңардан: «Күктән кем өе башына төштең?» дип сорыйлар. Ул авылдагы бер өйне атый. Соңыннан өйдә ата-ана-лары һәм балалары барысы ничә кеше булса, шуның санынча һәрбер уйнаучы чиратлап көлгән кешенең кулына чиртәләр. Аннан соң уенны тагын баштан уйныйлар.
Бакур (Мозель)
Бакур (Bacourt) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,89 км².
Кочетовка (Белгоза кушылдыгы)
Кочетовка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Белгоза елгасының уң ярына тамагыннан 19 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Медведица елгасы башыннан Терса елгасы кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамактары арасында, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бароглу (Сур)
Бароглу (Baroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лотовщина
Лотовщина (Лотовщина) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Караюсуф (Мазгирт)
Караюсуф (Karayusuf) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Пыжья
Пыжья — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Селты районы биләмәләрендә ага. Елга  Кырчма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фелон
Фелон — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Ватык телефон
Ватык телефон  — балалар уены.
Уйнау тәртибе
Балалар бер рәткә тезелеп утыралар. Бер бала уенны алып баручы була.. Ул иң беренче утырган баланың колагына тиз генә бер сүз әйтә. Анысы үз чиратында янындагы иптәшенә һ. б. Шулай итеп бу сүз колактан колакка әйтелеп теземнең икенче башына барып җитә. Шуннан соң уенны алып баручы иң кырыйдагы сүз барып тукталган укучыдан: «Нинди сүз?» дип сорый. Тегесе әйтә. Әгәр сүз дөрес булып барып җитмәсә, ул рәт буенча сүзнең кемдә «бозылганлыгын» эзләп китә. Сүзне кем бозган, ул артка барып утыра һәм уен яңадан башлана. Әгәр сүз дөрес килеп җитсә, уенны алып баручы иң артка барып утыра. Аның алдындагы бала уенны алып баручы була.
Гоум-Гарденс (Калифорния)
Гоум-Гарденс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Щитники (Голенёвский повяты)
Щитники  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гоум-Гарденс (Калифорния)
Географиясе
Гоум-Гарденс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Щитники (Голенёвский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шероки-Бур-Пиский
Шероки-Бур-Пиский — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баган (авыл)
Баган — Новосибирск өлкәсенең Баган районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Омск губернасының Татарск өязенә караган.
Ле-Бондон
Ле-Бондон — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
(16597) 1992 YU1
(16597) 1992 YU1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 18 декабрендә Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 YU1» саналган.
Сантана-ди-Катагуазис
Сантана-ди-Катагуазис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(9060) Тоёкава
(9060) Тоёкава — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 4 сентябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 RM» саналган.
Кортегада
Кортегада — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Бодини (Парма)
Географиясе
Казе Бодини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Прыстарань
Прыстарань (Прыстарань ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Марханга
Марханга — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Унжа елгасының сул ярыннан 316 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Крюковка
Крюковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Колышлей елгасының уң ярына тамагыннан 37 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Томински (Верхнеуральск районы)
Томинский (Томинский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (47%), татарлар (13%), украиннар (5%), башкортлар (25%), казахлар (10%).
Бреца
Бреца — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юзефин (Воломинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сихтермә
Сихтермә (Сиктĕрме), тарихи исеме Сихтермә, 1981 елдан ― Хузангай, 2004 елдан ― Сиктерме-Хузангай, 2022 елдан ― Сихтермә ) — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422898.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Зенден (Бавария)
Зенден  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чезиень
Чезиень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юхары Яйҗы
Юхары Яйҗы (Yuxarı Yaycı ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
Феш-л'Еглиз
Феш-л'Еглиз — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Шерокопась
Шерокопась — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Щиценко
Щиценко — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Меркез (Кайнарҗа)
Меркез (Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Кайнарҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Щиценко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16598) 1992 YC2
(16598) 1992 YC2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 18 декабрендә Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 YC2» саналган.
Челси (Висконсин)
Челси  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сантана-ди-Мангейра
Сантана-ди-Мангейра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Барутһане (Илкадым)
Барутһане (Baruthane) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Порт-Артур (җыр)
Порт-Артур – татар тарихи һәм башкорт халык җыры. Шул ук исемле (әмма бүтән сүзләр белән) кырым татар җыры да бар.
Бамбидерстроф
Бамбидерстроф (Bambiderstroff) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Порт-Артур (җыр)
Тарихы
«Порт-Артур» җырының ике варианты бар. Икесен дә 1938 елда Гата Сөләйманов Баймак районы Төркмән авылында яшәгән Гыйният Утарбаевтан язып ала. Беренче варианты 1954 елда «Башкорт халык иҗаты», «Башкорт халык җырлары», 1974 елда «Башкорт халык иҗаты: җырлар» сериясендә басылып чыга. Икенче варианты да шунда һәм 1988 елда Кәрим Дияровның китабында дөнья күрә. Марш җыры булганлыктан, башкорт халык музыкасына рус музыка мәдәниятенең йогынтысы сизелә. Порт-Артур — Кытайның Ляодун ярымутравының иң көньяк өкләсендә урнашкан шәһәр. Кытайча үз исеме — Люйшунь. Риваять буенча, җырны рус‑япон сугышында (1904-05) Порт‑Артур ныгытмасын саклауда катнашкан башкортлар иҗат иткән. Җырда сугышның фаҗигале мәлләре һәм рус армиясенең Ерак Көнчыгыштагы баш командующие генерал А. Н. Куропаткинның хыянәте турында сөйләнелә.
Бамбидерстроф
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,05 км².
Порт-Артур (җыр)
Тексты
Порт-Артур дигән таш кала
Күп калага баш кала,
Сары диңгез буйларында
Зур каладан санала.
Дошманнардан аны яклап,
Күп ирләр башын сала;
Ирләр үлә, башын сала,
Бетмәс даннары кала.
Порт-Артур дигән калага
Аямый дошман, аямый,
Таш коймасын ваталар.
Японнар туп аталар,
Порт-Артурны ваталар.
Кайсы аяксыз, кайсы кулсыз
Кычкырышып яталар.
Диңгез өсте кып-кызыл кан,
Эркелеп үлек ага;
Җырны башкаручылар
Рәсүл Карабулатов, Илсөя Бәдретдинова һ. б. җырчылар тарафыннан башкарылган.
Шулай ук карагыз
Шул ук исемле (әмма бүтән сүзләр һәм мотив белән), рус-япон сугышына багышланган кырым татар җыры бар һәм аларның туган җирләренә кайту гимны булып та тора.
Караюсуф (Эдирне)
Караюсуф (Karayusuf) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Эдирне илчесенә караган бер авыл (köy).
Прытыка
Прытыка (Прытыка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Рамитница
Рамитница — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Агыйдел елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Мидзунами
Мидзунами — Япония дәүләтенең Гифу префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мидзунами шәһәре 1954 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Рамитница
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мидзунами
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 41556 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 237 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 175.00 км² тәшкил итә.
Хәдичә Фәхретдинова
Фәхретдинова Хәдичә Сираҗетдин кызы (1.08.1938) — дерматовенеролог-галим, югары мәктәп укытучысы. Медицина фәннәре докторы (2000), профессор (2004). Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2003). Түкән авылыннан.
Биографиясе
БАССР ның Куергазы районы Түкән авылында туган.
(9061) 1992 WC3
(9061) 1992 WC3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Хәдичә Фәхретдинова
Биографиясе
1969 елда Башкорт дәүләт медицина институтын (хәзерге вакытта университет) тәмамлагач, Стәрлетамак каласындагы кала тире-венерология диспансерына эшкә җибәрелә. Анда дүрт ел эшләгәннән соң, Уфа каласындагы шушындый ук диспансерга күчерелә.
(9061) 1992 WC3
Тарихы
1992 елның 18 ноябрендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 WC3» саналган.
Хәдичә Фәхретдинова
Биографиясе
Фәнни эшчәнлеге җенси юл аша йоккан инфекцияләр, микроспория, тире авыруларының һәм башка эпидемиологиясен, клиник үзенчәлекләрен өйрәнүгә, аларны дәвалауга, искәртүгә багышланган.
Аның катнашлыгында микроспория, псориаз авыруы белән авырганнарны дәвалау ысулы һәм Microsporum canis үрчетү өчен туклыклы мохит булдырыла.
170 кә якын фәнни хезмәт һәм 2 уйлап табу авторы.
БР дерматовенерологлар җәмгыяте рәисе (2004 елдан алып).
Мелша
Мелша — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вига елгасының уң ярыннан 104 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пётр Галанза
Пөтр Галанза (Пётр Николаевич Галанза,, — , ) — хокук белгече, дәүләт һәм хокук тарихы, сәяси һәм хокукый өйрәтмәләр өлкәләрендә белгеч, Казан университеты ректоры (1928-1929).
Рифкать Гайнуллин
' Рифкать Гайнуллин''' (Рифкать Хәйрулла улы Гайнуллин,, — , ) — разведчик,  Дан орденының тулы кавалеры (?, 1944, 1944).
Тәрҗемәи хәле
Сугыштан соң Рифкать Хәйрулла улы 30 ел Алабугада яши, ЕГПУДА укыта. 1989 елда безнең шәһәргә, Түбән Камага күчеп килә. Дан орденының кавалеры, шәһәрнең Мактаулы гражданины, танылган педагог, җәмәгать эшлеклесе 86 нче яшендә якты дөньядан китә.
Хәтер
Түбән Кама шәһәренең Бакый Урманче исемендәге 2нче татар гимназиясендә мемориаль музее ачылган.
Куаледро
Куаледро — Испаниянең Оренсе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шестно
Шестно — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Борн (Лозер)
Ле-Борн — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
(16599) Shorland
(16599) Shorland — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 20 гыйнварында Ё. Кусида, О. Мурамацу тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 BR2» саналган.
Щучаж
Щучаж — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Бозкалто (Тревизо)
Географиясе
Казе Бозкалто Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зеннфельд
Зеннфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Здвинск районы
Здвинск районы (Здвинский район) — Новосибирск өлкәсенең көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Здвинск авыл.
Тарих
Здвинск районы 1930 елда Көнбатыш Себер краеның составында оештырыла.
1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.
Юзефин (гмина Галинув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сантана-ди-Пирапама
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гоумвуд-Каньйон (Калифорния)
Гоумвуд-Каньйон  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гоумвуд-Каньйон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флоримон
Флоримон — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Брецку
Брецку — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хуҗи
Хуҗи — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423874.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Лошкари
Лошкари (Лошкари) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.