cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ворошиловчы (газета)
Тарих
1929 елның 5 июнендә бөтен ил буенча Машина-трактор станцияләре (МТС) төзү турында карар кабул итә. Татарстан АССРда МТСлар 1930 елдан оеша башлаган. Районнарда МТСлар оештырылгач, алар каршында эшләп килгән сәяси бүлекләр дә үз газеталарын чыгара. Шулай итеп, күмәк хуҗалыклар оештыруның иң кызган чагында МТС һәм район газеталары авыллардагы хәлләрне бергә яктырталар.
Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитетының 1935 елның 20 гыйнварында чыккан «О новой сети районов Татарской АССР» исемле карары буенча шул елның 10 февралендә яңа оешкан Ворошилов районы да үз газетасын чыгара башлый. «Ворошиловчы» газетасының беренче (җаваплы) мөхәррире — Әкмал Шәйдуллин. 1948 елда җаваплы мөхәррир өчен С. Сафиуллин кул куя. 1955 елдан 1959 елга кадәр газетаның әдәби хезмәткәре, редактор урынбасары — Зөфәр Абдуллин (1927—2020; 1957 елдан СССР Журналистлар союзы әгъзасы). Зөфәр Абдуллинның кичке мәктәптә укытучы хатыны да «Ворошиловчы» газетасында эшләгән.
Чыга башлаганда атнага бер басылып килгән район газетасы 1954 елның март аеннан дүрт битле булып, атнага өч тапкыр басыла башлый.
1935―1940 елларда газета яңалифтә, 1940 елдан 1959 елга кадәр кириллицада басылган.
Район газетасы чыгару типография ачылуга да сәбәпче була. 1935―1959 елларда эшләгән басмаханә «Ворошиловчы» газетасы типографиясе» дип атала.
1959 елның 12 октябрендә Яңа Юл районы бетерелеп, район территориясе Сарман һәм Минзәлә районнарына бирелгәч, газета чыгудан туктый. Редакция хезмәткәрләре кайсы-кая таралып бетә (мәсәлән, редактор урынбасары Зөфәр Абдуллин Лениногорск районы газетасына күчә).
«Ворошиловчы» газетасының 1936―1952 еллардагы төпләмәләре Татарстан Республикасы Дәүләт матбугат архивы (2016 елдан Татарстан Республикасы Дәүләт архивы составында) фондында саклана.
Калтагиз
Калтагиз — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ирень елгасының сул ярыннан 82 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лясковизна (Воломинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Порумбаку-де-Жос (коммуна)
Порумбаку-де-Жос — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Клайд-Гилл (Вашингтон)
Клайд-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Клайд-Гилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герби (Польша)
Герби  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Владимир Иванов (1917)
Владимир Иванов (Владимир Степан улы Иванов,, — , ) — административ-хуҗалык эшлеклесе. 1946 елдан Серго ис. завутта: баш инженер (1946-1949), капиталь төзелеш бүлеге башлыгы (1949-1950), (1950-1954), фирка комитеты рәисе (1954-1956). 1958-1966 елларда СБКФнең Татарстан ӨКдә: сәнәгать-транспорт бүлеге мөдире (1958-1963), фирка-дәүләт контроле комитеты рәисе урынбасары (1963-1966). 1966-1980 елларда — ТАССР коммуналь хуҗалык министры.
Доси (Лоди)
Доси — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Доси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Севск
Севск (Севск) — Россия Федерациясенең Брянск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1146 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,8%), украиннар (1,4%).
(12830) 1997 BP1
(12830) 1997 BP1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BP1» саналган.
Оравска Ясеница
Оравска Ясеница — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Питкас-Пойнт (Аляска)
Географиясе
Питкас-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Югары Валса
Югары Валса — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Мыла елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 61 км.
Питкас-Пойнт (Аляска)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Валса
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Красное Нечасово
Красное Нечасово — Татарстан Республикасының Тәтеш районындагы авыл.
Вилория-де-Риоха
Вилория-де-Риоха — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Красное Нечасово
Халык саны — 4 тирәсендә. Почта индексы — 422380.
Вилория-де-Риоха
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD112568
HD112568 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Красное Нечасово
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
HD112568
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Красное Нечасово
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
HD112568
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(5623) Ивамори
(5623) Ивамори — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 20 октябрендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UY» саналган.
Аҗарманташ (Козан)
Аҗарманташ (Acarmantaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ражки (Круглянский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вялики Павлопаль
Вялики Павлопаль (Вялікі Паўлопаль ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Воля-Калиновска
Воля-Калиновска — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямбу-Се
Ямбу-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яра-Яха елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Евергрин Тауншип (Коламбус округы, Төньяк Каролина)
Евергрин Тауншип  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Евергрин Тауншип халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Абрамовице-Приватне
Абрамовице-Приватне — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уцберг
Уцберг (Utzberg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Кашөрен (Челтик)
Кашөрен (Kaşören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Челтик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Уцберг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плован
Плован — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Агуа-Боа (Мату-Гросу)
Агуа-Боа  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Наро-Фоминск районы
Наро-Фоминск районы (Наро-Фоминский район) — Мәскәү өлкәсендә урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Наро-Фоминск.
География
Төп елгалар — Руза
Тарих
Наро-Фоминск районы 1929 елда оештырыла.
Гомуми харита
Харита легендасы:
Менделеевск районы
Хәзерге Менделеевск районы территориясендә беренче тораклыклар XVII гасырда барлыкка килә. 1868 елда Капитон Ушков торгызган химия заводы район үсешенә төп этәргеч булып тора.
2019 елда Менделеевскта ТОСЭР (алгарышлы үсеш территориясе) булдырыла, ул Татарстан Республикасында бишенче була. 2020 елга территория резидентлары булып алты компания тора.
География
Менделеевск муниципаль районы төньякка таба Удмурт Республикасы, көнбатышта — Алабуга районы, көньякта — Тукай һәм көнчыгышта — Татарстан Республикасының Әгерҗе районнары белән чиктәш. Гомуми мәйданы 746,4 км2. Районның административ үзәге - Менделеевск шәһәре.
Тарихы
Хәзерге Менделеевск районы территориясендә беренче тораклыклар XVII—XVIII гасырлардан бирле исәпләнә. Бу чорда төп торак пунктлар булып Тихие Горы (хәзер Менделеевск составында), Бондюг авылы һәм Камай авыллары торган. Алар Нократ губернасы Алабуга өязенең Күрәк волосте составына кергән.
Бондюга авылында туып-үскән Егор Ушков, биредә өйдә тукылган холстларны һәм пряжларны буяу буенча мастерской ачкан, хәтта контрабанда белән дә шөгыльләнгәндер дип уйланыла. Ушков шактый тиз баей. Аның өлкән улы Яков тирә-яктагы җирләрне сатып ала, ә аның улы — Капитон Ушков — 1868 елда Татар Кокшаны авылыннан ерак түгел хромпик җитештерү буенча зур булмаган завод ача. Вакытлар узу белән Капитонның улы Петр җитештерүне киңәйтә, яңа цехлар төзеп, яңа технологияләр кертеп, предприятиене өлкәдә мөһим эш урыны итеп күрсәтүгә ирешә. 1915 елда заводка илдә химия сәнәгатен оештыручы Лев Карпов килә. Ул предприятиенең эшен яхшыртырга һәм хлороформ, хлоргидрат, күкерт хлориды, бакыр купоросы, кальций хлориды һәм сыек хлор җитештерүне оештырырга ярдәм итә. Предприятиедә элеккеге крепостной крестьяннар эшли, ә табыш йөзләгән миллион сумнарда исәпләнгән. 1917 елдан соң хәзерге Менделеевск районы территориясе Бондюг районы дип атала.
1921 елга кадәр Бондюг районы территориясе Нократ губернасы, 1921 елдан ТАССРның Алабуга, ә 1928 елдан Чаллы кантонына карый. 1931 елның 20 гыйнварында район бетерелә, территориясе тулысынча Алабуга районына күчә. Район 1935 елның 10 февралендә торгызыла, 1960 елның 28 октябрендә аңа Красный Бор районы территориясенең бер өлеше кушыла. 1963 елда берәмлекләрне эреләндерү нәтиҗәсендә ТАССРның Бондюг районы бетерелә, ә аның территориясе янә Алабуга районы составына керә, Бондюг шәһәр тибындагы поселогы итеп үзгәртеп корыла һәм район буйсынуындагы шәһәргә һәм 1967 елның 11 августында Менделеевскига үзгәртелә. 1980 нче елларда районда тармакның тагын бер предприятиесе — аммиак селитрасы, кыйммәтле ашлама җитештерү буенча Яңа Менделеев химия заводы ачыла. 1985 елның 15 августында Менделеевск шәһәре тирәсендә Алабуга районы составыннан бүлеп бирелгән район төзелә.
Халкы
Шәһәр шартларында (Менделеевск шәһәре) район халкының 73,18 % ы яши.
Муниципаль-территориаль бүленеше
Менделеевск муниципаль районында 1 шәһәр һәм 14 авыл җирлеге һәм алар составындагы 36 торак пункт бар.
Сәнәгате
Менделеевск районы өчен төп химия, минераль ашламалар, нефть һәм иярчен газ чыгару характерлы, җир асты байлыкларыннан төзелеш материаллары өчен шактый чимал һәм югары сыйфатлы җир асты төче һәм минераль су тупланган. Менделеевскида «Прикамнефть», «Кама Сакс», «Спецстрой» һәм башка эре предприятияләр эшли.
Районның төп предприятиесе - 1868 елда Ушковлар гаиләсе тарафыннан нигезләнгән Карпов исемендәге химия заводы. Завод химия продукциясе, азык-төлек өстәмәләре һәм реактивлар, шул исәптән фармакопеялар чыгару һәм сату белән шөгыльләнә. 2019 елның октябрендә предприятиенең акцияләр пакетын Мәскәүнең «Джиэсэм Кемикэл» компаниясе сатып алган. Ул вакытта заводның чиста табышы 4,8 млн. сум, керем 828,2 млн. сум булган.
1990 елларда районның шәһәр төзүче предприятиеләренең берсе булыпр абыйлы-энеле Гвидон һәм Ара Мирибян ия булган «Менде-Россия» компаниясе торган. Предприятие массакүләм ихтыяҗга ия булган товарлар һәм азык-төлек продуктлары җитештерә, комплекска аяк киемнәре тегү фабрикасы, колбаса җитештерүче, икмәк-күмәч эшләнмәләре җитештерү буенча мини-завод, мебель фабрикасы керә. 1996 елда компаниянең финанс хәле хуҗаларның азартлы уеннарга катнашы аркасында начарлана, 2001 елда «Менде-Россия» нең 60 млн сумнан артык бурычы җыелган. Күп санлы тикшерүләр барышында аларны берничә маддә буенча гаеплиләр, алар арасында «мошенниклык», «вәкаләтләрдән явызларча файдалану» һәм «ялган банкротлык» була. 2018 елда компания бетерелә.
2006 елда административ үзәктә «Аммоний» заводы ачыла, ул 2014 елда 1983 елдан бирле эшли. Предприятие универсаль ашламалар чыгару белән шөгыльләнә. 2011 елдан 2016 елга кадәр заводта сәнәгать комплексын яңарталар. Реконструкция өчен акчаны «ВЭБ.РФ» дәүләт корпорациясе бүлеп биргән, процентларны исәпкә алып, «Аммоний» бурычының суммасы 2,2 млрд.доллар тәшкил иткән, 2016 елда компания Токио белән «Аммоний — 2» охшаш проектын гамәлгә ашыру документына кул куйган. Әмма кредит буенча бурыч арта барган. Завод федераль бюджеттан 153 млн. сум күләмендә субсидия алган, 2019 елда үз кереме нибары 2 млрд. сум булган. 2019 елда ВЭБ «Азот» компаниясенең 900 млн долларлык бурычын күчергән һәм 2025 елга кадәр кичектергән. Предприятие шулай ук «Аммоний» үсешенә 12 млрд. сумга якын инвестицияләр кертергә планлаштыра. . В 2019-м ВЭБ переуступил долг компании «Азот» за $900 млн и дал отсрочку до 2025 года. Предприятие также планировало инвестировать в развитие «Аммония» около 12 млрд рублей
2020 елның гыйнвар-сентябрь айларында район икътисадый эшчәнлекнең чиста төрләре буенча үзләре җитештергән товарларны 14,3 млрд. сумга читкә җибәргән.
Авыл хуҗалыгы
Менделеевск районының төп культуралары булып арыш, арпа, солы, борчак, бәрәңге тора. Җирле эшмәкәрләр өчен «Яшь фермерларга ярдәм итү», «Гаилә терлекчелек фермаларын үстерү», «Лизинг-грант» дәүләт программалары эшли. Авыл хуҗалыгы предприятиеләренә (аларга җаваплылыгы чикләнгән сигез җәмгыять һәм 50дән артык крестьян фермер хуҗалыгы керә) 32 мең гектардан артык сөрү җире беркетелгән. 2018 елда районда дүрт авыл хуҗалыгы кулланучылар кооперативы төзелгән. Шул ук елда авыл хуҗалыгының тулай продукциясе 1 млрд. сумнан артык тәшкил иткән, ә гомум ашлык күләме — 33,8 мең тонн булган. 2016 елга авыл хуҗалыгы үсеше дәрәҗәсе буенча район республикада 42 нче урында торган, 2019 елга сөт җитештерү буенча да район Татарстанның аутсайдерлары рәтенә керә: тәүлегенә 14 тонна гына, ә республика лидеры — Кукмара районы тәүлегенә 300 тонна сөт җитештергән. 2020 елның беренче яртысында районның авыл хуҗалыгының тулаем продукциясе барлыгы 151 млн. сум тәшкил иткән. , по производству молока на 2019-й район также входит в число аутсайдеров Татарстана: всего 14 тонн в сутки, тогда как лидер республики — Кукмор — производит 300 тонн
Инвестицион потенциалы
Авыл хуҗалыгын үстерүнең катлаулылыгын һәм казылма байлыкларның өстенлеге көчлерәк булуын аңлап, район сәнәгать үсешенә басым ясый. 2016 елда «Аммоний Агро» агросәнәгать паркын төзү проектын гамәлгә ашыруга керешәләр. Аны Менделеевсктан 10 км ераклыкта, «Аммоний» заводы янында торгызачаклар. Җитештерүнең нигезе ашламалар җитештерү булачак. Паркның гомуми мәйданы 50 га тәшкил итә, 2016 елга инвестицияләр күләме 1,2 млрд.сум тәшкил иткәш. Парк резидентлары арасында «Гранд-М Трейд» (100 млн инвестицияләр) һәм «Джиэсэм Кемикэл» (200,9 млн сум керткәннәр) компанияләре бар. Паркны ачу 2018 елның язына, ә 2020 елга төп үсеш этапларын тәмамлау өчен билгеләнгән була.
«Алабуга» МИЗ җитәкчелеге 2017 елда Менделеевск районында үз индустриаль паркын төзүгә 1,1 млрд. сумга 487 га җир сатып алган. Күзаллланылганча, мәйданчык «Аммоний» продукциясен эшкәртүче яңа производстволар өчен билгеләнгән.
2019 елда Менделеевск территориясендә махсус икътисадый шартларда кече һәм урта бизнесны үстерү өчен ТОСЭР — республикада бишенче һәм иң яшь территория булдырыла. Резидентлар өчен минималь керү бусагасы төбәкнекеннән кимрәк: инвестицияләр 2,5 млн. сум һәм беренче елда 10 эш урыны булдыру тора. 2020 елга Менделеевсктаа алты резидент була, ә шәһәр хакимияте инвестицияләр 450 млн сум тәшкил иткән өч потенциаль резидент белән сөйләшүләр алып баруын игълан итә.
2020 елның гыйнвар-июнь айларында районның төп капиталына инвестицияләрнең гомуми күләме, бюджет акчаларын исәпкә алмыйча, 377 млн. сум тәшкил иткән.
Транспорт
Районда барлык автомобиль юлларының гомуми озынлыгы 397,72 км тәшкил итә. Төп автомобиль юллары: М7 (Идел), «Алабуга — Ижевск — Пермь», «Яр Чаллы — Менделеевск — Тирсә — Әгерҗе». Районда пассажирлар йөртү дүрт шәһәр, дүрт шәһәр яны һәм ике шәһәрара автобус маршруты белән тәкъдим ителгән. Төп тимер юл станцияләре - Менделеевск, Тойма һәм Тихоново. Моннан тыш, «Л.Я. Карпов исемендәге Химзавод» ның 16,2 км озынлыкта (Тойма станциясеннән химия заводына кадәр) һәм «Менделеевсказот» ның 14,5 км озынлыкта ике ведомство тимер юлы бар. Башка район тимер юл станцияләре һәм тукталыш пунктлары (Әгерҗедән): 230 км (т.п.), Тойма (т. п.), 217 км (т. п.), 212 км (т. п.), Менделеевск (т. п.), Тихоново (ст.), 198 км (М.), Промзона (ст.) — Заводская (ст.) тармагында.
Моннан тыш, районда Менделеевскта һәм Ижевкада һәм Ык Тамагы авылларында пристаньлар бар.
Экология
Менделеевскта 1999 елда тарихи-мәдәни һәм табигый статуска ия булган махсус сакланыла торган территория булдырылган. Аның мәйданы 5,1 га тәшкил итә һәм Ушковлар утары белән Туйма елгасы ярындагы табигый кишәрлекне үз эченә ала. Паркта нарат, пихта, карагай, юкә, талпан, тирәк, миләш үсә.
Куркыныч химик матдәләр белән эшләүче «Аммоний» заводы экологиягә тискәре йогынтыны киметү белән даими шөгыльләнә. Шулай итеп, предприятие Кама елгасына кулланылган суларны агызудан баш тарткан. Күзәтчелек органнары экологлары мәгълүматлары буенча, иң начар һава шартлары булганда да, заводтан атмосферага пычраткыч матдәләрнең максималь концентрациясе рөхсәт ителгән күрсәткечләрдән артмый.
Социаль өлкә
Менделеевск районында 24 гомуми белем бирү мәктәбе, 21 мәктәпкәчә белем бирү учреждениесе, бер һөнәри училище, балалар иҗаты үзәге һәм балалар сәнгать мәктәбе, 22 китапханә, Гассар исемендәге мәдәният сарае һәм туган якны өйрәнү музее бар. Районда барлыгы 109 спорт объекты, 26 спорт төре буенча секцияләр эшли. Барлык район мәктәпләрендә татар теле һәм әдәбияты укытыла. Районның иң эре медицина учреждениесе булып 147 койкага исәпләнгән үзәк хастаханә, 22 фельдшер-акушерлык пункты тора.
Менделеевск муниципаль районы бюджетында туристлык-рекреация хезмәтләреннән керемнәрнең өлеше 1% тан ким. Районда Татарстанның 14 мәдәни мирас объекты, алар арасында 1818 елда төзелгән Тихие Горы авылында Богоявление чиркәве бар. Район этнография музейларына килүчеләр саны ел саен 550 кеше. 2016 елда туристик потенциалга бәя бирелә, иң перспективалы дип Менделеевск шәһәре, Ижевка һәм Турай авыл җирлекләре санала, районда ике зур экскурсия маршруты — «Менделеевск: тарих һәм хәзерге заман» (шәһәрнең тарихи нигезендәге элеккеге алпавыт Камашев, Ушковлар сәүдәгәрләре утарларыннан алып Богоявленский храмына кадәр) һәм «Менделеевск — Сугышчан дан шәһәре» (Советлар Союзы геройларына багышланган) бар.
Гечнаровице
Гечнаровице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дикинсон (округ, Канзас)
Дикинсон — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Абилин шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1887 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2207 км² тәшкил итә.
Лясковизна (Островский повяты)
Лясковизна  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Енилер (Симав)
Енилер (Yeniler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (köy).
Ишле (Чабаксар районы)
Ишле (Ишлей, Ишлеи) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
География
Авыл Чабаксардан 22 километр көньяктарак урнаша.
Тарих
1935—1959 елларда — ЧАССРның Ишле районы үзәге.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 3092 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%), руслар (2%).
Ражнетава
Ражнетава (Ражнетава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сен-Фрон (Шаранта)
Сен-Фрон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Абрамув (Билгорайский повяты)
Абрамув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Доси (Мантова)
Доси — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Доси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вильвьестре-дель-Пинар
Вильвьестре-дель-Пинар — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Оравске Веселе
Оравске Веселе — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(12831) 1997 BS6
(12831) 1997 BS6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 гыйнварында Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BS6» саналган.
Титанобоа
Титанобоа - үлгән еланнарның берсе. Аның зурлыгы 13 метрга кадәр җитә,шул ук вакытта хәзерге дөньядагы иң зур елан - челтәрсыман питонның озынлыгы 7 метрга гына җитәргә мөмкин, ә Титанобоаның авырлыгы 1 тоннадан артык. Тик җылы климат аркасында гына бу җан иясе шундый зурлыкларга ирешә алган!
Бу елан Көньяк Америкада Колумбия территориясендә 58 миллион - 60 миллион еллар элек яшәгән. Скелетның төзелеше буенча,галимнәр Титанобоаның якын кардәшен табалар,ул удав еланы була. Титанобоа агулы елан түгел,әмма үзенең зур тешләре белән крокодилны кабып йота,яки аны буып үтерә алган.
Титанобоа бары тик балыклар белән генә туклана, ләкин кайвакыт бик ашайсы килгәндә,ул зур ташбаканы ашый алган була. Бу елан акылга сыймаслык хәрәкәтләнә һәм теләсә нинди куркынычтан кача алган. Аның тизлеге 20 км/сәгатькә кадәр җиткән. Атака вакытында Титанобоа анаконда һәм удав кебек үк алымнар белән эш иткән.
Динозаврлар үлеп беткәннән соң, галимнәр әйтмешли, бу елан планетадагы бөтен тереклек өчен иң төп куркыныч була.Әгәр Мегалодон белән Титанобоа очрашсалар, Мегалодон һичшиксез җиңәр иде.Беренчедән,Мегалодонның зурлыгы һәм авырлыгы Титанобоаныкына караганда,берничә тапкырга зуррак.Ләкин,Титанобоаның сугышчан сәләтләре һәм акылга сыймаслык хәрәкәтләнүе яхшырак.Әмма,Мегалодонның казналыгы күпкә көчлерәк,һәм аның 250 тешләре 5 рәткә урнашкан.Шулай иттереп,Мегалодон Титанобоаны җиңәр иде.
Порумбень (коммуна)
Порумбень — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Воля-Коснова
Воля-Коснова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сесар
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кишерть
Кишерть (Кишертка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сөлил елгасының сул ярыннан 61 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чукреевски (Түре шәһәр округы)
Чукреевское (Чукреевское) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Агуа-Боа (Минас-Жерайс)
Агуа-Боа  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рәхимов
Рәхимов — фамилия.
(5624) Shirley
(5624) Shirley — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рәхимов
Фамилиядәшләр:
(5624) Shirley
Тарихы
1991 елның 11 гыйнварында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AY1» саналган.
Вялики Халажын
Вялики Халажын (Вялікі Халажын ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Җиңү ордены
Җиңү ордены - 1943 елның 8 ноябрендә ССРБ Югары  Президиумы Указы белән кабул ителде. Рәсем авторы – рәссам  Александр  Иван улы Кузнецов Бөек Ватан сугышы чорында (сугышта тамырдан борылышлар булгач) аеруча зур уңышларга ирешкән сәргаскәрләрне бүләкләү өчен.кабул ителгән орден. Дәүләтнең “Монетный двор”ыннан  читтә  эшләнгән бердәнбер совет ордены.
Статут
Сугышны Кызыл Армия файдасына тамырдан үзгәрткән, бер яки берничә фронт күләмендә уңышлы операция үткәргән өчен югары гаскәр  башлыклары бүләкләнә.
Тасвирлама
Зәркән сәнгатенең гүзәл үрнәге булып саналучы орден платинадан ясала, төп өлеше, бриллиантлар белән каймаланып, рубиннан эшләнгән кабарынкы йолдыздан гыйбарәт. Йолдызның очлары арасындагы нурлар шулай ук бриллианттан. Йолдызның үзәгенә урнаштырылган, дәфнә-имән яфрагыннан ясалган венок белән уратылган, зәңгәр эмаль белән капланган түгәрәкнең  уртасында -  алтыннан эшләнгән мавзолей һәм Спас манарасы күренүче Мәскәү Кремле дивары.Өстә ССРБ дигән язу, аста кызыл эмаль белән капланган тасмада ак эмальдән Җиңү дигән язу урнашкан.
Йолдыз очлары арасы – 72 мм, авырлыгы - 78 г - иң авыр совет ордены (чагыштыр:авырлыгы буенча икенче урында торучы  ССРБ Кораллы көчләрендә хезмәт иткән өчен орденының авырлыгы - 64,5 г) : агалтын – 47 г, алтын – 2 г, көмеш – 19 г, рубин - 25 карат, бриллиант – 16 карат
Файльсдорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ражышча
Ражышча (Ражышча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Плезант-Велли (Аляска)
Плезант-Велли  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Плезант-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еднивилл (Төньяк Каролина)
Еднивилл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Еднивилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вороны (Шабалино районы)
Вороны (Вороны) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Кларкстон (Вашингтон)
Кларкстон  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кларкстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аҗароба (Шеһиткамил)
Аҗароба (Acaroba) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гжегожовице (Силезия воеводалыгы)
Гжегожовице  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD112616
HD112616 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Чия Бакчасы урамы (Казан)
Чия Бакчасы урамы (улица Вишнёвый Сад) — Казанның Совет районындагы (Дәрвишләр бистәсе) кечкенә урам. Нокса елгасы агымы буенча сузыла. Дәрвишләр бистәсенең Кече Дәрвишләр микрорайонындагы Кооператив урамының Ослан урамы белән киселешеннән башлана. «Яз-78» табыш алуга нигезләнмәгән бакчачылык иптәшлеге җирлегендә тәмамлана. Мәктәп урамы белән кисешә. Почта индексы 420096.
HD112616
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Чия Бакчасы урамы (Казан)
Тарих
Элекке исеме – Бакча урамы (улица Садовая). 2009 елда Казан шәһәр думасының «Бер үк исемдәге урамнарның атамаларын алмаштыру турында» карары белән әлеге урамның исеме Чия Бакчасы урамы итеп үзгәртелгән.
Нариман Аитов
Нариман Аитов (1925-1999) – күренекле татар галиме, фәлсәфә фәннәре докторы (1967), профессор, РСФСР һәм БАССР атказанган фән эшлеклесе. СССР заманындагы иң зур социологик лаборатория оештыручы.
HD112616
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нариман Аитов
Тәрҗемәи хәле
КПСС ҮК каршындагы иҗтимагый фәннәр академиясе каршында кандидатлык эшен яклый. 1960-64 елларда Казан дәүләт университетының фәлсәфә кафедрасында эшли. 1964 елда илдә беренче социологик лабораторияләрнең берсен оештыра.
Шул ук елны Уфа авиация институты ректоры Рифат Мәүлетов аны үзенә эшкә чакыра. Аңа философия һәм фәнни коммунизм кафедрасы мөдире урыны бирелә. Коры теория белән чикләнмичә, Аитов эмпирик юнәлешкә кереп китә. Кафедрасы каршында ул Башкортстан обкомының социологик эзләнүләр лабораториясен булдыра. Бу чорда социология фәне әле аякка гына басып килә иде. Аитов лабораториясе беренчеләрдән булып статистик фәнни эзләнү методикаларын үзләштерә һәм аларны фәнни социологик практикада уңышлы куллана.
Практик эзләнүләргә Башкортстан фәнни үзәгенең Тарих, тел һәм әдәбият институтының хезмәткәрләре, Уфа нефть һәм Бөре педагогика институтлары, фирка һәм совет органнары җәлеп ителә. Лаборатория белән СССР ФА Комплекслы социологик ээзләнүләр институты, Иҗтимагый фәннәр академиясе шикелле оешмалар хезмәттәшлек итә.
Лабораториянең тематикасында төп урыннарның берсен эшче сыйныфның яшәеше алып тора. Н. Аитов җитәкчелегендә Нефтекама, Стәрлетамак, Учалы, Чаллы, Магнитогорски шәһәрләрендә уздырылган эзләнүләрдә барлыгы 15 меңгә якын кеше катнашты. Нәтиҗәдә социологлар совет эшче сыйныфының социаль йөзен ачып бирәләр.
Чаллы мәсьәләсендә үткәрелгән фәнни бәхәсләрдә Аитов төзелә торган шәһәрдә урам-юллар челтәре, АКШтагы шикелле кимендә 20% мәйданны алып торырга тиешлекне алга сөрә. Ул чактагы СССР хөкүмәте җитәкчесе Алексей Косыгин аның фикерен хуплый һәм Чаллы белән Тольятти төзелешендә социологлар тәкъдимнәре файдаланыла.
Нариман Аитов илнең абруйлы социологы буларак таныла. Ул авиация институтында көчле фәнни мәктәп булдыра. Аның кул астында 20 фән докторы һәм 60 кандидат әзерләнгән. 1967 елда ул үзе дә докторлык эшен яклый. Аңарчы Башкортстанда бер философия фәннәре докторы да булмый.
Уфада ул 1988 елга кадәр эшли. Төрле сәбәпләр аркасында Уфадан чыгып китәргә мәҗбүр була.
1988 елдан Алма-Ата университетның (хәзер әл-Фараби милли университеты) фәлсәфә кафедрасын җитәкли. Үз шәкертләре аша ул Казакъстан җитәкчелеге белән элемтәләр урнаштыра һәм башкаланы Алматыдан Астанага күчерү хәстәрлекләренең социологик һәм икътисади нигезләмәсен үз кулына ала.
Кашүстү (Йомра)
Кашүстү (Kaşüstü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Йомра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стародуб
Стародуб (Стародуб) — Россия Федерациясенең Брянск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1781 елдан башлап йөртә.
Тишков
Тишков — фамилия.
Агатувка (гмина Тшидник-Дужи)
Агатувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Вой-Вож
Югары Вой-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вонъю елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оравски Бьели Поток
Оравски Бьели Поток — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Лясковице (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильегас
Вильегас — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доси (Павия)
Доси — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сен-Валери-сюр-Сомм
Сен-Валери-сюр-Сомм — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
(12832) 1997 CE1
(12832) 1997 CE1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 1 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CE1» саналган.
Донифан (округ, Канзас)
Донифан — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Трой шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1857 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1031 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Донифан (округ, Канзас)
Әйләнә-тирә мохит
thumb|right|[[Зыярәтчеләр өчен уңайлы шартларны юк итмичә, Хоптауп Фаллс шәһәрчегенең табигый сыйфатларын саклап калыр өчен махсус җир ресурсларын идарә итү сәясәте җитештерелде һәм кабул ителде.]] thumb|right|[[Сахра|Сахра чүленең иярченнән тешерелгән фотосурәте; дөньяның иң зур кайнар чүл, Антарктика һәм Арктикадан соң өченче иң зур чүллек.]]
Җир йөзендә яки аның кайбер регионында барлык табигый организмларны һәм әйберләрне бергәләп әйләнә-тирә мохит дип атыйлар.
Агуа-Бранка (Алагоас)
Агуа-Бранка  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Разальмова
Разальмова (Разальмова ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ишле (Урнар районы)
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 92 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
Ейвери-Крик (Төньяк Каролина)
Ейвери-Крик  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5625) Джеймсфергюсон
(5625) Джеймсфергюсон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 7 гыйнварында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AO2» саналган.
Воля-Крогулецка
Воля-Крогулецка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Халыкара шашка уены
— менә моны “татарчалаштырып” бирүче булса, тагын берничә мәкалә язып булыр иде. Халыкара шашка уенының башлангыч позициясе
Бөтен дөньяда киң таралган шашка уенының төрләре бихисап. Алар бер-берсеннән уен такталарының зурлыгы, шакмаклар саны, уен материалының күләме, шашкаларның тактада урнаштырылуы һәм әлбәттә, төрледән-төрле уен кагыйдәләре белән аерылып торалар. Үлчәме 10x10 булган тактада уйнала торган халыкара шашка исә шулар арасында дөньякүләм танылган төр. Аның популярлыгы Нидерландта, Бельгиядә, Польшада, Франциядә, Суринамда, Русиядә, Исраилдә, Монголиядә, Кытайда һәм Көнбатыш Африка илләрендә аеруча зур. Башлангыч позициядә ике уенчының да егермешәр шашкасы була, алар уен тактасының ике ягындагы беренче дүрт рәттә урнаштырыла. Уен кагыйдәләре «советлардан соңгы киңлек»тә гадәти булган рус шашкасыныкына охшаш. Әлбәттә, җитди үзенчәлекле аермалары да юк түгел:
Судхакара Двиведи
Судхакара Двиведи (1855–1910) Санскрит һәм математика буенча Һиндстан галиме.
Биографиясе
Судхакара Двиведи 1855 елда Варанаси янында авылда, Кхаҗурида туган булган. Балачагында ул Пандит Девакршнадан математиканы өйрәнгән. 1883 елда ул китапханәче итеп Варанаси Дәүләт Санскрит Колледжына билгеләнгән булган, анда ул 1889 елда Бапудэва Шастри ялга киткәч, математика һәм астрология укытучысы итеп билгеләнгән булган. Ул Куинс Колледжы Бенараста математика департаменты мөдире булган, аннан ул 1905 елда киткән һәм математик Ганеш Прасад яңа департамент башы булып киткән. Двиведи берникадәр тәрҗемәләр, комментарийлар һәм трактатлар язган, шуларның берсе алгебра буенча, анда Пеллиан тигезләмәләре, квадратлар һәм Диофантин тигезләмәләр кебек темалар булган.
Порумбешть (коммуна)
Порумбешть — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Енилер (Ташкөпрү)
Енилер (Yeniler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Вяликия Арлы (авыл)
Вяликия Арлы  (Вялікія Арлы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Плогоннек
Плогоннек — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Янгаребць-Яха
Янгаребць-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата-Яха елгасының сул ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Адамув (Замойский повяты)
Адамув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сесарм
Сесарм — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызыл Күл
Кызыл Күл — Татарстан Республикасының Тәтеш районындагы авыл.
Халык саны — 13 тирәсендә. Почта индексы — 422387.
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): мордва халкы.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Ляскув (Мазовия воеводалыгы)
Ляскув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сен-Жельвен
Сен-Жельвен (Saint-Gelven) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ростренен кантонына карый.
HD112716
HD112716 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Ключевка (Аспа кушылдыгы)
Ключевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аспа елгасының уң ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
HD112716
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кли-Элам (Вашингтон)
Кли-Элам  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Ключевка (Аспа кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Кли-Элам (Вашингтон)
Тарихы
Кли-Элам шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Разанцы
Разанцы (Разанцы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Мортаза Рәхимов
Рәхимов Мортаза Гобәйдулла улы (Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы; 1934 елның 7 февраль, Башкорт АССР, Күгәрчен районы, Тәвәкән авылы ― 2023 елның 11 гыйнвары, РФ, БР, Уфа) — Россия сәясәтчесе, 1993-2010 елларда Башкортстан Республикасы Президенты.
Доси (Кунео)
Доси — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.