cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Йөрәк-кан тамырлары чирләре
Без яшәгән заманда 40-50 яшьлек кешеләрнең 2/3 өлешендә йөрәк белән проблемалары бар. Йөрәк авыруларыннан үлгән бу яшьтәге кешеләрдә 65 % очракта инфаркт һәм инсульт авырулары үлем сәбәбе булып тора. Күп кешеләрдә бу авыруларга бирешүчәнлек яшь арта барган саен сиздерә. Алар йөрәкне «сизә» башлыйлар: ул еш кына чәнчеп ала, тигез типми, сул якта ятып торып, йә бөтенләй йоклап булмый; элек бөтенләй сизелмәгән йөрәк бик көчле тибә; тын бетү барлыкка килә, кечкенә генә йөкләнештән дә бик тиз ардыра. Барлыкка килгән тойгылар күңелсез һәм куркыныч уйлар белән бергә бара. Кайвакыт болар элек алып барган тормыш рәвешен дә үзгәртергә мәҗбүр итә.
* Стресс. Психологлар нинди кешеләрнең характерлары гипертониягә китерүен ачыклаганнар. Бу бик актив, үзләренең бар көчләрен эшкә биргән игътибарларын читкә юнәлдерә белми торган кешеләр икән. Алар һәрвакыт тизрәк, күбрәк эшләргә тырыша, үзләре өчен вакыт тапмыйлар, шунлыктан «кабалану» авыруы белән интегәләр һәм даими рәвештә киеренкелек кичерәләр. Нәтиҗәдә, андый кешеләрнең кан басымы үз яшьләреннән 20 елга алдан бара, гәүдә авырлыгы да шулкадәр үк артып китә.
* Артык авырлык — сәламәтлекнең явыз дошманы! Организмга май җыела барган саен, йөрәк мускулларының кыскару ешлыгы арта. Йөрәк кан белән органнарны гына түгел, җыелган май запасларын да тәэмин итәргә мәҗбүр була, нәтиҗәдә ул артык көч куеп эшли башлый.
* Холестеринның күп булуы — кан тамырларының тараюына һәм алар буйлап кан йөрешенең кыенлашуына китерә. Канны тарайган кан тамырлары аша куу өчен, организм кан басымын күтәрергә мәҗбүр була.
Моннан йөрәккә өстәмә йөкләнеш барлыкка килә.
* Тәмәке тарту — тәмәке төтене кан тамырларын тарайта һәм сәламәтлекне кире кайтарырга тиешле даруларны җимерә.
* Шикәр диабеты — кан тамырлары стенкалары зарарлану, тромблар барлыкка килү, кан тамырларында кан йөрешенең бозылуы шикәр чиренең еш күзәтелә торган катлаулануларына керә.
Божаново
Божаново — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Йөрәк-кан тамырлары чирләре
* Стенокардия («күкрәк бакасы») булганда, физик, эмоциональ йөклә­ нешләр күкрәк сөяге артында авырту барлыкка китерә. Кайбер очракта, йөкләнеш беткәннән соң, мондый авырту үзеннән-үзе дә басыла, ә күп вакытта авыруның хәле валидол, нитроглицерин кабул иткәннән соң гына яхшыра. Өянәк вакытында авырту белән бергә күкрәк кысылу тойгысы, һава җитмәү күзәтелә. Өянәк 1 минуттан 10 минутка кадәр дәвам итә ала.
Божаново
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йөрәк-кан тамырлары чирләре
* Типик булмаган стенокардия—авырту бугазда, тешләрдә, җилкә, терсәк буыннарында, сул кулның чәнчә бармагында сизелергә мөмкин. Авыртуы сизелмәгән стенокардия өянәге булганда, авыру вакытлыча хәлсезлектән интегә, аңа һава җитми, ул күкрәгендә авырлык сизә.
* Миокард инфаркты — бу очракта йөрәктәге бик көчле авырту озак вакыт дәвам итә, 20-30 минуттан озаккарак та артып китәргә мөмкин.
Йөрәкнең авыртуы физик йөкләнешләр белән генә бәйләнмәгән, тыныч халәттә дә булырга мөмкин. Авыртуны нитроглицерин таблеткасы басмый һәм авыруның хәле җиңеләйми. Аның косасы килә, тыны бетә, башы әйләнә. Авыру аңын югалтырга да мөмкин.
Миокард инфаркты турында беренче тасвирлама 1909 елда ясалган. Хәзерге чорда бу авыру кешеләрнең үлем сәбәпләре арасында, инфекцияле һәм шеш авыруларын узып, беренчеләрдән бара.
Ебич Кызылырмак (Коҗасинан)
Ебич Кызылырмак (Ebiç Kızılırmak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Йөрәк-кан тамырлары чирләре
Авырулар инфарктны башка чир белән бутамасыннар өчен, кыскача симп­ томнарын күрсәтеп үтик. Инфаркт булганда, күкрәк сөяге артында җиңелчә кысудан алып яндыра торганга кадәр көчле авырту, түбән теш казналыгында (теш бик көчле авырта башлаган кебек), мускулларның хәлсезлеген тою, сул кул ою, чәнчү тойгысы барлыкка килү, эч авырту кебек симптомнар күзәтелә. Авыртуга түзеп торырга түгел, кичекмәстән «ашыгыч ярдәм» машинасын чакыртырга, ул килгәнче ярым утырган торышта булырга кирәк.
Ебич Кызылырмак (Коҗасинан)
Сылтамалар
Ebiç Kızılırmak, Kocasinan Ebiç Kızılırmak, Kocasinan
Йөрәк-кан тамырлары чирләре
Инфаркт кичергәннән соң, авыруга кадәр гадәтләнгән тормыш рәвеше. белән яшәп булмый, кайбер нәрсәләрдән баш тартырга туры киләчәк. Яшәү рәвешенең сыйфатын начарлатмас өчен, тәмәкене ташлау зарур. Кар­ диологиядә бу—беренчел шарт. Авырлыкны тикшереп торырга, кан басымын күзәтү астына алырга, югары булса, табиб билгеләгән препаратларны регуляр рәвештә кабул итү шарт. Физик активлыкны саклау мөһим, рекордлар куярга омтылмыйча, аннан үзегезгә рәхәтлек, ял тою да җитә. Берәр көн теләгегез булмый торса — кичектерегез, ләкин тукталып калырга кирәкми. Җенси тормыш алып барырга ярый. Әгәр хастаханәдә табиблар 1 айпылышлар тапмаса, төшенкелеккә бирелмичә, нормаль тормыш рәвеше алып барыгыз. Табиб белән киңәшкәннән соң, эшкә чыгарга, машина йөртергә, самолетта очарга була.
* Йөрәк-кан тамырлары авырулары барлыкка килүдә калий һәм магний ионнары җитешмәүчәнлегенең роле зур икәнлеге расланды. Йөрәк- кан тамырлары җиткелексезлеге аркасында вафат булган кешеләрнең. миокардында, сәламәт кешеләрнеке белән чагыштырганда, магнийның 2 мәртәбә ким булуы ачыкланган. Йөрәк мускуллары өчен организмга җитәрлек дәрәҗәдә калий ионнары керү дә бик мөһим. Ул җитешмәгән очракта инсульт, аритмия, йөрәк эше җиткелекле булмау куркынычы арта. Шуның өчен калий, магний ионнары кергән ризыклар рационда бик кирәк. Тик бу элементлар организм тарафыннан үзләштерелүенә май, аксым, кальций, фосфор элементлары каршы тора. Магнийның шпинатта,диңгез кәбестәсендә күп булуы билгеле. Ләкин һәрвакыт бу ашамлыклар белән генә тукланып булмый, шуңа күрә табиблар махсус дарулар билгели.
Шундый даруларның берсе панангин дип атала. Аның составына калий һәм магний элементлары җитәрлек күләмдә кертелгән һәм ул дәвалау өчен генә түгел, профилактика өчен дә билгеләнә.
Табиблар йөрәк авыруына охшаш 30 дан артык чир барлыгын белә. Болар рәтенә муен-күкрәк радикулиты, хондроз, мускуллар авыртуы, кабыргаара невралгия, аерым очракларда ашкайнату трактында күзәтелгән авыртулар һәм башкалар керә. Нинди органыгыз авыру икәнен ачыклау өчен, соңга калмыйча, мәҗбүри рәвештә табибка күренергә тырышыгыз. Үзегезгә сизелгән симптомнарга игътибар бирмәү, үз-үзегезгә диагноз билгеләү тормышны куркыныч астына кую ул.
Югарыда санап киткән симптомнарга өстәмә буларак, йөрәк авыруының түбәндәге билгеләрен карап китү дә урынлы. Мондый билгеләрдән еш очрый торганы — тын бетү. Ул үпкәләргә кан җыелу һәм анда тукталып торуы сәбәпле, физик йөкләнешләр вакытында, аерым очракларда тыныч вакытта да сизелә. Кан тукталып торганлыктан, органнар җитәрлек дәрәҗәдә кислород белән туклана алмый, нәтиҗәдә авыруның хәле начарланып китә.
Кан тамырлары эшчәнлеге бозылу нәтиҗәсендә, кан йөреше дә акрыная, кан элементлары тамыр стенкалары аша чыга башлыйлар, аякларда шешләр барлыкка килә.
Артык юан, симез булу йөрәккә өстәмә йөкләнеш тудыра. Күгәргән иреннәр йөрәкнең начар эшләвен, аның организмга канны кирәкле кадәр кудырып бетерә алмавын күрсәтәләр.
Күзнең төсле катламы тоныклану. Бу — атеросклероз билгесе (кан тамырларына май салынуы). Күзләрнең югары кабагында май «шешләре» ясалу да атеросклероз галәмәте. Йөрәк авыруына каршы көрәшеп буламы соң? Йөрәктә авырту сизсәгез, йөрәк авыруына шигегез туса, кардиологка күренеп электрокардиограмма ясатырга кирәклеген онытмагыз. Табиб дәва билгеләр, үзенең киңәшләрен әйтер.
Регуляр рәвештә кан басымын үлчәп торыгыз. Терекөмеш баганасының 120/80 күрсәткече—бик яхшы нәтиҗә. Кан басымы 140/90 булса, табиблар ч уклану һәм физик йөкләнешләрне үзгәртү мәсьәләсендә киңәшләр бирер. 160/100 кан басымы «җиңел гипертония» дип йөртелә. Ул күп очракларда инсультка китерә, чөнки бик күп кешеләр мондый күрсәткечләрдән соң да үз хәлләренең куркыныч икәнен аңламыйлар һәм дәваланмыйлар.
Кан басымын үлчәргә җыенсагыз, күрсәткечләр дөрес булсын өчен, 1 сәгать кала чәй, кофе эчмәгез. Ким дигәндә ярты сәгать кала тәмәке тартмый торсагыз да начар булмас. Кан басымын үлчәгәнче, борынга, күзләргә төрле дарулар салмый торыгыз. Күп сөйләшү, киеренкелек, аякларны кисештереп утыру да кайчакта кан басымын күтәрә ала.
Йөрәк авыруы проблемаларын ничек чишәргә?
Җәяү йөрегез, суда йөзегез, ашыкмый гына йөгерергә өйрәнегез. Физик күнегүләр, хәрәкәтле эшләр сезнең көн тәртибендә һәрвакыт булырга тиеш. Алар дәвамлы рәвештә, бик зур көч кулланмый уздырылсалар файдалырак. Әгәр регуляр рәвештә (атнага 5 тапкыр 30 ар минут тирәсе) күнегүләр ясасагыз, кан басымыгыз дарулар кабул иткәндәге кебек нормаль булырга мөмкин. Аш тозын аз (ашка салганын исәпкә алып, көненә бер чәй кашыгыннан да күп түгел) кулланырга тырышыгыз. Бу гипертониклар өчен бигрәк тә мөһим! Әгәр дә аякларда, биттә шешенү сизсәгез, сыеклык эчүне киметү урынлы. Терлек майларын азрак кулланырга кирәк. Бу иң әүвәл атеросклероз белән интегүчеләр өчен киңәш ителә, чөнки организмга май белән бик күп холестерин керә. Холестерин бавырда, бөердә, симез иттә, каймакта, сырда, сыер маенда, йомыркада күп була. 40 яшьтән узган бар кешегә дә терлек майлары аз булган диетага күчү ) файдалы. Бу яшьтән соң атеросклероз һәр кешедә күзәтелә башлый.
Лез-Омерг
Лез-Омерг (Les Omergues) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Нуайе-сюр-Жаброн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 34,22 км².
Келача (Селаж)
Келача — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кюирьё
Кюирьё (Cuirieux) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Вик (Югары Марна)
Вик — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ташлы (Гафури районы)
Ташлы — Башкортстанның Гафури районында урнашкан авыл.
Рейнольдсбург (Огайо)
Тарихы
Рейнольдсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Ташлы (Гафури районы)
Почта индексы — 453078, — 80221837001.
Рейнольдсбург (Огайо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ташлы (Гафури районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 507 кешенең яшәве мәгълүм.
Куа-ла-Форе
Куа-ла-Форе — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
(3081) Мартинубог
(3081) Мартинубог  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1971 елның 26 октябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1971 UP» саналган.
Текьямач (Ейьюбие)
Текьямач (Tekyamaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ранрю
Ранрю (Ranrupt) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,68 км².
Өдемиш (Ылгаз)
Өдемиш (Ödemiş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Божурец
Божурец — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трентола-Дучента
Трентола-Дучента — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мёршбах
Мёршбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виллар-ан-Азуа
Виллар-ан-Азуа — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Туфино
Туфино — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Әдип Шафигуллин
Шафигуллин Әдип Габидулла улы (1937 елның 22 декабре, Яссы Тугай авылы, Ютазы районы, Татарстан АССР) — авыл хуҗалыгы эшлеклесе.
Биографияct
Шафигуллин Әдип Габидулла улы 1937 елның 22 декабрендә Ютазы районы Яссы-Тугай авылында туа. Туган авылында башлангыч белем ала. Ютазыда урта мәктәпне тәмамлагач, Казан механика училищесында белем ала. Аны 1956 елда тәмамлый һәм оборона заводында (Казан шәһәрендә) слесарь-җыючы булып эшли башлый. 1956 елның ноябрендә ул армия сафларына алына. Саратов өлкәсе, Шихан районында хезмәт итеп, тагын Казанның атаклы оборона заводына эшкә кайта. 1959 елның октябрендә туган ягына кайтып, Әбсәләм төзелеш конструкцияләре һәм материаллары комбинатына эшкә урнаша. 1959 – 1964 елларда туган авылында «Правда» колхозында машина йөртүче булып эшли. Җитәкче буларак, «Правда» колхозын җитәкләгәндә беренче позицияләрне бирми, ул елларда Яссы Тугай һәм Димтамак авылларында төзелгән социаль-мәдәни объектлары аның тынгысыз хезмәте нәтиҗәсе булып тора. Әдип Габидулла улы үз гомеренең зур өлешен авыл хуҗалыгы тармагын үстерүгә багышлаган кеше.
1964 елның сентябрендә ул Казан авыл хуҗалыгы институтына укырга керә. Тиздән аны партком сәркатибе итеп билгелиләр. 1974 елның сентябреннән 1993 елның гыйнварына кадәр ул «Правда» колхозы рәисе вазифасын башкара. 1993-1998 елларда Саклык банкының бүлекчә идарәчесе вазифасын үти. 2002 елда ул кабат туган авылына күмәк хуҗалык рәисе булып кайта. Тиздән лаеклы ялга чыга. Бүгенге көндә дә туган авылында тормыш иптәше Галия белән гомер кичерә.
Дансвилл (Стубен, Нью-Йорк)
Дансвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 2863
NGC 2863 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(1582) Мартир
(1582) Мартир  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1950 елның 15 июнендә Мигель Ицигсон тарафыннан Ла-Плата обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1950 LY» саналган.
Куаврель
Куаврель — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Анатолий Родионов
Анатолий Иванович Родионов (19 ноябрь 1908 ел, Яңа Кормаш, Уфа губернасы — 6 октябрь 1980 ел, Мәскәү) - совет флоты командиры, контр-адмирал (1949), хәрби-диңгез фәннәре кандидаты (1970).
Биография
Родионов Анатолий Иванович Яңа Кормаш авылында, хәзерге Татарстанның Актаныш районы, чуваш гаиләсендә туган.
Ул 1927 елдан Хәрби-диңгез флотында хезмәт итә. М.В.Фрунзе исемендәге Хәрби-диңгез мәктәбен тәмамлый  (уку чоры 1927 елның октябре — 1931 елның феврале), су асты йөзү отрядының команда классы (1932 елның май — октябрь айлары),  К.Е.Ворошилов исемендәге Хәрби-Диңгез академиясе янындагы офицерлар составының академик курслары 1947 елнәң ноябре — 1948  елның ноябре), К. Е. Ворошилов исемендәге Югары Хәрби Академиянең Хәрби-диңгез факультеты.  (1950 елның декабре - 1952 елның феврале).
1931 елның апрель-июнь айларында 12 нче «Доротея» вахта начальнигы ярдәмчесе; 1931 елның июнь — февраль айларында 1932 елның «Шахтёр» су астында көймәнең вахта начальнигы, октябрь—декабрь 1932 елда шул ук су асты көймәсе командиры ярдәмчесе дублеры.
1933 елның декабрендә — 1934 елның июнендә Кара диңгез хәрби-диңгез көчләренең «Чартист», «Карбонарий»  су асты көймәләре командиры ярдәмчесе. М-27 (июнь — декабрь 1934), М-13 (1934 елның декабре — 1937 елның марты), Шч-113 (1937 елның марты — 1938 елның мае) су асты көймәләре командиры.
1938 елның маенда — 1939 елның апрелендә, 23 нче су асты көймәсе командиры, 1939 елның апрелендә —1942 елның апрелендә 1 нче су асты көймәсе бригадасы начальнигы, 1942 елның апреле — 1944 елның июне, Тын океан флотының шул ук су асты көймәсе бригадасы командиры.
1944 елның июнендә — 1945 елның февралендә төп диңгез штабы РУ карамагында. 1945 елның февраль—декабрь айларында СССРның Япониядәге илчелегендә атташе бурычларын үтәү белән диңгез атташесы ярдәмчесе. 1945 елның гыйнварыннан Япониядәге СССР илчелегендә диңгез атташе. АКШ Миссури корабльендә Япониянең шартсыз бирелүе турындагы Законга кул куюда катнаша.
1945 елның декабрендә — 1947 елның ноябрендә ул Генераль штабның оператив идарә бүлеге начальнигы, 1948 елның ноябреннән декабренә кадәр Хәрби-диңгез кадрлары дирекциясе карамагында.
1948 елның декабре — 1950 елның декабре Ак диңгез флотилиясе штабы начальнигы, контр-адмирал (1949 елның 11 мае); 1952 елның мае —1953 елның мае штаб начальнигы — 7 нче диңгез флоты командирының беренче урынбасары.
Өлкән инспектор (май 1953-июль 1954), су асты көймәләре, флот буенча инспекция  адмирал-инспектор урынбасары (июль 1954-сентябрь 1956), Оборона министрлыгының төп инспекциясенең су асты көймәсе инспекциясе (сентябрь - октябрь 1956) адмирал-инспекторы. 1956 ел ның октябрендә 1961 ел ның мартында хәрби диңгез флотының су асты йөзү идарәсе башлыгы. 1961 елның мартында — 1962 елның маенда —  Диңгез атласының хәрби — диңгез базалары атласы буенча баш мөхәррир урынбасары, 1962 елның маенда 1965 елның июлендә — хәрби-диңгез флоты Баш штабының диңгез техник комитетының 3 нче секциясе башлыгы.
1965 елның июлендә — 1972 елның сентябрендә Генераль штаб Хәрби-диңгез флотының оператив сәнгать бүлегенең өлкән укытучысы.
1972 елдан резервта. Күл белән урнасы Ваганьков зиратындагы колумбарийда күмелгән.
Фәнни эшчәнлек
Хәрби-диңгез фәннәре кандидаты. Эшләре:
Кюири-Ус
Кюири-Ус (Cuiry-Housse) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Макариха (Түбән Шарда кушылдыгы)
Макариха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Түбән Шарда елгасының сул ярыннан 47 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җәлил Гайнетдинов
Җәлил Шәйхенур улы Гайнетдинов (1959 елның 2 июле, СССР, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Рангазар) – рәссам-полиграфист, фотограф, Россия рәссамнары берлегенең төбәк оешмасы Чуашстан рәссамнары берлеге идарәсе әгъзасы. Чуашстанның атказанган рәссамы. 1982 елдан Чуашстан матбугатында һәм нәшриятында эшли.
Биографиясе
Җәлил Шәйхенур улы Гайнетдинов 1959 елның 2 июлендә Татарстан АССР Сарман районы Рангазар авылында мәктәпнең уку-укыту бүлеге мөдире Шәйхенур Мөхәммәтдин улы Гайнетдинов (1928-) һәм Гөлсинә Рәхмәтулла кызының өч балалы  гаиләсендә туган. Туганнары: Газинур (1956), педагогика фәннәре кандидаты; игезәк туганы Хәлил (1959), Арчада математика укытучысы. 1966-1971 елларда Сарман урта мәктәбендә, 1971-1975 елларда Арчаның 1 нче санлы мәктәбендә, 1975-1978 елларда Арча педагогия училищесында укыган һәм кызыл дипломга тәмамлаган. 1978-1982 елларда И. Я. Яковлев исемендәге Чабаксар дәүләт педагогия университетының сәнгать-графика факультетында укыган.
Күпсаныл күргәзмәләрдә катнаша. 20 китапның бизәлеш мөхәррире.
Телафер (Мерам)
Телафер (Telafer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Богана
Богана — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Пенза өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ворона елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Риттмен (Огайо)
Риттмен  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Риттмен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ебич Мевлана (Коҗасинан)
Ебич Мевлана (Ebiç Mevlana) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Ebiç Mevlana, Kocasinan Ebiç Mevlana, Kocasinan
Онисся (кратер)
Онисся — Венера планетасының 25.6°N, -150.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 8,2 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Онисся кратеры коми-пермяк хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Божурово (Добрич өлкәсе)
Божурово  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өдемиш (Карабүк)
Өдемиш (Ödemiş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Карабүк илчесенә караган бер авыл (köy).
Виллар-Сантенож
Виллар-Сантенож — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кулуази
Кулуази — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Нуайе-сюр-Жаброн
Нуайе-сюр-Жаброн (Noyers-sur-Jabron) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Нуайе-сюр-Жаброн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 56,58 км².
Туфо
Туфо — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Ратзвиллер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,72 км².
Туфо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Келача (Тимиш)
Келача — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2376) Мартынов
(2376) Мартынов  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 22 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QG3» саналган.
Ширмер сынавы
Ширмер сынавын гадәттә яшь эшләп чыгаруны бәяләү өчен кулланалар. Сынау дымланган өлешен махсус 5 мм киңлектәге һәм 35 мм озынлыктагы кәгазьле фильтр белән үлчәүдән гыйбарәт (№ 41 Whatman). Сынауны урынлы анестезия яки ансыз эшләп була. Теориядә сынауны анестезия белән үткәргәндә (Ширмер 1) төп эшләп чыгаруны үлчиләр, ә өшетүсез һәм назаль этәргеч белән (Ширмер 2) төп һәм рефлектор яшь эшләп чыгаруны үлчиләр. Тәҗрибәдә урынлы анестезия рефлектор эшләп чыгаруны киметә, ләкин аны тулысынча юк итми. Сынауны түбәндәгечә үткәрәләр:
а)  булган яшьне пөхтә генә сөртәләр. Яшьне урынлы анестезия астында аскы гөмбәздән кәгазьле фильтр аша бетереп була;
б)  бер очыннан 5 мм аралыкта бөгелгән кәгазьле фильтр конъюнктива куышлыгына аскы кабакның тышкы һәм урта өлеше арасына мөгезкатлау һәм керфекләргә кагылмыйча куела (рәс. 7. 5б);
в)  авыруга күзне ябарга кушалар;
г)   5 мин соң фильтрны алалар һәм дымланган урынның озынлыгын үлчиләр;
д)  өшетүсез 5 мин соң 10 мм ким һәм өшетү белән 6 мм ким дымланган өлеш зурлыгы тайпылыш турында аңлата.
NB Нәтиҗәләр төрле була ала. Ширмер сынавы «коры» күз диагнозын раслаучы бердәнбер күрсәткеч булырга тиеш түгел, ләкин нәтиҗәләр кабатланганда моңа игътибар итәргә кирәк.
Мёршид
Мёршид — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калманка (Касмала кушылдыгы)
Калманка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Касмала елгасының сул ярына тамагыннан 102 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Данюб (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кюири-ле-Шодард
Кюири-ле-Шодард (Cuiry-lès-Chaudardes) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Болгарево
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2864
NGC 2864 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Фаиккьо
Фаиккьо — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Телли (Нарман)
Телли (Telli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Нарман илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4309) Марвин
(4309) Марвин  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 30 августында биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 QC» саналган.
Мәндем
Мәндем — Башкортстанның Гафури районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453078, — 80221837002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 204 кешенең яшәве мәгълүм.
Хадутей-Яха-Тарка
Хадутей-Яха-Тарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Хадутей-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Ебришим (Аладаг)
Ебришим (Ebrişim) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Аладаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Aryen Robben
Aryen Robben (niderlandça Arjen Robben, 1984, Bedüm) – Nidirlan futbolçısı, "Bavariä" Almaniä taqımı häm Nidirlan cıyılma taqımı yarım saqçısı (winger – qanatçı – çik yarım saqçısı).
Dürt il – Nidirlan, Angliä, İspaniä, Almaniä yarışlarında ciñü yawlıy.
2013 yılğı Çempionnar Ligası ciñüçese, 2012-2013 yılğı Çempionnar Ligası finalınıñ iñ yaxşı uyınçısı.
Buyı 181 sm, awırlığı 75 kg.
Aryen Robbennıñ töp uyın sıyfatları: yuğarı tizlege, eşkä säläte, yaxşı dribling, sul ayağı belän köçle häm tögäl suğu.
Опика (кратер)
Опика — Венера планетасының 57.1°N, -151.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 9,8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Опика кратеры чуаш хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Курсель-Епаель
Курсель-Епаель — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Яшь пәрдәсе өзелү вакыты
Сулы катлам җитмәгәндә һәм мейбомий бизләре авырганда яшь пәрдәсе ертылу вакытында кайбер тайпылышлар бар. Үлчәүне түбәндәгечә үткәрәләр:
а)  аскы конъюнктива гөмбәзенә 2%-лы флюоресцеин эремәсен (яки флюоресцеин сеңдерелгән кәгазьле фильтр кулланалар) тамызалар;
б)  авыруга күзне берничә тапкыр йомарга кушалар;
в)  яшь пәрдәсен кобальтлы зәңгәр фильтрлы биомикроскопның киң кисемендә тикшерәләр. Күпмедер вакыттан соң флюоресцеин белән буялган яшь пәрдәсендә кара таплар яки сызыклар барлыкка килә, алар коры урыннар ясалуын күрсәтә (рәс. 7. 5а)
; г)   соңгы күз кысу һәм тәртипсез урнашкан беренче коры урыннар барлыкка килү арасындагы вакытны исәпкә алалар. Аларның 10 секундтан тизрәк барлыкка килүе — нормадан тайпылыш.
Ричмонд-Гайтс (Огайо)
Ричмонд-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ричмонд-Гайтс шәһәре  елда нигезләнгән.
Мальково (елга)
Мальково — Сыры елгасының кече кушылдыгы. Чуашстанның Шүмерле районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сыры елгасының уң ярыннан 176 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Ордюга
Кече Ордюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ежуга елгасының уң ярыннан 117 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шегрен синдромы
Шегрен синдромы аутоиммун ялкынсыну һәм яшь белән селәгәй бизләре деструкциясе белән сыйфатлана (рәс. 24.7a). Симптомнар башка чирләрсез барлыкка килгәндә чир беренчел санала һәм башка чирләр,  шулардан РА, СКТ, системалы склеродермия, беренчел билиар цирроз, хроник  актив гепатит һәм гравис миастениясе булганда икенчел санала. Хатын-кызлар беренчел Шегрен синдромы белән ешрак чирли.
1.  Өлкәннәрдә күзләрдә «ком» сизү һәм авыз куышлыгы корылыгы белән билгеләнә.
2.   Билгеләре
•       Колак яны (рәс. 24.7б) һәм яшь бизләре (сирәк) зураю белән селәгәй бүленеп чыгуының икенчел кимүе һәм  ярыклар белән коры тел (рәс. 24.7в).
•      Борын юллары, җиңсә корылыгы һәм диспареуния.
•      Рейно чире һәм тире васкулиты.
3.   Өзлегүләр
•      Теш черү (рәс. 24.7г).
•      Рефлюкслы эзофагит һәм гастрит.
•      Ашказаны асты бизенең экзокрин җитешсезлеге өчен мальабсорбция синдромы.
•      Үпкәләр, бөерләр зарарлану һәм полинейропатия.
•      Лимфома.
4.    Ачыклау сынаулары. Сүл антитәнчекләре, Ширмер сынавы һәм өстәмә селәгәй бизләренең биопсиясе.
5.    Дәвалау стероидлар һәм цитостатикларны системалы кулланудан гыйбарәт.
6.    Офтальмологик күренешләре. Коры кератоконъюнктивит, Ади бәбәге.
Шегрен синдромы — экзокрин бизләре һәм лайлалы катламнарның лимфоцитар инфильтрациясе белән беленгән һәм яшь эшләп чыгаруның икенчел кимүе һәм яшь пәрдәсе бозылуга китерүче системалы аутоиммун чир. Төп чагылышы — ККК, авызда корылык тою белән (xerostomia) «коры» күз.
NB Вакытында бәйле чирне табу кератит, склерит һәм гомергә янаган системалы васкулитлар үсеше куркынычын киметә.
-    офтальмологик симптомнар яки яшь алмашын куллану;
-    авызда корылык, кечкенә селәгәй бизләренең зураюы, еш сыекча эчү;
б)   объектив:
-     ККК'ның объектив симптомнары (кара алга таба);
-    иреннең лайласы биопсиясе буенча кечкенә селәгәй бизләренең үзгәреше;
-    сиалография һәм сцинтиграфиядә селәгәй килүнең бозылуын ачыклау;
-    антинуклеар антитәнчекләр, ревматоид факторга уңай лаборатор сынаулар.
2.          Беренчел Шегрен синдромы гомуми чагылышлар белән билгеләнә: артралгия, миалгия, аручанлык (кара 24 нче бүлек). Билгеләү өчен гистологик һәм серологик тикшеренүләрдә, 4 (яки 4'тән 3) объектив күрсәткечне исәпләп, уңай нәтиҗәләр алырга кирәк.
3.          Икенчел Шегрен синдромы РА, СКТ, склеродермия, дерматомиозит һәм полимиозит, катнаш тоташтыргыч тукыма бозылулары, рецидивлы полихондрит һәм беренчел бавыр циррозы кебек системалы аутоиммун бозылулар белән бәйле. Авыруны билгеләү һәм раслау өчен 2 объектив күрсәткеч кирәк.
NB Шегрен синдромын чыгару күрсәткечләре булып гепатит С, КИВ-инфекция, баш һәм муен өлкәсен нурландыру, лимфома, саркоидоз, трансплантация вакытында организмның җавабы, антихолинергик препаратларны куллану тора.
Фальчано-дель-Массико
Фальчано-дель-Массико — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кече Оча
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бонево (Болгария)
Бонево  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2779) Мэри
(2779) Мэри  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 6 февралендә Н. Томас тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 CX» саналган.
802 (сан)
802 (сигез йөз ике) - 801 белән 803 арасындагы натураль сан.
Дарем (Нью-Йорк)
Дарем  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мёрштадт
Мёрштадт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Келбешть
Келбешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мёрштадт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Келбешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзалакады (Сулуова)
Өзалакады (Özalakadı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Сулуова илчесенә караган бер авыл (köy).
Кюири-лез-Ивьер
Кюири-лез-Ивьер (Cuiry-lès-Iviers) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Виль-ан-Блезуа
Виль-ан-Блезуа — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Данис Шакиров
Данис Фәнис улы Шакиров (15.10.1988, СССР, РСФСР, ТАССР, Менделеевск районы, Менделеевск) – 2020 елның сентябреннән Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесе, филология фәннәре кандидаты, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
Биографиясе
1988 елның 15 октябрендә ТАССРның Менделеевск шәһәрендә туган. Мәктәптә татар сыйныфында укыган. 2011 елда «Филология» белгечлеге буенча Казан (Идел буе) федераль университетын кызыл диплом белән тәмамлаган. КФУда аспирантура тәмамлап, филология фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган (фәнни җитәкчесе профессор Әлфия Йосыпова).
Хезмәт юлы
Бөтендөнья татар конгрессында студент чагыннан эшли: ихтыярый булып кереп, БТКның бөтен баскычларын үтә.
2011-2014 елларда Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитетында әйдәп баручы референт, конгрессның Татарстандагы җирле оешмалары белән эшләү бүлеге җитәкчесе.
2014-2015 елларда Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министрлыгының милли идарәсендә эшли, төбәкара хезмәттәшлек сораулары белән шөгыльләнә.
2015-2020 елларда Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесенең беренче урынбасары.
2020 елның сентябреннән Бөтендөнья татар конгрессы Башкарма комитеты җитәкчесе.
Телли (Ислаһие)
Телли (Telli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рейшсоффен
Рейшсоффен (Reichshoffen) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,60 км².
Сен-Венсан-сюр-Жаброн
Сен-Венсан-сюр-Жаброн (Saint-Vincent-sur-Jabron) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Нуайе-сюр-Жаброн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 30,2 км².
Курсель-ле-Жизор
Курсель-ле-Жизор — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Ебу Исһак (Османгази)
Ебу Исһак (Ebu İshak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рәфкать Вәлиев
Рәфкать Вәлиев (, —, ) — инженер-электромеханик, СССР Дәүләт премиясе иясе (1981). 1962-1993 елларда Уфа приборлар төзү заводында: констркуторлык бюросы башлыгы (1975-1981, 1986-1992), цех башлыгы (1972-1975), баш конструктор урынбасары (1981-?), баш конструктор (1984-1986).
Фелитто
Фелитто — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Орцзы (кратер)
Орцзы — Венера планетасының -3.7°N, -52.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 26,9 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Орцзы кратеры маҗар драматургы Эммушка Орцзы хөрмәтенә аталган.
Браниште
Браниште — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2865
NGC 2865 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Риверсайд (Огайо)
Риверсайд  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Риверсайд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3919) Мэри Эннинг
Тарихы
1984 елның 23 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 DS» саналган.
Мессерих
Мессерих — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кюисси-э-Жени
Кюисси-э-Жени (Cuissy-et-Geny) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Каменская Суева
Каменская Суева — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының сул ярына тамагыннан 3169 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Фишано
Фишано — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Теллидере (Сейһан)
Теллидере (Tellidere) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Куртей (Уаза)
Куртей — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Бурначка
Бурначка — Россия территориясеннән ага торган елга. Воронеж өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Савала елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 57 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Даяна (Нью-Йорк)
Даяна  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Өзалан (Никсар)
Өзалан (Özalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Никсар илчесенә караган бер авыл (köy).
Даяна (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брестница (Добрич өлкәсе)
Брестница  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герефорд сыеры
Герефорд сыеры (Hereford, герефордская) — мөгезле эре терлекнең ит бирә торган токымы. XVIII гасырда Англиядә (Херефордшир графлыгында) җирле терлекне сайланыш белән барлыкка китерелгән.
Хайваннар мичкәсыман, тәбәнәк, киң һәм озын гәүдәсе, чыгынкы күкрәк асты, таза мускуллы иңбашлары белән. Төк капламы җәен кыска, кышын озын һәм бөдрә. Төсе куе кызыл, башы, җилкәсе, күкрәк асты, корсагы, аякларының аскы өлеше, койрыгының чугы ак төстә. Үгезләрнең тереләй авырлыгы 850–1000, сыерларның — 550–600 кг. Терлек сугымга яхшы симертә, югары сыйфатлы «мәрмәрдәй» ит бирә. Сугым чыгышы 60–65 %, кайвакыт 70 % кача. Хайваннар тиз үсәләр, чыдам, төрле табигый шартларга, озак көтүлектә асрауга, озын куалап күчерүгә яраклы.
Бөекбритания, АКШ, Канада, Австралия, Яңа Зеландия һ.б. илләрдә үрчетәләр. 1985 елның 1 гыйнварда Советлар Берлеге хуҗалыкларында 201,4 мең баш бар иде. Казакъ һәм калмык терлеген белән кушылдырып казакъ акбашлы токымы барлыкка китерелгән.
804 (сан)
804 (сигез йөз дүрт) - 803 белән 805 арасындагы натураль сан.
Вильгюзьян-ле-Лак
Вильгюзьян-ле-Лак — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Келдерару (Арджеш)
Келдерару — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Алдашлы
Яңа Алдашлы — Башкортстанның Гафури районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453078, ОКАТО коды — 80221837003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 3 кешенең яшәве мәгълүм.
(1841) Масарык
(1841) Масарык  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1971 елның 26 октябрендә Любош Когоутек тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1971 UO1» саналган.
Оргук (кратер)
Оргук — Венера планетасының 23.5°N, -198.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 11,7 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Оргук кратеры нивхалар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Флумери
Флумери — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кече Пезема
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
NGC 2866
NGC 2866 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ебубекир (Һавран)
Ебубекир (Ebubekir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Һавран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шатонёф-Миравай
Шатонёф-Миравай (Châteauneuf-Miravail) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Нуайе-сюр-Жаброн кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,7 км².
Метвайлер
Метвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рейшстет
Рейшстет (Reichstett) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,61 км².
Брястово (Добрич өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1467) Машона
(1467) Машона  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 30 июлендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 OE» саналган.
Куртье
Куртье — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Роки-Ривер (Огайо)
Роки-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Роки-Ривер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
805 (сан)
805 (сигез йөз биш) - 804 белән 806 арасындагы натураль сан.
Гришкино (Татарстан)
Гришкино — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Тарих
1710 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чирмешләр.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Фольянизе
Фольянизе — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Өзбаг (Кыршеһир)
Өзбаг (Özbağ) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Кыршеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Каракан
Каракан — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Новосибирск су саклагычы (Об) елгасының уң ярына тамагыннан 3047 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 86 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Девитт (Нью-Йорк)
Девитт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кюиси-ан-Альмон
Кюиси-ан-Альмон (Cuisy-en-Almont) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Ваклино
Ваклино — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Орлетте (кратер)
Исеме
Орлетте кратеры француз хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Ваклино
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фонтанароза
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вилье-ан-Лье
Вилье-ан-Лье — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
(4935) Маслачкова
(4935) Маслачкова  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Дим-Тамак авылы тарихы
1859 елгы мәгълүматларга караганда Дим-Тамакта мәчет була. 19 йөз ахырында авыл җәмәгатенең имана җире 2378 дисәтинә тәшкил иткән. Дим -Тамак авыл советы 1918 нче елны барлыкка килә һәм Самара губернасы Бөгелмә өязе Кырым -Сарай волосте составына керә. 1920 елга кадәр Дим-Тамак авылы Самара губернасының Бөгелмә өязе Александров волостена кергән. 1920 елдан ТАССРның Бөгелмә кантонында, 1930 елның 10 августыннан – Баулы районы, 1935 елның 10 февраленнән – Ютазы районы, 1963 елның 1 февраленнән – Бөгелмә районы, 1965 елның 12 гыйнварыннан – Баулы районы, 1991 елның 6 апреленнән Ютазы районы составында тора.
(4935) Маслачкова
Тарихы
1985 елның 13 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PD2» саналган.
Дим-Тамак авылы тарихы
Халык саны: 1795 тә – 230 ир-ат; 1859 да – 765: 1886 да – 866, 1897 дә -1033, 1920 дә – 1387, 1926 да – 1190, 1938 дә – 742, 1949 да – 707, 1958 дә – 761, 1970 тә – 784, 1979 да – 651, 1989 да – 540, 2002 дә – 549, 2015 тә - 529. Милләтләре буенча – татарлар яши.
Ебүлһаер (Сарыоглан)
Ебүлһаер (Ebülhayır) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыоглан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кюверньон
Кюверньон — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
806 (сан)
806 (сигез йөз алты) - 805 белән 807 арасындагы натураль сан.
Телушагы (Пүтүрге)
Телушагы (Teluşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Пүтүрге илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Келдерару (Илфов)
Келдерару — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.