cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рәзиф Кәримов
Биография
Рәзиф Кәримов 1963 елның 4 сентябрендә Минзәлә районының Бикбау авылында туа. 1986 елда Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.
1988 елдан 1991 елга каддшр — Яр Чаллы шәһәрендә ТАССРның Тукай районы «Татарстан» совхозының машина ишегалды мөдире, баш инженеры. 1991 елдан «Агроснаб» ҖЧҖ «Кама» агросәнәгать комплексы директоры. 1993—1998 елларда Татарстан Республикасы Тукай районының «Искра» колхозы рәисе. 1998 елдан Тукай районы администрациясе башлыгының беренче урынбасары. 1999 елдан «Тукай муниципаль районы авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе» дәүләт учреждениесе башлыгы.
2008—2013 елларда — «Вамин Татарстан» ААҖнең «Чаллы сөт комбинаты» филиалы директоры. 2013 елдан «Просто молоко» ИК ҖЧҖ филиалы «Казан сөт комбинаты» директоры.
2014 елдан 2015 елга кадәр — Зәй муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесе. 2015 елның сентябрендә Зәй муниципаль районы башлыгы һәм Зәй шәһәре башлыгы итеп сайлана.
2020 елның сентябрендә шәһәр һәм район депутатлары советы утырышында Рәзиф Кәримовны Зәй районы башлыгы итеп икенче срокка сайлыйлар. Шәһәр һәм район депутатлары бертавыштан аның кандидатурасы өчен тавыш бирә.
280-еллар
280-еллар — 280 елда башланган һәм 289 елда тәмамланган унъеллык.
Паральша
Паральша — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстанның Ибреси районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Киря елгасының сул ярыннан 72 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чарноцин (Лодзь воеводалыгы)
Чарноцин  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прая-ду-Рибатежу
Прая-ду-Рибатежу — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Григорий Растёгин
Григорий Растёгин (Григорий Семёнович Растёгин,, , Сембер губернасы — , ), Совет фирка-дәүләт эшлеклесе.
Югары фирка мәктәбен тәмамлаган (Мәскәү, 1941). 1926 дан БК(б)Ф әгъзасы. 1931 дән Самар һәм Сембер шәһәрләрендә, Урта Идел парахутчылыгының сәяси бүлегендә фирка эшендә. 1937 нең октябреннән башлап БК(б)Ф Сембер шәһәр комитетынең беренче сәркәтибе, 1939 ның гыйнвар-ноябрендә — БК(б)Фнең Башкортстан өлкә комитеты беренче сәркәтибе, 1939-1941 елларда БК(б)Ф ҮК әгъзалыгына кандидат. 1940 ның гыйнвар-мартында БК(б)Фның Куйбышев өлкә комитеты икенче сәркәтибе. Бөек Ватан сугышында катнашкан. 1946 дан — Семберның ВКП(б) Сталин, Ленин район комитетларынең беренче сәркәтибе, 1953 нең августыннан — СБКФ Сембер өлкә комитетынең фирка комиссиясе әгъзасы.
(12560) 1998 RC58
(12560) 1998 RC58 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 14 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RC58» саналган.
Шимановице-Гурне
Шимановице-Гурне — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Батчы
Батчы (Батчы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
HD106625
HD106625 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бачин (Суский повяты)
Бачин — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Падьясенка (Бабруйский районы)
Падьясенка  (Пад’ясенка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Бачин (Суский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лёбершюц
Лёбершюц (Löberschütz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Падьясенка (Бабруйский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лёбершюц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5393) Голдштейн
(5393) Голдштейн — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 5 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 ET» саналган.
Сан-Мартин-Сасгайолас
Сан-Мартин-Сасгайолас — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Плесси-Сен-Бенуа
Плесси-Сен-Бенуа — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Мартин-Сасгайолас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лианкур-Фосс
Лианкур-Фосс — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Карга (Һавза)
Карга (Karga) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Деуда II (Козенца)
Деуда II — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Деуда II Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
837 ел (б. э. к.)
837 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Тәмте вулысы
Тәмте вулысы — Казан губернасы Зөя өязе составындагы административ-территориаль берәмлек.
Вулысның үзәге булып Тәмте авылы торган.
Сэрто-Се
Сэрто-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Перис (Арканзас)
Перис  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Перис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
290-еллар
290-еллар — 290 елда башланган һәм 299 елда тәмамланган унъеллык.
Май чабу
Май чабу, Масленица (рус. Масленица - "майлы") — керәшеннәрдә, славяннарда кышны озатып, язны каршылау бәйрәме.
Көнчыгыш славяннарның халык календаренда бәйрәм кыш һәм яз чиген, шулай ук Бөек пост чиген маркировкалый. Май чабу Европа илләрендә карнавал аналогы итеп санала. Әлеге бәйрәм католикларда «майлы сишәмбе» гә тиң. Рус Православие Чиркәве календаренда бу чор сыр атнасы дип атала.
Май чабу көне ел саен Пасха бәйрәм итү датасына карап үзгәрә. Май чабу бәйрәменең традицион атрибутлары - Май чабу карачкысы, күңел ачу, чанада шуу; русларда коймак һәм кабартма, ә белорусларда һәм украиннарда — эремчек пилмәне, сырниклар.
Май чабу бәйрәме бик борынгыдан килә. Аны славяннар православие дине кабул ителгәнче үк билгеләп үткәннәр. Ул табигать көчләренә, ел вакытларына табыну, аларның күңелен күрергә тырышу белән бәйле булган.
Әлеге йола җиде көн буена бәйрәм ителә. Май чабу атнасының һәр көне исемләп бүленгән.
Май чабу атнасында православие халкы уйнап-көлеп кышны куа, табигатьне уята.
Йола буенча, май чабу атнасында кунактан-кунакка йөрү гадәте каралган.
Май чабуның төп атрибуты - түгәрәк коймак. Йола буенча, кояш символы атна буена һәр гаиләдә әзерләнә. Бәйрәм табыны аеруча бай. Йола ашларыннан - ботка, коймак, бәлеш куела.
Җиденче ягъни соңгы көннәрендә православие халкы бер-берсеннән гафу сорап, кунакка йөри һәм тәмле ашлар белән сыйлана. Бу инде кыш урынына яз килгән, дигән сүз. Керәшеннәрдә төп бәйрәм, уен-көлке кече атнадан башланган. Яшь киленнәрнең чиккән бистәрләре, яулыклары белән бизәлгән атларда “кәтәйсә” иткәннәр. Су буенда яшьләр төне буе чуман әйләнгән. Көз көне өйләнешкән яшь парларны кыяматлыклары кунакка алган. Яшьләр кеше арасына беренче тапкыр бергәләп чыкканнар. Пручти көнне бөтен кеше бер- береннән кичерү сораган. Соңыннан күңелле атна 40 көнлек ураза белән алмаша.
Бәйрәмнең башка исемнәре
Көнчыгыш славян диалектларында түбәндәге исем вариантлары теркәлгән: ''рус. Масляна, Масляница, Масляная, Масленая неделя, Сырная неделя, Мясопуст, Сыроястная неделя, Всемирный праздник, Прожорная неделя, Обжорная масленица, Маслено заговенье, Блинщина, Блинная неделя, Поползуха (хәрәкәтчән даталар белән бәйле), Объедуха , Честная масленица, Широкая масленица, Весёлая масленица, Кривая неделя, Боярыня-масленица, Госпожа Масленица, Молочная неделя, Молочница;'' полес. Весна, Запускный тыждень, Запустный тыждень, Масленая колядуха, Масленая (неделя), Масленая полизуха, Масленица, Масленка, Масленый тыждень, Маслоед, Масная, Масница, Масный тыждень, Отпущальная, Прощальный тыждень, Пустый тыждень, Сыропная неделя; белор''. Масленіца, Масленка, Масніца; укр. Ма́сниця, Пу́щення, Сиропу́ст, Пироги, Колодка, Колодій, Заговини, Сирний тиждень.''
Россиянең православие халыклары телләрендә Бөек пост алдыннан соңгы атна исеме рус теленнән (ирз. Масинця, Мастя, мукш. Масла, Масланьце, коми Масьленича, удм. Масленча) яки калька белән алынып тора: чуаш. Ҫăварни, керәшен тат. Май чабу атнасы, чир. Ӱярня — «майлы атна», коми Йöввыв «сөтле», удм. Вöйдыр «май вакыты», хак. Сарығ хаях улукун, осет. Урсы къуыри «сөт ризыгы атналыгы» («ак атна»). Атаманың икенче моделе атларда йөрү традициясе белән бәйле — ирз. Кирякшчи, коми Гажа валяй, керәш. тат. Кәтәйсә итү, хак. Чылғаях. Кайбер этник традицияләрдә март «Май чабу ае» дип санала (чуаш. Ҫăварни уйăхĕ, чир. Ӱярня тылзе).
Совет чорында Май чабу
Октябрь инкыйлабыннан соң дини бәйрәмнәр белән көрәш башлана: Иске Май чабуга каршы, Кызыл Май чабу бәйрәме авылда мәдәни күңел ачу һәм яңа көнкүреш пропагандасында үткәреләчәк.
— Кызыл Май чабу // Известия. 14 декабрь 1923 ел. Әмма дингә каршы массакүләм хәрәкәтләр халыкта кызыксыну уятмый, «Кызыл Май чабу» рәсми бәйрәм календареннән 1920 еллар уртасында ук юкка чыга.
1960 еллар башында, «динсез» сезонлы чаралар кысаларында, Май чабуны алыштырырга тиешле «Рус кышын озату» бәйрәме оештырыла.
Преси-су-Тиль
Преси-су-Тиль (Précy-sous-Thil) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Преси-су-Тиль кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.05 км².
Хайд (округ, Төньяк Каролина)
Хайд — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Суон Куортер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1712 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3688 км² тәшкил итә.
Чамакла (Флорида)
Чамакла  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чамакла халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авут (Салыпазары)
Авут (Avut) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Салыпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Секеримб
Секеримб — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чарнув (Лодзь воеводалыгы)
Чарнув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лучница-над-Житавоу
Лучница-над-Житавоу — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Николае-Белческу (коммуна, Констанца)
Николае-Белческу — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
HD106631
HD106631 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фарадей кануны
Фарадей кануны яки Электромагнит индукциясе кануны (tat.lat. Faradey qanunı) - электродинамикада нигезле канун, трансформаторлар, дросселләр, генераторлар, электрдвигательләр эшләвенең нигезендә ята.
Фарадей кануны буенча:
Һәр йомык контурда электр йөртү көче контурның магнит агымның үзгәреше тизлегенә тигез.
яки
Электромагнетик индукция 1831 елда Майкл Фарадей һәм Джозеф Генри тарафыннан ачыла.
Фарадей кануны дифференциаль күренештә
Фарадей кануны Максвелл дифференциаль тигезләмәсендә болай күренә:
биредә E - Электр кырының көчәнешлелеге, B - магнит кыры.
Фарадей кануны интеграл күренештә
Фарадей кануны Максвелл интеграл тигезләмәсендә болай күренә: кайда - электрик хәрәкәткә этәрүче көч
магнит агымы
биредә dA — өслек Σ(t) өлеше, B — магнит кыры, B·dA — скаляр  тапкырчыгыш  B һәм dA.
Фарадей - Максвелл тигезләмәләре
Үзгәрүчән магнит кыры электр кырын булдыра, шуны Фарадей - Максвелл тигезләмәләре тасвирлый:
дифференциаль күренеш:
интеграл күренеше:
Падар (Круглянский районы)
Падар  (Падар ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рапоза (Алмейрин)
Рапоза  — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ленки (Седлецкий повяты)
Ленки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12561) Howard
(12561) Howard — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SX7» саналган.
Удинцева (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Удинцева (Удинцева) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Патнам (Алабама)
Патнам  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Патнам халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
838 ел (б. э. к.)
838 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Бачкув (Кече Польша воеводалыгы)
Бачкув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шимановице-Дольне
Шимановице-Дольне — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буралы Чишмә
Буралы Чишмә — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Сан-Марти-Саррока
Сан-Марти-Саррока — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Буралы Чишмә
Халык саны — 100 тирәсендә. Почта индексы — 423355.
Сан-Марти-Саррока
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буралы Чишмә
Тарих
1924 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Башня
Башня (Башня ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Лёбихау
Лёбихау (Löbichau) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
300-еллар
300-еллар — 300 елда башланган һәм 309 елда тәмамланган унъеллык.
Лижескур
Лижескур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
(5394) Jurgens
(5394) Jurgens — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 6 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 EZ1» саналган.
Чартки (гмина Варта)
Чартки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Падасинки
Падасинки (Падасінкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Чартки (гмина Варта)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падасинки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Душкины
Душкины (Душкины) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Риашуш
Риашуш — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Пара
Парá — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Кызыл Октябрь районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пиана елгасының уң ярыннан 52 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Пара буенда Уразавыл, Атяравыл, Яндавишча, Актук һ.б. татар авыллары урнашкан.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Карга (Кавак)
Карга (Karga) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Деузи (Реҗо Эмилия)
Деузи — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Деузи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Өлҗән вулысы
Өлҗән вулысы — Казан губернасы Зөя өязе составындагы административ-территориаль берәмлек.
Вулысның үзәге булып Өлҗән авылы торган.
Айрделл (округ, Төньяк Каролина)
Айрделл — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Стейтсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1788 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1546 км² тәшкил итә.
839 ел (б. э. к.)
839 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Авут (Чүнгүш)
Авут (Avut) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чүнгүш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Перривилл (Арканзас)
Перривилл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Перривилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лобня
Лобнә (Лобнә) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
(12562) Briangrazer
Тарихы
1998 елның 19 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SP36» саналган.
Лобня
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә cтaтысын 1947 елдан, шәһәр cтaтысын 1961 елдан башлап йөртә.
Танылган кешеләр
Андронов Вадим Вадим Улы
Волков Геннадий Александровичның Туган Көне
Гурьев Андрей Григорьевичның Туган Көне
Егоров Александр Петрович (шагыйрь))
Злобин Николай Дмитриевич, Казанның Башлыгы
Корнеев Сергей Павловичның Туган Көне
Котляков Владимир Михайлович, Казанның Башлыгы
Мишустин Михаил Владимирович-Татарстанның Иң Зур Мәдәният Эшлеклесе
Мясников Валерий Владимировичның Туган Көне
Сахнов Вячеслав Иванович-Татарстанның Иң Зур Мәдәният Эшлеклесе
Сукыр, Анна Александровна
Собол, Любовь Эдуардовна
Гурьев Андрей Андреевич, ФосАгро иң эре тау-химия Холдингы җитәкчесе
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (90,2%), украиннар (2,4%), әрмәннәр (1,4%), татарлар (1,1%).
Лььесек
Лььесек — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Чартки (гмина Серадз)
Чартки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лььесек
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Чартки (гмина Серадз)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падбелле
Падбелле (Падбелле ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Лььесек
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Падбелле
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шиманувка (Опатовский повяты)
Шиманувка  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белдно
Белдно — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ениҗами (Гүнейсу)
Ениҗами (Yenicami) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Гүнейсу илчесенә караган бер авыл (köy).
Очью
Очью — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Ижма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Сэр-Яха (Тиутей-Яха кушылдыгы)
Сэр-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тиутей-Яха елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.
310-еллар
310-еллар — 310 елда башланган һәм 319 елда тәмамланган унъеллык.
Сэр-Яха (Тиутей-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Очью
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сэр-Яха (Тиутей-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сан-Матеу-де-Бажес
Сан-Матеу-де-Бажес — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ырынбур өлкәсе
Ырынбу́р өлкәсе́ – Россия Федерациясенең Европа өлеше субъекты. Идел буе федераль округынә керә. ЮНЕСКО билгеләнмәсе буенча Урта Азия географик өлкәсенә керә. Өлкә үзәге – Ырынбур шәһәре.
Климат
Климат — кискен континенталь. Гыйнварның уртача температурасы — -14...-18°С, июльнең уртача температурасы — +19...22°С. Урта ел явымнар саны 300—450 мм.
Тарих
Хәзерге Ырынбур өлкәсе территориясе Pəcəй империясе составына XVIII гасырның 30-елларында керә.
1928 елда Ырынбур губернасы юкка чыгарыла, ә территориясе Урта Идел өлкәсе составына кертелә. 1934 елның 7 декабрендә БҮБК Президиумы Ырынбур өлкәсен оештыру турында карар кабул итә. 1938 елның 26 декабрендә, ССРБ Югары Советы Президиумы указы буенча, Ырынбургка Чкалов исеме бирелә, ә Ырынбур өлкәсенә Чкалов өлкәсе исеме бирелә. 1957 елда шәһәргә һәм өлкәгә тарихи исем кайтарыла.
Административ бүленеш
535 px|right|thumb
Милли состав
Искәрмәләр: 1 Кырым татарлары белән
Торак пунктлары
<p style="text-align:center;">Ырынбур өлкәсенең эре торак пунктлары
Икътисад
Төп тармаклары — ягулык сәнәгате, кара һәм төсле металлургия, химик, нефтехимик һәм азык-төлек тармаклары. Ырынбур өлкәсе территориясендә Ырынбур газ-конденсат чыганагы бар. Өлкә территориясендә нефть (Урал алды), тимер, бакыр һәм никель рудалары, азбис чыгарыла. Иң зур ширкәтләре — «Оренбургнефть», «Оренбурггазпром», «Орскнефтеоргсинтез», «Оренбург минераллары» җитештерү берләшмәләре, «Уральская сталь» (Новотроицк), «Южуралникель» (Орск) акционерлык җәмгыятьләре, Орск җиңел металл конструкцияләр заводы, Медногорск бакыр-күкерт комбинаты, Гай тау-баету комбинаты.
Абашево
Абашево (Апаш, Абашево) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 838 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Премо-Приссе
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,63 км².
Секешел
Секешел — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чарлстон-Парк (Флорида)
Чарлстон-Парк  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чарлстон-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD106661
HD106661 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Николае-Титулеску
Николае-Титулеску — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рибейра-Бранка
Рибейра-Бранка — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Баяры (Жабинкавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ледерхозе
Ледерхозе (Lederhose) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пентон (Алабама)
Пентон  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пентон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наил Сафиуллин
Наил Хәмит улы Сафиуллин (1948 елның 23 сентябре, Казан, Татарстан АССР, ССРБ) — милиция генерал-майоры, Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министры урынбасары (1988—1993), РФ Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты башлыгы (1993—2008).
Биография
Наил Сафиуллин 1948 елның 23 сентябрендә Казанда туа. 1964 елда хезмәт эшчәнлеген оборона заводында слесарь-җыючы булып башлый.
1976 елда Казан авиация институтының авто төзелеше факультетын тәмамлый. Аннан соң «Союз» Казан моторлар төзү заводының инженер-конструкторы булып эшли. 1986 елда ССРБ ЭЭМ академиясен тәмамлый.
1999 елдан РФ Эчке эшләр министрлыгының Казан юридик институты башлыгы, Россия Федерациясе Президентының 2008 елның 3 октябрендәге Указы белән әлеге вазифадан азат ителә. 2008 елдан Россия Юстиция министрлыгының Татарстан буенча идарәсе башлыгы.
2000 елның 14 июнендә Россия Президенты Указы белән милиция генерал-майоры исеме бирелә.
Татарстан югары уку йортлары ректорлары советы әгъзасы, Татарстан ЭЭМ коллегиясе әгъзасы, Татарстан Республикасы Куркынычсызлык советы әгъзасы.
60 тан артык фәнни һәм методик эшләр авторы. Өйләнгән, ике улы бар.
Ленки (Цехановский повяты)
Ленки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
840 ел (б. э. к.)
840 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
(5395) Shosasaki
Тарихы
1988 елның 14 сентябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RK11» саналган.
Падброддзе
Падброддзе (Падброддзе ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Уецкое (Талица шәһәр округы)
Уецкое (Уецкое) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Пюизеле-ле-Маре
Пюизеле-ле-Маре — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
(12563) 1998 SA43
(12563) 1998 SA43 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 сентябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SA43» саналган.
Дефензола (Фоҗа)
Дефензола — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дефензола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
320-еллар
320-еллар — 320 елда башланган һәм 329 елда тәмамланган унъеллык.
Каргаҗы (Эрегъли)
Каргаҗы (Kargacı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Авуттепе (Алтынөзү)
Авуттепе (Avuttepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Алтынөзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чыңгыз Әхмәров
Чыңгыз Әхмәров (Чингиз Абдурахманович Ахмаров) – рәссам, график, монументаль сәнгать рәссамы, педагог, сәнгать фәннәре кандидаты, профессор, Үзбәкстан ССРның (1964) һәм Татарстанның (1992) халык рәссамы.
Тәрҗемәи хәле
Чыңгыз Габдрахман улы Әхмәров 1912 елның 12 маенда Ырынбур губернасының Троицк шәһәрендә туа. Әтисе мәгърифәтче була, Троицкида мөселман мәктәпләре оештыра. Шәһәрдәге мәктәпне тәмамлагач, Чыңгыз 1927-1930 елларда Пермь сәнгать техникумында укый. 1930-1935 елларда Чыңгыз Әхмәров Сәмәрканд шәһәрендә яши, Сәмәрканд сынлы сәнгать укуханәсендә укый (Павел Беньков шәкерте), «Яңа юл» журналы белән хезмәттәшлек итә, сәнгать әсәрләре иҗат итү оешмасында («Изофабрика») рәссам булып эшли. 1935 елда ул В.И.Суриков исемендәге Мәскәү сәнгать институтына укырга керә, сугыш башлану сәбәпле, аны 1942 елда Сәмәркандта тәмамлый.
1949, 1955-57 елларда Ч.Әхмәров Мәскәү Югары нәфис сәнәгать училищесында (элеккеге Строганов училищесы) укыта. 1950 еллар башыннан ул Ташкәнттә яши. Ул 1952-54 елларда Үзбәкстанның Республика сәнгать училищесында укыта, 1970-72 дә Театр һәм сәнгать институтында монументаль нәкышь кафедрасы һәм бер үк вакытта (1968-70) Ташкәнт политехника институтында рәсем һәм нәкышь кафедрасы мөдире булып эшли.
Ч.Әхмәров – Үзбәкстанда монументаль сәнгатькә нигез салучы. Ул 1944-47 елларда, архитектура академигы А.В.Щусев белән берлектә, А.Нәваи исемендәге Ташкәнт опера һәм балет театры диварларын бизи; 1953тә Мәскәү метросының «Киевская-боҗралы» станциясе өчен мозаика паннолары һәм фрескалар эшләүдә катнаша. Рәссам Ташкәнт, Бохара, Сәмәрканд шәһәрләрендәге байтак биналарга ямь өстәп торган монументаль хезмәтләре белән дә яхшы мәгълүм.
Ч.Әхмәров – замандашлары портретлары, чит илләргә сәяхәтләр ясау тәэсирендә язылган график эшләр, рәсемнәр авторы да.
«Татар хатыны» (1968), «Йосыф һәм Зөләйха» (1975) картиналарын яза. 1980 елларда рәссам татар тарихы һәм мәдәнияте темасына әйләнеп кайта. Шушы елларны Чыңгыз Әхмәров «Мәрҗани Үзәк Азияд»ә, «Сөембикә Үтәмеш-Гәрәй белән», «Габдулла Тукай», «Тормыш», «Татар кызы», «Татар биюе» дигән хезмәтләрен иҗат итә.
Ч.Әхмәров халыкара күргәзмәләрдә (Италия, Франция, Алмания, Канада, Бельгия, Һиндстан, Япония һ.б.), бөтенсоюз һәм республика күргәзмәләрендә катнаша. Аның шәхси күргәзмәләре Мәскәүдә, Ташкәнттә, Казанда күрсәтелә. Рәссам әсәрләре Третьяков галереясында, Шәрыкъ сәнгате музеенда (Мәскәү), Үзбәкстан, Казакъстан һәм Татарстан музейларында саклана.
Ч.Әхмәров 1995 елның 13 мартында Ташкәнт шәһәрендә вафат була. 2006 елда ул яшәгән йортка истәлек тактасы куела.
Дәүләт бүләкләре һәм шәрәфле исемнәре
Ч.Әхмәров 1948 елда СССР Дәүләт премиясе, 1968 елда Үзбәкстан ССРның Хәмзә исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты була, орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә. Аңа 1964 елда Үзбәкстан ССРның, 1992 елда Татарстан Республикасының халык рәссамы дигән мактаулы исемнәр бирелә.
Гаиләсе
Хатыны Әшрәф Хәсәнова, рәссам, музей директоры. Улы (тәрбиягә алып үстергән).
Чартория (Лодзь воеводалыгы)
Чартория  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шищице (Келецкий повяты)
Шищице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шырдан вулысы
Шырдан вулысы — Казан губернасы Зөя өязе составындагы административ-территориаль берәмлек.
Вулысның үзәге булып Рус Шырданы авылы торган.
Санпедор
Санпедор — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD106664
HD106664 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Югары Чыршылы (Сарман районы)
Югары Чыршылы — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
HD106664
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Югары Чыршылы (Сарман районы)
Тарих
1730-елларда нигезләнгән.
HD106664
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Югары Чыршылы (Сарман районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Ту-160
Ту-160 «70» эшләнмәсе, АККОШ яки НАТО кодификациясе буенча: Blackjack — «блэкҗек» ) — тавыш тизлегеннән югарырак тизлек белән оча торган стратегик бомбага тотучы - ракета йөртүче, канатлар үзгәрүчән уксыманлыгы белән очкыч, совет авыр ике моторлы реактив күп максатлы очкычы.
Хәрби авиация тарихында иң зур, авыр һәм куәтле тавыштан тизрәк оча торган очкыч булып тора.
Пилотлар арасында "АККОШ" (Белый лебедь) дип йөртелә.
1984 елдан Казан авиация заводында җитештерелә, 1984 елның 10 октябрендә Казан Борисоглебский һава аланыннан беренче Ту-160 очкычы очып менде.
2007 елда Казан шәһәрендә яңа Ту-160 беренче очыш ясады.
2008 елда Казан шәһәрендә "Виталий Копылов" исемле яңа Ту-160 очкычы Россия Хәрби-һава көчләренә тапшырылды.
2018 елны Казан авиация заводы белән саклану министрлыгы арасында 10 Ту-160М2 очкычы төзү турында килешенде
Кораллар
Ту-160 Х-55СМ исемле стратегик канатлы атом кораллы ракеталар йөртә, ракеталар стационар тәмекләрне юк итү өчен кулланыла, Ту-160 очкычы Аурупада һәм АКШта урнашкан тәмекләргә тидерә ала.
Рибейра-де-Сан-Жуан
Географиясе
Мәйданы —.
Бельча
Бельча — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Елсуки
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Никорешть (коммуна)
Никорешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Пекшать
Пекшать — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Лукояново районы, Гагино районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ежать елгасының уң ярыннан 8,8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Джэксон (округ, Төньяк Каролина)
Джэксон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сильва шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
841 ел (б. э. к.)
841 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Падбудки
Падбудки (Падбудкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(5396) 1988 SH1
(5396) 1988 SH1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 20 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 SH1» саналган.
Лёдла
Лёдла (Lödla) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баяры (Камянецкий районы)
Баяры  (Баяры ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Пигготт (Арканзас)
Пигготт  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Баяры (Камянецкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Пигготт (Арканзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лььешно
Лььешно — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Частари
Частари — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дефензола I (Фоҗа)
Географиясе
Дефензола I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Премезель
Премезель (Prémeyzel) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Белле кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.14 км².
Сюнду
Сюнду — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сибирчата-Яха елгасының уң ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Лиме (Сомма)
Лиме — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Семён Игнатьев
Семён Игнатьев (Ігнатьєв Семен Денисович, Семён Денисович Игнатьев,, , Елизаветград өязе, Херсон губернасы — , Мәскәү) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
Ярлы керәстиян гаиләсендә дөньяга килгән. Украин милләтеннән. 1914-1919 да Термездә мамык тазарту заводында, аннары Бохара тимер юлы һөнәрханәләрендә слисер ярдәмчесе булып эшли.