cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хөсәйн Нуршарг
Тәрҗемәи хәле
Хосейн Нуршаргның югары юридик белеме - Россия Халыклар дуслыгы университетының бакалаврлык (2009) һәм магистрлык дипломы (2011) бар. Соңрак 2014 елда ул Мәскәү дәүләт мәдәният институты аспирантурасын тәмамлый, буенча «Һинд-Европа халыклары мәдәнияте феномены буларак җырлау тавышы: фарсы музыка традицияләре материалында системалы-типологик тикшеренүләр тәҗрибәсе» Певческий голос как феномен культуры индоевропейских народов: опыт системно-типологического исследования на материале музыкальных традиций Ирана) диссертациясен яклый.
Чимсора
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хөсәйн Нуршарг
Иҗаты
2008 елдан башлап Мәскәү консерваториясенә Иранның музыкаль традицияләрен өйрәнүдә һәм Россия белән Иран арасында мәдәни хезмәттәшлекне үстерүдә актив ярдәм итә. 2014 елдан башлап, фарсы мәдәнияте мәсьәләләре буенча фәнни консультант вазифаларын үтәп, Мәскәү консерваториясендә эшли.
2008-2016 еллар дәвамында Хөсәен Нуршарг белән Мәскәү консерваториясендә 30 дан артык иран классик музыкасы концертлары урын ала. Әлеге концертта түбәндәге танылган фарсы композиторлары һәм башкаручылары катнаша: (тар, диван), Шәһрияр Назари (бәрмә музыка кораллары),  һәм  (тар, сетар),, Нәгыймә Голами, Мәэдә Табатабаи,  (җырчылар) һәм "Солых", "Фиракъ", «Гамар», «Кәрван» музыкаль төркемнәре.
2020 елда Таҗлы вирус сәбәпле Мәскәүдә оештырылган "Мәскәү — мәдәниятләр чаты" интернет проектында катнаша. Әлеге проектның беренче "Мәскәү — Тәһран. Җырчы Хөсәен Нуршарг" чыгарылышында 2013-2019 елларда урын алган Хөсәен Нуршарг классик фарсы музыкасы концертларының видеоязмалары кулланыла.
Визельбург
Визельбург — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Винтроп (Массачусетс)
Винтроп  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Винтроп шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Фратин (Тревизо)
Казе Фратин — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шарпаты
Шарпаты (Шарпаты) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Ивани (Польша)
Ивани  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Хрустно
Хрустно — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ивани (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хрустно
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иван Максимов (мәгънәләр)
Иван Максимов:
Чакмагыш (мәгънәләр)
Чакмагыш — татар-башкорт яши торган төбәкләрдәге гидроним һәм топоним.
Мисырда ислам
Мисырда ислам  (الإسلام في مصر) — Мисыр территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Мисыр халкының (102 млн 334 мең кеше) 92,35 % ы (94 млн 500 мең кеше) (бөтендөнья мөселманнарының 4,90 % ы) — Ислам дине тарафдары (2020). Ислам — 1980 елдан бирле илнең дәүләт дине. Мөселманнарның күпчелеге сөнниләр (хәнәфи, хәнбәли, шәфигый мәзһәбләре), шулай ук шигыйлар һәм хөкүмәт тарафыннан рәсми рәвештә танылмаган әхмәдияләр бар.
Тарих
1798 елда Наполеон Бонапарт Мисырга кергәндә, ил халкы нибары 3 миллион кеше тәшкил иткән. Мисырның мәгариф, хокук, сәламәтлек саклау һәм социаль тәэмин итү мәсьәләләре дини функционерлар кулында була.
Госманлы империясе идарәсе, мәмлүкләр идарәсе кебек үк, голәмәләрнең җәмәгатьчелек һәм сәяси ролен ныгыта, илдә сәяси аңлашылмаучанлыклар дини каршылыкларга нигезләнгән була.
XIX һәм XX гасырлар дәвамында бер-берсен алмаштырган хөкүмәтләр җәмәгать тормышында голәмәләрнең ролен чикләү һәм дини институтлар өстеннән тыгызрак дәүләт контролен булдыру өчен зур көч куя.
1800-еллар башында хакимияткә килгән Мисыр пашасы (1805—1848) Әл-Әзһәр университетын финанслауны дәүләт өстенә алып, голәмәләрнең сәяси бәйсезлегенә нокта куя. 1831 елда Мөхәммәт Гали-паша төрек хакимлегеннән баш тарта һәм Мисыр белән мөстәкыйль идарә итә башлый.
1952 елгы соң хөкүмәт мәчеттә һәм дини мәктәпләрдә вазифаи затларны билгеләүне үз өстенә ала. 1961 елда хөкүмәте гасырлар буе руханилар әзерләгән Әл-Әзһәр университетын үзгәртеп кору эшен башлап җибәргән. Әлеге реформа кафедра мөдирләре итеп голәмәләр сафына кермәгән кешеләрне билгеләргә мөмкинлек бирә. Хөкүмәт берничә заманча факультет, шул исәптән, медицина, инженер һәм коммерция факультетлары оештыра. Массакүләм мәгълүмат чаралары, « кастасының иске модалы вәкилләре» дип, голәмәләргә каршы чыгыш ясый.
1970 елдан 2010 елга кадәр илдә авыл хуҗалыгы һәм медицина өлкәсендә уңышлар белән бәйле демографик бум күзәтелә.
1970-еллар башыннан суфичылык белән кызыксыну арта. Хәзерге Мисыр суфилары, кагыйдә буларак, югары һөнәри белем алган яшь кешеләр.
Хәзерге заман
ил халкының ~91 % тәшкил итә. Иң эре этник азчылык — төрекләр, греклар, абазлар һәм бәдәви гарәп кабиләләре, сива һәм нубиялеләр.
Чит илләрдә 2,7 миллионга якын мисырлы яши. Согуд Гарәбстаны, Ливия, Иордания һәм Күвәйт кебек гарәп илләрендә Мисыр иммигрантларының 70 % ы яши. Калган 30 % ы Европа һәм Төньяк Америкада (90 000 Италиядә, 110 000 Канадада һәм 318 000 Америка Кушма Штатларында) гомер итә.
Илдә ислам тарафдарлары ~90 % (нигездә, сөнниләр), христианнар — 10 %, яһүд дине вәкилләре — 200 кеше. 2000 кешедән кимрәк булган Бәһаи җәмгыяте хөкүмәт тарафыннан танылмый.
Мәчет
Мөхәммәт Гали-паша мәчете — Мисыр башкаласы Каһирәдә 1830—1848 елларда төзелгән мәчет. 1831 елда Төркия хакимлегеннән баш тартып, Мисыр белән мөстәкыйль идарә итә башлаган хөрмәтенә аталган.
Сидар-Гроув (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Женн (Мен һәм Луара)
Женн — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Густавув (Великопольское воеводалыгы)
Густавув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Броде (Шкофя Лока)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орта (Геваш)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Геваш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вик (Кальвадос)
Вик — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Семфорьян-ле-Валуа
Сен-Семфорьян-ле-Валуа — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Павлавичы (Слонимский районы)
Павлавичы  (Паўлавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кикапу-Сайт-Файв (Канзас)
Кикапу-Сайт-Файв  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кикапу-Сайт-Файв халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17932) Viswanathan
(17932) Viswanathan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 6 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GA35» саналган.
Булак (Кызылҗаһамам)
Булак (Bulak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Үтәмеш (мәгънәләр)
Үтәмеш — топоним.
Шонштетт
Шонштетт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Шесий (Бучум, Алба)
Валя-Шесий — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD203452
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ивець
Ивець — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
2006 елгы дөнья футбол чемпионаты
2006 елгы дөнья футбол чемпионаты (Fussball-Weltmeisterschaft 2006) — 2006 елда узган унсигезенче ФИФА дөнья футбол чемпионаты. Чара 9 июньнән 9 июльгә кадәр Алманиянең унике шәһәрендә (Берлин, Дортмунд, Мүнхен, Штуттгарт, Гелзенкирхен, Һамбург, Франкфурт, Көлн, Һанновер, Лейпциг, Кайзерслаутерн, Нүрнберг) үткәрелгән.
Ярышта 32 җыелма такым катнашкан, шуларның 14 - Аурупадан, 5 - Африкадан, 4 - Көньяк Америкадан, 4 - Азиядән, 4 - Төньяк Америкадан һәм 1 - Океаниядән. Ангола, Гана, Кот д'Ивуар, Того, Триндад һәм Тобаго милли футбол җыелмалары дөнья чемпионтларында беренче тапкыр катнашканнар.
Ярыш ике этаптан торган: беренче этапта 32 такым сигез төркемгә бүленеп, әйләнмә система буенча уйнады. Икенче этапта төркемнәрдә беренче ике урын алган такымнар «җиңелгән очракта төшеп калу» системасы буенча җиңүчене ачыклаганнар.
Барлыгы 64 уен уйналган, 147 туп кертелгән. Иң күп туп кертүчеләр: Мирослав Клозе (Алмания) - 5 туп, Эрнан Креспо, Макси Родригес (икесе дә - Аргентина), Роналдо (Бразилия), Тьерри Аңри, Зәйнетдин Зидан (икесе дә - Франция), Лукас Подольски (Алмания), Фернандо Торрес, Давид Вилья (икесе дә - Испания) - 3 туп.
Финалда Италия җыелмасы Францияны матчтан соңгы пинәлти сериясендә 5:3 (матчның төп һәм өстәмә вакыты 1:1 исәбе белән тәмамланган) исәбе белән җиңеп, дүртенче тапкыр дөнья чемпионы исеменә лаек булган. Өченче урын өчен мачта Алмания җыелмасы Португалияне 3:1 исәбе белән җиңгән.
(17933) Haraguchi
(17933) Haraguchi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GM36» саналган.
Максим Ястран
Максим Ястран (Максим Григорьевич Григорьев,, — , ) — чуаш телендә иҗат иткән язучы, журналист.
Хрусцина (Бжезький повяты)
Хрусцина  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Визельбург-Ланд
Визельбург-Ланд — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кочетат
Кочетат — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан 1002 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 43
NGC 43 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Павлавцы (Ашмянский районы)
Павлавцы  (Паўлаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Волтем (Массачусетс)
Волтем  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Волтем шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Фрегона (Тревизо)
Казе Фрегона — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Фрегона Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ревари Кһера, Бһивани
Ревари Кһера Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирларыннан якынча 12 км төньяк-көнчыгышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 922 йорт булып, халкы 4924 кеше булган, шуларның 2588-е ир кешеләр һәм 2336-сы хатын-кызлар булган.
Пунчерюмал
Пунчерюмал (Пӱнчерйымал, Пунчерюмал) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Гута (Островский повяты)
Гута  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пунчерюмал
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Гута (Островский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Женнтей
Женнтей — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Брунк (Радече)
Брунк  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коҗачимен (Кемалие)
Коҗачимен (Kocaçimen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемалие илчесенә караган бер авыл (köy).
Мирзәхан Гарагоюнлу
Мирзәхан Гарагоюнлу (Mirzəxan Qaraqoyunlu ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
(17934) Deleon
(17934) Deleon — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GK39» саналган.
Муравьиха
Муравьиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Левочка (из. Старское) елгасының уң ярына тамагыннан 18 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD20346
HD20346 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Александр Максимов
Александр Максимов (Александр Александрович Максимов,, — , ) — фәлсәфәче, фән тарихчысы, СССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1943), СССР ФАнең тарих һәм техника институты директоры (1930-еллар).
Ивно (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Ивно  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Халыкара Кызыл Хач комитеты
Халыкара Кызыл Хач комитеты (кыскартылып, ХКХК, International Committee of the Red Cross; ICRC; Comite international de la Croix-Rouge) – бөтен дөньяда нейтральлек һәм объективлык принципларыннан эш итүче гуманитар оешма. Ул кораллы низагларда һәм эчке тәртипсезлекләрдә авырлыкка очраган кешеләргә ярдәм итә. Оешма Халыкара Кызыл Хач һәм Кызыл Ярымай хәрәкәтенең бер өлеше булып тора.
ХКХКга 1863 елда швейцарияле Анри Дюнан нигез сала. 1884 елда беренче Халыкара Кызыл Хач комитеты Конференциясе үткәрелә. .
ХКХК турында
Халыкара Кызыл Хач комитетының (ХКХК) максаты кораллы низагларда һәм эчке тәртипсезлекләрдә, фетнәләрдә зарарланганнарга ярдәм итү һәм куркынычсызлык тәэмин итү. ХКХК эшли торган принцип шуннан гыйбарәт ки, сугыш та хәрби хәрәкәтләрне алып бару ысулларына һәм чараларына һәм сугыш алып баручы якларның тәртибенә чикләү салучы билгеле бер кысаларда үткәрелергә тиеш. Бу принципка нигезләнгән кагыйдәләр исә халыкара гуманитар хокукны, Женева конвенцияларын тәшкил итәләр.
Структура
Устав нигезендә ХКХК :
ХКХК әгъзаларына Швейцария гражданнары сайлана ала, комитет әгъзаларының саны – 15тән алып 25кә кадәр. ХКХК мактаулы әгъзалар сайлый ала.
ХКХК төп идарә органнары :
ХКХК Президенты – фәлсәфә докторы Якоб Келленбергер.
Төп принциплар
Халыкара Кызыл Хач комитеты ХКХКЯХның фундаменталь принциплары нигезендә эшли. Алар кешеләрнең тынычлыкка һәм солыхка омтылышларына нигезләнгәннәр һәм 1965 елда Венада Кызыл Хач һәм Кызыл Ярымайның XX Халыкара Конференциясендә игълан ителгәннәр.
ХКХК принциплар:
Бүләкләр
ХКХК өч тапкыр – 1917, 1944 һәм 1963 елларда – Тынычлык өчен Нобель премиясе белән бүләкләнә.
Чистовка
Чистовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Сенье-де-Беврон
Сен-Сенье-де-Беврон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Чәчәк (авыру)
Чәчәк авыруы — кеше һәм хайваннарда була торган йогышлы авыру. Ул агулану, бизгәк тоту, тиредә һәм лайлалы тышчаларда үзенчәлекле бетчәле-үлекле тимгелләр барлыкка килү белән үзенчәлеке. Тимгелләр ахырда шадрага әйләнәләр.
Чәчәккә каршы вакцинация табу
Бу авырудан меңнәрчә балалар һәм олы кешеләр үлгән, терелгәннәре гомерләре буена чәчәк шадрасы белән ямьсезләнгәннәр, сукыр яки чукрак калганнар. Табиблар бу куркыныч авыру белән көрәшү юлларын белмәгәннәр. Инглиз табибе Э.Дженнер игътибар белән эпидемияләрнең үтүен күзәткән. Ул эпидемия вакытында авыру кешеләр арасында яшәгән, авыруны тәрбияләгән бик күп кешеләрнең үзләре авырмыйча калуларын очраткан. Бу кешеләрдән сорашып, аларның кечкенә чагында чәчәк белән авырып, соңыннан терелүләре турында белгән. Шулай итеп, элек кеше чәчәк белән авырган булса, ул киләчәктә инде бу авыру белән авырмаячак. Күрәсең, бу кешедә авыру вакытында ниндидер агуга каршы матдәләр барлыкка килә, дигән фикергә килгән Дженнер. Дженнер бала канына чәчәк белән элек авырган кеше канын күчереп карарга булган. Бу сынауны сигез яшьлек Джон исемле малай өстендә үткәрергә була. Джонның кулына табиб тирән булмаган эз (җәрәхәт) ясаган һәм элек чәчәк белән авырган хатыннан алынган кан тамызган. Алты көннән соң Джон авырый башлаган. Тырналган эз кызарган, шешкән һәм малай кызыша башлаган. 3 көннән соң Джон терелгән.
Бу уңыштан соң, Дженнер тагын да кыюрак тәҗрибә ясый. Бер айдан соң Джонга икенче прививка ясаган. Инде ул тырнап ясалган җәрәхәткә чәчәк белән каты авыручының бер тамчы үлеген керткән. Ләкин бу юлы инде Джон, берни булмагандай, рәхәтләнеп чабып, уйнап йоргән. Димәк, беренче прививкадан соң авыруны җиңел генә үткәрү, Джонны каты авырудан саклап калган.
Бу авыруны тудыручы микробларның үрнәкләре лабораторияләрдә генә саклана.
Үләнде
Үләнде — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл.
Хрусцина (Ниский повяты)
Хрусцина  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Үләнде
Почта индексы — 453612, ОКАТО коды — 80201834006.
Хрусцина (Ниский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Үләнде
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 85 кешенең яшәве мәгълүм.
Визен (Бургенланд)
Визен  — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шопфлох (Франкония)
Шопфлох  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гута (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
Гута  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сидар-Лейк (Индиана)
Сидар-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Шесий (Лупша, Алба)
Валя-Шесий — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булак (Сындыргы)
Булак (Bulak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сындыргы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ольшанка (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Георгий Максимов
Георги Максимов (Георгий Максимович Максимов,, — , ) — СССР гаскәрбашы, генерал-майор (1944).
Кикапу-Трайбал-Сентер (Канзас)
Кикапу-Трайбал-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кикапу-Трайбал-Сентер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буе (Пивка)
Буе  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хрусцина (Опольский повяты)
Хрусцина  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Фризон (Тревизо)
Географиясе
Казе Фризон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гута-Лукомска
Гута-Лукомска — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игличизна
Игличизна — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17935) Vinhoward
(17935) Vinhoward — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кочеюлка
Кочеюлка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының уң ярыннан 161 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Старченково
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Кочеюлка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Старченково
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
(17935) Vinhoward
Тарихы
1999 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GX45» саналган.
Степан Максимов
Степан Максимов (Степан Максимович Максимов,, — , ) — чуаш көйязары, ЧАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1934), Чабаксар музыка техникумы директоры (1929-?).
Жесте
Жесте — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Павлавшчына (Вавкавыский районы)
Павлавшчына  (Паўлаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 44
NGC 44 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Шорндорф (Югары Пфальц)
Шорндорф  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Алтын Гыйбадәтханә
Алтын Гыйбадәтханә яки Һармандир-Саһиб (Ходай йорты дигән сүз)(пәнҗәби ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ) — Һиндстанның Амритсар шәһәрендә урнашкан сикх диненең үзәк гыйбадәтханәсе (гурдвара).
Тарих
1577 елда сикхлар 4-нче дини җитәкчесе (гуру) Рам Дас ясалма сулыкны казыган, соңрак ул Амритсар йөртелә башлаган ("мәңгелекнең нектар чишмәсе" дигән сүз). Аннары чишмә тирәсендә Амритсар шәһәре үскән.
1588 елда Лахор шәһәреннән килгән бөек суфий Хәзрәт Миян Мир гыйбадәтханәгә нигез салган. 1604 елда төзелеше тәмамланган.
1604 елдан биредә Гуру Арҗан Дэв язган "Ади Грантх" оригиналы саклана.
Гыйбадәтханәнең төп өлешенә керсен өчен изге буа өстендәге тар мәрмәр күпер буйлап барырга кирәк. Әлеге күпер тәкъвалар гөнаһлы кешеләрдән аера торган юлны билгели.
Алтын Гыйбадәтханә көне буе ачык, тик 23:00 - 3:00 төнге сәгатьләрдә ябык.
1891 елда Алтын Гыйбадәтханәгә киләчәк патша Николай II килгән.
1984 елда Һиндстан гаскәре гыйбадәтханәдә яшеренгән сикх сугышчыларына каршы хәрби чараларны үткәрә. Нәтиҗәдә 492 тыныч яшәүче һәлак була, ә гыйбадәтханәгә зур зыян китерелә. Әлеге хәрби чарага үч итеп эшләп, сикх сугышчылары Һиндстан премьер-министры Индира Ганди не үтерә.
44-нче гвардия танк бригадасы
44-нче гвардия танк бригадасы 44-я гвардейская танковая бригада (44 гв.тбр'') (тулы исем: Ленин орденлы, Кызыл байраклы, Суворов, Кутузов, Хмельницкий, Кызыл Йолдыз, Сухэ-Батор орденлы, "Инкыйлабый Монголия" Кызыл Байраклы бригада) — Бөек Ватан сугышы вакытында ЭККГ танк бригадасы. Иң бүләкләнгән бригада.
Бөек Ватан сугышы башлаганда оештырылган. Сугыш вакытында 1943 елдан Киев өчен һәм Житомир-Бердичев операциясендә катнашкан.
Визинг
Визинг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вотертаун (Массачусетс)
Тарихы
Вотертаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Сенье-су-Авранш
Сен-Сенье-су-Авранш — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Орта (Караташ)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Валя-Шкиопулуй
Валя-Шкиопулуй — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
HD203509
HD203509 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Валя-Шкиопулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD203509
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Иоаким Максимов-Кошкинский
Иоаким Максимов-Кошкински (Иоаким Степанович Максимов-Кошкинский,, — , ) — театр һәм кино актеры, режиссөр, драматург, тәрҗемәче, сценарийче, ЧАССРның халык әртисе (1933), РСФСФның атказанган сәнгать эшлеклесе (1968), Чуаш драма театрының баш режиссөры (1918-1925), Чуаш дәүләт академия драма театрының сәнгать җитәкчесе.
Гута-Шкляна (Великопольское воеводалыгы)
Гута-Шкляна  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17936) Nilus
(17936) Nilus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Башкорт дәүләт университеты
Башкорт дәүләт университеты (БДУ, Башкирский государственный университет, Башҡорт дәүләт университеты) — Уфадагы классик төрдәге югары уку йорты.
2021 елның гыйнварыннан, Башкортстан хакимияте ике мөстәкыйль югары уку йортын — БДУ белән УДАТУ (Уфа дәүләт авиация техник университеты) берләштереп, яңа югары уку йорты — Уфа фән һәм технологияләр университеты (Уфимский университет науки и технологий, Өфө фән һәм технологиялар университеты) оештыру фикерен алга куя, дигән мәгълүмат бар.
2022 елның 8 июлендә Россия Федерациясе Фән һәм югары белем бирү министры Валерий Фальков БДУ һәм УДАТУ (Уфа дәүләт авиация техник университеты) базасында яңа вуз – Уфа фән һәм технологияләр университеты төзү турында боерыкка кул куйган. БДУ белән УДАТУ рәсми рәвештә кушыла.
Тарихы
Уфада педагогик югары уку йорты ачу мәсьәләсе 1905 елда, Ырынбур, Уфа, Пермь губерналарын, шулай ук Тургай һәм Җаек өлкәләрен хезмәтләндергән Ырынбур уку округы үзәге Ырынбурдан Уфага күчерелгәннән соң күтәрелә.
1909 елның 2 июлендә Россия империясенең халык мәгарифе министры Александр Шварц Өфедә 1909 елның 1 июленнән, ягъни финанслау башланган көннән өчьеллык укытучылар институты ачарга рөхсәт итү турында киңәш бирә. Бер үк вакытта Халык мәгарифе министрлыгы Ырынбур уку округы попечителенә директор вазифасына тиешле кандидатура табарга куша. Нәтиҗәдә Уфа гимназиясе укытучысы Александр Николаевич Лисовкий сайлап алына.
1909 елның 4 октябрендә Уфа укытучылар институты үзенең ишекләрен ача, ул Телеграф урамының 9 нчы йортында (хәзерге вакытта Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты корпусларының берсе, Цюрупа урамы, 9) урнаша. Ырынбур уку округы попечителе институтны ачык дип игълан иткәч, тантанада катнашканнарның барысы исеменнән халык мәгарифе министрына телеграмма төзелә һәм җибәрелә. Анда императорга тугрылык тойгылары белдерелә. Телеграммага Уфа губернаторы, Уфа һәм Минзәлә епискобы, преосвященный Нафанил, Ырынбур уку округы попечителе, дворяннарның өяз башлыгы, губерна земство идаралыгы рәисе, Уфа укытучылар институты директоры һәм башка рәсми кешеләр кул куя. Бу телеграмма Россиянең төрле төбәкләреннән «императорга тугрылык тойгыларын, чиксез сөюләрен» белдергән 20 башка хат, мөрәҗәгатьләр арасында 1909 елның 12 ноябрендә халык мәгарифе министры тарафыннан Император Николай II тапшырыла.
1912 елда институтның беренче чыгарылышы була. Аны, тулы уку курсы үтеп, 24 кеше белем ала. Педагогик советның 1912 елның 4 июне карары белән аларга шәһәр училищесы укытучысы исеме бирелә. Институтны алтын медаль белән — Борткевич Михаил һәм Самарин Николай, көмеш медаль белән — Антонюк Иосиф, Младенцев Никита, Панков Иосиф, Проскуряков Николай һәм Толмачев Дмитрий тәмамлыйлар. Аларның барысы да Ырынбур уку округынең шәһәр укуханәләренә укытучылар итеп тәгаенләнә.
1917 елның сентябрендә 2 нче курс укучыларын артабан уку өчен беренче тапкыр ике агымга бүләләр: физика-математика һәм табигый-география бүлекләре. 1 нче курска кабул итү 3 бүлекнең: тарих-әдәбият, физика-математика һәм табигый-география бүлекләренең һәрберсенә аерым үткәрелә.
1919 елда Уфа укытучылар институты «Халык мәгарифе институты» итеп үзгәртелә. 1923 елдан алып институт «Практик институт» исемен ала һәм өстәмә рәвештә авыл хуҗалыгы белгечләре дә әзерли башлый.
1957 елда ССРБ Министрлар Шурасының 1957 елның 20 июлендәге карары белән педагогия институты «Башкорт дәүләт университеты» дип үзгәртелә. 6 ноябрдә университетны ачу тантанасы үткәрелә. Илдә ул 37 нче уку йорты була. Аны оештыручы һәм университетның беренче ректоры итеп Шәйхулла Чанбарисов тәгаенләнә.
Башкорт дәүләт университеты белем көченең көчле чагылышына һәм бик күп кешеләр өчен аларның туган йортларына әйләнгән.
Хрусцице (Ополе воеводалыгы)
Хрусцице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Башкорт дәүләт университеты
Тарихы
Фактлар шуны сөйли: башлангыч эшлекле гуманитар дисциплиналар белгечләре әзерләүдә яуланган. 1934 елда башкорт теле һәм әдәбияты факультеты студенты Һәдия Дәүләтшина ССРБ Язучылар берлегенең Беренче съездында катнаша. Анда Максим Горький, Александр Фадеев тарафыннан аның иҗаты шәхсән яклау таба һәм бәяләнә. Аннан соң нәкъ Һәдия Дәүләтшина үзенең классик реалистик «Ыргыз» романын иҗат итә. Икенче булып бөтен Союз киңлекләрендә профессор Җәлил Киекбаев танылу яулый. Төрки һәм һинд-аурупа телләренең чагыштырма-тарихи анализы тел гыйлеме өлкәсендә бөтендөнья күләмендәге фәнни ачыш дип табыла. Һәдия Дәүләтшина белән Җәлил Киекбаевның уңышлары башкорт теле һәм әдәбияты белән филология фәненең үсешендә Башкорт дәүләт университетының зур ролен раслый.
Хрусцице (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Башкорт дәүләт университеты
Тарихы
Тарих факультетында да зур уңышларга өлгәшә. Беренче чиратта XVIII гасырдагы башкорт күтәрелешләренең идеологик, социаль, милли эчтәлеген яңадан карап бәяләгән һәм Зәки Вәлидинең иҗтимагый-сәяси, гыйльми һәм әдәби-публицистик эшмәкәрлеген яңадан тергезгән хезмәтләрне әйтергә кирәк. Шул ук факультетта иң борынгы вакытлардан алып хәзерге көнгә кадәр чорны үз эченә алган, ике кисәктән торган «Башкортстан тарихы» басылып чыга.
Университет Башкортстан, шулай ук бөтен ил белән бергә үсешә. нефть чыгаручы, нефть эшкәртү сәнәгате һәм машиналар җитештерүнең үсеше физика-математика, химия, биология һәм геология-география фәннәренең үсешенә дә көчле йогынты ясый. Бу җәһәттән профессорлар Дмитрий Ожиганов, Валентин Иванов, Миркаши Фартдинов, Фәнил Саяхов, Алексей Леонтьев, Карл Минскер, Евгений Журавлев, Григорий Заблуда, Юрий Кулагин, Камил Вәлиевларның исемнәрен атап үтәргә кирәк.
Бу елларда Башкорт дәүләт университеты иҗтимагый, дөньяга караш өлкәсендә чын фәнни караш формалашу үзәгенә әйләнгән. Гуманитар фәннәр өлкәсендә профессорлар Әхнәф Кирәев, Мидхәт Гайнуллин, Лев Бараг, Игорь Распопов, Ромен Нәзировлар зур абруй яуладылар. Егерме елдан артык университет белән Шәйхулла Чанбарисов җитәкчелек итә. Ул университетның матди базасын булдыру, уку бинасын педагогик кадрлар белән ныгыту, яңа белгечлекләр ачу өстендә каты эшләде. Аның ССРБ-да университет белеме үсеше турындагы гыйльми хезмәте тәүгеләрдән булып басылып чыкты, бу хезмәт югары белем буенча белгечләрнең югары бәясен алды.
Бүген Башкорт дәүләт университетының штатында 1000-дән артык югары квалификацияле укытучылар эшли, 27 меңгә якын студент укый.
2012 елда Россия Мәгариф һәм фән министрлыгының югары уку йортларны киметү һәм эреләштерү планнары буенча БДУ га Бөре дәүләт социаль-педагогия институты һәм Зәйнәб Биишева исемендәге Стәрлетамак дәүләт педагогия академиясе кертелде.
БДУ-ның Стәрлетамак филиалы һәм Зәйнәб Биишева исемендәге Стәрлетамак дәүләт педагогия «БДУ-ның Стәрлетамак филиалы» булып эшли башлады.
2012 елда Рөстәм Хәмитов РФ Мәгариф һәм фән министры белән очрашуда БДУ, М. Акмулла исемендәге БДПУ һәм Уфа дәүләт икътисад һәм сервис университеты нигезендә «Уфа федераль университеты» оештырырга тәкъдим итә.
2023 елның 10 маенда Башкорт дәүләт университетының төп корпусы (Зәки Вәлиди урамы, 32) төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты дип танылган.
Структура
Университет 12 факультет, 2 институт һәм 1 академядән тора. Сибай, Стәрлетамак, Нефтекамада филиаллар, Учалыда факультет эшли. Уку-укыту процессын 105 кафедра алып бара.
Институтлар Факультетлар
Бүген вузда 27 меңнән ким талиб укый. Аларга меңнән артык укытучы белем бирә. Шулар исәбендә 161 фән докторы, 477 фәннәр кандидаты, 111 профессор, 283 доцент.
Булаклы (Һалфети)
Булаклы (Bulaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалфети илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шалга
Шалга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Патра елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Буков Врх (Гореня вас-Поляне)
Буков Врх  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шалга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Игналин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Игналин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Моллагүлләр
Моллагүлләр (Mollagüllər ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Вилле-Бокаж (Кальвадос)
Вилле-Бокаж (Villers-Bocage) — Франциянең Кальвадос департаментына караган коммуна, Оне-сюр-Одон кантонына карый.
(17937) 1999 HO4
Тарихы
1999 елның 16 апрелендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 HO4» саналган.
Тумерсола (Сернур районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Казе Фулҗенци (Терамо)
Казе Фулҗенци — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Фулҗенци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Красоулка
Красоулка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тонгул елгасының сул ярыннан 84 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Павлюшки
Павлюшки (Паўлюшкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Налойка
Налойка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сомина елгасының сул ярына тамагыннан 9,2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Риваса
Риваса Төньяк Һиндстанның Харьянада Бһивани районының Тошам тэһсилында авыл (Дһани). Ул Бһиванидан Бһивани-Тошам юлыннан сулда Бһиванидан 23 км (14,3 миля)да урнашкан. Ул Риваса ки Дһани буларак мәгълүм. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 1168 кеше булып, тулаем халкы 6328 булып 3333-се ир кешеләр, ә 2995-е хатын-кызлар булган.
Сидней (Индиана)
Сидней  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Викторсберг
Викторсберг — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD203515
HD203515 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Халыкара Кызыл Хач комитеты Президентлары
Халыкара Кызыл Хач комитеты президенты – оешманы җитәкләүчеләр вазифасы. ХКХКны президент һәм ике вице-президент җитәкли. Президент Халыкара комитетның вәкиле дә булып тора.
Хрусьцелюв
Хрусьцелюв — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кипп (Канзас)
Кипп  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кипп халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шпайнсхарт
Шпайнсхарт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жувардей
Жувардей — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Гутово-Велике
Гутово-Велике — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Шоший
Валя-Шоший — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кубатбек Боронов
Кубатбек Боронов, Кубатбек Айылчы улы Боронов (Кубатбек Айылчиевич Боронов, 1964 елның 15 декабре, ССРБ, Кыргызстан ССР, Ош өлкәсе, Үзгән районы, Заргер) — Кыргызстан сәясәтчесе, 2020 елның 17 июненнән 10 октябренә кадәр Кыргызстан Республикасы премьер-министры.
Тәрҗемәи хәле
1964 елның 15 декабрендә Ош өлкәсе Үзгән районы Заргер авылында туган. Фрунзе политехника институтының (1992 елдан Исхак Раззаков исемендәге Кыргыз дәүләт техник университеты) авыл хуҗалыгы һәм төзелеш факультетын (1991), «юриспруденция» белгечлеге буенча Халыкара идарә, хокук, финанс һәм бизнес академиясен (2011) тәмамлаган.
Хезмәт юлы
1982–1983 елларда — Ош өлкәсенең Алай районы «Социализм» совхозы ферма хисапчысы.
1983–1985 елларда — Совет Армиясе сафларында хезмәт итә.
1985–1991 елларда — Фрунзе политехника институты студенты.
NGC 45
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кубатбек Боронов
Хезмәт юлы
1991 елда — «Фрунзестрой» трестының СМУ-9 ташчысы.
Аюсазы
Аюсазы — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл.
Кубатбек Боронов
Хезмәт юлы
1992–1996 елларда — «Кыргызкурулуш» АК каршындагы «Стройкомплект» җитештерү берләшмәсе инженеры, база башлыгы урынбасары, база башлыгы.
Аюсазы
Почта индексы — 453612, — 80201834007.