cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кылыйлык
Һиршберг сынавы
3.   Каппа почмагы  — күрү һәм  анатомия (бәбәк) күчәре арасындагы почмак.
•      Гадәттә фовеа арткы  котыбның анатомия үзәгеннән чигә ягындарак урнаша. Шулай итеп бифовеаль төбәлүгә ирешү өчен күзләр бераз абдукция халәтендә тора, шуңа мөгезкатлауга  төшүче яктылык ике күздә дә мөгезкатлау үзәгеннән борын ягындарак рефлекска  китерә (рәс. 20.31а). Бу халәтне уңай каппа почмагы дип атыйлар.
•      Зур уңай каппа  почмагы экзотропиягә охшый ала (рәс. 20.31б).
•     Фовеа арткы котыпка карата борын ягынарак урнашса каппа  почмагы тискәре була. (югары дәрәҗәдәге миопия һәм фовеа эктопиясе). Бу очракта мөгезкатлау рефлексы мөгезкатлау үзәгеннән чигә ягына күчкән һәм  эзотропиягә охшый ала (рәс. 20.31в).
Кримски сынавы һәм призмалы чагылыш сынавы
Мөгезкатлау рефлексларын Һиршберг сынавындагы максатта кебек кулланалар, ләкин призмалар  белән бергә, бу ачык кылыйлыкта почмакны төгәлрәк үлчәргә мөмкинлек бирә.
2.    Призмалы чагылыш сынавы. Мөгезкатлауның яктылык рефлексларының тәңгәл килүенә ирешеп, призманы тайпылган күз алдына куялар.
Каплау белән сынаулар
Каплау белән сынауларга (соvег-сынау) кылыйлыкның күп формаларын ачыклау өчен берничә гади сынаулар керә. Сынаулар ачык һәм яшерен кылыйлыкны аерырга, тайпылышның юнәлешен һәм чагыштырмача күләмен билгеләргә,  тайпылыш белән идәрә итү дәрәҗәсен бәяләргә һәм амблиопия билгеләрен  ачыкларга мөмкинлек бирә. Каплау белән сынаулар авыруның әйбергә төбәлү сәләтенә нигезләнгән. Бу сынауларны якында һәм еракта, күзлек һәм ансыз, һәм башның төрле җайлану торышында үткәрәләр.
Авырудан игътибар һәм хезмәттәшлек сорала. Төп сынауны үткәрү күпчелек очракта яшькә бәйле түгел.
1.    Каплау һәм ачу белән сынау ике өлештән тора: а)гетеротропияне ачыклау өчен            каплау белән сынауны тайпылган  күзнең төбәлүен бәяләү һәм мөгезкатлау рефлексы артыннан күзәтү өчен яктылык  кулланып якындагы әйбер өчен сынаудан башлау файдалы. Аннары аккомодатив  төбәлү тамгасын кулланып якындагы әйбер өчен сынауны кабатларга кирәк, ә  ерактагы әйбер өчен сынауны түбәндәге рәвештә үткәрәләр:
-     авыру алдында урнашкан әйбергә төбәлә;
-     уң күзнең тайпылышы уйланылса, тикшерүче авыруның  төбәлүче сул күзен каплый һәм уң күзнең төбәлүче хәрәкәтен билгели;
-     җайлашу хәрәкәтләре булмау ортофория (рәс. 20.33а) яки  сулда гетерофорияне (рәс. 20.33б) күрсәтә;
-     төбәлүне кайтару өчен уң күзнең аддукциясе  экзотропияне, ә абдукция — эзотропияне (рәс. 20.33в) күрсәтә;
-     аска хәрәкәт гипертропияне, ә өскә — гипотропияне  күрсәтә;
-     сынауны икенче күздә дә кабатлыйлар; б)якындагы әйбердә гетерофорияне ачыклау өчен   ачу  белән сынауны аккомодатив тамга  белән, ә ерактагы әйбердә түбәндәге рәвештә үткәрәләр:
-     тикшерүче авыруның сул күзен каплый һәм 2-3 секундтан  соң каплагычны ала;
-     хәрәкәтләр булмау ортофорияне күрсәтә (рәс. 20.34а),  тик дикъкатьле тикшерүче күпчелек сәламәт кешеләрдә дә бераз яшерен  тайпылышны ачыклый,  чөнки чын  ортофория, аеруча якындагы әйбергә төбәлү өчен, сирәк очрый;
-     каплагыч артындагы сул күз тайпылса, ачканда  рефиксацион хәрәкәт барлыкка киләчәк (бинокуляр күрүгә кайту);
-     өскә яки аска көйләү хәрәкәтләре асма форияне күрсәтә;
-     каплагычны алгач тикшерүче хәрәкәт фузия көчен аңлатучы  күзнең башлангыч торышына кайту тизлеген һәм салмаклыгын билгели;
-     сынауны икенче күздә кабатлыйлар.
NB Күпчелек тикшерүчеләр каплау һәм ачу белән сынауларны катнаштыра, шуннан атамасы да килеп чыга — «каплау-ачу белән  сынау».
2. Үзгәрүчән cover-сынау — фузия булмаганда гомуми тайпылышны ачыкларга булышкан диссоциатив сынау. Аны каплау-ачу белән сынаудан соң үткәрергә кирәк: а)    уң  күзне берничә секундка каплыйлар;
б)   каплагычны  тиз итеп икенче күзгә 2 секундка, аннары тегендә-монда берничә тапкыр  күчерәләр. Каплагычны алгач тикшерүче күзнең башлангыч торышына кайту  тизлеген һәм салмаклыгын билгели;
в)   яхшы  компенсацияләнгән гетерофория белән авыруларда күзләрнең дөрес торышын  сынауны үткәргәнче һәм аннан соң билгелиләр, шул ук вакытта начар идарәдә  ачык тайпылышка кадәр декомпенсация мөмкин.
3. Призмалар белән cover-сынауга үзгәрүчән cover-сынау һәм призма керә, бу карашның төрле торышында якындагы яки ерактагы әйбергә төбәлгәндә тайпылыш почмагын үлчәргә мөмкинлек  бирә (рәс. 20.35). Сынауны түбәндәге рәвештә үткәрәләр: а)   үзгәрүчән  cover-сынаудан башлыйлар;
б)  көче  арткан призмаларны күз алдына нигезен тайпылышка каршы ягы белән куялар  (ягъни призма очы тайпылыш ягына юнәлгән). Мәсәлән, эзотропиядә (кисешүче  кылыйлыкта) призманы нигезен тышка каратып, ә уң яктагы гипертропиядә — уң  күз алдында нигезе белән аска урнаштыралар;
в)   үзгәрүчән  cover-сынауны дәвам итәләр. Призмаларның көче арткан саен күзләрнең  рефиксацион хәрәкәтләре амплитудасы кими;
г)   тикшерүне күз хәрәкәтләре  күзәтелгәнче үткәрәләр; максималь почмак үлчәнгәненә ышану өчен каршы якка  юнәлгән хәрәкәтләр барлыкка килгәнче (реверсия ноктасы) алга таба призмалар  көчен арттыралар, аннары призмалар көчен нейтрализациягә кадәр тагын  киметәләр. Тайпылыш почмагы призма көченә тигез. Призманы ESO яки 16 РД  нигезе тышка караган призма яки R/L яки BDRE 16 РД дип билгелиләр.
Субъектив бәяләү сынавы
Төрле сурәтләр белән субъектив бәяләү сынавы кылыйлыкны бәяләүдә чикләнгән әһәмияткә ия. Бу сынаулар берьюлы тоюны сорый (шуңа аларны басу белән ачык кылыйлыкта кулланмыйлар) һәм алар тулы тайпылышны ачыкламый.
1.   Меддокс «канаты» якындагы әйбергә төбәлгәндә күзләрне аера  (1/3 м) һәм гетерофорияне үлчәргә мөмкинлек бирә. Җиһазның төзелеше шундый ки, уң күз ак асма һәм кызыл ятма укларны, ә сул күз — ятма һәм асма саннар  рәтен генә күрә (рәс. 20.36). Үлчәүне түбәндәге рәвештә үткәрәләр:
а)   горизонталь  тайпылышны авыруга ак ук күрсәткән санны атап үлчиләр;
Дреник (Словения)
Дреник — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Кылыйлык
Субъектив бәяләү сынавы
б)  вертикаль  тайпылышны авыруга кызыл ук күрсәткән санны атап үлчиләр;
Дреник (Словения)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кылыйлык
Субъектив бәяләү сынавы
в)   циклофория  дәрәҗәсен бәяләү өчен авыруга кызыл укны ятма саннар рәтенә параллель  торырлык итеп күчерергә кушалар.
Гусив
Гусив — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кылыйлык
Субъектив бәяләү сынавы
2.    Меддокс цилиндры берничә эретеп ябыштырылган кызыл пыялалы  цилиндрлы таяклардан тора, аның аша ак яктылык ак ноктасы кызыл буй буларак  кабул ителә.
Гусив
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кылыйлык
Субъектив бәяләү сынавы
Таякчыкларның оптика үзлекләре таякчыкларның озын күчәренә карата 90° почмагында яктылык  нурының сынуына китерә; таякчыклар ятма урнашканда, сызык асма булачак һәм  киресенчә. Сынауны түбәндәге рәвештә үткәрәләр:
а) Меддокс  цилиндрын уң күз алдына куялар (рәс. 20.37а). Бу ике күзне аера, чөнки уң күз алдындагы кызыл сызык сул күз алдындагы нокталы ак чыганак белән кушылмый  (рәс. 20.37б).
б) аерылу дәрәҗәсе (рәс. 20.37в) призма ярдәмендә ике сурәтне кушу юлы белән үлчәнә. Призма нигезе күз тайпылышының кире ягына юнәлгән;
в) шулай  итеп вертикаль һәм горизонталь тайпылышны үлчәп була, тик форияне тропиядән  аерып булмый.
Рефракция һәм күз төбен карау
Киң бәбәк белән офтальмоскопия кылыйлык белән авыруны тикшергәндә күз төбе патологиясен үткәрмәү өчен мәҗбүри, мәсәлән макуляр  өлкәсе җөйләре, КНД гипоплазиясе яки ретинобластома. Кылыйлыкның еш сәбәбе рефракцион тайпылышлар була. Гиперметропия, астигматизм, анизометропия һәм миопия кылыйлык белән еш була.
Циклоплегия
Кылыйлыкның еш сәбәбе гиперметропия санала. Гиперметропия дәрәҗәсен төгәл бәяләү өчен күзнең чын рефракциясен яшергән аккомодацияне туктатып керфексыман мускулның максималь парезына  (циклоплегиягә) ирешергә кирәк.
1.   Циклопентолат күпчелек балаларда камил циклоплегиягә ирешергә  мөмкинлек бирә. 6 айга кадәр 0,5% тупланышта, ә соңрак - 1% циклопентолат кулланырга кирәк. 5 мин аралык белән тамызылган ике тамчы 30 мин максималь циклоплегиягә китерә, аннары аккомодация 2-3 сәг. кире кайта, ә мидриаз 24 сәг. бетә. Циклоплегия камиллеген ерак һәм якын әйберләргә төбәлгәндә скиаскопия мәгълүматын чагыштырып тикшерәләр. Камил циклоплегиядә аермалар юк яки алар минималь булачак. Тулы булмаган циклоплегиядә алынган мәгълүмат аерылачак; бу очракта тагын 15 минут көтәргә яки циклопентолатның тагын бер тамчысын  тамызырга кирәк. NB Урынлы анестезия, мәсәлән, проксиметакаин, алдыннан циклопентолатны тамызу ярсыту һәм рефлектор яшь түгелүне кисәтү өчен максатчан, бу  конъюнктиваль куышлыкта циклопентолатның озаграк тоткарланырга һәм  нәтиҗәлерәк циклоплегиягә ирешергә мөмкинлек бирә.
2.   Атропин циклопентолатның тәэсире җитәрлек булмаганда, мәсәлән,  гиперметропиянең югары дәрәҗәсе яки нык тутлы төсле катлау булган кайбер  балаларда кирәк булырга мөмкин. Атропинны тамчы һәм май рәвешендә кулланалар. Өйрәтелмәгән авыруга тамчыларны тамызу җиңелрәк, тик майны кулланганда дозаны арттыру куркынычлыгы  түбәнрәк. 1 яшькә кадәр балаларда 0,5% тупланыш, ә олырак яшьтә - 1% кулланалар. Максималь циклоплегия 3 сәг. соң барлыкка килә; аккомодация 3 көннән эшли башлый һәм 10 көннән соң тулысынча кире кайта. Ата-ана атропинны скиаскопиягә кадәр өч көн алдан тамыза, тик тикшерү көнендә түгел. Ата-ананы гомуми агулану билгеләре шулардан кызару, бизгәк яки борчылу барлыкка килсә  тамызуны туктатырга һәм кичектермичә медицина ярдәме артыннан мөрәҗәгать  итәргә кирәклеге турында кисәтергә кирәк.
Рефракция үзгәрүе
Рефракция яшь белән үзгәрә, шуңа күрә кечкенә балаларда күрү үткенлеге кимегәндә тикшерүне ел саен яки ешрак үткәрергә кирәк. Күпчелек бала гиперметропия белән туа. 2 яшьтән соң гиперметропия дәрәҗәсе арта ала, ә астигматизм - кими. Гиперметропия 6 яшькә кадәр үсәргә мөмкин, аннары 6 һәм 8 еллар арасында әкренләп үсүдән туктый һәм киләсе берничә ел  дәвамында кими.
Күзлекне кайчан билгеләргә
Югарырак дәрәҗәдәге гиперметропиядә аны өчтән ике өлешкә төзәтергә кирәк. Әмма эзотропия булганда, хәтта 2 яшькә кадәр дә тулы циклоплегияле төзәтү кирәк.
2.    Астигматизм. 1,5 дптр һәм аннан да күбрәк көче булганда, аеруча 1,5 яшьтән өлкәнрәк анизометропия вакытында.
3.    Миопия. Төзәтү кирәклеге бала яше белән билгеләнә. 2 яшькә кадәр -5 дптр һәм югарырак миопияне төзәтергә кирәк; 2 яшьтән алып 4 яшькә  кадәр -3 дптр төзәтергә кирәк. Өлкәнрәк яшьтәге балаларга төгәл күрүне булдыру өчен миопиянең түбән дәрәҗәсен дә төзәтергә кирәк.
ХИРУРГИК ДӘВАЛАУ
Тик балалар кылыйлыгын дәвалауда беренче адым булган һәр рефракция аномалияләрен һәм/яки амблиопияне төзәтү  санала. Ике күздә дә күрү сәләтенең максимумына ирешкәндә һәр калган тайпылышны хирургия юлы белән юк итеп була. Катнашуның өч төре бар: (а) көчсезләндерүче (тарту көчен киметүче), (б) көчәйтүче (тарту көчен  көчәйтүче), (в) мускул йогынтысы  юнәлешен үзгәртүче.
Мускулларның йогынтысын киметүче катнашулар
Мускулларның йогынтысын киметүче катнашулар: (а) рецессия, (б) беркетелү урынында кисеп алу (яки миэктомия), (в) арткы беркетүче җөйләр.
Рецессия
Рецессия — мускулның беркетелү урынын күчерү белән мускулны көчсезләндерү. Һәр мускулда башкарып була, өске кыектан кала.
1.    Туры мускуллар рецессиясе
а) мускулны аерганнан соң сеңеренең тышкы чирегенә ике суырылучы җөй куялар;
б) сеңерне актан кисеп алалар, рецессия күләмен үлчиләр һәм акта җәзбә белән билгелиләр; в) калдыкны  башлангыч беркетелү урыныннан арткарак билгеләнгән аралыкта акка тегеп куялар  (рәс. 20.68).
2.     Аскы кыек мускул рецессиясе яки беркетелү урыныннан кисеп алу
а) гөмбәзнең аскы-чигә өлешендәге кисем аша мускулның бүксәсен аерып алалар;
б) кылыйлык кармагын яхшы күренгән мускул артына кертәләр. Тенон тышчасына һәм май  тукымасына кагылмыйча мускулны тотарга кирәк;
г) мускулны кисеп  алалар, ә калдыкны аскы кыек мускулның беркетелү урыныннан чигә кырыеннан  чигәрәк һәм 3 мм арткарак тегеп куялар (рәс. 20.69).
Беркетелү урыныннан мускулны кисеп алу
Процедура мускулны беркетелү урыныннан алга таба беркетүсез кисеп алудан гыйбарәт. Бу операцияне аскы кыек мускул гиперфункциясен киметү өчен кулланалар; методика рецессиядә кебек,  аермасы мускулны тегеп тормыйлар. Туры мускулларда бу катнашуны бик сирәк үткәрәләр, гадәттә чагылган контрактурада.
Арткы беркетүче җөйләр
Фаден операциясе мәсләге мускулның бүксәсен беркетелү урыны артына акка тегеп куюдан тора, бу мускулның йогынты ягына булган тарту  көчен киметә һәм күзнең башлангыч торышын үзгәртми. Фаден операциясен эчке туры мускулларда артык конвергенция белән эзотропиядә конвергенцияне киметү  өчен һәм ДВД'да өске туры мускулда башкарырга була. ДВД'ны төзәтү шулай ук өске туры мускул рецессиясе юлы белән мөмкин. Аннары мускул бүксәсен акка суырылмаучы җеп белән мускулның беркетелү урыныннан 12 мм артка тегеп куялар.
Мускулларның йогынтысын көчәйтүче катнашулар
1.   Резекция мускулны кыскарта һәм шулай итеп нәтиҗәле тарту көчен  арттыра. Бу процедура туры мускулларга гына туры килә һәм түбәндәге адымнардан тора:
а) мускулны аерып алганнан соң аның аша беркетелү урыныннан артта билгеләнгән нокталарда ике  суырылучы җеп үткәрәләр;
б) җеп алдындагы мускулларның бер өлешен кисеп алалар,   калдыгын башлангыч беркетелү урынына тегеп куялар (рәс. 20.70).
2.    Мускулның  яки сеңер  җыерчыкларын ясау гадәттә IV БМН  тумыштагы параличында өске кыек мускул йогынтысын көчәйтү өчен кулланалар.
Тышкы туры мускул параличы
VI БМН параличында хирургик катнашуны үзлегеннән яхшыру булмаячак дип ышанганда гына үткәрергә кирәк. Карарны гадәттә яхшыру 3 ай дәвамында булмаса кабул итәләр, гадәттә 6 айдан иртәрәк түгел. Хирургик катнашу техникасы тышкы туры мускулның өлешчә яки тулы параличында төрле.
1.   Өлешчә параличны эчке туры мускулның рецессия юлы һәм  зарарланган күздә тышкы туры мускулның резекциясе белән юк итәләр. Операция максаты БК кырын максималь киңәйтү өчен башлангыч торышта экзофориянең  кечкенә дәрәҗәсенә ирешү санала.
2.   Тулы параличны өске һәм аскы туры мускулны зарарланган туры  мускулдан өскәрәк яки аскарак күчерү белән (рәс. 20.71) бергә эчке туры  мускулга ботулотоксин кадау белән юк итәләр.
NB Өлкәннәрнең күз алмасыннан бер операциядә өч мускулны кисеп алырга кирәкми, чөнки алгы бүлекнең ишемия үсеше  куркынычлыгы бар.
Өске кыек мускул параличы
Хирургик катнашу диплопия яки башның ихтыярсыз торышы белән бәйле халәтләрне җиңеләйтү өчен күрсәтелә.
1.     Берьяклы паралич
а) тумыштагыны гадәттә аскы кыек мускулның көчен киметеп яки өске кыек мускулда җыерчык ясап юк итәләр.
б) булдырылган:
- гипертропиянең кечкенә дәрәҗәсен аскы кыек мускулның ипсилатераль көчен киметү белән юк итәләр;
- гипертропиянең урта һәм югары дәрәҗәсе аскы кыек мускулның ипсилатераль көчен киметеп юк ителергә мөмкин, аны кирәк булганда  аскы туры мускулның контралатераль һәм/яки өске туры мускулның ипсилатераль  көчен киметү алдыннан яки аның белән бергә башкарып була. Искәртергә кирәк, бер күзнең аскы кыек һәм өске туры мускулның көчен киметү элевация бозылуына  китерә ала.
2.     Ике яклы паралич
а) эксциклоторсияне Һарада-Ито операциясе белән төзәтү кирәк, аңа өске кыек мускул сеңеренең  тышкы яртысын бүлү һәм антеролатераль транспозициясе керә (рәс. 20.72).
б) һәр бергә булган вертикаль тайпылыш бер вакытта яки булачак катнашуда төзәтелә ала.
Дәлилләр
Туры мускулларда кылыйлыкның хирургик дәвалау нәтиҗәсен яхшыртырга җайланучы җепләр ысулы  мөмкинлек бирә. Ысул аеруча төгәл нәтиҗәгә ирешү кирәклегендә һәм тагын традицион катнашулар нәтиҗәсен фаразларга авыр булганда күрсәтелә (мәсәлән,  тиреоидлы миопатиядә булдырылган вертикаль тайпылышлар яки орбитаның аскы  диварының «шартлаулы» сынуы нәтиҗәләре). Башка чагыштырмача дәлилләргә VI БМН параличы, өлкәннәрнең экзотропиясе һәм тирә-яктагы тукымалар җөйләнүендә  кабат операцияләр, бу очракта операция нәтиҗәсе билгеле түгел. Каршылыклар — яшь авыру яки операциядән соң чорда бу җепләрне җайларга теләмәү.
Беренче адымнар
а)  мускулны  аералар һәм суырылучы җепнең ике ахырын мускулның беркетелү урынына бәйлиләр;
в)  җепнең ике  ахырын өске һәм аскы өлеше аша беркетелү урыныннан, аннары тагын алга үзәк  өлеше аша үткәрәләр һәм анда аларны бәйләп куялар (рәс. 20.73);
г)  конъюнктиваны  рецессия өлкәсенә күчереп, төенне генә каплыйлар.
Операциядән соң җайлау
Операциядән соң җайлау урынлы анестезия астында башкарыла, гадәттә операциядән соң берничә сәгать үткәч, бу вакытта авыру  уянган була:
а)  күз торышын  бәялиләр;
б)  күз торышы  канәгатьләнерлек булса, мускул җебен бәйлиләр, ә озын ахырларын кисеп алалар;
г)  әзрәк  рецессия кирәк булса, мускул җебен алга сузалар һәм төенне кабат бәйләп  куялар; д)   күз торышын  тагын тикшерәләр һәм кирәк булганда өстәмә төзәтү башкаралар. Охшаш техниканы туры мускул резекциясендә кулланалар.
Cl. botulinum токсины белән хемоденервация
Экстраокуляр мускулларның вакытлыча параличын урынлы анестезия һәм электромиографияле  идарә астында ботулотоксин кадау китереп чыгара ала. Нәтиҗә берничә көн дәвамында үсеш ала һәм максимумга гадәттә 1-2 атнада җитә һәм 3 ай ахырына  бетә.
1.   Операциядән соң диплопия үсеше  куркынычлыгын бәяләү. Сул яктан аерылучы кылыйлык һәм супрессия белән өлкән кешедә күз торышын төзәтү супрессияне  киметеп диплопиягә китерә ала. Призмалар белән төзәтелгән операциядән соң диплопияне тикшергәндә тайпылыш почмагы тискәре булганда икеләнү үсеше  куркынычлыгы бик түбән. Сынау уңай булса, сул тышкы туры мускулга ботулотоксин кадау мөмкин һәм нәтиҗәсендә күз торышы дөрес булачак яки  конвергенция барлыкка киләчәк, ә диплопия куркынычлыгын берничә көн дәвамында  күз дөрес торышта булганда бәяләп була. Диплопия барлыкка килгәндә авыру аны түзә алу дәрәҗәсен бәяли ала.
2.    Даими  кылыйлык белән авыруларда КҮ потенциалын  күзне вакытлыча  дөрес торышка китереп билгеләү. Дәлилләр булганда тайпылышның хирургик төзәтүе мөмкин. Кайбер авырулар ботулотоксин йогынтысы беткәч тә БК озак вакыт саклый ала.
3.    Тышкы туры мускул параличында ботулотоксинны   ипсилатераль эчке туры мускулга реабилитация барышында симптоматиканы  киметү һәм эчке туры мускул контрактурасында тышкы туры мускул йогынтысын  бәяләү өчен кадарга була (рәс. 20.74а). Вакытлыча мускул параличы аның йомшаруына китерә һәм күз алмасының горизонталь мускуллар йогынтысы  җайлашканрак була, бу тышкы туры мускул функциясен бәяләргә мөмкинлек бирә. (рәс. 20.74б).
4.    Косметик яктан аз күренгән тайпылыш белән  авыруларны кылыйлык буенча күп  операцияләрдән соң алга таба ботулотоксин кадап дәвалап була, аларның ешлыгы  шулай итеп кими ала.
Гушчына (Горацкий районы)
Гушчына  (Гушчына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кремпа (Свентокшиж воеводалыгы)
Кремпа  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Отье-Ратьевиль
Отье-Ратьевиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Зависти-Надбужне
Зависти-Надбужне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пега
Пега — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Беррингтон (Род-Айленд)
Беррингтон  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гло-сюр-Риль
Гло-сюр-Риль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Пас (Мексика)
Ла-Пас (La Paz) — Мексиканың Баха-Калифорния-Сур штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1535 елда нигезләнгән.
Осса (Равский повяты)
Осса  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җумаяны (Амасра)
Җумаяны (Cumayanı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Амасра илчесенә караган бер авыл (köy).
Прелипка
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уң Рассоха (Захарьина кушылдыгы)
Уң Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Захарьина елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(11079) Мицунори
(11079) Мицунори — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 13 гыйнварында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 AJ» саналган.
Гацо (Парма)
Гацо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гута Деренгивска
Гута Деренгивска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сцяпанавичы
Сцяпанавичы (Сцяпанавічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Дабрасневичы
Дабрасневичы (Дабрасневічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гиндеоань
Гиндеоань — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
İttifaQ
Cırları
Törkemneñ berençe albomı Bälki dip atala. Ul 2007. yılnıñ sentyabrendä çıqtı. Anda 18 cır kertelgän.
İnternettä
Räsmi säxifä
Кремпице (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Драмле (Словения)
Драмле — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Синоптофор
Синоптофор кылыйлык почмагын кайтара һәм этәргечләр белән ике күзгә дә эләгергә булыша (рәс. 20.28а). Җиһазны ачык кылыйлыкта бинокуляр сәләтнең потенциалын тикшерү өчен кулланырга мөмкин, аеруча 3  яшьтән алып кечкенә балаларда, ул чакта аларга тикшерү ошый башлый. Өстәвенә синоптофор ярдәмендә супрессия һәм ЧАК ачыклап була. Җиһаз туры почмакта урнашкан һәм һәр күз өчен +6,5 дптр линзалы көзге белән ике цилиндрлы  көпшәдән тора (рәс. 20.28б, өстә). Бу 6 м ераклыкта сынауга охшаш оптик шартлар ясарга мөмкинлек бирә. Рәсемнәрне һәр көпшәнең тышкы ягындагы слайд урынына кертәләр. Көпшәләр баганаларга таяна, алар рәсемнәргә бер-берсенә карата күченергә мөмкинлек бирә; барлык көйләүләр шкалада билгеләнгән. Синоптофор бер үк вакытта ятма, асма һәм торсион тайпылышларны үлчәргә мөмкинлек бирә һәм хирургик катнашу ысулы турында карарны кабул итү буенча  файдалы, чөнки карашның кырыйдагы торышларда төрле халәтләрен бәяләргә  мөмкинлек бирә.
Бинокуляр күрү градациясе
Синоптофор белән алынган мәгълүмат буенча бинокуляр күрүне түбәндәге рәвештә төркемлиләр (рәс. 20.28б, аста).
Кале (Ислаһие)
Кале (Kale) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Синоптофор
Бинокуляр күрү градациясе
1.    Беренче дәрәҗә (бер үк вакытта тою). Тикшерелгәнгә ике төрле, ләкин капма-каршы булмаган рәсемнәр, мәсәлән кошлар һәм читлекләр күрсәтәләр. Авыруга җиһаз башын күчереп кошны читлеккә урнаштырырга тәкъдим итәләр. Ике рәсем бер үк вакытта күренмәсә, супрессия була. Ике күз челтәркатлавының ниндидер мәгънәдә «ярышуы» күзәтелә, тик рәсемнең берсе кечерәк булса да;  шулай итеп кечерәк сурәт фовеага проекцияләнә, ә зуррагы — парафовеага (һәм,  димәк, тайпылган күз алдында урнаша). Фовеаль диапозитивлар кушылуы мөмкин булмаса, эрерәк макуляр һәм парамакуляр диапозитлар кулланалар.
2.     Икенче дәрәҗә(фузия). Берьюлы тоюның диапозитивларның кушылуы булса, чагылмаган үзлеге белән аерылган ике охшаш рәсемнән ике күзнең бердәм рәсемне  (сенсорлы фузия) тәшкил итү сәләтен бәяләүче чираттагы стадиягә күчәләр. Ике куян белән рәсем классик мисал санала (кара рәс. 20.28б). Фузия булу тикшерелгәнгә куянны койрык һәм чәчәк букеты белән күрергә мөмкинлек  бирә. Фузион резервларны (хәрәкәтле фузия) фузиягә булышкан күзнең конвергенция һәм дивергенциясенә китереп синоптофор башын күчергәндә бәялиләр. Фузион резервсыз гади фузиянең булуы көндәлек тормышта югары бәягә ия түгел (үзара кушылу буларак карала).
3. Өченче дәрәҗә (стереопсис) — төрле почмакта ясалган бер әйбернең ике сурәтенең бер-берсенә кушылу юлы белән тирәнлекне тоеп алу  сәләте. Өч үлчәнештә кабул ителгән чиләк классик мисал буларак санала.
Челтәркатлауның аномаль корреспонденциясен ачыклау
АКС синоптофор ярдәмендә түбәндәге рәвештә ачыклыйлар:
а)      диапозитивлар бер үк вакытта тоюга кушылгандагы почмак тайпылышның субъектив почмагы  санала. Тикшерүче ике күзнең фовеасына чиратлап теге яки бу яктылыкны төшереп  һәм көйләү хәрәкәтләре туктаганчы тайпылган күз алдында диапозитивны күчереп  күрсәткәндә кылыйлыкның объектив почмагын билгели;
б)      кылыйлыкның объектив һәм субъектив почмагы туры килсә, ЧАК гадәти була;
Брансуик (округ, Виргиния)
Брансуик — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лоренсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1770 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1474/1466 км² тәшкил итә.
Гюглинген
Гюглинген (Güglingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подборная
Подборная — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Зур Усолка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Жюйаге
Жюйаге — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Зависти-Подлесьне
Зависти-Подлесьне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оссе (Лодзь воеводалыгы)
Оссе  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Томан
thumb|right|Томан Томан — атмосфераның җир өстенә якын катламында, су парлары белән туенган һавада барлыкка килгән бик вак су тамчылары җыелмасы. Томанда күз күреме 1 км дан кимрәк була.
Этимология
ТОМАН «туман» < гом. төрки туман «томан; караңгылык; буран», чув. тăман, хак. тубан, угыз. думан id. – Э.В. Севортян бор. төрки *тум «каплау, караңгылау, карангылык» (к. Том ) тамырыннан димәкче.
Дерив.: томанлы, томансыз; томанла-у, томанлан-у; томансу.
рус. тума́н, укр., блр. тума́н "туман, мгла" < төрки телләрдән.
Оффранвиль
Оффранвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Валье-де-Льерп
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коавила (штат)
Коавила (Coahuila) — Мексика штатларының берсе.
Башкаласы — шәһәре.
Тарих
1824 елда нигезләнгән.
Административ бүленеш
38 (2019).
Пенья-да-Агия
Пенья-да-Агия — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пена-Верде
Географиясе
Мәйданы —.
Сцяпаники
Сцяпаники (Сцяпанікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ла-Карла (Техас)
Ла-Карла  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ла-Карла халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10242) Wasserkuppe
(10242) Wasserkuppe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2808 P-L» саналган.
Сотэ-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чьяпас
Чьяпас (Chiapas) — Мексика штатларының берсе.
Башкаласы — шәһәре.
Тарих
1824 елда нигезләнгән.
Административ бүленеш
124 (2019).
(11080) 1993 FO
(11080) 1993 FO — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 23 мартында Алан Гилмор, тарафыннан Озеро Текапо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FO» саналган.
Остоя (Лодзь воеводалыгы)
Остоя  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Москакасы
Москакасы (Москакасси, Москакасы) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Авыл янында  М7 «Идел» автоюлы бара.
Годревиль-ла-Ривьер
Годревиль-ла-Ривьер — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Москакасы
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 808 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,55%), руслар (3,12%).
Бухта
Бухта (Bucht) — ачык сулыктан (океан, диңгез, күл, сусаклагычтан) берникадәр коры җиргә кереп торган, артык зур булмаган култык.
Митчелл (Айова)
Митчелл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Гацо-Винья (Империя)
Географиясе
Гацо-Винья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Митчелл (Айова)
Тарихы
Митчелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бухта
Этимология
Алман телендә «бухта» (Bucht) сүзе ике мәгънәдә кулланыла. Бәгъзән, култык (Гудзон култыгы — Hudson-Bucht), бәгъзән исә диңгез (Баффин диңгезе — Baffin-Bucht) мәгънәсен бирә.
Тасвирлама
Кагыйдә буларак, бухталар кораблар ышыкланып тору өчен хезмәт итә. Кайбер урыннарда бухталар ачык сулыктан коры җир кисәкләре (ярның чыгып торган урыны, кыя, борын, янәшәдәге утраулар, ясалма моллар һ. б. төрле утырмалар) белән аерылып алынган була. Шулар ярдәмендә бухтадагы корабларга көчле дулкыннардан һәм җилдән сакланырга мөмкин була.
Миссури-Велли (Айова)
Миссури-Велли  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Миссури-Велли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кренжолек
Кренжолек — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
1998 елда вафатлар исемлеге
Бу мәкаләдә 1998 елда вафат булган кешләр исемлеге.
Креси (Келецкий повяты)
Креси  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гута Крампска
Гута Крампска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(10244) Thuringer Wald
(10244) Thuringer Wald — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 16 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4668 P-L» саналган.
Гута Крампска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурзаково
Мурзаково (Мӑрсакасси, Мурзаково) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Вест-Ворик (Род-Айленд)
Вест-Ворик  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гундельсхайм (Вюртемберг)
Гундельсхайм (Gundelsheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Мурзаково
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Гундельсхайм (Вюртемберг)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вест-Ворик (Род-Айленд)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурзаково
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 96 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (90,82%),.
Оффе
Оффе — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Врхье
Врхе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дворяне (Словения)
Дворяне — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чык
Чык — төнлә һава суынганда, аннан аерылып җир өстенә һәм анда булган әйберләргә кунучы бик вак су тамчылары. Урта киңлекләрдә бер төндә 0,1–0,5 мм күләмендә чык төшерергә мөмкин.
Чык ноктасы
Һавадагы су парларының туену һәм конденсация дәрәҗәсенә җитеүнә ярдәм итә торган температура. Фактик температурада чагыштырма дымлылык 100 % булганда, чык ноктасы һәм фактик температура бер-берсенә туры (тәңгәл) килә.
Бристоль (Род-Айленд)
Бристоль  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заводне (Польша)
Заводне  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11082) Спиллиарт
(11082) Спиллиарт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 14 маенда Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 JW» саналган.
Сцяпаненки
Сцяпаненки (Сцяпаненкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
GSC2704-2202
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Сохс-Я
Сохс-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нялан-Я елгасының уң ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Даброцина
Даброцина (Даброціна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Сохс-Я
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гута-Березка
Гута-Березка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Даброцина
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гута-Березка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оссовице
Оссовице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гиорок (коммуна)
Гиорок — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Оссовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC2700-874
GSC2700-874 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Колима (штат)
Колима (Colima) — Мексика штатларының берсе.
Тарих
1856 елда нигезләнгән.
Административ бүленеш
10 (2019).
Гиндерешть
Гиндерешть — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прелука (Нямц)
Прелука — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Говиль-ла-Кампань
Говиль-ла-Кампань — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Велилья-де-Синка
Велилья-де-Синка — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Патрикеево
Яңа Патрикеево (яки Красный Бор) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл. Зөя елгасы буенда тора.
Халык саны
Милли составы (2010): руслар — 100%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Пера-ду-Мосу
Пера-ду-Мосу — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Валье-де-Эчо
Валье-де-Эчо — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Бертуган Петряевләр урамы (Казан)
Бертуган Петряевләр урамы (улица Братьев Петряевых) — Казанның Идел буе районында урнашкан урам. 1918 елның көзендә һәлак булган Крестовниковның сабын кайнату заводы эшчеләре - кызылгаскәрчеләр бертуган Константин һәм Георгий Петряевләр исемен йөртә.
Валье-де-Эчо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бертуган Петряевләр урамы (Казан)
Географиясе
Габдулла Тукай урамыннан башланып, Яңа Вахитов урамы белән киселештә тәмамлана.
Жюйене
Жюйене (Juillenay) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сольё кантонына карый.
Бертуган Петряевләр урамы (Казан)
Тарих
Элекке исеме — 2 нче Аркылы Николай урамы (1920-елларга кадәр).
Пена-Лобу
Пена-Лобу — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Гацо Морале (Бергамо)
Гацо Морале — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Дабрыца (авыл)
Дабрыца  (Дабрыца ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пена-Лобу
Географиясе
Мәйданы —.
Гацо Морале (Бергамо)
Географиясе
Гацо Морале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Җумаяны (Карабүк)
Җумаяны (Cumayanı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Карабүк илчесенә караган бер авыл (köy).
Чивава (штат)
Чивава (Chihuahua) — Мексика штатларының берсе.
Башкаласы — шәһәре.
Тарих
1824 елда нигезләнгән.
Административ бүленеш
67 (2019).
Острихаже
Острихаже — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10243) Hohe Meissner
(10243) Hohe Meissner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 22 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3553 P-L» саналган.
Гундельфинген (Брайсгау)
Гундельфинген (Gundelfingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Сцяпанкава
Сцяпанкава (Сцяпанкава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гундельфинген (Брайсгау)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прелука (Алба)
Прелука — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гута Полянска
Гута Полянска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прелука (Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Павилли
Павилли — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Жюйе (Шаранта)
Жюйе — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
(11081) Persave
(11081) Persave — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Армин
Арми́н (Arminum), (C10H14NO5P). холин-эстеразага каршы көчле дару. Кызгылт-сары сыеклык, суда һәм органик эреткечләрдә эри. 1:20 000—50 000 нисбәтендә офтальмологиядә күз эчендәге басымны төшерү яки атропин мидриазын бетерү өчен кулланыла.
Кринки (Свентокшиж воеводалыгы)
Кринки  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Армин
Чыганаклар
В39 Ф.Г.Набиев, Г.Ф.Кабиров, Г.3.Идрисов, М.X.Харисов; Под общ. ред. Ф.Г.Набиева.— Казань: Магариф, 2010.— 495 с.
Нина Добрушина
2017 елдан - Югары икътисад мәктәбендә  Халыкара тел конвергенциясе лабораториясе мөдире.
Кринки (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Кома (Техас)
Ла-Кома  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Пой
Пой — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Нина Добрушина
Биография
Ни́на Рола́ндовна Добру́шина математик Роланд Добрушин һәм рус диалектологы София Пожарицкаялар гаиләсендә туа.
Пой
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Ла-Кома (Техас)
Географиясе
Ла-Кома халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Пой
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яр районы
Яр районы (Ярский район, Яр ёрос) — Удмуртиянең төньяк-көнбатышында урнашкан муниципаль район.
Бьюкенен (округ, Виргиния)
Бьюкенен — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гранди шәһәре.