cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Торрегросса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плавенцино
Плавенцино — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казале (Казерта)
Казале — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Помпеу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Погожель-Мала
Погожель-Мала — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15865) 1996 HW25
(15865) 1996 HW25 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 20 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HW25» саналган.
Тшцинець-Дужи
Тшцинець-Дужи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8492) Кикуока
(8492) Кикуока — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 21 гыйнварында Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BZ» саналган.
Ратмир Мәүлиев
Ратмир Мәүлиев, Ратмир Рафил улы Мәүлиев (1989 елның 14 августы, СССР, РСФСР, БАССР, Нефтекама) – эшмәкәр, дәүләт хезмәткәре , 2022 елның 16 мартыннан ― Уфа шәһәр округы хакимият башлыгы (14 февраленнән ― ), 2019–2022 елларда ― Нефтекама шәһәр округы хакимият башлыгы. «Бердәм Россия» сәяси фиркасенең җирле бүлекчәсе секретаре.
Тәрҗемәи хәле
1989 елның 14 августында Нефтекама шәһәрендә Башкортстан АССР эчке эшләр министрлыгы офицеры, милиция полковнигы, хәзер төбәкнең йогынтылы эшмәкәре Рафил Мәүлиев гаиләсендә туган. Әнисе Эльвира (Халикова) МЧС системасында инспектор булып эшләгән. Абыйсы – Илдар, ЭЭМ офицеры, соңыннан әтисе белән уртак бизнеста. Әтисенең икенче гаиләсендә энесе һәм сеңлесе бар.
2011 елда Башкорт дәүләт университетын «юриспруденция» белгечлеге буенча тәмамлый һәм яңадан әзерлек үтә. 2014 елда Россия Федерациясе Хөкүмәте каршындагы Финанс университетын тәмамлаган.
Эшмәкәрлек
2008 елдан төрле өлкәләрдә бизнес белән шөгыльләнгән. Муниципаль хезмәткә кергәнче, Р. Р. Мәүлиев берничә компания белән, шул исәптән әтисе нигез салган «Абсолют» компаниясе төркеме белән (автомобильләр сату, пластик эшләнмәләр җитештерү, күчемсез милек төзү һәм аның белән идарә итү, саклау эшчәнлеге, җәмәгать туклануы белән шөгыльләнә), шулай ук «Терра-строй», «Терра-мобил», «Терра-инвест», «АвтоК», «Премьер-авто» һәм башка ҖЧҖләр белән идарә итә.
Иҗтимагый эшчәнлек
2013 елдан – «Сайла!» (Выбирай) яшьләр сәяси берләшмәсе әгъзасы. Җирле Спорт көрәше федерациясен җитәкли. Башкортстан Дәүләт Җыелышы — Корылтай каршындагы Яшьләр иҗтимагый палатасы әгъзасы булган.
Муниципаль хезмәт
2015 елның декабреннән 2016 елның апреленә кадәр – Татарстанның Ютазы муниципаль районы башкарма комитеты җитәкчесенең инфраструктур үсеш буенча урынбасары, җитәкче
2016 елның апреленнән 2019 елның мартына кадәр – Татарстанның Әлмәт муниципаль районы башлыгының инвестицияле үсеш буенча киңәшчесе. 2019 елның 15 мартыннан 2022 елның февраленә кадәр – Нефтекама шәһәр округы хакимият башлыгы һәм хакимият башлыгы. Әлеге вазифага билгеләнгәндә, республикада муниципалитетның иң яшь башлыгы (29 яшь) булып исәпләнә.
2022 елның 14 февраленнән ― Уфа шәһәр округы хакимият башлыгы.
2022 елның 16 мартыннан ― Уфа шәһәр округы хакимият башлыгы (мэр).
Гаилә хәле
Өйләнгән, никах туйлары 2018 елда Стәрлетамак районындагы татар авылы Кантюковкадагы Башкортстанның иң матур мәчетләреннән берсе Суфия мәчетендә булган. Уллары Гыймран (Имран) һәм Маннур (Манур).
Бадемли (Эргани)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Юрманка
Юрманка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ноля елгасының сул ярына тамагыннан 34,8 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лейр
Лейр (Leyr) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,74 км².
Линвуд (Канзас)
Линвуд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Линвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурты
Мурты — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының сул ярыннан 93 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 6,300 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Максвилл (Висконсин)
Максвилл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нигер
Нигер (фр. Niger [niˈʒɛʁ]), рәсми атамасы - Нигер Җөмһүрияте - Көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Ил аша ага торган Нигер елгасы буенча аталган. Нигер тамашек телендә "Бөек елга" дигән сүз.
Географик урнашуы
Нигер Көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Төньякта Алжир һәм Ливия белән, көнчыгышта Чад белән, көньякта Нигерия һәм Бенин белән, көнбатышта Буркина-Фасо һәм Мали белән чиктәш.
Мәйданы
Нигер территориясе 1 186 408 кв. км били.
Төп шәһәрләр, административ бүленеш
Нигерның башкаласы - Ниамей. Иң эре шәһәрләр: Ниамей (400 мең кеше), Зиндер (121 мең кеше), Маради (113 мең кеше), Тахва (52 мең кеше), Агадес (50 мең кеше). Илнең административ-территориаль бүленеше: 7 департамент.
Дәүләт төзелеше
Нигер - җөмһүрият. Дәүләт башы - президент. Канун бирү органы - парламент.
Геологик төзелеш һәм файдалы казылмалар
Илнең җирләре эчендә уран, тимер рудасы, күмер, аккургаш, фосфатлар запаслары бар.
Климат
Илнең климаты эссе һәм территориянең күпчелек өлешендә коры. Көньякта гына елына 820 мм явым-төшем була - яңгырлар фасылы июньнан октябрьга кадәр дәвам итә. Ниамейда уртача ел температурасы +29,5°С.
Ритцель
Ритцель (Rietzel) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нигер
Эчке сулар
Иң төп елга - Нигер
Козенки
Козенки (Козенкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Мазырский районында урнашкан авыл.
Нигер
Туфраклар һәм үсемлекләр
Төньякта үсемлекләр юк диярлек, аның каравы көньякта саванналар бар.
Козенки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нигер
Хайваннар дөньясы
Фауна вәкилләре арасында - арслан,, фил, антилопа, буйвол.
Халкы һәм теле
Илнең халкы - 9,672 млн кеше, халыкның уртача тыгызлыгы 1 кв. км га 8 кеше, әмма халыкның 90%-ы көньяк зонада яши. Этник төркемнәр: хауса - 56%, джерма - 22%, фулани - 8,5%, туареглар - 8%. Телләр - француз теле (дәүләт теле), хауса, фулани, тамайек, джерма.
Дин
Сөнни мөселманнар - 80 %, мәҗүсиләр - 14 %, христианнар - 1 % булган.
Ил халкының (24,1 млн кеше, 2020 елга) 99,3 % ы – мөселманнар. (абсолют күпчелеге ― Мәлики мәзһәбе сөнни мөселманнары, 7 % ы ― шигыйлар, 6 % ы ― әхмәдияләр), 0,3 % ы ― христианнар (католиклар), калганнары ― җирле диннәргә ышанучылар, дингә ышанмаучылар.
Нигер Бишенче республика Конституциясендә беркетелгән дөньяви дәүләт статусын саклап кала. Нигер дөньяви дәүләт булса да, ил хөкүмәте ислам диненең ил халкының абсолют күпчелеге өчен зур әһәмияткә ия булуын аңлап эш итә.
Кыскача тарихи тасвирлама
Урта гасырларда Нигер Төньяк Африкадан Мали һәм Сонгай империяларына төп кәрван юлында булган. Хауса дәүләтләре Нигерның хәзерге территориясенең көньягында X дан алып XIX гасырга кадәр доминирлаган. Сонгай империясе территориянең көнбатышында бер мең ел буена диярлек төп көч булган, ә көнчыгышта - Канем-Борну империясе. Регионга зиярәт кылган беренче европалы булып 1795 һәм 1805 елларда шотландияле эзләнүче Мунго Парк һәм 1850 елда немец эзләнүчеләре Генрих Барт һәм Эдуард Фогель булган. Франция Нигер территориясен 1890 елда оккупацияләгән. 1922 елда Нигер автономия статусына ия булган, ә 1946 елда - диңгез арты территориясе статусына ия булган. 1960 елның 3 августында ил бәйсезлек алган.
Хәрби түнтәрелеш
2023 елның 26 июлендә Президент гвардиясе командующие генерал җитәкчелегендә Нигер хәрбиләре Президент  «үз бурычларын начар үтәгәне өчен» бәреп төшерә. БМОның Иминлек шурасы Нигерда хәрби түнтәрелешне кискен хөкем итеп чыккан һәм ил президенты Мөхәммәт Базумны кичекмәстән иреккә җибәрүне таләп иткән. Хәрби түңкәрелеш нәтиҗәсендә Нигердә хакимиятне хәрби хунта (Ватанны саклау буенча Милли совет) үз кулына алган.
Кыскача икътисади тасвирлама
Нигер - үсеп килүче уран чыгару сәнәгате белән аграр ил. Арахис, шикәр камышы, мамык, тары, сорго, маниок үстерәләр. Күчмә хайван үстерүе. Нигер елгасында балыкчылык. Уран рудасы, касситерит чыгару. Авыл хуҗалыгы чималы эшкәртү буенча предприятиелар. Кәсепләр. Экспорт: уран концентратлары, тере мал-туар һәм хайванчылык продуктлары, арахис, яшелчәләр. Акча берәмлеге - КФА франкы.
Мәдәният һәм архитектура
Ниамей Милли музей.АгадесСонгай чорының балчык мәчете.
Богданд
Богданд — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сазийи
Сазийи — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Вячеслав Аланов
Вәчеслав Аланов (Вәчеслав Николай улы Аланов,, — , ) — СССР җиңел атлетикачысы, озын арага йөгерүче, СССРның халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1968), җиңел атлетика кроссы буенча СССР чемпионатының бронза призчысы (1968, 1970).
Стемпин
Стемпин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD169885
HD169885 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сент-Ави (Ланди)
Сент-Ави — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Боровой (Киров өлкәсе)
Боровой (Боровой) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), украиннар (8%).
Татар Икшермәсе
Татар Икшермәсе — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Почта индексы — 422066.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
270-еллар (б. э. к.)
270-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 279 елда башланган һәм б. э. к. 270 елда тәмамланган унъеллык.
Оусли (округ, Кентукки)
Оусли — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бунвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 513 км² тәшкил итә.
Помпея (Сан-Паулу)
Помпея  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(15866) 1996 KG
(15866) 1996 KG — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 16 маенда Вишня тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 KG» саналган.
Жаилсон Алешандре Алвеш дос Сантос
Жаилсон Алешандре Алвеш дос Сантос (Jaílson Alexandre Alves dos Santos,, — , ) — Бразилия һөнәри футболчысы (ярымсакчы, һөҗүмче), Парана штаты чемпионы (2008).
Малави
Малави рәсми рәвештә Малави Республикасы Көньяк-Көнчыгыш Африкада урнашкан элек Ньясалэнд буларак мәгълүм булган диңгезгә чыгуы булмаган дәүләт. Көнбатышта ул Замбия белән, төньякта һәм төньяк-көнчыгышта Танзания белән һәм көнчыгышта, көньякта һәм көньяк-көнбатышта Мозамбик белән чиктәш. Малави 118 484 км² мәйдан били һәм аның халык саны фараз иткәнчә (2021 елның январена) 19 431 566 кеше. Малавиның башкаласы (һәм иң зур шәһәре) - Лилонгве. Аның зурлыгы буенча икенче шәһәре Блантайр, өченчесе Мзузу һәм дүртенчесе элеккеге башкаласы Зомба. Малави атамасы Маравидан килеп чыккан, бу даирәдә яшәгән Чева халкының борынгы атамасы.
Диннәр
Малавида 2018 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, ил халкының (19 млн кеше, 2020 елга) 82,3 % ы ―христианнар (протестантлар 58,5 %, католиклар 17,2 % һ. б. христиан диннәре). 13, 8 % ы ― мөселманнар (күпчелеге ― сөнниләр, калганнары ― шигыйлар). .
Тшцинець-Малий
Тшцинець-Малий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Плавно (Дравский повяты)
Плавно  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коззе
Коззе (Коззе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казале (Салерно)
Казале — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Погродзе
Погродзе — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Торре-де-Кабделья
Торре-де-Кабделья — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кышлалар (Дөртйол)
Кышлалар (Kışlalar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Дөртйол илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лейк-Кемелот (Иллинойс)
Лейк-Кемелот  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Кемелот халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8493) Yachibozu
(8493) Yachibozu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
280-еллар (б. э. к.)
280-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 289 елда башланган һәм б. э. к. 280 елда тәмамланган унъеллык.
Каракале (Коркут)
Каракале (Karakale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Коркут илчесенә караган бер авыл (köy).
Линдон (Канзас)
Линдон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Линдон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ринат Акчурин
Ринат Акчурин (Ринат Сөләйман улы Акчурин,, — , ) — СССР һәм РФ кардиоҗәррахы, РФА (1997), Россия медицина фәннәре академиясе (2011) һәм БР ФА (1997) академигы, ТР ФАнең шәрәфле әгъзасы (1998), СССР һәм РФ дәүләт премияләре лауреаты (1982, 2001).
Биографиясе
1946 елның 2 апрелендә Үзбәкстан ССРның Анджиан шәһәрендә укытучылар гаиләсендә туган. Милләте буенча татар. Анджиан медицина институтында укый, 1971 елда и.М. Сеченов исемендәге 1нче Мәскәү медицина институтын тәмамлый. Медицина фәннәре докторы, профессор. Элеккеге СССР ПВО зенит ракета гаскәрләре командующие Рәсим Акчуринның абыйсы.
1971 елдан — участок табиб-терапевты, 1972-1973 елларда — Мәскәү өлкәсенең Реутов шәһәр хастаханәсендә табиб-травматолог. Шул ук вакытта Мәскәү шәһәренең 70нче хастаханәсендә хирург һәм Мәскәү өлкәсенең Балашиха район хастаханәсендә травматолог булып эшли. 1973 -1975 елларда Бөтенсоюз фәнни-тикшеренү институтының клиник һәм эксперименталь хирургия буенча клиник ординатурада эшли. 1975 елның мартыннан-СССР медицина фәннәре академиясенең Бөтенсоюз фәнни үзәгенең кан тамырлары микрохирургиясе бүлегенең кече фәнни хезмәткәре, 1978 елдан башлап СССР медицина фәннәре академиясенең Бөтенсоюз фәнни үзәгенең кан тамырлары микрохирургиясе бүлегенең өлкән фәнни хезмәткәре.
1984 елдан башлап кардиохирургия өлкәсендә специальләшә башлый һәм Хьюстонга танылган америка хирургы Майкл Дебейканың клиникасына стажировкага җибәрелә. АКШтан кайтканнан соң РМФА Россия кардиология фәнни-җитештерү үзәгенең А.Л. Мясников исемендәге Клиник кардиология институтының йөрәк-кан тамырлары хирургиясе бүлеге җитәкчесе итеп билгеләнә.
Аякка бастыру, кан тамырлары һәм кардиохирургиядә уникаль юнәлешләрне үстергән абруйлы белгеч буларак билгеле. Реконструктив һәм пластик микрохирургия, аяк-кулларны реконструктив һәм пластик хирургия, коронар артерияләрнең реконструктив микрохирургиясе, йөрәкнең ишемик авыруын хирургик дәвалау, ритм бозуларын хирургик дәвалау, миокардны саклау, лазер ангиопластикасы, йөрәкне һәм йөрәк-үпкә комплексын трансплантацияләү мәсьәләләре кебек юнәлешләр өстендә эшли. Илдә бармакларны реплантацияләү, аяк бармакларын кулга күчереп утырту, катлаулы пластик операцияләрнең авторы булды.
1996 елның ноябрендә РФ Беренче президенты Б.Н.Ельцинга йөрәккә коронар шунтлау операциясен үти.
2012 елда Үзәк федераль округның Иҗтимагый палатасы әгъзасы итеп сайлана .
М.Дебейки исемендәге Халыкара хирургия җәмгыятенең директорлар советы әгъзасы (1995), Бөтендөнья ангиологлар җәмгыятенең фәнни советы әгъзасы (1994), йөрәк-кан тамырлары хирургиясе буенча Россия җәмгыяте Президиумы әгъзасы (1994), Европа йөрәк-кан тамырлары хирургиясе җәмгыяте әгъзасы (2000), Россия дәүләт академия Кече театрының Попечительләр советы әгъзасы итеп сайлана.
Өйләнгән, уллары Максим (1973) һәм Андрей (1978-2004).
Макфорд (Висконсин)
Макфорд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богденешть (Бакеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Халеш
Халеш — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стеншув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Стеншув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рингфурт
Рингфурт (Ringfurth) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пендлтон (округ, Кентукки)
Пендлтон — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Фалмут шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1798 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 725 км² тәшкил итә.
Сардан (Лудяна кушылдыгы)
Сардан — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Лудяна елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Кытлым (Свердловск өлкәсе)
Кытлым (Кытлым) — Свердловск өлкәсенең Карпинск шәһәр округы составына керүче бистә.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1933—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар – 90,0%, украиннар – 2,8%, татарлар – 2,6%, чирмешләр – 1,0%.
(15867) 1996 NK5
(15867) 1996 NK5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мәгъсүм Имаметдинов
Мәгъсүм Имаметдин улы Имаметдинов (1898 ел, Кызылъяр, Яңавыл районы, Башкортстан, Россия империясе — 1945 елның 11 марты, Хилбердорф, Ополе, Польша) — 1 нче Украин фронтының 16 нчы штурм инженер-сапёр батальонының 76 нчы аерым штурмлы инженер-сапёр батальоны сапёры, рядовой. Советлар Берлеге каһарманы (1945).
(15867) 1996 NK5
Тарихы
1996 елның 14 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 NK5» саналган.
Мәгъсүм Имаметдинов
Тормыш юлы
Мәгъсүм Имаметдинов 1898 елда Уфа губернасы Кызылъяр өязе (хәзер — Башкортстанның Яңавыл районы) авылында крестьян гаиләсендә туа. Милләте буенча татар. Башлангыч белем ала, Яңавыл районының «Буй» колхозында балта остасы булып эшли.
Кызыл Гаскәр сафларына 1941 елның 30 октябрендә Башкорт АССРның Яңавыл райвоенкоматы тарафыннан чакырыла. 1942 елның февраленнән Бөек Ватан сугышы фронтларында.
76 нчы штурм инженер-сапёр батальонының сапёры (16 нчы штурмлы инженер-сапёр бригадасы, 1 нче Украина фронты) кызылармеец Имаметдинов Грошовиц торак пункты янындагы Одер елгасы аша 30 тонналы күпер төзегәндә батырлык кыла.
1945 елның 2 февралендә Мәгъсүм Имаметдинов башка сугышчылар белән бергә, салкын суда басып, елга фарватерына рамлы терәкләр куя. Дошманның көчле артиллерия һәм миномёт ату нәтиҗәсендә елгадагы боз ватылып бетә һәм йөзү чараларыннан башка рамнар урнаштыру мөмкин булмый. Имаметдинов бозлы суга ташлана һәм аның үрнәгенә ияргән башка сугышчылар белән бергә раманы урынга куя. Шул рәвешле авыр хәрби техника һәм пехота үткәрү өчен күпер төзү вакытыннан алда төгәлләнә.
1945 елның 11 мартында ул сугышларның берсендә батырларча һәлак була.
HD169887
HD169887 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
290-еллар (б. э. к.)
290-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 299 елда башланган һәм б. э. к. 290 елда тәмамланган унъеллык.
Самблансе
Самблансе — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Бадемли (Испир)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Назас
Назас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Владимир Алекно
Владимир Алекно (Владимир Роман улы Алекно,, — , ) — СССР һәм РФ волейболчысы, РФ волейбол тренеры, РФның атказанган тренеры (2012), РФ милли ирләр волейбол җыелмасының (2007-2008, 2011-2012, 2015-2016) һәм Казан «Зениты»ның баш тренеры (2008 елдан). Уенча буларак СССР (1985/86, 1986/87), Болгария (1990/91) һәм Франция чемпионы (1994/95). Тренер буларак Россия чемпионатларының алтын (2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17), көмеш (2006/07) һәм бронза (2012/13) призчысы, Франция чемпионатларының алтын (2003/04) һәм (2002/03) көмеш призчысы, Олимпия уеннарының алтын (2012) һәм бронза (2008) медальләре иясе, Европа чемпионатының көмеш призчысы (2007), Дөнья кубогы җиңүчесе (2011).
Лекс
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,55 км².
Нанай халкы
Нанайлар (Нанай телендә: нани, хэдзэни; Кытай телендә: 赫哲族 (hèzhézú); искергән атамасы: гольдлар) — Ерак Көнчыгышта яши торган халык, Россиядә һәм Кытайда Амур елгасы һәм аңа коючы Уссури һәм Сунгари елгалары ярларында яшиләр.
Атамасы
«Нанай» сүзе «на» — җир һәм «най» — кеше, җир кешесе мәгънәсендә (Г. Ходжер «Непроглядные сумерки»). Элек нанайлар әдәбиятта рус телендә һәм башка Европа телләрендә гольдлар буларак мәгълүм булганнар. . Кытайда нанайлар хэчжэ буларак мәгълүм (Кытай телендә: 赫哲族, Hèzhé zú). «Түбәндәге»ләрнең (Амур агымы буенча Найхиннан түбәнрәк яшәүче) нанайларның атамасы — «нани» — шулай ук ульчларның үзатамасы булып тора. Ә Амур агымы буенча Найхиннан югарырак нанайлар еш үзләрен нанай телендә «хэдзэ(ни)» дип атыйлар, ягъни «агым буенча түбәнрәк яшәүчеләр» (мөгаен Кытай нанайларына һәм маньчжурларга карата) һәм бу берникадәр дәрәҗәдә парадокс булып тора, чөнки нанайларның күпчелеге өчен бу «югарыдагы» нанайлар булып тора.
Тшцинка (Мазовия воеводалыгы)
Тшцинка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нанай халкы
Тарихы
Амур бассейнында асаба халыклар яшәве турында беренче мәгълүмат Россиядә XVII гасыр уртасында, Ерофей Хабаров һәм башка җир үтүчеләр походлары вакытында барлыкка килгән. Тарихчы Полевой, Борис Петрович фикере буенча, Сунгариның түбән агымында һәм Сунгари һәм Уссури тамаклары районында яшәүче дючерлар нанайлар булган. . Әмма киңрәк таралган һәм хәзер кабул ителгән XIX гасырда әйтелгән фикер булып дючерларның чжурчжэньнарның токымы яки якын туганнары булулары, ә нанайлар мөгаен җир узучыларга «ачаннар» һәм «натки»лар буларак мәгълүм булганнар, һәм мөгаен алар игенче дючерларны 1650-нче елларның икенче яртысында Кытай хөкүмәте тарафыннан Маньчжуриягә тирән күчерүдән соң шунда яши башлаганнар. .
Рухи мәдәнияттә эт роле
Уздырылган өйрәнү нанайларның рухи мәдәниятендә этнең гаять зур ролен күрсәтә. Традицион мәдәнияттә нанайлар дөньяны мифологик һәм анимистик позицияләрдән караганнар. Мифологиядә эт образы кеше белән якын мөнәсәбәттә. Мәсьәлән, мифик Тимер Ана Эт образы хатын-кыз дип карала һәм уңай һәм тискәре хасиятләргә ия. Еш бу нанай халкы ыруларның килеп чыгышы риваятьләренең төп персонажларының берсе булып тора, бу аның борынгылыгын күрсәтә. Шаманлыкта иң әһәмиятле булып этнең шаманның ярдәмчесе һәм яклаучысы буларак табигатьтән өстен образы әһәмиятле булып тора. Аның ярдәме белән шаман кешенең югалган яки урланган җанын эзләгән. Промысел йолаларының, шаманлыкның, тормыш циклы ритуалларының анализы этнең образы нигезендә борынгы Амур тамырларына ия икәнен күрсәтә. Эт белән бәйле нанайларның карашлары аңа борынгы заманнан бирле хуҗасының яклаучысы функцияләрен чагылдыралар. Алар традицион мәдәниятнең барлык диярлек чагылышларында күренә: тормыш циклы ритуалларында, шаманлыкта һәм промысел культларында. Гомумән нанай халкының эт асрау этномәдәни хасиятләрен асравын анализын күрсәткәнчә, эт асрауның төрле аспектларында һәм киңрәк итеп нанайларның мәдәниятнең образы һәм роле аны этноидентификация маркеры итеп кулланырга һәм нанай халкының этник гомогенлыгын карап чыгарга мөмкинчелек бирә.
Яшәү урыннары
1860 ел Пекин трактаты, Амур елгасын һәм Уссурины дәүләт чиге белән бүлгән, һәм нанайларның яшәү районын Россия һәм Кытай арасында бүлгән.
Россиядә нанай халкының күпчелеге (92,29 %) Хабаровск краенда яши (10 771 кеше, шуларның 3950 кешесе Нанай районында). Нанай авыллары урта Амурның ике ярында да урнашкан (якынча Хабаровсктан Комсомольск-на-Амуре) шәһәренә кадәр һәм шулай ук Приморский крайның Россияның Уссуриның көнчыгыш ярында (Приморский крайның Пожарский районы).
Кытайда (Хэйлунцзян провинциясе) нанайлар Амурның уң як ярында Сунгари һәм Уссури елгалары тамаклары арасында (Цзямусы шәһәр даирәсенең Тунцзян һәм Фуюань уездлары) һәм Уссуриның сул як ярында (Шуанъяшань шәһәр даирәсенең Жаохэ уезды.).
1989 елда СССР-да халык санын алу буенча нанайларның саны 12 023 кеше булган, шуларның 11 883 кешесе РСФСР-да. 2002 елда Россия халык санын алу буенча — 12 160 кеше. Кытайда 2000 ел халык санын алу буенча 4600 нанай халкы вәкиле яшәгән. .
Россиядә нанай халкының саны:
'''2002 елда торак пунктларында нанайларның саны. :''' Хабаровск крае:
Диңгез буе крае:
Нанай административ-территориаль берәмлекләре
Нанай административ-территориаль берәмлекләре хәзерге вакытта (2011) Россиядә һәм Кытайда бар. Россиядә аларга Нанай районы карый. Кытайда эвенк АТО-ларга Хэйлунцзянда өч милли волость карый.
Ыру бүленеше
Хәзерге вакытта Нанай халкында 30 ыру-фамилия бар:
Понгаи
Понгаи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Плавно (Хощенский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Торреламеу
Торреламеу — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сент-Андре-де-Сеньян
Сент-Андре-де-Сеньян — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Торреламеу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кокатава (Рагачовский районы)
Кокатава  (Кокатава ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Линдсборг (Канзас)
Тарихы
Линдсборг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Халинга
Халинга — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подгуже (Браневский повяты)
Подгуже  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Янда (Вочь кушылдыгы)
Янда  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Воча елгасының сул ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Подгуже (Браневский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Янда (Вочь кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Манитовиш-Вотерс (Висконсин)
Манитовиш-Вотерс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8494) Edpatvega
(8494) Edpatvega — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 25 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OT4» саналган.
Понта-ди-Педрас
Понта-ди-Педрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Казале (Латина)
Казале — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Перри (округ, Кентукки)
Перри — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хэзард шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1820 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 886 км² тәшкил итә.
(15868) Akiyoshidai
Тарихы
1996 елның 16 июлендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 OL» саналган.
Кышласарай (Антакья)
Сылтамалар
Kışlasaray, Antakya Kışlasaray, Antakya
Ботыли
Ботыли (Ботыли) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%), татарлар (3%).
Тшцяни (Мазовия воеводалыгы)
Тшцяни  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колас (Буда-Кашалёвский районы)
Колас  (Колас ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
300-еллар (б. э. к.)
300-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 309 елда башланган һәм б. э. к. 300 елда тәмамланган унъеллык.
Айрат Рифкать улы Арсланов
Айрат Рифкать улы Арсланов — Галиәсгар Камал театры актеры. Татарстанның атказанган артисты (2010).
Биографиясе
1967 елның 9 апрелендә Казан шәһәрендә туа. 1988 елда Мәскәүдә Щепкин исемендәге Югары театр училищесын (татар студиясе) тәмамлый. 1990 елдан — армиядә хезмәт иткәннән соң — Татар академия театрында.
HD169952
HD169952 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Татар Мөшегесе
Татарская Мөшегесе — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
HD169952
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Татар Мөшегесе
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Богденешть (Ботошань)
Богденешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стефановице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Стефановице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саше (коммуна)
Саше — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Каракале (Карс)
Каракале (Karakale) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Карс илчесенә караган бер авыл (köy).
Бадемли (Нурдагы)
Бадемли (Bademli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Риппах
Риппах (Rippach) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Линкольнвилл (Канзас)
Линкольнвилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Линкольнвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пластково
Пластково — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейк-оф-те-Вудс (Иллинойс)
Лейк-оф-те-Вудс  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-оф-те-Вудс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Түбән Кибрас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Курма (Лумпун кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Улан-Удэ
Улан-Удэ (Улаан Үдэ — «Кызыл Уда», Улан-Удэ) — Россиянең Бурятия республикасының башкаласы. Байкал күленнән 100 километр көнчыгыштарак, Селенга елгасының ярларында, аңа Уда елгасы кушылу урынында урнашкан. Транссебер магистраленең мөһим тимер юл төене. Селенга елгасындагы пристән. 2010 елның җанисәбе буенча шәһәрдә 404 426 кеше яши.
1666 елда казакларның Удинское кышлавы буларак барлыкка килгән. 1689 елдан Верхнеудинск кальгасе, аның янәшәсендә шәһәр барлыка килгән. 17 гасырда Байкал арты территориясенең административ һәм хәрби үзәге. 1783 елдан Иркутск калгайлыгының, соңыннан Иркутск губернасының өяз шәһәре; 1851 елдан Байкал арты вилаяте составында. Эре сәүдә үзәге. 1899 елда шәһәр аша Транссебер магистрале үткәрелә.
1905 елгача — сөрген урыны. 1920 елның апрель—октябрьда Ерак Көнчыгыш Җөмһүриятенең башкаласы. 1923 елдан Бүрәт-маңгул АССР (1958 елдан Бүрәт АССР) башкаласы. 1934 елның 27 июленнән хәзерге исемен йөртә.
Эчке бүленеш
Шәһәр 3 районга бүленә:
(15869) Tullius
(15869) Tullius — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 8 августында Винченцо Казулли тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PL» саналган.
Торрес-де-Сегре
Торрес-де-Сегре — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дмитрий Мартынов (1980)
Дмитрий Евгений улы Мартынов (Дми́трий Евге́ньевич Марты́нов, 1980 елның 12 марты, Казан, Татарстан АССР, РСФСР, ССРБ) — россия тарихчысы, синолог, тарих фәннәре докторы, Казан (Идел буе) федераль университетының Халыкара мөнәсәбәтләр институтының алтаистика һәм Кытай белеме кафедрасы профессоры. Википедист, Викимедиа проектлары катнашучысы. Вики-премияләр лауреаты (2012, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019 еллар).
Биографиясе
Дмитрий Евгений улы Мартынов 1980 елның 12 мартында Казанда туган. 1994-1997 елларда П.А. Шмаков исемендәге Казан университеты каршындагы академия көллиятендә укый.
1997 елда ул укырга кереп, 2002 елда Казан университетының тарих факультетын тәмамлый.
2004 елда "КХРның сәяси теориясендә һәм практикасында конфуцианлык тәгълиматлары: ХХ гасырның 60-90 нчы елларында" дигән тема буенча тарих фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый (белгечлеге 07.00.03 - Гомуми тарих).
2013 елда тарих фәннәре докторы ""Бөек бердәмлек" проекты" Кан Ю-Вэй һәм Кытайның иҗтимагый-сәяси фикерендә көнбатыш социаль утопияләр: XIX-XX гасырның өчтән беренче өлеше» (белгечлеге 07.00.03-Гомуми тарих).
Казан (Идел өлкәсе) Федераль Университеты Халыкара мөнәсәбәтләр институтының алтаистика һәм синология кафедрасы профессоры.
Академик исеме - доцент (2012).
Тарих фәннәре өлкәсендә яклау буенча КФУ.07.02, философия фәннәре өлкәсендә яклау буенча КФУ.09.01, сәяси фәннәр өлкәсендә яклау буенча КФУ.23.01 диссертация советлары әгъзасы. Бер кандидат һәм бер фән докторы әзерләгән.
Лекси
Лекси (Lexy) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,99 км².
Подгуже (Ельблонзький повяты)
Подгуже  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Халмеу
Халмеу — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8495) 1990 QV1
(8495) 1990 QV1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Понтал
Понтал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Манитовок (шәһәр, Висконсин)
Манитовок  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тшцянка (Вишковский повяты)
Тшцянка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Газим Шәфыйков
Иҗаты
Рус телендә яза. «Иярдә туганнар» (Рождённые в седле) (1971), «Җырчы сабак» (Поющий стебель) (1979), «Субүләр» (Водораздел) (1983), «Шүлгән таш җыры» (Песнь Шульган-таша) (1989), «Кант формуласы» (Формула Канта) (1996) исемле шигырь китаплары чыга. М. Акмулла турында «Последняя вспышка лампы» (1986) әсәрен язды. «Ату» (Расстрел) (1999), «Чыңгызхан шәүләсе» (Тень Чингисхана) (2007) романнарында Урал арты башкортлары тарихын сурәтли. «Заманның намусы да, корбаны да» (И совесть, и жертвы эпохи) (1991), «Кабырга астына элмәк» (Крючья под ребро) (1993), «Тарихның эссе сулышы» (Дыхание жгучее истории) (1998) очерклар җыентыкларында сәяси золым корбаннары язмышын бәян итә.
Тәрҗемә
Тәрҗемә өлкәсендә эшли: Ш. Бабич, З.А.Биишева, Т.Карамыш, К.К. Кинҗәбулатова, Салават Юлаев, М.И. Өметбаев әсәрләрен, «Урал батыр», «Акбүзат», «Юлай белән Салават», «Идегәй белән Морадым» эпосларын русчага тәрҗемә итә. Драматургиядә көчен сынап карый: «Операция» (1982), «Кара юртак» (Чёрный иноходец) (1998), «Атилла» (2002), «Урал-батыр» (2006), «Иске фатир пьесалары» Уфада драма театрында уйналды. Документаль фильмнарга сценарийлар яза: Советлар берлеге Каһарманы Муса Гәрәев турында «Шоңкар», Ф.Гаскәров ансамбле турында «Күңел канатлары», «Һәдия» (1990; реж. Р.Х. Нуруллин), «Зәки Вәлиди Туган» (1992; реж. Ә.Г. Абдразаков), «Ташта каным куе» (На камне кровь моя густая) (1994; реж. М.Н. Якшимбетов)фильмнары төшерелә.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1977)
Хәтер
Уфадагы урамга исеме бирелгән.
Чыганаклар
Совет Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмәлек). Уфа, 1988
Сылтамалар
Башкортстан (белешмәлек)
Колас (Жлобинский районы)
Колас  (Колас ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.