cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пшевлоки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15972) 1998 FM27
(15972) 1998 FM27 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FM27» саналган.
(8565) 1995 WB6
Тарихы
1995 елның 24 ноябрендә Ц. Ниидзима, Т. Урата тарафыннан Ojima обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 WB6» саналган.
Президенти-Дутра (Баия)
Президенти-Дутра  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фәрит Фәтхуллин
Фәрит Мөхәммәтҗан улы Фәткуллин (1914 елның 17 марты, Казан, Казан губернасы, Россия империясе — 1942 елның 27 июле) — совет очучы-ас, Совет-фин һәм Бөек Ватан сугышларында катнашучы, полк командиры, майор. Советлар Берлеге каһарманы.
Шёнфельд (Эльба)
Шёнфельд (Schönfeld) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Фәрит Фәтхуллин
Тормыш юлы
Фәрит Фәткуллин 1914 елның 17 мартында Казан шәһәрендә хезмәткәр гаиләсендә туа. Милләте буенча татар. 1938 елдан СБКФ әгъзасы. Җиде сыйныф һәм фабрика-завод укучылары мәктәбен тәмамлый. 1931—1932 елларда «Заря» фабрикасында кондитер булып эшли.
Шёнфельд (Эльба)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәрит Фәтхуллин
Тормыш юлы
1932 елдан Кызыл Армиядә. 1934 елда Сталинград хәрби-авиация очучылар мәктәбен тәмамлый.
1939—1940 елларда совет-фин сугышында катнаша. Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.
1941 елның июненнән Бөек Ватан сугышы фронтларында.
1941 елның 15 февраленнән 271 нче истребитель авиация полкы составында полк экипажларын хәрби хәрәкәтләр алып баруга әзерләүдә һәм Төньяк-Кавказ хәрби округының аерым авиация эскадрильясы базасында И-15 бис һәм И-153 самолётларында полк формалаштыруда катнаша. 1941 елның 5 сентябрендә 3 нче авиация эскадрилья составы белән Днепропетровск янындагы Көньяк фронтка китә.
Көньяк-Көнбатыш фронтның 44 нче истребитель авиация дивизиясе идарәсендә эскадрильи командиры капитан Фәрит Фәтхуллин 1941 елның октябренә дошманның гаскәрләрен штурмлау өчен 42 хәрби очыш ясый. Аэродромнарда очучы 17 дошман самолётын юк итә.
1942 елның 27 июлендә майор Фәрит Фәткуллин, дошманның өч самолётын бәреп, һәлак була.
Хәтер
Казанның Идел буе районындагы Сабын кайнату урамының исеме Ф. Фәтхуллин урамы дип үзгәртелгән.
Моррис (Висконсин)
Моррис  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кучынск
Кучынск (Кучынск ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казале Роза (Рим)
Казале Роза — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Роза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кобенья
Кобенья — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хайрюза (Камзас кушылдыгы)
Хайрюза — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Камзас елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Югары Тойма
Югары Тойма (Верхняя Тойма) — Киров өлкәсенең Нократ Аланы районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (26%), руслар (70%), арлар (4%).
Рубка (Сюзюм кушылдыгы)
Рубка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Сюзюм елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Херменештий-Веки
Херменештий-Веки — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Рубка (Сюзюм кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Херменештий-Веки
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерси-ле-Ба
Мерси-ле-Ба (Mercy-le-Bas) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Бозинта-Маре
Бозинта-Маре — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байкал (Чермик)
Байкал (Baykal) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Каверзе
Каверзе — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Псекупс елгасының сул ярына тамагыннан 88 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
(15973) 1998 FM85
(15973) 1998 FM85 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FM85» саналган.
Чуммэй
Чуммэй (Chhumey ) — Бутан дәүләтенең Бумтанг дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 4 430 метр биеклектә 27.41667°N, -90.91667°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Chhumey Чуммэй
Каверзе
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гайленд (Индиана)
Гайленд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гайленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Францишкув (гмина Ясенець)
Францишкув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьвенцко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лабки
Лабки (Лабкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сергей Анисимов
Сергей Анисимов (Сергей Фёдорович Анисимов,, — , ) — ССРБ һәм РФ фәлсәфәчесе, этика, аксиология, иҗтмагый фәлсәфә өлкәләрендә белгеч, фәлсәфә фәннәре докторы (1967), МДУның атказанган профессоры.
Биографиясе
1922 елның 20 июнендә Татарстан АССРның Кайбыч районы Олы Кубыз авылында туган. Философия фәннәре кандидаты (1954), философия фәннәре докторы (1967), фәлсәфә факультетының этика кафедрасы профессоры (1970). Дин этикасы һәм фәлсәфәсе буенча докторлык һәм кандидатлык диссертацияләрен яклау буенча махсуслаштырылган совет әгъзасы, Россия философия җәмгыяте әгъзасы, Халыкара этик ассоциация әгъзасы. 1968-1980 елларда философия факультетының этика кафедрасы мөдире булып эшли.
2 нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены һәм "батырлык өчен", "Сталинград оборонасы өчен" һ.б. медальләр белән бүләкләнгән. МДУ фәлсәфә факультетын тәмамлый, 1949 елда фәнни мәнфәгатьләр өлкәсендә: этика, аксиология, дин фәлсәфәсе. Этикада һәм аксиологиядә өстенлекле эшләр; аның катнашында төзелгән программалар һәм методикалар буенча этика илнең барлык югары уку йортларында укытыла.
Н.К.Крупская ис. МОПИда, югары һөнәри хәрәкәт итү мәктәбендә, МДУда түбәндәге фәлсәфи дисциплиналар укыта: логика, фәлсәфә тарихы, социаль философия, дин фәлсәфәсе һәм этика.
38 фән докторы һәм кандидаты әзерләгән. 140тан артык эш, шул исәптән 15 китап бастырган.
Massa
Massa (borınğı yunança qamır kisäge) - skalär fizik zurlıq, fizikanıñ iñ möhim zurlıqlarınıñ berse. Başta fizik obyektta matdä miqdarın taswirlağan, quyılğan köçkä qarşılıq kürsätü säläte - inertlıq, häm gravitatsiä üzlege - awırlıq massağa bäyle bula. Zamança fizikada "matdä miqdarı" energiä häm impuls töşençäläre belän bäyle, häm massa - tınıçlıq energiäsenä tigez.
Tabiğättä massa berniçä yullar belän kürsätelä:
Küp täcribälärdä gravitatsion häm inertlıq massalar tigezlege 10−13 tögällege belän isbatlanğan.
Klassik mexanikada tulı massa - sistema öleşläre massaları summasına tigez.
Яков Анисимов
Яков Анисимов (Якку Аниççим ывӑлĕ Анисимов,, — , ) — хәрби-дәүләт эшлеклесе, БК(б)Фнең Сөндер район кәмититенең беренче сәркатибе (1938), Советлар Берлеге каһарманы (1945).
Massa
Tiñdäşlek mäsläge
Gravitatsiä qırındağı küreneşlär - turı kilüçe inertlıq köçlär qırındağı küreneşlärgä tiñ bula. Gravitatsion massa - cisemnär üzara gravitatsiä tä'sir iteşüe däräcäse bulıp tora.
İnertlıq massa - cisemnär dinamik üzleklären taswirlıy.
Taswir
Klassik mexanikada massa - additiv, invariant zurlığı.
Maxsus çağıştırmalılıq teoriäsendä - additivsız, invariant zurlığı häm tübändägeçä bilgelänä:
E - tulı energiä, p - impuls, c - yaqtılıq tizlege
Telägän qaysı metrikada:
g_{ik} — metrik tenzor, p^i — 4-impuls
Tınıçlıq massası
Qayber ülçäw sistemasında yaqtılıq tizlege 1 - gä tigez, şuña kürä:
Foton (häm uydırma graviton) tınıçlıq massası nul'gä tigez, alar här xisap sistemasında yaqtılıq tizlege belän xäräkät itä.
Törlär
Ülçäw berämlege: Sİ - kg, SGS - gramm.
Ädäbiät
[
Президенти-Дутра (Мараньян)
Президенти-Дутра  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шейе
Шейе — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Морроувилл (Канзас)
Морроувилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Морроувилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8566) 1996 EN
(8566) 1996 EN — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Францишкув (Жирардовский повяты)
Францишкув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пшекольно
Пшекольно — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Моррисон (Висконсин)
Моррисон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15974) 1998 FL103
(15974) 1998 FL103 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FL103» саналган.
Пясечно (Бартошицкий повяты)
Пясечно  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чабыл-Пут
Чабыл-Пут — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Казыр елгасының сул ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Михаил Анисин
Михаил Анисин (Михаил Вячеславович Анисин,, — , ) — Россия һоккейчесе (һөҗүмче), Гагарин кубогы иясе (2012).
Бйо (Ло)
Бйо — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Шёнхаузен (Эльба)
Шёнхаузен (Schönhausen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грейс Келли
Грейс Патриша Келли (Grace Patricia Kelly; 12 ноябрь 1929 ел — 14 сентябрь 1982 ел) — АКШ актрисасы, 1956 елдан кенәз Монако Ренье III нең хатыны. Монаконың 10 нчы кенәзе. Әлеге көндә хакимлек итүче кенәз Альберт II-нең әнисе. Ул 10 фильмнан да артык катнашмаган, әммә аның бер «Оскар» премиясе һәм үз дәверенең иң кассалы актрисасы дигән даны бар.
Яшьлек чоры
Грейс Келлиның ирланд һәм немец тамырлары бар. Ә үзе Америкада, төзелеш белән шөгелләнгән, академик ишкәкче буларак олимпия чемпионы булган бай иктисадчы Джек Келли гаиләсендә туган. Ул гаиләдә өченче бала була. Грейсның апасы Пегги, абыйсы Джон һәм сеңлесе Лизанна. Аларның әнисе, Маргарет Майер, яшь чагында фотомодель була, ә абыйлары Джордж Келли — атаклы драматург, Пулитцер премиясе лауреаты. Келлилар гаиләсе Филадельфиядагы зиннәтле аерым йортта яши. Бала чагынан ук Грейс югары даирәдә аралаша ала. Әммә ул ата-анасы яшәгән дөньядан аермалы кызыклы өлкәдә уңыш казанырга хыяллана.
Рейнхилл дини көллиятендә Грейс катгый католик белем ала. Шунда, алты яшьлек чагында, театрлаштырылган Раштуа бәйрәме тамашасында Дева Мария ролендә беренче сәхнәгә чыга.
Кинокарьерасы
Нью-Йоркка күчкәч, Келли фотомодель булып эшли башлый һәм шул ук вакытта Америка драма сәнгате академиясендә актерлык осталыгын өйрәнә. Ул төрле пьесаларда күп төрле рольләрне башкара, әммә бары тик сигарет, сырадан алып эшләпә һәм тузан суырткычка кадәр рекламага контрактлар гына ала.
1949 елда ул Бродвейга килә һәм Стриндбергның «Әти» пьесасында уйный. 1950-52 елларда төрле телевизион программаларда күренә. 1951 елда аны «14 сәгать» фильмындагы эпизод рольгә чакыралар.
Марта (елга)
Марта  — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае, Адыгея Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кубань елгасының Камашлы ярына    кушыла. Елга озынлыгы 68 км.
Адольф Һитлер
Адольф Гитлер (Adolf Hitler, 1889 елның 20 апреле, Австро-Венгрия — 1945 елның 30 апреле, Берлин, Алмания) — национал-социализмга нигез салучы, Өченче рейх тоталитар диктатураның нигезчесе, Милли-социалистик алман эшчеләр фиркәсенең җитәкчесе (фюрер). 1933—1945 елларда Алманиянең рейхсканцлеры, 1934—1945 Алманиянең фюреры, Икенче дөнья сугышы вакытында Алмания хәрби көчләренең баш җитәкчесе. Хәрби, диктатура һәм һуманитар җинаятьләре эшләүче. Нацизм һәм расизм Гитлер идеологиясе Россиядә, Америка һәм Европа дәүләтләрендә рәсми рәвештә тыелган.
Марта (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубань елгасы Усть-Лабинск каласыннан Краснодар гидротөененә кадәр,   Белая (Кубань кушылдыгы) һәм Пшиш елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юК, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Адольф Һитлер
Шаһитлар сөйләвенчә Гитлер үз хатыны Ева Браун белән 1945 елның 30 апрелендә үз-үзенә кул салганнар.
HD171688
HD171688 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Татар Мәмәтхуҗасы
Татар Мәмәтхуҗасы — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы авыл.
Почта индексы — 422589.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Кольменар-Вьехо
Кольменар-Вьехо — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казале Сан Җулияно (Потенца)
Казале Сан Җулияно — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Сан Җулияно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шури (Бутан)
Шури (Shuri ) — Бутан дәүләтенең Бумтанг дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 819 метр биеклектә 27.5°N, -90.75°W координаталы буенча урнашкан.
Магараҗык (Самандаг)
Магараҗык (Mağaracık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Самандаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орья (Толмань кушылдыгы)
Орья — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Толмань елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әнвәр Фәтхуллин
Биографиясе
Әнвәр Әсәдулла улы Фәтхуллин 1922 елның 5 августында хәзерге Башкортстан  республикасының Бүздәк районы Иске Бүздәк авылында  туа. Милләте буенча татар. Шунда ук  тугыз сыйныф тәмамлый. Мәктәпне тәмамлаганнан соң,  Белорецк шәһәренә китә, шунда эшли башлый һәм аэроклубка укырга керә. Аэроклубны тәмамлаганнан соң, Свердловскига күчеп килә. Биредә   авиация хәрби очучылар  мәктәбендә белем ала.
1942 елда аны  тәмамлый.
1942елның  октябреннән Бөек Ватан сугышы фронтларында.
Сугыштан соң Хәрби  Һава көчләрендә хезмәтен дәвам иткән. 1950 елда  авиация полкына командирлар хәзерләү  Үзәк тактика-очу курсларын тәмамлаган.
1973 елда полковник Әнвәр Фәтхуллин запаска чыккан. Волынь өлкәсенең   Луцк шәһәрендә  (Украина) яшәгән.
Чыганак
Батырлар китабы. - Казан: Татар. кит. нәшр., 2000.- 395 б.
İstanbul Atatürk hawa alanında terror ğämäle (iyün, 2016)
İstanbul Atatürk hawa alanında terror ğämäle - 2016 yılnıñ 28 iyünendä İstanbul Atatürk hawa alanınıñ kilü terminalında bulğan ike şartlaw.
Terror ğämäle näticäsendä 41 keşe häläk, 239 yaralanğan.
Barlıq oçışlar tuqtatılğan.
Pülisä mäğlümatı buyınça intixarçılar İGİL belän bäylängän.
Сьверки (Клодзький повяты)
Сьверки  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Францишкув (Липский повяты)
Францишкув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сергей Аничков
Сергей Аничков (Сергей Викторович Аничков,, — , ) — СССР фармакологы, СССР медицина фәннәре академиясенең хакыйкый әгъзасы (1950), Социалистик хезмәт Каһарманы (1967), Сталин (1951) һәм Ленин (1976) премияләре лауреаты, СССР ТФА эксперименталь медицина институтының фармакология бүлеге мөдире (1948-1971).
Президенти-Жаниу-Куадрус
Президенти-Жаниу-Куадрус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Морзе әлифбасы
Мо́рзе әлифбасы, «Морзя́нка», Мо́рзе коды ул әлифбаның билгеләрен кодлау ысулы, хәрефләрнең, цифраларның, пунктуация билгеләренең һәм башка билгеләрнең озын (тире) белән кыска (нокта) сигналларның эзлелегенә тиңләве. Ноктаның озаклыгы вакытның берәмлеге булып санала, тиренең озаклыгы өч нокта, ә сүзләр арасы озаклыгы 7 нокта дип санала. Код американ уйлап табучысы һәм рәссам Сәмүэл Морзе исемен йөртә.
Телеграф әлифбасы
<!-- Современная телеграфная азбука (система кодировки символов короткими и длинными посылками для передачи их по линиям связи, известная как «код Морзе» или «морзянка») существенно отличается от той, что предложил в 1838 г. С. Морзе, хотя некоторые исследователи полагают, что её автором был Альфред Вейл — партнёр Самюэля Морзе по бизнесу, известный тем, что ввел «коммерческий код» из групп по 5 символов. Исходная таблица «кода Морзе» разительно отличалась от тех кодов, что сегодня звучат на любительских диапазонах. Во-первых, в ней использовались посылки трёх разных длительностей («точка», «тире» и «длинное тире» — в 4 раза длиннее «точки»). Во-вторых, некоторые символы имели паузы внутри своих кодов.
Принцип кодирования азбуки Морзе исходит из того, что буквы, которые чаще употребляются в английском языке, кодируются более простыми сочетаниями точек и тире. Это делает освоение азбуки Морзе проще, а передачи — компактнее.
Передаваться и приниматься азбука Морзе может с различной скоростью — это зависит от возможностей и опыта радистов. Обычно средней квалификации радист работает в диапазоне скоростей 60 — 100 знаков в минуту. Достижения по скоростным приёму-передаче находятся в диапазоне скоростей 260—310 знаков в минуту.
Передача кодов Морзе производится при помощи телеграфного ключа различных конструкций: классического ключа Морзе, электронного ключа, механических полуавтоматов типа «виброплекс», а также при помощи клавиатурных датчиков кода Морзе (например, Р-010, Р-020) и электронных устройств, автоматически формирующих телеграфное сообщение. При достаточной квалификации оператора приём коротких сообщений возможен без записи, но обычно весь принимаемый текст должен быть записан либо вручную, либо на печатной машинке. При приёме опытные радисты производят запись с отставанием на несколько знаков, что делает приём более спокойным и надёжным и является показателем мастерства оператора (на высоких скоростях, выше 150 знаков в минуту, отставание может составить до 100 знаков за полминуты — радисту приходится их запоминать и дописывать после окончания радиограммы). При приёме на высоких скоростях (более 125 знаков в минуту) приходится записывать тексты, отказавшись от стандартных алфавитных символов и использовать специальные укороченные значки (например, знак «точка» для буквы «e» или знак «галочка» для буквы «ж»). В таком варианте после окончания приёма радисту необходимо переводить текст в символы обычного алфавита.Телеграф и радиотелеграф первоначально использовали азбуку Морзе; позже стали применяться код Бодо и ASCII, которые более удобны для автоматизации. Впрочем, сейчас и для азбуки Морзе есть средства автоматической генерации и распознавания, например свободно распространяемая программа для персонального компьютера CwType. Кроме того, радиолюбителями разработано множество аппаратных декодеров азбуки Морзе на базе микроконтроллеров.
Русский вариант азбуки был принят в 1856 году. Для передачи русских букв использовались коды сходных латинских букв; это соответствие алфавитов позже перешло в МТК-2, а потом в КОИ-7 и КОИ-8 (однако в азбуке Морзе букве Q соответствует Щ, а в МТК и КОИ — Я).
В 2004 году Международный союз электросвязи (МСЭ) ввёл в азбуку Морзе новый код для символа @ (· — — · — ·), для удобства передачи адресов электронной почты.
На практике вместо заучивания количества точек и тире и их последовательности запоминают так называемый «напев» (мнемоническую словесную форму), соответствующий каждому знаку кода Морзе. «Напевы» не являются стандартными, они могут различаться в зависимости от школы обучения или вообще не применяться (тогда обучаемый запоминает «мелодию» символа). Если в радиограмме только цифры, то вместо пяти тире нуля передается только одно тире.-->
Инглизчә Морзе әлифбасы 1838 елда тәкъдим ителгән, 1848 Алфред Вейл тарафыннан үзгәртелгән, шул чактан үзгәртелмәгән. Русча Морзе әлифбасы 1856 елда канун булып расланган. Рус хәрефләрен кодлаштыру охшаш латин хәрефләр кодлары нигезендә ясалган. Татарча Морзе коды гарәп графикасы язуы вакытында уйлап табылмаган, телеграмма тапшыру өчен русча Морзе әлифбасы кулланылган, шул ысулы расланмаган. Яңалиф вакытында, шул чакта да радиосөючелек популярлашканда, латинча Морзе әлифбасы нигезендә татарча морзе коды кулланыла, өстәмә латин хәрефләр өчен кодларны Галимҗан Шәрәф уйлап таба. Кирилл әлифбасына күчерүдән соң өстәмә татар хәрефләре өчен аерым кодлар булуы, аның куллануы турында ачык түгел.
Аудиозапись морзе коды белән аудиоязу. <!--
Херменештий-Ной
Херменештий-Ной — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Морзе әлифбасы
Аббревиатуры
Для ускорения радиообмена широко используются аббревиатуры, специальные «Q-коды» и многочисленные жаргонные выражения, например:
Альтернативное отображение кодов
Некоторые методы обучения или изучения азбуки Морзе.
Первое сообщение, переданное азбукой Морзе
Первое официальное сообщение было передано 24 мая 1844 года. Из помещения Верховного Суда в Вашингтоне в Балтимор была отправлена телеграмма из одной фразы: «What hath God wrought!». Данное сообщение соответствует окончанию библейского стиха из книги Чисел 23:23 в переводе короля Иакова, в русском синодальном переводе — «Вот что творит Бог!».
Ссылки
-->
Лавы (Рагачовский районы)
Лавы  (Лавы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пшелевице (Валецкий повяты)
Пшелевице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шезель (Эндр һәм Луара)
Шезель — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
(8567) 1996 HW1
(8567) 1996 HW1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Галина (Индиана)
Галина  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Галина халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мерси-ле-О
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,35 км².
Галина (Индиана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байкуш (Акчакале)
Байкуш (Baykuş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15975) 1998 FW108
(15975) 1998 FW108 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FW108» саналган.
Ама (Бутан)
Ама (Ama ) — Бутан дәүләтенең Вангди-Пходранг дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 626 метр биеклектә 27.35°N, -89.9°W координаталы буенча урнашкан.
Пяски (Елцкий повяты)
Пяски  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Москоу (Висконсин)
Москоу  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бозинта-Мике
Бозинта-Мике — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Францишкув (Радомский повяты)
Францишкув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Москоу (Канзас)
Москоу  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Москоу шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Шурма
Югары Шурма (Верхняя Шурма) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (27%), руслар (56%), татарлар (17%).
Президенти-Жетулиу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шёнвальде (Тангерхютте)
Шёнвальде (Schönwalde) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Блар
Блар — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Лагвошчы
Лагвошчы (Лагвошчы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Кольменар-дель-Арройо
Кольменар-дель-Арройо — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чебалсу
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Сылтамалар
Чебалсу
Сергей Антипов
Сергей Антипов (Сергей Владимирович Антипов,, — , ) — СССР һәм РФ баскетболчысы (уен коручы), РФның спорт остасы, Россия чемпионы (1992, 1992/1993), Россия чемпионатларының бронза призчысы (1995/1996, 1996/1997, 1998/1999, 1999/2000).
Каракочлу (Деврек)
Каракочлу (Karakoçlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Казале Сан Никола (Терамо)
Казале Сан Никола — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Сан Никола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ян (Тужа кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Муква (Висконсин)
Муква  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15976) 1998 FY119
(15976) 1998 FY119 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FY119» саналган.
Сьверчув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Сьверчув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8568) Larrywilson
(8568) Larrywilson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 10 сентябрендә NEAT тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 RU2» саналган.
Бхангбарай (Вангди-Пходранг)
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 626 метр биеклектә 27.26667°N, -90.3°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Bhangbārai Бхангбарай
Магаракөй (Эрҗиш)
Магаракөй (Mağaraköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кристиан Ансальди
Кристиан Ансальди (Cristian Daniel Ansaldi,, — , ) — Аргентина футболчысы (сакчы), Аргентина милли футбол җыелмасы әгъзасы, Испания (2014, Мадрид «Атлетикосы» белән) һәм Россия (2015, Петербург «Зениты» белән) суперкубоклары иясе. Казан «Рубины» составында Россия чемпионы (2008, 2009), Россия кубогы (2012) һәм суперкубогы (2011, 2012) иясе.
Пяски (Пиский повяты)
Пяски  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олег Антоненко
Олег Антоненко (Алег Уладзіміравіч Антоненка,, — , ) — СССР һәм Беларус хоккейчесе (һөҗүмче), Беларус хоккей тренеры, Беларусның атказанган спорт остасы, Казан «Ак Барсы» составында Россия чемпионы һәм Россия чемпионатының иң яхшы бомбардиры (1998). 4 мәртәбә Беларус чемпионы (1993, 1994, 1995, 2007).
Пшелевице (Пижицкий повяты)
Пшелевице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Херменяса
Херменяса — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мессен (Мёрт һәм Мозель)
Мессен (Messein) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,14 км².
Орлова щель
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубань елгасы Усть-Лабинск каласыннан Краснодар гидротөененә кадәр,   Белая (Кубань кушылдыгы) һәм Пшиш елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Хабово-Сьвиняри
Хабово-Сьвиняри — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Байрак (Чермик)
Байрак (Bayrak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чермик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Графлык
Графлык - кайбер илләрдә территориаль берәмлек, гадәттә - административ-территориаль берәмлек.
Башка илләрдәге кайбер тиңнәрнең исемләре өчен, Провинция мәкаләсен карагыз.
Татар Мордыби
Татар Мордыби — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы торак пункт. 200о елдан рәсми Яңавылга үзгәртелгән.
Президенти-Жуселину (Мараньян)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Татар Мордыби
Почта индексы — 422664.
Могхалраҗпурам мәгарәләре
Могхалраҗпурам мәгарәләре Һиндстанда, Андхра Прадешта, Виджайявадада урнашкан. Алар өч гыйбадәтханә өч өй булып торалар. Ул үзәкләшкән рәвештә якланган Милли Әһәмияткә Ия Һәйкәлләрнең берсе.
Анда безнең эраның V гасырына карый торган биш таштан киселгән изге урын бар. Бер мәгарәдә Ходай Натараджа, Ганеша потлары Ходайларның борынгы сурәтләре арасында яхшы халәттә. 2 Мәгарәдә ясалма тәрәзәләр белән каплаучы карниз бар. Могалараҗапурам мәгарәсендә Ардханаришвара сыны бар, ул Көньяк Һиндстанда иң борынгы булып санала.
HD171708
HD171708 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лагуны (Добрушский районы)
Лагуны  (Лагуны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Үтрехт
Үтрехт (Utrecht) — Нидирланның Үтрехт правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Рум империясе заманында нигезләнгән.
Ганна (Индиана)
Ганна  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ганна халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шопсдорф
Шопсдорф (Schopsdorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сьвеце (Түбән Силезия воеводалыгы)
Сьвеце  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мулвейн (Канзас)
Мулвейн  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мулвейн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Амброзия (үсемлек)
Амброзия (Ambrósia) — астралылар гаиләлегенә керүче берьеллык яки күпьеллык үсемлекләр ыруы, үлән. Ыру, күбесенчә, Төньяк Америкада үсүче, ләкин башка илләргә дә тиз арада таралган 50 ләп төрне берләштерә. Амброзиянең серкәләре иң көчле аллерген буларак, Татарстан флорасының Кара китабына кертелгән.
Атамасы
Латин телендәге ambrósia юнан телендәге αμβροσια сүзеннән алынган. Борынгы грек мифологиясе буенча, амброзия — Аллалар ризыгы, ул кешене яшәртә, дигән ышаныч булган. Шулай ук грек аллалары тәннәренә сөртә торган хуш исле майны аңлаткан, тәнне бәлзәмләү өчен дә кулланылган. Чынбарлыкта, амброзия — сәламәтлек өчен үтә куркыныч үсемлек.
Ботаник тасвирлама
Төсе ачык яшелдән башлап куе яшел төскә кадәр үзгәрә.
Кольменар-де-Ореха
Кольменар-де-Ореха — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Амброзия (үсемлек)
Ботаник тасвирлама
Куагының биеклеге — 20—180 см, 2 метрга җиткәннәре дә була.
Кольменар-де-Ореха
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бомат
Бомат — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Амброзия (үсемлек)
Ботаник тасвирлама
Тамыры 4 метр тирәнлеккә кадәр төшә.
Орлыктан үрчи. Бер амброзия куагы 40 мең орлык чәчәргә сәләтле.
Май—июнь айларында тишелеп чыга, июль азагыннан октябрьгә кадәр чәчәк ата.
Яфраклары бәрхет гөленекенә охшаган. Бакчачылар аны чәчәк дип уйлап, су сибеп үстерә.
Чүп үләне буларак амброзия
Амброзия әремгә охшаган, бик күзгә ташланып тормый. Ул еш кына йорт - мәктәп ишегалларында, чәчәк клумбаларында да үсеп утыра. Амброзия бик тиз тарала, туфракны корыта, башка үсемлекләргә үсәргә комачаулый. Торак пунктларда амброзиягә каршы көрәштә иң нәтиҗәле ысул — үскән үләнне чабып тору. Шулай ук янәшәсенә күпьеллык үләннәр утыртып яки газон чирәме үстереп җиңәргә мөмкин.
Экологик хәвеф
Амброзия — бик көчле аллерген, чәчәк аткан вакытта (июль азагыннан октябрьгә кадәр) аның серкәләре кешедә көчле аллергик реакция китереп чыгара. Кешеләрдә поллиноз яки сезонлы аллергик риноконъюктивит башланырга мөмкин. Әлеге үсемлек кешене яшәү урынын алыштырырга мәҗбүр итә, чөнки аның серкәсе таралып, кешедә аллергия китереп чыгарса, бернинди дару да ярдәм итми. Кайвакытта авыру йоктырган кеше аллергия сәбәпчесе амброзия булуын да аңламаска, аңлаган очракта да, аның үскән урынын таба алмаска мөмкин.
ССРБ территориясендә амброзия 1960—1970-елларда Кырымнан тарала башлый. XXI гасыр башында Украинаның күпчелек һәм РФнең көньяк-көнбатыш өлкәләрендә тарала.
Татарстанда бу үсемлек беренче тапкыр 1987 елда табылган. Хәзерге вакытта чагыштырмача сирәк очрый, популяциясе куркыныч дип әйтерлек санга җитмәгән, дип исәпләнелә.
(15977) 1998 MA11
(15977) 1998 MA11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 19 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 MA11» саналган.
Чебал-Су (Мрас-Су кушылдыгы)
Чебал-Су — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының уң ярыннан 56 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Муквонаго (шәһәр, Висконсин)
Муквонаго  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бозиору
Бозиору — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Вангди-Пходранг
Вангди-Пходранг (Wangdue Phodrang ) — Бутан дәүләтенең Вангди-Пходранг дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 310 метр биеклектә 27.48333°N, -90.9°W координаталы буенча урнашкан.
Казале Санта Мария (Латина)
Географиясе
Казале Санта Мария Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пшемоче
Пшемоче — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шемилье-сюр-Эндруа
Шемилье-сюр-Эндруа — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Пурга (Ува кушылдыгы)
Пурга – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Ува елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эйндһовен
Эйндһовен (Eindhoven) — Нидирланның Төньяк Брабант правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1232 елдан башлап йөртә.
Олы Парат вулысы
Олы Парат вулысы (рус. Больше-Паратская волость) — 1918 елдан 1921 елга кадәр гамәлдә булган Казан губернасының һәм ТАССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Казаннан Төньяк-Көнбатышка 35 чакрым ераклыкта, Татарстанның Көнбатыш өлешендә урнашкан. Административ үзәк — Олы Парат авылы.
Тарих
1918 елда Казан өязе составында барлыкка килә.
1918 елдан 1920 елга кадәр Казан губернасының Казан өязе составына керә, 1920 елның 25 июненнән декабрьгә кадәр Татарстан АССР Казан кантонының административ-территориаль берәмлеге, 1920 елның декабреннән 1921 елның 22 сентябренә кадәр Татарстан АССР Арча кантонының административ-территориаль берәмлеге булып тора.
1921 елның 22 сентябрендә Олы Парат вулысы юкка чыгарыла, аның территориясе яңа оештырылган Мари АӨ составына тапшырыла.
Административ бүленеш
Олы Парат вулысы составында Кече Парат, Яңа Парат, Очаково, Отымбал, Васюткино кебек авыллар булган. Хәзерге вакытта вулысның куп өлеше Мари Илендә урнашкан.
Халык
Олы Парат вулысының ТАССРның Мари АӨсе белән чикләшкән урында урнашканга күрә вулыста мари һәм татар милләтләре өстенлек иткән.
Авыл хуҗалыгы
Вулыста күбесенчә кырчылык һәм дуңгыз үрчетү белән шөгыльләнгәннәр, күмәкләштерү, ягъни колхозлар оештыру барган.
Пясковець (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Пясковець  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Антоний (Соколов)
Антоний (Алексей Фёдорович Соколов,, — , ) — православие дин эшлеклесе, Казан руханилар семинариясе ректоры (1800—1808), Старая-Русса (1808-1810), Воронеж һәм Задонск (1810-1816) һәм Калуга һәм Боровск (1816-1819) епискобы, Подолия һәм Брацлав архиепискобы (1819-1823).
Хаенти
Хаенти — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.