cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сылъёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Богазкөй (Диҗле)
Богазкөй (Boğazköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Диҗле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шәмәхә (Караидел кушылдыгы)
Шәмәхә (Түбән Шәмәхә) — Караидел елгасы кушылдыгы. Чиләбе өлкәсенең Нязепетровский районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының уң ярыннан 692 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Уран
Уран сүзе берничә мәгънәдә кулланыла:
Шәмәхә (Караидел кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17564) 1994 CQ1
(17564) 1994 CQ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 7 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CQ1» саналган.
Тәнгәруд
Тәнгәруд (Təngərud ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Арчибалд Һилл
Арчибалд Һилл (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1922).
(9924) 1981 EM24
(9924) 1981 EM24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EM24» саналган.
Нальзан
Нальзан (Nalzen) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
Мошна (Ополе воеводалыгы)
Мошна  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Валя-Лупулуй (Хунедоара)
Валя-Лупулуй — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мошна (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пешли (Явас кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Саут-Сан-Гебриел (Калифорния)
Саут-Сан-Гебриел  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Сан-Гебриел халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Луговой (Чесма районы)
Луговой (Луговой) — Чиләбе өлкәсенең Чесма районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Пылвамаа
Пылвамаа (иске язуда Пыльвамаа; Põlvamaa яки Põlva maakond) - Эстониянең көньяк-көнчыгышында урнашкан өяз. Көнчыгышта Россия белән, шулай ук Вырумаа, Валгамаа һәм Тартумаа өлкәләре белән чиктәш. Административ үзәк - Пылва шәһәре. 2017-нче елда Эстония җирле үзидарә органнарының административ реформасы алдыннан округ 13 волостка, аннан соң - 3 волостка бүленә.
География
Сетумаа тарихи төбәгендә сету халкы яши.
Халык
1990-нчы еллар башыннан өяз халкы тотрыклы кими бара. Хатын-кызлар саны (52.52 %) ир-атлардан өстен (47.48 %). 2009 елда туучылар саны 9,97 %, үлүчеләр саны 13,64 %, табигый кимү -3,68 % тәшкил иткән. Этник составында эстонннар өстенлек итә (94,74 %), шулай ук рус азчылыгы бар (4.04 %). Балаларның өлеше (0-14 яшь) 14,77 % дәрәҗәсендә, эшкә яраклылар (15-64 яшь) 66.43 % һәм пенсионерлар (65 һәм аннан да олылар) 18.80 %. Халык тыгызлыгы түбән (14,3 кеше / км²) һәм кимүен дәвам итә.
2017 елдан
Район 3 волостьтан (үзидарәдән) тора башлый.
Овакөй (Көшк)
Овакөй (Ovaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Көшк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пашови
Пашови — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вронув (Плешевский повяты)
Вронув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новае Сяло (Вавкавыский районы)
Новае Сяло  (Новае Сяло ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дембини (Торунский повяты)
Дембини  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Айнет
Айнет — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Клей-Сити (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кесик (Тутак)
Кесик (Kesik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Тутак илчесенә караган бер авыл (köy).
Унтрасрид
Унтрасрид — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD19762
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Шалагиновы
Шалагиновы (Шалагиновы) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Фредерик Бәнтиң
Фредерик Бәнтиң (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1923).
Язу (Димбовица)
Язу — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Шапель-ан-Жуже
Ла-Шапель-ан-Жуже — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
(17565) 1994 CG2
Тарихы
1994 елның 12 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CG2» саналган.
Ğadi mätrüşkä
Ğadi mätrüşkä (lat. Oríganum vulgáre) — mätrüşkälär ıruğına kergän üsemlek.
Шигая
Шигая – Бисерт кушылдыгы. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бисәрт елгасының уң ярыннан 96 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Мощанка (Ополе воеводалыгы)
Мощанка  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шигая
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9925) 1981 EU24
(9925) 1981 EU24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EU24» саналган.
Богазкөй (Эргани)
Богазкөй (Boğazköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монсон
Монсон — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Павел Миронов
Павел Миронов, Павел Андрей улы Миронов, Миронов Павел Андреевич (1919 елның 12 декабре, Казан губернасы, Чистай өязе, Рус Сарсазы — 1945 елның 26 апреле, Чехословакия, Брно) — Бөек Ватан сугышында катнашкан һәм һәлак булган Советлар Берлеге Каһарманы (15.05.1946), танкка каршы көрәш батареясының утка тоту взводы командиры, кече лейтенант.
Тәрҗемәи хәле
1919 елның 12 декабрендә Казан губернасы Чистай өязе (хәзерге Татарстанның Чистай районы) Рус Сарсазы авылында крестьян гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. Туган авылында 7 сыйныфлы мәктәпне, Чистай шәһәрендә ФЗӨ мәктәбен тәмамлаган. Кама елга пароходчылыгында механик ярдәмчесе булып эшли. 1939 елдан хәрби хезмәттә.
Бөек Ватан сугышы
1942 елдан фронта. Кече лейтенантлар курсын тәмамлаган. 2нче Украина фронты 6нчы гвардия кавалерия корпусы 8нче гвардия кавалерия дивизиясе 33нче гвардия кавалерия полкының танка каршы көрәш батареясының утка тоту взводы командиры булып хезмәт итә. Чехиянең Брно шәһәреннән төньяк-көнбатыштарак барган сугышта каһарманлык күрсәтә. Дошманның 1 танкын, 4 БТРын юк итә, 2 орудиесен сафтан чыгара. Пулеметтан атып, 50 гитлерчыны юк итә. Шул сугышта һәлак була. Брноның үзәк зиратында җирләнә. 1946 елның 15 маенда Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә (вафатыннан соң).
Казе Поҗо (Фиренца)
Казе Поҗо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Поҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Врончин (гмина Победзиска)
Врончин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нескю
Нескю (Nescus) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Пушта (Сатис кушылдыгы)
Пушта  — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сатис елгасының сул ярына тамагыннан 5 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Виллем Эйнтһовен
Виллем Эйнтһовен (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1924).
Корсика (Көньяк Дакота)
Корсика  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Айсбах (Штирия)
Айсбах  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Корсика (Көньяк Дакота)
Тарихы
Корсика шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виталий Кузнецов (1942)
Виталий Кузнецов (Виталий Яковлевич Кузнецов,, — , ) — СССР спортчысы (җүдочы, самбочы). Җүдочы буларак Европа чемпионатларының алтын (1971), көмеш (1979) һәм бронза (1969, 1972) призчысы, дөнья чемпионатларының көмеш призчысы (1971, 1979), 1972 елгы Олимпия уеннарының көмеш медале иясе; самбочы буларак дөнья (1975, 1982) һәм Европа (1972) чемпионы.
Саут-Сан-Хосе (Калифорния)
Саут-Сан-Хосе  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Сан-Хосе халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пий XI
Пий XI (Pius XI; тәхеткә күтәрелгәнче — Аброджио Дамиано Акилле Ратти, Ambrogio Damiano Achille Ratti; 1857 елның 31 мае, Дезио — 1939 елның 10 феврале, Рим) — 1922 елның 6 февраленнән 1939 елның 10 февраленә кадәр идарә иткән 259 нчы Рим папасы.
Сэстэмвож
Сэстэмвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сигавей елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Пий XI
Понтифик булганчы
Ломбардия-Венеция корольлегендәге Дезио шәһәрендә, вак сәнәгатьче гаиләсендә 1857 елның 31 маенда туган. Римның Ломбардия университетында укып, өч юнәлештә (фәлсәфә, теология һәм хокук белеме) доктор дәрәҗәсе алган. 1882 – 1886 елларда Миланда илаһият белемен укыта, 1888 елда шул шәһәрнең Амброзиан китапханәсенең директоры итеп билгеләнә. 1912 елда аны Римга чакыралар һәм Ватикан апостол китапханәсенең җитәкчесе вазифасына куялар.
Сэстэмвож
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Пий XI
Понтифик булганчы
1918 елда Раттины Польша һәм Балтыйк буенда апостол нунцие итеп билгелиләр. 1919 елның 28 октябрендә папа Бенедикт XV Акилле Раттины Навпакта титуллы архиепискобы итә. Әрхәрәйлеккә күтәрү йоласы Варшауның җәмигъ гыйбадәтханәсендә башкарыла (шуңа күрә көндәлекләрендә ул үзен «ләһ епискобы» дип атый). Совет гаскәрләре белән бәрелешләр вакытында, Төркия консулы белән бергә, «Антихрист урдаларының бәреп керүен горур кыяфәт белән каршыларга» дип, Варшауда кала. 1921 елның 29 апрелендә Адана титуллы архиепискобы итеп куела. 1921 елның июнендә Милан әрхәрәе дип игълан ителә, соңрак кардинал дәрәҗәсе бирелә.
Сэстэмвож
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пий XI
Понтифик булганчы
1922 елның февралендә аны Рим папасы итеп сайлыйлар. Сайлаулардан соң ул, 1870 елдан соң беренче тапкыр, Изге Петр җәмигының тышкы лоджиясенә чыгып, «Urbi et orbi» мөрәҗәгатен ясый.
Папа Пий XI
Понтификат Католик чиркәвенең Россиядәге ачлыкны җиңәргә булышуы белән башлана.
Галим һәм дипломат буларак, Пий XI Изге Тәхетнең дипломатик элемтәләрен киңәйтә. Италия хакимияте белән төзелгән Латеран килешүләре нәтҗәсендә, Ватикан бәйсез дәүләт статусын ала. Шуның аркасында 45 конкордат төзелә. Италия белән конкордат ярдәмендә, папа Ватикан әсире булудан туктый һәм, 1870 елдан соң беренче тапкыр, Римның җәмигъ гыйбадәтханәсендә – Латеран базиликасында гыйбадәт кыла башлый.
1925 елда Бельгиядә Пий XI химаясы астында «Христиан эшче яшьләре» оешмасы төзелә. 1926 елда, тарихта беренче тапкыр, алты кытай рухание епископ дәрәҗәсенә күтәрелә, ә 1939 елда беренче африкалы епископка фатиха бирелә. Пий XI җирле мәхәлләре руханиларын миссионерлык эшендә канашырга чакыра, чөнки моңарчы дәгъвәт белән бары махсус дини конгрегацияләр генә шөгыльләнгән. Мексикадагы катлаулы дини вазгыятькә багышлап, папа 3 энциклика яза.
1930 елның 8 февралендә кардинал Помпилийга язган хатында папа ССРБда дингә каршы барган көрәшне фаш итә. Шул к елны ул совет илендә эзәрлекләнүче католикларны хуплап махсус месса оештыра, руханиларны үтерүне һәм «яшьләрне әхлакый яктан аздыру»ны сүгә. Мәскәү моны Советлар берлегенә каршы «тәре явы» игълан итү дип аңлый.
1933 ел Гайсә Мәсихнең тәредәге үлеменең 1900-еллык юбилее дип игълан ителә. 1935 елда Кастель-Гандольфода яңа астрономик күзәтүханә ачыла.
Пий XI 1939 елның 10 февралендә, идарәсенең 17 нче елында, озак авырудан соң вафат була.
Пий XI һәм нацизм
1933 елның 19 июлендә нацистлар идарә итә башлаган Алмания һәм Изге Тәхет арасында конкордат төзелә. Аның буенча, Чиркәү нацист режимын таный, ә алман хөкүмәте чиркәү хокукларын гарантияли. Ләкин бик тиздән нацистлар килешүнең шартларын бозырга тотына, кайбер католик оешмалары эзәрлекләнә. Пий XI нацизм белән дә, социализм белән дә көрәшергә мәҗбүр була (бу исә 1937 елгы энцикликаларда чагылыш таба: 14 мартта язылган Mit brennender Sorge – «Зур хафада булып...», һәм 19 мартта чыккан «Divini Redemptoris»). «Mit brennender Sorge»ны Алманиянең барлык католик чиркәүләрендә укыйлар.
Пий XI һәм фән
Папа Пий XI фәнгә карата уңай карашы белән билгели. Ул Ватиканда Папа фәннәр академиясен нигезли, анда төрле илләрдән 80гә якын кешене чакыра.
Валя-Лупший
Валя-Лупший — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урзензоллен
Урзензоллен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олег Кузнецов
Олег Кузнецов (Олег Иванович Кузнецов,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (капкачы).
Пиштигово
Пиштигово — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мрочкова
Мрочкова — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17566) 1994 CE11
(17566) 1994 CE11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 7 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CE11» саналган.
Дембйонек
Дембйонек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9926) Desch
(9926) 1981 EU41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EU41» саналган.
Овакөй (Алтыэйлүл)
Овакөй (Ovaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Алтыэйлүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Богазкөй (Башакшеһир)
Богазкөй (Boğazköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Башакшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Новае Сяло (Карэлицкий районы)
Новае Сяло  (Новае Сяло ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Торади
Торади (Toradi ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Еланлы йолдызлыгы
Еланлы йолдызлыгы (Ophiuchus) — бигрәк зур, әмма тәэсирсез экватордагы йолдызлык. Геркулестан көньякта урнашкан.
Йолдызлар
Еланлы β — Кәлбелрагый (كلب الراعي кәлб әр-ра‘и — «көтүче эте» ; Cebalrai), +2,76m йолдызча зурлыктагы йолдыз якынча 82 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Тарих
thumb|left|[[Әл-Суфинең Кузгалмас йолдызлар китабыннан Еланлы Кешенең сурәте. XVIII гасыр кулъязмасы (1417 елда Олугбәк өчен әзерләнгән нөсхәсеннән күчермәсе)]] Еланлы — борынгы йолдызлык. Клавдий Птолемей аны үзенең «Әлмагест» китабына керткән. Борынгы греклар карашлары буенча бу йолдызлык Аполлон һәм нимфа Корониданың улы Асклепийның катастеризмы.
Йоһаннес Фрибигер
Йоһаннес Фрибигер (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1926).
Язу (Прахова)
Язу — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Врончин (гмина Стеншев)
Врончин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Грециядә Һинд дине
Грециядә Һинд дине тарафдарлары күп түгел. 2006 елның 1 мартында, Греция хөкүмәте кремацияне рөхсәт итүче законны кабул иткән. Бу законны Афиннардагы Һиндле җәмәгать алкышлап каршы алган.
Грециядә Һиндлеләр
Афиннарда бик кечкенә Һинд дине тарафдарлары җәмәгате бар. Күпләр бай гаиләләр өчен өй хезмәткәрләре яки машина йөртүчеләре булып эшлиләр.
Грециядә Һинд дине оешмалары
Грециядә ИСККОН (Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте), Сатьянанда Йога, Сахаджа Йога, Брахма Кумари һәм Сатья Саи Баба оешмалары бар.
Грециядә Сатьянанда Йога
Гаруда Хеллас нәшрият йорты 2007 елда Греция, Фессалоникида нигезләнгән булган. Кечкенә Гаруда Хеллас һәр йога өйрәнчеге өчен ачык һәм шәхси тәэминат бирә. Ул күбесенчә Һиндстан, Бихар Йога Бхаратидан инглизчә йога турында китаплар кертә. Гаруда Хеллас шулай ук Грек телендә йога китапларын тәрҗемә итә һәм бастыра, шулай итеп йога хикмәте объектив һәм фәнни рәвештә барлык Грек телендә сөйләшүче кешеләргә тәкъдим ителә.
Грециядә Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте
ИСККОН (Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте)нең Грециядә аз санлы тарафдарлары бар. ИСККОН Греция, Афиннарда филиал ачкан. Грециядә ИСККОН 60 Kolokotroni Street, Athens Greece (105 60) адресы буенча урнашкан. ИСККОН Грецияның кечкенә чиркәү, "дога кылу йорты" статусы бар һәм ул шулай итеп Греция Дин Министрлыгы тарафыннан танылган.
Ла-Шапель-Сеселен
Ла-Шапель-Сеселен — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Мазанже
Мазанже — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
HD197721
HD197721 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Сергей Кузнецов
Сергей Кузнецов (Сергей Олегович Кузнецов,, — , ) — Россия архитекторы, Мәскәүнең баш архитекторы, Казандагы Су спорт төрләре сарае бинасы архитекторларының берсе.
Урсберг
Урсберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурув
Мурув — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клейпул (Индиана)
Клейпул  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньо
Ньо (Niaux) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Салатчы
Салатчы (Луковское) – Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы – авыл (федераль классификатор буенча).
Вакыт зонасы – MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3. Почта индексы – 422514.
Айсгарн
Айсгарн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Кесиккаш (Сушеһри)
Кесиккаш (Kesikkaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сушеһри илчесенә караган бер авыл (köy).
Дембице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Дембице  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рахманка
Рахманка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Юнка елгасының сул ярына тамагыннан 11 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Крукс (Көньяк Дакота)
Крукс  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Крукс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17567) Hoshinoyakata
(17567) Hoshinoyakata — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 5 апрелендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 GP» саналган.
Стефан Кузнецов
Стефан Кузнецов (Стефан Кирович Кузнецов,, — , ) — тарихчы, археолог, этнограф, дәүләт киңәшчесе, Казан университеты каршындагы этнография, борынгы әйберләр һәм нәфис сәнгать музее мөдире (1879-1895).
Юлиус Вагнер-Яурегг
Юлиус Вагнер-Яурегг (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1927).
Побит-Камык (Пазарҗык өлкәсе)
Побит-Камык  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Позтаца (Ферара)
Казе Позтаца — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Позтаца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(9927) Тютчев
(9927) Тютчев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 3 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 TW1» саналган.
Шәкүр (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Саут-Тафт (Калифорния)
Саут-Тафт  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Тафт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шалаевы (Оричи районы)
Шалаевы (Шалаевы) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Шарль Николь
Шарль Николь (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1928).
Вроняви (Великопольское воеводалыгы)
Вроняви  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Язу (Яломица)
Язу — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юрий Кузнецов
Юри Кузнецов (Юрий Владимирович Кузнецов,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (һөҗүмче).
Тельпос
Тельпос — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Щугор елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 75 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Надзеюв (Ополе воеводалыгы)
Надзеюв  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Овакөй (Пасинлер)
Овакөй (Ovaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Айстерсхайм
Айстерсхайм — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хәерби мәчете
Хәерби мәчете – беренче гилдияле Казан сәүдәгәре Салих Сабит улы Гобәйдуллин (1862–1935) акчасына 1908 елның май–июнендә төзелгән Хәерби авылында урнашкан мәчет. Мәчет авылның үзәгендә, урамнар кисешкән җирдә урнашкан.
Бинасы ике заллы, манарасы түбәдә. Бер катлы агач бина, ике кыеклы түбә белән капланган һәм традицион стильдә эшләнгән. Аның анфилад рәвешендә тоташкан өч бүлмә бар: вестибюль һәм ике гыйбадәт залы. Мәчеткә көнбатыш ягыннан керәләр.
1991 елда үткәрелгән ремонт вакытында тимер белән тышлана. Авыл мәчете традицион стильдә эшләнгән, фасадлары бизәлешендә эклектик элементлары күзәтелә.
Хәербидә мөселман мәхәлләсенең теркәлү вакыты төгәл билгеле түгел. XIX гасырның беренче чирегендә Хәербидә мәчет эшләгәнлеге, анда Казан губерна идарәсе тарафыннан билгеләнгән руханилар хезмәт иткәне билгеле.
Хәербидә 1873 елда салынган мәчет 1907 елда яна. Бүгенге көндә дә яшәп килгән мәчет бинасы 1908 елның май-июнь айларында Казан шәһәренең 1 нче гилдия купецы Салих Сабит улы Гобәйдуллин акчасына салына. Проект авторы билгеле түгел, шул сәбәпле 1908 елның 6 ноябрендә губерна идарәсе карары белән мәчетне ябалар. Ул үзенең ишекләрен 1909 елның февралендә генә ача. Моңа кадәр мәхәллә кешеләре мәчет тирәсен чистарталар, бина фасадларының планын һәм сызымнарын раслаталар.
Мәчет тарихы белән имам Әбүбәкеровлар династиясе бәйле. Династия башында Әбүбәкер Гомәров тора. Ул 1838 елның 9 декабрендә имам-хатиб булып сайлана һәм 1883 елның 16 ноябренә кадәр шул хезмәтне башкара. Аны улы Мөхәммәткәрим Әбүбәкеров алыштыра (1859 елның 28 июлендә туган). Аңа олы туганы Мөхәммәтвәли Әбүбәкеров булыша. Ул 1872 елның 10 июнь указы белән мәчетнең икенче мулласы итеп билгеләнә. Әбүбәкер Гомәровның кызы Шәмсеруй – татар композиторы Солтан Габәшинең анасы.
Уршпринген
Уршпринген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Хәерби мәчете
90 елларда Хәерби мәчетенең икенче мулласы булып Мөхәммәт Сәгыев хезмәт итә. Ул бәйсез характеры өчен хакимият тарафыннан берничә тапкыр эзәрлекләнә. 1896 елда Оренбургское Магометанское Духовное Собрание тарафыннан өч айга эшеннән читләштерелә. Бер елдан соң 1897 елгы халык исәбен алу чорындагы чуалышларда катнашканы өчен аны бөтенләйгә эшеннән читләштерәләр. 1901 елның сентябрь аенда аның урынына имам-хатиб итеп Татар Янтыгы авылы крестьянын – Хәерби мәчете мөәзине Миннегали Бикбулатовның улы Мөхәммәтгарифны билгелиләр.
Уршпринген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәерби мәчете
Хәербидә мөселманнарның бер мәхәлләсе булган. XX гасыр башында мәхәлләдә 55 ир кеше, 510 хатын-кыз исәпләнгән. Авылда 159 йорт булган. Инкыйлабтан соң да мәчет эшләвен дәвам итә. Совет хакимияте урнашкач, мәчеткә йөрүчеләр торган саен кимегән. Ләкин, ни гаҗәп, Хәербидә мәчетнең манарасын да кисмиләр, аны якмыйлар да.
Бөек Ватан сугышы чорында мәчетне җылытып тору өчен утын хәзерләүче дә калмый. Хакимиятнең басымы да була. Дин тотучылар мәчет бинасын мәктәп итеп файдаланырга бирергә ризалаталар.
Шулай итеп анда балалар укытыла башлый. Озак еллар буе мәчет ремонтланмый. Кемнең инде мәчет ремонтлатып башына бәла аласы килсен?! Мәчетнең әллә кайлардан күренеп күңелне җылытып торучы манарасы бер якка авыша башлый. 1985 нче елда бу манараны кисеп, аның урынына кыска гына манара ясап куялар. Тик бу манара озак тормый, 1998 нче елда “Вафин һәм кампания” ширкәте директоры Вафин Р.К. һәм Татарстан финанс министры урынбасары Сөнгатев Шәүкәт Хәнәфиевич (Хәерби авылы кияве) тырышлыгы белән мәчеткә элеккеге кебек матур озын манара куела. Авыл Советы рәисе булып Гарифуллин Илдус эшләгәндә мәчет бинасы яңадан дин тотучыларга кайтарып бирелә. Мәчеткә ремонт ясала: түбәсе алыштырыла, тәрәзә йөзлекләре буяп куела һәм мәчетне такта белән тышлыйлар.
Мәчеткә кагылышлы тагын бер фактка тукталып китмичә булмый.
Татарстан Республикасының Милли китапханәсе директор урынбасары Ирек Һадиев – безнең авыл кызына өйләгән егет. Ул Хәербигә хатынының әти-әниләре, әби-бабалары янына кайтып йөри. Ирек, галим кеше буларак, мәчет язмышы белән кызыксына. Хатыны Нуриянең бабасы Мөхәммәтҗанов Зариф абзый аңа мәчетне кем төзетүе турында сөйли.
Мәскәү шәһәренә командировкага баргач, Ирек профессор Сәлман Газиз улы Гобәйдуллин белән таныша. Сөйләшеп китәләр. Сәлман абзый – татарлар арасыннан чыккан тарихчы һәм язучы Газиз Гобәйдуллинның улы булып чыга. Г.Гобәйдуллин – татарлар арасыннан чыккан беренче профессор, аны 1937 елда пантюркизм идеологы дип атып үтерәләр. Ә безнең мәчетне салдыручы Салих Гобәйдуллин Газиз абыйның атасы икән. Сәлман абзыйның үз бабасы салдырган мәчет турында ишеткәне дә булмый. Чөнки әтиләре атып үтерелгәч, алар Бакуга күчеп китәләр. Ул шунда укый, югары белем ала, соңыннан Мәскәүгә күчә. И.Һадиевның сөйләгәннәрен Сәлман абый дулкынланып тыңлый. Ирек кайтып китә, ике арада хатлар алышу башлана. Һәм Сәлман абзый түзми, инде 80 нче яше белән баруга карамастан, Хәербигә килеп, бабасы салдырган мәчетне күреп китәргә була. 1995 елның 3 ноябрендә ул үзенең хатыны Әминә ханым белән Хәербигә килә. Алар мәктәптә укучылар белән очрашалар. “Кара әле, ничек матур итеп татарча сөйләшәләр?” – дип, укучыларга карап сакланалар. Шуннан соң мәчеткә кереп, анда ата-бабалар рухына дога кылып, мәчет картлары белән сөйләшәләр.
Киткән чакта Сәлман абзый мәктәпкә әтисе Г.Гобәйдуллинның “История татар” дигән китабын һәм үз кулы белән төзегән нәсел шәҗәрәсен бүләк итә. Китапка: “Хәерби мәктәбенә истәлек. Профессор Газиз Гобәйдуллин улыннан. Сәлман Гобәйдуллин. 3.11.95”, – дип урысча һәм гарәп шрифты белән татарча язып калдыра.
1999 елның февраль аенда Хәерби мәчетенең 90 еллык юбилеен билгеләп үтәләр. Юбилей белән котлап Мәскәүдән Гобәйдуллиннан гаиләсеннән тилиграм килә. Казанда яшәүче авылдашыбыз мәчеткә зур келәм бүләм итә. Мәчеткә ир-ат, хатын-кыз, балалар җыела. Мәчет тарихы турында укытучы Кушмина Р.Х. сөйләгәннән соң, намаз укыла, укучы балаларның мөнәҗәтләре тыңлана. Бәйрәмдә зур кунагыбыз булып И.Һадиев канаша. Соңыннан мәктәп бинасында аш мәҗлесе үткәрелә. Ә кичен бәйрәм авыл культура йортында дәвам итә.
Маслово (Чиләбе өлкәсе)
Маслово (Маслово) — Чиләбе өлкәсенең Уй районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%), татарлар (4%), казахлар (1%).
Валя-Мантей
Валя-Мантей — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богазкөй Истиклал (Арнавуткөй)
Богазкөй Истиклал (Boğazköy İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Арнавуткөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Одрессен
Одрессен (Audressein) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Мамброль
Мамброль — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Шапель-Юре
Ла-Шапель-Юре — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
(17568) 1994 GT8
(17568) 1994 GT8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 11 апрелендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 GT8» саналган.
Христиан Эйкман
Христиан Эйкман (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1929).
Зөфәр Гыймаев
Зөфәр Гыймаев, Зөфәр Фоат улы Гыймаев (1951 елның 9 гыйнвары, СССР, Үзбәкстан ССР, Нәмәнгән ― 2022 елның 15 феврале, РФ, Татарстан, Казан) – рәссам. Татарстан Рәссамнар берлегенең һәм Россия рәссамнар берлеге Татарстан бүлегенең идарә рәисе (2008―2022). Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2002). Бакый Урманче (2003), Тукай (2005) премияләре лауреаты. РФ атказанган, Татарстанның халык рәссамы. СССР рәссамнар берлеге әгъзасы (1980).
Тәрҗемәи хәле
1951 елның 9 гыйнваренда Үзбәкстан ССРның Нәмәнгән шәһәрендә туган. 1952 елдан Казанда яши. Казанның сәнгать укуханәсен (1970), И. Е. Репин исемендәге Ленинград сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институтын (А. Д. Зайцев остаханәсе, 1976), СССР Сәнгать академиясенең Казандагы бүлеген (Харис Якупов остаханәсе, 1980) тәмамлаган.
Хезмәт юлы
2022 елның 15 февралендә 71 яшендә Казанда вафат. Курган зиратына җирләнгән.
Иҗаты
Татарстанда һәм Россиядә портрет жанрында эшләүче әйдәүче рәссамнарның берсе. Татарстан сәнгать әһелләренең күпсанлы портретларын төрле техникада иҗат итә.
1970 елдан башлап зона, республика, бөтенсоюз, бөтенрусия һәм халыкара күргәзмәләрдә катнашып килә. Снина (Словакия) шәһәрендә узучы халыкара күргәзмәдә, Анталия (Төркия) шәһәрендә узучы ТЮРКСОЙ халыкара пленэрында катнаша.
(9928) 1981 WE9
(9928) 1981 WE9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 16 ноябрендә галимнәр тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 WE9» саналган.
Гыймаев
Әлеге фамилияне йөртүче күренекле шәхесләр: Сергей Гыймаев
Штрудель
Штрудель (Strudel) — тозсыз, нәзек җәелгән һәм тартылган камырдан, төрле тутыру белән (алма, армут, чия) рулет рәвешендә ясалган камыр ризыгы.
Штрудель Австрия, Алмания, Маҗарстан һәм Чехия ашларының традицион камыр ризыгы булып тора. Шулай ук штрудель яһүд-ашкеназ ашларында, Украинада һәм Молдавиядә таралган.
Тарих
Сүз алман телендәге Strudel сүзеннән килеп чыккан. Урта югары алман теленнән туры мәгънәдә «әйләнмә» яки «өермә» дигәнне аңлата.
Штрудельнең беренче телгә алынуы 1450 елга карый. Штрудельнең беренче танылган рецепты 1696 ел белән даталанган һәм Венада нәшер ителгән билгесез авторның аш-су китабында басылган. Хәзерге вакытта әлеге китапның нөсхәсе Вена шәһәр китапханәсендә саклана.
Төрләр
Штрудель җиләк-җимеш (алма, армут), җиләк (чия, җиләк, йөзем), эремчек, чикләвек, мәк бөртекләре һәм башка компонентлар тутыруы белән ясала. Өстән штрудельгә шикәр пудрасы салалар.
Штрудель шулай ук ​​кәбестә, бәрәңге, гөмбә, ит һәм балык кебек балсыз тутыру белән дә була.
Яһүд телендәге @ символы белән бәйләнеш
Сөйләм яһүд телендә, электрон почта адресындагы @ символы «штрудель» (שטרודל) дип атала.
Демби-Янишевски
Демби-Янишевски — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Демби-Янішевські
Алексей Кузьмин
Алексей Кузьмин (Алексей Михайлович Кузьмин,, — , ) — геолог, профессор, Тум политехника институтының минералогия һәм кристаллография кафедрасы мөдире (1935-1974).
Клейтон (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Новае Сяло (Смаргонский районы)
Новае Сяло  (Новае Сяло ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD197778
HD197778 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казе Полето (Венеция)
Казе Полето — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Полето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Накло (Ополе воеводалыгы)
Накло  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вроткув (Великопольское воеводалыгы)
Вроткув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яшел Үзән районы
Яшел Үзән районы (Зеленодольский район) — Россия Федерациясе Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район). Идел елгасы белән уң як һәм сул як яры өлешләренә бүленгән. Административ үзәге - Яшел Үзән шәһәре. 2020 ел башына район халкы саны 165 915 кеше тәшкил итә. .
Башта Яшел Үзән судно йөрешле транспортны ремонтлау өчен эш тибындагы бистә буларак уйланылган була. 1932 елда аңа шәһәр статусы бирелә, ә Горький исемендәге суднолар төзү заводы шәһәр төзүче предприятиеләрнең берсе була. Районда Татарстанның төп туристик истәлекле урыннарының берсе булган Зөя утрау-шәһәре урнашкан. .
Географиясе
Республиканың Идел елгасының ике ярында урнашкан бердәнбер районы. Көнбатыш Чуаш Республикасы (Козловка, Ормар районнары) белән, төньякта — Марий Эл (Волжск районы һәм Волжск шәһәр округы) белән, төньяк-көнчыгышта — Татарстанның Биектау районы белән, көньяк-көнчыгышта — Югары Ослан, көньяк — көнчыгышта — Кайбыч районнары, көнчыгышта Казан белән чиктәш. Район территориясендә Зөя елгасы (Иделнең уң кушылдыгы) һәм Сумка (Иделнең сул кушылдыгы) тамаклары урнашкан. Мәйданы 1396 км2, административ үзәге булып Татарстанда халык саны буенча бишенче шәһәр булган Яшел Үзән шәһәре тора. .
Райондагы күлләр: Кәрәкә, Сабакай, Шатуниха.
Герб һәм байрыга
Татарстан Республикасы Яшел Үзән муниципаль районы Советы 2006 елның 15 декабрендә бүгенге герб һәм байракны раслаган. Гербның зур өлешен яшел фон алып тора, аның аскы ягына көмеш һәм зәңгәр төсәге дүрт полоса тоташа. Яшел фон үзәгендә ладья урнашкан, ул район икътисадының төп тармагын — суднолар төзелешен символлаштыра. Ладья җилкәнендә чүкеч районның алдынгы сәнәгать предприятиеләренең берсе — «Серго исемендәге Завод» җитештерү берләшмәсе сурәтләнгән. Чүкеч еланнар белән әйләндереп алынган, бу уңышлы сәүдә символы булып тора. Яшел төс табигатьне, сәламәтлекне, экологияне һәм тормыш үсешен символлаштыра. Зәңгәр төс Иделне, ә көмеш пояс — Яшел Үзән аша уза торган Мәскәү-Казан трассасын аңлата. Көмеш төс шулай ук чисталык, камиллек, тынычлык һәм иминлек символы булып тора. Байрак гербның символикасын һәм төсләрен кабатлый.
Барлыкка килү
1865 елда бүгенге Яшел Үзән урынында Кабащиче авылы нигезләнә, ул анда урнашкан алан исемен йөрткән. 1890 елда авылда 104 кеше яшәгән. Аның янәшәсендә урман кисү заводлары эшләгән. 1897 елда авыл Паратск яки Паратск затоны дип үзгәртелә. Авыл Идел буйлап бара торган елга судноларын ремонтлау һәм кышлау урынына әйләнә. Затон судомастерлары булачак Горький исемендәге завод өчен төп нигез булып хезмәт иткәннәр. 1928 елда Паратскны Яшел Үзән эшчеләр бистәсе дип үзгәртеп коралар. 1913 елның 11 июлендә бистә янында Идел аша тимер юл күпере ачыла, ә бистәдә бер станция оештырыла. 1932 елда, Бөтенроссия Үзәк башкарма комитеты карары нигезендә, Яшел Үзән шәһәр статусын һәм Яшел Үзән исемен ала. Карарда шәһәрнең исеме тарихи атамадан һәм тимер юл станциясеннән тора дип күрсәтелгән. 1931-1932 елларда, шәһәрдә өч завод төзелгәч, торак мәйданы 24 000 кв. м. га арткан. Яшел Үзән 1938 елның 4 августында бетерелгән Казан районының көнбатыш өлешеннән төзелгән Юдино районы составына керә. Районның административ үзәге Юдино бистәсендә (хәзерге вакытта — Казанның бер өлеше) урнашкан була. .
1948 елның 1 гыйнварына район үз составына өч поселок советын: Васильево, Октябрьский, Юдино, һәм 24 авыл советын кертә: Әйшә, Бело-Безводный, Бишнә, Зур Дәрвишләр, Олы Ключи, Олы Күлбаш, Олы Карагуҗа, Олы Җәке, Борисоглебск, Гарин, Кадыш, Киндерле, Красная Горка, Кече Ключи, Никольский, Новопольский, Осиново, Осоко-Кавал, Ремплер, Рус-Мари Кавалы, Семиозерский, Сухая Река, Уразлы, Шигали. Юдино районы территориясе 906 км2 булган. 1958 елның 16 июлендә район үзәге Юдино бистәсеннән Яшел Үзәнгә күчерелә һәм аның исеме белән районны Яшел Үзән дип атыйлар. .
Свияжск
600 метрга киломерт мәйданны биләп өч елга (Идел, Зөя һәм Щуки) кушылган җирдә урнашкан Зөя утравы Яшел Үзән районының бер өлеше булып тора. XX гасыр уртасына кадәр ул тигезлектә урнашкан була. Зөя турында беренче искә алулар XVI гасырга карый, ул чакта ул «Кирмән», ягъни тыелган урын дип аталаган. Анда мәтүсиләр капищесы булган, анда керү мөбәтләр өчен генә ачылган була. 1551 елда Иван Грозный Казанга уңышсыз баргач, Свияжскны ныгытмага әйләндерергә карар кыла. Май ахырында укчылар патша гаскәрләре урнашкан ныгытмаларны төзеп бетерәләр, һәм октябрь аенда Казан яулап алына. Зөя дәүләт форпосты булып кала. 1560 елда утрауда Успение соборын торгызалар. XVIII гасыр ахырында Зөя өяз шәһәре статусына ия була.
1918 елда Зөя совет сәяси репрессияләренең беренче урыннарының берсе була. 1920-1927 елларда шәһәр ТАССРның Зөя кантоны үзәге, ә 1927-1931 елларда Свияжск районы үзәге була. Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитеты Президиумының 1932 елның 1 февралендәге Карары белән Зөя авыл торак пункты итеп үзгәртелә. 1957 елда Куйбышев сусаклагычын тулыландыру нәтиҗәсендә Зөя утрау-шәһәрчегенә әйләнә. Зөянең сул як яры белән авылны 2008 елда гына автоюллы дамба төзеп бәйлиләр. .
2010 елдан утрауда Болгарны һәм Свияжскийны саклау һәм үстерү республика фондының «Яңарыш» программасы кысаларында истәлекле урыннарны реставрацияләү һәм реконструкцияләү буенча киң күләмле эшләр башланган.