cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Машкова (авыл)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Липини (гмина Пшесмики)
Липини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бивер (Аляска)
Географиясе
Бивер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Банналек
Банналек — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Эзёри (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Васко да Гама
Тормыш юлы
Аның әтисе – Эштевана да Гама. Әнисе – Изабела Содре. Васко да Гаманың балачагы турында бик аз мәгълүм. Португалия тарихчысы Teixeira de Aragão фикеренчә, ул Эвора исемле шәһәрдә белем алган. Васко да Гама астрономияне яхшы белгән.
1492 елда Португалия патшасы Джон Икенче аны Сетубал портына эш тапшырып җибәрә. Васко йөкләмәне тиз арада башкарып чыгара.
Һиндстанга сәяхәт
Бер версия буенча, патша Мануэл I сәяхәтне башта Васко да Гаманың әтисенә башкарырга куша. Ләкин, әтисе июль аенда үлеп китү сәбәпле, 1497 елда Васко үзе, экспедиция капитаны буларак, Лиссабон шәһәреннән чыгып китә.
1497 елның 22 ноябрь көнендә Португал сәяхәтчесе Васко да Гама Изге Өмет борынын узды.
1498 елның 20 май көнендә Васко да Гама, аурупалылардан беренче булып, Һиндстанга килеп җитә.
Кайбер фактлар
Сәяхәт вакытында 100 кешедән бары тик 55 кеше генә исән калган.
Бухали
Бухали (Бухалі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
913 ел (б. э. к.)
913 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Паплавы (Кличавский районы)
Паплавы  (Паплавы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шенкурск
Шенкурск (Шенкурск) — Россия Федерациясенең Арxангил өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (98,4%).
Бейкер (округ, Орегон)
Бейкер — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бейкер-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1862 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 7,946 км² тәшкил итә.
Мольсдорф
Мольсдорф (Mohlsdorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12646) 5175 T-2
Тарихы
1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5175 T-2» саналган.
Осика-де-Сус (коммуна)
Осика-де-Сус — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
1050-еллар
1050-еллар — 1050 елда башланган һәм 1059 елда тәмамланган унъеллык.
Маратека
Маратека — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
(5468) Hamatonbetsu
(5468) Hamatonbetsu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Маратека
Географиясе
Мәйданы —.
Арансасу
Арансасу — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD108483
HD108483 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Литтл-Игл (Көньяк Дакота)
Литтл-Игл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Литтл-Игл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липини (Зволенский повяты)
Липини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Болень (Кече Польша воеводалыгы)
Болень — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мон-Бубер
Мон-Бубер — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Качим (елга)
Качим (Кичим) — Россия территориясеннән ага торган елга. Пенза өлкәсенең Кузнецк районы, Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың башы Сембер өлкәсе, Барыш районы биләмәсендә. Тамагы Сыры елгасының уң ярыннан 805,3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фунтусово (Таборы районы)
Фунтусово (Фунтусово) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Сед-Мес
Сед-Мес — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сэбысь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 78 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ривьер (Шаранта)
Ривьер — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Черри-Велли (Арканзас)
Черри-Велли  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Черри-Велли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эзёрко (Велюнский повяты)
Эзёрко  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Безек-Кап-Сизен
Безек-Кап-Сизен — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Мольшлебен
Мольшлебен (Molschleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бухличы
Бухличы (Бухлічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Байсубаково
Байсубаково (Паҫпак, Байсубаково) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 266 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
Остра (коммуна)
Остра — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Селиште (Бихор)
Селиште — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ениҗехисар (Гиресун)
Ениҗехисар (Yenicehisar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гиресун илчесенә караган бер авыл (köy).
Карлыямач (Өзалп)
Карлыямач (Karlıyamaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Өзалп илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Яновице-Подушовски
Яновице-Подушовски — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(12647) 5332 T-2
(12647) 5332 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5332 T-2» саналган.
Дифеза Гранде (Авелино)
Дифеза Гранде — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дифеза Гранде Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Акиловская
Акиловская (Акиловская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
914 ел (б. э. к.)
914 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Кырым татар гимны
Ant etkenmen (Ант иткәнмен) — Кырым татарларының милли гимны. Ногман Чәләбиҗиһанның сүзләре һәм халык көе. Башта Ногман Чәләбиҗиһан үзенең туган теле булган дала диалектында иске кырым татар теленең аерым элементлары белән шигырь язган. Корылтай телне хәзерге әдәби стандартка якынайту максатыннан башлангыч вариантны эшкәрткән.
Латин әлифбасында
Ant etkenmen, milletimniñ yarasını sarmağa, Nasıl olsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin? Onlar içün ökünmesem, qayğırmasam, yaşasam, Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın.
Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle sepmege, Nasıl olsun eki qardaş bir-birini körmesin? Bunı körip buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam, Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan olsun.
Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege, Bilip, körip milletimniñ köz yaşını silmege. Bilmey, körmey biñ yaşasam, Qurultaylı han olsam, Kene bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.
Кирилл әлифбасында
Ант эткенмен, миллетимнинъ ярасыны сармагъа, Насыл олсун бу заваллы къардашларым чюрюсин? Онлар ичюн окюнмесем, къайгъырмасам, яшасам, Юрегимде къара къанлар къайнамасын, къурусын.
Ант эткенмен, шу къарангъы юрткъа шавле сепмеге, Насыл олсун эки къардаш бир-бирини корьмесин? Буны корип бувсанмасам, мугъаймасам, янмасам, Козьлеримден акъкъан яшлар дерья-денъиз къан олсун.
Ант эткенмен, сёз бергенмен миллет ичюн ольмеге, Билип, корип миллетимнинъ козь яшыны сильмеге. Бильмей, корьмей бинъ яшасам, Къурултайлы хан олсам, Кене бир кунь мезарджылар келир мени коммеге.
Латин әлифбасында
Ant etkenmen, tatarlarnıñ yarasını sarmağa, Nasıl bolsun bu zavallı qardaşlarım çürüsin? Onlar içün ökünmesem, qayğurmasam, yaşasam, Yüregimde qara qanlar qaynamasın, qurusın!
Ant etkenmen, şu qaranğı yurtqa şavle serpmege, Nasıl bolsun iki qardaş bir-birini körmesin? Bunı körip buvsanmasam, muğaymasam, yanmasam, Közlerimden aqqan yaşlar derya-deñiz qan bolsun!
Ant etkenmen, söz bergenmen millet içün ölmege, Bilip, körip milletimniñ közyaşını silmege. Bilmiy, körmiy biñ yaşasam, Qurultaylı han bolsam, Yine bir kün mezarcılar kelir meni kömmege.
Кирилл әлифбасында
Ант эткенмен, татарларнынъ ярасыны сармагъа, Насыл болсун бу заваллы къардашларым чюрюсин? Онлар ичюн окюнмесем, къайгъурмасам, яшасам, Юрегимде къара къанлар къайнамасын, къурусын!
Ант эткенмен, шу къарангъы юрткъа шавле серпмеге, Насыл болсун ики къардаш бир-бирини корьмесин? Буны корип бувсанмасам, мугъаймасам, янмасам, Козьлеримден акъкъан яшлар дерья-денъиз къан болсун!
Ант эткенмен, сёз бергенмен миллет ичюн ольмеге, Билип, корип миллетимнинъ козьяшыны сильмеге. Бильмий, корьмий бинъ яшасам, Къурултайлы хан болсам, Йине бир кунь мезарджылар келир мени коммеге.
Татарча
Ант иткәнмен, татарларның ярасын дәваларга, Ни өчен бу мескен кардәшләрем чери соң? Алар өчен үкенмәсәм, кайгырмасам, яшәсәм, Йөрәгемдә кара каннар кайнамасын, корысын!
Ант иткәнмен, шул караңгы йортка шәүлә төшмәгә, Ни өчен ике кардәш бер-берен күрми соң? Моны күреп борчылмасам, моңаймасам, янмасам, Күзләремнән аккан яшьләр дәрья-диңгез кан булсын!
Ант иткәнмен, сүз биргәнмен милләт өчен үлмәгә, Белеп, күреп милләтемнең күз яшьләрен сөртмәгә. Белми, күрми мин яшәсәм, Корылтайлы хан булсам, Янә бер көн мазарчылар килер мине күмәргә.
Урысча Я поклялся пред народом его горе остудить, Сколько можно гнить живыми и под вечным тленом жить? Если ж я смогу спокойно эту боль перенести, Пусть застынет чёрной кровью сердце у меня в груди. Я поклялся светом ясным тьму прогнать с моей земли, Сколько можно, чтоб друг друга братья видеть не могли? Если ж я, поклявшись светом – и не вспыхну, не сгорю, Реки слёз пусть станут морем, превратившись в кровь мою. Я поклялся, я дал слово за народ свой умереть! Что мне смерть, коль не сумею его слёзы утереть. Что мне жизнь... ведь будь я ханом, проживи хоть тыщу лет, День придёт и пред могилой всё равно держать ответ.
Медведже
Медведже — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бентон (округ, Орегон)
Бентон — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Филомат шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1847 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1,751 км² тәшкил итә.
Мелидеш
Мелидеш — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Биг-Делта (Аляска)
Биг-Делта  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Биг-Делта халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD108486
HD108486 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Арбасеги-и-Геррикайс
Арбасеги-и-Геррикайс — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монштаб
Монштаб (Monstab) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5469) 1988 BK4
(5469) 1988 BK4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Паплавшчына
Паплавшчына (Паплаўшчына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
1060-еллар
1060-еллар — 1060 елда башланган һәм 1069 елда тәмамланган унъеллык.
Болеслав (Домбровский повяты)
Болеслав — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Седуиха
Седуиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 121 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Липини (Минский повяты)
Липини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кавказ
right|230px|thumb|Космостан күренеш Кавказ таулары (კავკასიონი, Къавкъаздин сувар, Кавказаа ашьхақәа,Qafqaz dağları, Կովկասյան լեռնաշղթա, Къаукъаз Iуащхьэ, Кавказ таўла, Кавказан лаьмнаш) — Европа һәм Азия чикләрендә урнашкан таулар. Кара, Азак һәм Каспий диңгезләре арасында урнашкан.
Гадәттә Кавказ өч регионга бүленә: Кавказ яны, Төньяк Кавказ һәм Кавказ арты. Кавказ территориясе дүрт дәүләт арасында бүленгән: Россия, Әрмәнстан, Гөрҗистан (шул исәптән Абхазия һәм Көньяк Осетия) һәм Азәрбайҗан.
Халыклар
Кавказ халыклары телләре буенча 3 төп төркемгә бүленәләр:
Дин
Төп диннәр булып ислам (сөнни һәм шигый) һәм христианлык (православие һәм Әрмән апостол чиркәве) булып тора. Иудаизм (ашкеназлар, лахлухлар, тау яһүдиләре) һәм езидлык (көрдләрнең бер өлеше) динен тотучы халыклар да бар.
Эзёрко (Здунсковольский повяты)
Эзёрко  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Хабарчиха (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Хабарчиха (Хабарчиха) — Свердловск өлкәсенең Махнёво муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Буховичы
Буховичы (Буховічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Мойта (район)
Мойта  — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Коряжма
Корәжма (Корәжма) — Россия Федерациясенең Арxангил өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Мойта (район)
Географиясе
Мәйданы —.
Коряжма
Халык саны — кеше.
Лилия Нәҗметдинова
Лилия Нәҗметдинова, Лилия Билал кызы Нәҗметдинова (1936 елның 13 июне, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, Свердловск — 2018 елның 18 сентябре, РФ, Екатеринбург) — спортчы һәм тренер (нәфис гимнастика), Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе атказанган спорт остасы (1964), нәфис гимнастика буенча 4 мәртәбә Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе абсолют чемпионы, 15 мәртәбә Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе чемпионы, 12 мәртәбә РСФСР чемпионы. Нәфис гимнастика буенча дөньяда беренче Атказанган спорт мастеры. Татарстанның атказанган физик тәрбия хезмәткәре. РФ атказанган физик тәрбия һәм спорт хезмәткәре.
Коряжма
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә cтaтысын 1956 елдан, шәһәр cтaтысын 1985 елдан башлап йөртә.
Лилия Нәҗметдинова
Тәрҗемәи хәле
1936 елның 13 июнендә Свердловскда туган. 11 яшендә Свердловскның «Хезмәт резервлары» спорт җәмгыятендә нәфис гимнастика белән шөгыльләнә башлый (тренеры нәфис гимнастика буенча Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦеның беренче атказанган тренеры Е. А. Облыгина (1922—1988). 19 яшендә илнең нәфис гимнастика тарихында беренче спорт мастеры була. Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе нәфис гимнастикасы буенча җыелма командасында чыгыш ясый. Ун елдан артык команданың капитаны булып тора. Беренче булып Штутгартта узган гимнастика конгрессында, 1958 елда Брюссельдә узган бөтендөнья күргәзмәсендә яңа төр спортны таныта. 1960 елда Софиядә узган нәфис гимнастика буенча беренче халыкара ярышларда җиңүче, 1965 елда Праһада узган нәфис гимнастика буенча дөнья беренчелегендә призер була. Дүрт мәртәбә Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе абсолют чемпионы. Дөнья чемпионатының бронза медале иясе (әйберләр белән чыгыш).
Коряжма
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,9%).
Лилия Нәҗметдинова
Тәрҗемәи хәле
1955—1970 елларга сузылган спорт карьерасы тәмамлангач, тренерлыкка күчә, дөнья чемпионы Әлфия Нәҗметдинованы, 1996 елгы Олимпия уеннарының (Атланта, АКШ) бронза медале иясе Ольга Иванованы өйрәтә. 2011 елдан гомеренең cоңгы көненә кадәр «Нәҗметдиновалар династиясенең «Лилия» спорт клубы» белән җитәкчелек итә.
2011 елның 4 ноябреннән башлап Лилия Нәҗметдинова призларына 5-14 яшьлек спортчы кызлар арасында Россия шәһәрләренең ачык турниры уздырыла.
2018 елның 18 сентябрендә Екатеринбурда 83нче яшендә вафат була.
Остров (коммуна, Констанца)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(12648) 1135 T-3
(12648) 1135 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1135 T-3» саналган.
Яновице-Рачицки
Яновице-Рачицки — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беи (Финистер)
Беи — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Ловер-Брюл (Көньяк Дакота)
Ловер-Брюл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ловер-Брюл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дифезе (Фрозиноне)
Дифезе — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дифезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кармыш (Карачобан)
Кармыш (Karmış) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Карачобан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Арранкудьяга
Арранкудьяга — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
То-Яха (Надуй-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
915 ел (б. э. к.)
915 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Шеннон-Гиллз (Арканзас)
Шеннон-Гиллз  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моргрунд
Моргрунд (Moorgrund) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рошфор-сюр-Бревон
Рошфор-сюр-Бревон (Rochefort-sur-Brévon) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Энье-ле-Дюк кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,15 км².
Янополь (Свентокшиж воеводалыгы)
Янополь  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ташкүмәк
Ташкүмәк, Таштокомяк, (Кашкамяк, Качатокомяк — ялгыш әйтелешләр ) — Оз елгасының уң кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Камешкир районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Оз елгасының уң ярыннан 118 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мондидье (Сомма)
Мондидье — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Кормыш өязе
Өяз шәһәре — Кормыш шәһәре.
Тарих
Кормыш өязе 1780 елда Сембер эчендә барлыкка килә. 1796 елдан — Сембер губернасы составында.
1921 елда юкка чыгарыла; көнбатыш өлеше Чуаш автономияле өлкәсенең Батыр өязенә кертелә, ә көнбатыш өлеше (шул исәптә өяз үзәге) Түбән Новгород губернасының Сергач өязенә кертелә.
Административ бүленеш
1913 елда 16 вулыска бүленгән.
Халык
Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәбе буенча):
Медведьов
Медведьов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Клакамас (округ, Орегон)
Клакамас — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Дамаск шәһәре.
Медведьов
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клакамас (округ, Орегон)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Медведьов
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Клакамас (округ, Орегон)
Территориясе
Округ мәйданы 4,838 км² тәшкил итә.
Карашай-Саклау
Карашай-Саклау — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Халык саны — 347 тирәсендә. Почта индексы — 423378.
Тарих
1735 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Биг-Лейк (Аляска)
Биг-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Биг-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
HD108506
HD108506 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Селиште (Долж)
Селиште — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ениҗечифтлик (Кешан)
Ениҗечифтлик (Yeniceçiftlik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Кешан илчесенә караган бер авыл (köy).
Болеслав (Олькуский повяты)
Болеслав — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эзёрко (Ловицкий повяты)
Эзёрко  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5470) Kurtlindstrom
(5470) Kurtlindstrom — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 28 гыйнварында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BK5» саналган.
Остров (коммуна, Тулча)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Агҗагүней (Чаршамба)
Агҗагүней (Ağcagüney) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Липини (Отвоцкий повяты)
Липини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтижу (район)
Монтижу  — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(12649) Асканий
(12649) Асканий — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2035 T-3» саналган.
1070-еллар
1070-еллар — 1070 елда башланган һәм 1079 елда тәмамланган унъеллык.
Паповка (Быхавский районы)
Паповка  (Папоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Буцьки
Буцьки (Буцькі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Мюльберг (Тюрингия)
Мюльберг (Mühlberg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янтонюв
Янтонюв — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аррасуа
Аррасуа — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хандыбина Юрта (Ивдел шәһәр бүлгесе)
Хандыбина Юрта (Хандыбина Юрта) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Дифизела (Кротоне)
Дифизела — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дифизела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Аксёново (Кикнур районы)
Аксёново (Аксёново) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Сейвож
Сейвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вежавож елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Батеево (Ормар районы)
Батеево (Патти, Батеево) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 190 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (83%), руслар (15%) алып тора.
Островень (коммуна)
Островень — Румыниянең Долж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Носа-Сеньора-да-Анунсиада
Носа-Сеньора-да-Анунсиада — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Шервуд (Арканзас)
Шервуд  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шервуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Эзёрко (Лодзький-Схидний повяты)
Эзёрко  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD108525
HD108525 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Метрик тензор
Метрик тензор яки метрика - скаляр тапкырчыгышны, кәкре сызыкларны, кәкре сызыклар арасындагы почмакларны билгели торган шома күп төрлелектә (0,2) ранглы тензорның кыры.
Өслекнең аерым очрагында метрика беренче квадратик форма дип атала.
Гомуми чагыштырмалылык теориясендә метрика - физик фәза-вакытның дүрт үлчәмле күп төрлелегендә фундаменталь физик кыр (гравитацион кыр) буларак карала. Шулай ук гравитациянең биметрик теорияләре бар.
Биредә һәркайда кабатлана торган индекслар белән формулалар Эйнштейн килешүенә буйсына.
Тасвир
Гадәттә метрик тензор локаль координатларда  ковариант тензорның кыры g_{ij}\ буларак билгеләнә, аның ярдәмендә вектор кырларының скаляр тапкырчыгышы билгеләнә:
Теләгән вектор кырлары өчен скаляр тапкырчыгыш түбәндәгечә формула буенча исәпләнә:
Мисаллар
Турыпочмаклы Декарт координатларында берәмлек масштабында метрик тензор даими һәм берәмлек матрицасына туры килә:
биредә —  гравитацион радиус
Интервал :
массив җисемнең гравитацион кырында rs < r, димәк массив җисемнең гравитацион кырында вакыт әкренрәк бара.
Метрика һәм күләм
Метрик тензорның билгеләгече  базис векторындагы параллелепипедның күләме квадратынына тигез. Шуңа күрә зурлыгы күләмне исәпләүдә һәм күләм буенча интеграл табуда зур роль уйный.
Ниндидер скалярдан интеграл табуда метрик тензорның билгеләгечен исәпкә алырга кирәк (нәтиҗә инвариант булсын өчен):
биредә d\Omega n-үлчәмле күләмнең элементы
Липини (Пшисуский повяты)
Липини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карпузаланы (Ипекйолу)
Карпузаланы (Karpuzalanı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Ипекйолу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Липини (Пшисуский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Болеховице (Кече Польша воеводалыгы)
Болеховице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12650) de Vries
(12650) de Vries — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2247 T-3» саналган.
Туаге-Яха
Туаге-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тиутей-Яха елгасының сул ярыннан 65 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бучамля 1
Бучамля 1 (Бучамля 1 ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Мюльферштедт
Мюльферштедт (Mülverstedt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рош-ле-Перу
Рош-ле-Перу (Roche-le-Peyroux) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, От-Дордонь кантонына карый.
Янув (гмина Ожарув)
Янув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лонг-Голлоу (Көньяк Дакота)
Лонг-Голлоу  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лонг-Голлоу халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
916 ел (б. э. к.)
916 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Меджилабирци
Меджилабирци — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Селиште (Клуж)
Селиште — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Яңа Саклау
Яңа Саклау — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Почта индексы — 423378.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Клатсоп (округ, Орегон)
Клатсоп — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Воррентон шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2,142 км² тәшкил итә.
Агҗакая (Ладик)
Агҗакая (Ağcakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Ладик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бютт (Аляска)
Бютт  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Яңа Двинск
Яңа Двинск (Новодвинск) — Россия Федерациясенең Архангельск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Бютт (Аляска)
Географиясе
Бютт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Яңа Двинск
Халык саны — кеше.
Бютт (Аляска)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Двинск
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1941 елдан, шәһәр статусын 1977 елдан башлап йөртә.
Арригорриага
Арригорриага — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Двинск
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,6%), украиннар (1,0%).
Кечкенә (елга)
Кечкенә Кичкинейка — Юлау елгасының кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Городище районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 15 км.
Ениҗешейхлер (Мудурну)
Ениҗешейхлер (Yeniceşeyhler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
Кечкенә (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
География
География (γεωγραφία, γεια — Җир шары һәм γράφω — язарга, тасвирларга, гарәп. جغرافية) — табигый һәм территориаль хуҗалык комплексларын һәм аларның компонентларын өйрәнүче фәннәр тупламасы. Элек бу төшенчәне белдерү өчен татар телендә "җәгърафия" сүзе кулланылган.
География урындагы, төбәк һәм глобаль кимәлдә җәгърафик мөхит компонентларының урынлашу канунлыкларын, кеше һәм табигать бәйләнеше процессларын, җәмгыять һәм табигатьне файдалануның территориаль оешмасының гыйльми нигезләрен, җәмгыятьнең тотрыклы үсеше кануннарын өйрәнә. Табигать (физик-җәгърафик) һәм иҗтимагый фәннәргә бүленә. Табигый җәгърафик фәннәргә комплекслы физик география һәм аннан аерылып чыккан геоморфология, туфрак географиясы, гидрология, климатология, биогеография, палеогеография, тарихи география һ.б.; иҗт. фәннәргә иктисади һәм социаль география, халык географиясы, сәяси география һ.б. карый. Җәгърафик фәннәр комплексына шулай ук илләрне өйрәнү һәм гамәли җәгърафик фәннәр (медицина географиясы, хәрби география, рекреацион география, мәдәниәт географиясы һ.б.) керә. Фәннәр арасында мөһим урынны картография алып тора.
География тарихы
left|250px|thumb|[[Бабил Дөньяның картасы, 700-500 Б.Э.К.]] right|250px|thumb|[[XV гасыр уртасындагы дөньяның картасы, Птолемейның II гасыр географиясе буенча кулъязмаларына нигезләнгән.]] right|250px|thumb|[[Пири-Реисның беренче картасының фрагменты (1513)]] Беренче тапкыр «география» сүзен Эратосфен кулланды. Грекча «гео» — Җир, «графо» — язам. «География» сүзе «Җирне тасвирлау» дигәнне аңлата. Татар теленә баштан «география» сүзе буларак килеп кергән иде.
Дөньяның иң борынгы карталары борынгы Бабилда безнең эрага кадәр 9 гасыр белән карый.
Соңгырак грек язучылары Анаксимандрның (ок. 610-545) идеяләре географияне чын нигез салучы дип санаганнар. Безгә аның идеяләр варислары китергән фрагментлардан килеп җиттеләр. Анаксимандрга гномонны уйлап табуны - географик киңлекне үлчәү өчен борынгы инструменты тагалар. Беренче булып кем булуы турында кайбер бәхәсләр дә бар, кем Җирнең сферик формада булуын раслаган, өстәвенә, монда казанышы я Парменидныкы, я Пифагорныкы. Җир радиусының беренче үлчәнешнең берсе Эратосфен эшләнгән. .
Киңлек һәм озынлык беренче кырыс системасын Гиппархка бәйлиләр. Ул бабил математикасыннан алынган алтмышынчы система кулланды. Меридианнар 360 °габүленгән, һәр градус өстәмә рәвештә 60 (минутка) бүленгән. . Яңа җирләрне римлылар тарафыннан бик зур картографияләү соңрак Птолемейга җентекле атласлар төзү өчен күп мәгълүмат бирәчәк.
География тармаклары
Географлар, Җирнең үзлекләрен өйрәнүдән тыш, шулай ук аның Кояш Системасында һәм Галактикада алып торган урынын һәм бу тирәлекнең Җиргә тәэсирен (климат, океандагы агымнар һ.б.) дә өйрәнә.
Беренче бөтендөнья сугышы хроникасы/1914 елның августы
1914 елның 1 августы. 5-нче сугыш көне
Алмания Россия империясенә сугыш игълан итә.