cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Изге сыер
Килеп чыгышы
Сыерларны хөрмәт итү традициясе һәм аларны үтерүне тыю тамырлары белән Веда диненнән килеп чыга. Дхарма-сутрада Васиштха, Гаутама һәм Апастамбха сыер итен ашауны тыялар, ә “Баудхаяна”да үтерү өчен төрле җәзалар карала (үгезләрне үтерү өчен күбрәк җәза бирелә). Сөт сыерларын үтерүне тыю Ригведада, Махабхаратада һәм Ману-смритида искә алына. Веда динендә сыерларны корбан чалу ритуаллары булган. Корбанга, шулай да, карт һәм зәгыйфь хайваннар гына чалынган, алар шулай итеп Сансара циклында яңа тәнгә ия була алган. Соңрак ритуаль брахманик корбан чалулар тыелган булган. Һинд вакыт циклы буенча хәзерге Кали-Юга эпохасында дөрес иттереп шундый корбан чалуларны үткәрә ала торган квалификацияле брахманнар юк дип санала. . Веда динендә, соңрак периодта, сыерны хөрмәт итүнең бер сәбәбе булып Һинд субконтинентының халкының күпчелек өлешен көтүчеләр һәм җир биләүчеләр тәшкил иткән, алар сөт һәм сөт ашамлыкларына бәйле булган һәм сыер тиресен ашлама һәм ягулык итеп кулланган. Бөтен урыннарда хәзерге Һиндстанда кешеләр сыер тиресен төрле максатлар өчен куллана. Янучы тирес төтене черкиләрне һәм башка бөҗәкләрне куа, ә янган тиреснең көле авыл хуҗалыгында ашлама буларак кулланыла. Бу һәм башка сәбәбләргә күрә сыер һинд динендә ана фигура “гау-мата” буларак хөрмәт ителә. Һинд дине яки санатана-дхарма Ходайның бөтен җирдә булуында, барлык тере мәхлукатларның (хайваннарны, кошларны, бөҗәкләрне һәм үсемлекләрне) чын табигате рухи һәм мәңге булуында нигезләнгән. Шулай итеп, теләсә нинди тере җанварны үтерү гөнаһ. Тарихи, хәтта Кришна – Ходайның иң хөрмәт ителгән формасы яки аватары – сыерларны саклаган һәм хөрмәт иткән. Сыерларны хөрмәт итү Һинд диненең барлык изге язмаларында да бар, анда сыер сөте кешедә саттвик сыйфатларны уята дип тасвирлана. Сыер гхи ак мае дини ритуаллар вакытында һәм ризык (прасад) пешерүдә кулланыла. Сыер тиресе ашлама буларак авыл хуҗалыгында кулланыла. Ул зур чистартучы көчкә ия дип санала һәм аны торакны чистарту өчен стеналарга сылыйлар. Сыер тиресеннән тирес көчле дезинфицирлаучы матдә дип санала. Сыер сидеге дини ритуалларда һәм медицина максатларында кулланыла. Панчагавья иң зур чистартучы көчкә ия булган элемент сыердан алынган биш продукттан тора: сөт, йогурт, гхи, сыер сидеге һәм тирестән. Сыер итенән тыелу тулы вегетарианлыкка беренче адым буларак каралган.
Ведалар һәм Пураналарда
Ауробиндо буенча “Ригведа”да сыерлар шулай ук яктылык яки нурларның чагылышы. . Ауробиндо шулай ук Адити (табигатьнең көче/ иң югары пракрити) сыер буларак тасвирлана, ә Дэва һәм Пуруша (барлык матди Галәмне колаучлаучы гигант тән) үгез буларак тасвирлана. . . Мәсәлән, Ведик ходай Индра еш үгез белән чагыштырыла. . “Ригведа”да елгалар шулай ук еш сыерлар белән чагыштырыла.
Һиндстанда XIX—XX гасырларда
Британия Ост-Индия компаниясенә каршы Сипайлар фетнәсендә сыерларны хөрмәт итү зур роль уйнаган. Моңа кадәр барлыкка килгән капсюльле йозак белән Энфилд винтовкасы хайван мае сеңдерелгән кәгазьдән ясалган патроннар белән тәэмин иткәннәр. Кору вакытында патронны тешләргә кирәк булган, шул ук вакытта һинд динендә сыер итен ашарга ярамаган, ә Исламда дуңгыз итен ашарга ярамаган. Гаскәр бүлекләре катнаш принцип буенча җыелган булса да, бу мөселманнар һәм индусларның килешүенә комачауламаган. Соңрак мәгълүм булганча, пуляларга үсемлек мае сеңдерелгән. XIX гасыр ахырында Төньяк Һиндстанда сыерларны саклаучы, барлык һинд диндәгеләрне берләштермәкче һәм сыер үтерүләрне тыюны кертеп индуслар һәм мөселманнар арасында чик үткәрмәкче хәрәкәт пәйда булган. Бу сәяси һәм дини максатларны катыштыру периодик анти-мөселман фетнәләргә китергән һәм 1947 ел Һиндстанны бүлүдә зур роль уйнаган.
Махатма Ганди өйрәтүе буенча
Махатма Ганди шулай ук сыерларны хөрмәт иткән. Ул әйткәнчә: “Мин аларга буйсынам, һәм бөтен дөнья миңа каршы чыкса да аларны саклаячакмын.». «Һинд диненең төп элементларның берсе булып сыерларны саклау тора.». Барлык индуистлар кебек үк, Ганди сыерны үз анасы буларак хөрмәт иткән һәм һинд кешелегенең миллионнарының анасы дип атаган. Ул “безнең ана үлгәч кремация өчен түләргә кирәк. Сыер-ана тере килеш тә, үле килеш тә файдалы, ул вакытта без аның тәненең теләсә нинди өлешен куллана алабыз – аның итен, сөякләрен, мөгезләрен һәм тирене. Мин моны кешеләр аны кулланыр өчен түгел, ә аның безгә мәхәббәте нинди зур күрсәтү өчен әйтәм дип әйткән.
Хәзерге Һиндстанда изге сыерлар
Хәзерге көндә күпчелек халкы һинд динендә булган Һиндстан һәм Непалда сыер сөте һәм сөт ашамлыклары дини йолаларда төп рольне уйный. Сыерларга бөтен җирдә зур хөрмәт күрсәтелә – аларга хәтта Дәһли кебек зур шәһәрләрнең иң күп транспортлы һәм күп кешеле урамнары буенча иркен йөрергә рөхсәт ителә. Һиндстанның күп урыннарында иртәнге аш алдыннан сыерга берәр нәрсә бирү уңай санала. Һиндстанның күп штатларында сыерны үтерү тыелган һәм сыерны үтерү яки җәрәхәтләү өчен төрмәгә эләгергә мөмкин. Тарихи, сыерларны ашау тыелган булганга күрә һинд җәмгыятендә парияләр генә үлгән сыерлар итен ашый һәм аларның тиреләрен күн җитештерүендә куллана торган система барлыкка килгән. Сыерларны үтерү Һиндстанның барлык штатларында чикләнә, Көнбатыш Бенгалия һәм Кераладан тыш, анда нинди булса да чикләүләр юк. Сыерлар методик рәвештә бу регионнарга сую өчен чыгарыла, гәрчә сыерларны штатлар чикләре аша күчерү Һиндстан законнары буенча тыелган булса да.
Зороастризмда
Зороастризм индуизм белән тарихи бәйле дин булып санала. «Геуш-урва»'' термины “сыер рухы” дигән мәгънгәгя ия һәм җир рухы буларак карала. «Ахунавайте-гата»да Заратустра үзенең дине буенча кайбер кардәшләре сыерларга каршы көч куллануда гаепли. Ахура Мазда Заратустраны сыерларны сакларга сорый. Ведик руханиларның һәм Заратустраның туган җирендә мөгезле эре терлекне үрчетү киң таралган булган. Авестаның тугызынчы бүлегендә «Вендидада» сыер сидегенең чистартучы көче аңлатыла. , ул анда барлык тән һәм рухи авырулардан панацея дип игълан ителә. Үгезләрнең сидеге анда «ниранг» дип атала.
Борынгы Мисырда
Борынгы Мисырда сыерлар башка хайваннар кебек корбан чалынмаган, чөнки Хатхор, ә соңрак Исида Алиһәләрнең изге хайваны булып саналган, ә Эллинистик чор Мисырда шулай сыер шәкелендә булган Ио мифы өчен. .
Халета-Се
Халета-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хальмер-Яха елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Грузия
Грузия (საქართველო Сакартвело, шулай ук Гөрҗистан) — Алгы Азиядә (күпчелек инглизтелле чыганаклар дәүләтне Көнчыгыш Европага кертәләр), Кавказ артының көнбатыш өлешендә, Кара диңгезнең көнчыгыш ярында урнашкан дәүләт.
Гөрҗистан көньякта Әрмәнстан һәм Төркия, көньяк-көнчыгышта Азәрбайҗан һәм төньякта Россия белән чиктәш.
Абхазия һәм Көньяк Осетия территорияләре грузин хөкүмәте тарафыннан идарә ителми һәм Гөрҗистан хөкүмәте буенча Россия тарафыннан басып алынган Гөрҗистан өлешләре дип саналалар. Россия һәм БМО-ның башка дәүләтләре 2008—2009 елларда Абхазия һәм Көньяк Осетияне бәйсез дәүләт сыйфатында таныдылар. Күпчелек көнбатыш дәүләтләре Россиянең гамәлләрен сүгеп, Гөрҗистанның территориаль бөтенлеген яклап чыгыш ясадылар. Гөрҗистан хакимиятләре тарафыннан идарә ителүче территория көнбатышта Абхазия, төньякта Көньяк Осетия белән чиктәш.
Абхазиядә һәм Көньяк Осетиядә үткәрелгән бөтен халкы референдумда Гөрҗистаннан мөстәкыйльлеген якланган.
Россия Федерациясе белән дипломатик мөнәсәбәтләр 2008 елда Гөрҗистан тарафыннан өзелде. Россия белән дипломатик элемтәләр Швейцария илчелеге аша үткәрелә.
Гөрҗистан 2008 елгы сугыштан соң БДБ оешмасыннан чыгып китте.
Дәүләт төзелеше
Гөрҗистан — демократик җөмһүрият. 1995 елда кабул ителгән конституция нигезендә дәүләт вә башкарма хакимият башлыгы — президент. Ул гомумхалык тавыш бирү юлы белән биш елга сайланыла. Иң югары канун чыгаручы хакимият органы — парламент.
2017 елда кабул ителгән ил Конституциясе нигезендә, 2018 елгы сайлаулар Гөрҗистан президентын туры тавыш бирү юлы белән соңгы сайлаулар булып тора. 2024 елда булачак сайлауларда Сайлау Коллегиясенең 300 әгъзасы тавыш бирәчәк. Сайланган президентның вәкаләтләре чикле булачак.
HD132988
HD132988 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ле-Вальтен
Ле-Вальтен — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Игарапе-Мири
Игарапе-Мири — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Борис Кротов
Тормыш юлы
Борис Кротов 1882 елның 9 (21) июнендә Казанда, геолог Пётр Кротов гаиләсендә туа.
1904 елда Казан университетын тәмамлый, анда минералогия музеен саклаучы булып эшли. 1911 елдан — доцент, 1920 елдан — Казан университеты профессоры.
1920 елларда профессор Омскта Себер авыл хуҗалыгы академиясендә Пётр Дравертта Геология, минерология һәм кристаллография кафедрасында ассистент булып эшли.
1930 елдан — ГГРУның өлкән геологы, шул ук вакытта Ленинград тау институтының файдалы казылмалар кафедрасы профессоры.
1933 елдан М. В. Ломоносов исемендәге Геохимия, минералогия һәм кристаллография институтында эшли, анда тимер рудалы төркем белән җитәкчелек итә.
Сугыш вакытында Урал табигый ресурсларын оборона ихтыяҗларына мобилизацияләү комиссиясендә эшли. Аннары ССРБ Фәннәр академиясенең Геология фәннәре институтында эшли.
Урал, Урта Азиядәге явым-төшем рудалары геологиясе буенча хезмәтләр яза. «Уралның тимер никель рудалары» монографиясе авторы (1949).
1974 елның 21 сентябрендә вафат була.
Осецк
Осецк — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13972) 1991 UN3
(13972) 1991 UN3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 31 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UN3» саналган.
Кочашлы (Гүлнар)
Кочашлы (Koçaşlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Гүлнар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нова Полянка (Словакия)
Нова Полянка  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Попардова
Попардова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новы Бор
Новы Бор (Новы Бор ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Ил Пиколо (Модена)
Ил Пиколо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Пиколо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кейл (Арканзас)
Кейл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скай-Велли (Джорджия)
Тарихы
Скай-Велли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бродерсби (Шванзен)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стримтура-Миток
Стримтура-Миток — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ибань
Ибань — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сысола елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Акьяка (Ула)
Акьяка (Akyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ула илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Андрей Зубарев
Андрей Зубарев (Андрей Сергей улы Зубарев,, — , ) — РФ хоккейчысы (сакчы). Уфа хоккее тәрбияләнүчесе. Дөнья чемпионы (2014), яшьләр арасында дөнья чемпионатларының көмеш медале иясе (2006, 2007), Россия чемпионатларының җиңүчесе (2006, «Ак Барс» составында) һәм көмеш медале иясе (2007, «Ак Барс» составында), КХЛның җиңүчесе (2017, «Салават Юлаев» составында) һәм бронза медале иясе (2014, «Салават Юлаев» составында)
Эсплегарес
Эсплегарес — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Верх-Ушут
Верх-Ушут (Старсела, Верх-Ушут) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Биганос
Биганос — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Шторобеняса (коммуна)
Шторобеняса — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Игараси (Бразилия)
Игараси  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Еква (авыл)
Еква (Еква) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тагил шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(6682) Макарий
(6682) Макарий — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 25 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 ST3» саналган.
Индианола (Вашингтон)
Индианола  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Индианола халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Верцень (Түбән Силезия воеводалыгы)
Верцень  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13973) 1991 UZ3
(13973) 1991 UZ3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 31 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UZ3» саналган.
Лангаль-Яха-То
Лангаль-Яха-То — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/ТАЗ/555/236/17 урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Завадка (Люблин воеводалыгы)
Завадка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новы Дварэц
Новы Дварэц (Новы Дварэц ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ле-Вермон
Ле-Вермон — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Попендзина
Попендзина — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Осечек (Мазовия воеводалыгы)
Осечек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Canonical Ltd.
Canonical Ltd. — КАР гражданины, эшкуар Марк Шаттлворт тарафыннан нигезләнгән шәхси компания. Компаниянең төп максаты булып ирекле программа белән тәэмин ителешне популяштыру тора
Canonical Ltd. Мэн утравында теркәлгән һәм бөтен дөнья буйлап таралган хезмәткәрләре бар, шул исәптән, Лондонда урнашкан төп офис һәм Монреальдәге ярдәмче-офис керә.
Шиһабетдин Мәрҗани һәйкәле (Казан)
Шиһабетдин Мәрҗани һәйкәле — 2018 елда Казанда ачылган һәйкәл. Мәшһүр татар мәгърифәтчесе, фәлсәфәчесе, тарихчысы, дин галиме, педагог, археолог, этнограф, көнчыгыш халыклар белгече Шиһабетдин бин Баһаветдин бин Сөбхан бин Габделкәрим әл-Казани әл-Мәрҗани (Шиһабетдин Мәрҗани, 1818—1889) истәлегенә куелган.
Тарих
Чыгымнарны дәүләт күтәргән. Казан бюджетыннан 28,6 млн сум бүленгән .. Проект «Мәрҗани фонды» (җитәкчесе Рөстәм Сөләйманов) химаячелегендә тормышка ашкан.
Ачу тантанасы Мәүлид бәйрәменә туры китерелгән. Анда Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов, Татарстанның Дәүләт киңәшчесе Минтимер Шәймиев, мөфти Камил хәзрәт Сәмигуллин катнашкан.
1999 елда һәйкәл кую конкурсы
1999 елда Ш. Мәрҗанигә Казанда һәйкәл кую конкурсында Б. Урманче проекты (гипстан ярымфигура) беренче урынны ала. Кабан күле буенда металлдан һәйкәл куясы урын күрсәтелеп, истәлек ташы урнаштырыла. Академик К. Ә. Вәлиев һәм Мәрҗанинең нәселе әһелләре һәйкәлне шул урынга куюны сорап, ТР Президенты М. Шәймиевка хатлар яза. Әмма һәйкәл кую турында хөкүмәт карары чыкмый. 90 яшен тутыргач, Б. Урманче ССРБ рәссамнар берлеге рәисе академик Таир Сәлаховка болай дип яза:
Мәрҗанинең тууына 200 ел
2017 елның 2 сентябрендә Татарстан Республикасы Президентының «Шиһабетдин Мәрҗанинең тууына 200 еллыкны билгеләп үтү турында»гы махсус карары чыга.
Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов үзенең еллык юлламасында Казанның Иске татар бистәсендә Мәрҗани истәлегенә һәйкәл куелачак дип вәгъдә итә.
Урыны
Казанның Кабан күле (Түбән Кабан) буенда, Мәрҗани мәчете каршысында.
Тасвирлама
Мәрҗани кулына китап тотып, үз исемендәге мәчеткә һәм Казан ислам көллиятенә, Мәккә ягына карап баскан.
HD133029
HD133029 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кочбаба (Һазро)
Кочбаба (Koçbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Һазро илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бродерсдорф
Бродерсдорф (Brodersdorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Гре-ла-Виль
Гре-ла-Виль (Gray-la-Ville) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Бродерсдорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гре-ла-Виль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,97 км².
Мәннаф Айтуганов
Мәннаф Айтуганов (Мәннаф Ногман улы Айтуганов,, — , ) —   хакимият-хуҗалык эшлеклесе. 1932-1938 елларда Актаныш МТСының Иске Сәфәр һәм Олы Кариле МТСының Яңасала участкаларында агроном, Кызыл Йолдыз районы җир эшләре бүлегендә баш агроном. 1938-1943 елларда ТАССР җир эшләре халык комиссариаты аппаратында, 1943-1944 елларда Ютазы МТСы директоры. 1944-1955 елларда ТАССРның авыл хуҗалыгы министрлыгында: МТСның Төньяк-Көнчыгыш идарәсендә башлык (1944-1951), ТАССР авыл хуҗалыгы министры урынбасары (1951-1955). 1955-1958 елларда Ямаш һәм Тәкәнеш районнары башкарма комитетлары рәисе. 1958-1968 елларда ТАССР Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсе директоры. ТАССР ЮШ депутаты (1938-1959).
Бирак (Жиронда)
Бирак — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Юкарыбалҗылар (Первари)
Юкарыбалҗылар (Yukarıbalcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Первари илчесенә караган бер авыл (köy).
Игарасу-ду-Тиете
Игарасу-ду-Тиете — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сәддам Хөсәен
Саддам Хөсәен Габдәл-Мәҗид әт-Тикри́ти (صدام حسين عبد المجيد التكريتي; , Әл-Ауҗа, Сәләх Әд-Дин вилаяте — , Каҗимайн районы, Багдад) — Гыйрак дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе: 1979-2003 елларда Гыйрак президенты, 1979-1991 һәм 1994-2003 елларда Гыйрак премьер-министры, БААС фиркасенең Гыйрактагы бүлекчәсенең гомум сәркятибе, маршал (1979).
1990 елда Саддам Хөсәен нияте белән Күвәйткә каршы сугыш башлана, соңрак низаг Фарсы култыгындагы зур сугышка әверелде. Нәтиҗәдә Гыйрак җиңелде һәм зур икътисадый зыян күрде.
2003 елда АКШ, уйдырма “дәлилләр”не сәбәп итеп, Гыйракка каршы сугыш башлады һәм Саддам Хөсәен хакимиятен бәреп төшерде. АКШ Хөсәенне халыкара терроризмга һәм массакүләм үтерү коралын эшкәртүгә гаепләде, ләкин соңрак барлык гаепләүләрнең ялган булуы ачыкланды.
Күпләп үтерү коралларын җитештерү Иранга күчте дигән уйдырма таралган вакытта, 2006 елның 30 декабрендә Сәддам җәзалап үтерелде.
Биредә рәсми кабул ителгән фаразлар гына бәян ителде, чөнки Гыйрактагы хәлләрнең чынбарлыкта ничек булганы әле хәзер дә киң җәмәгатьчелектән сер итеп саклана. Ләкин... шул ук “сценарий” соңрак Ливиядә дә кабатланды бит. Гыйрак һәм Ливия фаҗигаләрендә бер үк “халыкара” көчләр уйнады, бер үк провокацияләр һәм башка җимергеч алымнар кулланылды һәм бер үк җинаятьчел сәясәт үткәрелде, дигән фаразның да һич урынсыз булмавы ихтимал. Вакыт үтү белән барысы да ачыкланыр. Ачыкланмый калмас. “Төгәллек урнаштыру” әлегә мөмкин дә түгел. Бер генә нәрсә турында да, “нәкъ шулай булды”, дип әйтә алмыйбыз. Бу хәлләрне безнең илдә дә кабатларга тырышмаслар, дип тә ышанып булмый. Гәрчә вазгыять үзгә булса да.
Гыйбрәт булсын диптер инде, Саддам Хөсәен белән Мөгаммәр Каддафинең сәяси эшчәнлегенә һәм мирасына карата альтернатив фикерләрнең җыйнагы күрәзәлек сәләтенә ия булган бер шагыйрәнең иҗатында чагылыш тапты:
Милләттәше Саддам, Муаммарга
Кызганмады җәллад камчысын.
Гаярь ирләр Мәңгелеккә ашты,
Татып үлем, хыянәт ачысын.
Алар гомере, сагышлы җыр булып,
Үз урынын алган тормышта.
Ачы күз яшьләрен түгә ялгыз ана,
Чарасыздан рәнҗеп язмышка.
Гөлбакчасын мактап кош сайрамый,
Гасыр җиле, җиргә ятып, үксеп елый:
Ил Пино (Арецо)
Ил Пино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Эшче (гәҗит, Серов)
Eşce (Эшче) — Надеждинск (1934 елдан Кабаковск, 1937 елдан — Серов) шәһәрендә нәшер ителә торган татар гәҗите, ВКП(б) шәһәр комитетынең органы. 1931 елдан 1937 елга кадәр чыккан.
Ил Пино (Арецо)
Географиясе
Ил Пино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Эшче (гәҗит, Серов)
1931 елда оештырылган. Башта «Proletar» исеме астында чыккан. 1937 елның августында, татарлар Серов һәм районда аз булуы сәбәпле (1939 елдагы җанисәп Серов шәһәр шурасы территоиясендә 7402 татарны теркәлде) ВКП(б) Надеждинск шәһәр комитеты гәҗитне ябарга карар итте.
1938 елда Надеждинск шәһәр шурасының сәркатибе гәҗитне торгызырга тәкъдим итте, әмма бу үтенеч җавапсыз калды.
Сәддам Хөсәен
Күпме җан кыелды әрәмгә!
Новий Смоковець
Новий Смоковець — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Житный утравы (Дунай)
Житный утравы (Žitný ostrov, Csallóköz, Große Schüttinsel) — Словакиянең көньяк-көнбатышында елга утравы, Братиславадан  Комарнога кадәр сузылган. Ул Дунай, аның кушылдыгы Кечкенә Дунай һәм Ваг арасында урнашкан. Бу Аурупаның иң зур елга утравы, мәйданы 1885 км², озынлыгы 84 км һәм киңлеге 15—30 км.
Новий Смоковець
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сәддам Хөсәен
Көнчыгышның гаярь ирләре,
Һәрберсенең сүзе бар халкына:
Бәхетсез идегезме элгәре?! —
Бәхет эзләп читкә китмәдегез,
Каңгырып йөрмәдегез чит җирдә.
Башыгызда хәзер бары бер уй:
Кунарга урын табу чит илдә...
Итәк, чабуыгызга ябышып, бала елый,
Ил Пино (Арецо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эстаблес
Эстаблес — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәддам Хөсәен
Бер йотым су сорап, өзелеп.
Нарасыйлар хакына юл алыгыз —
Туган илгә, тәүбәгә килеп!”
Осини (гмина Жонсьник)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6683) Karachentsov
(6683) Karachentsov — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1976 елның 1 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GQ2» саналган.
Акьяка (Боздоган)
Акьяка (Akyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Боздоган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Халето-Се
Халето-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 179 Вэнуй-Еуо елгасының уң ярыннан км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Кео (Арканзас)
Кео  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13974) 1991 YC
(13974) 1991 YC — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Халето-Се
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Весолувка (Түбән Силезия воеводалыгы)
Весолувка  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игедь
Игедь — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Мет елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Скотленд (Джорджия)
Скотленд  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Парфёново (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Скотленд (Джорджия)
Тарихы
Скотленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Парфёново (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Скотленд (Джорджия)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соим-Котыг-Еган
Соим-Котыг-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Котыг-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Новы Двор (Маларыцкий районы)
Новы Двор  (Новы Двор ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Шаһиәхмәт Садыйков
Шаһиәхмәт Садыйков (Шаһиәхмәт Хатыйп улы Садыйков,, — , ) — хәрби һәм сәяси эшекле, ТАССР ЮШ депутаты, 146 нчы укчылар дивизиясенең артиллерия башлыгы.
Ле-Вуавр
Ле-Вуавр — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Шугаг (коммуна)
Шугаг — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.
Никита Щитов
Никита Читов (Никита Александр улы Читов,, — , ) — РФ һоккейчесе (сакчы), «Салават Юлаев» клубы тәрбияләнүчесе.
Шугаг (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Строешть (Арджеш)
Строешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рейно чире
Франция табибы исеме белән аталган бу авыруны ике төргә аералар. Беренчесе, Рейно авыруы — бөтен очракларның 50 % ын тәшкил итә, икенчесе—Рейно синдромы системалы патологиянең клиник картинасының билгесе булып тора. «Синдром» дигән сүз берәр төрле авыруга хас булган билгеләр җыелмасын аңлата. Әледән-әле көчле булып кабатланып торган, куллар һәм аякларның бармакларында кан йөреше акрынаю һәм тукталуы аркасында килеп чыккан өянәк кебек авыру, тиренең төсе агаруы һәм сизү сәләтен югалтуы, оюы белән характерлана. Өянәк ахырында еш кына авырту көчәеп, кан тамырларының шактый нык кызарып киңәюләрен күзәтергә була.
Рейно авыруы психик травмалар булганда, өшүләрдән, гормональ үзгәрешләрдән соң (тиреотоксикоз, хатын-кызларның күкәйлекләре ’ алынган очракларда Һ.6.), никотин белән агуланганда очрый.
Авырулар кулларының, сирәгрәк очракта аяк табаны, аяк бармакларының туңуына Һәм оюына зарланалар. Бик сирәк кенә бит, колак яфраклары, борын канатлары да зыян күрәләр.
Блазимон
Блазимон — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Рейно чире
Авыруның беренче стадиясендә ике очлык бармакларының артерияләрендә спазмнар була, алар суыктан, авыртудан, көчле эмоцияләрдән соң килеп чыгалар. Җылы, коры һава булганда өянәкләр бетеп тора яисә сирәк була. Икенче стадиядә тире күксел төс ала (бигрәк тә кулларны аска төшереп тотканда). Өченче стадиядә бармакларның шешенүе күзәтелә, тукымаларында артык сыеклык җыелып, алар бик тиз зарарланучап булганлыктан, кечкенә яралар барлыкка килә.
Бик еш спазмнар булып торганда, нечкә кан тамырларында тромб барлыкка килеп, җәрәхәт ясала һәм ул үлекләргә дә мөмкин.
Авыруның акросклеротик формасында тире юкара, аның өсте шомара, ялтырый башлый, аларда пигментлар югала һәм җәрәхәтләр барлыкка килә.
Рейно синдромы да аяк-кулларны гадәттә симметрияле рәвештә зарар­ лый, симметриясез дә булырга мөмкин, кайвакыт 1-2 бармак кына да зарарлана. Бу синдром вакытында бик еш трофик (күзәнәк туклануы процесслары җыелмасы) үзгәрешләр барлыкка килә, бармак очлары җә­ рәхәтләнеп, гангренага дучар булалар. Шунысын да әйтергә кирәк, бу синдром күренешләре күзәтелгәндә, алгы планга склеродермия, кызыл төче авыруы, сирингомиелия, умыртка шеше, вибрация авырулары һәм бүтән авырулар чыга, ә Рейно синдромы икенче урында кала. Диагноз куяр өченп инструменталь һәм лаборатор тикшерүләр уздыралар. Кулларның нурлы артерияләрендә пульсның сакланып калуы, бүтән авырулар белән элемтә булмавы, бармакларда гангрена күренешләре, капилляроскопия ясаганда үзгәрешләр күзәтелмәве Рейно авыруын ачыкларга ярдәм итә.
Тамырларны чыныктыру өчен кул чугына контраст ванналар ясау файдалы.
Режим, диета сакларга, кулларга җылы бияләй, перчаткалар киеп йөрергә, тәмәке тартмаска, арыш алколоидларын (организмга бик көчле тәэсир итә торган азотлы органик кушылма) кабул итмәскә, каты чәй, кофе эчмәскә тәкъдим ителә. Диетага майлы арахидон (Б витамины), линол, линолен кислоталары кертү файдалы.
Болар өстенә дарулар белән дәвалануның ярдәме тия. Табиблар кан тамырларын киңәйтүче нифедипин, фелодипин, амлодипин, дилтиазем һәм бүтән төрле даруларны билгеләргә мөмкиннәр. Зарарланган урыннарга, составында нитроглицерин булган майлар сөртәләр, пластырь куялар.
Трофик зарарланулар булганда, гипербарик оксигенлаштыруның да (барокамерада кислород белән дәвалау ысулы) ярдәме тия.
Рейно авыруы белән интегүче кешеләрне дәвалап торганда, озак еллар буена уңай нәтиҗәгә ирешеп, сәламәтлекләрен эшкә дә яраклы итеп саклап калырга була. Ләкин шуңа карамастан, Рейно синдромы 13 % очракта көчәя барып, бармакларның майлы мендәрчекләре бетүгә, ә бу үз чиратында җәрәхәтләр ясалуга, гангренага китерә.
Поповице (Кече Польша воеводалыгы)
Поповице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Игарата
Игарата — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кочбаба (Ашкале)
Кочбаба (Koçbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Ашкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Инчилиум (Вашингтон)
Инчилиум  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Инчилиум халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осини (Гостининский повяты)
Осини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брокдорф
Брокдорф (Brokdorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD133061
HD133061 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Завадки (Бильский повяты)
Завадки  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ерошкино (Мари Ил)
Ерошкино (Йорош, Ерошкино) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
(13975) Beatrixpotter
(13975) Beatrixpotter — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 30 гыйнварында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 BP2» саналган.
Мугай (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Мугай (Мугай) — Свердловск өлкәсенең Махнёво муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Новы Двор (Пинский районы)
Новы Двор  (Новы Двор ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Юкарыбараклы (Ташова)
Юкарыбараклы (Yukarıbaraklı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Ташова илчесенә караган бер авыл (köy).
Эстриегана
Эстриегана — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дмитрий Зюзин
Дмитри Зүзин (Дмитри Юри улы Зүзин,, — , ) — РФ һоккейчесе (һөҗүмче), «Салават Юлаев» клубы тәрбияләнүчесе.
(6684) Volodshevchenko
(6684) Volodshevchenko — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 19 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QU» саналган.
Ил Пино (Фиренца)
Ил Пино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Пино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ле-Клержу
Ле-Клержу — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Оградзани
Оградзани — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гуржон (коммуна)
Гуржон (Gourgeon) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,69 км².
Акьяр (Салихлы)
Акьяр (Akyar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Салихлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Завадки (Томашивский повяты)
Завадки  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марк Шаттлворт
Марк Ри́чард Ша́ттлворт (Mark Richard Shuttleworth) — КАР эшкуары, икенче космик турист. Шаттлворт Canonical Ltd. компаниясенә нигез сала һәм  2010 елга карата ул Ubuntu Linux операцион системасын нигезләү белән шөгылләнә.
Шуйч (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ефим Гуркин
Ефим Гуркин (Ефим Юри улы Гуркин,, — , ) — РФ һоккейчесе (сакчы), Уфа һоккее тәрбияләнүчесе.
Весцишовице
Весцишовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җаганнатха Даса Бабаджи
Джаганна́тха Да́са Ба́баджи (1776—1894) — Гаудия-вайшнавизм изгесе. Ул рухи кабул итүне Вриндаваннан Җагадананда Госвамидан алган, ә соңрак бабаджи рухи кабул итүен Мадхусадана Дас Бабаджидан алган. Аның шәхси мисалы күп гаудия-вайшнавизм тарафдарларын илһамландырган. Бхактивинода Тхакур аны "барлык тугрылыларның баш командиры" дип атаган. Җаганнатха Даса Бабаджи Бангладешта урнашкан хәзерге Тангаил даирәсендә, кечкенә бәңгәл авылында туган. Аның туган елы турында бердәм фикер юк. Гадәттә 1750 елдан 1800 елга кадәр төрле даталар күрсәтелә.
Әмҗә (Башкортстан)
Әмҗә — Башкортстанның Нефтекама шәһәр бүлгесендә урнашкан торак пункт, авыл (1963―2005 елларда шәһәр тибындагы бистә).
Бланкфор (Жиронда)
Бланкфор — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Порадув (Кече Польша воеводалыгы)
Порадув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осини (Гродзиский повяты)
Осини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кеш (Арканзас)
Кеш  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ланге-Кика
Ланге-Кика — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Дындовский Таз елгасының уң ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Кеш (Арканзас)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ланге-Кика
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кипр Республикасы
Кипр (Кыпрыс) Җөмһүрияте – ( Kıbrıs Cumhuriyeti) - Урта диңгезнең көнчыгыш өлешендә урнашкан утрау-дәүләт. 2004 елның 1 маеннан Европа берлеге әгъзасы.
Территориясе
Рәсми рәвештә Кипр Җөмһүрияте территориясе үз эченә Кипр утравының 98% (калган 2%ында британ хәрби базалары – Акротири һәм Декелия) территориясен һәм якында урнашучы Агиос Георгиос, Гернисос, Глюкиотисса, Кила, Киедес, Кордилия һәм Мазаки утрауларын алып тора.
Хальмер-Яха (Вэнуй-Еуо кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Кипр Республикасы
Яңа тарих
1974 елдан соң утрау ике өлешкә бүленгән, 60% территория Кипр Җөмһүрияте идарәсе астында булса (күбесенчә греклар яши), калган өлеш Төньяк Кипрның Төрек Җөмһүриятенә карый (ул якта күбесенчә төрекләр яши). Ул дәүләтне Төркия һәм Абхазия бәйсез дәүләт буларак таныйлар.
Хальмер-Яха (Вэнуй-Еуо кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кипр Республикасы
Яңа тарих
Илдә 1 141 166 (2013) яши. Башкаласы — Никосия шәһәре.
Дин
1960 елгы Конституция (19нчы ) һәр кешенең сүз, вөҗдан һәм дин ирегенә хокукы бар дип карар бирә. Барлык диннәр дә закон каршында тигез, республиканың бер генә закон чыгару, башкарма яки административ акты да нинди дә булса дини институтны яки дини оешманы дискриминацияли алмый. Һәр кешенең дин тоту ирегенә хокукы бар, ул үз динен индивидуаль яки коллектив рәвештә өйрәнә ала. Халыкның аз өлешен тәшкил иткән ике дини төркемнең (католиклар һәм маронитлар) хокуклары гарантияләнә.
Грекларның күбесе — рәсми дәүләт чиркәве статусына ия Кипр православие чиркәве тарафдарлары. Мөселманнар (төрекләр, гарәпләр һ. б.) Кипр халкының 25—30 % ын, католиклар — 3 % ын тәшкил итә. Яһүд динен 1 800 кеше, һинд динен 2 мең кеше тота.
Игаратинга
Игаратинга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Евгений Нурисламов
Евгени Нурисламыв (Евгени Фанил улы Нурисламов,, — , ) — РФ һоккейчесе (сакчы), КХЛның көмеш мидәле иясе (2009, 2011).
Игаратинга
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Скревен (Джорджия)
Скревен  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Скревен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Маньи (Вогез)
Ле-Маньи — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Кочбаер (Гөнен)
Кочбаер (Koçbayır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Исламгол Исламаев
Исламгол Исламаев (Исламгол Исламай улы Исламаев,, — , ) — мәгариф хезмәткәре. 1971-1997 еллард Нефтекаманың 1 нче урта мәктәбе директоры, БРның атказанган укытучысы (1992), Нефтекаманың шәрәфле ватандашы (1997).
Строешть (Ботошань)
Строешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13976) 1992 EZ6
(13976) 1992 EZ6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 1 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EZ6» саналган.