cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павел Ермолин
Беренче бөтендөнья сугышы һәм гражданнар сугышы
1914 елның ноябреннән ул 84-нче пехота дивизиясенең штаб өлкән адьянты булып, 1915 елның октябреннән - 26-нчы Армия Корпусы штаб офицеры һәм 192-нче пехота дивизиясе штабы начальнигы булып, 1917 елның мартыннан - 3 пехота дивизиясе штабы начальнигы, һәм шул ук елның 28 сентябреннән - 111 нче пехота дивизиясе штабы начальнигы була. Ул Төньяк-Көнбатыш, Көнбатыш, Көньяк-Көнбатыш һәм Румыния фронтларында сугышларда катнашкан.
1920 елның апрелендә аны Көнбатыш фронтка җибәрәләр, анда май аенда ул штаб начальнигы ярдәмчесе итеп билгеләнә, һәм декабрьдә - фронт штабы начальнигы итеп билгеләнә. Бу позицияләрдә булганда, ул Совет-Польша сугышы вакытында сугышларда катнашкан.
Сугыштан соңгы карьера
1922 елның гыйнварында Ермолин Кызыл Армиянең Хәрби Академиясенә җибәрелә, һәм ул төркем лекцияләренең өлкән лидеры итеп билгеләнә, шул ук елның октябрендә - стратегия һәм тактика буенча практик күнегүләр начальнигы итеп, 1923 елның августында - операцияләр алып бару кафедрасының башлыгы вазифасына билгеләнә.
1935 елның июнендә ул М. Фрунзе исемендәге Хәрби академиянең кичке бүлегендә тактика укытучысы итеп билгеләнә, аннары - шул ук академиянең Генераль штабының хезмәт бүлеге начальнигы вазифасын ала.
Бригада командиры Павел Иванович Ермолин 1937 елның 23 июлендә һәм 10 октябрьдә СССРның НКВД махсус указы белән кулга алына, хәрби лагерьда сигез елга хөкем ителә. Ул лагерьда 1938 елның 29 октябрендә үлә.
1957 елның 9 мартында СССР Югары Судының карары белән ул үлеменнән соң реабилитацияләнә.
Әдәбият
Черушев Н. С., Черушев Ю. Н. Расстрелянная элита РККА, 1937-1941 [Текст] : комбриги и им равные (рус.). — М.: Кучково поле, 2014. — С. 87—88. — 526 с. — ISBN ISBN 978-5-9950-0388-5.
Дементьев
Дементьев ― фамилия.
Шатне (Эн)
Шатне (Châtenay) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Сезерья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,95 км².
(397) Вена
(397) Вена  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1894 елның 19 декабрендә Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1894 BM» саналган.
Гедрик (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эллибаш (Бартын)
Эллибаш (Ellibaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (köy).
Зефиргиллс (Флорида)
Зефиргиллс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Зефиргиллс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мьялос
Мьялос — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Стае
Стае — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Гузув (Шидловецкий повяты)
Гузув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Риба
Ла-Риба — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парчег
Парчег (Парчег) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Шанже (Сарта)
Шанже — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Парчег
Климат
Парчег климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (73%), руслар (22%).
Фур (Ду)
Фур — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Пётр Дементьев
Пётр Дементьев :
Виняри-Дольне
Виняри-Дольне — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилуссааре
Вилуссааре (Vilussaare) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Садовая (Сенненский районы)
Садовая (Садовая ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Амяленская Слабада
Амяленская Слабада (Амяленская Слабада ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Ирина Заиконникова
Ирина Заиконникова (Ирина Витали кызы Заиконникова,, — , ) — фармаколог, медицина фәннәре докторы (1968), профессор (1969). РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1976). 1947 елдан Казан медицина институтында, 1968-1989 елларда фармакология кафедрасы мөдире. Яңа дару препартларын гамәли кертүгә караган фәнни хезмәтләр авторы. ССРБ дәүләт премиясе лауреаты (1987).
Ирназаров
Ирназаров ― фамилия.
NGC 7727
NGC 7727 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лешно (Кутновский повяты)
Лешно  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Станежиче
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сьледзёва-Гута
Сьледзёва-Гута — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санатога (Пенсильвания)
Санатога  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ваграм (Төньяк Каролина)
Ваграм  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санатога (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Истиклал (Сарычам)
Истиклал (İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Урта Куба
Урта Куба — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Бәдрәш авыл җирлегенә карый.
Халикъ Зәимов
Халикъ Зәимов (Халикъ Шакир улы Зәимов,, — , ) — көйязар, педагог, музыка-җәмәгать эшлеклесе. 1953-1954 елларда Башкорт АССР көйязарлар берлеге рәисе, 1963 елдан Уфа сәнгать училищесы директоры. Төп әсәрләр: «Акбүзат» операсы (А. Спадевеккия белән бергә, 1942), «Кара йөзләр» балеты (А. Чугаев белән бергә, 1955), симфоник һәм хор әсәрләре.
Игл-Лейк (Флорида)
Игл-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Игл-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джохар Дудаев
Джохар (Җәүхәр) Дудаев (ДудагӀеран Мусан ЖовхӀар; Джохар Мусаевич Дудаев; 15 февраль 1944, Ялхорой, Чечен-Ингуш АССР, РСФСР — 21 апрель 1996, Гехи-чу, Чечен Республикасы, Россия) — чечен хәрби һәм сәяси эшлеклесе, чечен милли-азатлык хәркәте әгъзаларыннан берсе. Электә — авиация генерал-майоры, Совет армиясендә бердәнбер чечен милләтле генералы. Ичкерия Генералиссимусы (1996).
Гавац (Белуно)
Гавац — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла-Рьера-де-Гайя
Ла-Рьера-де-Гайя — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ишморатова
Ишморатова ― фамилия.
Береганул
Береганул — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гузув-Колёния
Гузув-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Винярки
Винярки — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1478) Вихури
(1478) Вихури  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 6 февралендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 CF» саналган.
Станевци
Станевци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ананичы (Крычавский районы)
Ананичы  (Ананічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Навай-Ангос
Навай-Ангос — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
NGC 7728
NGC 7728 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Сазонавка
Сазонавка (Сазонаўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лешно (Ленчицкий повяты)
Лешно  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гейврилл (Айова)
Тарихы
Гейврилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Зәй ДРЭСы
ССРБның 50-еллыгы исемендәге Зәй дәүләт район электр станциясе – Зәй шәһәрендә, Зәй елгасында урнашкан җылылык конденсацион электр станциясе. Гомуми куәте 2400 МВт булган 12 блоктан тора. Беренче энергия блогы 1963 елда, соңгы (уникенче) энергия блогы – 1972 елда сафка тапшырылган. 1976 елның 13 февралендә сәнәгый файдалануга тапшырылган. Эшчеләр саны: 1948 кеше (1997), 1000 тирәсе кеше (2013).
Гейврилл (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сьценгниця
Сьценгниця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Элмаагаҗы (Тавшанлы)
Элмаагаҗы (Elmaağacı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Тавшанлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Дзоля-Шор
Дзоля-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Янгарей елгасының сул ярыннан 96 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зур Сосьва
Зур Сосьва — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының сул ярыннан 754 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 69 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шантне-Вильдье
Шантне-Вильдье — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Күләгәш (авыл)
Күләгәш (Кӧлӧгеш) — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Почта индексы — 422226.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Инвернесс (Флорида)
Тарихы
Инвернесс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фуркатьер-е-Мезон-Нев
Фуркатьер-е-Мезон-Нев — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Секуита
Ла-Секуита — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Истиклал (Сейһан)
Истиклал (İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гуйск
Гуйск — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Станише
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилувере
Вилувере (Viluvere) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Брашов
Брашов (Brașov, Brassó, Kronstadt) — Румыниянең Брашов өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 253200 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Брашов Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1235 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — 90,7%, маҗарлар — 8,1%.
Вйонзова (Свентокшиж воеводалыгы)
Вйонзова  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Молог
Кече Молог — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Җурич елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санд-Гилл (Пенсильвания)
Санд-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Санд-Гилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Сяново (Польша)
Сяново — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Афзал Таһиров
Әфзал Мөхетдин улы Таһиров — татар язучысы, драматург, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе. Башкортстан АССР ҮБК рәисе (1931-1937), БАССР язучылар берлеге рәисе.
Тәрҗемәи хәл
Ул 1890 елның 25 октябрендә Самара губернасы Бөгелмә өязенең (хәзерге Татарстанның Әлмәт районы) Габдрахман авылында туа. Башта Казанда «Мәрҗания» мәдрәсәсендә, аннары Ырынбурдагы «Хөсәения» мәдрәсәсендә укый. 1911–1917 елларда патша армиясендә хезмәт итә.
Октябрь инкыйлабын ул туган авылында каршылый. Озакламый, волость Советы әгъзасы буларак, баш күтәргән ак чехлар кулына эләгеп, Бөгелмәнең төрмәсенә ябыла. Тиздән төрмәдән качып, Ырынбурга китә. 1922–1925 елларда Төркистанда җаваплы эшләрдә эшли. 1931–1937 елларда Башкортстан ҮБК рәисе була, шул ук вакытта республика Язучылар Союзы оешмасын да җитәкли.
“Ашлык фабрикасы”, “Машиналар каны”, “Солдатлар” повесть һәм романнары башта Казанда Яңалиф язмасында дөнья күрәләр. Аннары Уфада башкорт телендә нәшер ителәләр. “Кызылгвардиячеләр”, “Кызылармеецлар” романнары беренче итеп Уфада басылалар. Әфзал Таһировның утыз елга якын дәвам иткән күпьяклы әдәби һәм сәяси эшчәнлеге, сүз сәнгатен үстерүгә өлеш керткән әсәрләре татар әдәбиятында мөһим урын били.
1937 елның 16 августында кулга алына, ССРБ югары суды хәрби коллегиясе тарафыннан 1937 елның 27 сентябрендә нигезсез репрессияләнә, Мәскәүдә атып үтерелә. Әфзал Таһиров 1956 елның 12 маенда реабилитацияләнә, аның намуслы, керсез исеме халыкка кире кайтарыла.
Гавац Бивио Скуоле (Белуно)
Гавац Бивио Скуоле — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гавац Бивио Скуоле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Березень (коммуна)
Березень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ананьевка
Ананьевка (Ананьеўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Становище
Становище — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7729
NGC 7729 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вайт-Лейк (Төньяк Каролина)
Вайт-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Леще (Лодзь воеводалыгы)
Леще  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вински
Вински (Vinski) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
(2258) Виипури
(2258) Виипури  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1939 елның 7 октябрендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1939 TA» саналган.
Парчим
Парчим (Парчим) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Климат
Парчим климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (55%), руслар (32%).
Зилә Мөбәрәкшина
Тәрҗемәи хәле
1998 елның 23 апрелендә Татарстан Республикасының Казан шәһәрендә туа. 2003 елда Казанның 5 нче балалар музыка мәктәбенә укырга керә. Ул фортепиано буенча композитор, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Гөлнара Беляева классында, вокал буенча Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, доцент Эльвира Галиуллина классында белем ала. 2012 елда музыка мәктәбенең фортепино һәм вокал бүлекләрен ике кызыл аттестатка тәмамлый. Соңыннан шунда ук бер ел дәвамында факультатив дәресләр ала. 2005 елда Вахитов районының “Татар телендә белем бирүче 27 нче гимназия”сенә беренче сыйныфка укырга керә. Унбер ел укып, 2016 елда тәмамлый. Шул ук елны Казан (Идел буе) федераль университеты Лев Толстой исемендәге Филология һәм мәдәниятара багланышлар институтының Габдулла Тукай исемендәге Татаристика һәм тюркология югары мәктәбенә филолог-тәрҗемәче белгечлегенә укырга керә. Хәзерге вакытта әлеге югары уку йортында белем алуын дәвам итә. Бүгенге көндә ул үзенең төркеменең старостасы, Казан федераль университетының Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Ирнис Рәхимуллин җитәкчелегендәге Татар халык хоры, “Былбыл” ансамбле солисты. Укыган чорда татар композиторлары, язучылары, шагыйрьләренең иҗатлары белән актив кызыксынып бара. Беренче шигырьләре, хикәяләре “Сабантуй” балалар газетасында һәм “Салават күпере” журналында басыла. Студент вакытында мәкаләләре “Ялкын” яшүсмерләр журналында, “Интертат” электрон газетасында, Казан федераль университетының kpfu.ru сайтында басылып бара.
Гуйщ
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Туруп-Я
Зур Туруп-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Туруп-Я елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Зилә Мөбәрәкшина
Тәрҗемәи хәле
2017 елдан алып Татмедиа АҖ филиалы “Татар-информ” мәгълүмат агентлыгы хәбәрчесе. Татар дөньясы, мәдәният, җәмгыять, яшьләр тормышы, дин, спорт һ.б. темаларга яза.
Казанышлары
= Cылтамалар =
Зур Туруп-Я
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сазонавшчына (Глыбоцкий районы)
Сазонавшчына (Сазонаўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Истиклал (Туфанбейли)
Истиклал (İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Туфанбейли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Сельва-дель-Камп
Ла-Сельва-дель-Камп — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сяновска-Гута
Сяновска-Гута — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дресвянка (елга)
Дресвянка (Сайлаяга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печорская борыны урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брод (Чернушка районы)
Брод — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Брод авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Становно
Становно — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санди (Пенсильвания)
Санди  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шатиньяк
Шатиньяк — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Шассе (Сарта)
Шассе — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Индиан-Гарбор-Бич (Флорида)
Тарихы
Индиан-Гарбор-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яндурин
Яндурин ― фамилия.
Фурне-Бланшрош
Фурне-Бланшрош — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
NGC 7730
NGC 7730 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Суботак (елга)
Суботак — Россия территориясеннән агучы елга, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гөмбәй елгасының сул ярыннан 39 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек(су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча :
Геннадий Паушкин
Геннадий Паушкин, Геннадий Александр улы Паушкин (чын исем-фамилиясе Геннадий Федор улы Пýринов) (Паушкин Геннадий Александрович) (1921 елның 28 феврале, ТАССР, Казан — 2007 елның 15 октябре, шунда ук) — Бөек Ватан сугышында катнашкан язучы, РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре (1981). ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1957 елдан).
Гейзелтон (Айова)
Гейзелтон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Геннадий Паушкин
Тәрҗемәи хәле
1921 елның 28 февралендә Казанда туган. 1937 елда үги әтисенең фамилиясен ала. 1939 елда Казанның 4нче санлы мәктәбен тәмамлап, Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетына укырга керә. Ике ай укыганнан соң фин сугышына ирекле булып китә, ләкин яшь гаскәриләргә фин сугышына алынган тәҗрибәле чик сакчыларын алмаштырырга туры килә. 1941 елның 22 июнен, радист буларак, Румыния чигендә, Прут елгасындагы 25нче чик буе отрядының (полкының) 12нче Кагул заставасында каршылый. Румыниянең каршы сугышта заставаның командиры лейтенант Кузьма Ветчинкин (ru) (Советлар Берлеге Каһарманы, 26.08.1941) белән сержант Геннадий Паушкин гына исән кала. Соңрак старшина Геннадий Паушкин III Украина фронты составында Кубань, Украина далаларында сугыша, Одессаны, Сухумины саклауда, «Эдельвейс» альп тау укчылары дивизиясен тар-мар итүдә, Болгарияне, Румынияне, Югославияне, Маҗарстанны, Австрияне азат итүдә катнаша. Батырлыгы өчен Кызыл Йолдыз ордены, сугышчан медаль белән бүләкләнә.
Гейзелтон (Айова)
Тарихы
Гейзелтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Геннадий Паушкин
Тәрҗемәи хәле
Сугыштан соң КДУда укуын дәвам иттерә, 1950 елда тәмамлый. 1949-1953 елларда «Комсомолец Татарии» газетасында әдәбият-сәнгать бүлеге мөдире булып эшли, «Комсомольская правда» газетасының ТАССР, Чуаш АССР, Мари АССР буенча үз хәбәрчесе була (1953-1955). 1955-1979 елларда ТАССР язучылар берлегендә әдәби киңәшче булып тора, берлекнең рус (әдәбияты) секциясен, Казандагы А.М. Горький музеенда эшләгән әдәби берләшмәне җитәкли, «Литературный Татарстан» әлманахын мөхәррирли, «Чаян» журналында эшли.
Винсо
Винсо (Vinso) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Геннадий Паушкин
Тәрҗемәи хәле
Казанда Адоратский урамы, 15нче йортның 154нче фатирында яши. 2007 елның 15 октябрендә вафат.
Гейзелтон (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геннадий Паушкин
Иҗаты
Беренче шигырьләре («Егерме яшьлек чик сакчысы» һ.б.) фронт матбугатында («Пограничник» журналы, «Советский воин» газетасында) дөнья күрә. Полкташы Звезда Медушевскаяга багышланган лирик шигырьләр яза.
Сугыштан соң (1945 елда) «Комсомолец Татарии» газетасында «Тополь» шигыре басылгач, «Красная Татария» газетасы аны «идеясез әсәр» дип, каты тәнкыйтькә тота. Фронт турында җырлар авторы Михаил Исаковскийның яклавы яшь шагыйрьгә ярдәм итә.
Әсәрләре (күбесенчә автобиографик) Бөек Ватан сугышы темасына («Эшелон», «Кагул заставасында» (На Кагульской заставе), «Өзү» (Прорыв)), табигатьне саклауга, замана мәсьәләләренә багышланган.
Татарстан нефтьчеләре, КамАЗ төзүчеләре турында очерклар яза.
Атилла Расихның «Ямашев» (1975), «Айлы төннәр» (Лунные ночи, 1977) романнарын, Хәсән Туфан шигырьләрен һ.б. татарчадан русчага тәрҗемә иткән.
Гаилә хәле
Беренче хатыны (1944) Ирина Икенче хатыны Нина Александр кызы улы Александр
Хәтер
"Бу йортта 1981―2007 елларда танылган фронтовик язучы, РСФСРның атказанган мәдәният хезмәткәре Геннадий Александрович Паушкин яшәде"
Наркастет
Наркастет — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Qırım suğışı
Qırım suğışı yäki Könçığış suğış - 1853-1856 yılda bulğan Rusiä imperiäse häm Britan, Frantsuz, Ğosman imperiäläre, Sardin patşalığınnan torğan Koalitsiä arasında suğış.
Вйонзовниця-Дужа
Вйонзовниця-Дужа — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Qırım suğışı
Suğış xäräkätläre Qawqaz, Dunay kenäzlekläre, Baltıyq, Qara, Azaq, Aq, Barents diñgezlärendä häm Kamçatkada uzğan.
İñ awır suğış Qırımda bulğan.
Säbäplär
XIX ğasırğa Ğosman imperiäse bik zäğiflänä. Nikolay I 1850 yıllarda Balkan xalıqların Ğosman imperiäsennän ayırırğa telägän.
Ангелавка
Ангелавка (Ангелаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Qırım suğışı
Säbäplär
Rusiä Törkiägä basım yasar öçen Moldaviäne häm Valaxiäne basıp ala.
Ангелавка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Qırım suğışı
Säbäplär
Nikolay I ğäskärlärne çığarırğa baş tarta, näticädä 1853 yılda Törkiä, 1854 yılda Böyekbritaniä häm Frantsiä Rusiägä suğış iğlan itä.
Suğış xäräkätläre
Suğış xäräkätläre näticäsendä koalitsiä zur flot Qara diñgezdä tuplıy häm Qırımda desant töşerä.
1854 yılnıñ aprelendä Koalitsiäneñ (Böyekbritaniä, Frantsiä, Ğosman imperiäläre) 28 köymäse Ädis şähären utqa tota. 9 Rusiäneñ säwdä köymäse yandırıla, ingliz köymäse "Tigr" batırıla.
1854 yılnıñ 8 sentäberendä Koalitsiä Rusiäneñ ğäskären (33 meñ) Alma bäreleşendä ciñä.
Aqyar qamalışı
1854 yılnıñ 5 (17) oktäberendä Aqyar (Sevastopol') qamalışı başlana, şähär utqa totıla. Tarixta ul Sevastopol' qamalışı dip tanılğan.
13 (25) oktäberendä Balaklava yanındağı bäreleştä Rusiä ğäskäre (23 meñ) Aqyar qamalışım özärgä tırışa, läkin Koalitsiä ğäskäre (20 meñ) qamalışnı saqlıylar.
Balaklava yanındağı bäreleş ike waqiğa belän dan qazanğan:
14 noyäberdä dawıl säbäple Koalitsiä Qırım yarı yanında 53 köymä (şul isäptän 25 yök taşu) yuğalta.
Ber yıllıq qamalıştan soñ koalitsiä Aqyarnıñ könyaq öleşen basıp ala.
Qawqaz frontında rus ğäskäre Qars şähären basıp ala.
Läkin Avstriä häm Prussiä Böyekbritaniägä häm Frantsıägä quşılu yanawı säbäple Rusiä solıx kileşü imzalarğa mäcbür bulğan.
Näticälär
1856 yılda imzalanğan Parij Solıx kileşüe buyınça Rusiä basıp alınğan Bessarabiä, Dunay buyı, Qawqaz cirlären qaytara, Qara diñgezdä xärbi flot tözergä tıyıla, Rusiä Baltıyq diñgezendä xärbi tözeleş tuqtıy.
Становсько
Становсько — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элмаагач (Адаклы)
Элмаагач (Elmaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Адаклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Берень (коммуна)
Берень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Халыкара Җил көне
Халыкара Җил көне (Global Wind Day, Journée mondiale du vent, Всемирный день ветра) — 15 июньдә дөнья илләрендә билгеләп үтелә торган чара (бәйрәм). Җилдән алып булган экологик яктан файдалы энергиягә багышлана.
Тарих
2007 елда Җил энергиясе буенча Европа берлеге (EWEA, European Wind Energy Association) (en) һәм Җил энергиясе буенча халыкара шура (GWEC, Global Wind Energy Council) (en) килешүе нигезендә оештырыла башлый. Европа илләрендәге энергетик берләшмәләр һәм җил индустриясе, үз эшләрен уңай яктан һәм кулланучыларга киңрәк таныту максатында, бәйрәмне билгеләүне хуплап каршы алалар. Беренче тапкыр чара Европаның 18 илендә билгеләп үтелә. Җил энергиясе турында семинарлар уза, экспертлар чыгышы оештырыла.
Максаты
Җәмгыятьнең игътибарын җилдән алып булган энергиягә һәм аның экологик яктан файдалы булуына, җил индустриясен үстерү мөһим булуына юнәлтү.
Каш (елга)
Каш — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гулево
Гулево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лещин (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилья-Каналес
Вилья-Каналес (Villa Canales) — Гватемаланың Гватемала департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
? елда нигезләнгән.
Ла-Сения
Ла-Сения — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гаваца (Бреша)
Гаваца — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаваца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лажеоза-ду-Дан
Лажеоза-ду-Дан — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(2803) Вильхо
(2803) Вильхо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1940 елның 29 ноябрендә Лийси Отерма тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 WG» саналган.
Сазоненки
Сазоненки (Сазоненкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
NGC 7731
NGC 7731 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Валдиз (Төньяк Каролина)
Валдиз  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Индиан-Рокс-Бич (Флорида)
Индиан-Рокс-Бич  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Индиан-Рокс-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Табори (Польша)
Табори — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виктор Гараджа
Тормыш юлы
Виктор Гараджа 1929 елның 1 сентябрендә туа. 1952 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының фәлсәфә факультетын тәмамлый. 1955 елда университетның аспирантурасын тәмамлый, шунда ук укыта.
Фәнни атеизм институтында (1981—1990 елларда — директор), КПСС ҮК каршындагы Иҗтимагый фәннәр Академиясе һәм ССРБ Фәннәр академиясенең фәлсәфә институтында эшли.
1955 елда М. В. Ломоносов исемендәге МДУда «Органик дөнья үсеше теориясе барлыкка килү процессында материализм һәм идеализм көрәше» темасы буенча фәлсәфә фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.
1969 елда М. В. Ломоносов исемендәге МДУда «Неотомизм һәм фәнни белем: (фәннең неотомистик концепциясе тәнкыйтьчесе)» темасы буенча фәлсәфә фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.
1992 елдан — МДУ социология факультетының тарих һәм теориясе кафедрасы профессоры. МДУ социология факультетының хәзерге заман социология кафедрасы профессоры.
Махсус советлар әгъзасы: РФА фәлсәфә институтында «Фәлсәфә тарихы» һәм М. В. Ломоносов исемендәге МДУ социология факультетының «Теория, методология һәм социология тарихы» белгечлеге буенча.
«Государство, религия, Церковь в России и за рубежом» журналының редакция коллегиясе әгъзасы.
Хәмит Зәйдуллин
Хәмит Зәйдуллин (Хәмит Вәли улы Зәйдуллин,, — , ) — Социалистик хезмәт каһарманы (1966). 1946-1990 елларда Баулы районы «Бавлинский» совхозы тракторчысы.
Плутоница
Плутоница — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санди-Ридж (Пенсильвания)
Санди-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Санди-Ридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Өлзей-оол
Николай Өскеевич Өлзей-оол (Ользей-оол; Николай Өскеевич Өлзей-оол; 1916 ел, 20 февраль (7 февраль)  — 1994 ) — совет һәм рәсәй тыва театр һәм кино актёры. РСФСРның халык артисты (1975), Тыва АССРның халык артисты(1964).
Винтсе
Винтсе (Vintse) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Николай Өлзей-оол
Сәхнә иҗаты
Тыва халык җырларын оста башкарган. Аның җырларыннан «Ореховая тайга» аеруча популяр була, аны еш кына радио аша тапшыралар. Милли музыка коралларында (бызанчи, игил, хомус) уйный.
Җиде фильмда төшкән. Киноэкранда 1959 елда режиссёр Андрей Апсолон төшөргән «Зәңгәр елга кешеләре» фильмында дебют ясый, ул анда төп рольләрнең берсе - Кавай-оол карт ролен башкара. Бу Тыва актёрлары төшергән беренче фильм була. Өлзей-Оол катнашындагы кинотасмалардан иң зур уңыш казанганы «Одесса киностудиясе» төшергән «Что там, за поворотом?» фильмы була, ул 1980 елда прокатка чыккан. Бу картина Тыва сугышчылары истәлегенә һәм буыннар элемтәсенә багышланган.
Гаиләсе
Улы — Сергей Өлзей-оол музыкант булып китә, «АЯЛГА» төркемендә җырлый, аннары В. М. Хәлилов исемендәге Тыва дәүләт филармониясе белән җитәкчелек итә.
Шассие
Шассие — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Станошина
Станошина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Истиклал (Бейпазары)
Истиклал (İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бейпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лещинек
Лещинек — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Xalıq xäräkäte öçen Berlek (Frantsiä)
Xalıq xäräkäte öçen Berlek (Union pour un mouvement populaire, UMP) - Frantsiäneñ uñ-üzäk liberal-konservativ firqäse. Xäzer iñ zur oppozitsion firqä.
Ташлы (Әгерҗе районы)
Ташлы (Кӱанэҥер) — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Xalıq xäräkäte öçen Berlek (Frantsiä)
2002 yılda elekke Frantsiä prezidentı Jak Şirak tarafınnan nigezlängän.
Firqä 2007 yılda prezident häm parlament saylawlarında ciñä, läkin 2012 yılda prezident häm parlament saylawlarında ciñelä.
Ташлы (Әгерҗе районы)
Халык саны — 247 тирәсендә. Почта индексы — 422218.
Xalıq xäräkäte öçen Berlek (Frantsiä)
Firqä 2002 yılda Şarl de Gol nigezlägän "Respublika öçen berläşmä" nigezendä Jak Şirak prezident saylawlarında yaqlar öçen oyıştırılğan.
Firqäneñ äğzaları - Jak Şirak häm Nikolä Sarkozi 2002 ylda häm 2007 yılda prezident saylawlarında ciñälär.
Ташлы (Әгерҗе районы)
Тарих
1808 елда нигезләнгән.
Xalıq xäräkäte öçen Berlek (Frantsiä)
Äğzalar sanı - 261 meñ (2012). Milli cıyılışta urınnar sanı - 193/577, Senatta - 122/ 348, Evroparlamentta - 24/72 (2012).
Ташлы (Әгерҗе районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чирмешләр.
Xalıq xäräkäte öçen Berlek (Frantsiä)
Sıltamalar
Törkem:Франция сәяси фиркаләре
Ташлы (Әгерҗе районы)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Лазарин
Лазарин — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Фәхри Насретдинов
Фәхри Хөсәен улы Насретдинов. — Татарстан Республикасының һәм РСФСРның халык артисты.
Тәрҗемәи хәле
Фәхри Насретдинов 1911 елның 23 октябрендә Татарстанның Апас районы Шәмбалыкчы авылында крестьян гаиләсендә туа. Бу гаиләдә татар халык җырларын бик яраталар һәм матур итеп җырлый дә беләләр. Әмма 1921 елгы ачлык вакытында балалар ятим калалар һәм олы абыйсы Фәхрине Мәскәүгә алып китә. Анда ул мәктәптә укый, соңыннан текстиль фабрикасында эшли башлый, шулай ук фабрика каршындагы драмтүгәрәккә йөрергә дә вакыт таба. Балачактан ук җыр яратуы, җырчы булу теләге аны Мәскәү эшче татар күчмә театрына алып килә, Мәскәү музыка техникумын да бетерә, Мәскәү Дәүләт консерваториясе каршындагы Татар опера студиясенә дә кабул ителә.
Пасвомын
Пасвомын (Пасвомын) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Фәхри Насретдинов
Тәрҗемәи хәле
Гомумән алганда, Фәхри Насретдиновка тумыштан гаҗәеп матур, моңлы, сагышлы тавыш бирелгән. Татар опера театрына нигез салучыларның берсе буларак, ул сәхнәдә лирик тенор тавышына язылган милли һәм классик операларда төп рольләрне беренче булып башкарды. Бу – Ленский («Евгений Онегин»), Фауст («Фауст»), Җик-Мәргән («Алтынчәч»), Галимҗан («Башмагым»), Вәли («Тапшырылмаган хатлар»), Кирәмәт («Качкын» операсы) һ. б.
Пасвомын
Климат
Пасвомын климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Фәхри Насретдинов
Тәрҗемәи хәле
Фәхри Насретдиновның геройлары — саф күңелле, чиста уйлы, тирән гыйшыкка бирелгән ир-егетләр. Шуңа күрә дә җырчының тавышы мәхәббәт хисенә искиткеч бай булды, үзен сәхнәдә табигый тотышы белән артист геройның чынбарлыгына ышандыра ала иде. Балачактан халык моңын, аның телен йөрәгенә сеңдереп үскән авыл малае булуы белән Фәхри Насретдинов концертларда да дан казанды.
Пасвомын
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Фәхри Насретдинов
Тәрҗемәи хәле
Ул 1986 елда вафат була.
Вйонзовниця-Мала
Вйонзовниця-Мала — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гулин
Гулин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фурне-Люизан
Фурне-Люизан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Андзекалава
Андзекалава (Андзекалава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Җәмил Зәйнагов
Җәмил Зәйнагов (Җәмил Сирай улы Зәйнагов,, — , ) — Социалистик хезмәт каһарманы (1966). Нифет сәнәгате ләрендә эшләгән, «Татнефть» ҖБнең «Ромашкино» нифет суыртып агызу стансасы машинисты.
Эсквинтла
Эсквинтла (Escuintla) — Гватемаланың Эсквинтла департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1835 елда нигезләнгән.
Чечен әлифбасы
Чечен әлифбасы — чечен теленең язмасы. Яшәү дәверендә төрле графикага нигезләнгән һәм әллә ничә тапкыр үзгәртелгән. Хәзерге чорда чечен язмасы кириллица хәрефләре аша бирелә. Чечен язмасы тарихы түбәндәге этаплардан тора:
Гарәп әлифбасына нигезләнгән алфавит
XVI гасырда Чечняга ислам белән бергә гарәп теле үтеп керә. Кавказлы сугышы чорында башлангыч тапкыр гарәп язмасын чечен фонетикасына яраклаштырырга тырышып караганнар, әммә гарәп язмасында чечен телендәге абруптив тартык һәм лабиальләшкән сузык өннәрне язмада күрсәтә алырлык хәрефләр булмаганлыктан, моны җиңел хәл итеп булмаган.
Башта гарәп хәрефләре нигезендәге чечен алфавиты шулай булган: <font size="+2">ي ﻻ ه و ن م ل ك ق ڮ ڤ ف غ ع ظ ط ض ص ش س ز ر ذ د خ ح ج ث ت ب ا
Енжейшор
Енжейшор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Море-Ю елгасының уң ярыннан 78 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
NGC 7732
NGC 7732 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Чечен әлифбасы
Гарәп әлифбасына нигезләнгән алфавит
1910 елда Сугайп Гайсунов чечен гарәп әлифбасын, чечен фонетикасына якынайтып, үзгәрткән. Бу әлифба нигезендә Буйнакск (Темирхан-Шура) типографиясендә китаплар басылып чыга башланган. Бу әлифба түбәндәгечә булган: <font size="+2">ڥ ڤ ڭ ڮ ژ چ ي ه و ن م ل ك ق ف غ ع ظ ط ض ص ش س ر ذ د خ ح ج ث ت ب ا. [а], [е] һәм [о] сузыклары тартыклар өстендәге ятма сызык белән билгеләнгән.
Енжейшор
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Чечен әлифбасы
Гарәп әлифбасына нигезләнгән алфавит
1920 елда А. Тугаев һәм Татомир Эльжуркаевич Эльдарханов авторлыгында Әлифба басылып чыккан. Бу Әлифбага яңа ике хәреф өстәлгән — <font size="+2">څ [ч] өне өчен һәм <font size="+2">ﭙ (даль (гарәп әлифбасы хәрефе) [ц] өнө өчен астына өч нокта куелган) С. Гайсунов әлифбасы алынган. Шул ук вакытта әлифбадан бары тик гарәп сүзләрендә генә файдаланылган ض һәм ص, хәрефләре алынган.
Ахырда 1922 елда Шахаб Сугаепов, аңа сузыкларны күрсәтүче билгеләр кертеп һәм чечен фонетикасы мәнфәгатенә мөмкин кадәр кулайлаштарып, чечен гарәп әлифбасын тагын бер кат үзгәрткән. Бу әлифба бөтен рәсми өлкәләрдә дә (мәгариф, китап бастыру, кәгазь әйләнеше) 1925 елга кадәр кулланылган, «Даймохк Серло» газетасында кайбер мәкаләләр хәтта 1927 елга кадәр басылган. Гарәп графикасы нигезендәге Әлифбаның соңгы варианты менә шушындый булган:
Услар Әлифбасы
Чечня Россия империясына кушылганнан соң күп тә үтми барон Пётр Карлович Услар чечен телен өйрәнә башлаган. Ул чечен теленең беренче грамматикасын язган, ә 1862 елда үзенең ярдәмчесе Кеди Досов белән "Нахчујн ђуж ду һара"ны, беренче чечен әлифбасын төзегән. Бу басма әлифбасында, кириллицага нигезләнгән булса да, латин һәм грузин хәрефләре дә кулланылган. 1866 елда Иван Алексеевич Бартоломей шул әлифба нигезендә эшләгән тагын да бер әлифба дөнья күргән.
1908 елда укытучы К. Эльдарханов төзегән, һәм бераз соңлабырак, 1911 елда, «Чечен әлифасы һәм беренче уку китабы» басылып чыккан. Бу басма да берничә үзгәреш кертелгән Услар алфавитын файдаланган. Шуннан, алфавиттан ђ хәрефен алган, ә წ һәм ჭ грузин хәрефләрен ц̀ һәм ч̀ хәрефләре белән алмаштырган.