cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Брюс Ли
Биографиясе
Чак Норрис үзенең "Эчке көч сере: Минем тарих" (1987) китабында Брюс Лига багышланган китабында раслаганча, аның белән очрашканчы (1966) Брюс Ли арсеналындагы кушактан өстәрәк (башка) аяк белән тибүләрен эшләмәгән дип раслый: бу Брюс Ли туры килерлек сузылучанлыкка ия булмаганга күрә түгел, ә ул андый тибүләр чын көрәштә эффектив булмаганга күрә дип уйлаганга күрә; ләкин Норрисның андый тибүләрсез кинематографта сугышучының карьерасын үз алдыңа китерергә булмаганга ышандыруыннан соң, Ли ярты ел эчендә генә көнчыгыш көрәшүләрнең арсеналындагы барлык төп башка биек тибүләрне үзләштергән (классик әйләнүләр; маваши; уромаваши; йоко-гери һәм башкалар) һәм "Алтын божан" (1966-1967) сериалында ул башка тибүләрне иркен куллана.
Ли амбицияле һәм үзенә таләпчән кеше иде. Әмма, үзенең экран образына карамастан, җәмгыятьтә бик ихтирамлы һәм мөгамәләле булган, әйләнә-тирә кешеләргә ихтирам белән караган. Ул XX гасырның икенче яртсында Көнбатыш илләрдә көнчыгыш сугышу сәнгатьләрен популярлаштырган. Ул сугышу сәнгатьләре өлкәсендә мәшһүр булып киткән һәм кинода һәм телевидениеда күп кабатлаучыларны илһамландырган. Барысы Брюс Ли 36 фильмда катнашкан.
Үлем
Брюс Ли Һоңкоңта тиз вакытта 1973 елның 20 июленда үлгән, бу аның "Үлем манарасы" фильмы өстендә эш чоры булган: ул (бер юрама буенча) составында аспирин һәм мепробамат булган баш авыртудан «Экваджестик» таблеткасын эчкән, бу аның ми шешенүенә китергән, моны яру да күрсәткән. Бернинди махсус анализлар алынмаган булган (гәрчә яру булса да), бу аның таблеткадан үлгәнлеген шиктә калдыра. Аның үлеменнән соң аны башка мастер үтергән дигән гайбәтләр сатыла башлаган, әмма алар исбатланмаган. Брюс Лины күмүе гомумшәһәр траурына әйләнгән. Дуслар һәм меңнәрчә баш иючеләр аңа соңгы ихтирамын күрсәтергә килгәннәр. Аннан соң Брюс Линың тәне Сиәтлга күчерелгән, анда аның белән гаиләсе саубуллашкан һәм ул анда күмелгән. Әле дә Брюс Линың каберенә Сиәтлга килүче сугышу сәнгатьләрен сөючеләр килә. Брюс Линың соңгы фильмы "Үлем уены" аның үлеменнән соң 5 елдан соң гына төшерелеп беткән (1978 елда), монда ике дублёр катнашкан: күпчелек Тай Чун Ким һәм Йен Бяо (ул акробатик трюкларны башкарган); фильм кунг-фуга һәм көнчыгыш сугышу сәнгатьләренә яңа кызыксыну дулкынын барлыкка китергән.
Үлемгә мөнәсәбәте
''«Брюс Ли. Мин генә белгән ир кеше» китабыннан (автор — Брюсның хатыны, Линда Ли''):
Мин төрле фантастик теорияләр ишеттем, һәрбер кеше аның үлеме белән теләгәнчә спекулирлаган; һәм бу уйландыруларны күбрәк анализлаган саен, алар абсурдрак булып тоелган. Әле аны Ран Ран Шоу үтергән дип фараз иткәннәр, әле аны үтерүне Раймонд Чоу оештырган дип әйткәннәр. Ләкин чынлыкта кытайлар үзенең бөек каһарманын югалтканнар һәм аны үлгән килеш күрергә баш тартканнар; аларның суперкаһарманы - кеше камиллеге - теләсә кем башка кеше кебек үк үлгәненә ышарга теләмәгәннәр. Бу гайбәтләр һәм контргайбәтләр агымыннан, төрле сенсацион расламалардан арып мин халык алдында Һоңкоң кешеләреннән аның җанын тынычлыкта калдырырга сорадым: "Әһәмияткә ия булган бердәнбер нәрсә ул Брюсның бездән китүе һәм беркайчан да кайтмавы. Әмма ул безнең хәтеребездә һәм үзенең фильмнарында яшәвен дәвам итәчәк. Зинһар өчен, аны истә калдырыгыз, аның гениен, аның сәнгатен, аның безгә юнәлдергән сихерен истә калдырыгыз. Сезнең барыгызга да аны тынычлыкта калдырырга, аның җанын дулкынландырмаска ялварам". Әмма аларның берсе дә, кызганычка каршы, күргәнчә, безне тыңламаган.
Мин Һоңкоңта тикшерү беткәнче алты атна уздырдым, йорт җиһазларын җибәргәнче, һәм октябрьдә мин Америкага кайтырга әзер булдым. Мин авыр сынауларны, селкенмәслек хәлдә кичердем. Мин Сиәтлга кайтыума, балалар янына кайтыума шат булдым, тормышка кайтыума, ләкин хәзер инде Брюссыз. Алты атна эчендә мин Брюсның дуслары һәм туганнары арасында булдым, алар минем газаплануларны мөмкин кадәр җиңеләйтмәкче булганнар. Мин тормыш миңа гадел булмаган дип сиздем, мин тормыш миңа рәхимсез булган дип санадым, кемгә булса да ул рәхимсез булса, ул беренче чиратта Брюска рәхимсез булган. .
Өйрәнчекләре
Кыска тормыш дәверендә Брюсның аз санлы өйрәнчекләре булган, ләкин аларның кайберләре шактый мәшһүр кешеләр булган.
GSC3132-1679
GSC3132-1679 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Хартес
Хартес — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Щекурь-Я елгасының уң ярыннан 59 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Esc (төймә)
Esc (escape — «йөгерергә, качып китергә») — санак төймәсарының төймәсе, (сайлакның, экранның) үткән торышына кире кайтару өчен, яки кушымтадан яисә программадан чыгып китү өчен (әгәр андый ысул белән чыгып китү шушы интерпретацияда кушымтада алдан каралган булса гына) файдаланыла. Гадәттә төймәсарның өске сул почмагында урнашкан.
Төймәнең функцияләре
Җибәрелгән кушымтага карап (чөнки бу төймә, кагыйдә буларак, кушымталарда һәм төрле программаларда гына кулланыла), бу төймә түбәндәге функцияләрне үтәргә мөмкин: Шулай ук, төмәсен Windows күп төрле төймәләр тиңдәшлекләрендә кулландыра. Windows системаларында  төймәләр тиңдәшлеге  төймәсенә альтернатива була (әгәр андый төймә иске төмәсарларда булмаса), Windows 10-да бу төймәләр тиңдәшлеге һаманда эшли ;  төймәләр тиңдәшлеген басу Биремнәр диспетчерын  чакыра.
12-нче армия (Вермахт)
12-нче армия (12. Armee) – Икенче бөтендөнья сугышында Алмания Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә (бөтен гаскәрле армия).
Чебелькасы
Почта индексы — 429544. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232875007. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300015500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 61 кешенең яшәве мәгълүм.
Тычки
Тычки (Тычкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Пукений-Мошнень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нормандия
Нормандия (Normandie) — Франция төбәкләренең берсе.
Административ үзәге — шәһәре.
Тарих
2016 елда барлыкка килгән.
Административ бүленеш
5 департамент (2020).
Рус (Хаэн)
Рус — Испаниянең Хаэн провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бийск
Бийск (Бийск) — Россия Федерациясенең Алтай краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1782 елдан башлап йөртә.
Акыл
Акыл - әйберләр һәм процессларның мәгънәсенә аңлы килеш мантыйкны кулланып төшенү сәләте. Фактларны табу һәм тикшерү, төрле практикаларны, оешмаларны һәм ышануларны билгеле мәгълүматларга нигезләнеп үзгәртү яки алга сөрү өчен кулланыла. Фәлсәфә, фән, тел, математика һәм сәнгать кебек кешеләр эшчәнлекләре белән бәйле, һәм гадәттә кешеләр табигатен билгеләүче үзенчәлек буларак кабул ителә. Акыл төшенчәсен интуициягә нигезләнгән эш итүдән аеру өчен кайвакыт рационализм буларак атыйлар.
Акыл яки "акылны куллану"ны фикерләү, өйрәнү һәм интеллект белән бәйлиләр.
Акыл аңлы килеш үз ышануларны, карашларны, гадәтләрне һәм оешмаларны үзгәртү, нәтиҗәдә иреклелек һәм үз билгеләнү сәләте белән нык бәйле.
Зглечево-Шляхецке
Зглечево-Шляхецке — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камилпаша (Буһаркент)
Камилпаша (Kamilpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Буһаркент илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Виталий Племенков
Виталий Племенков (1939 елның 31 октябре - 2021 елның 14 октябре) - Химия фәннәре докторы, профессор, А. М. Бутлеров исемендәге Химия институтының медицина химиясе кафедрасы мөдире.
Биографиясе
Виталий Владимирович Племенков 1939 елның 31 октябрендә Диңгез буе краенда туган.
1961 - Казан дәүләт университетын тәмамлый.
1961-1983 елларда КДУның органик химия кафедрасында ассистент һәм доцент булып эшли.
1983-1998 елларда КДМУ биоорганик һәм биофизик химия кафедрасы  мөдире
1968 - кандидатлык диссертациясен яклый.
1985 - докторлык диссертациясен яклый.
1985 - профессор гыйльми исеменә ия була.
2007 елдан Иммануил Кант исемендәге Россия дәүләт университетында эшли.
2009 елдан ул химик синтез лабораториясен җитәкли.
2021 елның 14 октябрендә үлә.
Фәнни эшчәнлеге
230 басма эш авторы, шуларның 7се монография һәм уку әсбабы. Фәнни кызыксынулары теоретик химия проблемалары белән бәйле (квант органик химия, органик катнашмаларның электрон һәм пространство төзелеше), органик химиядә физик ысуллар куллану, органик реакция механизмнары; табигый һәм биологик актив кушылмалар химиясе. Медик-студентлар өчен биоорганик химия буенча бик күп лекция курслары хәзерли, укый. 12 дән артык фән кандидаты хәзерләгән. Тикшеренүләрнең төп юнәлеше булып, биологик актив субстанцияләрнең яңа төрләрен алу максаты белән, терпеоидларны функциональләштерү методларын эшләү тора.
Бүләкләре
1994-1996 - INTAS грантларына ия. 1998 - INCO - COPERNICUS гранты. Ике программа да Мәскәү дәүләт университеты (Мәскәү), БДУ (Минск), Бангор университеты (Англия) һәм Геттинген университеты (Германия) тикшеренү коллективлары белән берлектә эшләнә.
Жавлачовка
Жавлачовка (Жаўлачоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лантене (Кот-д’Ор)
Лантене (Lantenay) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Дижон 5-й кантон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17.13 км².
Ла-Е-Обре
Ла-Е-Обре — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Малахув (Свентокшиж воеводалыгы)
Малахув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11304) Cowra
(11304) Cowra — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 19 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 DJ» саналган.
Кирхгайм-ам-Рисе
Кирхгайм-ам-Рисе (Kirchheim am Ries) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подленжице
Подленжице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сеннвиль-сюр-Фекам
Сеннвиль-сюр-Фекам — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Зелёнка (Карпатасты воеводалыгы)
Зелёнка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беша (Левице)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Джеменеле (коммуна)
Джеменеле — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Казегаш
Казегаш — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ерцовая
Ерцовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Несь елгасының сул ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 61 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сюрья
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ягҗылар (Асланапа)
Ягҗылар (Yağcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Асланапа илчесенә караган бер авыл (köy).
Противин (Айова)
Противин  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Противин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10369) Синден
(10369) Синден — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 8 февралендә Дэвид Эшер тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 CE2» саналган.
Яңа Аквитания
Яңа Аквитания (Nouvelle-Aquitaine, Nòva Aquitània/Nava Aquitània/Novela Aquitània, Akitania Berria) — Франция төбәкләренең берсе.
Административ үзәге — шәһәре.
Тарих
2016 елда барлыкка килгән.
Административ бүленеш
12 департамент (2020).
Колумбия (округ, Джорджия)
Колумбия — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Апплинг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1790 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 751 км² тәшкил итә.
Племенков
Племенков — фамилия. Татар Википедиясендә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Сабиоте
Сабиоте — Испаниянең Хаэн провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гвиото (Верона)
Географиясе
Гвиото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Убоина
Убоина (Убоіна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мишен-Бенд (Техас)
Мишен-Бенд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мишен-Бенд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11305) Ahlqvist
Тарихы
1993 елның 17 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FS6» саналган.
Гринбраэр (Теннесси)
Гринбраэр  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Малацентув
Малацентув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гринбраэр (Теннесси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Малацентув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гринбраэр (Теннесси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жданавичы (Дрыбинский районы)
Жданавичы  (Жданавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Згличин-Витови
Згличин-Витови — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Зґлічин-Вітови
Горнәк (футбол клубы, Учалы)
Горнәк — 2005-2013 елларда гамәлдә булган футбол такымы. футбол клубы буларак 2008-2012 елларда чыгыш ясаган.
(11306) Akesson
(11306) Akesson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 17 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FF18» саналган.
Тәтеш районы
Тәтеш районы (рус. Тетюшский район) — Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район). Район Татарстанның көньяк-көнбатышында, Куйбышев сусаклагычының уң ярында урнашкан, ул Сембер өлкәсе, Буа, Апас һәм Кама Тамагы районнары белән чиктәш. Административ үзәге - Тәтеш шәһәре.
Тәтеш районының хәзерге заман территориясендә беренче тораклыклар б.э. кадәр V—VI барлыкка килә башлаган, әмма Тәтеш шәһәренә нигез салыну датасы булып 1578 ел санала, Казан алынганнан һәм Казан ханлыгы җимерелгәч, рус воеводалары Иделнең уң як ярында Идел буен саклау өчен ныгытма буларак нигезлиләр. 1781 елда Тәтеш өяз шәһәре статусын ала. Тәтеш районы 1930 елда оеша.
Төбәктә авыл хуҗалыгы һәм туризм өлкәсе актив үсеш алган. Тәтеш районында «Озын Алан» тарихи-архитектура табигать паркы урнашкан, аның территориясендә элеккеге Казан губернасы территориясеннән сакланып калган авыл дворян утарларының берсе булган граф Молоствов усадьбасы урнашкан.
Географиясе
Тәтеш районы Татарстанның көньяк-көнбатыш өлешендә, Куйбышев сусаклагычының уң як ярында, Идел буе калкулыгында урнашкан. Аның территориясендә «Тәтеш таулары» калкулыклары бар, аларның авышлыгы 50 градуска җитә. Көньякта район Сембер өлкәсе, көнбатышта Буа районы белән, төньяк өлештә — Татарстан Республикасының Апас һәм Кама Тамагы районнары белән чиктәш. 2020 елга район халкы саны 21 584 кеше тәшкил итә.
Герб һәм флаг
Район гербына 1871 елның 18 октябрендә расланган Тәтеш шәһәре гербы нигез итеп алына. Герб үзәге буйлап Куйбышев сусаклагычы ярында районның географик урнашуын символлаштыручы дулкынлы көмеш полосалар сурәтләнгән. Гербның кызыл төсе батырлык, көч, хезмәт, матурлык, ә көмеш төсе чисталык, камиллек, тынычлык, үзара аңлашуны чагылдыра. Флаг гербның сурәтен кабатлый.
Тарихы
1920 еллар башында шәһәр читендә V-VI гасырдан алып XVI гасырга кадәр чорга караган борынгы тораклыклар эзләре табыла. Тәтеш тирәсендә X гасырның болгар чорына караган зур каберлек дә табыла.
Тәтеш шәһәренең рәсми барлыкка килү датасы булып Казан алынганнан һәм Казан ханлыгы җимерелгәннән соң, рус воеводалары елганың бу ярында Идел буен саклау өчен ныгытмага нигез салган 1578 ел санала. Тәтешнең исеме, Аксак Тимер Болгарны тар — мар иткәннән соң, шуннан качып бу җирләрдә урнашкан гаилә башлыгы исеменнән барлыкка килә дип санала.
1781 елда Тәтеш өяз шәһәре статусын ала. Идел ярында уңайлы урнашу сәбәпле, шәһәрдә еш кына сәүдә ярминкәләре оештырылган. Җирле сәүдәгәрләр, нигездә, икмәк камыры белән сәүдә итәләр, Тәтеш күмәче хәтта шәһәрнең рәсми булмаган символына әверелә. XIX гасыр уртасыннан XX гасырга кадәр Тәтеш шәһәре халкының яртысыннан артыгын ширкәт һәм сәүдәгәрлек вәкилләре, ә дүрттән бер өлешен — крестьяннар тәшкил итә. Мактаулы гражданнар, руханилар, ишегалдының өстенлекле катламнары иң аз санлы категория санала. Өяз шәһәре административ статусына карамастан, күпчелек халыкның тормыш рәвеше авылныкы булып кала — шәһәр халкы йорт яны участоклары төзи, икмәк үстерә, терлекчелек белән шөгыльләнә, артык продукцияләрен сата.
Тәтеш районы 1930 елда оеша. 1920 елга кадәр район территориясе Тәтеш өязенә карый, 1920-1927 елларда ТАССРның Тәтеш кантоны составына керә, ә 1927-1930 елларда Буа кантонында була. 1959 елда Тәтеш районы составына Татарстанның бетерелгән Олы Тархан районы территориясе керә.
2012 елдан 2014 елга кадәр район җитәкчесе булып Валерий Чершинцев эшли, аңа кадәр Мөхәррәм Ибәтов була. , до него главой был Мухаррям Ибятов 2014 елдан башлап районны «Колос» авыл хуҗалыгы предприятиесенең элеккеге башлыгы Рәмис Сафиуллов җитәкли.
Халкы
Шәһәр шартларында (Тәтеш шәһәре) район халкының 49,86% ы яши. Район территориясе берничә милләт өчен традицион яшәү урыны булып тора: саны буенча беренче урынны руслар алып тора - 35,7 % (бу республиканың барлык районнары арасында беренче урыннар өчен минималь күрсәткеч), татарлар — 32,7%, чувашлар — 20,9%, мордва — 9,6 % (республикада мордва халкының иң зур өлеше).
Муниципаль-территориаль бүленеше
Тәтеш муниципаль районында 1 шәһәр һәм 20 авыл җирлеге һәм аларның составындагы 75 торак пункт бар.
Икътисады
2020 елның беренче яртыеллыгында Тәтеш районының төп капиталга кертелгән инвестицияләре бюджет акчалары белән 0,5 млн. сум яки гомуми кертемнең 0,3 % тәшкил иткән. Бюджет акчаларыннан тыш, районның төп капиталга инвестицияләр күләме 93 197 сум, ягъни җан башына 4318 сум - Татарстан муниципалитетлары арасында иң түбән күрсәткечләрнең берсе булып тора. Эре сәнәгать җитештерүе тулысынча булмау сәбәпле, район социаль-икътисади үсеш рейтингларында соңгы урыннарны били. 2020 елның беренче яртыеллыгы нәтиҗәләре буенча, район социаль-икътисади үсеш рейтингында 43 нче урынның 40 нчы урынынын ала. Шул ук вакыт эчендә Татарстан буенча уртача күрсәткеч 2 млрд.сум тәшкил иткән.
2020 елда төбәктә вертолет заводының механик цехы гына эшли. Әмма районда 9 резидент белән сәнәгать мәйданчыгы булдырылган — анда «Тархан» минераль суы чыгарыла, пыяла пакетлар чыгару буенча «Тетюштехстекло» заводы, полиэтилен торбалар җитештерү заводы эшли.
Элек Тәтеш районында катнаш азык заводы, сөт комбинаты, ит комбинаты, «Садовод» совхозы кебек эре предприятиеләр дә эшләгән, алар 2000 елда финанс хәле авыр булганга ябыла. Хәзерге вакытта төбәкнең иң эре предприятиеләренә «Тәтеш-Водоканал», «Тәтеш җылылык челтәрләре предприятиесе», «Тәтеш район кулланучылар җәмгыяте», «Тәтеш типографиясе», «Тәтеш тегү фабрикасы», «СтройИнвест», «Газтехмонтаж», «Тәтеш урманчылыгы» керә.
Транспорт
Район аша «Тәтеш - Ундор - Сөендек» һәм «Тәтеш - Кама Тамагы» автоюллары уза. Тәтештән 35 км ераклыкта эре тимер юл узелы булган Буа станциясе урнашкан, аның белән Тәтеш автоюлы тоташтырылган. Тәтештә шулай ук йөк порты һәм елга судноларын кабул итү өчен причал кергән пристань эшли.
Экология
Район территориясендә 15 млн. м3 артык күләмдә яктыртылып яндырыла торган Максимов балчык чыганагы урнашкан. Васильев карьеры сәнәгать күләмендә известняк запасларына ия. Сөендек карьерында фосфоритлар ачык килеш табыла. Районның төньяк өлешендә разведкаланган нефть запаслары бар. Идел ярында үз составы буенча «Нафтуся» (Трускавец) суына охшаш табигый минераль су чыганаклары урнашкан.
Социаль өлкә
Районда 200ләп мәдәни мирас объекты һәм 100гә якын археологик һәйкәл бар. Олы Тархан авылы янында безнең эрага беренче меңьеллыкның иң зур тораклыгы табылган. Шулай ук, районда Идел буе Болгарының эре шәһәрләре — Ошел һәм Хулаш калдыклары да табылган. Зур Әтрәч авылы урынында тагын бер зур шәһәр — Мең йортлы Шонгат урнашкан. XIX гасырдан башлап районда 13,4 мең Алтын Урда тәңкәсе, Болгар һәм Алтын Урда әйберләре, «Солтан Мәхмүдән» язулы алтын балдак, солтанның алтын дисклары һәм башка хәзинәләр табыла.
Хар-Юган (Лейв-Горт-Юган кушылдыгы)
Хар-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лейв-Горт-Юган елгасының уң ярыннан 42 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Тәтеш районы
Социаль өлкә
Районда «Озын Алан» тарихи-архитектура һәм табигать паркы эшли, аның составына граф Молоствов утары, аз санлы авыл дворян утарлары керә. Шулай ук Тәтеш районында Лабай күле белән «Щучьи горы» кыргый табигать паркы урнашкан. Паркта күзәтү манарасы урнаштырылган. 2014 елдан төбәктә «Валда Шинясь» мордва фестивале үткәрелә. . С 2014 года в регионе проводится мордовский фестиваль «Валда Шинясь»
Хар-Юган (Лейв-Горт-Юган кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Балыклы (Кукмара районы)
Балыклы — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Земпнюв
Земпнюв — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Балыклы (Кукмара районы)
Халык саны — 384 тирәсендә. Почта индексы — 422127.
Земпнюв
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балыклы (Кукмара районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Тәтеш районы
Социаль өлкә
Тәтеш районында мәдәният йорты, мәдәни-күңел ачу үзәге, үзәк китапханә системасының 36 авыл филиалы эшли. Сәүдәгәр Серебряковларның реставрацияләнгән йортында Тәтеш ягы тарихы музее ачыла. 2018 елдан башлап районда илдә бердәнбер балыкчылык музее эшли, аның каршында 960 килограммлы белугага һәйкәл куелган, аны 1921 елда район территориясендә тотканнар. Музей экспозициясендә балыкчы торагы да, балык тоту буенча төрле практикалар тарихы да бар.
Подленче (Лодзь воеводалыгы)
Подленче  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кирхгайм-унтер-Тек
Кирхгайм-унтер-Тек (Kirchheim unter Teck) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балыклы (Кукмара районы)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Камбаш (Олейруш)
Камбаш  — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Камлык (Һавза)
Камлык (Kamlık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пукень (Димбовица)
Пукень — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самар (Идел кушылдыгы)
Сама́р — Ырынбур һәм Самар өлкәләрендәге елга, Иделнең сул кушылдыгы. Суларын Сарытау сусаклагычына коя.
Озынлык — 594 км, бассейн мәйданы — 46,5 мең км². Еллык уртача су чыгым — урта агымында 50 м³/с. Елганың тамагында Самар шәһәре урнашкан.
Елга исеме беренче тапкыр 923 елда язылган Ибне Фадлан юлъязмасында очрый.
Окситания
Окситания (Occitanie, Occitània, Occitània) — Франция төбәкләренең берсе.
Административ үзәге — шәһәре.
Тарих
2016 елда барлыкка килгән.
Лантене (Эн)
Лантене (Lantenay) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,59 км².
Дженерал-Бертело (коммуна)
Дженерал-Бертело — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сенневиль
Сенневиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ягҗылар (Ширван)
Ягҗылар (Yağcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Санта-Элена (Испания)
Санта-Элена — Испаниянең Хаэн провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Пуласки (Айова)
Пуласки  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Санта-Элена (Испания)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пуласки (Айова)
Тарихы
Пуласки шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10370) Хилонома
(10370) Хилонома — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 27 февралендә Д. Джуитт, Джейн Лу тарафыннан Мауна-Кеа обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DW2» саналган.
Згличин-Глинки
Згличин-Глинки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Зґлічин-Ґлінкі
Турбина (футбол клубы, Яр Чаллы)
Турбина — 1977-2002 елларда гамәлдә булган футбол такымы. футбол клубы буларак 1977-1987 елларда чыгыш ясаган.
Ерюга
Ерюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сояна елгасының уң ярыннан 71 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чемеево
Чемеево (Чемей, Чемеево) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429552. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232890009. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300015600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 123 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%),.
Бешеньов
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11307) Erikolsson
(11307) Erikolsson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 19 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FA40» саналган.
GSC3133-972
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Грахово районы
Грахово районы (Граховский район, Грах ёрос) — Удмуртиянең көньяк-көнбатышында урнашкан муниципаль район.
Административ үзәге — Грахово авылы.
Халык
Милли состав: арлар — 36,6 %, руслар — 42,3 %, чирмешләр — 10,9 %, керәшен татарлары - 6,1 %, чуашлар - 3,3 % (2002 җанисәбе буенча).
Социаль инфраструктура
Мәгариф системасы үз эченә 20 мәктәпне һәм 18 балалар бакчасын ала. Медицина ярдәмен бер хастаханә һәм 25 фельдшер-акушерлык пункты күрсәтә. Шулай ук районда 26 авыл клубы, 17 китапханә һәм бер стадион эшли.
Зимна Вода (Карпатасты воеводалыгы)
Зимна Вода — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Грахово районы
Икътисад
Икътисад нигезе - авыл хуҗалыгы.
Зимна Вода (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мале Йодло
Мале Йодло — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жорнавка (Асиповицкий районы)
Жорнавка  (Жорнаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кук (округ, Джорджия)
Кук — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эйдел шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1918 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 593 км² тәшкил итә.
Хобе-Ю
Хобе-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мань-Я елгасының сул ярыннан 84 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монтагъю (Техас)
Монтагъю  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Монтагъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Убярцы
Убярцы (Убярцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Подлесе (Белхатовский повяты)
Подлесе  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кантар-Галу
Кантар-Галу — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гвито (Беневенто)
Гвито — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гвито Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пеи-де-ла-Лвар
Пеи-де-ла-Лвар, Пеи-де-ла-Луар (Pays de la Loire, Broioù al Liger) — Франция төбәкләренең берсе.
Административ үзәге — шәһәре.
Тарих
1955 елда барлыкка килгән.
Административ бүленеш
5 департамент (2020).
Згличин-Пободзи
Згличин-Пободзи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чалпаймас
Чалпаймас (Сялтай-Баш) Татарстанның Азнакай районы территориясеннән агучы елга. биләмәләрендә ага. Стәрле елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча :
(11308) Тофта
(11308) Тофта — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 21 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FF76» саналган.
Кирхцартен
Кирхцартен (Kirchzarten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гринвилл (Теннесси)
Гринвилл  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новогродовка
Новогродовка (Новоһродивка, Новогродівка, Новогродовка) — Украинаның Донецк өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 15247 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Новогродовка Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1939 елда нигезләнгән.
Халык
Туган тел буенча, 2001: рус теле — 69,2%, украин теле — 29,8%.
Траян
Марк Ульпий Нерва Траян яки Траян  (tat. lat. Trayan, лат. Marcus Ulpius Nerva Traianus) (53-117) - Борынгы Рим императоры 98-117 елларда, гаскәр башлыгы, Антонин нәселеннән. Хәрби трибун. Траян хакимлегендә Рим империясе иң зур биләмәләренә килеп җиткән.
Тарих
Траян Испаниянең аксөяге нәселеннән чыккан. Император Домициан хакимлегендә Траян Өске Алманиядә хезмәт итә башлаган. Хәрби борылыш нәтиҗәсендә Домицианның алмашка килүчесе - Нерва - гаскәрдә бик популяр башлыкны - Траянны үзенең варисын итеп билгеләгән.
Траян 97 елдан Өске Алманиянең җирле башлыгы. Рейн елгасында алманнарга каршы уңышлы сугышкан.
98-117 - Рим императоры. Агрессив һөҗүмчән тышкы сәясәтен, буйсындыру сугышларын үткәргән. Аның хакимиятендә Рим империясе иң зур биләмәләренә килеп җиткән.
Дакияне һәм Аравияне буйсындыру
Траян 101-102 һәм 105-106 сугышлары нәтиҗәсендә даклар җирләрен буйсындырган - Дакия провинциясенә әйләндергән, соңрак Набагей патшалыгын буйсындырган - Аравия провинциясенә әйләндергән.
Парфияне, Әрмәнстанны, Месопотамияне буйсындыру
Парфия патшалыгына каршы сугыш нәтиҗәсендә 114-117 елда Траян патшалыкның башкаласын Ктесифон алган, Бөек Әрмәнияне һәм бөтен Месопотомияне Фарсы култыгына кадәр буйсындырган.
Үткәрелгән сәясәт
Траян үзәкләштерү сәясәтен үткәргән, кол биләүче аксөякләрен бергә туплап ныгыткан, аларның вәкилләре санын Сенатта арттырган, провинциядә яшәгән кешеләргә Римның ватандашы хокукларын биргән.
Ла-Еньер
Ла-Еньер — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Сантистебан-дель-Пуэрто
Сантистебан-дель-Пуэрто — Испаниянең Хаэн провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ягҗылар (Коюлхисар)
Ягҗылар (Yağcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Коюлхисар илчесенә караган бер авыл (köy).
(10371) Джильи
(10371) Джильи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 27 февралендә Л. Тези, А. Боаттини тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DU3» саналган.
Пукень (Мороень, Димбовица)
Пукень — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джепиу (коммуна)
Джепиу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Камчыллы (Кареси)
Камчыллы (Kamçıllı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кареси илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зиндранова
Зиндранова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Агат-д'Альермон
Сент-Агат-д'Альермон — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Радд (Айова)
Радд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Радд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жукава (Круглянский районы)
Жукава  (Жукава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Көнбатыш Камбальница
Көнбатыш Камбальница — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ак диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Подлесе (Равский повяты)
Подлесе  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Көнбатыш Камбальница
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Подлесе (Равский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көнбатыш Камбальница
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лантёй (Коррез)
Лантёй (Lanteuil) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Юссель кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 22,47 км².
Маленець (Конецкий повяты)
Маленець  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Згожала
Згожала — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монгол теле
Монгол теле ( mongɣol xele, Монгол хэл) — бу төшенчә Монголиянең монголлары телен вә барча Монгол төркеме телләрен аңлата. Моннан тыш «Монгол теле» термины белән шулай ук борынгы гомуми Монгол телен һәм иске язудагы Монгол телен атыйлар.
Монгол теле тар мәгънәдә
Монголиянең төп халкы булган монголларның, Кытайдагы Эчке Монголия һәм башка провинцияләрдә яшәүче монголларның төп аралашу теле. Төп диалект буенча гадәттә халха-монгол яки халха кенә дип атала.
Монгол телләре төркеме
Төзелешләре буенча алар флективлык элементлары белән агглютинатив телләр буларак саналалар.
Монгол теле һәм кирилл әлифбасы
Монгол теле әлифбасында 35 хәреф:
Хола (Ингури кушылдыгы)
Хола — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ингур елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Заринск
Заринск (Заринск) — Россия Федерациясенең Алтай краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1958 елдан, шәһәр статусын 1979 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (95,2%), алманнар (1,6%).
(11309) Малюс
(11309) Малюс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 15 августында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 PC7» саналган.
Каньозу
Каньозу — Португалиянең Каштелу-Бранку округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Татарстанны гыйльми өйрәнү җәмгыяте
Татарстанны гыйльми өйрәнү җәмгыяте— 1928 елның июль аенда оештырылган җәмгыят. ТАССРнын тарихын, мәдәниятнен һәм халыкның көнкүрешен өйрәнү  оешмасы. Татар автономияле совет социалистик республикасының (СНК ТАССР) халык комиссарлары Советының 1928 елның 12 сентябрендәге какары нигезендә Академия үзәгенең крайны өйрәнү бюросы бетерелә.
Татарстанны өйрәнү җәмгыяте республикада туган якны өйрәнү хәрәкәтенең төп координацияләү органына әйләнде. Җәмгыять оешуга III Бөтенроссия туган якны өйрәнү конференциясе (1927 ел) карарлары ярдәм итте. И.Ш.Рәхмәтуллин (Мәгариф халык комиссариатыннан), аның урынбасары – Н.-Б.З.Векслин (Дәүләт план комитетыннан), гыйльми секретарь – Р.Ш.Таһиров (Шәрекъ педагогика институтыннан) әзерлек эшләрен башкарды. Башта Татарстанны өйрәнү җәмгыяте Татар мәдәнияте йорты карамагында, 1930 елдан – Татар фәнни-тикшеренү икътисад институты карамагында булды.
Эшчәнлек чорында җәмгыят 11 шәһәрдә, шулай ук республика волостьларының кайберләрендә (Минзәлә, Чаллы, Зөя, Бөгелмә шәһәрләрендә, Лаеш, Кукмара, Тәмте, Әлки авылларында һәм башкаларда) җирле бүлекчәләр челтәр булдырды.
Җәмгыять белемнең төрле өлкәләрендәге эре белгечләр-галимнәр ярдәме белән җирле туган якны өйрәнүчеләр кадрларын әзерләү бурычын башкарды.
GSC3153-129
GSC3153-129 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.