cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(12168) Polko
Тарихы
1973 елның 25 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5141 T-2» саналган.
Лейк-Гарт (Флорида)
Лейк-Гарт  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Гарт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимбай вулысы
Тимбай вулысы (تىمباﻱ ۋولىٰسىٰ, Тимбаевская волость) — Сембер губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Әлки (Казан губернасының Тәтеш өязе), Янтуган, Иске Суыксу, Үби һәм Ырынгы вулыслары белән чиктәш булган (1890). 32 торак пунктта 11438 кеше яшәгән. 1918 елда вулысның 9 торак пунктыннан Шомалак вулысы төзелә. 1920-елларның уртасында бетерелә.
Боденроде-Вестаузен
Боденроде-Вестаузен (Bodenrode-Westhausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Высоцк
Высоцк (Высоцк, Trångsund, 1917—1948 елларда — Uuras) — Россия Федерациясенең Ленинград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1940 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (86,8%), украиннар (6,0%), әрмәннәр (1,3%), белоруслар (1,3%), әзериләр (1,0%).
Середниця
Середниця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ярымтепе (Ширван)
Ярымтепе (Yarımtepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Сул Рассоха (Чёрная кушылдыгы)
Сул Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Кара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нотр-Дам-де-Лондр
Нотр-Дам-де-Лондр — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Студзянек (Лодзь воеводалыгы)
Студзянек  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Косевко
Косевко — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лиллехаммер 2016
Лиллехаммер 2016 (2016 Winter Youth Olympics) — 2016 елның 1 февраленнән 21 февраленә кадәр Норвегиянең Лиллехаммер шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
(5051) Ральф
(5051) Ральф — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 24 сентябрендә Поуль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SM» саналган.
Бенитагла
Бенитагла — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Автобус (Шөмерле районы)
Автобус (Автобус, Автобус) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429111. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250820002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900000200. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Карамеһмет (Эргене)
Карамеһмет (Karamehmet) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Эргене илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Автобус (Шөмерле районы)
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 9 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
GSC8626-464
GSC8626-464 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гротаро (Падова)
Гротаро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бутакова (Алапай шәһәр бүлгесе)
Бутакова (Бутакова) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Гротаро (Падова)
Географиясе
Гротаро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Бутакова (Алапай шәһәр бүлгесе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Гротаро (Падова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бутакова (Алапай шәһәр бүлгесе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), арлар (7%).
Лядзешня (Климавицкий районы)
Лядзешня  (Лядзешня ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бревилле (Сомма)
Бревилле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Изья-Шор (Кара кушылдыгы)
Изья-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 201 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Снядка-Перша
Снядка-Перша — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хатерка
Хатерка (Чаты-Ахк, Чонты-Ахк) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аргун елгасының уң ярыннан 85 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Грозный каласыннан Аргун елгасы кушылганга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шыркавшчына
Шыркавшчына (Шыркаўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лепуш
Лепуш — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12169) Munsterman
(12169) Munsterman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2031 T-3» саналган.
Коулс (округ, Иллинойс)
Коулс — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Чарлстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1831 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1316 км² тәшкил итә.
Рунк (Златна, Алба)
Рунк — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Онсьё
Онсьё (Oncieu) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Амберьё-ан-Бюже кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,76 км².
Казан районы
Казан районы (Казанский район) — Төмән өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Казан саласы.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (89,1%), казакълар (5,8%), алманнар (2,4%).
Административ бүленеш
Казанское районы составына 14 авыл җирлек керә.
Кырын Тау
Кырын Тау — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423989.
Уналаклит (Аляска)
Уналаклит  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Кырын Тау
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Уналаклит (Аляска)
Тарихы
Уналаклит шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Mozilla Firefox
Mozilla Firefox (, татарча әйтелеше. [ˈмазила-фаирфокс]) — ирекле әйләнештә булган браузер. Дөньяда браузерлар икенче урынны, ә ирекле ПТИ арасында беренче урынны били — 2010 елның октябрендә аның сәүдә өлеше 31,74 %, кайбер илләрдә — 45 % кадәр тәшкил итә. Русиядә Firefox популярлыгы буенча беренче - кулланучыларның 33,4 %, июль 2010 ел мәгълүматлары буенча.
Витория (Порту)
Витория  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Косево (гмина Насельск)
Косево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воллсбург (Юта)
Воллсбург  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сетеш
Сетеш — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бока (Грайц)
Бока (Bocka) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Студзянки (Пйотрковский повяты)
Студзянки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бентарике
Бентарике — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бреи
Бреи — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Орша районы
Административ төзелеш
Районда бер бистә советы — Копыска һәм 16 авыл советы:
География
Территориясе — 1707 км² (Витебск өлкәсе районнары арасында 13 нче урында). Елгалар — Днепр, Оршица.
Орша районы көнбатышта Толочин районы, Сенно районы белән төньяк-көнбатышта чиктәш,
Тарих
Район 1924 елның 17 июлендә Орша өязенең бер өлеше территориясендә оештырылган.
Демография
Районның халык саны - 158 290 кеше,
Лейк-Есбери (Флорида)
Лейк-Есбери  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Есбери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Играм
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Октон
Октон — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Гротароле (Падова)
Гротароле — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гротароле Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(5052) Nancyruth
(5052) Nancyruth — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 23 октябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 UT3» саналган.
Щаучам
Щаучам тәннең һәм акылның "чисталыгы" һәм "сафлыгы" дип тәрҗемә ителә торган Санскрит сүзе. Ул Һинд динендә төп принцип булып тора, аеруча (әмма эксклюзив рәвештә түгел) Гаудия Вайшнава традициясендә. Ул дхарманың төп баганаларның берсе дип санала, рухи алгарыш өчен кабат-кабат әһәмиятле һәм кирәк булган дип ассызыклана.
Надежда Амфитеатрова
Надежда Федоровна Амфитеатрова (1932 - 1992) - Совет галиме - микробиолог, медицина фәннәре докторы (1974), профессор (1976).
Микробиология һәм сулыш юлындагы бактерия инфекцияләренең иммунологиясе, йөткерүдән иммунитетны үстерү процессында организмның иммунологик һәм аллергик реактивлыгы буенча 100 дән артык хезмәт авторы; шулай ук уйлап табу өчен 4 авторлык сертификаты иясе.
Биография
Ул 1932 елның 24 августында Казанда ветеринария институты профессоры Ф.З. Амфитеатров гаиләсендә туган.
Казанның 15нче номерлы мәктәбен көмеш медаль белән тәмамлаганнан соң, 1950 елда ул Казан дәүләт медицина институтына (КГМИ, хәзерге Казан дәүләт медицина университеты) укырга керә, аны 1956-нчы елда мактау билгесе белән тәмамлый. Ике ел ул үзәк район хастаханәсендә акушер-гинеколог булып эшли (хәзер Балтач районы).
Ул үзенең фәнни хезмәтен 1958-нче елда Эпидемиология һәм Микробиология Казан фәнни-тикшеренү институтының (КНИИЭМ) сулыш бактерия инфекцияләре лабораториясендә кече тикшерүче булып башлый. 1966 - 1972 елларда балалар инфекциясе лабораториясендә өлкән тикшерүче, 1972-1974 елларда - әлеге тикшеренү институтының эпидемиология бүлеге мөдире булып эшли.
1965-нче елда Амфитатрова "Лимфоид органнарының цитосерологик реакцияләре ютәлгә каршы иммунитет формалаштыру" темасына кандидатлык диссертациясен яклый ; 1972-нче елда - "Йөткерүгә иммунитет формалашу процессында организмның иммунологик һәм аллергик реактивлыгы" темасы белән докторлык диссертациясен яклауга ирешә. 1974 елда ул Казан дәүләт медицина институтының микробиология кафедрасы мөдире итеп сайлана.
1976 елдан Н.Ф. Амфитеатрова җитәкчелегендә 8 фән кандидаты якланды.
Ул "СССРның сәламәтлек саклау өлкәсендә отличник" билгесе, "Хезмәт ветераны" медале һәм СССР сәламәтлек саклау министрының Мактау грамотасы белән бүләкләнде.
Ул 1992 елның 6 июнендә Казанда үлә. Аны шәһәрнең Арча зиратында җирлиләр.
Акнязево
Акнязево (Кĕлĕшкасси, Акнязево) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429906. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241812002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600000900. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 114 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,26%).
Үби вулысы
Югары Тимерчән, Олы Чынлы (Сембер өязе), Иске Суыксу, Янтуган, Шомырша, Яңа Кәкерле, Чүпрәле һәм Гарадишчы вулыслары белән чиктәш булган (1890). 25 торак пунктта 12183 кеше яшәгән. 1930 елда бетерелә, территориясе Чүпрәле районына кушыла.
1 (сан)
1 (бер) — 0 белән 2 арасындагы бөтен сан. 1 саны Фибоначчи саны булып тора. 0!=1 һәм 1!=1.
Математикада
Математикада, һәрбер бер x \, өчен:
Лиственничная (Чирка кушылдыгы)
Лиственничная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Чирка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ляды (Бабруйский районы)
Ляды  (Ляды ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
(12170) Vanvollenhoven
(12170) Vanvollenhoven — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ярыш (Эмет)
Ярыш (Yarış) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Эмет илчесенә караган бер авыл (köy).
Карамеше (Һавза)
Карамеше (Karameşe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Снядка-Третя
Снядка-Третя — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тимур Мөхетдинов
Тимур Мөхәммәтсабар улы Мөхетдинов (1975 елның 26 гыйнвары, Ембаево авылы, Төмән районы, Төмән өлкәсе, ССРБ — 2010 елның 23 октябре, Хәсәүйорт, Дагстан, Россия) — Россия ЭЭМ милиция майоры, Россия Федерациясе каһарманы (2011).
Биография
Тимур Мөхетдинов 1975 елның 26 гыйнварында Төмән өлкәсе Төмән районы Ембай авылында туа. Милләте буенча татар. 1992 елда Ембай урта мәктәбен темамлаганнан соң политехника техникумына укырга кеә, әмма бер елдан соң аннан киә.
1993 елда армиягә алына. Калининград һәм Төмән өлкәләрендә хезмәт итә. Армиядән кайткач, каравылчы булып эшкә урнаша.
1997 елда Тимур Мөхетдинов Эчке эшләр министрлыгы органнарына хезмәт итергә керә. Стажёр, аннары Төмән өлкәсе буенча Эчке эшләр идарәсе каршындагы оешкан җинаятьчелеккә каршы көрәш буенча СОБРның 3 нче хәрби бүлекчәсенең кече оперуполномоченный.
Батырлык
2010 елның 23 октябрендә махсус билгеләнештәге милиция отрядының хәрби бүлекчәсенең аеруча мөһим эшләр буенча өлкән вәкиле Тимур Мөхетдинов һөнәри училище бинасында урнашкан Хәсәүйорт шәһәрендә (Дагстан) җыелма спецназ отрядының вакытлыча дислокация пунктын саклау буенча хезмәт итә. Анда Россиянең берничә төбәгеннән (Төмән, Ростов-на-Дону, Екатеринбург, Владимир өлкәсеннән) иллеләп спецназчы булган. Кичке җиде тирәсендә пункт ягына алып баручы юлда шартлаткыч төягән УАЗ автомобиле тизлеген җыя башлый. Машина руле артында террорчы-үлемче булган. Аны күреп, майор Мөхетдинов автомобильгә ут ача. Боевик контроль-үткәрү пункты аша узып булмавын аңлый һәм тротил эквивалентында 160 кг куәтле шартлаткыч җайланманы гамәлгә кертә.
Тимур Мөхетдинов шартлау нәтиҗәсендә үлем җәрәхәте ала һәм шунда ук үлә. Ул үзенең батырлыгы белән уннарча хезмәттәшенең гомерен саклап кала.
Югары бүләк
«Төньяк Кавказ регионы территориясендә яшәү өчен куркыныч белән бәйле шартларда хезмәт бурычын үтәгәндә күрсәткән батырлыгы һәм каһарманлыгы өчен» Президентының 2011 елның 23 декабрендәге 1677 номерлы Указы нигезендә Тимур Мөхәммәтсабар улы Мөхетдиновка үлгәннән соң Россия Федерациясе каһарманы исеме бирелә.
Тимур Кавказга үзенең унынчы һәм соңгы командировкаларына кадәр ике ай кала, Төмән өлкәсе буенча Эчке эшләр идарәсе альпинист-спецназовчылары командасы составында Аурупаның иң биек тауына — Эльбруска (5 642 км) күтәрелгән. Бурычларын үтәгәндә һәлак булган якташлар — милиция хезмәткәрләре хөрмәтенә Эчке эшләр идарәсе флагы һәм истәлекле такта куела.
Туган авылы Ембай зиратына җирләнгән. Үзәк урам аның исемен йөртә. Төмән өлкәсенең җыелма альпинистлар отрядына Россия каһарманы Тимур Мөхетдинов исеме бирелә.
2013 елдан Төмәндә ел саен Россия каһарманы Тимур Мөхетдинов истәлегенә Төмән өлкәсе татарлары конгрессы кубогына мини-футбол буенча ачык турнир үткәрелә.
Берха
Берха — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шырки (Паставский районы)
Шырки (Шыркі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Брей (Сомма)
Брей — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Студзянки (Равский повяты)
Студзянки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Косево (гмина Помехувек)
Косево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Студзянки (Равский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галегуш (Пенафиел)
Галегуш  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Хашелдой-Ахк
Хашелдой-Ахк — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шаро-Аргун елгасының уң ярыннан 61 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Кук (округ, Иллинойс)
Кук — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Чикаго шәһәре.
Хашелдой-Ахк
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Грозный каласыннан Аргун елгасы кушылганга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Кук (округ, Иллинойс)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1831 елда оештырыла.
Гротача (Мачерата)
Гротача — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Хашелдой-Ахк
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кук (округ, Иллинойс)
Территориясе
Округ мәйданы 2450 км² тәшкил итә.
Гротача (Мачерата)
Географиясе
Гротача Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сивчина
Сивчина — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орадур (Шаранта)
Орадур — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Бокельнхаген
Бокельнхаген (Bockelnhagen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC8637-1243
GSC8637-1243 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лепушата
Лепушата — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Рунк (Околиш, Алба)
Рунк — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вудрафф (Юта)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уналашка (мисто)
Уналашка  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Уналашка (місто)
(5053) Chladni
(5053) Chladni — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 22 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 FB2» саналган.
Гармоник спектр
Башка сүзләр белән әйткәндә, әгәр \omega фундаменталь ешлык икән, шул очракта гармоник спектрның формасы
Фурье анализының стандарт нәтиҗәсе, ул функциянең периодик функция булган очракта гына гармоник спектрга ия булуы.
Бутка
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1924—1963 елларда — район үзәге.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Тормыш (гәзит)
«Тормыш» ― иҗтимагый-сәяси һәм икътисади гәҗит. Уфада татар телендә чыккан. Беренче саны 1913 елның 12 октябрендә дөнья күрә. Башта атнага 3 тапкыр чыкса, 1914 елдан – көн саен. Элегрәк Томскида «Сибирия» исеме белән чыга. Гәзитнең нашире – Уфа сәүдәгәре Гыйбадулла Госманов, 1914―1916 елларда шул исемдәге нәшрият («Тормыш» нәшрияты) хуҗасы да була.
Тарих
«Тормыш» газетасының башлангычы ― «Сибирия» дигән газета 1912 елның 18 февралендә ирле-хатынлы Фатыймаи-Фәридә Ваһапова-Нәүрүзова һәм Вәгыйз Нәүрузов тарафыннан (Фатыймаи-Фәридә акчасына) нигезләнгән һәм Томск шәһәрендә дөньяга килгән. 1913 елның августында 145нче саны чыкканнан соң, мөхәрият Уфага күчерелгән. «Тормыш»ның беренче нашире һәм мөхәррире ― соңрак жандарм (сәяси) идарәсенең яшерен хезмәткәре булуы фаш ителгән Мөхәммәтвәгыйз Нәүрүзов булган. Тиздән наширлек Уфаның танылган бае Гыйбадулла Госманов кулына күчкән. Мөхәриятне мәгърифәтче, мөгаллим, көнчыгыш халыклар белгече Закир Кадыйри җитәкли башлаган. «Тормыш» газетасында ул мәктәп-мәдрәсәләрдә балаларны үз ана телләрендә (гарәп телендә түгел) укытуны яклап күпсанлы мәкаләләр бастыра. Газетада «төрки кавемнең үз ана телендә белем биргән университеты да, академиясе дә булырга тиеш» дигән фикерне алга сөрә.
Газетаның беренче санында Мәҗит Гафури шигырьләре басыла.
«Тормыш» ― атнасына алтышар мәртәбә чыга торган (көндәлек), эчтәлекле һәм укый торган татар җәмәгатьчелегенең абруен казанган басма. Россиянең төрле шәһәрләрендә үзенең махсус корреспондентларын тоткан.
1918 елның башында Милли Идарәгә сайланган Закир Кадыйри газетаны калдырган һәм мөхәррирлек вазифалары Гыймадетелислам (Гумдә) Хәбировка күчкән.
Мөхәррирләр
Мөхәррирләре: Мөхәммәтвәгыйз Нәүрүзов, Закир Кадыйри, Гыймадетелислам Хәбиров. Газетаның актив авторлары арасында Шакир Якубов, Нурмөхәммәт Бохараев, Нурулла Кадыйров, Вәли Хангилдин, Габдулла Шөнаси (Габдулла Ибраһимов) һ. б. булган.
Ябылу
1918 елның 29 апрелендә Уфа вилаять советы каршындагы Мөселман комиссариаты «пролетар революциясенә каршы коткы һәм контрреволюцион фикерләр тарату» сылтавы белән газетаны бастырудан туктата. Газетаның 832 саны чыккан.
Ионда-Яха
Ионда-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы кара диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 110 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Собовице (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат
Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат (рәсми исеме «Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат» дәүләт автономияле гомумбелем учреждениесе, рәсми булмаган – Актаныш гимназиясе) – Татарстанның Актаныш авылында урнашкан урта гомуми белем бирү оешмасы, дәүләт (республика) карамагындагы гимназия. Урта мәктәп буларак 2005 елда ачыла, ә 2011 елда Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты карары нигезендә хәзерге статусына үзгәртелә. Гимназия төп һәм урта гомуми белем бирү программалары нигезендә укыта, югары сыйныфларда профильле (социаль-һуманитар) укыту мөмкинлеге каралган. Уку йортында Россия төбәкләреннән, Татарстанның төрле районнарыннан һәм Актаныш районы авылларыннан балалар белем ала.
Ижиповце
Ижиповце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат
Тарих
2011 елда Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов, район башлыгы Энгель Фәттаховның тәкъдименә ризалык белдереп, гимназияне сәләтле балалар өчен махсус уку йорты буларак үзгәртеп корырга боера, шул ук елның 29 октябрендә «Актаныш гимназиясен» Татарстан Республикасы милкенә кабул итү һәм аның нигезендә «Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат» дәүләт автоном гомуми белем бирү учреждениесен оештыру турында хөкүмәт карары чыгарыла. Яңа уку йортына Актаныш гимназиясенең милке (мәктәп бинасы, җир кишәрлеге) һәм «Бүләк» белем бирү һәм сәламәтләндерү үзәгенең милке тапшырыла.
Ижиповце
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат
Тарих
2012 елның җәеннән башлап гимназия-интернатның «Бүләк» интернатында ел саен Татарстанның Мәгариф һәм фән министрлыгы белән берлектә Россия төбәкләренннән килгән балалар өчен җәйге аланнар оештырыла.
Лямница (Бялыницкий районы)
Лямница  (Лямніца ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Ижиповце
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Лямница (Бялыницкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат
Тарих
Гимназиянең матди-техник базасы һәм инфраструктурасы даими рәвештә яңартыла. 2016 елда 100 балага исәпләнгән яңа интернат бинасы төзелә. Шул ук елда яңа статуста эшчәнлекнең 5 еллыгы бәйрәм ителә.
2019 елның 30 ноябрендә гимназиядә Әлфия Авзалова истәлегенә интерактив музей ачыла.
Казанышлар
2016 елдан сәләтле балалар өчен гуманитар гимназия-интернат Татарстан Республикасының 100 иң яхшы авыл мәктәбе рейтингында даими рәвештә беренче унлыкны били.
2019 елда гимназия-интернат Рыбаков Фондының "Мәктәп" бәйгесендә җиңү яулый, 2020 елда Россия Федерациясенең «Мәгарифне үстерү» дәүләт программасының «Цифрлы икътисад» милли программасында каралган «Цифрлы икътисад өчен кадрлар» федераль проекты кысаларында аерым чараларны гамәлгә ашыру максатыннан белем бирү оешмаларына субсидия формасында грантлар бирү конкурсында җиңә.
Илдар Гыйләҗетдинов
Илдар Абдуллаевич Гыйләҗетдинов (Илдар Абдулла улы Гыйләҗетдинов; 17 июль, 1943 ел, Ташкент, Ташкент өлкәсе, Үзбәкстан СССР, СССР - 2014 елның 4 мае, Казан, Татарстан Республикасы, Россия Федерациясе) - Совет һәм Россия табибы, галим, укытучы, радиолог, онколог. Медицина фәннәре докторы (1998). Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты (2003).
Биография
Илдар Абдуллаевич Гыйләҗетдинов 1943 елның 17 июлендә Ташкентта туган. Ата-анасы, Зәйнәп Гыйләҗетдинова Абдулла Сәгыйтов белән Ташкентта укып йөргәндә 1934 елда очраша. Бөтендөнья сугышы башланганнан соң икесе дә армиягә алына, Ржевта өченче армиядә вакытта өйләнешәләр. Туберкулез белән авырып, Зәйнәпне Ташкентка җибәрәләр, ул бердәнбер улын - Илдарны табарга өлгерә. Абдулла, политик инструктор белән булган бәхәсе аркасында, хөкем ителә, җәзасын үти һәм башкалага урнашу тыелганлыктан, Карпат артына китә, соңрак Ровнода урнаша, өйләнә һәм яңа гаилә кора. 1951-нче елда авыруы аркасында климатны үзгәртү өчен Зәйнәп Казанга Казан медицина институтына эшкә китә, улын Ташкентта 7-нче сыйныф тәмамланганчы калдыра. 1954-нче елда ул нейропатолог, доцент А.Х.Терегулов белән таныша, соңрак аңа кияүгә чыга, Илдарны Казандагы яңа гаиләсенә алып килә.
1958 елда ул Казанга килә. Ул булачак һөнәрен әнисе һәм үги әтисе эше тәэсирендә сайлый. 1960 елда Казан медицина институтының медицина һәм профилактик факультетына укырга керә. Уку вакытында ул медицина факультетының, аннары институтның ирекле кешеләр отряды җитәкчесе урынбасары булып эшли, 1962-нче елда Казан шәһәре комитетында Комсомол сугыш отряды җитәкчесе була. 1966 елда институт тәмамлаганнан соң, ул суд медицинасы кафедрасына ординатурага керә, әмма аллергиясе үсеш алу нәтиҗәсендә, укуын ташларга мәҗбүр була. Бу вакыт эчендә ул ике фәнни хезмәт язарга өлгерә. 1967 елда ул Ленин дәүләт табибларын алдынгы әзерләү институтына (соңрак - Казан дәүләт медицина академиясе) ординатурага керә, анда алга таба профессиональ тормышын дәвам итә. 1969 елда ул профессор Г.И.Володина җитәкчелегендә радиология һәм радиология кафедрасында ярдәмче булып эшкә алына. Бу чорда ул роентгенокраниология проблемалары турында, аерым алганда, төрек ияре өлкәсендә норма һәм патологияләр турында берничә фәнни мәкалә әзерли, шулай ук баш сөяге нормасы һәм патологиясе, кайбер башка авырулар турында лекцияләр укый.
1970-нче елда ул скелет системасының шеш авыруларын радиоизотоп тикшерү өчен РСФСРның Рентген һәм Сәламәтлек саклау министрлыгының Радиологик институтына җибәрелә. 1972 елда ул медицина фәннәре кандидаты дәрәҗәсе өчен диссертация яклый. Бу хезмәт, әлеге проблема буенча беренче диссертация эше булып, бөтен дөньяда зур әһәмияткә ия була. Соңрак, Казанда заманча радиоизотоп лабораториясе булмаганлыктан, Гыйләҗетдинов кабат нейроэндокрин системасы патологиясен өйрәнүгә әйләнеп кайта. Шул ук вакытта ул онкологик учреждениеләр базасында эшли башлый, мәсәлән, 1969-1972 елларда - шәһәр онкологик диспансерында, 1972 елдан - Республика клиник онкологик диспансерында. Ул җәмәгать эшендә актив катнаша, мәсәлән, Советлар берлеге партиясе комитеты сәркатибе урынбасары, хирургия факультеты деканы урынбасары, аннары "Белем" республика җәмгыятенең тышкы сәясәт бюросы председателе була. Илнең күп шәһәрләренә тышкы сәясәткә чыга һәм халыкара мөнәсәбәтләр турында лекцияләр укый.
КДМУда эшләвен дәвам итеп, 1996 елдан ул шулай ук фәнни эш өчен Республика онкологик диспансерының баш табибы урынбасары булып эшли, аннары диспансерның фәнни бүлеге мөдире була. 1998 елда ул медицина докторы дәрәҗәсен ала, "Нейроэндокрин синдромнарының һәм гормонга бәйле авыруларның патогенезын радиация һәм клиник лаборатория тикшеренү ысулларын кулланып ачу" темасына диссертациясен яклый. 2000 елда ул КДМУның нурланыш диагностика кафедрасында профессор була. Шулай ук КДМУның Онкология институтлар ассоциациясе советы һәм диссертация советы әгъзасы, халыкка онкологик ярдәм күрсәтүнең сыйфатын тәэмин итү буенча Росздравнадзор эшче төркеме әгъзасы, "Идел онкологик хәбәрчесе" журналының җаваплы редактор урынбасары вазифаларын үти.
Ул 300 дән артык фәнни хезмәт авторы, шул исәптән 30дан артык монография, табиблар өчен практик һәм методик кулланмалары да бар. Ул берничә фән кандидатын әзерләгән. Еллар дәвамында ул шулай ук Республика онкология диспансеры хезмәткәрләре эшләренең 11 томын үзгәртеп әзерләүдә катнаша һәм Россия һәм республика дәрәҗәсендә фәнни конференцияләр уздыру активлык күрсәтә. Ул үзенең берничә хезмәтен нейроэндокрин синдромнарының радиация диагностикасын һәм үзәк генез авыруларын, скелет системасының яман шеш диагностикасын өйрәнүгә багышлый. Ул рентген диагностикасының барлык ысулларын үзләштерә, иң авыр диагностик пациентларны тикшерә, гормонга бәйле органнарның авыруларын диагностикалый һәм дәвалый, күп хатын-кызларны балага уза алмаганда дәвалый, соңрак алар балага узып, әни булган. Ул республикада беренче булып менопаузаль остеопороз белән эш итә башлаган, "Гормонга бәйле остеопороз" кулланмасын әзерләгән, бу озак еллар дәвамында табиблар өчен бердәнбер кулланма булып тора. Ул күкрәк яман шеш авыруы үсеше куркынычы астында булган имезүчеләрнең дисгормональ авыруларын диагностикалауга һәм дәвалауга зур игътибар бирә. Соңгы елларда аның хезмәтләре шешне башлангыч һәм урта профилактикалау мәсьәләләре, аларның башында диагноз оештыру, рак белән авыручы пациентларга ярдәм һәм актив гамәли сәламәтлек саклау, фәнни эшләнмәләр кертү, аларның тормыш сыйфатын яхшыртуга багышланган.
Илдар Абдуллаевич Гыйләҗетдинов 2014 елның 4 маенда Казанда 70 яшендә үлә һәм Киндерледә күмелә.
Шәхси тормышы
Хатыны - фән докторы; улы - Айрат, оныгы Диана. Ул туризмны хобби буларак өстен күрә, шулай ук җәйге коттеджлар белән шөгыльләнгән.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Гандра (Паредеш)
Гандра  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Оларг
Оларг — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Студзянки (Томашовский повяты)
Студзянки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12171) Johannink
(12171) Johannink — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2382 T-3» саналган.
Брель (Сомма)
Брель — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Косево (Журоминский повяты)
Косево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скагеррак
География
Озынлыгы 240 км, киңлеге 80-90 км. Тирәнлеге 700 метрга барып җитә.
Тозлолого — 30 ‰. Флора һәм фауна якынча 2000 диңгезе төрләре белән китерелгән.
Беренче дөнья сугышы чорында биредә иң зур диңгезе сугышы — Ютландия алыш була. Икенче дөнья сугышы чорында бу богазны контролдә тоту — Алманияның Дания һәм Норвегияга басып инүене сәбәпләренең берсе була.
Гроте (Кьети)
Гроте — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гроте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Велес-Бланко
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Актай (Чуел районы)
Актай (Актай, Актай) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429902. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241804002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600001000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 63 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Лейк-Катрин (Флорида)
Лейк-Катрин  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Катрин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Актүбә (Әстерхан өлкәсе)
Актүбә (Ахтубинск) — Әстерхан өлкәсендәге шәһәр, Актүбә районының административ үзәге.
Халык саны — 41 898 кеше (2010).
География
Шәһәр Каспий буе түбәнлегендә, Актүбә елгасында, Әстерханнан 292 километр төньяктарак урнашкан.
Тарих
Владимировка авылы буларак нигезләнә.
1959 елда Петропавловский штб-ы, Актүбә бистәсе һәм хәрби шәһәрчеге белән берләштерелә һәм Актүбә шәһәренә үзгәртеп корыла.
Халык
Милли состав (2002): руслар — 86,5%, казакълар — 5,2%, украиннар — 3,3%.
Икътисад
Суднолар төзү-ремонтлау заводы, кирпеч заводы, консерв заводы, сөт заводы, иткомбинат, икмәк заводы.
Хомбаш-Батыр вулысы
Хомбаш-Батыр вулысы (خۈمباش-باتىٰر ۋولىٰسىٰ, Хомбусь-Батыревская волость) — Сембер губернасына, Чуаш АӨгә һәм Чуаш АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Тучы (Казан губ. Ядернә өязе), Карамалы, Кәшәл (Казан губ. Чуел өязе), Сиява (Алатыр өязе), һәм Морат вулыслары белән чиктәш булган (1890). 38 торак пунктта 6559 кеше яшәгән. 1920 елда Чуаш АӨ составына күчерелә. 1927 елда бетерелә, территориясе Карамалы вулысына кушыла.
Приморск (Ленинград өлкәсе)
Приморск (Приморск, 1948 елга кадәр Койвисто, Koivisto, Björkö) — Россия Федерациясенең Ленинград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (91,2%), украиннар (2,5%), белоруслар (1,1%).
Шырки (Сенненский районы)
Шырки (Шыркі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Түбән Тәүде районы
Түбән Тәүде районы (Нижнетавдинский район) — Төмән өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Түбән Тәүде саласы.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (76%), татарлар (13,9%), чуашлар (4,6%), украиннар (1%).
Административ бүленеш
Түбән Тәүде районы составына 17 авыл җирлеге керә.
Тарих
Бөек Ватан сугышыннан соң, шушы территориядә 148 авыл беткән
Сигелки
Сигелки — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бокштадт
Бокштадт (Bockstadt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мари-Бүләр (Мөслим районы)
Мари-Бүләр — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы —.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Крофорд (округ, Иллинойс)
Крофорд — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Робинсон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1816 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1149 км² тәшкил итә.
2 (сан)
2 (ике) — 1 белән 3 арасындагы натураль сан. 2 саны Фибоначчи саны булып тора.
Фән
Гелийның атом саны — ике.
Рубиха (Чирка кушылдыгы)
Рубиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Чирка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Гатан
Гатан — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Рубиха (Чирка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Лепушнику-Маре (коммуна)
Лепушнику-Маре — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан коммуна.
Гатан
Географиясе
Мәйданы —.
Рубиха (Чирка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лепушнику-Маре (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Карамолла (Һыныс)
Карамолла (Karamolla) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орадур-Фане
Орадур-Фане — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Имам Әхмәд
Әхмәд бин Мөхәммәд бин Хәнбәл Абу Абд`аллаһ әш-Шәйбани — (احمد بن محمد بن حنبل ابو عبد الله الشيباني‏‎) (780—856) — Ислам диненең фикыһ, хәдисләр, гакыйдә һ. б. өлкәләрендә дан казанган галим, хәнбәли мәзһәбенә нигез салучы.
Тормыш юлы
Ул 780 елда Багдад шәһәрендә туа. Әхмәд кечкенә булган вакытта, аның әтисе Мөхәммәд 30 яшендә вафат була. Әхмәдне тәрбияләү вазыйфасы әнисе Сафия бинт Мәймүнә бинт Мәлик әш-Шәйбәни җилкәсенә төшә. Әхмәд бераз үскәч, әнисе аны Коръән, хәдис һәм башка гыйлемнәрне өйрәнү өчен мәктәпкә бирә. Әхмәд бин Хәнбәл хәдис фәне белән аеруча кызыксына һәм 15 яшьтән ныклап бу фән белән шөгыльләнә башлый. Шул вакытта ук ул Багдадта галимнәр җыеннарына йөри башлый. Әхмәд бин Хәнбәл хәдисләрне җыю өчен төрле җирләргә сәяхәт кыла. Шулай ул заманынының мәшһүр мөхәддисенә әйләнә. Имам Әхмәд фикһ һәм хәдисләр гыйлемен Әбү Хәнифәнең билгеле шәкерте - имам Әбү Йосыфтан, һәм шулай ук имам әш-Шәфигыйдан өйрәнә. Шулай ук Муфәддәл, Исмәгыйль ибне Уляйа, Җәрир ибн Габдел-Хәмид, Яхъя бин Сәид әл-Кәттан, Әбү Давыд, Габдулла ибн Нәмир, Уәки ибн әл-Җәррах аның укытучылары булалар. Кайбер укытучылары - Әбү Давыд, имам әш-Шәфигый, Яхъя ибне Әдәм, имам Бухари, имам Мөслим һәм Язид ибн Харун аңардан хәдисләр тапшыларалар.
Имам Әхмәд әш-Шәфигыйны аеруча якын күргән, Шәфигый да Әхмәдне хөрмәт иткән. Имам Шәфигый, заманының күренекле галимнәреннән булуына карамастан, хәдисләрдә авырлыклар күрсә, аңа мөрәҗәгать иткән.
Муатәзилиләр хакимияткә килеп "михнәт" урнаштыргач хәлифәлектә бердән-бер үзенең фикерен үзгәртмәгән галим була.
Имам Әхмәд үз дәверенең иң атаклы мүхәддисләреннән санала. Төп игътибарын хәдискә юнәлтеп ул фикыһ һәм башка фәннәрне өйрәнүгә керешә. Аның укытучылары, Әбү Хәнифәнең укучысы, имам Йосыф, имам әш-Шәфигый һәм башка бөек галимнәр булган.
Имам Әхмәд 1 000 000 хәдисне яттан белгән. Имам Әхмәднең дәресләренә кайчак 5 000 артык укучы җыелган иде.
Хочарой Ахк
Хочарой Ахк — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аргун елгасының уң ярыннан 88 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Грозный каласыннан Аргун елгасы кушылганга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: