cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бенделебен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гильотина
Гильотина (, guillotine) — хөкем ителгән кешенең башын кисү өчен махсус җайланма.
1792 елда Франциядә, Бөек Француз революциясе вакытында врач Җозеф Гильотен тәкъдиме белән кертелә. Кешене гильотина кулланып үтерү гильотиналау дип атала. Җозеф Гильотеннең да үзе тәкъдим иткән гильотинада башы киселә дигән фикер дөрес түгел, ул 1814 елда үз үлеме белән үлә. Антуан Лавуазьены исә гильотинада һәлак итәләр.
Муса Җәлил һәм аның ун көрәштәше Икенче Бөтендөнья сугышы вакытында 1944нче елның 25 нче августында Берлиндагы Плөтцензее төрмәсендә гильотиналау аркылы һәлак булган.
Сент-Лио (Флорида)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нонавиль
Нонавиль — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Бештейруш (Паредеш)
Бештейруш  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гронфалеҗо (Бергамо)
Гронфалеҗо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Пеньяскоса
Пеньяскоса — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Шчытовка
Шчытовка (Шчытоўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Гронфалеҗо (Бергамо)
Географиясе
Гронфалеҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Шчытовка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гронфалеҗо (Бергамо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рудна-Велика (Карпатасты воеводалыгы)
Рудна-Велика — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иран таулыгы
Иран таулыгы, шулай ук Фарсы таулыгы (, Iranian Plateau, Persian Plateau) — Алгы Азиянең иң көнчыгышта урнашкан һәм мәйданы иң зур булган таулыгы. Көнбатыштан Иран таулыгына Әрмән таулыгы, көнчыгыштан Һиндукуш тау системасы һәм Һинд елгасы үзәне тоташа. Көнбатыштан көнчыгышка таулыкның озынлыгы 2 500 км, ә меридиональ юнәлештә 1 500 км га кадәр җитә. Мәйданы ~3, 7 млн кв. км. Таулык территориясенең өчтән ике өлеше Иранда, беразы Әфганстан, Төрекмәнстан, Пакистан территориясенә кереп тора.
Геология
Иран таулыгы Гарәбстан платформасы һәм Һиндстан плитәсе тарафыннан кысылган Ауразия плитәсенең бер өлеше булып тора. Биредә җир тетрәүләр еш була. Җыерчыклы һәм җыерчыклы-кантарлы таулар һәм таулыклар аккумулятив тигезлекләр һәм тауара иңкүлекләр белән чиратлашып бара. Тауара депрессияләр (диңгез өсте тигезлегеннән түбәнрәк яткан коры яки су белән тулган иңкүлек яки казанлык) тирә-яктагы таулардан ишелгән коелмалар белән тулган була. Элек иң түбән урыннарны биләгән күлләр корыган, алардан калын булып тоз һәм гипс калган.
Таулык кырыйларында орогеник хәрәкәтләргә (җир кабыгының таулар барлыкка китерүче хәрәкәтләре) бай өлкәләр — сейсмик өлкәләр урнашкан. Сейсмик өлкәләр (яки зоналар) җир тетрәү үзәкләрен эченә алган һәм аларның тәэсире астында булган территорияләр (мәсәлән, ).
Интенсив яңа күтәрелеш зоналары килеп чыгышы борынгырак булган җыерчыклы структуралар белән чиратлашып килә. Таулык территориясендә нефть, тимер рудасы, тоз, фирәзә һәм башка файдалы казылмалар ятмалары бар.
Рельеф
Таулык берничә тау сырты белән каймалап алынган. Төньяк периферик дугага Демавенд вулканы булган Эльбурс (Әлборз, 5 604 м), Төрекмән-Хорасан таулары, Паропамиз һәм Һиндукушның көнбатыш тармаклары (Тиричмир тавы, 7690 м) керә. Көньяктан һәм көньяк-көнбатыштан Загрос (Зердкух тавы, 4548 м) һәм Мекран тау сыртлары сузыла. Көнчыгышта Киртһар һәм Сөләйман таулары, шулай ук Спингар һәм Һиндураҗ тау сыртлары урнашкан.
Климаты һәм су ресурслары
Таулыкның төньяк өлешендә континеталь субтропик климат, җәй эссе, кыш чагышытырмача суык була. Көньякта тропик климат — эссе җәй, җылы кыш. Явым-төшемнең уртача еллык нормасы бик кечкенә — 50—150 мм. Аерым районнарда — Эльбурсның төньяк битләүләрендә 2 000 мм, Сөләйман тауларының көньяк-көнчыгыш битләүләрендә 1 000 мм була.
Туфрак, флора һәм фауна
Хайваннар дөньясында, нигездә, кимерүчеләр һәм агулы зарарлы бөҗәкләр һәм үрмәкүчләр (тарантул, каракурт, чаян) киң таралган. Күлләрдә күп кенә күчмә кошларның кышлау урыннары бар, кайбер урыннар сак астына алынган.
(12131) Echternach
(12131) Echternach — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2085 P-L» саналган.
Ярпузлу (Синҗик)
Ярпузлу (Yarpuzlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Синҗик илчесенә караган бер авыл (köy).
Кременная (Тобыш кушылдыгы)
Кременная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Тобыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каралар (Бүюкорһан)
Каралар (Karalar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Бүюкорһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
GSC8198-821
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Скронюв
Скронюв — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бержикур
Бержикур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Концк
Концк — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Концьк
Лужок (Чавуский районы)
Лужок  (Лужок ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Стефанув (гмина Задзим)
Стефанув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Рамадан вулысы
Рамадан вулысы (رامادان ۋولىٰسىٰ, Рамадановская волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Ливашув, Полянка, Мораса, Әлки, Матак һәм Пичкас вулыслары белән чиктәш булган (1890). 17 торак пунктта 9751 кеше яшәгән. Октябрь инкыйлабына кадәр Полянки вулысы дип аталган. 1920-елларның уртасында бетерелә.
Ватандашлар сугышы
Бер дәүләт эчендәге, сирәгрәк элек бердәм дәүләтнең өлеше булган ике милли дәүләткә бүленгән оешкан кеше төркемнәре арасында зур маштаблы сугышка ватандашлар сугышы диләр.
Тарафларның максаты, гадәттә, агымдагы хөкүмәтне үз сәясәтен үзгәртергә өтәрү, илдә яки аның аерым регионында хәкимиятне үз кулга алу, яки регионны бәйсез дәүләт дәрәҗәсенә чыгару.
Термин б.э.к. I гасыр Рим республикасындагы ватандашлар сугышларын (ингл.) билгеләү өчен кулланган латинча bellum civileдан калька.
Ватандашлар сугышы билгеләре: сугышта катнашкан ике ягын да дәүләти хәрби-сәяси структура үзлекләре булуы, вәзгыятькә бәйлә вакыйгаларның дәүләтнең бар өлешләренә тәэсир итүе, сугышның озын вакыт дәвам итүе, халыкның барлык катламнарның катнашу.
Ватандашлар сугышлары күп санлы кешеләрнең хәлак булуына (ингл.) һәм зур күләмендә файдалы ресурсларның юк ителүенә китерә ала.
1900-1944 еллар арасында барлыкка килгән ватандашлар сугышлары уртача алганда 1,5 ел дәвам итсә, Икенче бөтендөнья сугышының бетүеннән соң барлыкка килгәннәренең озынлыгы 4 елдан озагракка үсте. 1945 елдан соң урын алган ватандашлар сугышларында 25 миллионнан артык кеше хәлак булды, тагын да күбрәкләре яшәгән җирләреннән көчләп күченүгә (ингл.) дүчар булды. Өстәмә буларак, ватандашлар сугышлары икътисади коллапска китерә; 🇲🇲, 🇺🇬 һәм 🇦🇴 ватандашлар сугышларга чумган алдыннан киләчәкләре өметле дип саналган илләрнең үрнәкләре булып торалар.
Бәрелешләр нәтиҗәсендә елга 1000 кеше хәлак булу критерие күзлегеннән караганда, 1816 белән 1997 еллар арасында 213 ватандашлар сугышы урын алды, алардан 1944-1997 арасындагылар саны — 104.
Collier-Hoeffler моделендәге ватандашлар сугышы сәбәпләре
21 нче гасыр башында Бөтендөнья банкы теркеме ватандашлар сугышларны җентекләп өйрәнгәннәр иде. Collier-Hoeffler моделе дип билгеле булган тикшеренү 1960-1999 еллар арасында төрле илләрдә ватандашлар сугышлары урын алган һәм ватандашлар сугышлары булмаган биш еллык интервалларны билгеләп, аларны регрессион анализ ярдәмендә төрле факторларның тәэсирен тикшергәннәр иде. Берәр 5 яшьлек интервал эчендә ватандашлар сугышы кубачагы ихтималына статистика күзлегеннән тәэсире сизелерлек булган факторлар арасына кергәннәре:
Башка сәбәпләр
Эволюцион психологы (ингл.) Сатоши Каназава (ингл.) төркемара низагларның әһәммиятлә сәбәпләрдән берсе — бала таба алырлык яшьтәге хатын кызларның чагыштырмача саны була алганын ассызыклады. Анын тикшеренүләре күрсәткәненчә, күпхатынлылык дәүләтара сугышлардан аермалы буларак, ватандашлар сугышларының ешлыгын үсүенә нык тәэсир итә. Гледич төркеме уздырган тикшерүләре, күпхатынлылык таралган этник төркемнәр очрагында ватандашлар сугышларының ешлыгы югарырак булуын күрсәтмәсә, полигамия рәсмиләштерелгән милләтләр очракларында шундый бәйләнешнең күзәтелгәнен раслады. Алар бу феномен полигамияга караганда, мисогиния (en:misogyny) белән яхшырак аңлатыла дип нәтиҗәгә килгәннәр. Ватандашлар сугышларының ешлыгы әзәю җәмгыятьтәге кыз-хатыннарының хокукларына ихтирам дәрәҗәсе үсүе белән аңлатылганың, боларның гарантияләре булган очракта, полигамияның рәсмиләштерелү-рәсмиләштерелмәве бернинди йогынты ясавамын ассызыкладылар.
(5016) Мигиренко
(5016) Мигиренко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1976 елның 2 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GX3» саналган.
Битарайнш
Битарайнш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Напалм
Напа́лм (napalm — naphthenic acid — нафтен кислотасы һәм palmitic acid — пальмитин кислотасы сүзләренең кыскартмасы) — яндыргыч бомбалар, утаткычлар өчен соствында бензин, керосин, органик кислоталарның әлүмин тозлары булган койка сыман ябышкак катнашма.
Яндыргычлар ярдәмендә тиз кабынып китә, ялкын температурасы 1100-1600°С.
Рудна-Мала (Карпатасты воеводалыгы)
Рудна-Мала — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бочкарева (Верхотурье шәһәр округы)
Бочкарева (Бочкарева) — Свердловск өлкәсенең Верхотурье шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Петрола
Петрола — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гропада
Гропада — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бенсхаузен
Бенсхаузен (Benshausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Траншея
Траншея (tranchée — ров, канава, котлован) - оборона позицияләрендәге барлык ут нокталарын тоташтыра торган һәм дошманга каршы ягына балчык, таш һәм башка нәрсәләр өелгән, эснәрәт, бомба кыйпылчыкларыннан саклану өчен хезмәт итүче тар, тирән һәм озын чокыр.
Вазифа Байтурина
Байтурина Вазифа Хәмит кызы (25 гыйнвар 1939 ел — 21 апрель 2005 ел) — комсомол, фирка, дәүләт һәм җәмәгать эшмәкәре. 1982-1990 елларда Башкорт АССР ы Министрлар Советы Рәисе урынбасары. Ике Кызыл Байрак Хезмәт ордены (1981, 1986) һәм Хөрмәт Билгесе ордены (1976) кавалеры.
Такер (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Такер — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Парсонс шәһәре.
Вазифа Байтурина
Биографиясе
1962-1965 елларда БАССР-ның Баймак районы Җылаер урта мәктәп-интернатында рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли. 1965 елда ВЛКСМ-ның Баймак райкомына секретарь вазифасына тәкъдим ителә. Ике елдан Уфага, ВЛКСМ-ның Башкортстан өлкә комитетының бүлек мөдире урынбасары итеп куела(1966-1971). 1971-1976 елларда — ВЛКСМ-ның Башкортстан өлкә комитеты секретаре. Ары фирка органнарында эшли: 1976-1977 елларда — КПСС-ның Уфа шәһәр комитетының пропаганда һәм агитацион бүлеге мөдире, 1977-1982 елларда — КПСС-ның Уфа шәһәр комитеты секретаре. 1977 елдан алып РСФСР-ның «Белем» җәмгыятенең Башкортстан җөмһүрият оешмасы идарәсенең президиумы әгъзасы (1985 елга кадәр), 1980-1985 елларда — БАССР-ның X чакырылыш Югары Советы депутаты. 1982 елдан 1990 елга кадәр — БАССР-ның Министрлар Советы рәисенең урынбасары. 1985-1990 елларда — БАССР-ның XI чакырылыш Югары Советы депутаты. 1990-1997 елларда — Башкортстан Республикасының Дәүләт җыелышы — Корылтай секретариатында оештыру бүлеге мөдиренең урынбасары.
Такер (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1856 елда оештырыла.
Вазифа Байтурина
Биографиясе
Берничә ел Башкортстан Республикасының Хатын-кыз берлеге идарәсе әгъзасы була.
Такер (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Территориясе
Округ мәйданы 1085 км² тәшкил итә.
Вазифа Байтурина
Биографиясе
Вазифа Хәмит кызы Байтурина 2005 елның 21 апрелендә вафат була.
Коббтаун (Флорида)
Коббтаун  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Коббтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12132) Wimfroger
(12132) Wimfroger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2103 P-L» саналган.
Рудешть
Рудешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коньчице-Колёния
Коньчице-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Теллин-Ахко
Теллин-Ахко (Хумыс) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Белка елгасының сул ярыннан 30 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Аргун елгасы койганчы урындан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Збеги (Нитра)
Збеги  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Теллин-Ахко
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Збеги (Нитра)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бермений
Бермений — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Сент-Люси-Вилледж (Флорида)
Сент-Люси-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вэло-Яха
Вэло-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Се-Яха елгасының уң ярыннан 104 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рашен-Мишен (Аляска)
Рашен-Мишен  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Рашен-Мишен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скурнице
Скурнице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боин (Лозада)
Боин  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Рудоловичи
Рудоловичи — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стефанув (гмина Колюшки)
Стефанув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нонца
Нонца (Nonza) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кап-Корс кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,04 км².
Зәйнәп Гыйләҗетдинова
Зәйнәп Шәйхи кызы Гыйләҗетдинова (1918 елның 29 октябре, Уфа, Уфа губернасы, РСФСР ― 2007 елның 2 октябре, Казан, Татарстан, РФ) ― Совет һәм Россия галиме, укытучы, табиб, акушер-гинеколог, хирург. В. И. Ленин исемендәге (1971-1987) Казан табибларның белемен күтәрү дәүләт институтының акушерлык һәм гинекология бүлеге җитәкчесе. Бөек Ватан сугышында катнашучы, медицина һәм санитар батальонның взвод командиры, 3 нче дәрәҗәдәге хәрби табиб. Кызыл Хезмәт байрагы, Ватан сугышында II дәрәҗә орденнары кавалеры. ТАССР атказанган фән эшлеклесе (1973). Фән һәм техника өлкәсендә Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты (1996).
Яшьлек еллары, белеме
Зәйнәп Шәйхиевна Гыйләҗетдинова 1918 елның 29 октябрендә Уфада хезмәтче гаиләсендә туган. Атасы - Шәйхетдин Гыйләҗевич Гыйләҗетдинов авыл мәдрәсәсендә өч сыйныф укыган, соңрак типографиядә җыючы була, аннан соң Казанда Исмәгыйлев фермасында сатучы булып эшли. Аның хатыны - Гыйльмиҗамал, башкорт, иреннән күпкә яшьрәк, дүрт сыйныф белемле, рус телен яхшы белә. Аларның дүрт баласы була - Мәрьям, Фәрит, Зәйнәп һәм иртә үлгән кызлары. 1918 елда гаилә Томскка күченә, анда 1925 елга кадәр әтиләре типографиядә җыючы булып эшли, аннары кибет ярдәмчесе булып эшкә урнаша. Гаилә мөселман йолаларын үтәп яши, начар яшәмиләр, җәй көннәрендә шәһәр читендә арендага дача алалар, әтиләре көндәлек алып бара һәм шигырьләр яза, шулай ук зур китапханә туплый. 1929-нчы елда Шәйхетдин салымнарын түли алмаганлыктан, Гыйләҗетдиновларның бөтен мөлкәте диярлек конфискацияләнә. Аннары ул кулга алынудан качып, Ташкентка китә, бөтен гаилә һәм балалар тәрбиясе Гыйльмиҗамал өстенә төшә. Ул эзләү вакытында сакланып калган тегү машинасына ярдәмендә тегеп, өстәмә акча эшли башлый. 1930-нчы елда гаилә Ташкентта берләшә, Томсктан поезд белән киткәндә, Гыйльмиҗамалны һәм балаларына тикшерү үткәрәләр. 1933-1934 елларда Томсктан полиграфиядә кулга алулар турында хәбәр алгач, әтиләре яңа репрессияләрдән саклану өчен Тирмез һәм Нәмәнгәнгә күченә, балаларына әниләре белән бәхәсләшүе турында әйтеп калдыра. Ул вакытта әниләре гаиләсен авыр һәм ач шартларда тукландыру өчен төрле эш белән шөгыльләнә, шул исәптән күлмәк тегүне дә дәвам итә. Аннары ул тиф белән авырып китә, ләкин исән кала. Озакламый әтиләре Ташкентка кайта, хәрби заводта менеджер булып эшкә урнаша, гомеренең ахырына кадәр заводта җитештерелгән товар кибетендә эшләвен дәвам итә.
Бишенче сыйныфка кадәр Зәйнәп Томскның татар мәктәбендә укый, Ташкентта рус теленә күчә. Ул телне белмәсә дә, тиз өйрәнә. Мәктәптә аны Зина дип аап йөртәләр. Җиде классны тәмамлагач, 1934-нче елда, әнисе кушуы буенча фельдшер-акушерлык мәктәбенең кичке бүлегенә укырга керә, шул ук вакытта балалар клиникасында шәфкать туташы, аннары балалар бакчасында инструктор һәм бала тудыру йортында практика үтә. 16 яшендә ул 18 яшьлек Абдулла Сагитов белән таныша, аның абыйсы Фәритнең дусты, ул финанс институтында укыган. Мәктәпне тәмамлагач, 1936-нчы елда, бер ел дәвамында, ул Сәмәрканд өлкәсенең ерак төбәкләренә эшкә җибәрелә, 15 колхоз хуҗалыгы өчен җаваплы булган авыл советындагы фельдшер-акушерлык пункты мөдире итеп билгеләнә. Шул ук вакытта, аның абыйсы белән Ташкентка килүче артист Ситдыйк Айдаров белән таныша. Артист Зәйнәпкә гашыйк була һәм үзе белән Казанга чакыра, ләкин ул кинәт ашказаны рагыннан үлеп китә. Төбәктән кайтып, Абдулла киңәше белән Ташкент медицина институтының эшче факультетының өченче курсына укырга керә, аны 1942 елда тәмамлый. Шул ук вакытта ул аңа өйләнә алмый кала, чөнки башта Абдулла укыган финанс учреждениесе Сәмәркандка күчерелә, аннары Монголиягә хәрби хезмәткә китә, армиядән кайткач, башкарма комитетта финанслаучы булып эшли, яшәү шартлары авыр булганлыктан үзенең гаиләсен төзи алмый. Икенче бөтендөнья сугышы башлангач, Абдулла армиягә алына һәм атлы гаскәрләргә җибәрелә, анда өлкән лейтенант булып хезмәт итә.
Бөек Ватан сугышы
Укуын тәмамлагач, 1942 елда ул шундук Кызыл Армиягә җибәрелә. Үзе сорап, Абдулла янына 31-нче армия карамагына җибәрелә. Абдулла аңа кияүгә чыгарга тәкъдим ясый һәм никахны җирле хәрби хакимият рәсмиләштерә. Ул 2-нче ату армиясе 239-нчы мылтык дивизиясенең 388-нче аерым медицина-санитар батальонын кабул итү командиры булып эшли. Эшләү шартлары бик авыр була. Фронтта ул партия әгъзасына кандидат итеп кабул ителә, ләкин бүтән берни белән дә бүләкләнми. Фронтта туберкулез белән авырып, аны Мәскәү аша Ташкентка гаиләсенә озаталар. Тиз арада Ташкент медицина институтындагы акушерлык һәм гинекология клиникасында эшли дә башлый. 1944-нче елда ул 3-нче дәрәҗәдәге хәрби табиб, яки капитан, дәрәҗәсен ала, шулай ук 2-нче төркем инвалидлык бирелә. Бер ел элек аның бердәнбер баласы - Илдар улы туа. Ул киләчәктә танылган табиб булып китә. Шушы вакытта сугыш бетәргә ел ярым кала фронттан Абдулладан хатлар килүдән туктый. Политик инструктор белән булган бәхәс аркасында Абдулла хөкем ителә, азат ителгәннән соң Закарпатьега китә, яңа гаилә кора.
Ташкент - Казан
Ординатурага укрга кереп, аннары Ташкент медицина институтының акушерлык һәм гинекология кафедрасының аспирантурасында укып, 1949-нчы елда Гыйләҗетдинова медицина фәннәре кандидаты исемен ала. Диссертация темасы - "Йөклелекне консерватив туктату ысулы турында". Соңрак, 1949-1951 елларда ул шул ук бүлектә ярдәмче булып эшли, студентлар белән дәресләр алып бара, киң медицина эше алып бара. 1951-нче елда Казанга күченә, улын мәктәпне тәмамлаганчы Ташкентта калдыра. 1951-1952 елларда ул башта медицинада, аннары Казан медицина институтының педиатрия факультетында эшли, анда Груздев В.С клиникасында акушерлык һәм гинекология кафедрасында ярдәмче була, лекцияләр укый һәм операцияләр ясый.
Соңгы еллары, хәтер
1987 елда ул бүлек җитәкчесе вазифасыннан китә, аннан соң 1997 елга кадәр профессор-консультант булып эшли, 80 яшькә җиткәч, диссертацияләрне яклау буенча академик совет әгъзасы була, 50 елдан артык табиб булып эшли. Бу вакыт эчендә ул сансыз хатын-кызларны һәм аларның балаларын коткарып кала. Ул 2007 елның 2 октябрендә Казанда 88 яшендә үлә. Соңгы көннәренә кадәр бүлек хезмәткәрләре белән элемтәдә тора һәм фәнни эшенә комачауламый, үлеменә берничә ел кала истәлекләрен тәмамлый. 2013 һәм 2017 елларда Гыйләҗетдинованың 90 һәм 100 еллыгы республика фәнни конференцияләре үткәрү белән билгеләнә. Аның шәхси әйберләре һәм кораллары Казан дәүләт медицина академиясе музеенда экспонат булып саклана.
Фәнни, педагогик һәм иҗтимагый эшчәнлеге
Казан дәүләт педагогик университеты бүлегендә эшләгән елларында ул акушерлык һәм гинекологиядә эндокринологиянең фәнни нигезләрен үстерүдә катнаша, СССРда беренче тапкыр укыту программалары әзерли һәм табиблар өчен тематик камилләштерү курслары оештыра. Бу өлкәдә җенес туберкулезы белән авыручыларны дәвалау өчен берничә белгеч әзерләде, махсус гинекологик бүлекләр булдырды. Ул шулай ук укыту процессын камилләштерүдә һәм оптимальләштерүдә актив катнаша, лекцияләр һәм семинарлар алып бара, курсантлар һәм клиник хезмәткәрләр катнашында пациентларның клиник тикшерүләрен оештыра. Шәхсән һәм авторлыкта ул 18 монография, 8 практик күрсәтмә, 15 өйрәнү өчен кулланма, клиник лекцияләр һәм укыту әсбаплары, 29 күрсәтмә, шулай ук 300 дән артык фәнни һәм журнал мәкаләләре язды һәм бастырды. Ул хатын-кызларның, әниләрнең һәм яңа туган сабыйларның сәламәтлеген саклауда, аерым алганда, нефроморфологиядә һәм хатын-кыз тәненең нейроэндокрин көйләнешендә, җенес органнары шешләре булган пациентларда нейро-гормональ үзгәрешләр, ялкынсыну процесслары һәм башка авыруларда махсуслашты. Төрле йөрәк-кан тамырлары авырулары булган йөкле хатын-кызлар организмының иммунитет саклау механизмнары һәм онкогинекологик патологиядә иммунологик реактивлык, аналык яман шеш авыруларын диагностикалау проблемалары, йөклелек һәм бала тудыру вакытында авырлыкларны кисәтү мәсьәләре буенча эшләде. Ул 25 кандидатны һәм бер медицина фәннәре докторын әзерләде, соңрак алар бүлек җитәкчеләре, доцентлар һәм берничә медицина институты һәм вузларының кафедралары ярдәмчеләре дәрәҗәсенә күтәрелделәр.
Медицина һәм педагогик эшчәнлеге белән беррәттән, ул актив иҗтимагый эш тә алып бара, аеруча, озак еллар фәнни сәркатип, кандидатлык һәм докторлык диссертацияләрен яклау буенча махсус хирургия советы председателе була, берничә тапкыр партия бюросы әгъзасы итеп сайлана. Шулай ук, акушерлар һәм гинекологлар берләшмәсе советы һәм ТАССР акушерлар һәм гинекологлар фәнни җәмгыяте әгъзасы булып тора. Нәкъ менә Гыйләҗетдинова кафедраның тарихи бинасында Г.Тукайның кечкенә музеен оештырган дип санала, ул 1960-нчы елдан Островский урамындагы элеккеге Клячкин хастаханәсендә урнашкан. Гыйләҗетдинованың офисы бер бүлмәдә урнашкан, анда 1913 елның 26 февраленнән 14 апреленә кадәр шагыйрь гомеренең соңгы көннәрен үткәргән. Музей 1968-нче елда ТАССР Язучылар берлеге председателе Гариф Ахунов ярдәмендә ачыла, аның ярдәмендә Тукайның төгәл үлгән урыны да билгеләнә. Музей Тукай турында берничә альбом, архив фотолары һәм газета битләре белән башланып китә, алар Гыйләҗетдинова тарафыннан туплана. 1997-нче елда бина ремонт өчен ябыла, шуңа бәйле рәвештә Гыйләҗетдинова музейның яңадан торгызылуына өмет белдерә.
Лука (Асиповицкий районы)
Лука  (Лука ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Өчкүл вулысы
Өчкүл вулысы (ئۈچكول ۋولىٰسىٰ, Трех-Озерская волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Лука (Асиповицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Өчкүл вулысы
Пролей-Каша, Кызыл Алан, Сөйки (Тәтеш өязе), Ширбәт, Йорткүл һәм Жедяевка вулыслары белән чиктәш булган (1890). 15 торак пунктта 14761 кеше яшәгән. 1930 елда бетерелә, күпчелек территориясе Ыспас районына кушыла.
GSC8215-1539
GSC8215-1539 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Бөтенроссия халык санын алу, 2010
Бөтенроссия халык санын алу — 2010 елның 14 октябреннән алып 25 октябренә кадәр узучы җанисәп чарасы.
Үткәрү вакыты
Җанисәпкә әзерлек 2007 елда башланган.
2008 елда сынау рәвешендә берничә торак пунктта җанисәп үткәрелгән.
Җанисәпне 2013 елга күчерергә тәкъдим ителсә дә, Владимир Путин аңа инде акча бүленгән дип игълан итте.
Нәтиҗәләр
2011 ел мартында игълан ителгәнчә, Россия халык саны — 142 905 200 кеше.
Милли составка килгәндә, руслар — 111,0 млн, татарлар — 5,31 млн, украиннар — 1,93 млн, башкортлар — 1,58 млн, чуашлар — 1,43 млн, чеченнар — 1,43 млн, әрмәннәр исә 1,18 млн кешене тәшкил итә.
Саламык күле
Саламык күле — Татарстанның Лаеш районында урнашкан күл.
География
Саламык күле - чыгышы белән карст процесслары нәтиҗәсендә барлыкка килгән сулык. Татарстанның Лаеш районында Саламык авылы янында урнашкан. Текә ярлы озынча формалы күл. Күлнең озынлыгы 1880 м, максималь киңлеге 180 м. Су өсте көзгесенең мәйданы 19,8 гектар. Уртача тирәнлеге 4 м, максималь 9 м.
Гидрология
Күлнең күләме 800 мең м³. Җир асты сулары белән тотрыклы туена. Суы сары төстә, исез, катылыгы 1 ммоль/л дан кимрәк, минерализациясе 64 мг/л, үтә күренмәлеге 80 см. Суның тибы гидробонатлы кальций. Язын кар эрегән вакытта, Саламык күлендә су биеклеге арта һәм аның көньяк чигеннән инеш агып чыга.
Хуҗалык тарафыннан файдалану
Су яткылыгы терлекләргә су эчерү, үсемлекләргә су сибү һәм балык тоту өчен кулланыла. Татарстан АССР Министрлар Советының 1978 елның 10 гыйнварындагы 25 номерлы карары һәм Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2005 елның 29 декабрендәге 644 номерлы карары белән региональ әһәмияттәге табигый һәйкәл дип танылган.
Чыганаклар
Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской Энциклопедии
(5017) Тендзи
(5017) Тендзи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 18 февралендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 DS2» саналган.
Миреваль
Миреваль — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Копана (Пясечинский повяты)
Копана  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ярушагы (Сивриҗе)
Ярушагы (Yaruşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Сивриҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Пахомов (Тобыш кушылдыгы)
Пахомов — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Тобыш елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каралар (Инегөл)
Каралар (Karalar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бочкарево (Таборы районы)
Бочкарево (Бочкарево) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (81%).
Посо-Каньяда
Посо-Каньяда — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенчери (Флорида)
Сенчери  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берн (Сомма)
Берн — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Берга (Эльстер)
Берга (Berga/Elster) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12133) Titulaer
(12133) Titulaer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2558 P-L» саналган.
Гропало (Пяченца)
Гропало — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гропало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ружа (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Такса
Такса (Dachshund, яки "бурсык эте") - кыска аяклы, озын гәүдәле эт; бүлмә эте, ау эте сыйфатында да файдаланыла.
Авырлыгы 9 кгга кадәр. Шома йонлы, озын йонлы һәм каты йонлы була.
Иң киң таралган төсләр - таплы кара, җирән, таплы көрән, мәрмәр.
Гәүдә озынлыгы: 30 смга кадәр (кролик (өй куяны) таксасы), 30-35 см (кечкенә такса), 35 смдан зуррак (стандарт такса).
Типши-Джага
Типши-Джага (Типши-ЖагӀа) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ахко елгасының уң ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Аргун елгасы койганчы урындан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бонфин (Порту)
Бонфин  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Коко-Вест (Флорида)
Коко-Вест  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Бонфин (Порту)
Географиясе
Мәйданы —.
Коко-Вест (Флорида)
Географиясе
Коко-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тейлор (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Тейлор — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Графтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1844 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 447,5 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Тейлор (округ, Западная Вирджиния)
Түбәтәйле (уен)
Түбәтәйле — татар халык уены, кешенең спорт тәҗрибәсен һәм физик үсешен тәэмин итә торган уен.
Уйнау тәртибе
Әтәчле уенын уйный башлар алдыннан уртага 5-6 урындык куела, урындыкларга түбәтәйләр куела. Балалар урындыклар тирәли басалар, көй башлануга, җиңелчә йөгерә башлыйлар. Көй туктауга, түбәтәйләрен кияләр, шул арада урындыкларга утырып өлгерергә тиешләр. Кем урынсыз кала, шул уеннан чыга. Икенче мәртәбә уйнаганда, уртада өч урындык кала, уйнаучылар саны артыграк була. Соңга таба берурындык калдыралар. Шулай итеп, иң игътибарлы, җитез бала билгеләнә.
Руджа
Руджа — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Могио
Могио — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Копанини (Мазовия воеводалыгы)
Копанини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скшельчице
Скшельчице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лукаць
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Скшельчице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Макарьев
Макарьев (Макарьев) — Россия Федерациясенең Кострома өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Карл Маркс урамы, 55 (Казан)
Карл Маркс урамы, 55 — Казанның Карл Маркс һәм Мөштәри урамнары кисешкән урында урнашкан, XIX гасыр гасырда төзелгән йорт. Бу йортта язучы Василий Аксеновның балачак еллары узган.
Макарьев
Тарих
Шәһәр статусын 1778 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (98,9%).
Стефанув (Кутновский повяты)
Стефанув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Руби (Аляска)
Руби  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Руби шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плесецк (мәгънәләр)
Плесецк:
Ширбәт вулысы
Ширбәт вулысы (شىربەت ۋولىٰسىٰ, Щербетская волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Өчкүл, Пичкас, Гусиха һәм Йорткүл вулыслары белән чиктәш булган (1890). 10 торак пунктта 11055 кеше яшәгән. 1924 елда бетерелә, территориясе Ыспас вулысына кушыла.
Гагара-Ты-Вис
Гагара-Ты-Вис — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хальмер-Ю елгасының уң ярыннан 41 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Борисково (Казан)
Борисково — Казанның Идел буе районында урнашкан бистә.
Географиясе
Борисково Идел буе районының үзәк өлешендә Югары Кабан күлендә урнашкан; шулай ук бистә аша Урта Кабан күлен Подувалье агымы белән тоташтыручы Монастырь агымы уза.
Тарихы
Казан өязенең 1566—1568 елларда Спас-Преображенский монастыренә караган өченче Кабан күле ндәге Борисов авылы буларак искә алына.
1781 ел ның дүртенче ревизиясе авылда 91 икътисади крестьяннарның ревизия җанын ачыклый.
1917 елгы ревоюциягә кадәр авыл Воскресенски вулысының Дәвликәй авылына карый. Авыл 1462 дисәтинә (15,97 км²) мәйданы булган җир кишәрлегенә ия булган; авыл хуҗалыгыннан тыш, авыл кешеләре чүлмәк ясау, ээрчелек, он тарту, умартачылык белән шөгыльләнгәннәр, акча эшләргә шәһәрләргә киткәннәр; 1885 елга Борисковода 2 кечкенә кибет, 5 чүлмәк ясау, 1 эчү йорты һәм 2 җил тегермәне булган.
1884 елда Борисковта земство мәктәбе ачыла; 1905 елда анда 36 малай һәм 35 кыз укыган. 1911-1912 елларда сәүдәгәр Павел Шетинкин исәбенә мәктәп өчен яңа таш бина салына.
Гражданнар сугышы вакытында авыл берничә тапкыр кулдан кулга күчә. 1918 елның 6 августында КомУч Халык Армиясе Борисково авылын яулап ала; кызыллар контроленә авыл 1918 елның 13 сентябренә күчә.
XIX гасыр уртасыннан 1927 елга кадәр Борисково авылы Казан губернасы Казан өязе Воскресенски вулысына керә (1920 елдан — Татарстан АССРның Арча кантоны). Татарстан АССРга районнар бүленешен керткәннән соң Татарстан АССРның Воскресенский (Казан шәһәр яны) районы составында. 1934 елда ул Казанның Сталин районына кушыла 1942—1956 елларда —Свердлов районы составында, 1956 елдан — Идел буе районы кысаларында.
1963 елда Борисково Казан үзәге белән турыдан-туры трамвай юнәлеше (3 нче һәм 8 нче маршрутлар) белән бәйле була.
(5018) Тенму
(5018) Тенму — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 19 февралендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 DY8» саналган.
Такси
Такси (Taximètre, таксиметр - бәя санагыч) – бәя санагычы буенча билгеләнгән хакка хосусый таләп буенча кеше яки йөк ташый торган автомобил.
Хәзерге вакытта такси сыйфатында седаннар куланыла.
]]
Бернавиль
Бернавиль — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Гропацоло (Пяченца)
Гропацоло — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гропацоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Ырынбур губернасы
{{Тарихи дәүләт }}
Ырынбур губернасы (Оренбургская губерния, Ырымбур губернаһы) — 1744—1782 һәм 1796—1928 елларда Россия имериясе һәм РСФСР составында административ берәмлек.
Губернаның үзәге — Ырынбур шәһәре.
Тарих
Ырынбур губернасы 1744 елда оеша. 1752 елда аңа Әстерхан губернасыннан Гурьев (соңрак Җаек губернасына тапшырыла) шәһәре күчә; 1773 елда Ырынбур губернасы составына Казан губернасыннан Самар шәһәре күчә.
1775 елда өч провинциягә бүленгән:
1782 елда Уфа барлыкка килә; үз эчендә ул Уфа һәм Ырынбур өлкәләренә бүленгән. Уфа өлкәсенә сигез өяз теркәп куелган: Ырынбур өлкәсенә дүрт өяз теркәп куелган: Гурьев һәм Җаек шәһәрләре Әстерхан губернасы составына тапшырылалар.
1796 елда Уфа Ырынбур губернасына әйләнә. 1802—1865 елларда губернаның үзәге Уфа булды. 1850 елда, Самар губернаның барлыкка килүе аркасында, аңа Бөгелмә, Бугуруслан һәм Бозаулык өязләре тапшырылалар.
1865 елда Ырынбур губернасы составыннан Уфа губернасы аерылып чыгарыла.
1919 елда Ырынбур губернасы составыннан Чиләбе губернасы аерылып чыгарыла.
1928 елда Ырынбур губернасы юкка чыгыраыла, ә аның территориясе Урта Идел өлкәсенә кертелә.
Административ бүленеш
thumb|300px
1918-1928 елларда үзгәрешләр
1919 елда Ырынбур губернасы составыннан Чиләбе губернасы аерылып чыгарыла; шул ук елда губернаның кисәге Башкортстан АССР составына тапшырыла.
Халык
Туган тел буенча состав (1897 елдагы җанисәп буенча):
Збиньов
Збиньов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Дротоевский йорты (Казан)
Дротоевский йорты — Казанның Карл Маркс һәм Гоголь урамнары кисешкән урында урнашкан, 1837 елда Фома Петонди проекты төзелгән йорт. Бу йортта Казан университеты профессоры Василий Флоринский яшәгән.
Збиньов
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ружанка (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Норж-ла-Виль
Норж-ла-Виль (Norges-la-Ville) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Фонтен-ле-Дижон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11 км².
Борба-де-Годин
Борба-де-Годин — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Беринген
Беринген (Behringen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серфсайд (Флорида)
Серфсайд  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Посо-Лоренте
Посо-Лоренте — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12134) Hansfriedeman
(12134) Hansfriedeman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2574 P-L» саналган.
Юн-Яга (Тобыш кушылдыгы)
Юн-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Тобыш елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каралар (Чинар)
Каралар (Karalar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Копачиска
Копачиска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мон (Эро)
Мон — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.