cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Поповка (Зәй районы)
Поповка (Яңавыл) — Татарстан Республикасының Зәй районындагы керәшен татарлары авылы.
Зәй-Сарман автоюлыннан 4,5 км читтә, Зәй тимер юл станциясеннән 14 км. Долгота — 52°8’ E, широта — 55°23’ N. Столыпин аграр реформа нәтиҗәсендә 1908 елда пәйда булган. . 1913 елда 238 кеше яшәгән, 1938—398, 1949—325, 1970—431, 1989—143, 2006 — 79 кеше (75 % керәшеннәр)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Кумгедик (Гөмеч)
Кумгедик (Kumgedik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөмеч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пальники
Пальники (Пальники) — Свердловск өлкәсенең Новоуральск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), татарлар (7%).
Теушень
Теушень — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Милли көрәш
Көрәш, милли көрәш (Көрәш, Кӗрешӳ, Güreş, Kurash) — төрки халыкларның милли спорт төре. Татар-башкортларда, чуашларда Сабан туе, Җыен һәм Акатуй бәйрәмнәренең мөһим элементы булып тора.
Көрәш — иң борынгы спорт төрләреннән берсе. Ул бигрәк тә төрки дәүләтләрдә киң таралган. Үзбәкстан, Кыргызстан, Монголия милли көрәше татар көрәшенә охшаш. Ләкин аларда аяк чалырга рөхсәт ителә, ә татар көрәшендә — тыела. Татар көрәшендәгечә кул көчен кулланып, көндәшне әйләндереп аркасына салу исә аларда юк.
Татарча көрәш Дөнья чемпионаты. Казан, 2011
Көрәш биш авырлык категориясендә барды: 65, 75, 85, 100 һәм -нан артык. -га кадәрге категориядә Татарстан егете Руслан Нургалиев җиңде. Икенче урынны Кыргызстан спортчысы Мурзабәк Кочкоров алды, ә өченче урынга Таҗикстаннан Сухробчан Ериев лаек булды.
Тагын бер Татарстан егете — Казан спортчысы Лениз Абдуллин кадәрге категориядә тагын бер алтын медаль алды, «көмеш» Молдова республикасыннан Юрий Малаяга эләкте, ә «бронза» Төркмәнстанга, Шохрад Мамедов белән бергә китте.
Башкортстанның Федоровка районы батыры Рәдиф Акчурин авырлыкта дөнья чемпионы булды. Көмеш медаль Монголия спортчысы Адиябәт Надианга тапшырылды, ә «бронза» Беларус батыры Дмитрий Смольскийга эләкте. -нан артык булган категориядә чемпион исеменә Ижаудан Таһир Хуҗигалиев лаек булды. Икенче урынны Таҗикстаннан Мурадҗан Туйгиев яулады, өченче урын Молдова спортчысы Сергей Радуканныкы булды.
Команда зачетында Россия җыелма командасы 250 очко җыйды, икенче урында — Беларус җыелма командасы (208 очко), өченче урында — Молдова җыелма командасы (177 очко).
Шасе-ле-Се
Шасе-ле-Се (Chassey-lès-Scey) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,38 км².
HD141891
HD141891 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Куден
Куден — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Coudun
Владимир Черкасов (1918)
Владимир Черкасов (Владимир Иван улы Черкасов,, — , ) — Советлар Берелеге каһарманы (1943, үлеменнән соң). Беларус территориясендәге сугышларда күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
Парк-Сити (Иллинойс)
Парк-Сити  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тунелька-Ягырт
Тунелька-Ягырт — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тунелька елгасының уң ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Парк-Сити (Иллинойс)
Тарихы
Парк-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Валье-де-Вильяверде
Валье-де-Вильяверде — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Парк-Сити (Иллинойс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валье-де-Вильяверде
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тунелька-Ягырт
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(7236) 1987 PA
(7236) 1987 PA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 1 августында J. Phinney тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 PA» саналган.
Жарска-Весь
Жарска-Весь — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чабәһар
Чабәһар — Иранның Систан һәм Бәлуҗстан устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1950 елдан башлап йөртә.
Вудлейк (Виргиния)
Вудлейк  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вудлейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14483) 1994 PZ22
(14483) 1994 PZ22 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PZ22» саналган.
Кармоландия
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чурулька
Чурулька — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чижапка елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ка Векия (Мантова)
Ка Векия — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Векия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Изерлон
Изерлон — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кринички (Люблин воеводалыгы)
Кринички  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виктория Чернова
Виктория Чернова (Виктория Владимир кызы Чернова,, — , ) — РФ спортчысы (җиңел атлетикачы, чаңгычы), РФның халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1998), РФның атказанган спорт остасы (2001), 2000 елгы җәйнге Паралимпия уеннарының бронза мидәле иясе.
Апалина
Апалина — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәнибәк (авыл)
Тәнибәк — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районына керүче авыл.
Возлавки
Возлавки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тәнибәк (авыл)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча биредә 33 кеше яши.
Сялец (Бярозавский районы)
Сялец  (Сялец ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Николай Черных (1924)
Николай Черных (Николай Андрей улы Черных,, — , ) — Советлар Берелеге каһарманы (1943). Украина территориясендәге сугышларда күрсәткән батырлыклар өчен бүләкләнгән.
Чувыр
Чувыр — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бардушка елгасының уң ярына тамагыннан 1 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чарни-Дунаець (гмина Чорний Дунаець)
Чарни-Дунаець — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Попово-Пулноць
Попово-Пулноць — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чарни-Дунаець (гмина Чорний Дунаець)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Попово-Пулноць
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гартленд (Вермонт)
Гартленд  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилье-Луи
Вилье-Луи — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Кармополис
Кармополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шалагинцы
Шалагинцы (Шалагинцы) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Банә
Банә — Иранның Көрдстан устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1948 елдан башлап йөртә.
Кастро (округ, Техас)
Кастро — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Диммитт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1876 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 8285 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2326 км² тәшкил итә.
Техомир
Техомир — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вега-де-Льебана
Вега-де-Льебана — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7237) Vickyhamilton
(7237) Vickyhamilton — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 3 ноябрендә К. Судзуки, Т. Фурута тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VH» саналган.
Жанетт Харгин
Жанетт Харгин (швед. Janette Hargin; 1977 елның 4 октябре, Стокгольм, Швеция) - швед тау чаңгычысы һәм фристайлисты. 2002 һәм 2006 елгы кышкы Олимпия уеннарында катнашучы.
Спорт карьерасы
Таулы чаңгы шуу буенча Дөнья кубогы этаплары кысаларында спортчы ярышларны иң яхшы 10лыкта тәмамлый, шул исәптән 2002-нче елда Ореда 2-нче урында тәмамлап халыкара дәрәҗәдәге иң яхшы нәтиҗәсенә ирешә.
Жанетт Харгин - ике Олимпия уеннарында ( 2002, 2006 ) һәм өч дөнья чемпионатында ( 2003, 2005, 2007 ) катнашучы. 2006 елгы уеннарда комбинациядә 12 нче урын, 2003 елгы дөнья беренчелеге супергигантында 12 нче урын һәм 2007 елгы дөнья чемпионаты суперкомбинациясендә 16 нчы урын аның иң яхшы нәтиҗәләре була.
2007-нче елда тау чаңгысы карьерасы тәмамлангач, ул ирекле чаңгыда көчен сынап карый һәм 2011-нче елда фрирайд-турда дөнья буенча иң яхшысы, шулай ук экстремаль чаңгыда өч тапкыр Скандинавия чемпионы була. 2012 елда ул спорт карьерасын тәмамлый.
Телевидение карьерасы
Спорт карьерасы тәмамлангач, Харгин Швеция TV4 телеканалында тау чаңгысы ярышларына комментатор булып эшли.
Кринка (Люблин воеводалыгы)
Кринка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Юрий Чуркин
Юри Чуркин (Юри Васили улы Чуркин,, — , ) — инженер, химик-технолог, БР ФАның мөхбир әгъзасы (1995), техник фәннәр дуктыры (1980), профессор (1986), БАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1989), СССРның нифет эшкәртү һәм нифет химиясе сәнәгате әтличниге (1966), СССР МШ премиясе лауреаты (1970).
Кринка (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кудензее
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алтын (Ейьюбие)
Алтын (Altın) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шатне (Югары Сона)
Шатне (Châteney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,60 км².
Созмес
Созмес — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Мет елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(14484) 1994 PU32
(14484) 1994 PU32 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PU32» саналган.
Юнлүҗе (Элазыг)
Юнлүҗе (Yünlüce) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Сялец (Ивацэвицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кармополис-ди-Минас
Кармополис-ди-Минас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фазыйл Шаһимәрданов
Фазыйл Шаһимәрданов (Фазыйл Вәлиәхмәт улы Шаһимәрданов,, — , ) — совет фирка-дәүләт эшлеклесе, БАССР ХКШ рәисе (1937-1940), РСФСР җирле сәнәгать халык комиссары урынбасары (1940-1941), Куйбышев өлкә шурасы башкарма комитеты рәисенең 1 нче урынбасары (1941-1944), ТАССР җирле сәнәгать халык комиссары (1944-1946), Куйбышев өлкә җиңел сәнәгать идарәсе рәисе (1946-1951), Златоуст тегү фәбриге директоры (1951-1953).
Жданув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Жданув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бөразҗан
Бөразҗан — Иранның Бушәһр устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1928 елдан башлап йөртә.
Тунун-Кы
Тунун-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының сул ярыннан 1259 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вознице
Вознице — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юрий Шәйгарданов
Юри Шәйгарданыв (Юри Әхтәм улы Шәйгарданыв,, — , ) — СССР һәм РФ кино операторы, РФның атказанган сәнгать эшлеклесе.
Вега-де-Пас
Вега-де-Пас — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вудлон (Керрол округы, Виргиния)
Вудлон  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вудлон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ка Векия (Ферара)
Ка Векия — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Вудлон (Керрол округы, Виргиния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ка Векия (Ферара)
Географиясе
Ка Векия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Кумгөлү (Силван)
Кумгөлү (Kumgölü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пекин (Иллинойс)
Пекин  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Поповка (Түбән Кама районы)
Поповка — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы поселок.
Пекин (Иллинойс)
Тарихы
Пекин шәһәре  елда нигезләнгән.
Поповка (Түбән Кама районы)
Почта индексы — 423587.
Кришин
Кришин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Поремба (Липский повяты)
Поремба  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коклюш
Бу инфекцион авыру, кайчандыр, бик күп балаларның гомерен өзгән. Узган гасырның илленче елларында профилактик прививкалар ясый башлагач, шактый чигенгән бу авыру, соңгы елларда янә баш калкыта башлады.
Моның сәбәбе нидә? Аннан курыкмый башлауда. Ата-аналар төрле сәбәп табып, прививкалардан баш тарта. Шуңа күрә инфекция 1-3 ел саен үзенең барлыгын сиздереп хәбәр сала. Бу авыру «сезонлы»: көз, кыш, яз айларында күбәеп китә. Ситуацияне коклюшның көчлерәк штаммнары (билгеле бер төр микроорганизмнар культурасы) барлыкка килүе катлауландыра, шуңа күрә күп очракта чирнең барышы «авыраеп» китә.
Әлеге инфекциягә организмның сизгерлеге шактый югары. Аңа хәтта яңа туган балалар да бирешә, яралгы әнисеннән саклану антитәнчекләрен ала алмый. Бер яшькә кадәр балаларның тормышы өчен бу авыру аеруча куркыныч, чөнки сабыйлар аны бик авыр кичерә. Шул сәбәпле, адсорб- лашкан коклюш-дифтерия-столбняк (АКДС) вакцинасы, профилактик чара буларак, вакцинация календаренда беренче урында тора.
Мондый календарь нигезендә коклюшка каршы вакцинацияләүне 3 айлык вакытта башлыйлар. АКДС препаратын инъекция рәвешендә 1,5 ай интервал белән өч тапкыр кадыйлар. 15-18 айдан, вакцинация курсы беткәч, бер тапкыр ревакцинация ясала. Әгәр сез ниндидер сәбәп белән графикка сыешмасагыз, борчылмагыз, бу бик куркыныч түгел, тик иммунизация курсын 3 яшькә кадәр бетерергә кирәк.
Хәзерге заманда коклюш шактый «өлкәнәйде». Кечкенә балалар гына түгел, зурракларның да—мәктәп балалары, югары сыйныф укучыларының да коклюш белән авыру очраклары күзәтелә. Араларында вакцина алган балалар да очрый. Мөгаен, вакыт узу белән, балаларның иммунитеты көчсезләнә торгандыр. Коклюш белән өлкәннәрнең дә авыру очраклары бар. һәм күп вакыт аларның авыру икәнлеге беленми тора. Атналар буе интектерә торган буылып-буылып ютәлләүне тәмәке тартудан, бронхит, салкын тиюдән дип уйлыйлар һәм табибларга мөрәҗәгать итмичә, өй чаралары белән дәваларга тырышалар.
Мондый ситуация авыру өчен генә түгел—тирә-юньдәге кешеләр, беренчедән, туганнары, гаилә әгъзалары өчен куркыныч тудыра. Ютәлләүнең чын сәбәбен белмичә, авыру инфекция таратучыга әйләнә. Бер уңайдан шунысын да әйтергә кирәк: дөньяда беренче айларын яшәүче балалар бу чирдән шулай авырып китә. Хәер, киресенчә дә була. Балалар бакчасыннан, мәктәптән зарарланып кайткан оныклар да өлкәннәргә инфекция йоктырырга мөмкин.
Инфекция ябык торакта, транспортта, бинада җиңел йога. Сөйләшкәндә, йөткергәндә, төчкергәндә, авыруның какырыгыннан вак тамчы кисәкләренә, әйләнеп, ул тирә-якка тарала. Алай гына да түгел. 14 көнгә кадәр сузыла торган катараль периодта — авыруның башлангыч стадиясендә коклюш өчен характерлы өянәк кебек буылып-буылып йөткерүләр вакытында ин- фекция зарарлырак була. Бәхеткә каршы, авыруга китерүче микроблар тышкы мохиттә озак яшәмиләр, хәтта күрше бүлмәләргә дә керергә өлгермичә «үләләр». Инфекция сырхаудан 1 -2 метр ераклыкта торганда йогарга мөмкин. Әгәр гаилә әгъзаларының берәрсе көтелмәгәндә йөткерә башласа: * кичекмәстән табибка күренеп, моның сәбәбен ачыкларга кирәк; * авыру баланы (бигрәк тә кечкенәләрне) шунда ук ширма яки башка ысул белән башкалардан аеру зарур; * бала белән бер бүлмәдә булганда, 4 катлы марля битлек кияргә кирәк, бу — инфекция таралуга каршы тора һәм баланы зарарланудан саклый; * еш җилләтү һәм дымлы чүпрәк белән җыештырып тору бүлмәдә саф һава сакларга ярдәм итә.
Инфекция йоктырганнан соң, авыруның беренче билгеләре 14-21 көннән соң беленә. Башта алар бик нык сизелми: чөнки гомуми халәт аз бозыла, си­рәк очракларда температура 38 градуска кадәр күтәрелергә мөмкин. Көчәеп барган йөткерү сагайтырга тиеш, аңа кадәр томау төшеп алырга мөмкин.
Коклюш никадәр авыр булса, сырхау шуның кадәр көчле буылып-буылып йөткерә һәм катараль күренеш сизелми дә кала. Өянәкләр сызгырып сулыш алу белән бүленеп, әтәч кычкыруын хәтерләтә торган кыска йөткерү — гәүдә калтыравыннан башланып китәләр. Калтырану берничә минутка сузыла. Бит куе кызыл төс ала, шешенгән сыман була, күз кабаклары салынып төшә. Өянәк вакытында куе ябышучан лайла бүленеп чыга һәм өянәк косу белән тәмамлана. Мондый өянәкләр кайвакыт тәүлегенә 16-25 тапкыр була. Авыруның болай барышы бар кешеләрдә дә очрарга мөмкин, ләкин чирнең көчле формасы күбрәк кечкенә балаларда күзәтелә.
Әти-әниләр игътибарына! Бер яшьтәге сабыйларның буылып йөткерү өянәге билгеләре авырып китүнең 3-5 нче көннәрендә күзәтелә (игътибар итми калмагыз), чөнки бу өянәкләр бигрәк тә авыр бара. Бала кислород җитмәүдән интегә, аннан бар организмына зыян килә. Кан әйләнеше бозыла: веналарда кан тоткарлана, тамырларның үткәрүчәнлеге арта. Мо­ ны күз агына, тәнгә ноктасыман кан савулар, борыннан кан китүләр, кан катыш какырык чыгу күрсәтә. Үпкә тукымаларында үзгәрешләр барлыкка килә: алар үзләрен коры, дымлы хырылдаулы сулыш барлыкка килү белән сиздерәләр. Процесска үзәк нерв системасы да тартыла, бала бик тынычсыз, ярсучан, йә ваемсыз һәм сүрәнгә әйләнә. Ләкин иң куркынычы—йөткерүнең авыр өянәкләре, алар сулыш алу ритмының бозылуы белән характерлана. 3 айлык балаларның сулыш алуы туктарга да мөмкин. Бу инде тормыш өчен бик куркыныч! Шуңа күрә кагыйдә буларак, 3 айлык бала авырып киткәндә, аны кичекмәстән әнисе белән хастаханәгә салырга кирәк.
Әгәр өйдә баланың сулышы туктаса, югалып калмагыз! Баланы кулга алып, бинт яки марля уралган бармаклар белән тиз генә аның сулыш юлларын лайладан чистартыгыз һәм сулыш үзәген «ярсыту» өчен тел тамырына басыгыз. Баланың башын аска иеп, сулыш юлларына тулган какырыкны чыгарырга ярдәм итегез. Аннан сабыйга саф һава тәэмин итәргә кирәк.
Әгәр авыр йөткерү өянәкләре (лайлалы) тәүлегенә 20 гә якын тапкыр кабатланса, ә косуы көненә 4-5 тапкыр булса, коклюш янына икенче инфек­ция (ОРВИ, бронхит, пневмония) кушылса, өлкәнрәк яшьтәге балалар да ашыгыч рәвештә хастаханәгә салуга мохтаҗ. Шикәр диабеты, хроник бронхит, пневмония, астма, эндокрин авырулары, шулай ук югары нерв ярсулары булган балалар хастаханәдә дәваланырга тиеш. Чөнки бу чирләр белән интеккән баларның коклюш авыруы гадәттән тыш авыр бара. Авыру җиңел формада барган балаларны өй шартларында дәвалыйлар. | Андый балаларның өянәкләре тәүлегенә 10-15 тапкырдан артмый һәм озак бармый, өянәк авыруны бик интектерми, косу белән сирәк кенә тәмамлана.
Андый балаларны карау өчен берничә киңәш. Коклюшның җиңел формасы да организмның саклану көчләрен ки­ меткәнлектән, баланы башка авырулар белән контактка керүдән аралау чарасын күрергә кирәк. Тәҗрибә күрсәткәнчә, коклюш вируслы авыру­ ларга, бронхитка, пневмониягә юл ача. Бу авырулар коклюш чиренең барышын авырайталар һәм озайталар. Бигрәк тә коклюшка грипп өстәлү куркыныч: моны грипп эпидемиясе вакытында онытырга ярамый. 2. Коклюш үзәк нерв системасына тискәре тәэсир итә, шуның өчен өйдә мөмкин кадәр тыныч атмосфера тудырырга кирәк. Баланы тавышлы, физик йөкләнеш таләп итә торган уеннарга катнаштырмый торыгыз, йөгерергә 1 рөхсәт итмәгез. Исегездә тотыгыз: физик йөкләнеш, төрле ярсыткычлар, шул исәптән эмоциональ, көчле тавышлар коклюш өянәгенә китерергә мөмкин.
Баланың өянәге вакытында курыксагыз да, дулкынлануыгызны күрсәт­ мәскә тырышыгыз. Сезнең борчылу өянәкне кискенләштерергә мөмкин. Бала­ ны тынычландырырга, сулыш юлларын лайладан чистартырга ярдәм итегез. 3. Баланы артык ашатмагыз — ашказанының ризык белән тулуы өянәккә китерергә һәм аны авырайтырга мөмкин. Баланы өянәк узып 15-20 минут­ тан соң, көнгә берничә тапкыр аз-азлап ашату файдалырак (бу имчәк һәм ясалма ашатуда булган балага кагыла). Ашау продуктларын махсус эшкәртү кирәкми. Рационның витаминнарга бай булуы турында кайгыртырга кирәк.
Йоклаган баланы, ашатырга вакыты җиткән булса да, уятырга ашык­ магыз, чөнки бу вакытта аның нерв системасы тыныч кала һәм ул үзенә көч җыя. Йокысын көчләп бүлдергәндә, бик көчле йөткерү өянәге барлыкка ки­ лү куркынычы бар. Әгәр бала үзе уянса, өянәк бөтенләй булмаска да мөмкин. 4. Көненә берничә тапкыр торакны җилләтегез һәм дымлы чүпрәк белән җыештырып-сөртеп алыгыз. Бүлмә чиста, дымлы булып торсын өчен, җылыту батареяларына дымлы чүпрәк куегыз. Ләгәнгә су салып торырга була. Температура 20-22 градус тирәсе булырга тиеш. Бу—сулыш җиткелексезлеген бетерергә ярдәм итә. 5. Бала белән булдыра алган кадәр күбрәк (5-6 сәгать тирәсе, андый мөмкинлек булмаса, 2 сәгатьтән дә ким түгел) урамда йөрергә тырышыгыз.
Саф һавада ул үзен яхшырак хис итәчәк, тигезрәк сулап, тынычрак йоклар, йөткерү өянәкләре сирәгрәк булыр.
Урамда йөрү өчен салкынлык киртә түгел. Гадәттә балалар 10 градуска кадәр салкынны яхшы кичерәләр. Ләкин баланың халәтен һәм үз-үзен тотышын игътибар белән күзәтегез. Аның агарып китүе тире тамырларында спазм барлыкка килүен күрсәтә, борчыла башласа — өйгә керегез.
г Баланы сиртмәле арба белән балконга куйсагыз, читкә китмәгез, аның янында булыгыз. Аны бер минутка да ялгыз калдырмагыз, чөнки йөткерү өянәге башланса, ярдәм күрсәтү таләп ителә. 5 Нәрсә эшләргә ярамый? Балага ингаляция ясарга, банка куярга ярамый — коклюш авыруы вакытында һәрбер җылыта-тирләтә торган процедуралар г аның хәлен авырайтырга мөмкин. Гадәттә, ОРВИ һәм башка инфекцион авырулар вакытында кулланыла торган һәм гистаминга каршы (димедрол, супрастин, тавегил һ.б.) препаратларны ( бирергә ярамый. Алар какырыкны куерта һәм йөткергәндә аның бүленеп ( чыгуын авырайталар. Шулай ук бронхолитин, солутан кебек препаратларны да кулланырга ярамый. Бу препаратлар да тискәре тәэсир ясый. ; Табиб билгеләгән даруларның дозасын арттырмагыз, хәтердә тотыгыз: : табиб даруларны баланың авырлыгына, яшенә карап билгели. Дозаны арт- тыру аның хәлен начарлатырга мөмкин. Антибиотикларны 10 көннән артык бирергә ярамый, алар баланың сәламәтлегенә зыян китерә. Күп санлы тикшерүләр, антибиотикларны тиешле вакыттан озаграк кулланганда, аларның авыруга ярдәм итмичә, киресенчә катлаулануларга китерүен күрсәткән.
Патриарх
Патриарх - мөстәкыйль православие чиркәүнең башлыгы, православие чиркәүләрендә иң зур дини дәрәҗә. Чиркәү җыены тарафыннан сайлап куела.
(7238) Кобори
(7238) Кобори — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 27 июлендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 OA» саналган.
Тецкань (Румыния)
Тецкань — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Чарни-Поток (Кече Польша воеводалыгы)
Чарни-Поток — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Айдар Шәйдуллин
Айдар Шәйдуллин (Айдар Мирсәет улы Шәйдуллин,, — , ) — балет артисты, РФның атказанган артисты (2006).
Чарни-Поток (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тецкань (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Комъелга районы
Комъелга районы (Кумылженский район) — Волгоград өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Комъелга станицасы.
Тарих
Район 1928 елда БҮБК Президиумы карары белән Түбән Идел краеның Хопёр округы эчендә оештырылган.
1934 елдан — Сталинград крае, 1936 елдан — Сталинград өлкәсе составында. 1963 елда район составына бетерелгән Подтёлков районы территориясе кертелгән. 1970—1994 елларда район үзе дә шул исемен йөрткән.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (91,4%), әрмәннәр (1,5%), төрекләр (1,5%).
Административ бүленеш
Комъелга районы составына 9 авыл җирлеге керә.
Зуева (Туринская Слобода районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Фәса
Фәса — Иранның Фарс устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1925 елдан башлап йөртә.
Карму (Рио-де-Жанейро)
Карму  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Сялец (Кобрынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кульпин
Кульпин (Kulpin) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рөстәм Шәймөхәммәтов
Рөстәм Шәймөхәммәтов (Рөстәм Радик улы Шәймөхәммәтов,, — , ) — футболчы (ярымсакчы, һөҗүмче) һәм тренер, СССР беренче лигасының көмеш мидәле иясе (1988).
Чудиловка
Чудиловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Бирюкса елгасының уң ярына тамагыннан 14 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гартфорд (Вермонт)
Гартфорд  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Шверин
Шверин — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Апа-Нягре
Апа-Нягре — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильякаррьедо
Вильякаррьедо — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14485) 1994 RK11
(14485) 1994 RK11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 11 сентябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 RK11» саналган.
Югары Табога
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Войково (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Войково  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жежушице
Жежушице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ираншәһр
Ираншәһр — Иранның Систан һәм Бәлуҗстан устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1940 елдан башлап йөртә.
Сен-Пале (Жиронда)
Сен-Пале — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Алтынабат (Чине)
Алтынабат (Altınabat) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Чине илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Карму-да-Кашуэйра
Карму-да-Кашуэйра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шатнуа (Югары Сона)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,75 км².
Чарноховице
Чарноховице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Җиһандар Шакиров
Җиһандар Шакиров (Җиһандар Таһир улы Шакиров,, — , ) — умартачылык белгече, БР ФАның шәрәфле академигы (1995), биология фәннәре нәмзәде (1967), РСФСРның атказанган зоотехнигы (1985), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1980).
Чарноховице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кробонош
Кробонош — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вудлон (Фейрфакс округы, Виргиния)
Вудлон  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вудлон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юнөрен (Коркут)
Юнөрен (Yünören) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Коркут илчесенә караган бер авыл (köy).
HD141976
HD141976 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Поремба-Коцемби
Поремба-Коцемби — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Соль-Вож
Соль-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Соль елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шеины
Шеины (Шеины) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Перис (Иллинойс)
Перис  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Шеины
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Перис (Иллинойс)
Тарихы
Перис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7239) Mobberley
(7239) Mobberley — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Закир Шакиров
Закир Шакиров (Закир Шакир улы Шакиров,, — , ) — педагог, мәгърифәтче, тел белгече, Хезмәт Каһарманы (1928), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1944).
Ка Векия Гоби (Мантова)
Ка Векия Гоби — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Векия Гоби Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вильяфуфре
Вильяфуфре — Испаниянең Кантабрия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сялявичы (Баранавицкий районы)
Сялявичы  (Сялявічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Вильяфуфре
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сялявичы (Баранавицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Воймяни
Воймяни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Албаба тимер юл разъезды бистәсе
Албаба — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районына керүче тимер юл разъезды бистәсе.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча биредә 199 кеше яши.
Куммерфельд
Куммерфельд (Kummerfeld) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әндишә
Әндишә — Иранның Тәһран устанында урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 2003 елдан башлап йөртә.
Желёвице
Желёвице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карму-да-Мата
Карму-да-Мата — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тыдыль-Кикя
Тыдыль-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Часелька елгасының уң ярыннан 215 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кауфман (округ, Техас)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1848 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 71 313 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2036 км² тәшкил итә.
(14486) Tuscia
(14486) Tuscia — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 4 октябрендә Л. Тези, Г. Каттани тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 TE» саналган.
Панова (Талица шәһәр округы)
Панова (Панова) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Ягом-Ях
Ягом-Ях — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 94 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тымель-Кы
Тымель-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пеляжья кушылдыгының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шевинье
Шевинье (Chevigney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,17 км².
HD141981
HD141981 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кровиця
Кровиця — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аслан Масхадов
Аслан Масхадов (МасхадгӀеран Іаьлин кІант Аслан (Халид), 1951 елның 21 сентябре, ССРБ, Казакъ ССР, Караганда өлкәсе, Шокай — 2005 елның 8 марты, РФ, Чечня, Толстой-Юрт) — Чечен Ичкерия Җөмһүриятенең хәрби, сәяси, дәүләт эшлеклесе. Чечен Ичкерия Җөмһүриятенең президенты (1997 елның 12 феврале — 2005 елның 8 марты). 1969—1991 елларда ССРБ Кораллы көчләрендә хезмәт итә, полковник.
Вилье-сюр-Толон
Вилье-сюр-Толон — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Аслан Масхадов
Тәрҗемәи хәле
1951 елның 21 сентябрендә Казакъ ССР Караганда өлкәсе Осакаров районы Шокай бистәсендә туган. Гаиләсе 1944 елда чеченнәр һәм ингушлар сөргене вакытында Казакъстанга сөрелгән булган. 1957 елда гаиләсе белән Чечен-Ингуш АССР Надтеречный районы Зебир-Юрт авылына кайта. Совет чорында яхшы хәрби карьера ясый. Надтеречный авылы урта мәктәбен (1967), Тифлиста югары артиллерия команда укуханасен (1972), Ленинградта М. И. Калинин исемендәге хәрби-артиллерия академиясен (1981) тәмамлый. Тифлис хәрби уку йортын тәмамлагач, 1972-1977 елларда ССРБ-Кытай чигендәге Ханка күлендә, Ленинград хәрби уку йортын тәмамлагач, 1981-1986 елларда Маҗарстанда, 1986-1992 елларда Вильнюста  хезмәт итә. 1990 елда ул җитәкләгән хәрби округ сугышчан һәм сәяси әзерлектә иң яхшы нәтиҗәләр күрсәтә.
Рифкать Шакиров
Рифкать Шакиров (Рифкать Мидхәт улы Шакиров,, — , ) — инженер-механик, техник фәннәр докторы (1985), профессор (1991), БАССРның һәм РСФСРның атказанган төзүчесе (1980, 1986), РФ ягулык һәм энергетика министрлыгының атказанган хезмәткәре (1995), СССР газ сәнәгате министрлыгы әтличниге (1986), СССР нифет һәм газ сәнәгатьләре кәсәбәләрен төзү министрлыгының шәрәфле хезмәткәре.
Макс фон Лаве
Макс фон Лаве (,, — , ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1914).
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Аслан Масхадов
Чечен Ичкерия Җөмһүрияте
1992 елда «полковник» дәрәҗәсендә отставкага чыга. Д. Дудаевның ышанычлы көрәштәшенә әйләнә: 1992 елдан Чечняның башлыгы, 1994 елдан Чечен Ичкерия Җөмһүриятенең Кораллы көчләре баш сәргаскәре.
Беренче чечен сугышы вакытында А. Масхадов чечен кораллы көчләренең иң эре хәрби хәрәкәтләрен планлаштыра һәм тормышка ашыра. 1996 елның 31 августында генерал А. Лебедь белән «РФ белән Чечня Җөмһүрияте арасында мөнәсәбәтләрнең нигезләрен билгеләүче Принципларны эшләү турында» Хасавюрт килешүләрен имзалый.
1997 елның 27 гыйнварында, сайлаучыларның 59,3 % тавышын җыеп, Чечен Ичкерия Җөмһүриятенең президенты итеп сайлана.
1997 елның маенда РФ Президенты Борис Ельцин белән «РФ белән ЧИҖ арасында солых һәм мөнәсәбәтләр нигезләре турында килешүне» имзалый.
Сайлаулардан соң ярты ел үткәч, А. Масхадов ЧИҖ премьер министры итеп Шамил Басаевны билгели.
Икенче чечен сугышы башлангач, А. Масхадов ЧИҖ Дәүләт саклану комитеты (Мәҗлис–әл-Шура) җитәкчесе вазифасын ала.
2004 елның 8 сентябрендә РФ ФСБсы Ш. Басаев белән А. Масхадовны тотарга (юк итәргә) ярдәм итүче мәгълүмат өчен 300 млн сум түләргә вәгъдә итә.
2005 елның 8 мартында махсус операция вакытында үтерелә.
Гаиләсе
Беренче хатыны (1972 елдан) — Кусама Семиева, телефончы. Балалары: улы Анзор (1979), кызы Фатыйма (1981). Икенче хатыны (2002 елдан), бер баласы. Масхадов үтерелгәч, гаиләсе Финляндиядә сәяси сыену урыны алган. 2016 елда Кусама Семиева Чечняга кайта.
Вильяэскуса (Кантабрия)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.