cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фәридә Шакирова
Шушы чорда аның күп кенә шигырьләре, хикәяләре, юморескалары, уйлануларын чагылдырган публицистик язмалары «Ватаным Татарстан», «Идел», «Чаян» һәм башка басмаларда дөнья күрә, шигырьләре коллектив җыентыкта нәшер ителә. Ф. Шакирова, инде өлгереп җиткән иҗатчы буларак, хикәя, повесть кебек зур күләмле чәчмә әсәрләр иҗат итүгә алына. Тормышны тирәннән, төпкеленнән белүе, кешеләрне яратуы аңа зур уңышлар китерә — әсәрләре укучылар тарафыннан яратып кабул ителә. Аның әсәрләрендә гыйбрәтле кеше язмышлары, нечкә психологик кичерешләр белән үрелеп барып, йөгерек матур тел белән, мавыгып укый торган итеп сурәтләнә, гыйбрәт һәм сабак алырга өнди. Әнә шундый әсәрләре 2002 елда «Күңел ярларында ак дулкын» исеме белән аерым китап булып басылып чыкты.
1974 елда читтән торып укып Казан дәүләт педагогия институтының тарих-филология факультетын тәмамлый, рус теле һәм әдәбияты укытучысы белгечлеге ала.
Ф. Шакирова озак еллар район архив бүлеген җитәкләде, киң җәмәгать эше алып барды. Ул — район хатын-кызлар хәрәкәтенең әйдәп баручыларыннан берсе. Киң җәмәгать эшчәнлеге өчен 1996 елда «Районның хезмәт батыры» исеменә лаек булды. Шул ук елда аңа Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре дигән абруйлы исем бирелде.
Ф.Шакирова бүгенге көндә лаеклы ялда, актив иҗат белән яши.
Селце (Войник)
Селце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флоренс (Миннесота)
Флоренс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Флоренс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Екодим
Екодим — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ельга елгасының сул ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кутлу (Ардануч)
Кутлу (Kutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Ардануч илчесенә караган бер авыл (köy).
Янаполь
Янаполь (Янаполь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Клизувка
Клизувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Греничешть
Греничешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Клизувка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Греничешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анатолий Трубин
Анатолий Трубин (Анатолий Георгиевич Трубин,, — , ) — офтальмолог, Азәрбайҗан медицина инситуты профессоры, АзССРның атказанган фән эшлеклесе (1940).
Таунсенд (Массачусетс)
Таунсенд  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурованець (гмина Щитники)
Мурованець  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19419) Pinkham
(19419) Pinkham — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FO49» саналган.
Фалмут (сан алу урыны, Мэн)
Фалмут  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фалмут халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD243526
HD243526 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Хруслянки-Мазановски
Хруслянки-Мазановски — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фордерштодер
Фордерштодер — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Янавляны
Янавляны (Янаўляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Balqarlar sörgene
Säbäpläre
Barqar xalqın sörgengä cibärü - Beriäneñ qararı bulğan, balqar xalqı Öçençe reyx belän xezmättäşlek itmägän, läkin görci Beriä Qawqaznı törki xalıqlarnı quarğa teläp, törki qärdäş balqar xalqına höcüm başlağan, ä törki bulmağan qabarda xalqın timägän. Beriä balqar xalqın Öçençe reyx belän xezmättäşlek itüdä yalğan itep ğäyeplägän. Çınnan da bu höcüm Beriäneñ milli näfräte belän añlatıla.
Sörü
8 martta sörü çaraları başlana: 37 103 balqar sörgengä cibärelgän. Beriä qararı buyınça balqar tarixi cirläre Görcistanğa tapşırılğan, ä Qabarda-Balqar ASSR Qabarda ASSRğa küçerelgän.
Qazaqstanğa 16 684 keşe, Qırğızstanğa 15 743, Üzbäkstanğa 419 balqar sörgengä cibärelgän.
Qaytarma
1956 yılda Qırım tatarları, balqarlar, töreklär h.b. törki xalıqlarnı aqlaw xaqında Ämer çığarılğan.
1957 yılda SSRB Yuğarı Şurası Qabarda ASSR yänä Qabarda-Balqar ASSRğa küçerelä, 1979 yılğa balqarlarnıñ 90 %ı Qawqazğa qaytqan. Sörgendä 8 meñ häläk bulğan.
8 mart - balqar xalqı sörgene qorbannarı istälek köne.
Казчина Кяботаса (Кунео)
Казчина Кяботаса — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Желтопоп
Желтопоп — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Казчина Кяботаса (Кунео)
Географиясе
Казчина Кяботаса Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Желтопоп
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Кяботаса (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ени Зод
Ени Зод (Yeni Zod ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Фушроль (Луаре)
Фушроль — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Грюнберг (Гессен)
Грюнберг  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Владимир Шамов
Владимир Шамов, Владимир Николай улы Шамов, Шамов Владимир Николаевич (1882 елның 3 июне, Уфа губернасы, Минзәлә — 1962 елның 30 марты, Ленинград) — табиб-хирург, медицина хезмәте генерал-лейтенанты (1943), профессор, академик (1945), РСФСР һәм Украина ССР атказанган фән эшлеклесе, Ленин премиясе лауреаты (1962). Илдә беренчеләрдән булып, донорның һәм реципиентның кан төркеменә карап, кан күчерү алымын кертә, трансфузиология һәм трансплантология буенча гыйльми-гамәли ачышлары бар.
Тәрҗемәи хәле
1882 елның 22 маенда (3 июнендә) Уфа губернасы Минзәлә өяз шәһәрендә укытучы гаиләсендә туган. Әтисеннән бик иртә ятим кала. Өязнең земство хастаханәсендә фельдшер булып эшләгән әнисе улы төпле белем алсын өчен барлык көчен куя. Минзәлә гимназиясен (1902), Санкт-Петербург хәрби-медицина академиясен (1908) бик яхшы билгеләренә тәмамлый. 1912 елда атаклы галим Сергей Федоров җитәкчелегендә онкология темасына докторлык диссертациясе яклый. 1913-1914 елларда АКШта һәм Бөекбританиядә фәнни командировкада була: бертуган В. һәм Ч. Мейо, Дж. Крайль, проф. Х. Кушинг клиникаларында, проф. А. Каррель, Ф. Рочс лабораторияләрендә гыйльми эзләнүләр алып бара.
1914 елда Петербургка кайта, Хәрби-медицина академиясенең хирургия клиникасында эшли башлый. Беренче бөтендөнья сугышы вакытында кыр госпитальләрендә эшли.
Октябрь инкыйлабын тарихи чынбарлык буларак кабул итә, чит илгә китми, яңа хакимият белән хезмәттәшлек итә башлый. Ватандашлар сугышы чорында Кызыл гаскәр сугышчыларын дәвалый.
1919 елның 20 ноябрендә, илдә беренчеләрдән булып, донорның һәм реципиентның кан төркеменә карап, авыруга кан күчерүне башкара. 1923 елдан Харковь медицина институты профессоры. Украина ССРда беренче кан күчерү һәм гематология институтын оештыручы (соңыннан директоры).
1939 елдан янәдән Ленинградта эшли.
Бөек Ватан сугышы вакытында Кызыл гаскәрнең баш хирургы Н.И. Бурденконың урынбасары. 1945 елда Ерак Көнчыгыш фронтлары баш хирургы. Сугыштан соң үзенең хезмәт юлы башланган хәрби-медицина академиясендә кафедра мөдире. 1947-1956 елларда А.Л. Поленов исемендәге Лениград нейрохирургия фәнни-тикшеренү институты директоры.
Нейрохирургия, урология, үпкә хирургиясе һ.б. буенча 140 фәнни хезмәт авторы. 1945 елда ССРБ медицина фәннәре академиясе хакыйкый әгъзасы итеп сайлана.
1962 елда кан күчерү һәм әзерләү буенча фәнни-гамәли хезмәтләре өчен Ленин премиясе бирелә.
(19420) Vivekbuch
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FB54» саналган.
Марфа Трубина
Марфа Трубина (Трубина Мархви,, — , ) — чуаш балалар язучысы, ЧАССРның һәм РСФСҖнең атказанган мәктәп укытучысы (1944, 1951)
Окен (ай кратеры)
Окен - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 79 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Лоренц Окен (1779—1851) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Сераково (Могиленский повяты)
Сераково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4783) Wasson
(4783) Wasson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 12 гыйнварында Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 AH1» саналган.
Гүвем (Саваштепе)
Гүвем (Güvem) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Саваштепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 969
NGC 969 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сазанлы
Сазанлы — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452673, — 80207855004.
Решадие (Енишеһир)
Решадие (Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Фор-сюр-Жиронд
Сен-Фор-сюр-Жиронд — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Мутово
Мутово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Запойка
Запойка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пукшеньга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Максим Трунёв
Максим Трунёв (Максим Рудольфович Трунёв,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
Кече Некрасовы
Кече Некрасовы (Малые Некрасовы) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: коми-пирмәкләр (56%), руслар (44%).
Күкшем (елга)
Күкшем — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чуел елгасында урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Селце (Ленарт)
Селце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Күкшем (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чуел елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел кушылдыктары куйылысу аралыгында, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Селце (Ленарт)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Зырин
Зырин Николай Георгиевич (22 март 1909 ел — 4 март 1997 ел) — СССР һәм Россия туфрак белгече, биология фәннәре докторы (1968).
Күкшем (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Николай Зырин
Биографиясе
1909 елның 22 мартында Дондагы Ростовта күп балалы гаиләдә туган. Урта белемне Ырынбур гимназиясендә ала. Гимназияне тәмамлаганнан соң, авыл мәктәбендә укытучы булып эшли. 17 яшендә Казан университетына укырга керә.
1930 елда Мәскәү дәүләт университетының туфрак-география факультетына күчерелә. 1935 елда Мәскәү дәүләт университетын тәмамлый. 1938 елда Евгений Петрович Троицк җитәкчелегендә «Закономерности катионного обмена в почвах» темасына кандидатлык диссертациясе яклый. 1941 елда ополчение сафына керә, яраланып реабилитацияләнгәннән соң университетка кире кайта. 1941-1942 елларда факультетның деканы вазифасын били, ә 1942-1954 елларда геолог-туфрак факультетының деканы урынбасары була. 1968 елда «Узловые вопросы учения о микроэлементах в почвоведении» темасына докторлык диссертациясе яклый. 1969 елда профессор дәрәҗәсе бирелә. 1974 елда Мәскәү дәүләт университетының химия кафедрасын оештыра һәм аны 1980 елларга чаклы җитәкли. 1997 елның 4 мартында вафат була, Мәскәүдә Ваганьков зыяратында җирләнә.
Фәнни казанышлары
Туфрак минералогиясе мәсьәләләре белән шөгыльләнә, туфракның физик-химик тикшеренү методларын эшли. Үсемлек һәм туфракның спектраль анализ ысулларын камилләштерә. «Туфрак-үсемлек» системасында микроэлементларны бүлү проблемаларын тикшерә. Педохимиянең теоретик нигезләрен эшли. Пычрану һәм туфрак мониторингы проблемалары буенча мәктәпкә нигез салучы булып тора. Үләннәрдә һәм туфракта микроэлемент микъдарының бәйләнешләр мәсьәләсен өйрәнә. Туфрак өйрәнүчеләрнең халыкара туфрак химиясе буенча комиссиянең вице-президенты була. «Туфрак фәне» һөнәре буенча Мәскәү дәүләт университеты янындагы диссертация советы рәисе. Микроэлементларны өйрәнү буенча күп кенә Бөтенсоюз конференцияләрен оештыра. Зырин җитәкчелеге астында якынча 60 кандидатлык диссертациясе яклана. Никодим Антонович Качинский белән бергә Ленин тауларында МДУ туфрак стационарын оештыруда катнаша.
2003 елдан алып гыйльми «Зырин укулары» уздырыла
Сайланма әсәрләре
200-дән кичү фәнни эшләре нәшер ителә, шул исәптән:
Светлогорье
Светлогорье (Светлогорье) — Диңгез буе краеның Пожарский районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), украиннар (5%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
Форнах
Форнах — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Каль-Кутоп-Юган
Каль-Кутоп-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Помут елгасының уң ярына тамагыннан 133 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хруслянки-Юзефовски
Хруслянки-Юзефовски — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марбе
Марбе (Marbaix) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Авен-сюр-Эльп кантонына карый.
Флудвуд (Миннесота)
Флудвуд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Флудвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19421) Zachulett
(19421) Zachulett — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FD56» саналган.
Загоре (авыл)
Загоре  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шаи-ан-Гатине
Шаи-ан-Гатине — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Греонь
Греонь — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Владимир Трусенёв
Владимир Трусенёв (Владимир Иванович Трусенёв,, — , ) — СССР җиңел атлетикачысы (диск, ядрә ыргытучы), Европа чемпионатларының бронза һәм алтын призчысы (1958, 1962).
Казчина Кямбрани (Кунео)
Казчина Кямбрани — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Кямбрани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Климаше
Климаше — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Серники (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Янавшчына (Зэльвенский районы)
Янавшчына  (Янаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бутлеров урамы (Казан)
Бутлеров урамы (улица Бутлерова) — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан урам. Пушкин урамыннан башланып, Курашов урамы белән киселештә тәмамлана. Маяковский, Мөштәри, Толстой/Айвазовский урамнары белән кисешә. Казан университеты ректоры Александр Бутлеров исемен йөртә.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр урамның хәзерге Толстой урамына кадәрге өлеше Яңа Чүлмәк урамы (Ново-Горшечная), калган өлеше - Беръяклы Яңа Чүлмәк урамы (Односторонка Ново-Горшечной) дип аталган. Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
Аркадий Трусов
Аркадий Трусов (Аркадий Васильевич Трусов,, — , ) — СССР кино актеры, РСФСРнең халык артисты (1942).
Таянды
Таянды (Таянды) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%).
Гүвем (Мустафакемалпаша)
Гүвем (Güvem) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Темплтон (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кутлу (Дүзҗе)
Кутлу (Kutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Грюндау
Грюндау — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селце (Лития)
Селце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фалмут-Форсайд (Мэн)
Фалмут-Форсайд  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фалмут-Форсайд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Олден (ай кратеры)
Олден - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 111 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Гарольд Олден (англ.)русск. (1890—1964) хөрмәтенә бирелә.
(1798) Watts
(1798) Watts — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1949 елның 4 апрелендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1949 GC» саналган.
Мухи (Великопольское воеводалыгы)
Мухи  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Землен
Землен — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Форнхольц
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 970
NGC 970 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(19422) 1998 FV56
(19422) 1998 FV56 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FV56» саналган.
Климашевниця
Климашевниця — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD243542
HD243542 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дмитрий Трусов
Дмитрий Трусов (Дмитрий Валентинович Трусов,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче), 2007 елгы Кышкы Универсиаданың көмеш мидәле иясе.
Хрустне
Хрустне — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казчина Кяри (Бергамо)
Казчина Кяри — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Кяри Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сен-Фру
Сен-Фру — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Шалетт-сюр-Луен
Шалетт-сюр-Луен — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Ильяс Сәлахов
Ильяс Сәлахов, Ильяс Рәхимҗан улы Сәлахов (1961 елның 1 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Әлмәт районы, Түбән Абдул) — Татарстанның мәгариф һәм җәмәгать эшлеклесе, Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты ректоры (2009—2017), Волжск дәүләт су транспорты университетының Казан филиалы директоры (2017 елдан). Татарстанның атказанган укытучысы (2007), педагогика фәннәре кандидаты (2006). БТКның Әлмәт бүлеге җитәкчесе (2013—2017). Рафаил Төхфәтуллин премиясе лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
Бердәм Россия исемлеге буенча Әлмәт шәһәр шурасы депутаты
Хезмәт юлы
1984-1985 елларда — Әлмәт районы Елховой урта мәктәбендә хәрби әзерлек укытучысы.
1990 елда Алабуга дәүләт педагогия институтының гомумтехник фәннәр факультетын тәмамлагач, Алабуганың 2нче урта мәктәбендә педагог-оештыручы, 1992 елда ачылган татар гимназиясе директоры булып эшли.
1998 елдан — Әлмәтнең 3нче урта мәктәбе директоры.
2003—2009 елларда — Әлмәт сәүдә-икътисад техникумы директоры.
2009—2017 елларда — Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институтында ректор. Аның җитәкчелегендә Әлмәттә сәүдә-икътисад техникумы белән муниципаль институт берләшеп, Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты (АГИМС) оештырыла, күпбаскычлы укыту системасы барлыкка килә. 2012 елда институтның гыйльми шурасы карары белән әдәби иҗат белән шөгыльләнүче студентларны бүләкләү өчен Клара Булатова исемендәге премия булдырыла. Вузда шулай ук Ризаэддин Фәхреддин мирасын фәнни өйрәнү лабораториясе оештырылган – әлеге юнәлештә ирешкән уңышлары өчен Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институты Ризаэддин Фәхреддин исемендәге республика премиясенә лаек була. Ильяс Сәлахов тәкъдиме белән Әлмәт районы Елховой урта мәктәбендә алдынгы укучыларны бүләкләү өчен Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, язучы, авылдашлары Әсгать Сәлах исемендәге премия булдырылган.
2017 елдан — «Волжск дәүләт су транспорты университеты» диңгез һәм елга транспорты федераль дәүләт университетының Казан филиалы директоры.
Гаилә хәле
Өйләнгән, балалары: ике кызы, улы.
Волков урамы (Казан)
Волков урамы (улица Волкова) — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан урам. Петербург урамыннан башланып, Курашов урамы белән киселештә тәмамлана. Тихомирнов, Айвазовский, Лесгафт, Достоевский, Груздев урамнары белән кисешә. Инкыйлабчы Иван Волков (1893-1919) исемен йөртә.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Икенче тау урамы (Вторая гора) дип аталган. Хәзерге исемен 1927 елның 2 ноябреннән йөртә.
Гресия (Бузеу)
Гресия — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәхимкулов
Рәхимкулов — фамилия.
Фоксгом (Миннесота)
Фоксгом  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фоксгом шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Решадие (Девэли)
Решадие (Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Девэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гүвемкүчүктарла (Саваштепе)
Гүвемкүчүктарла (Güvemküçüktarla) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Саваштепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Марец
Марец (Maretz) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
Янавшчына (Свислацкий районы)
Янавшчына  (Янаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ворсинка (Бакалы районы)
Ворсинка — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452673, — 80207855006.
Вулкан
thumb|200px|Вулкан механизмы thumb|200px|[[Лава]]
Акбирде (Өскәлек кушылдыгы)
Акбирде — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Өскәлек елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Олдрин (ай кратеры)
Олдрин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 2,80 км булган кратер.
Вулкан
Вулкан — Җир шарының өслегендә барлыкка килгән табигый геологик җисем. Вулканнар аша җир өслегенә магма чыга. Җир кабыгында чатнаган урыннар бар, алар тирәсендә мантия матдәсе — магманың басымы кечерәк була.
Гуденсберг
Гуденсберг — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Акбирде (Өскәлек кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Гуденсберг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулкан
Мантия матдәсе эретелеп, магма учагы барлыкка килә.
(19423) Hefter
(19423) Hefter — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Акбирде (Өскәлек кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Олдрин (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Базз Олдрин (1930-) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
(19423) Hefter
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FD58» саналган.
Серослав (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Серослав  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Климки (Подлясье воеводалыгы)
Климки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зетёво (Стара-Загора өлкәсе)
Зетёво  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулкан
Магмада эрегән газлар аны учактан вулкан каналы буенча өскә, кратерга этеп чыгара. Җир өстенә агып чыккан магманы лава дип атыйлар. Яңа агып чыккан лаваның температурасы 1000 °С ка җитә. Сыек лава тыныч кына ага; ә үзлерәк лавадан шартлап газлар чыга; бик үзле лава кратердан вак кисәкчекләр — вулкан көле һәм көчле атыш вакытында эре кисәкләр — вулкан бомбалары рәвешендә атылып чыга.
Вулкан төрләре
Атыла торган һәм сүнгән вулканнар.
Кешелек тарихында атышы күзәтелгән вулканнар — ата торган яки хәрәкәттәге вулканнар дип атала. Җирдә атыла торган вулканнарның күпчелеге Тын океан ярлары буенда урнашкан.
Океан төпләрендә дә вулканнар бик күп. Әгәр вулкан конусы океан өстенә чыгып тора икән, бу очракта вулкан утравы барлыкка килә. Мәсәлән, Һавай утраулары — вулканнар атылудан хасил булган утраулар. Һавай утрауларының кайбер вулканнары, мәсәлән Мауна-Лоа, Килауэа, шартлаусыз гына атыла.
Бу вулканнарның кратерларында сыек лава күлләре бар; алар вулкан атылганда бик биеккә (280 м га кадәр) атыла, ә аннан соң авышлыклар буйлап агып төшә. Агып чыккан лава катканнан соң, мондый вулканнар җирдә яткан зур калканнарга охшый, һәм алар калкансыман вулканнар дип атала. Янартауларның стратовулкан дип аталган төре дә бар. Аларның авышлыклары конуссыман, текә һәм шактый биек була. Стратовулканнарның күбесе, лава астында җыелган газларның көчле басым астында булуы һәм үзлегеннән өскә чыга алмавы аркасында, гадәттә шартлап атыла. Стратовулканнар өслеге тау итәгенә кадәр төшеп җитмичә катып калган лава һәм көл (тефра) хисабына атылган саен яңартылып тора һәм гел үсә бара. Шуңа күрә аларны вулканология фәнендә күпкатламлы янартаулар дип тә атыйлар.
Дөньяның иң зур сүнгән вулканы - Индонезиянең Суматра утравындагы Тоба күле.
Селце (Луковиця)
Селце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каль-Одынг-Соим (Амня кушылдыгы)
Каль-Одынг-Соим  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Амня елгасының сул ярына тамагыннан 310 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Форстау
Форстау — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 971
NGC 971 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мухоцин
Мухоцин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татар-башкорт мәдәни үзәге (Берлин)
Татар-башкорт мәдәни үзәге — Германиянең башкаласы Берлинда эшләп килгән татар-башкорт мәдәни үзәге. Татар-башкорт мәдәни үзәгенең максаты — һәр кемгә милли үзенчәлекле саклап калырга булышлык итү.
Тарихы
Җәмәгать 2000 елда рәсми теркәлгән, бу немец формализмы юридик яктан өстенлек бирә. Әммә Берлинда башкортлар һәм татарлар бер ел элек «Римон» галереясында Рәис Хәлилов, Нурия Алееваның рәсемнәре һәм Илдар Харисовның коллажлар күргәзмәсен оештырган булган. Тиздән беренче газета бастырырга өлгәшәләр, аннары икенче басма барлыкка килә. Бер-ике айдан оешманы легитимлаштыру зарурлыгы килеп туа. «Безнең үзәк немецчә "Tatarisch-Baschkirischer Kulturverein e.V.", татарча һәм башкортча - "Tatar-bashqort madani uzage" дип атала, - ди үзәкне оештыручы Илдар Харисов. Безне журналистар ничек кенә атамады: татар-башкорт оешмасы, татар җәмгыяте, якташлар... Без мәдәни үзәк дигән исем сайладык». Үзәктә эмигрантлар юк диярлек, күпчелеге вакытлыча эшкә яки укырга килгән ватандашлар. Татар-башкорт үзәге ячейкалары бөтен Алмания буйлап - Майндагы Франкфуртта Мюнхенгә кадәр бүлеп таралган. Франкфуртта 2004 елдан 2010 елга кадәр «Бертуган» дигән татар-башкорт журналы чыгарылган. 2010 елда журнал чыгарылудан туктый, шул ук исемдәге нәшрият эшләп килә.
Фармингдейл (сан алу урыны, Мэн)
Фармингдейл  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Татар-башкорт мәдәни үзәге (Берлин)
Тарихы
Рәис Хәлилов ирекле рәссам-дизайнер булып эшли һәм фотосүрәтләр белән шөгыльләнә. Ул рәссамнарның, музыкантларның, галимнарның мәдәни үзәген оештырган. Үзәк күргәзмәләр, классик һәм милли музыка кичәләрен оештыра. Берлинда татар-башкорт общинасы сабантуйның милли байрамын даими билгели.
Евросоюз илләрендә башкортлар корылтаен Лейпциг шәһәрендә яшәүче Баишев Ирек Фәнүр улы җитәкли.
Абдулабад (Һаҗыгабул)
Абдулабад  (Abdulabad ) — Әзербайҗанның Һаҗыкабул районына караган авыл.
Нефедовская (Киров өлкәсе)
Нефедовская (Нефедовская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Шамбон-ла-Форе
Шамбон-ла-Форе — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Нефедовская (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Фармингдейл (сан алу урыны, Мэн)
Географиясе
Фармингдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Тингсборо (Массачусетс)
Тингсборо  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Фармингдейл (сан алу урыны, Мэн)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нефедовская (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Тингсборо (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тумна (Чулым кушылдыгы)
Тумна (Кече Тумна) — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан 1623 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кирилл Тулупов
Кирилл Тулупов (Кирилл Сергеевич Тулупов,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы).
(3107) Weaver
Тарихы
1981 елның 5 маенда Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 JG2» саналган.
Хрусьцехув (Люблин воеводалыгы)
Хрусьцехув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гресия (Прахова)
Гресия — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19424) Andrewsong
(19424) Andrewsong — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FH61» саналган.
Яневичы (Смаргонский районы)
Яневичы  (Яневічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Серославек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Климковичи
Климковичи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свиягино
Свиягино (Свиягино) — Диңгез буе краеның Спасское районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), украиннар (15%).
Гүвемли (Сивриһисар)
Гүвемли (Güvemli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зимница (Стара-Загора өлкәсе)
Зимница  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пий X
Изге Пий X (Pius PP. X; тәхеткә күтәрелгәнче – Джузеппе Мелькиоре Сарто, Guiseppe Melchiore Sarto; 1835 елның 2 июне – 1914 елның 20 августы) – 1903 елның 4 августыннан 1914 елның 20 августына кадәр идарә иткән 257 нче Рим папасы, атаклы католик дин эшлеклесе.
Тормыш юлы
Джузеппе Мелькиоре Сарто 1835 елның 2 июнендә, Тревизо тирәсендәге Риезе коммунасында, почта ташучы белән тегүче гаиләсендә туган. Тревизо һәм Падуя католик семинарияләрендә белем ала. 1858 елда аңа рухани саны бирелә, ул Венециядә хезмәт итә башлый. 1875 елда Тревизо семинариясенең ректоры итеп билгеләнә. 1884 елда Мантуя епискобы итеп куела. 1893 елда папа Лев XIII аңа кардинал дәрәҗәсен бирә һәм 1893 елда Венеция патриархы итеп билгели.
Папа Пий X
Лев XIII вафат булгач, конклавның – папа сайлауларының – барышы Краков архиепискобы кардинал Ян Пузинаның Австро-Венгрия императоры исеменнән кардинал Рамполла кандидатурасына вето салуы белән бозыла. Бу вакытта Рамполла 31, ә Сарто 5 тавыш җыйган була. Сайлаучыларның ветога бик нык ачулары килә, әмма алар император таләбенә буйсынырга мәҗбүр булалар. 1903 елның 4 августында 50 тавыш белән Австрия йогынтысына дучар булган Венеция патриархы – кардинал Джузеппе Мелькиоре Сарто – папа итеп сайлана. Тәхеткә утыру белән, Пий X кардинал Мерри дель Вальны Ватиканның дәүләт сәркатибе итеп билгели. Соңгысы исә яңа сайланган папага караганда сәяси яктан тәҗрибәлерәк була, дипломатияне яхшы белә.
Модернизм белән каршылык
Пий X чорында чиркәү эчендә яңалыкларны яклаучы модернизм хәрәкәте барлыкка килә. Модернистлар фикеренчә,католик идеологиясен яңартырга һәм аның эчтәлеген һәм телен XX гасыр кешенесең фикер йөртү рәвешенә яраклаштырырга кирәк була. Пий X 1907 елның 8 сентябрендә тантаналы шартларда модернистлар хәрәкәтен фаш итеп сүгә. Тиздән хәрәкәт вәкилләрен эзәрлекләү башлана: модернизмга карата уңай карашта булган һәрбер рухани шик астында кала. Папаның кушуы белән махсус мәгълүмат һәм шикаятьләрне туплаучы оешма төзелә, ул биргән нәтиҗәләр буенча чиркәү инквизициясе «яңа еретикларны» җәзалый торган була. Пий X үлеме белән инквизиция ысулларына яңадан кайту сәясәте бик зәгыйфьләнә, әмма католиклыкны заманчалаштыру белән көрәшү II Ватикан җыенына кадәр дәвам итә.
Модернизм белән искиткеч активлык белән көрәшүче Пий X исемен Икенче Ватикан җыенының карарларын танымаучы Руханилар кардәшлеге йөртә.
Үлем һәм хәтер
Пий X 1914 елның 20 августында вафат була. Пий XII аны 1951 елда әүлияләр рәтенә, ә 1954 елда изгеләр сафына кертә.
Папа тормышта
Ватиканга күчкәч тә, Пий X гади шәһәр кешесе гадәтләрен саклый. Арзанга сатып алынган сәгать куллана, гади каләм белән яза, еш кына каләмен ак сутанасының манжетларына сөртеп чистарта торган булган.
Пий X тарихта беренче булып кинофильм караган папа буларак истә калган.
Кутлубейдемирҗи (Бартын)
Кутлубейдемирҗи (Kutlubeydemirci) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (köy).
Форхах
Форхах — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Оливье (ай кратеры)
Оливье - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 78 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Чарльз Оливье (1884—1975) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Казчина ла Вале (Комо)
Казчина ла Вале — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Гуксхаген
Гуксхаген — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селце (Пивка)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Темир
Темир (Темир) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
HD243543
HD243543 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.