cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ләңгәр (шәһәр)
Ләңгәр (Lenger, Ленгер, Ленгер) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә (2018 елга кадәр Көньяк Казакъстан өлкәсендә) урнашкан шәһәр.
Кнежа (Толмин)
Кнежа  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дардәрә
Дардәрә (Dardərə ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Көзлүҗе (Пүлүмүр)
Көзлүҗе (Közlüce) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пүлүмүр илчесенә караган бер авыл (köy).
.ai
.ai — Ангильянең югары дәрәҗәле милли домены. Домен Ангильянең хөкүмәт структуралары тарафыннан идарә ителә. Домен 1995 елда кертелә, оештыручысы – Offshore Information Services.
off.ai, com.ai, net.ai һәм org.ai астдоменнарында теркәлү бөтен дөнья буенча ачык, тик бу бик үк файдалы яки табышлы түгел. 2009 елның 15 сентябреннән .ai зонасында икенче дәрәҗә теркәлүләр Бөтендөнья Челтәренең теләсә нинди кулланучысыны мөмкин.
Теркәлү бәясе, мәсәлән, whois.ai да, барысы $100 USD күләмендә генә, өстәвенә теркәлү периоды 2 ел. Теркәлүнең формалаштыру процессы, гадәттә, гади һәм күбесенчә факс буенча башкарыла. Шуннан соң заказ бирүченең адресын тикшерү була һәм түләүдән соң 3 ай үткәч, заказчының кредит картасы белән проблемалар булмавы аныклангач, теркәүне тәмамланган, дип санарга мөмкин.
Военець
Военець — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңаташ
Яңаташ (Jańatas, Жаңатас, Жанатас) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1969 елдан башлап йөртә.
Панзелка
Панзелка — Алатыр елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Лукояново районы биләмәләрендә ага. Елга  Алатыр елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Владимир (Горж)
Владимир — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мидияк (Аргаяш районы)
Мидияк (Медиак) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
(18498) Cesaro
(18498) Cesaro — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 22 июнендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 MN» саналган.
Мидияк (Аргаяш районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (90%).
Вальдербах
Вальдербах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.an
.an — Нидерландларның Антиль утраулары өчен югары дәрәҗәле милли домены.
(4551) Кокран
(4551) Кокран — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 28 июнендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MC» саналган.
.ao
.ao — Анголаның югары дәрәҗәле милли домены.
Михаил Кузнецов (1947)
Кузнецов Михаил Дмитриевич (8 май 1947 ел — 14 февраль 2021 ел) — СССР һәм Россия рәссамы, Башкортстан Республикасының атказанган рәссамы (2008).
Урак өсте йоласы
Урак өсте йоласы - милли йолаларыбызның берсе.Ул август башында ,урак башланыр алдыннан үткәрелгән.
Симакава
Симакава (Сімакава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Урак өсте йоласы
== Элекке вакытларда игеннәр өлгерүен, уракка чыгарга вакыт җиткәнме, юкмы икәнлеген авылның өлкән, тәҗрибәле картларыннан сорашып, белешеп торганнар.Урак башлануның үз ырымы булган.Кулы ,,җиңел” кеше кырга чыгып, уракны беренче булып башлап куярга тиеш, дигәннәр.Уракны бер кешедән,уңганрак кешедән башлатканнар. Кайсы кеше кичатна көнне, кайсы базар көнне уракны башлаган.Усал кешеләр караңгыдан чыгып башлап куйганнар. Андый беренче башлап куючылар турында авыр куллы булды, дигәннәр. ==   Гадәттә кызлар урак урып барса, егетләр көлтә бәйләп, чүмәлә ясап торган. Кояш баемыйча урактан кайтмаганнар.Тугыз көлтә бәйләп, берсен башына кигереп куйганнар. Урактан кайтканда, күмәкләп җырлап кайтканнар. Элек, аерым хуҗалык чакта, эшләргә кешесе булмаган, ялгыз яки ярдәмчесез кешеләр урак урырга өмәгә чакыра торган булганнар. Пермь өлкәсе татарлары шундый өмәне ,,Урак пумич” дип атаганнар. Өмә (пумич) буласы йортны бөтен авыл белсен өчен, теләгән кеше өмәгә катнаша алсын өчен түбәндәгечә эшлиләр: ишегалдындагы тал башына яхшы сөлге меңгереп элгәннәр. Ул ботен авылга күренеп торган. Ак чолгаулар, чабаталар киеп килгәннәр. Ярышып эшләгәннәр. Бер көндә урып бетергәннәр. Эшли торган җирләре урылып бетсә,куршедә ярдәмгә мохтаҗ бабайларга да  булышканнар. Тал тобендэ сарык итенннэн аш, ботка пешерелгән.Өмәгә беренче булып килгән кешене ,, пумич башлык” дип атаганннар. Аңа аерым игътибар, хөрмәт була. Килүенә, кишер, бәрәңге, эремчек салып ,шәңгә эзерләгәннәр.Кызык булган. Миңа да бүлеп бир әле, диешкәннәр.Пумич беткәч, пумич башлыкны сикерткәннәр.Алдан эшләп чыкканнарга ,ашаганда, сарыкның түшен биргәннәр Кырда урак урганда ,,җир хакы” бирү, ,,җир иясенә”, ,,кыр атасы”н ризалату кебек борынгыдан килгән ышанулар белән бәйле йолалар да булган. Кырда урак урып бетергәндә, җир башында берничә тотым ашлыкны урмыйча калдыру гадәте булган. Аларны ,,җир иясен”, ,,кыр атасына” дип атап калдыралар, имеш. Урмыйча калдырылган берничә тотым ашлыкны ,,кыр сакалы”, ,,җир сакалы” дип тә атаганнар. Аны үреп куйганнар, җир сакалы дип.Киләсе елга уңыш теләп торсын, дип.Чәч үргән кебек үрәләр дә, җир сакалы калдыралар. Җир өлеше. Хөзер бабай өлеше. . Җир хакы. Җир колачы .Урмый калдырылган җирләрне болай атау хәзер дэ бар.
Симакава
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Михаил Кузнецов (1947)
Биографиясе
Михаил Дмитриевич Кузнецов Чиләбе өлкәсенең Күчә районы Петропавловка авылында 1947 елның 8 маенда күп балалы гаиләдә туган.
Түбән Яхшый
Почта индексы — 423765.
Ганишейһ (Аккышла)
Ганишейһ (Ganişeyh) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Аккышла илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Михаил Кузнецов (1947)
Биографиясе
1965нче елдан 1969 елга кадәр Уфа сәнгать училищесында укый Шул ук вакытта рәссам. А. Э. Тюлькин белән таныша, М. Кузнецов күпмедер вакыт аның йортында укый.
Түбән Яхшый
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Михаил Кузнецов (1947)
Биографиясе
Кузнецовның хатыны, Янбухтина Әлмира Гайнулла кызы 1966 елда Санкт-Петербургта И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург скульптура, архитектура һәм рәсем сәнгате академия институтын һәм Сәнгать сәнәгатенең гыйльми-тикшеренү институтында аспирантура тәмамлый. Хатынының диссертациясе өчен Башкортстан районнары буенча материаллар җыю өчен экспедицияләр оештыра. 70-нче елларда алар СССР ФА Башкорт филиалы Тарих, тел һәм әдәбият институтының этнографик экспедицияләрендә катнаша, башкортларның көнкүрешен һәм мәдәнияте предметлары белән таныша. Экспедиция эше белән билгеле галим-этнограф, тарих фәннәре кандидаты, башкорт этнографиясе буенча фундаменталь эзләнү авторы Н. В. Бикбулатов җитәкчелек итә.
1970 елда аларның этнографиясе Дәүләт музеенда башкортларның предметлы дөньясын тасвирлау өчен Ленинградка уртак сәфәре була.
1974 елда рәссам хатыны белән Пушкин урыннары буенча сәяхәт итә: Псков, Святогорский монастыре, Успение соборы (аның дивары янында А. С. Пушкин җирләнгән), Михайловский, Тригорский, Петровский авыллары, Псково-Печера монастыре.
70-90 елларда Бүздәк районы авылларында, Янбухтинаның туган ягында, Дүртөйле районының Венеция авылында, Казан, Сембер калаларында этюдлар өстендә эшли.
Рәссам Б. Ф. Домашников белән берлектә, 1980 елда ул Вологдага, Кириллов һәм Ферапонтовога этюдлар бара, анда ул тәүге тапкыр Дионисий фрескалары, борынгы рус Төньяк архитектурасы белән очраша, 80-нче еллар уртасында Ә.Ф. Лотфуллин белән Башкортстанның Әбҗәлил районына этюдларга сәфәр кыла.
80-нче еллар азагыннан Кузнецов Уфа янындагы Суровка авылында яши һәм эшли.
1989 елда СССР Рәссамнар берлегенә әгъза итеп кабул ителә.
2003 елдан 2005 елга кадәр Николо-Березовка авылында этюдлар өстендә эшли, анда тыюлык урыннарына, архитектурага, бу якның мәһабәт табигатенә багышланган эшләр сериясе языла.
М. Кузнецов А. Э. Тюлькин турында хикәя-хатирәләр авторы, ул «Рампа» журналында, аннары «Бельские просторы» журналында басылып чыга, хикәя «Мәдәният» номинациясендә елның иң яхшы басмасы дип исәпләнә.
2008 елда ижатчыга «Башкортстан Республикасының атказанган рәссамы» дигән мактаулы исем бирелә.
Михаил Дмитриевич Кузнецов 2021 елның 14 февралендә Уфа шәһәрендә вафат була.
Иҗаты
М. Д. Кузнецов бөтен гомере буе туган авылы темасына мөрәҗәгать итә — «Петропавловский завод» (1964), «Село Петропавловка» (1966), «Крыши в Петропавловке» (1972), «Петропавловка зимой» (1973), шулай ук «Родительский двор», «Уголок детства», «Школьная гора» һ. б. әсәрләре
Төп хезмәтләре: «Памяти матери. 1956 год» ,1988 ел, «Автопортрет» (1966), «Петропавловка» (1969), «Желтый дом» (1974), «Архимандровское озеро»(1966). «Татарник» (1972), «Прогулка под Уфой» (1973), «Октябрь под Уфой» (1973), «Подсолнух» (1977), «Радуга в Каране» (1979), «Вид на Дюртюли из д. Венеция»(1979), «Нюськины дети» и «Ночной прохожий в клетчатом пальто».
Әсәрләре М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда Уфа), Нефтекама «Мирас» картиналар галереясында (Нефтекама, БР), Дүртөйле тарих һәм т уган якны өйрәнү музеенда (Дүртөйле, БР) саклана.
Күргәзмәләрдә катнашуы
1973 елдан алып Кузнецов яшьләр,республика, зона, Бөтенрусия, Бөтенсоюз, чит ил күргәзмәләрендә катнаша.
1997 елда — шәхси күргәзмәсе оештырыла, ул М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда үтә
2005 елдан 2009 елга кадәр Уфа, Нефтекама, Башкортстан калалары һәм башка шәһәрләрдә 20-гә якын шәхси күргәзмәсе үтә.
Әдәбият
Кузнецов Михаил Дмитриевич. Катало-буклет. Составитель А. Янбухтина. Уфа. 1997.
Кузнецов Михаил Дмитриевич. //Башкирская энциклопедия. Сост. А. Навозова. Уфа. 2007 к.3.С.279.
Рассказы М. Кузнецова об А. Э. Тюлькине опубликованы в журнале «Рампа» (№ 5-6, 2006), а также в альманахе «Бельские просторы» (2008 № 8).
Корвин (Великопольское воеводалыгы)
Корвин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Карач (Татарстан)
Түбән Карач — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Актаныштан 27 чакрым көнбатыштарак, көнбатыштагы Шәбез елгасы буенда, өмет һәм михнәт белән бәйле элекке Әҗәкүл пристаненнән -23, Камбарка тимер юл станциясеннән 73 чакрым ераклыкта урнакан. Дөрес, аларның яшәеше,өмете Удмуртиягә бәйләнгәнлектән, күбрәге Дербёшка юлын таптыйлар.. Боларны – сагынып сөйләргә генә калган чынбарлык.
1795 нче елгы V ревизия вакытында авылда 17 хуҗалык булуы, аларда рөхсәт белән килеп утырган 41 ир-ат һәм 33 хатын-кыз яшәве теркәлгән. Алар кемнәрдер янына күченеп килеп утырганнар, димәк. Җәнәй волостенең Камбар түбәсенә краганнар. 1816 нчы елда уздырылган  VII ревизия мәгълүматларында Өлкән Карачтагы 26 башкорт, 95 типтәр исәпкә алынган, алар 200 ел элек килеп утырганнар дип язылган. Шушы мәгълүматка таянып, авылның 1616 елда ук нигезләнүен әйтергә мөмкин.
Карач бабаның ханлык чорында диван (эре җир биләүчеләр җыелмасы) әгъзасы икәнлекне белдергән карачы дигән дәрәҗәдән файдалануы ихимал. Халык үзе, казан ханлыгы бәйсезлеген югалткач, бабаларыбыз бирегә күченеп утырган, ди. Монда тимерчелекнең алга китүе, өяздә билгеле тимерчеләр, дхрт алачык булуы да. Болгар чорында ук әлеге һөнәр ияләренең абруйдан файдалануы җирле карачлылырның тамырын борынгы Идел буена хаклы бәйли. Аннары язучы Ягъсүф ага Шәфыйков, өлкәннәр истәлегенә нигезләнеп, “Ишан хәзрәт наратлыгы сере” дигән тарихи хикәясендә: “XIX гасыр азагында авылыбыз бик зур булган. Җиде урам-мәхәлләсендә җиде мәчет манарасы балкыган”,-дип яза. Агыйдел аръягында Нугай, Сөннең теге ягындагы Яркәй һәм Исәнбай һәм үзебездәге Татар Суксуына карачлылар нигез сала. Шунлыктан авылның халкы  даими кимеп тора.
Авылда 1859 нчы елда-176, 1870 нче елда-165, 1884 нче елда- 185, 1897 нче елда-216, 1902 нче елда-27 йортта-180, 1906 нчы елда-209, 1913 нче елда-190, 1920 нче елда-226, 1926 нчы елда-120, 1938 нче елда-96, 1949 нчы елда-72, 1958 нче елда- 50, 1965 нче елда- 16 өйдә-59, 1970 нче елда-47,1979 нчы елда- 43 кеше яши. 1993нче елда 3 йорт кала, анда-7, 2010 нчы елда- 4 йортта 8 кеше гомер кичерә. 2020 нче елда-  2 йортта 4 кеше яши.
Революциягә кадәр соңгы бүленештә Семиостров волостена кертеләләр, 580 дисәтинә җирдән файдаланалар. Типтәрләр күпчелекне тәшкил итәләр.
Чапаев исемендәге күмәк хуҗалыкка берләшәләр, аннан Крупская исемендәге  хуҗалыкка кушалар. Яңа Кормаш авыл Човетына карый, берара Тат. Суксуга буйсындылар.
Бөек Ватан сугышында илнең бәйсезлеген саклаучылар сафына 16 яугир баса, шулардан 11е яу кырында мәңгелеккә ятып кала, хәбзрсез югала. Исән кайтучылар арасында Мөслимдә ветеринария курслары тәмамлагач, зоотехник, хуҗалык рәисе (ул яуга киткәч, аның хезмәтен  1945 нче елга кадәр хатыны Мөнирә башкара), сугыштан соң Такталачык участогында мал табибы, авылда кабат хуҗалык рәисе булып эәләгән офицер Долмаган Шәфыйков та (1914-10.10.1955) була. Колхозчыларга партия райкомы рәхсәтеннән башка икмәкне хезмәт көннәренә биргәнгә ун елга Колымага озатыла, аннан Сталин вафатыннан соң Сарапулдагы гаиләсе янына кайтып егыла. 41 яшендә бакыйлыкка күчә.
Күренекле кешеләре
Шәфыйков Мирсил Долмаган улы
Вакытында авылда хуҗалык җитәкләгән, яуда катнашкан такталачык участок мал табибы гаиләсендә дөньяга килә 1952 нче елда алар гаиләсе Сарапулга күчеп китәргә мәҗбхр була, шунда 8нче сыйныфны тәмамлый, “Кызыл металлист заводында тимер кыручы булып эшли,кичке мәктәптә урта белем үзләштерә. 1963 нче елда Мәскәү технология институтына укырга керә.,диплом алуы өч елга соңара, чөнки Ватан алдындагы хәрби бурычын үтәргә барып кайтырга туры килә. Ә институт тәмамлауга лейтенантны кабат армиягә алалар.Ул генерал штабта махсус төзелеш өчен җавап бирә торган идарә башлыгы, полковник дәрәҗәсенә күтәрелә. Чынлыкта ул генерал вазыйфасы башкара.
Шәфыйкова Мөстәфидә Долмаган кызы.
1947 нче елгы ачлыктан соң 1948 нче елда икмәк уңа, район хуҗалыкларыннан сорамыйча, бер хезмәт көненә 200 әр грамм тхбән сортлы бодай биргән өчен сентябрьдә хуҗалык рәисе булып эшләүче әтисен кулга алалар, 10 елга колымага җибәрәләр, 5 елдан соң И. В. Сталин күрү бәхетенә ирешә кыз. Абыйлары. Яугир аталарын сугыштан, кызчык төрмәдән кайтуын зарыгып көтә. Мондый авырлыкларга карамастан, алар Сарапулда яшәргә сыену урыны гына табып калмыйлар, ә канат ныгыту танылу өчен җирлеккә тап булалар. Боларына фидакарь хезмәтләре белән ирешәләр, элбәттә.
Мөстәфидә кичке урта мәктәптә эшләп укый. Тегү фабрикасында хезмәт юлын өйрәнчек булып башлый. Мәскәү технология институтының көндезге бүлегендә югары белем үзләштерә. Аннан кайткач Сарапулдагы кием-салымны һәм аяк киемен индивидуаль  тегү фабрикасында технолог. Цех башлыгы. Баш инженер, директор була.
Удмуртиянең атказанган халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү хезмәткәре.
Шәфыйков Ягъсүф Долмаган улы.
Яңа Кормаш җидееллык мәктәбен тәмамлый. Башта колхозда, аннан соң Удмуртиянең Сарапул шәһәрендә төрле эшләрдәэшли. 1960-1963 елларда Урал хәрҗи округында хәрби хезмәттә була, штабта хәрби писарь  вазыйфасын башара. Бераздан егетне дивизия газетасына корреспондент итеп билгелиләр.
Армия хезмәтеннән соң Сарапул шәһәр газетасында бълек мөдире булып эшли, кичке урта мәктәпне тәмамлый. 1965 нче елда СССР журналистлар берлегенә кабул ителә. 1970 нче елда “Твои земляки” дигән тәүге китабы басыла.1971 нче елда читтән торып казан дәүләт финанс-икътисад институтын тәмамлый. Удмуртия АССРның Матбугат бүлеге башлыгы вазифасын башкара(1971-1972).
1972 нче елның гыйнварында КамАЗ төзелешенә җибәрелә., ул төрле җитәкчн урыннарда эшли. Волгодонск шәһәрендә “Атоммаш” заводын, атом станциясен, Краснодар краенда атом электр станциясен төзүдә катнаша, төзелеш җитәкчесенең көнкүреш һәм кадрлар буенча урынбасары булып эшли.
1991 нче елдан үзен тулаем журналист һөнәренә 1әм язучылыкка багышлый. Аны “Татар-информ” агентлыгының Төньяк Кавказдагы вәкиле итеп билгелиләр. Краснодар, Ставрополь крайларында, Адыгей республикасында, Ростов һәм Волгоград өлкәләрендә җирле татар диаспорасына иҗтимагый-мәдәни үзәкләр төзергә булышу, татар матбугатына яздыру-болар барысы да тырыш хезмәт нәтибәсе була.
2000 нче елның апреленнән Шәфыйков республиканың “Татарстан журналында бүлек мөдире булып эшли, рус һәм татар телләрендә яза. 2000-2001 нче елларда Чаллы шәһәр хакимиятенең җәмәгатьчелек белән элемтәләр идарәсен җитәкли.
ТРның Мактау грамотасы белән бүләкләнә.
Җәмәгате Татьяна белән ике кыз үстерәләр.
Шәфыйков Фәнүс Долмаган улы
Әтисе яуга алынгач дөньяга килгән малайга, туган авылында башлангыч мәктәп тәмамлап, калган белемне Удмуртиядә алырга туры килә. Сарапулда җидееллык, аннан кичке урта мәктәп, читтән торып Иңевск механика институтын тәмамлый. Башта төзелештә хезмәт куя, курсларда укып кайткач, суыткычлар төзәтүче механик булып китә. 1960 нчы елны хәрби бурычын үтәргә чакырыла. Абыйсы Шәфыйков Ягъсүф белән бергә хезмәт итәләр. Туганы штабта писарь ул радиостанция башлыгы була. Тыныч тормышка әйләнеп кайткач, заводта хрби аппаратларны көйләүче булып эшли. Тимер-бетон эшләнмәләр заводына директор урынбасары итеп җибәрелә, соңыннан директорлык бурычын да йөклиләр. Ижевскида «Агрострой» трестына идарәче итеп чакырып алалар. 1993-2001 нче елларда республика агросәнгать төзелеше министры хезмәтен башкара.
Удмуртиянең атказанган төзүчесе.
Җәмәгате Нина белән ике улүстерәләр.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Врублевский (ай кратеры)
Врублевский - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 21,8 км булган кратер.
Сулы (Мишә кушылдыгы)
Сулы елга — Мишә елгасы (Куйбышев сусаклагычы бас.) кушылдыгы. Татарстанның Питрәч районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Питрәч авылы янында, Мишә елгасының уң ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Врублевский (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Сигизмунд-Флорентин Антонович Врублевский (1845–1888) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Сулы (Мишә кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гемптон (Коннектикут)
Гемптон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элко (Миннесота)
Элко  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кутловица
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мала Кемпа
Мала Кемпа — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Леобендорф (Түбән Австрия)
Леобендорф  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Григорий Иванов (1897)
Григорий Иванов (, Шолоково, Глазов өязе, Вәтке губернасы, Россия империясе —1963) — удмурт совет дәүләт эшлеклесе.
Казан авыл хуҗалыгы институтын (1926) бетергән. Глазов өяз шурасы башкарма комитеты сәркәтибе (1918-1919), Глазов өяз әсирләр һәм качаклар эшләре комиссиясе рәисе (1919-1920), Вот өлкә җир идарәсе башлыгы (1927-1928), Глазов өяз шурасы башкарма комитеты сәркәтибе (1928-1929), Вот өлкә план комиссиясе рәисе урынбасары (1929-1930), Түбән Новгород край план кәмисиясе авыл хуҗалыгы секциясе рәисе (1930-1931), Вот-Удмурт автономияле өлкәсе өлкә шурасы башкарма комитеты рәисе (1931-1935), Удмурт АССР Үзәк башкарма комитеты (1935-1937), Удмурт АССР Халык комиссарлары шурасы рәисе (1935-1938), кулга алынган (1938), азат ителгән (1941).
Алга (шәһәр)
Алга (Alǵa, Алға, Алга) — Казакъстанның Актүбә өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1961 елдан башлап йөртә.
Кобарид (община)
Кобарид  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Монтепре
Монтепре — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кобарид (община)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пелька
Пелька — Алатыр елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ичалки районы, Түбән Новгород өлкәсенең Починки районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Порте-Пюиморан
Порте-Пюиморан — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Возьнавесь
Возьнавесь — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1764) Когсхолл
(1764) Когсхолл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1953 елның 7 ноябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 VM1» саналган.
(18499) Showalter
(18499) Showalter — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 22 июнендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 MR» саналган.
NGC 405
NGC 405 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Симаны (Лидский районы)
Симаны  (Сіманы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кеннондейл (Коннектикут)
Кеннондейл  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кеннондейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кире (Алатыр районы)
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 841 кешенең яшәве мәгълүм.
Владимир (Долж)
Владимир — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кире (Алатыр районы)
Почта индексы — 429830. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203838001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200001700.
Владимир (Долж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кире (Алатыр районы)
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Тарих
Бистәнең барлыкка килүе тимер юлы төзелеше һәм урман ресурсларны үзләштерү белән бәйле.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (82%), чуашлар (12%), татарлар (3%), мордва (2%), украиннар (1%).
Икътисад
Урман комбинаты.
Үтәш (Аскын районы)
Үтәш — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452891, ОКАТО коды — 80204828003.
Вальдерсхоф
Вальдерсхоф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарипче (Гүдүл)
Гарипче (Garipçe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гүдүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зур Порек
Зур Порек (Большой Порек) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Казтанье (Верона)
Казтанье — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтанье Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мала Клёня (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Мала Клёня  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корита (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вуд (ай кратеры)
Вуд - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 84,2 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Роберт Вильямс Вуд (1868–1955) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Этвайнур
Этвайнуры (Этвайныр, Этвайнуры) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95%), урыслар (5%).
Гиброн (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
«Ирек мәйданы» газетасы
«Ирек мәйданы» — иҗтимагый-сәяси һәм мәдәни газета. Казанда нәшер ителә. атнага бер тапкыр чыга.
Аерым урын газетада тел, милләт проблемаларына бирелә.
Тарих
«Ирек мәйданы» газетасының беренче номеры 2004 елда чыга.
Листец (Силистра өлкәсе)
Листец  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дәстәфур
Дәстәфур (Dəstəfur ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
HD215907
HD215907 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Леоберсдорф
Леоберсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кобле (Словенське Конице)
Кобле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Войди (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3446) гребни
Тарихы
1942 елның 12 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1942 EB» саналган.
Прад (Көнчыгыш Пиреней)
Прад — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Тунказ
Тунказ (Тункас) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының уң ярыннан км ераклыкта Кия урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Монтиньи-сюр-Вель
Монтиньи-сюр-Вель — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Тунказ
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18500) 1996 NX3
(18500) 1996 NX3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Көйбашы (Гөйнүк)
Көйбашы (Köybaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Гөйнүк илчесенә караган бер авыл (köy).
Өмербейли (Герменҗык)
Өмербейли (Ömerbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Перпелейка
Перпелейка — Нуя елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Әтәш районы, Чамзинка районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Владимиреску
Владимиреску — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элко-Нью-Маркет (Миннесота)
Элко-Нью-Маркет  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элко-Нью-Маркет шәһәре  елда нигезләнгән.
Фёдор Кащеев
Кащеев Федор Александрович (6 декабрь 1934 ел) — рәссам, Башкортстанда сынлы сәнгать мәктәбенә нигез салучыларның берсе. РСФСРның атказанган (1991), Башкорт АССРның халык (1979) рәссамы. 1960 елдан СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы. Башкортстан комсомолының Галимов Сәләм исемендәге яшьләр премиясе лауреаты (1967).
Биографиясе
Федор Александрович Кащеев 1934 елның 6 декабрендә Башкорт АССР ның Аскын районы Аскын авылында туа. 1955 елда Уфа театр-сәнгать училищесын тәмамлый (педагогы Я. С. Хаст). Соңрак Федор Кащеев берничә ел буе туган училищесында укыта.
СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы (1960). 60 нчы еллар азагында Рәссамнар берлегенең Башкортстан бүлекчәсе рәисе итеп сайлана, СССР Рәссамнар берлеге идарәсе әгъзасы була.
Әлеге вакытта Федор Александрович Кащеев Уфа да яши һәм иҗат итә.
Әсәрләре турында
Кащеев иҗаты формалашкан чорда аңа рәссам А. Э. Тюлькинның йогынтысы зур була. Федор Кащеев рәсем һәм композицияле картина жанрларында эшли.
Иҗатының төп темасы — башкорт халкының тормыш-көнкүреше, аның тарихы һәм бүгенгесе. Үзенчәлекле милли колорит белән сугарылган әсәрләре үткәннәр белән хәзерге арасындагы өзелмәс бәйләнеш идеясен ача. Портретлар галереясын иҗат иткән, аларда иҗатының экспрессив-психологик юнәлеше аеруча көчле чагыла.
Картиналарындагы төсләр сайланышы декоративлык принципларына корылган.
Төп әсәрләре:
«Савымчылар» (1964), «Бабай» (1965), «Башкорт кымызы» (1966), «Бишек янында» (1968), «Иртә. Гаилә» (1969), «Фәрхи апа» (1971), «Завод лабораториясендә иртә» (1974); «Бораулаучылар» (1974), «Башкорт балы» (1977), «Колхозда печән мәле» (1979), «Кымызлык» (1994) — бөтенесе дә В. Нестеров исемендәге художество музеенда.
"Башкорт кымызы" әсәре
Федор Кащеевның башкорт көнкүрешен күзәтеп, тупланган күзәтүләре, һөнәри осталыгы өлгереп җиткәч төшерелгән картинасы - «Башкорт кымызы» (1966). Бу әсәрендә ул тәүге тапкыр башкорт милли темасына мөрәҗәгать итә.
Кащеев кабатланмас башкорт мохите, авыл кешеләре образын тудырган.Төсләр дә шушы максатка хезмәт итә: башкорт халык зәвыгына хас кызыл, сары, ак, кара, зәңгәр, яшел төсләр кулланыла.
Әсәр Мәскәүдә Октябрьнең 60 еллыгына багышланган Бөтенсоюз күргәзмәләрендә күрсәтелә, тәүге тапкыр башкорт халкының мәдәниятенә, аның үзенчәлекле этнографиясенә кызыксыну уята. Картина төрле чит илләр - (Болгар, Польша, Венгрия) экспозицияләрендә да күрсәтелә. «Башкорт кымызы» әсәре өчен Ф. Кащеевка СССР сәнгать академиясе дипломы тапшырыла. 1968 елда аңа Башкортстан ВЛКСМ Өлкә Комитетының Галимов Сәләм исемендәге республика премиясе бирелә
Шемонаиха
Шемонаиха (Шемонаиха) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Сен-Вигор-ле-Гран
Сен-Вигор-ле-Гран — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Синьки (Бераставицкий районы)
Синьки  (Сінькі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Войнахи
Войнахи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Урьяды
Түбән Урьяды — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423734.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты
Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты (рус. Северо-Кавказский военный институт внутренних войск) — ССРБ Эчке эшләр министрлыгының эчке гаскәрләре һәм Россиянең Эчке эшләр министрлыгы эчке гаскәрләре өчен офицерлар әзерләүне гамәлгә ашыручы югары хәрби-уку йорты, 1938 елның 3 маенда нигез салынган.
2 май — еллык бәйрәм көне.
Тарихы
1938 елның 3 маенда Советлар Берлеге Эчке эшләр халык комиссарының 157 номерлы боерыгы белән Яңа-Петергофның К.Е. Ворошилов исемендәге чик буе һәм эчке гаскәрләр хәрби-сәяси училищесының пехота бүлегеннән Орджоникидзе шәһәрендә даими урнашкан С.М. Киров исемендәге чик буе һәм эчке гаскәрләр Орджоникидзе хәрби училищесы төзелә. 1938 елның 18 сентябрендә ССРБ ның чик буе һәм эчке гаскәрләре ихтыяҗлары өчен офицер кадрларының беренче чыгарылышы уза.
Бөек Ватан сугышы чорында, 1942 елдан 1943 елга кадәр, училище курсантлары һәм укытучылары Төньяк Кавказ һәм Орджоникидзе шәһәре өчен барган сугышларда катнашалар. 1941—1945 елларда училище диварларыннан фронт өчен биш меңнән артык офицер кадрлары чыгарыла. 1951 елдан башлап Орджоникидзе хәрби училищесында уку ике ел бара, 1954 елдан уку өч елга кадәр озайтыла. 1961—1973 елларда Орджоникидзев хәрби училищесы урта хәрби-юридик белемле офицер кадрлар әзерли.
1968 елның 22 февралендә Советлар Берлеге Югары Советы Президиумы Указы белән С.М. Киров исемендәге Эчке эшләр министрлыгының эчке гаскәрләр Орджоникидзев хәрби училищесы Кызыл байрак орденына лаек була. 1974 елда ССРБ Министрлар Шурасы карары белән Орджоникидзев хәрби училищесы югары хәрби училищега күчерелә, анда уку вакыты дүрт елга кадәр озайтыла, 1992 елдан уку вакыты биш елга кадәр озайтыла.
1999 елның 2 июлендә Россия Федерациясе Хөкүмәте карары һәм Россия Федерациясе Эчке эшләр министры боерыгы белән С.М. Киров исемендәге Эчке эшләр министрлыгы эчке гаскәрләрнең Орджоникидзе Кызыл Байрак югары хәрби училищесы Россия Эчке эшләр министрлыгының эчке эшләр Төньяк-Кавказ хәрби Кызыл Байрак институты итеп үзгәртелә.
Кенсингтон (Коннектикут)
Кенсингтон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты
Тарихы
1988 елдан хәрби институтның профессорлар-укытучылар составы Сумгаит, Тбилиси, Фергане, Сухуми, Карабахе һәм Бакуда милләтара конфликтлар чорында махсус командировкаларда, шулай ук Чечня республикасында хәрби-хезмәт бурычларны үтәүдә катнаша.
Кенсингтон (Коннектикут)
Географиясе
Кенсингтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты
Тарихы
1938 елдан алып 2011 елга кадәр хәрби институт тарафыннан гаскәрләргә егерме тугыз мең офицер кадры чыгарылган. Хәрби институтны тәмамлаган сигез кеше Советлар Берлеге каһарманы исеменә лаек була (берсе ике тапкыр), унөч кеше Россия Федерациясе Герое, йөз иллегә якын чыгарылыш сыйныф укучысы генерал исеменә лаек була. Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 2011 елның 6 октябрендәге 1746-р номерлы күрсәтмәсе карары белән Россия Федерациясенең Эчке эшләр министрлыгының эчке гаскәрләр Төньяк-Кавказ хәрби институты бетерелә.
Кенсингтон (Коннектикут)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты
Институт бүләкләре
22 февраль, 1968 ел
Кориткув (Великопольское воеводалыгы)
Кориткув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Төньяк Кавказ эчке гаскәрләр хәрби институты
Танылган укучылар
Төп чыганак:
Кориткув (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 406
NGC 406 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Леоганг
Леоганг — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вальдзассен
Вальдзассен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ковача Вас (Словенська Бистриця)
Ковача Вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Казтанье (Тревизо)
Казтанье — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтанье Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Любен (Силистра өлкәсе)
Любен  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3521) Комри
(3521) Комри — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 26 июнендә Алан Гилмор, тарафыннан Озеро Текапо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 MH» саналган.
Камышный
Камышный (Камышный) — Чиләбе өлкәсенең Чесма районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), украиннар (5%).
Вурцельбауэр (ай кратеры)
Вурцельбауэр - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 86,8 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Иоганн Филипп Вурцельбауэр (1651–1725) хөрмәтенә бирелә.
Мала Коможа
Мала Коможа — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18501) 1996 OB
(18501) 1996 OB — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 16 июлендә галимнәр тарафыннан Фарра-д’Изонцо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 OB» саналган.
Моранжис (Марна)
Моранжис — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Андрей Тронин
Зура район шурасы башкарма комитеты рәисе (1929-1931), Удмурт өлкә җир идарәсе рәисе урынбасары (1932-1933), Балезино район шурасы башкарма комитеты рәисе (1933-1934), УАССР сәламәтлек саклау халык комиссары (1935-?), БК(б)Ф Удмурт өлкә комитеты мәдәният-агарту бүлеге мөдире (?-1937), Удмурт АССР Халык комиссарлары шурасы (Министрлар шурасы) рәисе (1937-1948). 1-2 чакырылышлары Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе Югары шурасы депутаты.
Синьки (Смаргонский районы)
Синьки  (Сінькі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дальзаводское
Дальзаводское (Дальзаводское) — Диңгез буе краеның Хороль районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (10%).
Күнгәк
Күнгәк — Башкортстанның Аскын районында урнашкан татар авылы. Авыл исеме Күнгәк елгасы атамасыннан.
Пратс-де-Молло-ла-Прест
Пратс-де-Молло-ла-Прест — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Өчарал
Өчарал (Úsharal, Үшарал, Учарал) — Казакъстанның Җидесу өлкәсендә (2022 елның 8 июненә кадәр ― Алматы өлкәсендә) урнашкан шәһәр. Алакүл районының административ үзәге.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Тарих
Шәһәр статусын 1984 елдан башлап йөртә.
Казтанье (Козенца)
Казтанье — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Войни-Вавжиньце
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гилфорд (Коннектикут)
Гилфорд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Владия
Владия — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пешлә (елга)
Пешлә — Инсар елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Рузай районы биләмәләрендә ага. кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км. Рузай шәһәре чикләрендә Инсарга коя. Елга атамасы ике мордва сүзеннән тора: "пеше" (урман) һәм "ляй" (елга, чишмә). Пешлә елгасы буенда Мордва Пешләсе һәм Татар Пешләсе авыллары урнашкан. Ике кушылдыгы бар: Пайгарма һәм Сюкся.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Леондинг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD215913
HD215913 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дәвраллы
Дәвраллы (Dəvrallı ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Вяйсала (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Ирьё Вяйсяля (1891–1971) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
Яштуга
Яштуга (Яштуга, Яштуга) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.