cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нирвикальпа
Патанджалиның Йога Сутралары
Патанджалиның Йога Сутраларында, нирвикальпа самадхи самадхиның иң югары дәрәҗәсе Асампраджната Самадхи өчен синоним булып тора. Самадхи ике төрле булып тора медитация объекты тәэминаты белән һәм аннан башка. Йога-сутра 1.44: "Шул рәвешле, чагылышлы (савичара) һәм супер-чагылышлы (нирвичара) самапатти, алар нечкә объектларда нигезләнгән, шулай ук аңлатыла. Башка караштан, “Нирвикальпа самадхи” үз аңнан башка абсорпция, ул менталь активлыкка чуму. Шул дәрәҗәдә үз эчендә читтавритти яки башкача әйткәндә, яки белүче, белү гамәле һәм беленгән объектның суда дулкыннар беткән һәм күбек диңгезгә беткән кебек эрүе.
Шайвизм
Нирвикальпака йога ул Шиваизм фәлсәфи системасының техник төшенчәсе, биредә "мин"не һәм and Шиваны тулаем идентификация бар, биредә исемнең һәм форманың концепцияләре үк бетә һәм Шива гына чын үз дип тәҗрибә ителә. Шул системада, барлык фикер конструкцияләрнең тәмам бетүе булганнан соң бу тәҗрибә була.
Ташлык (Татарстан)
Ташлык — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы татар авылы.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3. Почта индексы — 423554.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Арлеть
Арлеть – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Көлмез елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
]
Ходково-Велике
Ходково-Велике — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Раково (Щецинецкий повяты)
Раково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8617) 1980 PW
(8617) 1980 PW — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 6 августында Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PW» саналган.
Сомосьерра
Сомосьерра — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рестинга-Сека
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Луначарск
Луначарск (Луначарск ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лингмесанг
Лингмесанг (Lingmethang ) — Бутан дәүләтенең Монгар дзонгхагында урнашкан авыл.
Бюлленвиль
Бюлленвиль — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Лингмесанг
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 992 метр биеклектә 27.264°N, -91.153°W координаталы буенча урнашкан.
Штайнбург (Бургенланд)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Манила (Индиана)
Манила  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Окленд (Бернетт, Висконсин)
Окленд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Манила (Индиана)
Географиясе
Манила халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Окленд (Бернетт, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16050) 1999 JN35
(16050) 1999 JN35 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JN35» саналган.
Казали (Асколи Пичено)
Казали — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Илдус Тәлгат улы Әхмәтҗанов
Камал театры артисты Илдус Әхмәтҗанов белән бутамагыз
Илдус Әхмәтҗанов, Илдус Тәлгат улы Әхмәтҗанов, Ахметзянов Ильдус Талгатович (1966 елның 20 июле, Чистай, ТАССР, РСФСР, ССРБ) — хуҗалык эшлеклесе, сәясәтче, Чистай районы башлыгы (2010-2014), РФ Федераль Мәҗлесенең Федераль шурасы әгъзасы (ТР Дәүләт шурасыннан Татарстан вәкиле) (2014 елның 1 октябреннан). «Бердәм Россия» сәяси фиркасе әгъзасы.
Хезмәтләре
Чистай шәһәрен РФ туристлык «энҗесе»нә әйләндерү максатыннан кабул ителгән «Чистай-2020» («Чистай шәһәр-музей») программасы.
Гаиләсе
Хатыны Сәндия, эшмәкәр
Турув (Вроцлавский повяты)
Турув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жинуяк
Жинуяк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Сото-дель-Реаль
Сото-дель-Реаль — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хиндрешть
Хиндрешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монгар
Монгар (Mongar ) — Бутан дәүләтенең Монгар дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 992 метр биеклектә 27.25°N, -91.2°W координаталы буенча урнашкан.
Ретироландия
Ретироландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Бакаҗак (Памукова)
Бакаҗак (Bakacak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Одён-ле-Роман
Одён-ле-Роман (Audun-le-Roman) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Маринка (Тура кушылдыгы)
Маринка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тура елгасының сул ярыннан 524 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Одён-ле-Роман
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,57 км².
Маринка (Тура кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Болкулешть
Болкулешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туберкулёз
Туберкулез (лат.  tuberculum  "төер") — кеше һәм хайваннар арасында киң таралган йогышлы авыру. Авыру Mycobacterium tuberculosis (Кох таякчыклары) кебек микробактерияләр аркасында барлыкка килә. Туберкулез беренче чиратта үпкәне зарарлый. Башка әгъза һәм системаларга аның зыяны әзрәк тия. Mycobacterium tuberculosis авырган кеше сөйләшкәндә, йөткергәндә һәм төчкергәндә тапшырыла . Авыру йокканнан соң симптомсыз үтә, һәм ул яшерен инфекциянең беренче актив формага күчә .
Үпкә туберкулезы билгеләре — озак какырыклы йөткерү, кайчак канлы какырык, соңгы стадиясендә бизгәк башлана, хәлсезлек, төнлә тирләү һәм ябыгу.
Туберкулез Рәсәйдә
Бүгенге көндә туберкулез белән 18 дән 40 яшькә кадәр кешеләр ешрак чирли. Ел саен бу чирдән 3 млн кешенең өзелә һәм 40 млн кеше исәпке алына. Көнкүреш шартлары түбән илләрдә бу авыру киң таралган. Эшсезлек, хәерчелек, авыр хезмәт һ.б. туберкулез таралуының төп шарты булып тора.
Рәсәйдә 1991 елга кадәр туберкулез белән авыру кими барды. Рәсәйдә планлы рәвештә балалар һәм өлкәннәр арасында махсус чаралар үткәрелде. Социаль һәм экономик үзгәрешләр үпкә авыруының артуына да китерде.
Хәзерге медицина туберкулез авыруын тулысынча дәвалый ала. Әмма бу чирне башлангыч чорда диагнозлауның әһәмияте зур. Авыру никадәр иртәрәк диагнозланса, шул кадәр уңышлырак дәвалана.
Тарихи мәгълүмат
Авыруның бер кешедән икенче кешегә йога торган авыру икәнен күптән белгәннәр, ләкин аның нинди итеп йогуы бик озак билгеле булмый.
1882 елны немец галиме Роберт Кох туберкулез авыруын тудыручы микробларны микроскоп аша күрә. Бу ул заман өчен иң зур ачышларның берсе була. Микроскоптан караганда таякчык рәвешендә озынча булганга микробларны туберкулез таякчыклары дип атаганнар. Микробны ачкан галим хөрмәтенә Кох таякчыклары дип тә йөртәләр.
ТБ баштан ук үпкә чире санала, ләкин ул кан агымы белән бөтен организм буенча таралып тулаем холыкка ия була  ала (милиар инфекция). КИВ-инфекция булганда ТБ йоктыру куркынычлыгы арта. Моның өстәвенә иммунодефицит белән кешеләрдә чир үсешен атипияле микобактерияләр M. avium complex йоктыру чыгара ала.
Стадияләр
1.    Беренчел ТБ  гадәттә M. tuberculosis йогынтысына дучар булмаган балаларда барлыкка килә. Ул симптомсыз барган яки чагылмаган симптоматикалы белән зур булмаган субплевраль ясалу (Гон чыганагы) һәм регионар лимфаденопатия (беренчел  комплекс) булу белән сыйфатлана. Гадәттә бу күренешләр үзлегеннән бетә һәм күп очракта кальцификатлар ясалу белән 1-2 ай эчендә савыгу белән тәмамлана.
2.     Яшерен ТБ клиник  күренешләр булмау белән, ләкин тиредәге уңай туберкулин сынавы яки кичергән  ТБ рентгенологик билгеләре белән сыйфатлана.
3.     Икенчел ТБ кабат  йоктыру нәтиҗәсендә яки беренчел чыганакның кабатлануы өчен үсеш ала. Клиник билгеләре — төерлесыман эритема, үпкәдә фиброказеоз чыганаклар һәм лимфа төерләре  җәлеп ителү. Скрофулада нык зурайган лимфа төерләренең авыз юлларыннан бүлендек чыга (рәс. 24.23). Милиар ТБ (тарысыман чыганаклар) патологик барышка эчке әгъзалар, ҮНС һәм сөякләр җәлеп ителә ала.
Башкорт җыры
Башкорт җыры — музыка һәм сүзләре башкорт мәдәнияте үсеше барышында формалашкан җыр. Үз эченә башкорт композиторларының әсәрләрен дә, җыр иҗат итүче шагыйрьләрнең әсәрләрен дә һәм халык җырларын да кертә. Башкортстан Республикасында җыр ижатын популярлаштыру һәм системалы рәвештә өйрәнү алып барыла.
Туберкулёз
Тикшерүләр
2.     Бактериология ысулы. Микобактерияләр махсус мохитка мохтаҗ (Левенштейн-Йенсен мохиты) һәм микроорганизмнарның көпшәк  ябышкак колонияләрен ясап әкрен үсә (2-6 атна).
Башкорт җыры
Характеристикасы
Башкорт җыры - башкорт мәдәниятендә киң таралган музыка жанрларының берсе. Башкорт җырына түбәндәге үзенчәлекләр хас: куплет-строфа формасы, музыка коралларын кулланмый башкару мөмкинлеге, мелодиканың көе.
Туберкулёз
Тикшерүләр
а)    уңай җавап 48 сәгать эчендә 5-14 мм диаметрлы тире эчендә тыгызлану үсеше белән  сыйфатлана;
б)   тискәре җавап гадәттә туберкулез диагнозын төшереп калдыра, ләкин чирнең соңгы  стадияләрендә авыруларда була ала;
Башкорт җыры
Характеристикасы
Башкорт җырзарының гыйльми классификациясе түбәндәге принциплар буенча ашырыла:
Туберкулёз
Тикшерүләр
в)    бераз уңай җавап беренчел йоктыру һәм актив чир арасында була дигән сүз түгел,  чөнки күпчелек кешеләргә КГБ вакцинасы салынган һәм аларның гиперсизгерле  җавап бар;
Башкорт җыры
Характеристикасы
Бөтен җырларны жанр билгеләре буенча аеру өлешчә шартлы.
Башкорт җырлары өчен шигъриятнең ритмик төзелеше силлабик системага карый, басымлы иҗекләрнең саны әһәмияткә ия түгел. Система билгеле бер цензурага ярашлы шигъри юлның гомуми ижекләр саны белән алдагы һәм соңгы юлларның ярашуына, юлларны ритмик  өлешләргә бүлүгә нигезләнгән.
Ритмик сурәте буенча башкорт җыры текстларының күбесе строфаларның традицион иҗекле төзелешенә ия: 10-9 — 10-9 яки 8-7-8-7.
Туберкулёз
Дәвалау
Дәвалауны гадәттә өч препараттан башлыйлар (изониазид, рифампицин, пиразинамид яки этамбутол),  аннары изониазид һәм рифампицин билгелиләр. Кайвакыт резистент очракларда дүрт өлешле дәвалау схемасы кирәк. Чирнең мондый формасы эндемик районнарда, мәсәлән Һиндиядә ешрак очрый.
Башкорт җыры
Тарихы
Гасырлар дәвамында барлыкка килгән башкорт халык җырлары телдән яшәп килгән. Башкорт җырларын тәүге тапкыр Ырынбур укытучысы Г. Х. Йәнекәев, А. И. Оводов аркылы XIX гасыр азагында язып ала. Җырларның беренче басмалары С.Г. Рыбаковның «Музыка и песни Уральских мусульман с очерком их быта» (СПб., 1897) китабында чыга.
Туберкулёз
Авыруны туберкулез тудыручы микобактериясе (МБТ)
Дәвалау өчен төрле дарулар куллану нәтиҗәсендә туберкулез микобактерияләре да үзгәрешләр кичерә. Микробның озынлыгы, юанлыгын һәм формасы шактый үзгәргән. Гадәттә, Кох таякчыклары тамчы дугаланып, парлашып торалар, икегә бүленеп үчеләр.
Бюллу
Бюллу — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Туберкулёз
Авыруны туберкулез тудыручы микобактериясе (МБТ)
Туберкулез микобактерияләре үзләренең кайбер үзенчәлекләре белән дә башка микроблардан бик нык аерыла. Мәсәлән, алар салкынга чыдамлы. Хәтта -10 градуста да озак кына үлмиләр. Организмнан читтә микроб үрчеми, ләкин озак вакытлар тереклеген саклый. Караңгы һәм юеш (дымлы) торакларда ул озак саклана. Урам тузанында ике атнадак артык яши. Кайнатканда һәм туры һәм кояш нурлары тәэсирендә микроб тиз һәлак була. Кайбер химик эретмәләр туберкулез таякчыкларын үтерә, шуңа күрә дә 5 %лы хлорамин эретмәсе какрыкны зарарсызлау-дизенфекцияләү өчен кулланыла.
Туберкулез кешеләргә генә түгел, хайваннарга да йога. Йорт хайваннары арасында сыер, дуңгыз, йорт куяннары, мәче авырый. Ат һәм эт туберкулезга аеруча бирешми. Кошлардан тавык һәм попугайлар туберкулезга тиз бирешүчән.
Туберкулез микобактериясе 2 төргә бүленә: кеше һәм үгез микобактерияләренә. Кеше өчен ике төрдәге микроб та куркыныч. Үгез төре микробы белән зарарланган кешедә үпкә туберкулезыннан тыш, лимфа бизләре туберкулезы, бөер, җенес әгъзалары туберкулезы башланырга да мөмкин. Еш кына бу органнардагы туберкулез үз вакытында сиздермичә дә кала. Авыру кеше яки авыру хайван сидек һәм тизәк белән дә туберкулез микробларын таратуы мөмкин. Шуңа күрә, терлек арасында туберкулез авыруы табылса, анда эшче кешеләрне тикшерәләр. Туберкулезның ачык формасы белән авыручы кешене көтүче итеп тә, терлекче итеп тә фермага эшкә алырга ярамый.
Таралу юллары
Кеше йөткергәндә, төчкергәндә, сөйләшкәндә микроб төкерек белән һавага чыга һәм шул һаваны сулаучы сәламәт кешенең тын юлларына үтеп керергә мөмкин. Микроблары, авыру кешедән таза кешегә күп очракта (85-95 %) тын юллары аша йога. Туберкулезның ачык формасы белән авыручы кеше микробларны тирә-якка күпләп тарата. Авыру белән сәламәт кеше бер-берсеннән 1-2 метр ераклыкта торып сөйләшергә тиеш. Калган очракта микобактерияләр азык аша да керергә мөмкин. Башкача да була. Мәсәлән, авыру кеше какрыгын идәнгә яки җиргә төкерсә, какрык кибә, тузан белән һавага күтәрелеп әйбергә, диварга, мебельгә кунып, шушы тузанлы һәм микроблы һаваны сәламәт кеше суласа — аның авыру ихтималы арта. Менә шуңа күрә авыруның һәм аның гаиләсенең шәхси гигиена тәртипләрен саклавы, өен пакъ тотуы бик мөһим. Гаиләдә ачык формадагы туберкулез авыруы булганда бигрәк тә балаларны сакларга кирәк.
Туберкулезның хроник формалары да байтак. Аларның микроблары препаратлар тәэсиренә күптән ияләшкән, дару тәэсир итми торган формага әйләнгән була. Шундый кешедән туберкулез йоктырган очракта дәвалау кыенлаша, хәтта бу яңа авырган авыруны тулысынча терелтеп тә булмый.
Өстәп әйтергә кирәк, үз гомерендә үпкә авырулы башка белән очрашмый калган кеше юктыр. Ләкин сулыш юлына туберкулез микроблары кергән һәр бер кеше чирләми.
Организмның саклану көче
Туберкулез микобактериясе белән очрашкан һәр кеше авырмый. Моның сәбәбе − организмның каршы торучанлыгы, ягъни иммунитеты. Ә инде теге яки бу сәбәпләр аркасында организм көчсезләнә икән, бу очракта тын юлына эләккән туберкулез таякчыклары үрчи башлый һәм үпкәдә ялкынсыну башлана. Кайбер очракта ул җиңелчә генә узып, хәтта авырган кеше аны үзе дә сизми калырга мөмкин. Икенче берәүдә бу ялкынсыну үпкәнең күп өлешенә тарала. Бу аерма микробның никадәр микъдарда эләгүенә генә карамый, ә күпчелек очракта кешенең нинди шартларда яшәвенә һәм организмның ни дәрәжәдә көчле булуына да бәйле. Билгеле булуынча, туберкулез микробы тын юллары аша керә. Үпкәгә җиткәнче аңа озын юл кичерергә туры килә (борын, тамак, бугаз, бронхлар). Бу тын юллары эчке яктан лайлалы катлау белән капланган. Сулыш алганда тын юлына эләккән тузан бөртекләре һәм төрле микроблар шушы лайлалы катлауга ябышып та калалар һәм кире чыгарып ташланалар. Ләкин туберкулездан интегүле авыру белән еш һәм дәвамлы аралашкан кешеләрнең тын юлына күпләп эләккән микробларның бер өлеше үпкәгә үк үтеп керә. Шулай булса да, күп кешенең организмы бирешми, чөнки ак кан тәнчекләре (лейкоцитлар) микробны йоталар, эретәләр һәм юкка чыгаралар. Мондый күзәнәкләрне фагоцит дип йөртәләр.
Туберкулез белән көрәшкәндә организмның нерв системасының әһәмияте зур. Нерв системасы организмның бөтен саклану механизмы белән идарә итә.
Малазгирт (Селчуклу)
Малазгирт (Malazgirt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Туберкулёз
Организмның саклану көче
Туберкулез инфекциясе организмда бармы-юкмы икәнен Манту реакциясе буенча белеп була. Манту дигән сүз шул ысулны тәкъдим иткән автор исеменнән алынган. Бу ысулны мәктәпләрдә, яшьләр укыган башка коллективларда киң кулланалар. Һәм шуның нәтиҗәсенә карап БЦЖ дип аталган прививкалар ясала. Беренче мәртәбә БЦЖ прививкасы бала тугач ук бала табу йортында ясала, соңрак, Манту реакциясенең нәтиҗәсенә арасыннан, яңадан кабатлана. БЦЖ прививкасы профилактик чара буларак кулланыла.
Туберкулез авыруының билгелере
Авыру төрлечә башлана. Кайбер очракта ул сиздермичә генә акрынлап башлана. Тиз ару, тамак һәм йокы бозылу, аз гына ютәл булуы мөмкин. Башка авыруларның да шундый ук билгеләре булуы сәбәпле кеше аңа әллә ни игътибар да итми. Күп очракта туберкулез авыруы кинәт башлана: температура 38-39 градуска күтәрелә, хәлсезлек арта, ютәл көчәя, йоткергәңдә какрык килә башлый. Авыру кеше төннәрен тирләп уяна. Үпкә чиренең башлангыч чорында грипп, үпкә ялкынсынуы кебек авырулар дип уйланыла. Туберкулез еш кына кан төкерү белән дә башлана, ләкин башка авырулар да, мәсәлән, яман шеш, абцесс һ.б. вакытында да кан төкерү күзәтелә.
Температура күтәрелү — авыруның беренче симптомы. Башка йогышлы авырулардан аермалы буларак, туберкулез белән авыручының температурасы әллә ни югары булмый һәм кичкә күтәрелә. Кешедә хәлсезлек сизелә. Ул кеше аз гына хәрәкәтләнсә дә тиз арый. Туберкулез белән авырган кешенең аппетиты бозылмаса да, ул акрынлап ябыга бара, ләкин баштарак ул үзе сизми. Соңга таба, авыруның башка билгеләре дә ачыклангач, авыру кеше үзенең шактый ябыгуын аңлый. Үпкә авырган кеше тиз тирли. Тирләү кеше эш эшләгәнгә яки көн эссе булганга түгел, бәлки төнлә йоклаганда, башлыча таң алдыннан була. Тын кысылу, үпкә авыруларының бар төрләренә дә хас билге булса да, туберкулезның башлангыч чорында бөтенләй сизелми дә, чөнки бу чорда үпкә үзенең резерв мөмкинлекләрен эшкә җигә. Шулай ук, күкрәк авыртуы да баштарак бик сизелми. Соңрак аркада, калак сөяге тирәсендә чәнчү сизелә. Ютәлләү туберкулез авыруына хас билге.
Туберкулезны диагнозлау өчен флюорография үтәләр.
Флюорография бер яктан авыруны башлангыч чорында ук ачыкларга мөмкинлек бирсә, икенче яктан аның ярдәмендә башка төрле авыруларны да белергә була. Мәсәлән, үпкә ялкынсынуы, үпкә яман шеше, киста, яман булмаган шешләр һ. б.
Офтальмологик күренешләре
•      Кабакларда кызгылт  көрән төерләр (lupus vulgaris) яки «салкын» абсцесслар кебек ясалулар.
•      Туберкулезлы  конъюнктивит сирәк очрый һәм лимфаденопатия белән бергә була ала (Парино  синдромы).
•      Кератит  фликтенулезлы яки интерстициаль була ала.
•      Склерит сирәк очрый.
•      Алгы увеит еш  гранулематоз була.
•      Арткы бүлектә еш  фокаль яки мультифокаль хориоидит, серпигиноз сыман хориоидит, БИДС белән  авыруларда таралган хориоидит, окклюзион перифлебит һәм Илза чире барлыкка  килә ала.
•      Нейроофтальмологик чирләр бәбәк җаваплары бозылуына, оптик нейропатиягә һәм хәрәкәт нервлары парезына китерә ала.
Башкорт җыры
Тарихы
Беренче дөнья сугышы чорында башкорт җырларын шулай ук австрия галимнәре өйрәнә. 1916 елда фонограф Роберт Лах тарафыннан җырлар балавыз пластиналарга языла. Җырларны Австро-Венгриядә Эгер лагерында башкорт хәрби әсирләре башкара. Бүгенге көндә бу җырларның язмалары Вена фәннәр академиясендә фоноархивтан саклана. Ул язмаларга башкортлар Шәһәргази Күсәмишевның («Ашказар», «Гомәров»), Исмәгыйль Галиәхмәтнең («Ашказар», «Межа», «Урал» (ике варианты да), «Ирәндек», «Үткән гомер», «Туган ил  белән хушлашу»), Солтангази Мәүлетнең («Сандугач», «Сибай», «Сакмар», «Дала», һ. б.), Галимҗан Таганның («Сылукай», «Искәндәр», «Төхвәт кантон», «Хәбир», «Кәрим улы», «Урал», «Әхмәтзәки Вәлиди» һ. б.) башкаруында җырлар керә. Җырларның текстлары бит астындагы немец теленә тәрҗемә белән латин транскрипциясендә башкорт һәм гарәп телендә басылып чыга. Хәрби әсирләр тарафыннан халык җырлары да, шулай ук үзләре иҗат иткән җырлар да башкарыла. Мәсәлән, Карпаттарда австриялеләргә әсирлеккә эләккән Беренче дөнья сугышының элекке хәрби әсире Бикеш авылыннан (хәзерге Башкортстан Республикасының Күгәрчен районы) Рахматуллин Гәлиәхмәт башкорт Мусин Мырзабайны җирләгәннән соң үзе иҗат иткән «Карпаттар» җырын башкара.
Туберкулёз
Ачыклау
1.   ХАУ (гадәттә гранулематоз, сирәгрәк — гранулематоз  булмаган) иң еш күренеше санала.
2.    Хориоидит турыдан-туры йоктыру белән чыга.
•     Киң таралган хориоидит БИДС белән авыруларда үсеш  алырга мөмкин (рәс. 14.46а).
•     Хориоидит кайвакыт «шуышучы» хориоидопатияны хәтерләтә  ала (рәс. 14.46б).
3.    Хориоидеяның  эре ялгыз  гранулемасы сирәк очрый.
Башкорт җыры
Тарихы
Башкортстанда профессиональ җыр иҗадының барлыкка килүе XX гасырның 20-30 -елларына туры килә һәм башкорт композиторлары  Г.С.Әлмөхәмәтов, М. М. Вәлиев, С. Габәши, Х. К. Ибраһимов, К. Й. Рәхимов эшчәнлеге белән бәйле.
Туберкулёз
Дәвалау
Туберкулез организмда анатомик һәм функциональ үзгәрешләр китереп чыгара. Үпкә туберкулезы белән авырган кешенең үпкәсе генә авыру дип карап булмый, чөнки бу чир бөтен организмның авыруы. Шуңа карап дәвалау адымнары да күп яклы һәм күп төрле. Туберкулезга каршы көрәштә дару белән дәвалау төп урынны тора. Үпкә авыруын дәвалауда хәзерге вакытта хирургия методы да киң кулланыла.
Башкорт җыры
Тарихы
40 нчы еллар азагында вальс кебек җырлар төре барлыкка килә («Гүзәл Өфем — баш калам»  Р. Янбулатова шигыре, Х. Әхмәтов музыкасы, «Төнге серенада»,  А. Х. Габдрахманов үз шигыренә). 50-нче елларда җыр жанрында башкорт композиторлары Б.М. Гайсин, Н. Галиев, К. Ш. Кәримов эшли. 60 нчы елларда композитор П. Әхмәтов, Р. В.Сәлмәнов, Р. М. Хәсәнов, Д.Д. Хәсәншин җыр циклында эшли.
(8618) Sethjacobson
(8618) Sethjacobson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Комазан (елга)
Комазан, Арпач — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Мамадыш районы биләмәләрендә ага. Елга Нократ елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8618) Sethjacobson
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DX» саналган.
Лутове
Лутове (Лутоўе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Башкорт җыры
Тарихы
Җыр жанрыныңаннан соңгы үсеше башкорт композиторлары Ш.Ш. Ибраһимов, Ш.З.Кульборисов, Р.Ә. Мортазин, Н.Г. Сабитов, Р. В. Сәлмәнов,, 70-80 елларда — А. Габдрахманов, Р. Х. Газизов, М. М. Гилязев, А. С. Даутов, Н. Ә. Даутов, А. М. Кобагошев, Н. А. Мөстәкимов, С. Ә. Низаметдинов, Р. Х. Сәхәветдинова, Хәсәнов, К. М. Шәрипов ижатында ала.
XX гасырның 90 нчы елларыннан алып концерт төре җырлар үсеш ала ( «Кыр казлары», Н. Ә. Даутов һәм «Гашыйк бул!» Д.Х.Булгакова шигырьләренә  Салават Низаметдинов музыкасы, «Акчәчкә» У. К. Кинҗәбулатов шигыренә  А. К. Кәримов музыкасы, «Мәхәббәтеңә ышанам» Р. Б Әхмәдиев сүзләренә, Кобагошев музыкасы).
20-нче гасыр азагыннан башкорт җырында академик-җыр-романс (композиторлар Г. С. Дәүләтбирдин, С. Р. Сәлмәнов, А. Р. Сәлмәнов), эстрада (А. Б. Туктаголов, Ю. Х. Узәнбаев һ.б.) юнәлеш ала.
Башкорт халык һәм автор җырлары башкорт  опера, балет, симфоник, камера-инструменталь музыкасына йогынты ясый.
Профессиональ композиторларның җыр ижатындагы зур урынны балалар өчен җырлар били.
Башкорт җырларын популярлаштыруга Башкортстанда мәдәният министрлыгы сайты һәм Башкортстан Республикасының милли сәясәте тарафыннан үтә торган «Ирәндек моңнары» (Сибай), Абдулла Солтанов, С. Абдуллин призына кебек җыр конкурслары һ.б.булышлык итә.
Билгеле башкаручылар
Айдар Галимов, Гәрәев Ф. Ф., Фидан Гафаров, Гыйззәтуллин Р., Газзәлова Ф., Радик Гәрәев, Мәгафүр Хисмәтуллин, Гөлдәр Ишкуатова, Мәһәдиева Б., Фәрит Бикбулатов, Зәки Мәхмүтов, Флүрә Килдеярова,  Сөләймән Абдуллин, Солтанбаев И., Абдулла Солтанов,  Мәүлетбай Гайнетдинов һ.б.
Ходково-Дзялки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16051) Bernero
(16051) Bernero — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JF36» саналган.
Рамлево
Рамлево — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окленд (Джефферсон, Висконсин)
Окленд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Каракую (Ыгдыр)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Ыгдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Окленд (Джефферсон, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ригарби
Ригарби — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Турув (гмина Глогув)
Турув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьемпосуэлос
Сьемпосуэлос — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Онага (Канзас)
Онага  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Онага шәһәре  елда нигезләнгән.
Ильсема
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Онага (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ильсема
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD172703
HD172703 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Риалма
Риалма — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Штайнфельд (Штендаль)
Штайнфельд (Steinfeld) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ходково-Залоги
Ходково-Залоги — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ташлы Кавал
Ташлы Кавал — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422716.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
3 ноябрь
3 ноябрь — Милади тәкъвимендә унберенче айның өченче көне. Ел ахырына кадәр 58 көн кала.
Казали (Мачерата)
Казали — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Второй Ластик
Второй Ластик (Второй Ластик) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (98%).
Вариз (Эр һәм Луар)
Вариз — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Жиньяк (Ло)
Жиньяк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Хинкириш
Хинкириш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бакаҗак (Кареси)
Бакаҗак (Bakacak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кареси илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нимгонг
Нимгонг (Nimgong ) — Бутан дәүләтенең Монгар дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 992 метр биеклектә 27.2°N, -90.95°W координаталы буенча урнашкан.
(16052) 1999 JX36
(16052) 1999 JX36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рарвино (Билогардский повяты)
Рарвино  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(16052) 1999 JX36
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JX36» саналган.
Рарвино (Билогардский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рианаполис
Рианаполис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мексико (Индиана)
Мексико  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мексико халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таламанка-де-Харама
Таламанка-де-Харама — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ридвонги
Ридвонги — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Луцки
Луцки (Луцкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Межница (Тура кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тура елгасы, Тагил елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Ницца һәм Пышма елгасы елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8619) 1981 EH1
(8619) 1981 EH1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 6 мартында Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EH1» саналган.
Одонвиль
Одонвиль (Haudonville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,46 км².
Наваратри
Навара́три (नवरात्रि, নবরাত্রি) — Һинд диненең дини бәйрәме. Санскрит теленнән "наваратри" сүзе "тугыз төн" дигәнне аңлата.. Бу ун көн һәм тугыз төн дәвам иткән бәйрәм барышында Һинд дине тарафдарлары Һинд динендә Ходайның - Шакти/Девиның тугыз хатын-кыз формасына гыйбадәт кылалар. Бәйрәмне елына ике мәртәбә каршылыйлар: Чайтра (апрель-май) яз аеның якты яртысында һәм Ашвин көз аенда (сентябрь-октябрь). Яңа ай тулганнан соң бәйрәм итә башлыйлар. Наваратри вакытында гыйбадәтханә бәйрәмнәре үткәрелә, догалар укыла , тантаналы процессияләр һәм ярминкәләр оештырыла. Бәйрәмнең иң әһәмиятле элементларның берсе булып Дурга-пуджа тора: табынучылар Девига Дурга формасында аның яклавына ирешер өчен табыналар.. Наваратрига бәйле риваятьләрнең берсе Дурганың Махиша асурын җиңүе турында сөйли.. Төрле төбәкләрдә Наваратрины бәйрәм итүнең төрле җирле традицияләре бар. Мәсәлән, Гуджаратта махсус хатын-кыз биюләре оештырыла, Бенгалиядә Кали сурәтләре белән йөрешләр оештырыла, ә Тамилнадуда - Һинд дине пантеоны ходайлары фигуралары белән махсус платформалар ясыйлар..
Онайда (Канзас)
Онайда  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Онайда шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тебонг
Тебонг (Thebong ) — Бутан дәүләтенең Монгар дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 992 метр биеклектә 27.26667°N, -91.26667°W координаталы буенча урнашкан.
Боловань
Боловань — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16053) Brennan
(16053) Brennan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Штайниц
Штайниц (Steinitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малазгирт (Чанкая)
Малазгирт (Malazgirt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Malazgirt, Çankaya Malazgirt, Çankaya
Ходково-Кухни
Ходково-Кухни — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окленд (Дуглас, Висконсин)
Окленд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Вер-ан-Друе
Вер-ан-Друе — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Каракую (Муш)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
HD172713
HD172713 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Риашан (Мараньян)
Риашан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лучажэвичы
Лучажэвичы (Лучажэвічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Мазырский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дурга Гыйбадәтханәсе, Айхоле
Дурга гыйбадәтханәсе Һиндстанда, Карнатака штатында Айхоледа урнашкан урта гасыр чоры Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул ЮНЕСКО дөнья мирасы урыны.
Гыйбадәтханә 7-енче һәм 8-енче гасырлар арасында Чалукьялар династиясе тарафыннан төзелгән булган. Гыйбадәтханәнең архитектурасы күбесенчә Дравид һәм Нагара стиле, ул шулай ук билгеле өлкәләрдә кулланыла. Дурга Гыйбадәтханәсе Чалукья периодына карый. Гәрчә гыйбадәтханәдә Дурга поты булса да, аның исеменең килеп чыгышы Дурга Алиһәсенә багышланган булуга күрә түгел, ә "Дурга"ның крепостьның яклаучысы булганга күрә. Гыйбадәтханә мөгаен Маратхаларның фортификациясенең өлешен тәшкил иткән.
Гыйбадәтханә я Вишну, я Шивага багышланган, чөнки Вишну сурәтләре Шиваныкылардан күбрәк. Гыйбадәтханәнең стеналары төрле Ходайлар һәм Алиһәләр белән капланган. Шулай ук Нанди (үгезе) бар. Ике баскыч гыйбадәтханә керүендә өй алдына илтә. Тыйнак баганалар төрле персонажлар белән бизәлгән. Парапет нишалар һәм кечкенә хайваннар белән кисеп бизәлгән. Өй алды баганалар белән бүлмәләргә илтә ('мукхамантапа' һәм "сабхамантапа") бу изге урынның үзәгенә үтү өчен (garba griha).
Гыйбадәтханә планы
Өй алды һәм изге урынның үзәге арасында баганалар белән коридор изге урынның үзәген алып тора һәм табынучыларга парикрама (әйләнү ритуалын) үтәргә мөмкинчелек бирә. Гыйбадәтханәнең формасы, Һиндстан традицион архитектурасында "Гаҗапраста" буларак мәгълүм, бу филнең аркасына охшашлык дигәнне аңлата. Гыйбадәтханәнең гадәти булмаган формасы иртәрәк Буддачылык чайтья залларын имитацияли, әмма соңрак өйрәнүләрдә бу пан-Һинд традициясе, ул төрле диннәр өчен безнең эраның 2-енче гасырында уртак булган.
Изге урынның үзәге (garba griha) өстендә манара бар, ул киләчәктә биегрәк манаралар - шихаралар һәм виманаларны игълан итә.
Титульсия
Титульсия — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риашан (Параиба)
Риашан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Жирак (Ло)
Жирак — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Ридзево (Гижицкий повяты)
Ридзево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ацвеж (Котельнич районы)
Ацвеж (Ацвеж) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан тимер юл станциясе.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Турув (Любинский повяты)
Турув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ацвеж (Котельнич районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Ходкув (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казали (Изерния)
Казали — Италиянең Молизе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ацвеж (Котельнич районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Казали (Изерния)
Географиясе
Казали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(16054) 1999 JP55
(16054) 1999 JP55 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тонгла-Кенга
Тонгла-Кенга (Tongla Kenga ) — Бутан дәүләтенең Монгар дзонгхагында урнашкан авыл.
(16054) 1999 JP55
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JP55» саналган.
Ратайки
Ратайки — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тонгла-Кенга
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 992 метр биеклектә 27.13333°N, -91.21667°W координаталы буенча урнашкан.
Мелоди-Гилл (Индиана)
Мелоди-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мелоди-Гилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бакаҗак (Бисмил)
Бакаҗак (Bakacak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Штойден
Штойден (Steuden) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тушин (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Торрелагуна
Торрелагуна — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Окономовок (шәһәр, Висконсин)
Окономовок  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8620) 1981 EK5
(8620) 1981 EK5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EK5» саналган.
Вер-ле-Шартр
Вер-ле-Шартр — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Ожевиллер
Ожевиллер (Ogéviller) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,54 км².
Кирилл (Мәскәү патриархы)
Патриарх Кирилл (тугач бирелгән исеме Владимир Михаил улы Гундяев, Кирилл, патриарх Московский; Владимир Михайлович Гундяев, 1946 елның 20 ноябре, СССР, Ленинград) — Рус православ чиркәве югары рухание, XVI Мәскәү һәм бөтен Россия патриархы (2009 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1946 елның 20 ноябрендә Ленинград шәһәрендә туган. Әтисе Михаил Василий улы Гундяев (чыгышы белән хәзерге Мордовиянең Ичалки районыннан) Калинин исемендәге заводның баш механигы (соңрак протоиерей), әнисе Раиса Владимир кызы Гундяева (Кучина) мәктәптә алман теле укытучысы булган. Абыйсы Николай Михаил улы Гундяев Санкт-Петербург шәһәренең Преображение соборының шәрәфле настоятеле, сеңлесе Елена Михаил кызы Гундяева православ гимназиясе директоры. Урта мәктәпне тәмамлагач (1965), Ленинградта югары руханилар семинариясен, соңыннан Ленинград руханилар академиясен кандидаты дәрәҗәсендә тәмамлый.
Лучын (агрошәһәрчек)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кирилл (Мәскәү патриархы)
Тәрҗемәи хәле
1971 елда архимандрит саны бирелә, Чиркәүләрнең бөтендөнья шурасында (en) (Женева) Мәскәү патриархының вәкиле итеп билгеләнә.
1974 елда (28 яшендә) Ленинград руханилар семинариясе һәм академиясе ректоры итеп билгеләнә. Әлеге уку йортларында чиркәү хоры җитәкчеләрен (хатын-кызлар) әзерләүче регент сыйныфы ача, шулай ук дәресләре кертә. 1976 елда Выборг епискобы итеп билгеләнә.
1984 елның 26 декабреннән Смоленск һәм Вязьма (1989 елның 10 апреленнән Смоленск һәм Калининград) архиепискобы.
1989 елның 14 ноябреннән Мәскәү патриархиясенең чит илләр белән бәйләнеш бүлеге рәисе.
1991 елның 25 февралендә Мәскәү патриархы Алексий II фәрманы белән митрополит дәрәҗәсе бирелә.
Иҗтимагый эшчәнлеге
1994 елда Беренче каналда митрополит Кирилл катнашында «Слово пастыря» дини-агарту программасы ачыла.