cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нове Баторово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мари-Луиз Колейро Прека
Биографиясе
Мари-Луиз Колейро Прека 1958 елның 7 декабрендә Мальта таҗ колониясенең Мальта утравының үзәгендә Корми шәһәрендә туган. Мальта университетын тәмамлый.
1982—1991 елларда партиянең генераль секретаре вазифасын били һәм Мальта партиясен җитәкләгән беренче хатын-кыз була. Моннан тыш төрле чорда социалистик яшьләр милли бюросы әгъзасы, партиянең хатын-кыз бүлеге рәисе (1996-2001) һәм «Il-Ħelsien» фирка газетасының нәшриятчесе була.
1998 елда Лейборист партиясыннан Мальта парламентына депутат итеп сайлана. Альфред Сант фирка җитәкчесе вазифасын калдыргач, яңа лидерны сайлауларда уңышсыз катнаша. 2013 елның мартында Джозеф Мускат хөкүмәте әгъзасы булып, гаилә һәм социаль теләктәшлек министры вазифасын били. 2014 елның мартында илнең премьер-министры аны Мальта президент вазифасына тәкъдим итә һәм тиздән ул бу вазифада раслана. Шул ук елның 4 апрелендә яңа президент үз вазифасын башлый.
Бүләкләре
Мальта наградалары
Чит ил наградалары
Һылтанмалар
Ҡалып:Президенты Мальты
Хурупа-Вәли
Тарих
2011 дә нигезләнә.
Айтона
Айтона — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кастельнер
Кастельнер — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Еккелс (Көнбатыш Виргиния)
Еккелс  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Еккелс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Timer-beton
Rusiädä watıq-betonnı 20-se ğasırnıñ başında Lolita Artur Ferdinandoviç, Ğvozdev Aleksey Alekseyeviç, Viktor Mixaylov vasiliy ulı, M. S. Bobrinskiy, A. P. Vasilyev, V. İ. Muraşev, P. L. Pasternaq, Ya. V. Stolärov, O. Ya. Berğ üzläşterälär.
Kürsätkeçlär
Betonnıñ uñay yaqları:
Naçar yaqları:
İsäp häm proyektlaw ısulları
RF-da ike eş buyınça rasçetlarda :
1-se xäläl buyınça maqsatları :
Armatura ber üzäk, setqalar häm qarqaslar belän oyıştırıla. Armatura tartılğan zonalarda (yäki qısu zonalarda, töyelgän nıqlığı citmägändä), konstruktiv buyınça urnaştırıla. Eşläw buyınça bülälär:
Кыранһарманы (Полатлы)
Кыранһарманы (Kıranharmanı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Меженцин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Меженцин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лихтерфельде (Више)
Лихтерфельде (Lichterfelde) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чишмә Буенда
Чишмә Буенда — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан мари авылы. Көләгеш күле янында урнашкан булган.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Каза Партана (Латина)
Географиясе
Каза Партана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(8278) 1991 JJ
Тарихы
1991 елның 4 маенда Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 JJ» саналган.
Железноводск
Железноводск (Железноводск) — Россия Федерациясенең Ставрополь краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1917 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (90,5%), әрмәннәр (2,5%), украиннар (1,4%), юнаннар (1,3%).
Уруш
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Beton
Beton (fr. beton) — tsementqa qom, tutırma quşıp, suda izgän tözü materialı; bäyläweç matdälär (su aşa yäki susız), tulılandıruçılar häm maxsus östämälär (modifikatorlar) qatnaşmasın formağa kertep berketü sözemtäsendä alınğan taş kebek yasalma matdä.
Beton bäylek matdä töre (tsementlı, silikatlı, gipslı, şlaklı-seltele, bitumlı, polimerlı-tsementlı) häm täğäyenläneşe (ğadi, tabiğät, yul häm aerodromnar öçen, maxsus täğäyenläneşle), äzerläw ısulı (monolit, cıyılma) buyınça klassifikatsiälänä.
Скордюв
Скордюв — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Зарэчча (Крывски авыл советы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Скордюв
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зарэчча (Крывски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Улуманда
Улуманда — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ТайТын елгасының уң ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сьверже-Лесьневек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карадогу (Хамур)
Карадогу (Karadoğu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Хамур илчесенә караган бер авыл (köy).
Герндон (Канзас)
Герндон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Герндон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Борове
Нове Борове — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пати-ду-Алферис
Пати-ду-Алферис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Льюисвил
Льюисвил (Lewisville) — АКШның Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
19 нчы йөздә нигезләнә.
Иске Пукшинер
Иске Пукшинер — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Почта индексы — 422243.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Ромбенице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15612) 2000 GV133
(15612) 2000 GV133 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GV133» саналган.
Арсеньев (шәһәр)
Арсеньев (Арсеньев) — Россия Федерациясенең Диңгез буе краенда урнашкан шәһәр.
Бирлешть (Скеришоара, Алба)
Бирлешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Арсеньев (шәһәр)
Халык саны — кеше.
Бирлешть (Скеришоара, Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арсеньев (шәһәр)
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елдан, шәһәр статусын 1952 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,0%), украиннар (2,4%).
Колосово (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Андрэ Хөссәен
Андре Хөссәен, туганда исеме Аминулла Хусейнов, шулай ук Аминоллаһ Хоссейн (Фарсы телендә: امین‌الله حسین; Рус телендә: Аминулла Гусейнов буларак мәгълүм) Фарсы яки Азәрбайҗан килеп чыгышлы Франция композиторы һәм тар музыка коралында соло башкаручы булган. Хөссәен эшләрен халыкара концертларда тәкъдим итә алган беренче Фарсы композиторы булган.
Колосово (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Андрэ Хөссәен
Тормышы һәм белем алуы
Аның угылы, Роберт Хөссәен, Андрэ Россиядә, Мәскәүдә һәм соңрак Германиядә 1934 елдан 1937 елга кадәр Штуттгартта музыка академиясенә һәм Берлин консерваториясенә йөреп укыган дип язган. Аның борынгы Фарсы иле белән соклануы аны Зәрдөштлек динен кабул итүгә китергән. Аның яңа табылган дине аның "Фарсы Миниатюрасы", "Мин Илемне яратам" һәм "Персеполис Симфониясе" эшләренә гаять зур йогынты ясаган. Ул Сорокадан (Бессарабия) Октябрь Инкыйлабыннан соң әти-әнисе белән Парижга күчкән Яһүд комедия актрисасы Анна Минковчига өйләнгән. Шуннан соң Андре Хөссәен Франциядә яшәгән. Ул шулай ук шәхсән Париж Консерваториясендә Поль Антуан Видальдән өйрәнгән.
Колосово (Киров өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), арлар (5%).
Андрэ Хөссәен
Эшләре
1935 елда Хөссәен Яктылыкка Таба дип аталган беренче балетын язган. Ул шулай ук кайбер этюдларны кертеп пианино өчен күпсанлы музыкаль композицияләр язган. Аминолланың Ватаны Фарсы иленә/Иранга мәхәббәте күп эшләрендә ачык күренә, аеруча 1947 елда тәмамланган Персеполис Симфониясендә (шулай ук Онытылган Империя Ташы буларак мәглүм). Аминолла Хөссәен шулай ук 1951 елда Гомәр Хәйям буенча симфония инша иткән. Аның тарафыннан инша ителгән башка эшләргә өч пианино концерты Фарсы Миниатюрасы, Шаһерезада (Шаһрзад) һәм Арья Симфониясе керә. Ул шулай ук Парижда туган актёр һәм режиссёр улы Роберт Хөссәен режиссёры булган фильмнарын кертеп фильм берничә фильм музыкасын инша иткән. Хөссәеннең төрле эшләре 1970-енче еллар ахырында Тәһранда Мәдәният һәм Сәнгать Министрлыгы тәэминаты белән дирижёры Жан-Клод Хартеманн булган Париж Дәүләт Опера Оркестры, дирижёры Пьер Дерво булган Монте-Карло Дәүләт Опера Оркестры һәм дирижёры Али Раһбари булган Нюрнберг Симфония Оркестры тарафыннан "Фарсы иленнән Симфоник Поэмалар" тупланмасында башкарылган һәм LP дискларында язылган булган.
Алас-и-Серк
Алас-и-Серк — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8279) Cuzco
(8279) Cuzco — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 6 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PN7» саналган.
Шодбонн
Шодбонн — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Лидерсдорф
Лидерсдорф (Liedersdorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашагыявуҗак (Һавза)
Ашагыявуҗак (Aşağıyavucak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Межим
Межим — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яксура
Яксура — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мокза елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Патис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Яксура
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Чамбул
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Яксура
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зарэчча (Липиницки авыл советы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Кейси (Висконсин)
Кейси  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флорика (Келераш)
Флорика — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кастельно-Тюрсан
Кастельно-Тюрсан — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Сьверже-Панки
Сьверже-Панки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скородниця
Скородниця — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кыранташ (Мачка)
Кыранташ (Kırantaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Елквъю (Көнбатыш Виргиния)
Елквъю  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Елквъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Каза Пегорини (Павия)
Каза Пегорини — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ык бистәсе
Ык — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
HD164429
HD164429 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Грили
Грили (Greeley) — АКШның Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1869 да нигезләнә.
Иске Минзәләбаш
Иске Минзәләбаш (Старый Мензеләбаш) – Татарстан җөмһүриᴙтсының Сарман районындагы авыл. Иске Минзәләбаш район үзәге Сарман авылыннан чакрым ераклыкта утырган.
Авыл, Минзәлә елгасы башланып киткән төбәктә булганга, Минзәләбаш дип аталганнар.
Тарих
Минзәләбаш (Иске Минзәләбаш) авылы тарихи-статистик, тарихи-географик хезмәтләрдә искә алына. 1864 елда авылдагы 155 хуҗалыкта 499 ир-ат һәм 491 хатын-кыз яшәгән, бер мәчет булган. Бу чыганакта авылның икенче исеме Бикбулат дип күрсәтелә.
Минзәләбаш атамасы 1878 елның 19 наябеp датасы белән тарихи документка теркәлеп калган. Авылларда янгын каланчасы төзү белән бәйләнешле чаралар үткәргәндә, «Халыкны чукындыру өчен исемлек төзиләр, чиркәү салмакчылар икән» дип шикләнгән халык акча җыю исемлеге төзергә рөхсәт бирми. Бу чуалышларда катнашкан Минзәләбаш кешеләре Шәрәфетдин Исмәгыйлов һәм Шаһиәхмәт Бикмөхәммәтов исемнәре тарихка кереп калган. Минзәлә елгасы тарихи документларда XVII йөзләрдә теркәлгән.
Иске Минзәләбаш авылында туып үскән язучы Адлер Тимергалинның дәфтәрләрендә «Минзәлә» сүзенең этимологиясенә карата түбәндәге фикерләр тупланган: «Минзәлә – Ык елгасының сул кушылдыгы. «Минзәлә» сүзен гарәпчә «мәнзил» сүзеннән алынган дигән фикер яши. Мәнзил – туктап китә торган урын, стaʜса. Көнбатыш Себер татарлары Төмән тирәсендәге Ембай юрталарын Малчын (Малцын) дип атыйлар, һәм бу атама да таҗиклар һәм үзбәкләр аша килеп кергән «мәнзил» сүзенә барып тоташа икән. Әгәр әлеге фикер дөрес булып чыкса, Болгар һәм Казан ханлыгы чорында Урта Азия белән кәрван юлы хәзерге Минзәлә тирәсеннән үткән һәм сәүдәгәрләр анда туктап ял иткәннәр дип уйлау табигый. Ләкин җирле халык «Минзәлә» сүзен «Миндәлә» рәвешендә әйтә һәм фонетик яктан ул «Мәнзил» сүзеннән тагы да ерагая төшә. «Минзәлә» сүзен татар һәм башкорт халыкларын формалаштыруда катнашкан «мең» кабиләсе исеме белән бәйләргә дә мөмкин шикелле. Рус телендә «Мензелә» язылышы кабул ителгән, 30 нчы еллардагы татарча рәсми сәвит документларында «Мензелә» рәвешендә язу да очрый, ихтимал, русча язылышка иярү генәдер.
Минзәлә суы Сарман авылы (хәзер район үзәге) аркылы да үтә. Шунысы кызык: татар халык җырлары «Минзәлә» һәм «Сарман» формаль яктан бер-берсенә аваздаш (Сарман көе бераз сузынкы, салмак һәм, ихтимал, шуның аркасында моңлырак кына), ә «Сарман буйларында тирәктә» дип җырлаганда, чынлыкта Минзәлә буйлары күздә тотыла, чөнки анда җырга керерлек бүтән елга юк. Минзәләбаш авылының әүвәле Бикбулат карьясе дип аталганлыгын искә алсак, электә Минзәлә елгасының, һич югында югары агымы Сарман суы дип аталган булу ихтималын танырга туры килә. Бикбулатлылар, димәк, электә Минзәлә суын башка исем белән атап йөрткәннәр, ә бәлки инеш дип кенә атаганнар булыр».
Минзәләбашның нигезләнгән еллары шактый борынгы булырга тиеш. Нәкый Исәнбәт мәгълүматларына караганда, Таҗетдин Ялчыгол (1768—1838) үзенең «Рисаләи Газизә» исемле хезмәтен XVIII йөз ахыры – XIX йөз башларында Минзәләбаш авылында тәмамлаган. Авыл, димәк, моннан шактый элек оешкан булырга тиеш.
Авыл аксакаллары, хәзерге Иске Минзәләбаш авылына Кукмара авылыннан күчеп килгән Бикбулат бабай һәм Мәмәшир (хәзерге Кукмара районына керә) авылының бер чирмеш карты нигез салган, дип сөйлиләр. Кайбер кулъязма тарихларда бу вакыйга 1354 елда булган дип күрсәтелсә дә, моны расларлык дәлилләр юк. Аерым чыганакларда очрый торган 1610—1620 еллар датасы дөреслеккә якынрак булырга тиеш, ләкин ул да өстәмә тикшеренүләрне таләп итә.
Иске Минзәләбаш авылында туып үскән һәм шушы төбәктә озак еллар җаваплы эшләрдә эшләгән Тимергалин Мөхәммәткамил Нуриәхмәт улының язмаларына караганда, Бикбулат бабай йорт нигезләү өчен хәзерге Тау ягы дип аталган урында Каран елгасы буендагы матур бер аланны сайлый. Беренче елны әле агач йорт салырга көчләреннән килми, җир өй казып, аны кыек тезмә белән каплап, түбәсен чирәм белән ябалар. Икенче-өченче елларда Бикбулат һәм «чирмеш бабайлар»ның башка чыккан уллары һәм кияүләре дә шушында күчеп киләләр, һәм бу авыл «Бикбулат карьясе» дип атала башлый. 1891 елга кадәр Минзәләбаш авылының исеме «Бикбулат карьясе» дип тә йөртелә әле.
Авылда борынгылыкка нисбәтле матди әйберләр сакланмаган диярлек, һәм моның иң беренче сәбәбе – авылда еш кына янгыннар чыгуда. 1911 елның июнь аенда, арыш урагы өстендә, гаять зур янгын чыгып, авылның «Урта җыен» дип аталган өлешендә 150 гә якын таза хәлле хуҗалыклар зыян күрә. Бу вакытта янган мәчетнең түбә калае 10 чакрымнар ераклыктагы Сарайлы авылына барып төшкән, дип сөйләгәннәр. 1914 елның көзендә чыккан зур янгын вакытында Олы урам һәм Югары очлар яна. 1952 елның 15 маенда көчле янгында авылның үзәк өлеше һәм тау ягы зур зыян күрә, 1932 елда рәсми проект буенча төзелгән матур мәктәп бинасы һәм соңрак салынган барлык бина-каралтылары да янып бетә.
Авылның бер зур зираты бар. Ул ерак-ераклардан тоташ бер урман кебек күренеп тора. Соңгы елларда аны көнбатышка таба берничә тапкыр киңәйтергә туры килгән. Зират тәртиптә тотылса да, иске кабер ташларының язулары югалып бара. 1970 елда Әшрәфуллин Илдар (ул вакытта әле Казан авыл хуҗалыгы институты студенты) фотога алган һәм кайберләрен кәгазьгә күчергән язуларга караганда, XIX гасырдан да иртәрәк куелган ташларны инде укып булмый. Ташлар күбесенчә йомшак токымнан, ә буяулары шактый чыдамсыз булган. Ишетүебезчә, хәзер мәктәп балалары да гарәпчә язу танырга өйрәнәләр. Бәлки зираттагы борынгы каберташлар белән кызыксынучылар да табылыр.
1917 елга кадәр Минзәләбаш авылында 300 ләп йорт һәм 2000 җан исәпләнеп, авыл өч мәхәлләдән торган һәм өч мәчет эшләгән. Һәр мәхәлләдә икешәр мулла һәм берәр мөәзин булган (авыл турындагы язмаларда Әхмәди, Габдулла, Сабир, Хәлим, Сәгъди, Камил, Минһаҗ, Салах, Гаптерәхим, Хафиз исемле муллалар теркәлеп калган).
Сарман ягы Иске Минзәләбаш мәчетенең имән сайгакларын сүтеп, Минһаҗетдин атлы берәү үзенә ташый. Хатыны керәшен нәселеннән булса да, иренә әйтә: «Кагылма мәчеткә», – ди. Ләкин ул тыңламый, сайгакларны ташып бетерә. Икенче көнне Минһаҗетдинны паралич суга, авызы, күзе чалшаеп, интегеп үлә.
Иске Минзәләбаш авылының табигате матур, ямьле, анда тау-ташлар да, елга-инешләр, чишмәләр, урман-болыннар да җитәрлек. Авылның төньягындагы таулар, төрле геологик катламнарын ачып, каршыда кызарып торалар. Уң якта Дәрә (Зәрә) тавы, кояш шуның артыннан чыга. Ләкин аның исеме русча «зарә» сүзе белән түгел, бәлки язларын бәйрәм ителә торган йола уеннары белән бәйле. Иң биек җир – Каравыл тавы, әлеге каршы тауларның түбәсе шул инде. Электә авылга ясак җыючылар килгәнен шул тау түбәсеннән күзәтеп торганнар, дип сөйлиләр. Ясак түләрлек хәле булмаган кешеләр бу көннәрне Бүре елгасы, Кычыткан чокыры кебек аулак урыннарга кача торган булганнар. Бу тау башында илнең топографик сызымын алган вакытлардан калган кечерәк каланча (маяк) әле 40—50 нче елларда да бар иде. Хәзер ул ауган һәм юкка чыккан инде. Түбән җирләрдә урнашкан каланчалар исә биек итеп эшләнгән булган. Буралы урманы ягындагы басуда урнашкан геодезик каланча 50 нче елларның урталарында авып төшкән. Авылның аксакалы Тимергалин Мөхәммәткамил дәфтәрләрендә Минзәләбаш авылы тирәсендәге микроурыʜатнарның исемлеге бирелгән.
Куҗак авылы ягы: Кычытканлы чирәме, Шомырт куак, Озын рәт, Аргыш капка төбе, Кызлар уйный торган җир (мондый исемдәге урын татар яши торган җирдә еш очрый; мәсәлән, борынгы Болгар шәһәре янында да шундый урын булган, русча чыганакларда «Бабий бугор» дип атала), Конай умарталыгы, Зариф умарталыгы.
Шарлама авылы ягы: Биш сыер атавы, Тигәнәкле чокыр, Суык алан, Ает каены, Кыяр җир кабыргасы, Коры Минзәлә (язын ташып, җәйгә кибә торган ермак булыр) чирәме, Коры Минзәлә сызасы, Мунчала тугае.
Яңа Минзәләбаш ягы: Олы саз, Әби күпере, Агаык чокыры, Тозлы күл, Камышлы елга, Ташу юлы, Аркан өлеш, Көртлек атавы, Куян атавы, Мортаза куены, Урта ялан, Әлкәй яланы, Нәдри түбәсе, Иске тозлы күл, Сыер асраган җир, Насыйбулла атавы, Шырлык, Әхмәди мулла коесы, Җәләй үлгән җир.
Нәдри түбәсе – Субашка барганда сул яктагы калку түбә. Бу урында Нәдри исемле кеше, сугышка бармыйча, бик озак качып яткан.
Җәләй үлгән җирнең тарихы болай: «Әлкәй авылының Җәләй дигән кешесе базардан кайтышлый танышы Шәфигуллага кереп куна. Иртән Шәфигулла, урманга барам дигән сылтау белән, чукмар да алып, Җәләй картка утырып китә һәм, урта яланны үтеп, Әлкәйгә бару юлында калкулыкка күтәрелә башлагач, картны үтереп ташлый. Җәләйнең гәүдәсен Минзәләбашта ун көн буена саклыйлар һәм дуктыp караганнан соң гына авыл зиратына күмәләр. Моның өчен Шәфикъ (Шәфигулла) бөтен гаиләсе белән авылдан сөрелгән. Шәфигулланы сөрү өчен 120 дисәтинә җәмгыять җирен унике елга сатарга туры килә. Моны мир җыенында хәл итәләр. Баһави карт берүзе җир сатуга каршы чыга, һәм саткан вакытта аның җиренә кагылмыйлар (аерым өләшенгән җир сатылган булса кирәк).
Шәфикъ картның тарихы моның белән генә бетми әле. Аны Тум шәһәренә сөргән булганнар. Минзәләбаш кешесе Йосыпов Нурмөхәммәт сөйләвенчә, Шәфигулла шунда шәһәр уртасындагы бер кибетне каравылларга яллана. Бер караңгы төнне кибет янына тройка җиккән кешеләр килеп туктаганнар да: «Әйдә, Шәфикъ абзый, утыр»,—дип боерганнар. Таныш кешеләр булгач, Шәфикъ карыша алмаган. Аны шәһәр читенә чыккач үтереп ташлаганнар да кибетне иркенләп басканнар, имеш. Ә караклар Минзәләбаш авылыннан элек сөрелгән Тау ягы кешеләре булган икән».
Климат
Климат уртача континенталь. көппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
(8280) Petergruber
(8280) Petergruber — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 7 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PG16» саналган.
Нове Викрово
Нове Викрово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карадона (Чорум)
Карадона (Karadona) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Рипли (округ, Миссури)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1831 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 13 395 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1632 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Рипли (округ, Миссури)
Лискау
Лискау (Lieskau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15613) 2000 GH136
(15613) 2000 GH136 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GH136» саналган.
Дамназес
Дамназес (Гөрҗи телендә: დამნაზე; Юнан телендә: Δαμνάζης) ) ул Иранның Сассанидлар Патшасы Кавадһ I-нең замандашы, 6-ынчы гасыр Лазика (хәзерге заман көнбатыш Грузия) Патшасы булган. Дамназес Антик чор ахыры Лазиканың башка патшалары кебек үк шул заманга караган хроникаларда Кавказда Көнчыгыш Рим (Византия) Империясе һәм Сассанид Ираны көндәшлеге контекстында искә алына. Дамназес Византия тарихчысы Иваннис Малаласка Лази Патшасы Тцатһиусның әтисе һәм алдан килүчесе буларак мәгълүм. Аноним Пасчале Хрониконы (522 ел белән даталанган ''Хрон. Пасч.) исемне Замнахес'' дип китерә. Профессор Кирилл Тумановның генеалогик гипотезасы буенча, Дамназес 456-ынчы елда угылы хөкемдардаш булып мәгълүм булган Лаз Патшасы Губазес I-нең угылы булырга мөмкин булган. Дамназес Сассанид Патшасының буйсынучысы булган һәм гәрчә Христиан таралган ил белән хөкем итсә дә, Зәрдөштлек динен тоткан.
Учул
Учул — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кинерка елгасының сул ярына тамагыннан 22 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зарэчча (Рагачовский районы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ромнув
Ромнув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пелым
Пелым (Пелым) — Свердловск өлкәсенең Пелым шәһәр округы составына керүче шәһәр тибындагы бистә, аның административ үзәге.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Вийви Луйк
Вийви Луик ( Viivi Luik ; 6 ноябрь, 1946 ел) - Эстони я язучысы һәм шагыйрә. Эстония ССРының мактаулы язучысы (1986).
Белеме
Вийви Луик 1946 елның 6 ноябрендә Тянассильма авылында хезмәткәр гаиләсендә туган. Ул Тянассильма авылындагы башлангыч мәктәптә, Кальмадагы урта мәктәптә ( Рынгу мәхәлләсе) һәм Таллин корреспонденция мәктәбендә укыган. 1965-1967 елларда Таллинда китапханәче һәм архивчы булып эшли. 1967 елдан ул анда яши һәм профессиональ язучы булып эшли, чит илләрдә (Финляндия, Германия, Латвия, Швеция) озак тору вакытын санамаганда. 1990-нчы елларда ул әдәби эшчәнлек өчен төрле стипендияләргә лаек була.
Эстония ССРының Йохан Смул әдәби премиясе лауреаты (1976, 1977, 1983, 1986).
Поэзия
1962 елда Вийви Луйкның беренче шигырьләре төбәк газетасында басылып чыга. 1965 елда аның беренче шигырьләр җыентыгы басыла. 1970 елдан ул Эстония Язучылар берлеге әгъзасы. Кырык яшендә ул якынча 400 шигырь авторы була.
1988 елда ул Juhan Liiv поэзия премиясенә лаек була. 1992 елда ул Эстония дәүләт мәдәни премиясе иясенә әверелә.
Проза
1985 елның язында аның "Seitsmes rahukevad" лирик-психологик романы ("Седьмая мирная весна") дөнья күрде, анда Сталинизм чорындагы балачак чын күңелдән сурәтләнә. Роман 10 нан артык телгә тәрҗемә ителде һәм язучыны Эстония чикләреннән ераклаштырды. Алты елдан соң, Вийви Луйк үзенең икенче романын - Ajaloo ilu ("Тарих матурлыгы") бастырып чыгарды. Бу роман яшь Эстония интеллигенциясенең 1968-нче елда Прагага Совет гаскәрләрен кертүгә багышланган.
Шәхси тормышы
1974 елдан Вийви Луйк Эстония язучысы һәм сәясәтчесе Яак Джерютка кияүгә чыга (1947 елда туган).
Сәнгать әсәрләре
Вииви Луик 10 шигырь җыентыгы, 3 роман бастырып чыгарды, шулай ук очерклар, радио драмалар һәм балалар китаплары авторы.
Фатыйхова
Фатыйхова ― фамилия.
Кисловодск
Кисловодск (Кисловодск) — Россия Федерациясенең Ставрополь краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1903 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (76,7%), әрмәннәр (9,2%), карачайлар (4,3%), украиннар (1,4%), абазалар (1,2%).
Ускат
Ускат — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 546 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юпи
Юпи — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Патросиниу
Патросиниу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гран-Файи
Гран-Файи (Grand-Failly) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Межин (Билогардский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алинс
Алинс — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Флорика (Телеорман)
Флорика — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алинс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бирлешть (Ясси)
Бирлешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дейви
Дейви (Davie) — АКШның Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Владимир Булыгин (1789)
Владимир Булыгин (Владимир Яков улы Булыгин,, — , ) — тарихчы, дәүләт киңәшчесе (1835), профессор (1823), «Казанские известия» гәҗите мөхәррире ярдәмчесе (1813 елдан) һәм шул ук гәҗитнең цензоры (1816-1819).
Гес (Канзас)
Тарихы
Гес шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашагыягҗылар (Дурсунбей)
Ашагыягҗылар (Aşağıyağcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Скорчице
Скорчице — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьверково (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8281) 1991 PC18
(8281) 1991 PC18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 8 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PC18» саналган.
Листен
Листен (Liesten) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Влуки
Нове Влуки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кастельно-Шалосс
Кастельно-Шалосс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Яңа Курбица
Яңа Курбица — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пахна елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иске Суыксу
Иске Суыксу — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Почта индексы — 422407.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
(15614) Pillinger
(15614) Pillinger — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GA143» саналган.
Каза Пелати (Маса-Карара)
Каза Пелати — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Пелати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Карадону (Күре)
Карадону (Karadonu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Күре илчесенә караган бер авыл (köy).
Владимир Завадский (1938)
Владимир Завадский (Владимир Василий улы Завадский, ) — машиналар төзү технологиясе өлкәсендә галим, техник фәннәр кандидаты (1970), икътисади фәннәр докторы, профессор (1989).
Якты (Актаныш районы)
Якты — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Росохата
Росохата — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кейто (Висконсин)
Кейто  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чапыга
Чапыга — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга старица елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Кыранчифтлигый (Шеһзаделер)
Кыранчифтлигый (Kırançiftliği) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чапыга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Россия, СССР, РФ җитәкчеләре
Русь, Россия, СССР, Россия Федерациясе җитәкчеләре (862–2013).
1917 елга кадәр даталар иске стильдә бирелгән.
Чапыга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Емгерстдейл (Көнбатыш Виргиния)
Емгерстдейл  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зарэчча (Рэчыцкий районы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Емгерстдейл (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Емгерстдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Патросиниу-ду-Муриаэ
Патросиниу-ду-Муриаэ — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Абийи
Абийи — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Климковка (авыл)
Климковка (Климковка) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
(8282) Delp
(8282) Delp — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 10 сентябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 RR40» саналган.
Фридрих Паулюс
Фридрих Паулюс, Фридрих Вильгельм Эрнст Паулюс, Friedrich Wilhelm Ernst Paulus (23.09.1890, Брейтенау-Мельзунген, Һессен-Нассау, Пруссия — 01.02.1957, Дрезден, Демократик Алмания Җөмһүрияте) — алман хәрби эшлеклесе, генерал-фельдмаршал (1943), Сталинград сугышында камап алынган һәм чигенгән 6-нчы армиянең сәргаскәре. Барбаросса операциясенең авторларының берсе. Сталинград сугышында әсирлеккә төшә.
Тәрҗемәи хәле
1890 елның 23 сентябрендә Пруссиянең Һессен-Нассау җире Гуксһаген коммунасында вак чинауник (төрмә хисапчысы) гаиләсендә туган. Гимназия тәмамлагач (1909), хәрби-диңгез укуханәсенә керергә уйлый, ләкин түбән катлам кешесе (бюргер) булуы комачаулый. Марбург университетының юридик факультетына укырга керә. Бер ел укыгач, укуын ташлап, хәрби хезмәткә китә. III пехота полкына (3нче Баден полкы) фанен-юнкер итеп билгеләнә. 1911 елда әфисәр (кече лейтенант) дәрәҗәсе бирелә. Взвод белән җитәкчелек итә, соңрак батальон адъютанты була.
Беренче бөтендөнья сугышында
Беренче бөтендөнья сугышында Көнбатыш фронтта да, Көнчыгыш фронтта да булырга өлгерә. 1915 елда лейтенант дәрәҗәсе бирелеп, пехота ротасы белән җитәкчелек итә. 2нче егерь полкында полк адъютанты була. 1917 елда Генераль штаб карамагына җибәрелә. Альп корпусында Генштаб вәкиле була. 2нче дәрәҗә Тимер тәре белән бүләкләнә. Сугышны капитан дәрәҗәсендә тәмамлый.
Роллс (округ, Миссури)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Фридрих Паулюс
Икенче бөтендөнья сугышы
Австрия аншлюсында һәм Судет җирләрен басып алуда катнаша, 1939 елның гыйнварыннан генерал-майор. 1942 елның 1 гыйнварында танк гаскәренең генералы дәрәҗәсен ала. 6нчы армия сәргаскәре итеп, генерал Вальтер фон Рейхенау үз урынына Паулюсны тәкъдим итә. Кул астында 1939, 1940, 1941 елгы хәрби кампанияләрдә уңыш казанган корпус командирлары булган килеш, Гитлерның полк белән дә җитәкчелек итмәгән хәрбине армия сәргаскәре итеп билгеләве гаҗәп хәл була. 1942 елның 30 гыйнварында армия белән җитәкчелекне алгач та, генерал Вальтер фон Рейхенауның «СС җәза төркемнәре һәм СД оешмалары белән хезмәттәшлек итү турында», «Комиссарлар турында»  фәрманнарын юкка чыгара.
ССРБга каршы сугыш
1942 елның башында Северcкий Донец елгасы буенда совет гаскәрләренең Изюмга һөҗүмен туктатуга ирешә. Май аенда Харковь юнәлешендә уңышка ирешә: Кызыл гаскәрнең һөҗүмен кире кайтарып, Харковьдан көнчыгыштарак контрһөҗүм оештыра, генерал Эвальд фон Клейстның 1нче танк армиясе белән кушыла. Харковь «казан»ында 240 мең кешелек совет гаскәре, 2 мең танк, 1 300 туп чолганышта кала. 1942 елның июнендә чолганышта калган төркем тар-мар ителә. Бу уңыш өчен Паулюс Рыцарь тәресе белән бүләкләнә. 1942 елның җәендә Воронеж юнәлешендә һөҗүм оештыра, шәһәрдән көньяктарак Дон елгасына чыга. Сталинград юнәлешендә хәрәкәт итә башлый. «Көньяк» армия төркемен икегә аергач, Паулюсның 6нчы армиясе генерал Максимилиан фон Вейхсның «B» армия төркеменә керә.
Роллс (округ, Миссури)
Территориясе
Округ мәйданы 1220 км² тәшкил итә.
Фридрих Паулюс
Әсирлектә
Хәрби әсирләр өчен лагерьдә тотылганда Паулюс бернинди сәяси хәрәкәткә кушылмый, «Алман әфисәрләре» лигасына һәм «Азат Алмания» милли комитетына керү тәкъдимнәрен кире кага. Бары тик 1944 елның 20 июлендә Гитлерга булган һөҗүмне һәм анда катнашучыларны каты җәзалау турында ишетеп, фикерен үзгәртә.
Гаиләсе
Румын асылзаты булган хатыны Елена-Констанция Розетти-Солеску (1912 елда өйләнешкәннәр ) 1949 елда Баден-Баденда вафат була.
Кызыклы факт
Рейхсверда 15 ел хезмәт итү вакытында бер генә баскычка (капитаннан майорга) күтәрелә алса, вермахтта 8 ел хезмәт иткәндә баш әйләнерлек карьера ясый: майордан генерал-фельдмаршалга кадәр үсә.
Зарэчча (Светлагорский районы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Межин (Полицкий повяты)
Межин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьверче (Пултуский повяты)
Сьверче  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD164485
HD164485 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Учула
Учула — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мундыбаш елгасының уң ярына тамагыннан 7 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алос-де-Балагер
Алос-де-Балагер — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маргарита Бутенина
Маргарита Бутенина (Маргарита Фөдор кызы Бутенина,, — , ) — СССР опера җырчысы (сопрано), Мәскәүнең Зур театры солисты (1932-1952).
Ашагыязыҗы (Ейьюбие)
Ашагыязыҗы (Aşağıyazıcı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Скригичин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Линдау (Анхальт)
Линдау (Lindau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Гизево
Нове Гизево — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гессел (Канзас)
Тарихы
Гессел шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15615) 2000 HU1
(15615) 2000 HU1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 25 апрелендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 HU1» саналган.