cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иридий
Тарихы
Иридийны 1803 елда инглиз химигы С Теннант Көньяк Америкадан китерелгән агалтын кушылмаларында осмий белән бер үк вакытта ача.
Исеменең килеп чыгышы
Иридий (ἶρις — салават күпере) үзенең төрле төстәге тозлары аркасында шундый исем ала.
Табигатьтә табылуы
Җир кабыгында иридий нисбәте бик аз (массасы буенча 10−7 %). Ул алтын һәм платинадан күпкә сирәгрәк очрый. Аның белән бергә осмий, родий,рений һәм рутений очрый. Иң әз таралган элементларга карай. Иридий еш кына метеоритларда табыла.
Иридий невьянскит, сысертскит, ауросмирид кебек минералларда очрый.
Ятмалар һәм җитештерү
Осмийлы иридий нигездә перидотит серпентинит ятмаларында урнашкан була (КАР, Канада, Рәсәй, АКШ).
Иридий алуның төп чыганагы — бакыр-никель җитештергәндәге анод шламнары.
Физик үзенчәлекләре
Иридий — авыр көмөшсу-ак металл, каты булуы аркасында механик эшкәртү кыен. Эрү температурасы — 2739 K (2466 °C), кайнаган чакта 4701 K (4428 °C). Электр каршылыгы — 5,3Ом·м (0 °C-та) һәм 2Ом·м (2300 °C очракта); сызыкча киңәюе коэффициенты — 6,5 град; нормаль сыгылмалылык модуле — 538 ГПа ; 20 °С-та тыгызлыгы — 22,65 г/см3, сыек иридийныкы — 19,39 г/см3 (2466 °С). Тыгызлыгы буенча осмий белән чагыштырлык.
Химик үзенчәлекләре
Иридий һава температурасында һәм җылытылганда тотырыклы. 1200 °C-тан артык булганда өлешчә IrO 3 рәвешендә буга әйләнә. Компакт иридий 100 °C температураһына кадәр бөтен билгеле кислоталар һәм аларның катышмалары белән реакцияга керми.
Биологик әһәмияте
Металл агулы түгел, әмма кайсыбер иридийлы берләшмәләр, мәсәлән, аның гексафториды (IrF6), бик агулы.
Урбах (Вестервальд)
Урбах  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лук-Юган
Лук-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пим елгасының уң ярына тамагыннан 334 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бирдәш (Җылаер районы)
Почта индексы — 453685, — 80227804001.
Демография
Халык саны динамикасы:
Версоль-э-Лапер
Версоль-э-Лапер (Versols-et-Lapeyre) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Сент-Африк кантонына карый.
Огден (Нью-Йорк)
Огден  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пынарөнү (Эрменек)
Пынарөнү (Pınarönü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Эрменек илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 3271
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Жерм-сюр-л’Усуэт
Жерм-сюр-л’Усуэт — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Ениҗума (Чайбашы)
Ениҗума (Yenicuma) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Чайбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Канапвиль (Орн)
Канапвиль — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Окленд (Орегон)
Окленд  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Окленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жангульф
Сен-Жангульф (Saint-Gengoulph) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Рокка-де'-Бальди
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Монрозье (Тарн)
Монредон-Лабессонье (Montredon-Labessonnié) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 110,88 км².
Урмерсбах
Урмерсбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пресека (Болгария)
Пресека  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жюйан
Жюйан — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Пик-Плейс (Нью-Мексико)
Пик-Плейс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пик-Плейс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3272
NGC 3272 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кирленешть
Кирленешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Идрис Газиев
Газиев Идрис Мөдәрис улы – танылган татар җырчысы (тенор), халыкара бәйгеләр лауреаты, Россиянең атказанган (1999), Башкортстан (1993) һәм Татарстан (2002) республикаларының халык артисты. БР С. Юлаев исемендәге (1998), ТР Г. Тукай исемендәге (2020) Дәүләт бүләкләре лауреаты.
Кирленешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Идрис Газиев
Тәрҗемәи хәл
Идрис Мөдәрис улы Газиев Башкортстанның Авыргазы районында, Корманай авылында туа. Уфаның сәнгать училищесында профессор М. Мортазина сыйныфында укый. 1980 елда Әлмөхәммәтов исемендәге республика бәйгесендә беренче лауреат исеменә лаек була.
Иҗади эшчәнлеге
1986 елдан Башкортстан филармониясе солисты. Репертуарында төрле стильдәге, жанрдагы һәм юнәлештәге татар, башкорт, рус халык көйләре, дөнья халыклары җырлары, Россия композиторлары, рус һәм чит ил классиклары әсәрләре бар. Алар арасында башкорт («Эскадрон», «Урал», «Зөлхиҗә», «Азамат») һәм татар («Әллүки», «Тәфтиләү», «Кара урман», «Хәмдия») халык җырлары; башкорт һәм татар композиторларының вокаль әсәрләре; Г.Ф. Гендель, Д. Каччини, А. Страделла, Ф. Шуберт, М. Глинка, С. Рахманинов, Р. Шуманның камера-вокаль әсәрләре. Киң масштаблы вокаль-симфоник әсәрләрдә («Тукай ритмында», А. Монасыйпов музыкаль, М. Әхмәтовның 3 нче һәм 4 нче симфониясе), Р. Абязовның «Җырга әверелгән...» (С. Сәйдәшевнең 100 еллыгына багышланган) вокаль триптихында һ.б. соло партияләрен башкара; Уфа рәссамнары төркеме белән берлектә «Чыңгыз хан» һәм «Мирас» галереясының музыкаль-сәнгать проектларын әзерли. Газиев радио һәм телевидениедән «Могҗиза», «Ак чишмә» һ.б. соло программалары белән чыгышлар ясый, башкорт һәм татар эстрада йолдызларының концерт программаларын сәхнәгә куя, актив гастроль эшчәнлеге (Германия, Нидерланд, Италия, Финляндия, Швеция, Төркия) алып бара.
«Музыкаль театр режиссёры» белгечлеге буенча Россия мәдәният һәм сәнгать хезмәткәрләрен яңадан әзерләү институтын (1996) тәмамлый.
Дәүләт бүләкләре һәм мактаулы исемнәре
БР Авыргазы районы хакимияте Г. Ибраһимов премиясе белән бүләкли.
Федькино (Уржум районы)
Федькино (Федькино) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Пынарөнү (Силопи)
Пынарөнү (Pınarönü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Силопи илчесенә караган бер авыл (köy).
Рокка-Канавезе
Рокка-Канавезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Габдрахман Хәбибуллин
' Габдрахман Хәбибуллин''' – Башкортстанның опера җырчысы.
Тәрҗемәи хәл һәм иҗаты
Булачак җырчы 1903 елның гыйнварында Тум шәһәрендә унике балалы ярлы татар гаиләсендә туган. Габдрахман мәктәптә һәм рабфакта укыганда туган шәһәренең татар клубындагы үзешчәннәр түгәрәгендә җырлый. Ерак Көнчыгышта әрмедә хезмәт иткәндә һич курку белмәве белән аерылып тора, Манҗурия чигендәге хәрби хәрәкәтләрдә катнашып, командованиенең Мактау грамотасы белән бүләкләнә.
Новосибирскида алты айлык курслар тәмамлап, агитбригада җитәкчесе буларак, Себер авылларында концерт куеп йөри. Менә шунда татар халкының сөекле җырчысы һәм булачак композиторы Сара Садыйкова белән очрашу Габдрахманның арытабангы язмышын хәл итә. Бу урында Сара апаның кызы — балерина Әлфия Айдарская китабыннан бер өзек китерү урынлы булыр:
Шунда ук “үзебезнең Шаляпин” дип йөртелә башлаган Габдрахман Хәбибуллин Сара Садыйкова бригадасында бераз эшләгәч, Мәскәү татар театры труппасына кабул ителә һәм төп спектакльләргә кертелә. “Галиябану” драмасында Хәлилне уйный башлый. Оркестрның музыкаль җитәкчесе һәм дирижеры Александр Ключарев була.
Габдрахманның юлына Ходай кешелекле, ярдәмчел затларны чыгарып тора. Мәсәлән, Муса Җәлил белән очрашуы, озакка сузылган дуслыгы Тум егетенең иҗади шәхес булып формалашуына зур йогынты ясый. 1932 елда Мәскәү дәүләт консерваториясендә башкорт студиясе ачылып, Мусаның киңәше буенча Габдрахман шунда укырга керә. Булачак герой-шагыйрь дустының укуын да, сәхнә эшчәнлеген дә игътибарыннан читтә калдырмый. 1934 елдагы бер концерттан соң “Коммунист” гәзитендә ул болай дип яза: Габдрахман Хәбибуллин алдынгы студентлар исәбендә йөри.
Студиядә укулар тәмамлангач, тугыз яшь җырчы Уфага кайтып, Башкортстан дәүләт опера һәм балет театрына нигез салу эшенә тотына. Театр 1938 елның 14 декабрендә итальян композиторы Паизиеллоның “Тегермәнченең гүзәл кызы” спектакле белән ачыла. Габдрахман Хәбибуллин анда өстенә фрак, башына ак пудра сибелгән парик кигән азгын судья Кнолле образында тәүге тапкыр Уфа сәхнәсенә чыга. Арытаба Мәсәлим Вәлиевның “Сакмар”ындагы урта хәлле крестьян Серлебай партиясе дә тамашачыларга ошый. Менә шулай ул опера классикасы һәм милли опера дөньясына кереп чума. Шушы ике иҗади чыганак Хәбибуллинның арытабангы артистлык үсешен билгели дә инде.
Прилепци
Прилепци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Габдрахман Хәбибуллин
Тәрҗемәи хәл һәм иҗаты
Артистның осталыгы спектакльдән-спектакльгә үсә. Театрның беренче уңыштан рухланган яшь коллективы опера классикасының иң яхшы әсәрләре өстендә эшли башлый. “Су анасы”, “Риголетто”, “Евгений Онегин”, “Кармен” — болар кичәге консерватория студентының тәүге иҗат җимешләре.
Г. Хәбибуллин башкорт операларындагы барлык бас партияләрен беренче башкаручы була. Заһир Исмәгыйлевның “Салават Юлаев”ындагы Юлай Азналин артистның иң уңышлы рольләренең берсе. Композитор аны Хәбибуллинның тавышын исәпкә алып язган.
Каз канаты (халык бию ансамбле)
«Каз канаты» халык бию ансамбле — Казан университетының татар халык биюе ансамбле. 1977 елның көзеннән бирле эшли.
Габдрахман Хәбибуллин
Тәрҗемәи хәл һәм иҗаты
1955 елда Мәскәүдә Башкортстан әдәбияты һәм сәнгате декадасы зур уңыш белән үтә. Башкала тамашачысы Хәбибуллинны да җылы кабул итә. “Советская культура” гәзитенең 31 май санында басылып чыккан “Халык герое турында опера” дигән мәкаләдә аның турында болай язалар: “Салаватның әтисе Юлай образын башкорт опера сәхнәсенең күренекле остасы Г. Хәбибуллин иҗат иткән. Спектакльдә халык арасыннан чыккан кешенең патша Екатерина IIнең гаделлегенә ышанудан алып Пугачев восстаниесендә актив катнашуга кадәр үткән юлы ышандырырлык бирелгән”.
Прилепци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каз канаты (халык бию ансамбле)
Барлыкка килүе
1977 нче елның октябрендә Казан дәүләт университетының Студентлар клубы каршында оештырыла. Җитәкчесе Татар дәүләт опера һәм балет театрының элеккеге балет артисты Габдрахман Фәрит улы Сәлимов була. Ул – үзендә классик бию сәнгате күнекмәләрен һәм халык үзешчән бию коллективларында эшләү тәҗрибәсен дә бер үк дәрәҗәдә уңышлы үзләштергән шәхес. Үз профессиясенә мөкиббән, татар фольклорын, музыкасын һәм биюләрен тирәнтен аңлаучы һәм белүче, үзендә сәхнә тоемы һәм хореография осталыгын, бию техникасын оста берләштергән Г.Сәлимов дәресләр башлануның беренче көннәреннән үк милли сюжетка корылган «Каз канаты» биюен куярга алына, ансамбль дә әлеге гаҗәеп матур һәм халыкчан рухлы биюнең исеме белән атала башлый. Ансамбль оешкан елда ук сюжетлы ике бию сәхнәгә чыгарыла – болар татар халкының гореф-гадәтләренә һәм йолаларына нигезләнеп эшләнгән «Каз канаты» һәм «Туй» биюләре. 1978 елда ук әлеге биюләр башта факультетның, аннан университетның үзешчән сәнгать буенча йомгаклау концертларында катнашу хокукын яулый, аннары – вузара концертка, ниһаять, шул ук елда «Каз канаты» шәһәр буенча йомгаклау концерты дипломанты исемен алуга ирешә. Бу яшь коллективның гаҗәеп уңышы була. Ансамбльдә университетның барлык факультеты студентлары шөгыльләнә. Коллективның репертуары төрлеләнә, шәһәр буенча оештырылган бер генә җитди концерт та ул елларда «Каз канаты»ннан башка үтми.
Габдрахман Хәбибуллин
Тәрҗемәи хәл һәм иҗаты
Габдрахман Хәбибуллинның персонажлары бер-берсеннән аерылып тора. Җырчы төрле сыйфатларга керү сәләтенә ия. Заһир Исмәгыйлевның “Кодача” музыкаль комедиясендә Мөхәммәтша мулланы ул үзенчәлекле юмор белән башкара. Артист үзе тудырган образларның тышкы кыяфәтенә дә зур игътибар бирә.
Каз канаты (халык бию ансамбле)
Танылуы
Өч-дүрт ел эчендә ансамбль берничә тапкыр башкаланың барлык театрлары сәхнәләрендә, Вильнюс, Алма-Ата, Алабуга, Арча һ.б. шәһәрләрдә чыгышлар ясый. «Җиде кыз» (башкорт), «Вальс» (С.Сәйдәшев муз.), «Колхоз яшьләре», «Печәнчеләр», «Һинд» (3 кешелек), «Башкорт егете», «Башкорт кызы», «Зәңгәр шәл» кебек яңа биюләр ансамбль репертуары тарихының аерым сәхифәләре булып, бер-бер артлы тамашачы мәхәббәтен һәм кырыс жюри хөрмәтен казана. 1981 елда университетны тәмамлап бию ансамбленең беренче составының күп өлеше китеп бара, аңа яшь һәм сәләтле яңа көчләр килә. Ансамбль халык исеменә лаек була, репертуарын «Керәшен татарлары», «Бормалы су», «Алты кыз», «Аучылар», «Татар полькасы», «Себер татарлары», «Дала бөркетләре» (калмык), «Язгы шаярулар» кебек биюләр белән тулыландыра. Г.Сәлимов 15 елга якын ансамбльнең алыштыргысыз җитәкчесе була.
Габдрахман Хәбибуллин
Тәрҗемәи хәл һәм иҗаты
Балкып торган артистлык таланты җырчыга төрле пландагы образлар тудырырга нык ярдәм итә (Шайморатов генерал). Аңа драматик, хәтта трагик (операларда), шулай ук комик персонажларны сокландыргыч уйнау бәхете тия. Опера партияләрендә драматизм белән тетрәндерә. Артист үзе башкарган рольләрнең (партияләрнең) милли үзенчәлекләрен тирәнтен тоя. Оперетталарда һәм комедияләрдә дә артист гаять зур канәгатьләнү белән уйный һәм җырлый.
“Кенәз Игорь”, “Аршин мал Алан”, “Сакмар” һәм башка бик күп спектакльләрдә бер-берсенә охшамаган, онытылмаслык образлар тудыра. Кончак хан партиясендә (“Кенәз Игорь”) Габдрахман Хәбибуллинның вокаль-драматик сәләте тагын да ачыграк чагыла. Иркен һәм матур тавыш, сәхнәдә үзен табигый тоту, килешле грим һәм кием аңа Кончак образын тулы ачарга мөмкинлек бирә. Яшь әфисәр Цунига (“Кармен”) образын да Хәбибуллинның иң яхшы иҗат эше дип карарга мөмкин. Аязгол партиясе (З. Исмәгыйлев, “Шәүрә”) җырчының соңгы эшләренең берсе. Артист намуслы һәм изге күңелле карт көтүчене халыкның зур рухи сыйфатларга ия булган акыллы вәкиле итеп күрсәтә.
Башкортстан дәүләт опера һәм балет театрында 32 ел эшләү чорында Хәбибуллин опера спектакльләрендә төрле характерлы кырыклап образ иҗат итә. Ул яхшы вокаль мәктәп үтә. Аның тавышы йомшак тембрлы, киң диапазонлы калын бас. Җырчы бик ачык дикцияле була, тамашачылар аны тәэсирле хәрәкәтле, менә дигән драматик сәләткә ия буларак хәтерли.
Җырчының концерт программасы да бай һәм күпьяклы була: опералардан арияләр, романслар, җырлар. Башкорт композиторлары җырларын аеруча күп җырлый. Ә алар, үз чиратында, вокаль әсәрләрен һәм бас партияләрен аның бай башкару мөмкинлекләренә исәп тотып язалар. Аның диапазонын, актерлык мөмкинлекләрен, темпераментын күздә тотканнар. Башкортстан радиосында данлы җырчының байтак язмалары сакланган. Заһир Исмәгыйлев, Таһир Кәримов, Рәфыйк Сәлмәнов җырлары... Халык җырлары да күп. Башкортның “Азамат”, “Ирәндек”, “Сыр-Дәрья”, татарның “Рәйхан”, “Иске кара урман”, Сибелә чәчәк”, “Таң атканда” җырлары. Өлкән буын музыка сөючеләр Т. Кәримовның “Әйдә, җиңгә, биеп кал”, “Гөлчирәнең сөйгәне”, З. Исмәгыйлевның “Грузин чәе”, “Ләлә” җырларын ничек башкарганын хәтерли. Р. Сәлмәнов үзенең “Чаган”, “Картлар җыры”н махсус рәвештә Хәбибуллинга тәгаенләп язган.
Мәшһүр җырчыга 1942 елда — “БАССРның атказанган артисты”, 1947 елда — “БАССРның халык артисты”, 1949 елда — “РСФСРның атказанган артисты”, 1955 елда “РСФСРның халык артисты” дигән югары исемнәр бирелә. Хөкүмәт аны Ленин ордены, Хезмәт Кызыл Байрагы һәм “Почет билгесе” орденнары белән бүләкли.
Габдрахман Сөләйман улы Хәбибуллин 1969 елның 19 сентябрендә Уфада вафат булды.
Ойстер-Бей (шәһәр, Нью-Йорк)
Ойстер-Бей  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олбани (Орегон)
Олбани  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Олбани шәһәре  елда нигезләнгән.
Урмиц
Урмиц — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Гобен
Сен-Гобен (Saint-Gobain) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Кальмель-э-ле-Вьяла
Кальмель-э-ле-Вьяла (Calmels-et-le-Viala) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Сент-Африк кантонына карый.
Мон-Рок
Монрозье (Montrosier) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,39 км².
Лульх-Ях
Лульх-Ях — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Балык елгасының сул ярына тамагыннан 192 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пикан-Парк (Нью-Мексико)
Пикан-Парк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пикан-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Лопва (Коса кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жюлос
Жюлос — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Югары Казарма
Югары Казарма — Башкортстанның Җылаер районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453685, ОКАТО коды — 80227804002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 12 кешенең яшәве мәгълүм.
Клерфужер
Клерфужер — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Роккаспарвера
Роккаспарвера — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3273
NGC 3273 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бешпагирка
Бешпагирка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ставрополь крае, Калмыкия биләмәләрендә ага. Елга  Горькая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Басс. притоков Дона ниже впадения Северского Донца, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Припек (Кырҗали өлкәсе)
Припек  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бадья-Шор
Бадья-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Есто-Вис елгасының сул ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Енизчакыры (Козан)
Енизчакыры (Enizçakırı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Солыхнамә (махсус килешү)
Бабаларыбыз солыхнамәсе
Россиядә элек-электән халык исәбен алу мәсьәләләренә зур игътибар юнәлтелгән. Бу аңлашыла да, чөнки илдә яшәүчеләрне барлау салым сәясәтенә бәйләнгән. XV – XVII гасырларда писцовый кенәгәләр төзелгән, 1897 елда империядә рәсми рәвештә халык санын алу уздырылган; даими рәвештә ревизия тасвирламалары (ревизские сказки), өстәвенә мөселман авылларында имамнарыбыз тарафыннан ел саен метрика кенәгәләре (1829 – 1918 елларда) алып барылган. Соңгыларында кешеләрнең тууы, үлүе, никахлашуы һәм гаиләләрнең аерылышулары теркәлгән; кыскасы, мөселман руханилары хәзерге загслар вазифаларын да башкарганнар. Әлеге документлар хакында күпләребез хәбәрдар. Ә менә патриархаль гаиләләрдән башка чыгулар хакында солыхнамә дип аталган махсус килешү төзелгән. Алар әле киң гавамга бик үк мәгълүм түгелдер. Моңа аерым игътибар бирелгән, чөнки, ни дисәк тә, яңа хуҗалык – дәүләтнең салым-керем өлкәсендә өстәмә берәмлек бит. Биредә без халкыбыз тарихын өйрәнүдәге шундый мөһим чыганакның бер үрнәген тәкъдим итәбез. Ул 1912 елның 12 апрелендә Уфа губернасы Минзәлә өязе Әхмәт волостеның (Татарстанның хәзерге Зәй районы) Шыкмай авылында рәсмиләштерелгән. «1912 нче сәнәдә 12 нче апрельдә безки Хафизетдин һәм Шаһимәрдән Исрафиловлар аерылышмак булып, шаһитләр хозурында солыхнамә(1) яздырдык. Гакылыбыз сәхих(2), тәнебез сәламәт вакытта xөcнe ризалыгымыз берлән һәм әнкәмезнең ризалыгы берлән бән, Хафизетдин Исрафил углы, тиешле хисса(4) ны алып, хөсне(3) ризалыгым берлән чыкмак булдым. Шаһимәрдән Исрафил углы, әнкәләрен тәрбия кылып тормак булып, төп йортта калачак булды. Хафизетдин Исрафиловка нәсыйб(5) ына тиешле нәрсәләр - бер келәт, аның соңында келәт берлән бер очтан 2 буй лапас 4 баганасы берлән, аннан соң тарантас арба, бер баш сарык, 3 пот бәрәңге, 2 сум 20 тиен акча, симинә үз душныкы үзенә, бер пот паек чыга. Сабанда үзе аласы булды шушы симинә паекны. Түләгән вакытта бергә түләргә вәгъдәләштек. Гыйниятулла Фәйзулла углына бирәсе 1 сум 50 тиен Хафизетдин Исрафилов зиммә(6) сендә калды, аннан соң өч сум урман өчен штраф Хафизетдин Исрафилов зиммәсендә калды. Өскә кия торган киемнәр, аяк киемнәре үзләренеке үзләренә булмак булды. План пулный көенчә Шаһимәрдән Исрафиловка башка дәгъвам калмады дию, Хафизетдин Исрафил углы Х тамга салдым. Вә бән Шаһимәрдән Исрафил углы шушы язылмыш нәрсәләрне риза булып биреп һәм чыкмагына риза булып тамга X салдым. Солыхнамә язган вакытта шаһитләр Хисмәтулла Бикбай углы тамга |-/(7) салдым һәм Гайнетдин Исмәгыйль углы тамга >< салдым. Һәм шушы солыхнамә мәҗлесендә булдым олуг агалары бән Гайфетдин Исрафил углы тамга Х салдым. Шушы Исрафил Исрафиловның угылларының үтенүе буенча солыхнамә яздым бән Шәрифҗан Сәйфуллин. Вә бән силскуй староста Гыйниятулла Фәйзулла углы кәҗүнни пичәтем бастым: Түгәрәк мөһер. Х (Мөһердәге язу: печать старосты 4. участка ахметевск волости)»(8). 1.Солых килешүе (мирный договор). 2.Төпле, дөрес, сәламәт. 3.Күркәм, яхшы. 4.Өлеш, үзенә тиешле күләм, пай (часть, доля, пай; квота). 5.Өлеш, пай (часть, доля, пай). 6.Бер эшне үз өстенә йөкләү, җаваплылыкны алу; йөкләмә. 7.Бу тамга 4 санын уңнан сулга язган рәвештә. 8.Ринат Минсалих улы Исрафиловның шәхси архивыннан.
Оксфорд (Нью-Йорк)
Оксфорд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Агалтын
Символы
Агалтын элементының символы — Pt (Платина дип укыла).
Этимологиясе
Агалтынга платина дигән исем испан конкистадорлары тарафыннан бирелгән, алар XVI гасыр уртасында Көньяк Америкада (хәзерге Колумбия территориясендә) көмешкә (исп. plata) охшаган яңа металл белән беренче тапкыр танышкан. Сүз «кече көмеш» дигәнне аңлата. Агалтынның бу исеме озак вакыт куллану тапмаган.
Тарих
Агалтын 1557 елда итальян гуманисты Юлиус Цезарь Скалиджер тарафыннан ачыла. "Иске дөнья"да агалтын XVI гасыр уртасына кадәр мәгълүм булмый, әмма Анд цивилизациясе (инкалар һәм чибчалар) аны борынгы заманнардан ук чыгарганнар һәм кулланганнар. XVI гасыр урталарында агалтын белән танышкан беренче европалылар конкистадорлар була. Әдәбияттә беренче булып агалтын турында Скалигер 1557 елда басылып чыккан "Экзотерик күнегүләр 15 китапта " дигән китабында телгә ала. .
Рәсәйдә
Рәсәйдә 1819 елда ук Уралда табылган сибелмә алтында «яңа себер металлы» табылуа, аны башта агалтын дип атыйлар. Агалтын Үрге Исәт, соңыннан Невьян һәм Билимбай приискыларында очрый. Агалтынның бай сибелмәләре 1824 елның икенче яртысында ачыла, ә киләсе елына илдә аны чыгару башлана. 1826 елда П. Г. Соболевский һәм В. В. Любарский пресслау ярдәмендә җиңел чүкелә торган агалтын эшләп чыгару ысулын уйлап тапканнар.
Ятмалары
Агалтын иң сирәк металларның берсе булып тора: аның микъдары җир кабыгының (кларклар) массасы буенча 5 % тәшкил итә.
Чыгару
Иң күп агалтын чыгаручы илләр (2015, тонналарда): КАҖ (110), Россия (25), Зимбабве (11), Канада (7,2), АКШ (3,7).
Иң күп агалтын экспортлый торган илләр (млн $ ларда): КАҖ (7,45), Берләшкән Кыйраллык (4,21), Швейцария (2,64), Алмания (2,05), АКШ (1,81), Россия (1,77), Япония (1,27), Италия (1,24). Иң күп көмеш импортлый торган илләр (млн $ ларда): АКШ (4,56), Япония (3,29), Һоңкоң (3,06), Берләшкән Кыйраллык (2,42), Швейцария (1,64).
Кирлешть
Кирлешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пынарөнү (Эрзинҗан)
Пынарөнү (Pınarönü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Эрзинҗан илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Гобер
Сен-Гобер (Saint-Gobert) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Омсвилл (Орегон)
Омсвилл  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Омсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роккафорте-Мондови
Роккафорте-Мондови — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Луза (Зуевка районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Коломбье (Орн)
Коломбье — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Монтан (Франция)
Монтан (Montans) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,43 км².
Пикерис-Пуебло (Нью-Мексико)
Пикерис-Пуебло  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пикерис-Пуебло халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Прогрес (авыл)
Прогрес  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уршмит
Уршмит — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тургуткөй (Нусайбин)
Тургуткөй (Turgutköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Бастид-Прадин
Ла-Бастид-Прадин (La Bastide-Pradines) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Сент-Африк кантонына карый.
Лункун-Игый
Лункун-Игый — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Негус-Ях елгасының сул ярына тамагыннан 64 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Байдук (Зур Кочмес кушылдыгы)
Байдук — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Кочмес елгасының сул ярыннан 79 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рокка-Чилье
Рокка-Чилье — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3274
NGC 3274 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Онтарио (Орегон)
Онтарио  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
NGC 3274
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Онтарио (Орегон)
Тарихы
Онтарио шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Александровка (Җылаер районы)
Яңа Александровка — Башкортстанның Җылаер районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453685, ОКАТО коды — 80227804003.
Сен-Мар (Эна)
Сен-Мар (Saint-Mard) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Яңа Александровка (Җылаер районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 119 кешенең яшәве мәгълүм.
Ибарет
Ибарет — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Олден (Нью-Йорк)
Олден  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пынарөнү (Деврек)
Пынарөнү (Pınarönü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Кирлибаба
Кирлибаба — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан университетының астрономия обсерваториясе
Казан федераль университетының астрономия обсерваториясе (КФУ АО) — Казан шәһәрендәге Россия астрономия обсерваториясе диңгез дәрәҗәсеннән 75 метр биеклектә урнашкан. Казан университетының астрономия кафедрасы базасына 1810 елда Йозеф Литров нигез салган.
Казан университеты астрономиясе кафедрасы тарихы
Император Казан университетының астрономия кафедрасына 1810 елда Йозеф Иоганн Литров нигез салган. 1925 елдан 1946 елга кадәр астрономия кафедрасы белән беррәттән, 1937 елдан геодезия һәм гравиметрия кафедрасы да булган. Аны төрле вакытта К. К. Дубровский (1925—1931), А. А. Яковкин (1931—1937), И. А. Дюков (1937—1941), А. Д. Дубяго (1941—1946) җитәкләгәннәр. Астрономия кафедрасы 30 нчы еллар ахырыннан астрометрия кафедрасы (мөдире В. А. Баранов (1937—1941), И. А. Дюков (1941—1947) дип атала. Моннан тыш, 1939 елдан 1947 елга кадәр, аннары 1951 елдан алып 1954 елга кадәр Д.Я. Мартынов җитәкчелегендәге астрофизика кафедрасы, ә 1945 елдан А. Д. Дубяго җитәкчелегендә теоретик астрономия кафедрасы эшли. 1947 елда студентлар контингенты җитәрлек булмау сәбәпле, профессор И.А. Дюков җитәкчелегендә дүрт астрономия кафедрасын бер — астрономия кафедрасына берләштерәләр.
Обсерватория тарихы
1811 елда И. Литров Казан Император университетының астрономия кафедрасы каршындагы обсерваториягә нигез салырга тәкъдим итә.
1814 елның 11 ноябрендә университет ботаник бакчасында таш каравыл йорты өстендә зур булмаган обсерваториядә (вакытлы төзелеш) күзәтүләр башлана.
1822 елда обсерватория вакытлыча агач галереяда (И.М. Симонов фатирының бер өлеше) урнаштырыла. 1827 елда даими обсерватория урыны итеп университет ишегалды сайлана. 1833 елда даими обсерватория бинасы төзелә башлый.
1835 елда Фраунгофер остаханәсендә 23-см (9 дюйм) рефракторга заказ бирәләр.
1837 елда даими обсерватория бинасын төзү тәмамланды, һәм шул ук елның июнендә анда беренче күзәтүләр ясалды.
Утценхайн
Утценхайн — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Казан университетының астрономия обсерваториясе
Обсерватория тарихы
Астрономия обсерваториясенең рәсми туу датасы 1838 елның 13 апрелендә кабул ителә, ул вакытта яңа обсерваториядә даими күзәтүләр башлана (Вена меридиан түгәрәгендә).
Утценхайн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан университетының астрономия обсерваториясе
Обсерватория тарихы
1885 елның 23 февралендә вакыт хезмәте оештырыла: кафедра тәрәзәсеннән Казанның уртача вакытын күрсәткән сәгатьләр куела.
Заманча тикшеренүләрнең төп тематикасы
Тиздән Бөек Ватан сугышы тәмамланганнан соң, Казан университеты ның шәһәр обсерваториясендә оптик күзәтүләр шәһәрнең үзәк өлешендәге югары яктыртылу белән бәйле рәвештә туктатыла. КДУның астрономия кафедрасы базасында студентлар һәм аспирантлар, шулай ук фәнни эшләр үткәрелә.
Обсерватория казанышлары
1983 елның 4 маенда Казанда В. Капков тарафыннан 8,6 йолдызлы зурлыгында астероид   (2) Паллада тарафыннан йолдыз каплануын  уңышлы күзәтү үткәрелә. Бу йолдызның Россия территориясендә астероид тарафыннан каплануын беренче дөрес күзәтү һәм СССР чикләрендә дүртенчесе булган.
Пропаст
Пропаст — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полва (Коса кушылдыгы)
Полва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Коса елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 3275
NGC 3275 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тургуткөй (Мармарис)
Тургуткөй (Turgutköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Мармарис илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пинос-Алтос (Нью-Мексико)
Пинос-Алтос  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пинос-Алтос халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтель (Тарн)
Монтель (Montels) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,23 км².
Колонар-Корюбер
Колонар-Корюбер — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Роккетта-Бельбо
Роккетта-Бельбо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Орегон-Сити (Орегон)
Орегон-Сити  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Орегон-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пряпорец (Кырҗали өлкәсе)
Пряпорец  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Енийөрүк (Инегөл)
Енийөрүк (Yeniyörük) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ибос
Ибос — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Бурата
Бурата — Россия территориясеннән ага торган елга. Ростов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Наин-Шара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Басс. притоков Дона ниже впадения Северского Донца, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лунк-Ях
Лунк-Ях — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Негус-Ях елгасының сул ярына тамагыннан 228 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кирлибаба-Ноуе
Кирлибаба-Ноуе — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мартен-Ривьер
Сен-Мартен-Ривьер (Saint-Martin-Rivière) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Олиан (шәһәр, Нью-Йорк)
Олиан  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Утцерат
Утцерат — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Комбло
Комбло — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Пынарөрен (Арач)
Пынарөрен (Pınarören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (köy).
Аадами
Аадами (Aadami) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Рокфор-сюр-Сульзон
Рокфор-сюр-Сульзон (Roquefort-sur-Soulzon) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Сент-Африк кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,03 км².
Монтира (Тарн)
Монтира (Montirat) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 27,78 км².
Цекеево (Кикнур районы, Цекеево авыл җирлеге үзәге)
Цекеево (Цекеево) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (50%), руслар (49%).
Роккетта-Лигуре
Роккетта-Лигуре — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Еникавак (Балья)
Еникавак (Yenikavak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Балья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Изаурт
Изаурт — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Птичар
Птичар — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиньйон (Нью-Мексико)
Пиньйон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пиньйон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3276
NGC 3276 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тургутлар (Ятаган)
Тургутлар (Turgutlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орора (Орегон)
Орора  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Орора шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люга-Ега
Люга-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сынь-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 22 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сосновка (Җылаер районы)
Сосновка — Башкортстанның Җылаер районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453685, — 80227804004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 17 кешенең яшәве мәгълүм.
Сен-Мишель (Эна)
Сен-Мишель (Saint-Michel) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Коммо
Коммо — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Балбанью
Балбанью — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы БАР/ПЕЧОРА/754/206/97/131 урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Утшайд
Утшайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аадма
Аадма (Aadma) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Пчеларово (Кырҗали өлкәсе)
Пчеларово  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роккетта-Палафеа
Роккетта-Палафеа — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Олив (Нью-Йорк)
Олив  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кирлиг (Нямц)
Кирлиг — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сэм (Коса кушылдыгы)
Сэм — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Коса елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пынарүстү (Коркут)
Пынарүстү (Pınarüstü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Коркут илчесенә караган бер авыл (köy).
Тургутлар (Тепебашы)
Тургутлар (Turgutlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Еникае (Синҗан)
Еникае (Yenikayı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Синҗан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Жан-д’Алькапье
Сен-Жан-д’Алькапье (Saint-Jean-d'Alcapiès) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Сент-Африк кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,62 км².
Изо (Югары Пиреней)
Изо — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Аакару
Аакару (Aakaru) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Монторьоль (Тарн)
Монторьоль (Montauriol) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,30 км².
Сутяга (Котельнич районы)
Сутяга (Сутяга) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (30%), руслар (70%).
Сен-Никола-о-Буа
Сен-Никола-о-Буа (Saint-Nicolas-aux-Bois) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Равил Хөснуллин
Равил Камил улы Хөснуллин (1957 елның 14 декабре, Львов, УССР, ССРБ) — Россия дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе. VII чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты. «Бердәм Россия» фракциясе әгъзасы, Дәүләт Думасының Федератив корылыш һәм җирле үзидарә мәсьәләләре комитеты әгъзасы.
Биография
Равил Хөснуллин 1957 елның 14 декабрендә Львов шәһәрендә туа. 1979 елда «физик культура» белгечлеге буенча Волгоград физик культура институтының Казан филиалын тәмамлый. 1990 елда, Казан дәүләт педагогика институтының аспирантурасын тәмамлаганнан соң, педагогия фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. 1979 елда, югары белем алганнан соң, армиягә алынганчы, Казан шәһәренең 16 нчы урта мәктәбендә физик культура укытучысы булып эшли. 1980 елда Совет Армиясе сафларына алына. Армиядән, югары уку йортын тәмамлаучы буларак, бер ел хезмәт итеп кайткач, 1981—1982 елларда Волгоград физик культура институтының Казан филиалында укытучы була. 1982—1983 елларда Волгоград физик культура институтының Казан филиалы Бөтенсоюз Ленинчыл Коммунистик яшьләр берлеге (ВЛКСМ) секретаре булып эшли. 1982 елдан 1987 елга кадәр ВЛКСМның Казан шәһәр комитетында спорт һәм оборона-массакүләм эшләр бүлеге мөдире булып эшли.