cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Василий Шуйский
Патшалык итә башлауга хәтле
1587 елдан Гәречтә сөргендә булган. 1591 елны Борис Годунов Шуйскийларны, үзе өчен куркыныч дип санамыйча, Мәскәүгә кайтарган.
1591 елны Ялган Дмитрийга каршы тикшерү алып барган.
Патшалык итү
Җиңелүдән соң кимсетелә торган гаскәрне Шуйский ныгытырга тырышкан.
Бәреп төшерү һәм әсирлек
1609 елның сентябрендә Россия чикләренә поляк-литва короле Сигизмунд III бәреп кергән, Смоленскны камауга алган.
Патша Василий Шуйский халыкта танылмаган булган.
Тарихчы Василий Ключевский болай дип яза: ''Царем Василием мало кто был доволен. Главными причинами недовольства были некорректный путь В. Шуйского к престолу и его зависимость от кружка бояр, его избравших и игравших им как ребенком, по выражению современника.''
Тәхетеннән бәреп төшергәннән соң полякларда әсирлектә яшәгән.
Никах һәм балалар
Василий Шуйский ике тапкыр өйләнгән булган.
Сәнгатьттә
Александр Пушкин «Борис Годунов» трагедиясендә төп гамәли шәхесләрнең берсе Василий Шуйский.
Денгем (Миннесота)
Денгем  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Денгем шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ван Вейк (ай кратеры)
Ван Вейк - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 31,1 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Уко Ван Вейк (1924–1966) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Санакли
Санакли (Санаклі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Чилнов
Чилнов — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виртенешть
Виртенешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Периньи (Кальвадос)
Периньи — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Вышковка (Алатыр кушылдыгы)
Вышковка — Алатыр елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Первомайск районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18427) 1994 AY
(18427) 1994 AY — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 4 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AY» саналган.
Волчанец
Волчанец (Волчанец) — Диңгез буе краеның Партизан районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Ле-Шемен
Ле-Шемен — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кроттендорф-Гайсфельд
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Өзлү (Ейьюбие)
Өзлү (Özlü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бух-ам-Эрльбах
Бух-ам-Эрльбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Ларок-дез-Альбер
Ларок-дез-Альбер — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Бух-ам-Эрльбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Садатлы
Садатлы (Sadatlı ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Вилкопедзе
Вилкопедзе — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кунеево (Киров өлкәсе)
Кунеево (Кунеево) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Казоне Казе Лаги (Форли-Чезена)
Казоне Казе Лаги — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казоне Казе Лаги Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зноиле (Загоре-об-Сави)
Зноиле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Новиков
Николай Новиков (Николай Алексеевич Новиков,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, Самар өлкәсе (2004-2013), Татарстан (2013-2017) һәм Мәскәү арбитраж мәхкәмәләре рәисе.
Кольниця (гмина Брудзев)
Кольниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Спидвей
Спидвей (speedway — тиз юл), яки тректагы мотоузышлар — мотоциклет спортының бер төре.
Спидвейның боҗралы мотоузышлардан һәм мотокросстан төп аермасы – 260 метрдан алып 400 метрга кадәр озынча түгәрәк трассада, аңа гадәттә, кирпеч һәм әсфәлт ватыклары түшәлгән була («гаревый юл»). Аеруча спидвейның кышкы төре популяр. Шулай ук туфрак һәм чирәмдә узышлар да уздырыла.
Катнашучылар саны – узыш саен 4тән алып 6га кадәр. Мотоциклларның иң популяр төре: 500 см³.
Сангайлы
Сангайлы (Сангайлы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Те-Пайнери (Колорадо)
Те-Пайнери  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Те-Пайнери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошапынар (Сэлим)
Кошапынар (Koşapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сэлим илчесенә караган бер авыл (köy).
Иржи Новотны
Иржи Новотны (Jiří Novotný,, — , ) — Чехословакия һәм Чехия футболчысы (сакчы), Чехословакия һәм Чехия милли футбол җыелмалары әгъзасы, Интертото кубогы иясе (1989), Чехословакия (1987-1991, 1993) һәм Чехия (1994-1995, 1997-2001) чемпионы, Чехословакия (1988, 1999, 1992) һәм Чехия (1996) кубогы иясе, Россия чемпионатының бронза призчысы (2003).
Ту-Бюттс (Колорадо)
Ту-Бюттс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ван Влек (ай кратеры)
Ван Влек - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 33,5 км булган кратер.
Любаня-Липини
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корамша
Корамша (Курамшина) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Газибей (Каракөпрү)
Газибей (Gazibey) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Белорусия икътисады
Гомуми характеристика
2016 ел эчендә җитештерелгән тулаем эчке продукт күләме 263 трлн бел. сумнан артыкны тәшкил итте, шул исәптән җитештерү өлкәсенә 124 трлн бел. сумнан артык (47 %), хезмәт күрсәтү өлкәсенә — 111 трлн. артык (42 %). 2016 елда кеше башына тулаем эчке продукт 27,8 млн бел.сумга тиң булып чыкты. Бөтендөнья банкы мәгълүматлары буенча, 2016 елда җитештерелгән ТЭП күләме буенча (АКШ доллары нда исәпләгәндә) Белоруссия статистик мәгълүматлары җыелган 192 дәүләт арасында 73 урын биләгән. Дөнья ТЭП күләмендә  Белоруссия өлеше 0,07 % тәшкил иткән.
Перси-ан-Ож
Перси-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(4269) Богадо
(4269) Богадо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1974 елның 22 мартында К. Торрес тарафыннан Cerro El Roble обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 FN» саналган.
(18428) 1994 AC1
(18428) 1994 AC1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 7 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AC1» саналган.
Крумау-ам-Камп
Крумау-ам-Камп — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Широково (Болгария)
Широково  — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деннисон (Миннесота)
Деннисон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Деннисон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виртешка
Виртешка — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бухбах (Югары Бавария)
Бухбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Өзлү (Аксу)
Өзлү (Özlü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кувалда
Кувалда (Кученяево, Кувалда) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2002 ел җанисәбен алу буенча биредә кешеләр яшәми.
NGC 360
NGC 360 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вилкупе
Вилкупе — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карагай (Архангель районы)
Карагай — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453030, — 80203850004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 18 кешенең яшәве мәгълүм.
Зноиле (Камник)
Зноиле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бүләк (Актаныш районы)
Бүләк — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл. Авыл Татар Ямалы авыл җирлегенә керә.
Географиясе
Актаныштан 26 чакрым көнбатыштарак Түбән Кама ГЭСы сусаклагычы зонасы чигендә урнашкан. Камбара тимер юл станциясе аннан 68 чакрым ераклыкта, кайчандыр күп нәрсә белән бәйләнгән Дербешка пристане исә 18 чакрымда була.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Тарих
Аңа нигезне 1925 елда Иске Семиостров авыл кешеләре салалар. Башта 7 гаилә килеп утыра. Өшәр халкы күчмә авыл дип атаса да, күченүчеләр аңа кадерләп Бүләк исеме куша. Торак пункты Иске Семиостров авыл Советына карый. 1929-1930 елларда хуҗалыклар саны 68 гә җитә.
1927 елның 2-19 декабрендә ВКП(б)нең XV съезды үткәннән соң 13 гаилә берләшеп, “Байкал” күмәк хуҗалыгы оештыра, рәисләре итеп Хатип Харисовны сайлыйлар. Районнан аларга кемнәрдәндер тартып алынган ике ат бирәләр. Бирегә ярлылар күчеп килми, матур киләчәккә омтылганнар яңа нигез кора. Аларның бөтен нәрсәсе була, күмәк хуҗалык тиз тернәкләнеп китә. Хак булса, хуҗалык бик яхшы нәтиҗәләргә ирешкән өчен, рәисләре Лотфулла Хәйбуллин 1930 елда партиянең XVI съездына делегат буларак сайлана.
Бөек Ватан сугышына 59 кеше алына, 43 кеше һәлак була, хәбәрсез югала.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Социаль өлкә
1932 елда башлангыч мәктәп ачыла. 1965 елда йортлар радио, 1966 елда электр, 1994 елда районда беренче булып газ кертелә. 2006 елда мәктәп һәм медпункт өчен яңа бина салына. 1994 елдан клуб эшләми.
Левриньи
Левриньи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Латур-Ба-Ельн
Латур-Ба-Ельн — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Казоне Карпинели (Лука)
Казоне Карпинели — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казоне Карпинели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сандыковшчына
Сандыковшчына (Сандыкоўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Илдар (Мари Иле)
Илдар (Шӱӓнгӹр, Илдаркино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
HD213924
HD213924 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кевец
Кевец (Ковач) — Муравей (Алатыр кушылдыгы) елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Починки районы, Лукояново районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кольнички
Кольнички — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ван Гент (ай кратеры)
Ван Гент - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 44,4 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Хендрик ван Гент (1900–1947) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Кыса
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каюм Насыйри исемендәге мәктәп музее
Каюм Насыйри исемендәге этнографик музей — Яшел Үзән районының 10нчы санлы гимназиясендә 1995 елда оешкан музей.
Мәгълүмат
Исеме: Каюм Насыйри исемендәге этнографик музей
Адресы: Яшел Үзән шәһәре, Каюм Насыйри урамы, 13А йорты
Оешкан елы: 1995
Максаты: Яшь буында  гуманлылык, патриотизм кебек мәңгелек рухи-әхлакый кыйммәтләр формалаштыру аша, туган нигезгә, төбәккә, халыкка, аның гореф- гадәтләренә, йолаларына ихтирам уятып, күпкырлы иҗади сәләтле, зыялы, югары мәдәниятле шәхес тәрбияләү.
Экспонатлар саны: 200
Эшчәнлеге
Музеебыз ике өлештән тора. Беренче өлешендә данлыклы якташыбыз Каюм Насыйри турында мәгълүмат тупланган. Шулай ук шәһәребез һәм районыбыздан чыккан күренекле шәхесләребезгә дә зур урын бирелгән. Икенче  өлеше татар өе рәвешендә күрсәтелде. Биредә милләтебезнең милли йөзен билгеләүче, халкыбызның үткәнен, гореф – гадәтләрен, хезмәтен чагылдыручы материаллар тупланган. Сәке, чабагач, гөбе, күмер үтүге кебек әйберләр балаларда зур кызыксыну уята. Һәрберсенең кайда һәм ничек кулланылуы турында беләселәре килә. Шул максат белән музейда әледән – әле экскурсияләр оештырыла. Аеруча кызыксынган балалар арасыннан экскурсоводлар төркеме оештырылып, алар музейга килүчеләр өчен кызыклы әңгәмәләр оештырала.
Музейның әһәмияте
Дәресләрдә әдәби әсәрләрне өйрәнгәндә, әңгәмәләр вакытында, төрле чараларга әзерләнгәндә, халкыбызның тормышы – көнкүрешенә караган төшенчәләр, әйберләр турында аңлатканда, экспонатлардан файдалану бик тә уңай. Аңлашыла да, истә дә кала. Әйтик, бала итәкле күлмәк, калфак, коштабак, ипи көрәге, кызыл башлы сөлгеләр турында сүз барганда, аларның һәрберсен күреп кенә калмыйча, тотып карарга мөмкинлек була. Татарларның яшәү рәвеше, милли киемнәре, милли ашлары, һөнәрчелек үсеше турында мәгълүмат биргәндә, шулай ук шушы экспонатларга мөрәҗәгать итәбез. Милли сәнгать әсәрләрен өйрәнү дә шушы әйберләр аша алып барыла. Ел дәвамында балалар белән милли хәзинәләребезне өйрәнү буенча зур эш алып барыла. Һәр елны алар үзләренең эзләнүләре һәм ачышлары белән уртаклашып, фәнни – гамәли конференцияләрдә чыгышлар ясыйлар. Гимназиядә ел саен Каюм Насыйри исемендәге  Халыкара фәнни-гамәли конференция уздырыла. Эзләнүләр төрле өлкәләрдә алып барыла: татар өенең бизәлеше, йорт кирәк – яраклары, ирләр һәм хатын – кыз киемнәре, бизәнү әйберләре, милли йолалар, бәйрәмнәр һ.б. Дәресләрдән тыш уздырыла торган чараларда да музей экспонатларыннан еш файдаланабыз. Әби – бабаларыбызның гореф – гадәтләрен, йолаларын, бәйрәмнәрен укучыларга җиткерүдә төрле кичәләрнең роле зур. Мәктәптә даими рәвештә уздырылып килә торган “Сөмбелә”, “Нәүрүз”, “Әбием сандыгы”, “Әбиемнең ак яулыгы”, “Аулак өй” кебек кичәләр вакытында да музей материаллары  кулланыла.
Экскурсияләр тематикасы
[[Файл:Мәктәп музее 02.jpg|мини|альт=|Каюм Насыйри исемендәге этнографик музей.
Крумбах (Түбән Австрия)
Крумбах  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(18429) 1994 AO1
(18429) 1994 AO1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 8 гыйнварында А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AO1» саналган.
Вольно-Надеждинское
Вольно-Надеждинское (Вольно-Надеждинское) — Диңгез буе краеның Надеждинское районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
(3205) Боксенберг
(3205) Боксенберг — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MO6» саналган.
Штрыклево
Штрыклево — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любати
Любати — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилудзин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Файрстоун (Колорадо)
Файрстоун  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бухбрунн
Бухбрунн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лал-Дэд
Лал-дэд (турыдан-туры мәгънәдә. «Лал әбие»), Лалла, Лаллешвари (1320—1392?) — урта гасыр Һиндстан шагыйрәсе, Кашмири телендә язучы беренче авторларның берсе. Лал-дэд тормышы күп билгеле түгел: ул XIV гасырда яшәп, урыннан урынга күчеп йөрүче раһибә булган, Шива Ходае тарафдары булган (шигырьләрдә ул иң олы Ходай, Абсолют буларак тасвирланган). Риваять буенча Лалла Шринагар янында Пандретанда туган; 12 яшендә кияүгә чыккан, соңрак өйдән китеп күчмә дәгъвачы булып киткән. Аның турында риваятьләр күп. Лалла язган шигырьләр бөтенесе диярлек телдән формада сакланган; мөгаен ул шигырьләрнең шактый өлешен башка авторлар язган.
Лалла иҗадының төп темасы - дөнья богауларыннан, "булу авыруы"ннан азат ителү, Абсолютка кушылырга омтылу. Анда йога һәм тантризм йогынтысы, һәм, шулай ук, мөгаен суфыйчылык йогынтысы бар (риваятьләрдә Лал-дэдның шул вакытның мөселман дәгъвачылары белән очрашулары искә алына. Лал-дэдның шигырьләре инглиз, алман, рус телләренә тәрҗемә ителгән.
Цитаталар
(русчага С. Липкина, Н. Мальцева тәрҗемәсе)
Мадаевка (Алатыр кушылдыгы)
Мадаевка — Алатыр елгасының кече кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Починки районы, Лукоянов районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санковшчына
Санковшчына (Санкоўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Өзлүҗе (Артуклу)
Өзлүҗе (Özlüce) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Артуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Предел торышы
Предел торышы — эксплуатацион таләпләренә канәгатьләндерү юк булган конструкцияләр (корылмалар) хәле. Русияда ике предел торышы бар.
Санковшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Предел торышы
Исәп һәм проектлау ысуллары
РФ-да ике предел торышы:
1-се предел торышы максатлары :
Товаок (Колорадо)
Товаок  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Товаок халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Зноиле (Толмин)
Зноиле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошарлар (Гергер)
Кошарлар (Koşarlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Гергер илчесенә караган бер авыл (köy).
Кече Первуши
Кече Первуши (Малые Первуши) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Виртешкою
Виртешкою — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кольно (Конинский повяты)
Кольно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 361
NGC 361 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ставрополь
Ыстарапул, Ставрополь (Ставрополь, 1935 елга кадәр — Ставрополь-Кавказский; 1935—1943 елларда — Ворошиловск) — Россиянең Ставрополь краендагы шәһәре, край үзәге.
Лез-Ессар-ле-Сезанн
Лез-Ессар-ле-Сезанн — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ставрополь
Ставропол калкулыгында урнашкан. Тимер юл стансасы, автомобиль юллар төене.
Ставрополь 1777 елда Россия территорясенең көньяк тарафын киңәйтү өчен кальга буларак төзелгән. 1822 елдан Кавказ өлкәсе, 1847 елдан Ставрополь губернасының үзәге. Төньяк Кавказның эре сәнәгать вә мәдәният үзәкләреннән берсе. 1918 елда — Ставрополь Совет Җөмһүриятенең башкаласы. Машиналар төзү һәм металл эшкәртү (станок, әсбап, автомобиль кранннары, автотагылмалар, электр аппаратурасы һ.б. эшләп чыгарыла), химия (техника күмере, химия реактивлары һәм лүминофорлар заводлары), җиңел, өй җиһазлары сәнәгатьләре ширкәтләре бар. Төзелеш материаллары, полиграфия комбинатлары эшләп торалар. 5 югары уку йорты (политехника, авыл хуҗалыгы, табибият, педагогия институтлары), берничә ўрта махсус белем йорты, 2 театр (драма вә курчак театрлары), 3 музей хезмәт күрсәтә. Берничә фәнни-тикшеренү институт бар.
Халык
Милләтләр (2010): руслар — 88,1%, әрмәннәр — 4,5%, украиннар — 1,0%.
Административ бүленеш
Шәһәр 3 районга бүленгән:
Латур-де-Кароль
Латур-де-Кароль — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
HD21410
HD21410 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дент (Миннесота)
Дент  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дент шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крумбах (Форарльберг)
Крумбах  — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казоне Лучента (Реҗо Эмилия)
Казоне Лучента — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казоне Лучента Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чишмә-Уракай
Чишмә-Уракай — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, ОКАТО коды — ?.
(18430) Balzac
(18430) Balzac — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 14 гыйнварында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AK16» саналган.
Деванагари
Графика төзелеше принциплары
Деванагарида һәр тартык өчен билгедә шарт буенча сузык аваз өчен билге дә бар. Сузык аваз өчен тартыкны билгеләр өчен махсус сызык асты билгене — халант (вираманы) өстәргә кирәк. Башка сузык авазларны билгеләр өчен Семит язма системаларында кебек үк Диакритик тамгалар кулланылалар. Махсус билгеләмәләр сүз башында сузыкларны билгеләр өчен кулланылалар. Тартыклар тәңгәл килә торган сузыклар язылмый торган кушылмалар гыйбарәт итә алалар. Кушылмалар гадәттә куш яки составлы билгеләмәләр (лигатуралар) буларак язылалар.
Юникодта Деванагари
Юникодта Деванагари символлары U+0900 по U+097F-ка кадәр кодпойнтларда кодлаштырылган.
Мисал
Кеше хокукларының Гомуми декларациясенең 1 мәкаләсе:
Ван де Грааф (ай кратеры)
Ван де Грааф - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 240,5 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Роберт ван де Грааф (1901–1967) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Перьер
Перьер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Любащ
Любащ — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юделник
Юделник — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әйшә (Казакъстан җырчысы)
Әйшә (чын исеме - Виктория Игоревна Жансейтова,27 гыйнвар 1989, Караганда, Майкудук ) - Казакъстан җырчысы, актриса һәм блогер. 2008 елдан ул ире Беркут (Айбек Жансеитов) белән "Бөркет һәм Әйшә" дуэтында чыгыш ясый. 2020 елның июненә аның 16 җыры һәм шул ук санлы видео клиплары бар.
Биографиясе
Әйшә 1989 елның 27 гыйнварында Казакъстан шәһәренең Караганда шәһәренең Майкудук районында туган. Балачактан ук ул биергә һәм вокал яраткан. Ул эчке дизайнер белгечлеге буенча Казакъстан архитектура һәм төзелеш академиясен тәмамлый.
Айшаның иҗади эшчәнлеге 2008- нче елда булачак ире Бөркет (Айбек Жансейтов) белән очрашкач башлана һәм бергәләп "Бөркет һәм Әйшә" дуэтын ясыйлар, аның продюсерлыгы белән Бөркет үзе шөгыльләнә.
2009 елның көзендә, Анталья шәһәрендә "Островок" җыры өчен "Бөркет һәм Әйшә" дуэтының беренче видеосы төшерелә.
2015 елның июнендә, кияүгә кадәр хәйриячелек белән шөгыльләнүче Әйшә ире Бөркет белән бергә, МУЗ-ТВ премиясе кысаларында " Без инклюзив җәмгыять өчен!» социаль акциясендә катнашалар.
2016 елның июлендә Бөркет һәм Әйшә, Gakku Entertainment белән берлектә, боевик киносы стилендә яңа  "Әгугай" клибын төшерә башлыйлар.
2018 елның мартында Әйшә үзен беренче тапкыр актерлык өлкәсендә сыный, "Хабар" телеканалында  «Өз үйім» комедия сериясендә уйный. 2018 елның ноябрендә прокатка «Теләк телә» фильмы чыга, анда Әйшә камео ролендә иде.
2019 елның 16 июнендә Әйшә һәм Бөркет биектау «Медеу» шугалагында узган Star of Asia Халыкара музыка фестивалендә чыгыш ясыйлар. Алардан тыш, фестивальдә Dan Balan, Mot, НАZИМА һ. б. башкаручылар да катнашты.
2019 елның декабрендә, «Бөркет һәм Әйшә» дуэтының «Түф» яңа клибы чыгу алдыннан, челтәрдә йолдызлы гаилә парының сугышы төшерелгән видео пәйда булды. Соңыннан, бу җыр өчен видео клип 2020 ел башыннан YouTube видео хостингында 1,5 миллионнан артык карау булды.
2020 елның июнендә режиссер Дамир Тастембәковның "Супер агентлар" фильмын төшерү башланды, анда Әйшә төп хатын-кыз ролен башкара. Премьера 2020 елның 24 декабренә планлаштырыла.
Бүләкләр һәм танылу
2011 елда «Бөркет һәм Әйшә» дуэты «Ел Арна» каналы белән берлектә гамәлгә куелган«Саз әлемі» («музыка дөньясы») ел саен үткәрелә торган музыкаль премиягә дәгъва кылучы 50 казакъ артисты исемлегендә була ...
Вилуди (Подлясье воеводалыгы)
Вилуди  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Әйшә (Казакъстан җырчысы)
Бүләкләр һәм танылу
2014 елның апрелендә «Алтын курт» беренче юмористик премиягә ия булдылар, «чит илгә барып, бер үк вакытта клип төшерделәр. .
2015 елда Әйшә һәм Бөркет Forbes Kazakhstan журналы версиясе буенча шоу-бизнес һәм спортның иң яхшы утыз йолдызына керде һәм рейтингта 6 нчы урынны алды, 2020 елда дуэт 19 нчы урында була.
2016 елның маенда дуэт Gakku музыкаль телеканалы тарафыннан оештырылган «Gakku Ауендері» бүләкләү тантанасында катнашты, шул вакытта Казакъстан артистларының иң яхшы җырлары билгеләп үтелде.
Гаилә һәм шәхси тормышы
Гаиләдә бердәнбер бала. Ул Бөркеткә (Айбек Жансеитов) 2010 елда кияүгә чыга. Өч бала анасы.
(3129) Боунстелл
(3129) Боунстелл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MK2» саналган.
Санники (Гродзенский районы)
Санники  (Саннікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бухдорф
Бухдорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кабанское
Кабанское (Кабанское) — Чиләбе өлкәсенең Касли районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%).
Зрече (община)
Зрече  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзлүҗе (Мазыдагы)
Өзлүҗе (Özlüce) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фаулер (Колорадо)
Фаулер  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пандус (Алатыр кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Олингито
Олингито (Bassaricyon neblina), испан теленнән «little olingo», Сүтмиләр класы "Олиго" ыруындагы җәнлек. Колумбия һәм Эквадор тропик урманнарында тереклек итә. Төркемне 2013 елның авгусында АКШ биологлары тапкан.
Калыксамы
Янут сымактар арасында иң кече җәнлек. Озынлыгы 32 сантиметрдан 40 сантиметрга кадәр. Койрыгының озынлыгы 33 — 40 см. Авырлыгы 0,75−1,1 кг. Башка олиголардан бәлки үлчәме һәм озын, куе чуар җене белән аерала. Эквадорда кара тимгелле ачык-көрән төстә, Колумбияда кызгылт-көрән төстә.
Яшәү ареалы
Көньяк Американың дымлы таулы урманнарында Эквадор һәм көнен Колумбияда, Ант тауларының төньяк итәгендә 1500-2750 м биеклектә тереклек итә. Ярдәм Төркем:Әлифба буенча хайваннар
Газибейли (Бафра)
Газибейли (Gazibeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кольно (Мендзиходский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исюткино
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Тодд-Крик (Колорадо)
Тодд-Крик  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тодд-Крик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кученяево
Кученяево (Лесной, Кученяево) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (90%), руслар (10%).
Лез-Ессар-ле-Виконт
Лез-Ессар-ле-Виконт — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Виртоапеле-де-Жос
Виртоапеле-де-Жос — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Талановка (елга)
Талановка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2542/376/446 урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Латур-де-Франс
Латур-де-Франс — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
(18431) Stazzema
(18431) Stazzema — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 16 гыйнварында А. Боаттини, М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 BM» саналган.
Казоне Пераци (Потенца)
Казоне Пераци — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казоне Пераци Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Перьер-ан-Ож
Перьер-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Санники (Дзятлавский районы)
Санники  (Саннікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Любевице (гмина Любево)
Любевице  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рухия Батыршева
Рухия Мәхмүт кызы Батыршева ( Рухия Махмұтқызы Батыршева ; 18 март, 1955;, Казакъ ССРы, СССР ) - казакъ традицион җырчысы, кюши, музыкаль педагог. Казакъстанның атказанган эшлеклесе (2004), Казахстан Республикасының мәгариф отличнигы (1996).
Биографиясе
Рухия Батыршева 1955 елның 18 мартында Форт Шевченко шәһәрендә туган
1978 елда ул Республика эстрада һәм цирк сәнгате студиясен, 1985 елда Казакъстан дәүләт консерваториясен тәмамлый.
1981 елдан 1986 елга кадәр — Курмангазы исемендәге Казакъстан дәүләт инструменты оркестры артисты.
1986 елдан 1988 елга кадәр «Акжарма» этнографик фольклор ансамбле, Абыл Каракулы исемендәге  халык уен кораллары оркестры солисткасы. Актау шәһәрендә Мурын исемендәге музыка мәктәбе директоры.
1988 елдан 1993 елга кадәр — Актау шәһәрендә 1 нче сәнгать мәктәбе укытучысы.
1993 елдан 2005 елга кадәр — Абил Таракула исемендәге Актау сәнгать мәктәбе директоры.
2005 елдан 2007 елга кадәр — Мангистау өлкә филармония директоры.
2007 елдан - Абыл Таракул исемендәге Казакъ балалар сәнгать мәктәбе директоры.
Сейидбазар
Сейидбазар (Seyidbazar ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Воскресенка
Воскресенка (Воскресенка) — Диңгез буе краеның Спасское районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), украиннар (13%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 2%.
NGC 362
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кошмапынар (Бозкурт)
Кошмапынар (Koşmapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Денизли иле Бозкурт илчесенә караган бер авыл (köy).
Крумегг
Крумегг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Ивановци (Моравське Топлице)
Ивановци  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Крумегг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ивановци (Моравське Топлице)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ван ден Берг (ай кратеры)
Ван ден Берг - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 43,4 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Жорж Ван Ден Берг (1890–1966) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Ястребово (Русе өлкәсе)
Ястребово  — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Газпром
Газпром акционерлар җәмгыяте — Россия табигый газны җитештерү һәм әзерләү, газ конденсатлы, җир мае сату энергетик компаниясе. Илнең иң эре оешма ( «Эксперт» журналы мәгълүматы буенча). Россиянең иң эре компанияләр списогында 1 нче урында булды (2012 ел).
Сәлигаскәрова Мәгәфүрә Галиулла кызы
Сәлигаскәрова Мәгәфүрә Галиулла кызы (Сәлиғәскәрова Мәғәфүрә Ғәлиулла ҡыҙы)(20 ноябрь 1922 — 7 октябрь 2015) — башкорт опера җырчысы (меццо-сопрано). Башкорт АССР-ының (1949) һәм РСФСР-ның атказанган артисты (1955), Башкорт АССР-ының (1951) һәм РСФСР-ның халык артисты (1957).
Тормыш юлы
Мәгәфүрә Галиулла кызы Сәлигаскәрова Башкорт АССР-ы Бәләбәй кантоны Иске Ихсан авылында туган.
1938 елдан хор артисты була.
1938-1972 елларда Башкорт дәүләт опера һәм балет театрында эшли.
1941-1942 елларда Мәскәү консерваториясенең Башкорт опера студиясендә шөгыльләнә, анда укыган сагында театрда эшләвен дәвам итә. Уфа музыка училищесе укытучысы Римма Лазаревна Фирдан вокал дәресләре ала.
1947 елда Бөтенрусия театр яшләре смотрында катнаша һәм «Кармен» операсыннан Хабанера башкарган өчен беренче бүләк белән бүләкләнә. Соңыннан Прагада үткән бөтендөнья демократик яшьләр һәм студентлар фестивале лауреаты була.
1953 елдан КПСС әгъзасы. 3-нче чакырылыш РСФСР Югары Советы депутаты.
(3075) Борнманн
(3075) Борнманн — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Бухенберг
Бухенберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзлүҗе (Тарсус)
Өзлүҗе (Özlüce) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вилудки (Подлясье воеводалыгы)
Вилудки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Детройт-Лейкс (Миннесота)
Детройт-Лейкс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Детройт-Лейкс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Гәрәй
Югары Гәрәй — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Халык саны — 44 тирәсендә. Почта индексы — 423752.