cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кулай вулысы
Тарих
Кулай вулысы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгы Казан патшалыгында урнашкан, 1708 елдан 1781 елга кадәр Казан губернасының Казан өязендә, 1781 елдан 1796 елга кадәр Казан наместниклыгының Казан өязендә, 1796 елдан 1860-елларга кадәр Казан губернасының Казан өязендә урнашкан.
1860-елларның икенчке яртысында Казан өязенең беренче стан составында барлыкка килә.
1860-еллардан 1920 елга кадәр Казан губернасының Казан өязе составына керә, 1920 елның 25 июненнән декабрьгә кадәр Татарстан АССР Казан кантонының административ-территориаль берәмлеге, 1920 елның декабреннән 1924 елга кадәр Татарстан АССР Арча кантонының административ-территориаль берәмлеге булып тора.
Кулай вулысы Сталбишчы, Воскресенски, Кучак һәм Лаеш өязенең Чемерецки, Сәләнгеш, Державин, Чирмеш вулыслары белән чиктәш булган.
1924 елда Кулай вулысы юкка чыгарыла, аның күпчелек территориясе Питрәч һәм Воскресенски вулысларына кушыла.
Административ бүленеш
1883 елда Кулай вулысында 19 община, 14 торак пункты (Колай, Питрәч, Арышхазда һ.б.) һәм 1069 йорт хуҗалыгы булган. Крестъян җиренең мәйданы 86,5 км², сөрү җирләре 143,6 км² тәшкил иткән.
1890 елда вулыста 16 торак пункты һәм 988 йорт хуҗалыгы булган. Җирнең мәйданы 160 км² тәшкил иткән.
Халык
1883 елда халык саны 6923 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар — 3350 җан, хатын-кызлар — 3573.
1885 елда халык саны 7330 кеше тәшкил иткән.
1890 елда халык саны 6873 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар — 3301 җан, хатын-кызлар — 3572.
1897 елда халык саны 8418 кеше тәшкил иткән. Төп милләт: руслар.
Авыл хуҗалыгы
1914 елда вулыста 1647 ат, 6362 сарык, 1490 дуңгыз һәм 2080 баш мөгезле терлек исәпләнгән.
138 ел (б. э. к.)
138 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Превранж (Франция)
Превранж — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Сент-Уан-де-Поншей
Сент-Уан-де-Поншей — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Юань
Юа́нь (кыт. 元 — «түгәрәк акча, объект») — Кытай акча берәмлеге.
Кытай телендә юань дип теләсә нинди акча берәмлеген атыйлар, мәсәлән, АКШ доллары — мэй юань (美元).
Салка (Ука кушылдыгы)
Салка — Россия территориясеннән ага торган елга. Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ука елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшыдан алып Иделгә койганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бөтендөнья уйгыр конгрессы
Бөтендөнья уйгыр конгрессы, БУК, Дөнья уйгыр корылтае (دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتى, уйгыр латин язуында: Dunya Uyghur Qurultiyi, World Uyghur Congress) — мөһаҗирлектәге уйгырларның халыкара оешмасы. Кытайның Шеңҗан-Уйгыр автономияле районы (Көнчыгыш Төркестан) эчендә, шулай ук Көнчыгыш Төркестаннан читтә дә уйгыр халкы мәнфәгатьләрен якларга омтыла. Бөтендөнья уйгыр конгрессы үзен көч кулланусыз һәм тыныч хәрәкәт буларак тасвирлый һәм тоталитаризм, дини түземсезлек һәм терроризмнан баш тарту өчен чыгыш ясый. Конгресс (АКШ) тарафыннан өлешчә финанслана. Кытайда БУК «террористлар оешмасы» дип рәсми рәвештә танылган.
Подконаже
Подконаже — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караелан (Шаһинбей)
Караелан (Karayılan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бөтендөнья уйгыр конгрессы
Тарих
Уйгыр җәмгыятьләренең күп өлешен берләштергән беренче уйгыр оешмасы 1992 елның декабрендә Истанбулда оештырыла һәм Көнчыгыш Төркестанның Милли Конгрессы дип атала. 1998 елның декабрендә Истанбулда кырыктан артык уйгыр лидеры һәм 18 илдән якынча 300 уйгыр җәмгыяте вәкиле катнашында әлеге оешма Көнчыгыш Төркестан Милли Үзәге (КТМҮ) дип үзгәртелә. Башта КТМҮ штаб-фатиры Төркиядә була, әмма Кытай басымы астында, КТМҮ Мюнхенга күчкән.
2004 елның 16 апрелендә КТМҮ «Бөтендөнья уйгыр конгрессы» итеп үзгәртелә, ул уйгырларның барлык төркемнәрен, шул исәптән Американың уйгыр ассоциациясен (UAA) һәм Уйгыр яшьләре конгрессын берләштерә.
Оешма эшчәнлеге
КХРда һәм аннан читтә уйгырларның хокукларын бозу мониторингы алып бара. БМО, Европа шурасы (Кеше хокуклары буенча комитетны да кертеп) кебек халыкара оешмалар эшендә актив катнаша. БУК шулай ук Кытай коммунистлар фиркасен кискен тәнкыйтьли. Сөргендәге Тибет хөкүмәте, Кытай диссидентлары, хокук саклау оешмалары белән хезмәттәшлек итә. Оешманың Австралия, АКШ, Бөекбритания, Төркия, Бельгия, Канада, Нидерландлар, Кыргызстан, Швециядә һәм башка илләрдә вәкиллекләре бар.
Галерея
БУК төрле илләрдә оештырган теләктәшлек акцияләре
Макарьевка (елга)
Макарьевка (Григорьевка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Волчанка елгасының сул ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосьва елгасы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(11810) 1981 EV18
(11810) 1981 EV18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гасыр
Гасыр (йөзъеллык) — 100 елга тиң булган вакытны үлчәү берәмлеге. Ун гасыр меңъеллыкны тәшкил итә.
(11810) 1981 EV18
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EV18» саналган.
Рушкув (Лодзь воеводалыгы)
Рушкув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сихерес
Сихерес — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рецешть
Рецешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тукай (Тум өлкәсе)
Тукай (Тукай) — Тум өлкәсенең Зырянское районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тум губернасының Тум өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Тум бүлгесендә, 1930-1937 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1937-1944 елларда — Новосибирск өлкәсендә, 1944 елдан — Тум өлкәсендә.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 82,9%, урыслар — 17,1%.
Горне Плахтинце
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Мәскәү исемендәге канал
Мәскәү исемендәге канал (Кана́л и́мени Москвы́) (кыскартып КиМ, 1947 елга хәтле — Мәскәү — Идел каналы) — Мәскәү елгасын Идел белән тоташтыра.
1937 елны Мәскәү исемендәге канал бәлән Төньяк елга порты берьюлы төзәлгән.
География
Мәскәү һәм Тверь өлкәләрында урнашкан
Бөек Ватан сугышы
1 декабрь. Көнбатыш фронт (Георгий Жуков). Василий Кузнецовның 1-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия частьләре «Мәскәү — Идел» каналы аша Хассо фон Мантойфель хәрби төркеменә каршы һөжүмне башладылар.
Этолла
Этолла — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Этолла шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алкабидеше
Географиясе
Мәйданы —.
Якадемирҗилер (Чайҗума)
Якадемирҗилер (Yakademirciler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (köy).
Биг-Пайн-Ки (Флорида)
Биг-Пайн-Ки  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Вангота-Яха (Хейм-Паюта кушылдыгы)
Вангота-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хейм-Паюта елгасының сул ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Биг-Пайн-Ки (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вангота-Яха (Хейм-Паюта кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гранд Розьер (Валле д'Аоста)
Гранд Розьер — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
139 ел (б. э. к.)
139 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Невейрро (Техас)
Невейрро  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зиндельфинген
Зиндельфинген (Sindelfingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Зиндельфинген
Кличав
Кличав (Клічаў ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Кешею (коммуна)
Кешею — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Кличав
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Надилля
Надилля — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәетбай Алкалин
Сәетбай Алкалин — 1735-1740 еллардагы башкорт күтәрелеше җитәкчеләренең берсе.
Биографиясе
Сәетбай Алкалин чыгышы белән Нугай даругасы Тамьян вулысы башкорлтарынан. Тамьян вулысының старшинасы. .
1737 елның язында Килмәк Нурышев, Көсәп Солтанголов һәм Рысай Игембәтов белән бергә Нугай һәм Себер даругаларында күтәрелешләр белән җитәкчелек итә.
1738 елның июнендә Рысай Игембәтов белән бергә Табын крепостенә Л. Я. Соймоновка гаебен танып килә.
1739 елның язында яңа күтәрелеш оештыруга тотына, Урта жуз казакларына ярдәм сорап мөрәҗәгать итә. 1740 елның мартында В. А. Урусовның чакыруы буенча Алдар белән бергә баш күтәрүчеләрнең баш салып килү шартлары турында сөйләү өчен Самар каласына килә. Кулга алынып, Минзәлә шәһәренә Л. Я. Соймоновка җибәрелә.
1740 елның 16 маенда Уфа провинциясе Минзәлә шәһәрендә җәзалап үтерелә.
(11811) 1981 EH19
(11811) 1981 EH19 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EH19» саналган.
Чачанева
Чачанева (Чачанева ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Прёйи
Прёйи — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Рущин
Рущин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Караелан (Искендерун)
Караелан (Karayılan) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Искендерун илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сент-Уан-де-Тубервиль
Сент-Уан-де-Тубервиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Эшвилл (Алабама)
Эшвилл  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эшвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Медякасы
Медякасы (Метякасси, Медякасы) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429078. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253895004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000006000.
(10713) Лиморенко
(10713) Лиморенко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Медякасы
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
140 ел (б. э. к.)
140 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Медякасы
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 112 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,00%).
(10713) Лиморенко
Тарихы
1982 елның 22 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UZ9» саналган.
Солана-де-Авила
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кемпясте (Варшавский-Захидний повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кәшмир
thumb|right|Кашмир харитасы Кашми́р (Кашмири: कॅशीर, کٔشِیر; Догри: कश्मीर;Ладакхи: ཀཤམིར; Балти: کشمیر; Годжри: کشمیر; Пунчи/Чибхали: کشمیر; Шина: کشمیر; Уйгыр теле: كەشمىر ; Деванагари: कश्मीर) — Пакьстан һәм Һиндстан арасында бәхәсле булган регион. Регион өчен көрәш нәтиҗәсендә күп кенә канлы бәрелешләр булган. 1901 елда халык санын алу буенча Җамму һәм Кәшмир штаты халкының 74%-ы Мөселманнар, 24%-ы Һинд дине тарафдарлары, 0,89%-ы Сикхлар, 1,21%-ы Буддачылык дине тарафдарлары булган.
Нейлендвилл (Техас)
Нейлендвилл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алкантара (Лиссабон)
Алкантара  — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бакырчы (Апас районы)
Бакырчы — Татарстан Республикасының Апас районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4.
Тарих
Бакырчы атамасы тарихи чыганакларда, халык аваз иҗаты әсәрләрендә еш кулланыла.
XVIII гасыр мәгълүматларын эченә алган белешмәдә күрсәтелгәнчә, Иске Бакырчы авылында 174 йомышлы татар, 4 керәшен татары яшәгән. Кече Бакырчы авылында йомышлы татарлар — 30, ясаклы татарлар —- 2, керәшен татарлары 2 кеше күрсәтелгән. 1859 елгы мәгълүматларны туплаган тарихи белешмәдә билгеләнгәнчә, Чирмешән суы ярына утырган Урта Бакырчы авылындагы 173 хуҗалыкта 483 ир-ат һәм 478 хатын-кыз көн иткән. Кече Бакырчы авылындагы 29 хуҗалыкта 154 ир-ат һәм 169 хатын-кыз гомер кичергән, мәчет эшләгән. Олы Бакырчы авылындагы 97 йортта 517 ир-ат һәм 502 хатын-кыз яшәгән, мәчет эшләгән. Бу ике авыл да Чирмешән суы ярында урнашкан. 1898 елда Олы Бакырчы һәм Кече Бакырчы авылларында татарлар яши дип искәртелә. К. П. Берстель хезмәтендә һәр ике Бакырчы, ягъни Олы Бакырчы да, Кече Бакырчы да теркәлгән. Олы Бакырчыда барлыгы 1701 татар, Кече Бакырчыда 428 татар кешесе исәпләнгән. Күрәсең, авылларның халкы югарыда телгә алынган Иске Бакырчы һәм Урта Бакырчы исәбенә шулай арткан.
Олы Бакырчы, Кече Бакырчы, Югары Балтай, Урта Балтай, Түбән Балтай, Кара Борнаш, Чирү, Каратун, Колчык, Көлкәш, Чирмешән, Чәтбаш, Коллар, Шәмәк, Күкшем, Тутай, Аксу, Дәүләки һәм Багыш авыллары халкы июнь ае уртасында Куш-капка дип аталган җыен бәйрәме үткәргәннәр.
Авыл аксакаллары сөйләвенә караганда, авыл урынында элек калын урманнар булган. Авыл тирә-юнендә сакланып калган географик берәмлек атамалары да моны раслап тора. Кушелга, Коллар, Чат урманнары, Олы Карама яны, Кече Карама яны һәм Каенсар урыннары хәзер дә һәм элек тә бу тирәләрдә урманнар шаулавын искәртәләр. Урманнардан, агачлардан чистартылып ясалган ышна-басу исемнәре байтак: Кабанлы, Мәһди, Билал, Мулла, Басыйр ышналары бу урыннарның элек урман булганлыгына тагын бер дәлил булып торалар.
Вакытлар узу белән, Иске йорт тирәсендәге агачларны кисеп, йортлар сала башлаганнар. Алар йортларын бер-берсенә бик якын урнаштырганнар. Йортлар арасында бер кеше генә йөрерлек сукмак калдырганнар. Бу гамәл тиз арада куркыныч хәбәрне бер-береңә җиткерү өчен әйбәт булган.
Тирә-юньдә исемле елга-инешләр, күл-сазлыклар, тау-калкулыклар һәм басу-кырлар шактый. Авыл яныннан Бола суының сул кушылдыгы Чирмешән елгасы агып уза. Чирмешәнгә шактый күп су-чокырлар, ягъни елгалар кушыла. Алар арасында Шайтанлы чыгыры яисә Дәүпирле суы, Насыйр чаты, Кушелга, Гүәрле, Марҗа чаты, Бадамша, Сәгыйть мулла чаты, Казаклар чаты, Торналар чаты, Үзәк чыгыры, Олы үзән, Кече үзән, Билле үзән, Чик үзән, Урта инеш, Торна сазы, Каенсар, Латыйп бабай чаты-чокырлары бар. Авыл янында кизләү-чишмәләр бик күп. Дымбылат, Кара, Апур, Салкын, Болганчык, Казаклар, Хисами, Гүәрле, Таяклар чаты, Насыйр чаты, Хисами, Кушелга, Кабанлы, Латыйп бабай исемендәге кизләү-чыганаклар суларын Чирмешән елгасына илтәләр. Чирмешән суы ярында чишмәләр элек тагын да күбрәк булган. Ләкин алар каралмау сәбәпле югалганнар.
Авыл янында Мулла тавы, Бия тавы, Кызыл тау һ. б. исемдәге таулар бар. Чирмешән суы аша Каеш коерык, Дәүлиләр күпере дигән күперләр салынган.
Кличавския Пасёлки
Кличавския Пасёлки (Клічаўскія Пасёлкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Бакырчы (Апас районы)
Тарих
Халык авыл урамнарын элекке исемнәре белән: Кара кизләү, Касси, Тау башы, Кое, Түбән оч урамнары дип атап йөртә.
Элек авылда ике мәхәллә булган, ике мәчет эшләгән.
Тужа (Ука кушылдыгы)
Тужа — Россия территориясеннән ага торган елга. Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ука елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Бакырчы (Апас районы)
Тарих
Авылда ике иске һәм бер яңа зират бар. Халык зиратларны карап, чистартып тора.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Тужа (Ука кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшыдан алып Иделгә койганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мохаве (округ, Аризона)
Мохаве — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кингмен шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1864 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 34 887 км² тәшкил итә.
Подлазе (Скаржиский повяты)
Подлазе  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гранд-Брузон (Валле д'Аоста)
Гранд-Брузон — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гранд-Брузон Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Белоярская Застава (Белоярски шәһәр округы)
Белоярская Застава (Белоярская Застава) — Свердловск өлкәсенең Белоярский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Горне Семеровце
Горне Семеровце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Кече Кондорка
Кече Кондорка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Кондорка елгасының сул ярыннан 2,4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Зифа Баязитова
Баязитова Зифа Гаяз кызы (4 июнь 1951) — театр актеры. 1979 елдан ССРБ Театр эшмәкәрләре берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының халык артисты (1998).
Горне Семеровце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Кече Кондорка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосьва елгасы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Зифа Баязитова
Биографиясе
Зифа Гаяз кызы Баязитова 1951 елның 4 июнендә Башкорт АССРның Баймак районы Күчей авылында туган. 1973 елда Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтын белем ала (Габдулла Гыйләҗев, Фәрзәнә Касимова курсы). Аннан соң Арыслан Мөбәрәков исемендәге Сибай башкорт дәүләт драма театрында эшли башлый.
Горне Семеровце
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зифа Баязитова
Рольләре
Сәрия («Бөркет канаты», Г. Исхаков; дебют, 1973), Гөлҗимеш («Байрамбике», Р. С. Янбулатова), Сара («Кара чәчкәләр», В. Г. Галимова, С. Джемаль романы буенча), Зилия («Елама, гүзәл!» — Н. Гаетбаев), Ямал («Кыр казлары», Р. А. Сафин), Жиһан («Башмагым»), Фекла Ивановна («Кавышу» — «Женитьба», Н. В. Гоголь), Коринкина («Гаепсез гаеплеләр», А. Н. Островский), Фәридә («Париж егете Әлфәнис» Л. В. Вәлиев).
Кече Кондорка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Горне Семеровце
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(11812) 1981 EL20
(11812) 1981 EL20 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Зинген (Хоэнтвиль)
Зинген (Singen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Зинген (Хоэнтвиль)
Караелмаҗык (Көпрүбашы)
Караелмаҗык (Karaelmacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Көпрүбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Надоляни
Надоляни — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урду
У́рду (урду اردو) — Пакьстанда рәсми телләрнең берсе, һинд-аурупа телләренә карый. Хиндустани теленең функциональ стиле. Сөйләм тел дәрәҗәсендә хинди теле белән үзара аңлаеш бар. Шулай ук Һиндстанда 22 рәсми телнең берсе. Барлыгы урду телендә якынча 100 млн кеше сөйләшә дип исәпләнә. Килеп чыгышы XIII гасырга карый.
Лексика
Урду лексикасы һинд лексикасына нигезләнә, шул ук вакытта хинди күбрәк санскрит сүзләрен тәшкил итсә, урдуга фарсы һәм гарәп телләре зур йогынты ясыйлар.
Якадере (Япраклы)
Якадере (Yakadere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Япраклы илчесенә караган бер авыл (köy).
(10714) 1983 QG
(10714) 1983 QG — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 31 августында IRAS тарафыннан IRAS обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 QG» саналган.
Бикен-Сквер (Флорида)
Бикен-Сквер  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бикен-Сквер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кемпясте (Пултуский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Исламбул
Яңа Исламбул (Новоисламбуль) — Тум өлкәсенең Кривошеино районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Авыл 1910 елда Урмай авылыннан күчеп килүчеләр тарафыннан нигезләнгән.
Октябрь инкыйлабына кадәр Тум губернасының Тум өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Тум бүлгесендә, 1930-1937 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1937-1944 елларда — Новосибирск өлкәсендә, 1944 елдан — Тум өлкәсендә.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 84,6%, урыслар — 15,4%.
Чачуки
Чачуки (Чачукі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сабинув (Велюнский повяты)
Сабинув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Солана-де-Риоальмар
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вангота-Яха-Тарка
Вангота-Яха-Тарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вангота-Яха елгасының сул ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дөя үләне
Дөя үләне — амарантчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
141 ел (б. э. к.)
141 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Алкоэнтре
Алкоэнтре — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Түбән Кыерлы
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Чуча (Ука кушылдыгы)
Чуча — Россия территориясеннән ага торган елга. Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ука елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшыдан алып Иделгә койганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кеюць (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Эшленд (Алабама)
Эшленд  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Рецоая
Рецоая — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Эшленд (Алабама)
Тарихы
Эшленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Прели (Франция)
Прели — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Рецоая
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эшленд (Алабама)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Уан-де-Шам
Сент-Уан-де-Шам — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Подлазиска
Подлазиска — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дүртөйле (Апас районы)
Дүртөйле, Дүртүле — Татарстан Республикасының Апас районына керүче авыл.
Апастан 5 чакрым көньяктарак урнашкан.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
142 ел (б. э. к.)
142 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Гранде (Виченца)
Гранде — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Накло (Перемиский повяты)
Накло — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гранде (Виченца)
Географиясе
Гранде Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Клов (Климавицкий районы)
Клов  (Клоў ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Караелмаслы (Кырыкһан)
Караелмаслы (Karaelmaslı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(10715) Nagler
(10715) Nagler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Нейпелс (Техас)
Нейпелс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зинсхайм
Зинсхайм (Sinsheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Можарки
Можарки (Мучар, Можарки) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429296. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97258815001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102200001300.
(11813) 1981 EQ23
(11813) 1981 EQ23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Можарки
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2134.
(11813) 1981 EQ23
Тарихы
1981 елның 3 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EQ23» саналган.
Можарки
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 595 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (3,92%), руслар (95,66%).
Солосанчо
Солосанчо — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сабинув (Томашовский повяты)
Сабинув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горне Стргаре
Горне Стргаре — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Алту-ду-Пина
Алту-ду-Пина — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Кендзежавице
Кендзежавице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Алту-ду-Пина
Географиясе
Мәйданы —.
Кендзежавице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Навахо (округ, Аризона)
Навахо — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Холбрукruen шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 22 794 км² тәшкил итә.
Юра (Сейма кушылдыгы)
Юра — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сейма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшыдан алып Иделгә койганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Югары технологияләр
Югары технологияләр (high technology, high tech, hi-tech) — замандаш чорның иң яңа һәм прогрессив технологияләре, гадәттә фәнни гыйлем компонентасы югары булган сәнәгать өлкәләрендә кулланыла. Түбән технологияләрнең кап каршысы.
Берәр технологиянең "югарылыгы" билгесе буларак, технологик процесста кешеләрнең катнашу дәрәҗәсен алып була, - ни кадәр кеше хезмәте азрак таләп ителә, шул кадәр технология "югарырак".
Җилдәк
Җилдәк — казаякчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Соседкова (Горноуральски шәһәр округы)
Соседкова (Соседкова) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Кеяну (коммуна)
Кеяну — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Женива (Алабама)
Женива  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Ключ (Чавуский районы)
Ключ  (Ключ ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рецой
Рецой — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
143 ел (б. э. к.)
143 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Битло (Флорида)
Битло  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Битло халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чашки
Чашки (Чашкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Празарокі гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Преси
Преси — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Серблар
Серблар яки Сырблар (серб. Срби) — нигездә Көньяк Аурупада яшәүче халык. Гомуми саннары 12-13 млн кеше. Яшәү илләре — Сербия, Монтенегро, Хорватия, Босния һәм Герцеговина. Диннәре — православие. Телләре — серб теле.
(11814) 1981 EW26
(11814) 1981 EW26 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EW26» саналган.
«Болгар» бию театры (Яр Чаллы)
«Болгар» бию театры (Театр танца «Булгары») — Татарстанның Яр Чаллы шәһәрендә 1990 елдан эшләүче муниципаль мәдәният оешмасы. Директор (2015 елдан) — Раушания Кулакова, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре. Сәнгать җитәкчесе — Ольга Побужанская, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре. Баш дирижер — Фәрид Закиров. Баш балетмейстер (1992 елдан) — Юрий Смышляев, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе.
Тарих
Яр Чаллы шәһәр шурасының 1990 елның 13 мартындагы № 129 карары белән «Болгар» татар хореография ансамбле төзелә. 2007 елда ансамбльның исеме «Болгар» бию театры итеп үзгәртелә. Коллективны оештыруда А. Я. Ваганова исемендәге Ленинград академик хореография укуханәсен тәмамлаган Мөхәммәт Мортазин башлап йөри. Театрның беренче директоры — Владимир Ураков. Иҗади төркем (балет, оркестр, вокал) Яр Чаллы сәнгать укуханәсен һәм Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлаучылардан төзелә. Казан, Чабаксар, Йошкар-Ола шәһәрләреннән, Урал рус халык хорыннан белгечләр чакырыла. 1991 елның 18 гыйнварында «КамАЗ» мәдәният йортында театрның беренче концерты уза. Репертуар Урта Идел халыклары (татар, чуаш, удмурт, мари, башкорт, рус) биюләреннән төзелә. 2009 елда театр Альберт Әсәдуллин белән берлектә Яр Чаллы, Әлмәт, Бөгелмә, Зәй, Баулы, Буа, Лениногорск, Түбән Кама шәһәрләрендә чыгыш ясый. Казан, Ижау, Уфа, Ырынбур, Әстерхан, Екатеринбург, Киров, Пермь, Сембер, Самар, Түбән Новгород, Сыктывкар, Санкт-Петербург, Мәскәү шәһәрләрендә, чит илләрдә: Балтыйк буе илләре, Төркия, Финляндия, Франция, Португалия, Испания, Италия, Пакистанда гастрольләре уза. Театр халыкара фольклор фестивальләрендә, чит өлкә һәм илләр Сабантуйларында (2016 ел, Мәскәү; 2017 ел, Париж; 2018 ел, Кохтла-Ярве) даими катнаша.
Яңа сезонны ел саен 7 октябрьдә «КамАЗ» мәдәният сараенда ачып җибәрә.
(10716) Оливермортон
(10716) Оливермортон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 29 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 WQ» саналган.
Якадиби (Герзе)
Якадиби (Yakadibi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Герзе илчесенә караган бер авыл (köy).
Мёрсо
Мёрсо (Meursault) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Бон-Север кантонына карый.
Караениҗе (Шеһзаделер)
Караениҗе (Karayenice) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мёрсо
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16.22 км².
Алфорнелуш
Географиясе
Мәйданы —.
Подленже (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вангута-Яха (Арка-Епоко-Яха кушылдыгы)
Вангута-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Арка-Епоко-Яха елгасының сул ярыннан 37 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сотальво
Сотальво — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нароль-Весь
Нароль-Весь — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Китакюсю
Китакюсю — Япония дәүләтенең Фукуока префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Китакюсю шәһәре 1963 елның 10 февралендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 986998 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 2024 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 487.71 км² тәшкил итә.
Нокс-Сити (Техас)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Лих
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сосьва елгасы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тәфкалүн Вәлиев
Тәфкалүн Хаммат улы Вәлиев  (19 ноябрь, 1896 ел, Уфа губернасы, Дүшәнбикә — 10 октябрь, 1959 ел, Казан) — педагог. 1934-1957 елларда Башкорт АССР‑ының Кыйгы һәм Салават районнарында гомуми белем бирү мәктәпләре директоры. РСФСР мәктәбенең (1952) һәм Башкорт АССР‑ның атказанган укытучысы (1949). Ике Ленин ордены (1939, 1949) кавалеры.
Биографиясе
Тәфкалүн Хаммат улы Вәлиев 1896 елның 19 ноябрендә Уфа губернасы Златоуст өязе Дүшәнбикә авылында ярлы крестьян гаиләсендә туган.
Октябрь революциясенән соң Тәфкалүн Вәлиев халык арасында күп эшли, кешеләргә яңа властьның максатын, мәдәни-агарту бурычларын аңлата. 1929 елга кадәр ул үз авылы мәктәбендә укытучы һәм директор булып эшли.
1931 елда Бөре каласындагы балалар йорты директоры итеп билгеләнә.
Төп эшеннән аерылмый Бөре педагогия техникумында укый. Аны тәмамлагач, җиде еллык мәктәп директоры итеп билгеләнә.
1934 елда Тәфкалүн Вәлиев Салават районына эшкә җибәрүләрен сорап, Башкортстан Мәгариф Халык Комиссариатына гариза яза, һәм яшь педагог Нәсибаш җиде еллык мәктәбе директоры итеп күчерелә. Укытучыларның иҗади эшен оештыру белән бергә директор авылда идеология фронтының алдынгы көрәшчесе булып таныла, колхозчылар арасында сәяси-агарту эшләре алып бара.
К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт педагогия институтының тел һәм әдәбият факультетын яннан торып тәмамлагач, Тәфкалүн Хаммат улы 1937 елда Лаклы урта мәктәбе директоры итеп куела.
Монда да ул кыска вакыт эчендә оста җитәкче, җәмәгать хезмәткәре булып таныла. Бу елларда Салават районы мәктәпләре арасында Лаклы урта мәктәбе алдынгы мәктәп буларак билгелек ала. Директорның тынгысыз хезмәте аркасында ул һәр чак мактаулы урынга лаек була, олы хөрмәт тойгысы белән телгә алына. Укытучыларның берничә тематик җыелышы Лаклы урта мәктәбеңдә үткәрелә. Район мәктәпләреннән барган педагоглар һәм мәктәп җитәкчеләре анда алдынгы эш алымнарын һәм ысулларын өйрәнә.
1939 елда Башкортстанның бер төркем халык мәгарифе хезмәткәрләре орденнар һәм медальләр белән бүләкләнә. Тәфкалүн Хаммат улы Вәлиев Салават районынан беренче булып Русиянең ул вакыттагы югары наградасы — Ленин орденына лаек була.
Сәрәтә
Сәрәтә — зонтиклылар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Тәфкалүн Вәлиев
Биографиясе
1944 елда алдынгы педагог Тәфкалүн Вәлиев Каратаулы урта мәктәбе директоры итеп җибәрелә. Кыенлыкларга карамастан, биредә укытучылар коллективы ике ел эчендә зур эшләр башкара, районда алдынгылар сафына баса. Биредә аның җитәкчесе Тәфкалүн Вәлиевнең хезмәте бәясез.
145 ел (б. э. к.)
145 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр II гасырга кергән ел.
Тәфкалүн Вәлиев
Биографиясе
Халык мәгарифе өлкәсендә 40 елга якын эшләгәннән соң, 1957 елда Т. Х. Вәлиев лаеклы ялга чыга. Ул аннары да укытучылар коллективына балаларны укыту-тәрбияләүдә кулыннан килгән кадәр ярдәм итә, җәмәгать эшләрендә элеккегечә, яшьләргә хас дәрт белән катнаша, үз хезмәтенең нәтиҗәләрен күреп куана.
Сент-Уан-дю-Тиель
Сент-Уан-дю-Тиель — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Сади (Лодзь воеводалыгы)
Сади  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Йорк (Алабама)
Йорк  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Йорк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Реч (Румыния)
Реч — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кеяну-Мик (коммуна)
Кеяну-Мик — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гранде (Тревизо)
Географиясе
Гранде Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
(10717) Dickwalker
(10717) Dickwalker — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 1 декабрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 XC» саналган.
Ефимов Пүчинкәсе
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422142.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Зинцхайм
Зинцхайм (Sinzheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11815) 1981 EG31
(11815) 1981 EG31 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EG31» саналган.
Чашковшчына
Чашковшчына (Чашкоўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Валерия Барсова
Валерия Владимировна Барсова (чын исеме һәм фамилиясе - Калерия Владимирова ; 1892-1967) - рус, совет опера җырчысы (лирик-колоратура сопрано ), укытучы, җәмәгать эшлеклесе. 1 нче дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты (1941). ССРБның Халык артисты (1937). Ленин ордены (1937) кавалеры.
Биография
Калерия Владимирова 1892 елның 1 (13) июнендә  Әстерханда типография хезмәткәре гаиләсендә туган
Ул Әстерхан музыка мәктәбендә укыган (хәзерге М.П. Мусоргский исемендәге Астрахань музыка көллияте ). Калугада И. Я. Коншина-Рейтовадан вокаль дәресләр ала. 1919 елда ул Мәскәү консерваториясен фортепиано  (А. А.Ярошевскийда, соңрак А.П.Островскаяда) һәм ялгыз җырлау ( В. А.Мазеттида) класларын тамамлый. Консерваториядә укыганда, ул үзе шәхси дәресләр бирә, башлангыч сыйныфларда укыта.
1915 елдан башлап «Летучая мышь» (Мәскәү) театр-кабаре сәхнәсендә  миниатюрларда уйный.
Беренче тапкыр опера сәхнәсенә 1917 елда Зимина опера театрында чыга. 1919 елда эшче оешмаларның сәнгать-агарту берлеге театры сәхнәсендә чыгыш ясый. Шул ук елны Ф.И. Шаляпин белән бергә Дж.Россининың «Севильский цирюльник» операсында .«Эрмитаж» бакчасында (барысы да Мәскәүдә) жырлый.
1920 - 1947 елларда ул Мәскәүдә Зур театр солисты булды. Театр сәхнәсендә дебюты Розина («Севильский цирюльник» Дж. Россини).