cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тарихи Башкортстан
Бу ясалма өлкәне локальләштерү, аны мөмкин кадәр киңәйтү өчен төрле тарихи чыганакларда очраган охшаш атамаларны хәзерге башкорт милләтенә нисбәтләү кебек метод хезмәт итә. «Башгурт», «Башгирд», «Башгирд», «Баскардиа», «Башгирд», «Фиаи Башкырт/Башкырт далалары», «Башкортлар иле», «Басклар иле», «Башкырт», «Башларны», «Башкортстан», «Pascatir», «Bashirdi». Төбәкне «Башгурт» дип исемләгән тәүге хәбәр (VIII б.) Фазлуллаһ Рәшид әд-Диннең «Угызнамә» хезмәтендә очрый.
Кампу-Гранди-ду-Пиауи
Кампу-Гранди-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кипеневщина
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Тинець (Кракив)
Тинець — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Передняя Красная
Передняя Красная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Паламыш елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(7090) 1992 HY4
(7090) 1992 HY4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 23 апрелендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 HY4» саналган.
Ка Ацолин-Козта (Виченца)
Ка Ацолин-Козта — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ист-Монпелье (сан алу урыны, Вермонт)
Ист-Монпелье  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Монпелье халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мөнхенгладбах
Мөнхенгладбах (Mönchengladbach) — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 256853 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Мөнхенгладбах Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
974 елда нигезләнгән. == Халык ==
Варшево (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Варшево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD139319
HD139319 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Көшкерли (Пынарбашы)
Көшкерли (Köşkerli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ярыслау могҗиза кылучылары чиркәве
Ярославль могҗиза кылучылары чиркәве (Церковь Ярославских Чудотворцев), Ярославль могҗиза кылучылары, изге кенәзләр Феодор, Давид һәм Константин чиркәве (Церковь святых благоверных князей Феодора, Давида и Константина, Ярославских чудотворцев) — Казанның Вахит районында, Арча зиратында урнашкан праваслау дине гыйбадәтханәсе. Рус праваслау чиркәвенең Татарстан митрополиясе Казан епархиясенә карый.
Совет чорында бер генә көнгә дә ябылмаган бердәнбер Казан чиркәве.
Юмуртатепе (Битлис)
Юмуртатепе (Yumurtatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Битлис илчесенә караган бер авыл (köy).
Подгужно
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колёния-Волянска
Колёния-Волянска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алмелеу
Алмелеу — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14357) 1987 UR
(14357) 1987 UR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 22 октябрендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 UR» саналган.
Хусби
Хусби (Husby) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Приньяк-е-Маркам
Приньяк-е-Маркам — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Хусби
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Марсель (Югары Сона)
Сен-Марсель (Saint-Marcel) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Дембець (Түбән Силезия воеводалыгы)
Дембець  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сеничанята
Сеничанята (Сенічанята ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ярроу-Пойнт (Вашингтон)
Ярроу-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гыйматдинов
Гыйматдинов — фамилия.
Кампу-ди-Сантана (Параиба)
Кампу-ди-Сантана  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Варшкайти
Варшкайти — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кампу-ди-Сантана (Параиба)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Варшкайти
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
̃Һинду Гыйбадәтханәләренең Милли Киңәшмәсе
Һинду Гыйбадәтханәләренең Милли Киңәшмәсе (NCHTUK) - ул Берләшкән Корольлектә Һинду гыйбадәтханәләренең  кулчатыр оешмасы. Ул гыйбадәтханәләрне, аларның идарәсен, персоналын һәм гамәлләрен җәмәгатькә Һинд диненең иң борынгы мирас урыннарына килү өчен тәэмин итә. Оешма шулай ук The Interfaith Network UK форумында диннәр арасында әңгәмә булдыру белән мәшгуль. .
Тарих
Бу оешма 1978 елның июлендә нигезләнгән булган. 2013 елда Һинду Галимнәренең Британия Идарәсен нигезләү турында игълан иткән, аның максаты Һинд динен өйрәнү өчен альтернатив, абруйлы, фәнни чыганак булдыру. Декабрьдә киңәшмәне Шаһзадә Уильямга илчеләрне кабул итүендә Шарма киңәшмәнең вәкиле буларак борынгы Һинд дине эпосының Вальмикиның Рамаянаның копиясен бүләк иткән. 2016 елның маенда, NCHTUK һәм HFB Ministry of Housing, Communities and Local Government дәүләт оешмасы тарафыннан крематорий җайланмаларын Һинд диненең үлгәннәрне яндыру йолалары буенча тәртипкә китерергә соралган булган. Соңрак декабрьдә, киңәшмә Англия Банкы тарафыннан хайван мае кулланылган £5 банкнотасын чыгаруга протест белдергән. Берләшкән Корольлектә берничә гыйбадәтханә £5 купюраны иганә акчасы итеп алырга баш тартканнар. NHCHT сәркатибе Pt. Satish Sharma аңлатканча бу Һинду дхармик перспективага каршы булган һәм валютаны рәхимсез итеп, агрессив булмаган мәхлукатлардан алу цивилизацияле кешеләрнең үз-үзен тотышы булмаган дип аңлаткан.
Шатийон-сюр-Сон
Шатийон-сюр-Сон — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Ласалл (Иллинойс)
Ласалл  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ласалл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7091) 1992 JA
(7091) 1992 JA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 1 маенда Кеннет Лоуренс, Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 JA» саналган.
Монтагут-и-Ош
Монтагут-и-Ош — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хезмәт Батыры
Хезмәт Батыры — 1928-1938 елларда ССРБдә җитештерү, фәнни эшчәнлек, дәүләт яисә җәмгыять хезмәте өлкәләрендә махсус казанышлары булган затларга бирелүче исем (1927 елда кертелгән). 1938 елның 27 декабрендә, Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме кертү белән, исем бирелүе тукталды.
Лозунга
Лозунга — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Васюган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ка Базтаре (Виченца)
Ка Базтаре — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Базтаре Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(14358) 1988 BY3
Тарихы
1988 елның 19 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BY3» саналган.
Тлучань
Тлучань — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Озерный (Белоярски шәһәр округы)
Озерный (Озерный) — Свердловск өлкәсенең Белоярский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Беренче Май (Түбән Кама районы)
Беренче Май — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы поселок.
Почта индексы — 423587.
Алипаша (Кызылтепе)
Алипаша (Alipaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Колёния-Гура-Пулавска
Колёния-Гура-Пулавска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Томе һәм Принсипидә Һинд дине
Сан-Томе һәм Принсипидә кечкенә Буддачылык тарафдарлары һәм Һинд дине тарафдарлары төркемнәре бар, алар Һиндстаннан һәм Кытайдан иммигрант токымнары. Алар халыкның 0,1%-ын тәшкил итәләр.
Һиндстан һәм Сан-Томе һәм Принсипи мәдәни багъланышлары призмасыннан
Сан-Томе һәм Принсипи 2015 елның 15 октябрендә Һинд дине Наваратри һәм Дурга Пуджа фестивальләрен билгеләү өчен чикләнгән почта маркалары тупланмасын нәшер иткән. Маркада юлбарыста утырган Дурга Алиһәсе сурәтләнгән һәм вельвет эффекты һәм Сваровски кристаллары кебек хасиятләр кулланылган. Ил Португалия колониясе булган чорда Сан-Томе һәм Принсипидә кечкенә Һинд җәмәгате яшәгән. 1961 елда Һинд Гоа аннексиациясе һәм Португалия Һиндстаны төшүеннән соң җәмәгать башка илләргә күчкән. Хәзер Сан-Томе һәм Принисипидә ашамлыклар секторында эшләүче күпмедер Һиндлеләр эшли. Африка дәүләтләрендә нигезләнгән Һинд сәүдәгәрләре еш Сан-Томе һәм Принсипигә сәүдә алып барыр өчен киләләр.
Тышкы сылтамалар
Профессор Марта М.Гомесның мирас тарихы турында блогы
Шулай ук карарга мөмкин
en:India–São Tomé and Príncipe relations pt:Religião em São Tomé e Príncipe
Кече Скурихины
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Чуан
Чуан (фурункул) — төк тамыры һәм аның янындагы тоташтыргыч тукымаларның эренле ялкынсынуы ул. Аны стафилококк бактерияләре китереп чыгара. Ул уч төбе, аяк табаныннан тыш, төк үскән бар урынга да чыгарга мөмкин. Чуан бигрәк тә өлкән буын кешеләрен, аеруча ир-атларны ярата. Моңа кешенең эшләү урыны да сәбәпче булырга мөмкин. Фурункул завод-фабрикаларда, тузанлы урыннарда эшләүчеләрдә еш очрый. Иммун системасы какшаган, витаминнар җитешмәү сәбәпле көчсезләнгән орга­ низмлы кешеләрне читләтеп узмый.
Авыру якынча 10 көнгә сузылырга мөмкин. Үсеш процессы өч стадиядән ь тора. Беренче стадиядә кеше тәнендә кызыл төстәге кечкенә генә төерчек хасил була. Башлангыч чорында ул бик авыртмый. 3-4 көннән, ягъни икенче стадия вакытында, чуан эченә үлек җыелу сәбәпле зурая, тыгызлана, авырта башлый. Нәкъ менә шул чорда өлгереп җитә, аның ак башлы үзәге ( формалашып беткәч, эченнән үлек чыга. Өченче стадия — төзәлү вакыты.
Яра төзәлгән урында кечкенә генә җөй кала. Бу чор дәвамында кеше организмы нинди үзгәрешләр кичерә соң? Ялкынсынган урын кызарып чыга, шактый көчле авырта, шешенә. Кешенең кәефе китәргә, хәле булмаска, тән температурасы күтәрелергә мөмкин. Күп вакытта лимфа төеннәре һәм тамырларының ялкынсынуы күзәтелә. Бер тирәдәге чуаннар кушылган очракта карбункул хасил була. Аның диаметры 3 см га кадәр җитәргә мөмкин. Чуанның үсеш процессы бизгәк тоту, баш авыртулар, югары температура, яраланган урынның кискен чәнчеп авыртуы белән характерлана. Бигрәк тә биткә — ирен, күз, борын, чигә тирәсенә чыккан чуаннар аеруча куркыныч. Аларны һич кенә дә пычрак кул белән тотарга, шул исәптән, сытарга ярамый. Бу исә инфекциянең тагын да ныграк таралуына китерә. Инфекция кан аша баш мис тышчасына кадәр таралып, үлекле менингит үсеш алырга, ягъни баш мис сүрүләре ялкынсынырга мөмкин.
Иң мөһиме — авыруны вакытында дәвалау. Дәваланмаган очракта, чуан организмның башка әгъзаларына, бигрәк тә бавыр, бөер эшчәнлегенә зур зыян сала.
Чуан чыккан урынны көненә ике тапкыр дезинфекцияләргә кирәк. Бу очракта микробларны үтерергә сәләтле бәйләвеч салына. Гадәттә, чуан чыккан урынга ихтиол мае тамызылган мамык кисәге куеп бәйлиләр. Әлеге процедура көнгә ике тапкыр, чуан тишелеп ачылганчы эшләнергә тиеш.
Соңыннан ихтиол мае үзәктән читтәге урынга гына сөртелә, ә чуанга, үлеген суыру өчен, натрий хлоридлы гипертоник эремәдә чылатылган тукыма куела.
Үзәге алынып, үлек чыгып беткәч, яралы урынга антибиотик мазьлар (эритромицин, тетрациклин) сөртергә мөмкин. Шулай ук тән тиресен даими рәвештә чиста тотарга, чуан тирәсен салицил яисә бор спирты белән чылатып алырга киңәш ителә. Әгәр берничә көн үтеп тә, чуанның үзәге формалашмый икән, бу исә чуан «өлгерми» дигән сүз. Мондый очракта табибка күренергә кирәк. Чөнки ул чуанны ачып, аны үлектән арындырудан тыш, тиз арада инфекцияне бетерергә ярдәм итүче антибиотиклар да тәкъ­ дим итәчәк. Шунысын да әйтеп үтәргә кирәк, чуанның беренче билгеләрен сизүгә үк, табибка мөрәҗәгать итү мөһим. Бары тик хирург кына төгәл диагноз куеп, ялкынсынуларның таралу үзенчәлекләрен истә тотып, дәвалану курсын билгели ала. Теләсә нинди авыруны үз белдегең белән дәвалау аның көчәюенә китерергә мөмкин.
Чуанны һәм карбункулны дәвалаганда, стафилококк бактерияләренә каршы дарулар куллану зарур. Чуан бик зурайганда, борчыганда, хирургик ысул белән дә дәваларга туры килә. Бу очракта ялкынсынган урынны бераз гына кисеп, барлык үле тукымалардан чистарталар.
Бер төзәлгәч, озак та тормыйча яңадан чуан чыкса, табибка күренеп, кан­ дагы шикәр күләмен тикшертергә кирәк, чөнки чуан — шикәр диабетының бер билгесе.
Халык медицинасы чуанга каршы мондый дәва тәкъдим итә. Уртача зурлыктагы суганны (пешкән) урталай кисеп, киселгән ягы белән чуан өстенә куеп, тукыма (марля) белән бәйләргә. Аны һәр 4 сәгать саен алыштырып торырга кирәк.
Чәйнәп йомшартылган арыш ипиенә тоз сибеп, барлыкка килгән массаны яра урынга сортеп, тукыма белән бәйләп куюның да файдасы зур.
Юеш балчык консистенциясе хасил булганчы, арыш онын бал белән бутарга, шушы катнашманы үлекле урынга сылап, бәйләп куярга. Мондый процедураны, гадәттә, төнгә куеп калдырсаң яхшы, көндез дә куярга мөмкин. Бары тик һәр 5 сәгать саен бәйләвечне алыштырырга онытмагыз.
Чуан да, карбункул да—куркыныч авырулар. Алардан сәламәтләнү өчен вакытында табибларга күренеп, җитди дәва алырга кирәк.
Пюрмаль-Кы
Пюрмаль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Читаль-Кы елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Көлсылу (мультфильм, 1950)
«Көлсылу» (Cinderella) — Walt Disney Productions тарафыннан 1950 елда чыгарылган американ мультфильм. Disney анимацион фильмнар исемлегендә 12нче фильм.
(7092) Кадм
(7092) Кадм — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 4 июнендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 LC» саналган.
Таловочка
Таловочка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Тихая елгасының сул ярына тамагыннан 16 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Телпиджень
Телпиджень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенькавичы (Жабинкавский районы)
Сенькавичы  (Сенькавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Подгура (Пясечинский повяты)
Подгура  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кратер
Кратер (борынгы юнан теленнән κρατήρ — «зур савыт») — вулканик активлык белән бәйле җирдә, гадәттә шар формасындагы, иңкүлек, хәрәкәттәге яки сүнгән вулкан авызы (тишеге).
Вулкан кратеры
Янартау кратеры (вулкан кратеры) — янартау конусы түбәсендә, шулай ук янартау читендә урнашкан савытсыман (бүрәнкәсыман) чокыр. Диаметры берничә метрдан берничә километрга, тирәнлеге берничә метрдан йөзләрчә метрга җитәргә мөмкин. Кратер төбендә бер (берничә) була. Шул тишекләр аркылы лава һәм башка вулканик матдәләр (мәсәлән, газлар) магматик учактан атмосферага, өскә чыгып утыра. Вулкан атканда, эрегән магма җир астындагы магматик камерадан газ белән өскә күтәрелә, кратерның тишегенә килеп җиткәч, лава булып ага башлый. Магмада эрегән газлар аны учактан вулкан каналы буенча өскә, кратерга этеп чыгара. Сыек лава тыныч кына ага, ә үзлерәк лавадан шартлап газлар чыга, бик үзле лава кратердан вак кисәкчекләр — вулкан көле һәм көчле атыш вакытында эре кисәкләр — вулкан бомбалары рәвешендә атылып чыга. Янартау читендә урнашкан кратерны фланг кратеры дип атыйлар. Кайбер кратерлар тулысынча яисә өлешчә яңгыр яки кар суы белән тулып, кратер күле барлыкка килә.
Кратер янартау атылганда, шартлау булганда, эрозия сәбәпле җимерелергә мөмкин. Җимерелгән кратерларның бер яктан авышканрак, тәбәнәгрәк була.
Барлык вулканнар да кратер ясамый.
Ай кратеры
Ай кратеры — Ай һәм башка планеталар өслекләрендә ерактан төсмерләнгән (күренгән) түгәрәк чокырлар һәм иңкүлекләр. Әлеге кратерлар планеталар өслекләренә метеоритлар, астероидлар төшү яки вулканик хәрәкәтләр сәбәпле ясалган дип аңлатыла.
Кабот (авыл, Вермонт)
Кабот  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Юмуртатепе (Калкандере)
Юмуртатепе (Yumurtatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Калкандере илчесенә караган бер авыл (köy).
Көшккөй (Милас)
Көшккөй (Köşkköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хузум
Хузум (Husum) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перемесьвож
Перемесьвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Одью елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колёния-Домашевниця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампу-ду-Бриту
Кампу-ду-Бриту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сенонкур
Сенонкур (Senoncourt) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,26 км².
Гыйниятуллина
Гыйниятуллина — фамилия. Гарәп теленнән кергән Гыйният («кайгыртучан») исеменнән ясалган.
Васьнево-Гвозьдзе
Васьнево-Гвозьдзе — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аверилл (Вермонт)
Аверилл  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елена Мухина
Елена Мухина (Елена Владимир кызы Мухина,, — , ) — СССР рәссамы, Ленинград камалышы вакытында мәктәп укучысы, «Камалыш көндәлеге» авторы.
Алмешел
Алмешел — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD139435
HD139435 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Руди Рамчаран
Руди Рамчаран ул Эдмонтон, Альбертадан Канада кёрлинг уйнаучысы. Ул 1996-1997 елдан 1998-1999 елга кадәр Кевин Мартин өчен өч фасыл уйнаган. Ул такым әгъзасы буларак 1997 елда Тим Һортонс Брайерны откан. Рамчаран такымга 1996 елда кушылган һәм Брайерны откан беренче күренә торган азчылык вәкиле булган. Такым 1997 Лабатт Брайерны откан һәм 1997 ел Форд Дөнья Кёрлинг Чемпионатында дүртенче булган. Рамчаран Брайерны откан бары тик ике күренә торган азчылыктан берсе булган, икенчесе 2000 елда Грег МакАулай белән Брайерны откан Брайан Мики булган. Рамчаранны такымда 1999 елда Картер Райкрофт алыштырган һәм шуннан соң ул кёрлинг дөньясыннан юк булган. Боларның күбесе ул 1999 елда оештырган bonspiel белән бәйле, ул "Дөнья Ачык Классик" буларак мәгълүм. Башта аның фонды $250,000 булган, әмма спонсорлар әз булганга $25,000 кадәр киметелгән һәм күп топ такымнар киткән, бу Рамчаранны каушаткан.
(14359) 1988 CU1
Тарихы
1988 елның 11 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CU1» саналган.
Сенькавичы (Ивацэвицкий районы)
Сенькавичы  (Сенькавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(7093) Джонлик
(7093) Джонлик — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 26 июлендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 OT» саналган.
Яман шешләр химиотерапиясе
Онкологик авыруларны дәвалау өч нигездә тора. Беренчесе — хирургик дәва, ягъни операция ясау һәм аның нигезендә шешне аерып алу, икенче­ се — нур белән дәвалау. Күп вакытта, бер урынга юнәлтелгән дәвалау алып барганда да, тулы савыгуга ирешергә була.
Нур ярдәмендә дәвалауны узган гасыр башында куллана башлаганнар иде. Операция ясап кешеләрнең тормышын бик күп еллар элек тә саклап кала алдылар. Ә менә химиотерапияне медицинада ныклап куллана башлауга 25-30 ел гына вакыт узды әле. Дөрес, кайбер препаратлар элегрәк тә файдаланылды, тик аларның саны бик аз иде. Бүген медицинаның бу методы авыруларның тормышын саклап калуда, озайтуда һәм савыктыруда мөһим урынны яулап алды. Кайбер шеш авыруларын, мәсәлән, хатын- кызларның күкәйлек һәм ир-атларның күкәй шешләрен, балаларның кайбер төр шеш авыруларын, кискен лейкозны җиңү юнәлешендә зур адым ясалды һәм мондый авырулар исемлеге елдан-ел арта бара.
Хәзер табиблар яман шешләрне дәвалауда заманча химик препаратлар кулланалар. Тик бу препаратларны авыруларга үз белдекләре белән куллану тыела, чөнки барлык дарулар кебек, файдалы ягы белән бергә аларның организмга өстәмә тәэсире дә бар. Шуңа күрә дәвалау препаратларын табиблар яман шешнең төренә карап, аның күзәнәкләренә тәэсире көчле булырлык дозада билгелиләр.
Куллану максаты буенча химиотерапия берничә төргә бүленә. Беренчесе — профилактик химиотерапия. Ул тикшергән вакытта табылмый калган ' микрометастазларны җимерүгә юнәлдерелә. Бу метод белән сөт бизен һәм күкәйлек яман шешен дәвалаганда яхшы нәтиҗәгә ирешәләр.
Операция ясау алдыннан да дарулар белән дәвалыйлар. Дәва шешнең күләмен кечерәйтергә дә ярдәм итә. Болай дәвалау бер яктан операция ясарга мөмкинлек бирсә, икенче яктан бик зур җөйләрдән котылырга ярдәм итә.
Дәва химиотерапиясе авыруны савыктыруга яки шеш процессын туктатуга юнәлдерелә. Химиотерапиянең күбесе метастазлар таралганда, кан. лимфа авырулары булганда һәм башка очракларда кулланыла. Бу метод барлыкка килгәннән соң, ирләрнең күкәй шешләрен дүртенче стадиядә дә уңышлы дәвалый башладылар.
Зур агулы тәэсирле препаратлар кулланганда авырулар хастаханәдә ятып дәваланалар, ә авыруның хәле начар булмаганда, җиңелрәк дәваны амбулатор шартларда уздырырга мөмкин.
Хәзер Русиядә дә чит илләрдә чыгарылган дәва препаратларының тиң­ дәшләре чыгарыла башлады. Импорт дарулар бик кыйммәт булса, илебездә чыккан дарулар шактый очсызрак. Алар үзләренең нәтиҗәлелеге буенча чит ил даруларыннан калышмыйлар. Бу хастаханәләрнең бюджетына җиңеллек китерә һәм күбрәк авыруларны дәваларга мөмкинлек бирә.
Химиотерапияне хастаханә табиблары билгеләгән очракта, дәвалау бушка алып барыла.
Мьерес (Жирона)
Мьерес — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Токарня (Кече Польша воеводалыгы)
Токарня — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шенимений
Шенимений — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Георгий Мушников
Георги Мушников (Георги Юстин улы Мушников,, — , ) — очучы-штурмлаучы, СССР каһарманы (1945).
Сукма
Сукма (Сукма, Сукма) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Ка Базтела (Римини)
Ка Базтела — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лебанон (Иллинойс)
Лебанон  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Дембжник
Дембжник — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дмитрий Мәсников
Дмитри Мәсников (Дмитри Николай улы Мәсников,, — , ) — РФ шорт-трекчысы, РФның халыкара дәрәҗәле спорт остасы, 2013 елгы Кышкы Универсиадының борнза мидәле иясе.
Мирхаҗиан Сәлахов
Мирхаҗиан Сәлахов, Мирхаҗиан Сәлах улы Сәлахов (Миргазиян Сәләхов, 1928 ел, СССР, РСФСР, ТАССР, Минзәлә кантоны Пучы волосте, Иске Байсар) ― авыл хуҗалыгы хезмәткәре, 1955―1990 елларда Татарстан АССР Мөслим районы «Урожай» күмәк хуҗалыгы рәисе, Татарстан АССР (1975) һәм РСФСР (1990) атказанган зоотехнигы, РСФСР халык мәгарифе отличнигы. Мөслим районының Мактаулы гражданы.
Тәрҗемәи хәле
1928 елда Татарстан АССР Минзәлә кантоны Пучы волосте (1935 елдан Калинин, 1959 елдан Актаныш районы) Иске Байсар авылында гаиләдә өлкән бала булып туган. Әтисе Сәлах Бөек Ватан сугышында һәлак булган. Әнисе Фатыйма дүрт бала белән калган. Мирхаҗиан яшьли җирдә эшләп үсә. Башта колхозчы була, конюх булып, басудагы тракторларга ягулык, урып-җыю чорында ашлык ташый. Аннан соң уку йорты мөдире, туган авылында авыл советы секретаре булып эшли. 5 ел армиядә хезмәт итеп кайта. Иске Байсарда клуб мөдире була.
1952 елда партиянең Калинин районы комитеты инструкторы итеп билгеләнә.
1955 елда «утыз меңче» сыйфатында Тат. Бүләр һәм Иске Сәет авыллары кергән «Сатурн» колхозына рәис итеп сайлана. Артта калган хуҗалык тиз аякка баса: 1955 елда һәр гектардан 6 центнер, 1956 елда 14 центнер икмәк җыела, колхоз республикада игенчелек буенча алдынгылар сафына баса.
1957 елда «Сатурн» белән «Ленин бүләге» берләшеп, 4 авылдан торган колхозга «Урожай» исеме бирелә. Колхоз рәисе итеп М. Сәлахов сайлана. 1960 елда колхоз үз көче белән фермаларга, шәхси йортларга электр уты кертә.
1963 елда Мөслим районы «Урожай» күмәк хуҗалыгы элек 9 колхозга караган авылларны (ш. и. Яңа Сәет, чирмеш авыллары Мари Бүләр, Усаклы) берләштерә һәм республикада иң эре хуҗалыкларның берсенә әверелә: җир мәйданы – 8100 га, сөрү җире – 6300 га. М. Сәлахов 1967 елда Ленин ордены белән бүләкләнә, читтән торып Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлый.
М. Сәлахов 35 ел җитәкләгән чорда (1955―1990) «Урожай» күмәк хуҗалыгы игенчелек һәм терлекчелектә зур уңышка ирешә. 11 тапкыр Бөтенсоюз ярышында җиңеп, ул чорда хуҗалыклар өчен зур дәрәҗә булган бүләк ― КПСС ҮК, СССР Министрлар Советы, ВЦСПС һәм ВЛКСМ ҮК күчмә Кызыл Байрагы белән бүләкләнә.
Гектардан алынган уңыш елдан-ел арта: 1982 елда «Урожай» күмәк хуҗалыгы һәр гектардан 30 ар центнер уңыш җыеп ала. Тулай җыем 105 мең центнер тәшкил итә. 26 ел эчендә игеннәрдән уңыш алу ике тапкырдан күбрәк арта. (1980―1985 еллар) «Урожай» күмәк хуҗалыгы республика буенча җиңүче дип табыла: дәүләткә 140 мең центнер ашлык, 139 мең центнер шикәр чөгендере, 284 центнер йон, 27 мең центнер ит, 91 мең центнер сөт, 1 миллион данә йомырка, 5 мең центнер бәрәңге тапшыра. 120 баш бал корты гаиләсе булдырылып, һәр елны 18-20 центнер бал җыеп алына. 1955 елда М. Сәлахов рәис булып килгәндә, фермада бер сыердан 1350 кг, ул ялга киткән елда (1990 ел) 4207 кг сөт савып алына. 1990 елда «Урожай» күмәк хуҗалыгында 2741 баш мөгезле эре терлек, ш. и. 800 савым сыеры, 2902 дуңгыз, 1024 сарык, 285 ат була. М. Сәлахов рәислектән киткәндә колхоз счетында 3 000 000 сумнан артык акча була.
М. Сәлахов төзелешкә зур игътибар бирә. Колхозда җирле төзелеш материалыннан файдаланып эшли торган кирпеч заводы төзелә. Завод ел саен 350 мең данә кирпеч җитештерә. Административ бина, типовой мастерской, автогаражлар, фермалар салына. Колхоз үзәге белән авыллар арасында юллар салына. Сусаклагыч, икмәк складлары, «Урожай» күмәк хуҗалыгына кергән 7 авылда мәдәният йорты (яки клуб), урта (яки башлангыч) мәктәпләр, балалар бакчасы (яки ясле) төзелә. Тат. Бүләр авылында спорт залы, ашханәсе, янәшәдә 100 балага интернаты булган ике катлы урта мәктәп, укытучылар өчен нараттан йортлар салына. 1980-елларда яшьләр өчен ел саен колхоз исәбенә 10-15 квартира төзелә. 1960―1990 елларда авылларда колхоз ярдәме белән 582 гаилә яңа йорт салып кергән. 1981 елда Чишмә авылыннан торба сузып, Исәнсеф, Тат.Бүләр һ. б. авылларга чишмә суы китерелә.
Колхоз рәисе булып бер ел эшләгәч, М. Сәлахов колхозга токымлы атлар туплауга керешә. Ат үрчетү табышлы тармакка әверелә. Атлар өчен махсус типовой биналар, янәшәдә 10 га мәйданда ипподром төзелә. Колхоз юртаклары озак еллар дәвамында Пучы, Мөслим, Бакалы, Актаныш сабантуйларында колхоз данын яклый; Казан, Уфа, Мәскәү һ. б. шәһәрләр ипподромнарында призлы урыннар яулый. 1975 елда Алма-Ата, Самар, Ростов-на-Дону шәһәрләрендә ярышларда беренче булалар. Колхоз юртаклары бөтенсоюз (Мәскәү) һәм зона (Самар, Чиләбе, Казан) конкурсларында 8-14 әр мәртәбә катнашып, призлы урын ала һәм җиңел машина белән бүләкләнә.
М. Сәлахов 1967―1971 елларда ТАССР Югары Советы, 1985―1990 елларда РСФСР Югары Советы депутаты булып сайлана, район, авыл Советы депутаты була.
Актаныш районы Иске Байсар авылы «Моссалия» мәчетен гамәлгә куючыларның берсе.
Китабы
Тәрәзәләр кояшка карый: председатель язмалары. – Казан : ТКН, 1986.
Гыйләҗетдинов
Гыйләҗетдинов — фамилия.
Пюжоль (Жиронда)
Пюжоль — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Подгура (Радомский повяты)
Подгура  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лозыльга
Лозыльга — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чижапка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кампу-ду-Мею
Кампу-ду-Мею — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Колёния-Домашевска
Колёния-Домашевска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Телпиджи
Телпиджи — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роман телләре
Роман телләрен, аларның килеп чыгышын, үсешен, классификациясен һәм башка аспектларын өйрәнүче фәнне романистика дип атыйлар (ул лингвистиканың бер өлеше).
Итальян, испан, молдав, португал, ретороман, румын, каталан һәм француз телләре төрле дәүләтләрдә рәсми телләр статусын йөртәләр.
Васьнево-Грабово
Васьнево-Грабово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вәли Фатыйхов
Вәли Фатыйхов, Вәли Галим улы Фатыйхов (1905 елның 31 декабре, РИ, Ырынбур губернасы, Ырынбур — 1983 елның 6 июле, ССРБ, РСФСР, Ырынбур) — Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Оренбур татар дәүләт драма театрының әйдәп баручы актеры, режиссёры, сәнгать җитәкчесе (1933—1982), РСФСР атказанган артисты (1967). Ырынбур татар театрында 350дән артык роль уйнаган, театр сәхнәсендә 200 дән артык спектакль куйган. Үзе дә пьесалар язган. РФ атказанган артисты, Ырынбур татар театрының 1991—2010 еллардагы әйдәүче артисты, режиссер Рафаил Фатыйховның (1949—2010) әтисе.
Тәрҗемәи хәле
1905 елның 31 декабрендә Ырынбурда һөнәрче-кәләпүшче гаиләсендә туган. Әтисе Галим 1914 елда Беренче бөтендөнья сугышы башлангач, фронтка китә һәм шунда һәлак була. Әнисе Мәрьямбану, пешекче булып эшләп, ике ятимне — кыз һәм ул тәрбияләгән. Татар башлангыч мәктәбен тәмамлагач, Вәли Хөсәения мәдрәсәсенә (1919 елдан «Хөсәеновлар укытучылар институты») укырга керә. Гаиләсенең матди хәле авыр булу сәбәпле, әлеге уку йортын тәмамлый алмый. «Пищевик» клубы каршындагы транспортчы эшче яшьләрнең түгәрәгендә, соңрак татар полкы драма түгәрәгендә катнаша башлый. Үз иҗат юлының башы турында артист түбәндәгечә искә ала: Бу хәл Ырынбурда көчле инкыйлаб елларында булды. Безнең шәһәрдә оешкан революцион татар полкында драма түгәрәге оештырылды. Түгәрәкнең актив әгъзасы Гыйләҗ Удалой миңа Г. Камалның «Бәхетсез егет» пьесасында карчык ролен уйнарга тәкъдим итте. Дөресен генә әйткәндә, мине бу гаҗәпкә калдырды: мин — егет, һәм кинәт карчыкны уйна. Шулай да уйнадым. Шул вакыттан бирле театр мине әсир итте. 1922 елда Ырынбурда Сабир Кудашев-Гаспринский җитәкчелегендә «Шәрыкъ» дигән профессиональ татар драма труппасы оештырыла, Вәли Фатыйховны әлеге труппага алалар.
Ырынбур татар театры
Ырынбур, Казан һәм Уфа артистлары кергән драматик төркем үзенең беренче спектаклен 1924 елда куя. Татар телендә төркем тарафыннан революция, Ватандашлар сугышы, Ырынбурда Совет хакимиятенең барлыкка килүе турында күп кенә пьесалар куела. Артистлык эшчәнлегенең башында В. Г. Фатыйховка исемнәрен бөтен ил белгән кешеләр — ССРБ халык артисты Х. Әбҗәлилов, РСФСР атказанган артисты Ф. Ильская, танылган композитор С. Сәйдәшев, драматург Г. Камал һ. б. белән эшләргә насыйп була.
1919—1980 елларда Ырынбурдаа татар театрын үстерүдә В. Г. Фатыйховның роле шактый зур һәм күпкырлы — ул үзе еш кына режиссер-куючы гына түгел, ә пьесаларның авторы да булып тора. Вәли Галим улы Фатыйхов шагыйрь, Советлар Союзы Каһарманы Муса Җәлилнең дусты булган, алар Хөсәения мәдрәсәсендә бергә укыган, Ырынбурда еш очрашып, иҗади планнары турында фикер алышкан. В. Фатыйхов М. Җәлилнең яшьлеге һәм Ырынбурдагы чоры турында «Каһарманның яшьлеге» (1966) пьесасын иҗат итә.
1925 елда Ырынбурда шәһәр башкарма комитеты карары белән һөнәри татар театр труппасы оештырыла. 1928 елдан — Ырынбур (1938—1957 елларда Чкалов) өлкәсе татар колхоз-совхоз театры. 1933 елдан башлап В. Фатыйхов колхоз-совхоз театры режиссеры булып эшли, 1937 елда Мәскәүдә К. С. Станиславский һәм В. И. Немирович-Данченко җитәкчелегендәге Югары режиссерлык мәктәбен тәмамлаганнан соң, театрның сәнгать җитәкчесе итеп куела. 1936 елның июлендә режиссер булып эшләү өчен Ташкәнтка Хәмзә исемендәге дәүләт театрына (2001 елдан ) чакыру алып, анда эшләп кайта.
1941 елның 22 июнендә Бөек Ватан сугышы башлана һәм актерларның күбесе фронтка китә. Сугышка театр директоры Ф. Н. Халитов та алына. Театр директоры вазыйфаларын башкару баш режиссер Вәли Фатыйховка йөкләнә, ул мобилизациядән азат ителә. Бөек Ватан сугышы чорында, фронтка китүче һәм госпитальләрдә дәваланучы яралы сугышчыларга хезмәт күрсәтеп, театр артистлары көнгә 5 әр чыгыш ясаган. 1941—1945 елларда театр артистлары күмәк хуҗалыкларда «Сугыш еллары», «Үч» спектакльләрен күрсәтә (баш рольләрдә Рокыя Кушловская, Вәли Фатыйхов). 1946 елның 13 августында фронттан театрның элекке директоры Фәиз Нигъмәтҗан улы Халитов кайта һәм яңадан театр җитәкчесе итеп билгеләнә, В. Г. Фатыйхов театрның сәнгать җитәкчесе вазыйфасына керешә.
Чкалов өлкәсе татар колхоз-совхоз театры 1949 елның апрелендә ябыла, барлык артистлар эштән азат ителә. Казан һәм Уфага чакыруларны кире кагып, вакытлыча «Урал» кинотеатры директоры булып торгач, 1950 елның башыннан Чкалов (1957 елдан Ырынбур) филармониясе җитәкчесе Лев Давыд улы Бронский тәкъдиме белән В. Г. Фатыйхов театрның Казан белән Уфага китмичә калган профессиональ артистлары (Ишмурза Ишаев, Зәйтүнә Галәветдинова, Сара Саттарова, Маһинур Ванюркина, Гата Сабиров-Камский, Фәтхулла Әхмәров, Фатыйма Абдуллина) белән Ырынбур филармониясе каршында татар драма коллективы төзи. Коллектив 1956 елдан башлап, Ырынбур өлкәсе һәм Башкортстан АССРның иң ерак авылларында, Куйбышев, Сембер, Сарытау, Волгоград, Әстерханда, Кыргызстан, Казакъстан, Үзбәкстан, Төрекмәнстан, Таҗикстанның барлык шәһәрләрендә дә диярлек була. Бу эшчән коллектив драма, комедия, музыкалы сәхнә әсәрләрен дә бердәй уңыш белән куя алган («Башмагым», «Еллар һәм юллар», «Асылъяр» һ. б.).
1964 елда Ленинградта «Кыз урлау» спектакле белән беренче уңышлы гастрольләре уза. 1970 елның апреленнән филармония каршындагы татар драма коллективы театр исемен йөртә башлый. Куйган әсәрләре — 1977 елда «Киң урамнар тар иде» (Ф. Әсәнов, Н. Асанбаев — яшь режиссер Рафаил Фатыйхов куя), 1978 елда Кәрим Тинчуринның «Казан сөлгесе».
1975 елның 27 декабрендә шәһәр филармониясе залында В. Г. Фатыйховның 70 яшен һәм театрда эшләвенә 50 ел тулуны билгеләп үтәләр. Режиссер-куючы булып 1982 елның 5 августына кадәр эшли. 1983 елның 6 июлендә вафат.
Куйган спектакльләре
Татар, рус, башкорт, азәрбайҗан драматурглары әсәрләре буенча ике йөздән артык спектакль куйган.
Полушины
Полушины (Полушины) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Вәли Фатыйхов
Гаиләсе
Хатыны Разыя Габдрахман кызы Рафикова (1918—2015), актриса. Улы Рафаил Вәли улы Фатыйхов (1949—2010), актер, режиссер ; килене Нурия Фатыйхова, актриса, Татарстанның атказанган артисты, оныгы Айрат  Фатыйхов, 2005 елдан Нур театры актеры ; кызлары Венера, табиб; Әлфия, педагогика фәннәре кандидаты.
Полушины
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(7094) Годаисан
(7094) Годаисан — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 4 сентябрендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 RJ» саналган.
Хеген
Хеген (Hägen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Нәҗип Иделбай
Нәҗип Иделбай (Нәҗип Сафа улы Иделбаев,, — , ) — башкорт телендә иҗат иткән язучы, тәрҗемәче, журналист, БАССР язучылар берлеге әгъзасы (1974).
Серабрышча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сен-Реми (Югары Сона)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,08 км².
Юндалан (Кыркларэли)
Юндалан (Yundalan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Квечи (Вермонт)
Квечи  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Квечи халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14360) Ипатов
(14360) Ипатов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 13 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CV4» саналган.
Томашковице
Томашковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампу-ду-Тененти
Кампу-ду-Тененти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Пюрма-Ного
Пюрма-Ного — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Толька елгасының сул ярыннан 89 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Навата
Навата — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пермяки (Татарстан)
Пермяки — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422713.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Алпаря
Алпаря — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ка Байизи (Ферара)
Ка Байизи — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Байизи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колёния-Емска
Колёния-Емска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.