cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юкарыдолайлар (Симав)
Юкарыдолайлар (Yukarıdolaylar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (köy).
Емелино (Ревда шәһәр округы)
Емелино (Емелино) — Свердловск өлкәсенең Ревда шәһәр округы составына керүче авыл.
Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)
Тарих
Музей Түбән Кама шәһәренең 50 еллык юбилеена 2016 елның 20 августында ачыла. ТАССР рәссамнар берлеге әгъзасы (1984), ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1987), Г. Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе (1993), Татарстанның халык рәссамы (2001), Түбән Кама шәһәренең шәрәфле ватандашы (1999), Түбән Кама шәһәренең «Җидегән чишмә» әдәби-музыкаль берләшмәсе шурасы әгъзасы, хезмәт ветераны (1999) нәкышче, сынчы, агачны уеп бизәкләр-сыннар ясау остасы Әхсән Сарим улы Фәтхетдиновның (1939-2012) күпкырлы иҗаты белән таныштыру максатында махсус төзелгән ике катлы яңа бинада ачылган.
«Хатирә»
«Әтиемә багышлап», «Әни», «Балачак хыяллары» (1976), «Әти», «Мияубикә» (2005), «Очрашу» һ.б.
Емелино (Ревда шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Острув (Серпецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)
«Шүрәле» шәлкеме
60тан артык агач сын: «Шүрәле ипи белән» (1988), «Гөмбә тапкан Шүрәле», «Лапас астында», «Чакыру», «Шүрәлеләрем», «Шүрәле һәм Былтыр», «Шүрәле – урман җәнлеге», «Җырчы Шүрәле», «Уйга чумган Шүрәле», «Тәрәзәдәге Шүрәле» һ.б.
Габдулла Тукай образы
1970 еллар азагыннан Тукай образы рәссам иҗатының төп темасы булып тора. Музейда майлы буяу белән эшләнгән уннан артык хезмәте эленгән: «Курай моңнары», «Шигырь тууы» (1985), «Исемсез», «Су анасы» (1995-1997), «Шүрәле» (1997), «Көн яктыра», «Балачак хыяллары» һ.б.
Емелино (Ревда шәһәр округы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)
«Ияләр» шәлкеме
Рәссамга дан китергән «Ияләр» шәлкемендә 60тан артык хезмәт бар: «Бергә» (1993), «Өй иясе» (2004), «Гөл иясе» (1992), «Сазлык иясе» (1992), «Ындыр иясе» (1994), «Бүкән исе» (1990), «Кычкыручы» (1992), «Кое иясе» (1992), «Өй иясе» (2002), «Басу иясе» (2005), «Чишмә иясе» (2005), «Зират иясе» һ.б.
«Кимсетелгәннәр»
Ярдәм сораучыларга, золым корбаннарына багышланган 10 сыннан гыйбарәт шәлкем: «Канатсызлар», «Чакыручы», «Үтенүче», «Атлы кеше» һ.б
Хэвы-Се
Хэвы-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)
«Зират. Кабер ташлары»
Агачтан уеп ясалган ташларның һәрберсенә мәгънәле сүзләр язылган: «''Җир – бирә. Җир – ала. Озатып җыр кала»; «Кошлар юлы эзсез, Бездән әзме-күпме эз кала»; «Үсә алган һәрбер нәрсә яна ала. Җаның тели икән – ян!»; «Фәкать туфрак, йомшак туфрак кына яба ала кеше авызын''» һ.б.ш.
Хэвы-Се
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)
«Баганалар» шәлкеме
«Баганалар» — рәссамның җирдә яшәүнең мәгънәсе турында уйлануларыннан соң туган әсәрләр: «Туган җирнең алтын баганасы», «Күпер янындагы багана», «Биек багана», «Тәбәнәк багана», «Чишмә янындагы багана», «Ызан баганасы», «Тыкрык баганасы» һ.б.
Хэвы-Се
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әхсән Фәтхетдинов музее (Түбән Кама)
«Тәрәзәдәге атлар» шәлкеме
«Өч ат», «Наз» (1991), «Ат» (1998), «Ат» (2006), «Сагыш белән өмет яши Ат күзендә», «Моңлы ат» (2000), «Ялгыз ат» (1996) һ.б.
«Агачтан әкият»
«Яраланган ирен», «Гөлчәчәк» һ.б.
«Искә алу»
«Искә алу» (1992), «Очрашу», «Зират янында» (1994), «Үтә гомер» (1992), «Бергә» (1993), «Үзем», «Монолог», «Диалог» һ.б.
Музейның эш сәгате
Җәйге чорда (01.05 - 30.09) 11.00 - 19.00 Кышкы чорда (01.10 - 30.04) 10.00 – 18.00 Дүшәмбе — ял көне Экскурсияләр татар телендә дә, рус телендә алып барыла.
Падкраичы
Падкраичы (Падкраічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ил Топо (Арецо)
Ил Топо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Топо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вячеслав Молотов
Вячеслав Михаил улы Молотов (чын фамилиясе Скрябин, Вячеслав Михайлович Молотов (Скрябин), 25 февраль (9 март) 1890, Кукарка бистәсе, Яраң өязе, Вятка губернасы — 8 ноябер 1986, Мәскәү) — совет сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе. 1930—1941 елларда — ССРБ Халык Комиссарлары Шурасы, ССРБ чит илләр эшләренең халык комиссары, соңрак министры (1939—1949, 1953—1956). 1921 елдан 1957 елга кадәр ВКП(б) һәм КПССның иң югары җитәкчеләреннән берсе, Социалистик Хезмәт Каһарманы. ССРБ Югары Шурасы I—IV чакырылышлары депутаты. Сталин репрессияләрне баш оештыручыларның берсе.
Бала һәм яшь чагы
Вятка губерниясенең Яраң өязендә Скрябиннар гаиләсендә өченче бала булып дөньяга килә. Атасы — Михаил Прохорович Скрябин, элекке крепостной крестьяннардан приказчиклыкка кадәр күтәрелә. Анасы — Анна Яковлевна Небогатикова бай сәүдәгәр гаиләсеннән була. Гаиләдә ун бала туа (Михаил, Виктор, Николай (ул ук — композитор Нолинский), Зинаида, Владимир, Вячеслав, Сергей), өчесе бала чакта ук үлә.
Рихард Вилштеттер
Рихард Вилштеттер (, —, ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1915).
дигән уку йортында белем алган.
дигән оешмаларда әгъза булган.
Төп фәнни хезмәтләре тропин, атропин, кокаин алкалоидлары, кан пигментлары һәм хлорофилның химик төзелешен өйрәнүгә багышланган. Ванилин буягычлары һәм үсемлек пигментларын тикшергән. Ферментлар химиясенә зур өлеш керткән, каталитик һидрогенизация, фотосинтез һәм селлүлозаның таркалу процессларын өйрәнү өлкәсендә тикшеренүләр үткәргән.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Маленкур (Вогез)
Маленкур — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Суареш
Суареш — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD134104
HD134104 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Заклодзе (Люблин воеводалыгы)
Заклодзе  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6728) 1991 UM
(6728) 1991 UM — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 18 октябрендә С. Уэда, тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UM» саналган.
Гуалад
Гуалад — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Түбән Сеснур
Түбән Сеснур (Руш Сеснур, Нижний Сеснур) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Легаспия
Легаспия — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Пшибиславице (гмина Скала)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вирки (Түбән Силезия воеводалыгы)
Вирки  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Обри (Арканзас)
Обри  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кемысь
Кемысь — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вымь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 7 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иньюмас
Иньюмас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Шәриф Саттаров
Шәриф Саттаров - язучы, драматург. 1887 елның 10 маенда Ырымбур шәһәрендә туа. 1905-1909 елларда Казан Татар укытучылар мәктәбендә укый. Иж-Бубый мәдрәсәсендә рус теле укыта. 1911 елда донос буенча Иж-Буби укытучылары белән төрмәгә ябыла. Шул ук елны иреккә чыккач Казанда яши. 1911 елда "Кабак алды" исемле комедиясе "Сәйяр" труппасы репертуарына алынды. 1917 елда Әстерханда мәгариф өлкәсендә төрле җаваплы вазыйфалар башкара. 1925-1950 елларда Мәскәүдә яши, дәреслекләр яза, матбугатта мәкаләләр бастыра. 1950-1955 елларда Ташкентта яши. 1955 елда Яшел Үзән шәһәренә күчә.
Иньюмас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шәриф Саттаров
Габдулла Тукай 1912 елда басылган "Былтырның хисабы" мәкәләсендә Шәриф Саттаровны болай тәсвирлый: ''Былтыр Ахмакшәрик Сапсатасатаров нам бер учительгә татар җене кагылды. Мәзкүр әфәнде, көздән бирле котырып, «Татар халкы», «Татар кызы», «Татар бүреге», «Татар кәвеше», «Татар катыгы», «Татар мөгезе» исемнәрендә көн саен диярлек әллә никадәр чүпләр бастырып, китап кибетләрен бөтенләй шуның белән тутырды. Мондый кешеләрне «сары йортка» ябалар ябуын, ләкин бер җәһәте бар: бу кадәр һәр китабын татарның бер нәрсәсе белән исемләгән, үзенчә милләтче бер мәҗнүнне япканда да, «татар диванаханә»сенә ябарга кирәк. Ул исә, мәгаттәәссеф, бездә юк. Ни эшлисең? Иректә йөри шул!''
Аверешть (Васлуй)
Аверешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Острувек (Венгровский повяты)
Острувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Фриц Һабер
Фриц Һабер (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1918).
дигән уку йортларында белем алган.
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
(14036) 1995 EY7
(14036) 1995 EY7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 5 мартында М. Хирасава, С. Судзуки тарафыннан Нюкаса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EY7» саналган.
Клир-Лейк (Пирс округы, Вашингтон)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шумихины
Шумихины (Шумихины) — Киров өлкәсенең Свеча районында урнашкан авыл.
Падкрыница
Падкрыница (Падкрыніца ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Шумихины
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Дельфе
Дельфе (Delve) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лянки-Игол
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Законце (Люблин воеводалыгы)
Законце  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коюнагылы (Миһалыччык)
Коюнагылы (Koyunağılı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ил Торе (Арецо)
Географиясе
Ил Торе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Элле-Игол
Элле-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Кулын-Игол елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Малкин
Малкин — фамилия.
Варнашрама-дхарма
Варналар
Варнашрама системасы буенча җәмгыять дүрт варнага бүленә:
Ману законнары буенча брахман һәм шудра кыздан туган кыз бала янә брахманга кияүгә чыкса, түбәндәге югары дәрәҗәгә җиде буын эчендә җитә. Бу шулай ук кшатрий һәм вайшья токымына да кагыла.
Ашрамнар
Ведик ашрамнар системасы дүрт рухи тормыш тәртибеннән тора, алар хәзерге Һинд диненең барлык юнәлешләрендә гамәлдә. Кеше тормышы (аның озынлыгы 100 ел дип алына) һәрберсе 25-әр ел булган дүрт тигез периодка бүленә:
Һинд диненең изге язмаларында һәм ведик җәмгыятьтә варнашрама
Индуизмның дини традициясе буенча, варнашрама-дхарма цивилизация барлыкка килгәнчегә кадәр үк булган һәм Ходайның үзе тарафыннан эшләнгән. Кришна «Бхагавад Гита»да үзен аның барлыкка китерүчесе дип атый:
«Вишну-пурана»да аңлатылганча (3.8.9):
Төрле Һинд дине изге язмаларында варнашрамадан гайре җәмгыять системасы нормаль функцияли алмый дип аңлатыла. Бу кеше җәмгыятенең тәртипкә салынган структурасы цивилизацияле җәмгыятьнең табигый формасы булып тора. Варнашрама җәмгыять элемтәләрен тәртипкә салу, кешеләргә рухи үзаң һәм рухи үсү өчен шартлар тудыру өчен бар.
Ведик җәмгыятьтә варнашрама системасы кешене рухи дәрәҗәгә күтәрер өчен камил матди эш коралы буларак каралган. Һәрбер кеше Ходайга үз бурычларын үтәп хезмәт итсә, җәмгыятьтә тынычлык һәм муллык булачак, ә кеше ахыр чиктә Мокшага (матди дөньядан азат ителүгә) ирешергә мөмкин. Ведик әдәбияты буенча үткән вакытта варнашхрама-дхарма коры фикерләүгә нигезләнгән концепция гына булмаган. Бу бөтен дөньяда булган җәмгыять тәртибе системасы булган. Аның үзәк элементы булып куәтле, диндар патша торган, ул үз эшчәнлеген брахманнар киңәшләренә туры китереп корган. Борынгы Һиндстанда Притху, Прахлада, Дхрува, Рама, Юдхиштхира һәм Парикшит кебек патшалар булган, алар дәүләт белән меңьеллыклар буена идеаль идарә иткәннәр.
Комбержон
Комбержон (Comberjon) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,57 км².
Фаэттвилл (Джорджия)
Фаэттвилл  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иньякора
Иньякора — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(6729) Эмико
(6729) Эмико — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Седлице
Седлице — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Пшибиславице (Прошовицкий повяты)
Пшибиславице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Острувек (Вишковский повяты)
Острувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вальтер Нернст
Вальтер Нернст (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1920).
дигән уку йортларында белем алган.
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Огден (Арканзас)
Огден  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юкарыдолуҗа (Назымие)
Юкарыдолуҗа (Yukarıdoluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Назымие илчесенә караган бер авыл (köy).
Алагүней (Кепсут)
Алагүней (Alagüney) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Татар җыры
«Татар җыры» (Татарская песня) — Татарстанның Казан шәһәрендә 1999 елдан бирле еллык уза торган халыкара татар эстрада җырлары фестивале.
Аның чикләрендә шулай ук алдынгы җырчы, җырлар авторы һәм көйязарларына премияләр тапшырыла.
Дерзау
Дерзау (Dersau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Легоррета
Легоррета — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мандр-сюр-Вер
Мандр-сюр-Вер — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Хэйгу-Тарка-Яха
Хэйгу-Тарка-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нямгол-Яха елгасының уң ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Суату
Суату — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Вискок (Түбән Силезия воеводалыгы)
Вискок  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падлаззе
Падлаззе (Падлаззе ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Закренце
Закренце — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ил Торино (Фиренца)
Ил Торино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(14037) 1995 EZ7
(14037) 1995 EZ7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ил Торино (Фиренца)
Географиясе
Ил Торино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кенжан
Кенжан — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вычегда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Иньямбупи
Иньямбупи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Үтәк
Үтәк ― күп мәгънәле сүз, топоним.
Коюналан (Эргани)
Коюналан (Koyunalan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сирк
Сирк — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сербия
Се́рбия (сербча Ср̀биjа), Сырбыстан, Сирбия, рәсми исем Се́рбия Җөмһүрияте́ (сербча Репу̀блика Ср̀бија) – диңгезгә чыкмаган, көньяк-көнчыгыш Европада урнашкан дәүләт.
Сербия Кануннамәсе буенча аның җыелмасына ике үзидарәле край керә: Воеводина һәм Косово һәм Метохия. Берләшкән Милләтләр оешмасының Иминлек Шурасы буенча Косово 1999 елдан БМО идарәсендә тора һәм Сербия хөкүмәте тарафыннан идарә ителми. 99 БМО әгъзасы Косово бәйсезлеген таный, Россия Косово бәйсезлеген бөтенләй танымый.
География
мини|center|250px|Сербиянең физик харитасы Сербия 80% балканлы ярымутрауда урнашкан, 20% Паннонияле түбәнлектә урнашкан. Чикләрнең озынлыгы - 2 364,4 км: (Румыния белән — 546,5 км, Болгария белән — 367,1 км, Македония белән — 282,9 км, Черногория белән — 249,5 км, Албания белән — 11,1 км, Босния һәм Герцеговина белән — 370,9 км, Хорватия белән — 261,7 км, Венгрия белән — 174,4 км
Флора
Урта Дунай тигезлегендә Паннония далалары урнашкан. Тауларда – ылыслы һәм яфраклы урманнар. 2009 елның мәгълүматы буенча, Сербиянең 29% территориясе – урманнар били. Аның 53%-ы белән дәүләт идарә итә, 47% - хосусый милек. Серб урманнарда элмә, чыршы, корычагач, кәстәнә, өрәңге, чикләвек, юкә, тирәк һәм тал агачлары үсәләр.
Фауна
Сербия урманнарында болан һәм кыр кәҗәсе, тигезлекләрдә куяннар, кабан дуңгызлары, таулы урманнарда – аюлар, кыр кәҗәләре, тау кәҗәләре бар. Елгаларда күп форель, алабуга, карп, җәен, сазан, чуртан һәм берничә осетр балык төрләре бар. Иң киң таралган йорт терлеге – дуңгыз һәм эре терлек.
Климат
Сербия Адриатик, Эгей һәм Кара диңгез арасында урнашкан. Сербиядә континенталь, уртача-континенталь һәм таулы климатлары бар. Кышлар – кыска һәм карлы, җәйләр дә җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явымнарның саны – 896 мм.
Дәүләт тәртибе
Сербия - парламент җөмһүрияте булып тора.
Президент
Сербия президенты - Томислав Николич (2012-2017 елларда), Александр Вучич (2017 елдан). мини|left|Томислав Николич, Сербия президенты (2012-2017 елларда) Сербия Президенты (Председник) 5 елга сайланыла. Сербия Конституциясе буенча президент Югары баш сәргаскәр булып тора. Халык җыелышы (Народная Скупщина) кануннарга вето сала ала һәм импичмент игълан итә ала. .
Хөкүмәт
Сербия хөкүмәтендә (Влада) башкарма хакимият бар. Ул 20 әгъзадан тора: министрлардан, вице-премьерлардан һәм премьер-министрдан.
Сербия Конституциясе буенча министерлар кабинеты сәясәтне билгели һәм үткәрә, кануннар эшкәртә һәм башкара.
Фәтхуллин
Фәтхуллин, Фәткуллин — фамилия.
Сербия
Хөкүмәт
2016 елда Халык җыелышы бүгенге хөкүмәтнең составын хуплады. Александр Вучич премьер-министр вазифасына керде. .
Халык җыелышы
1990 елда яңа кабул ителгән Конституция буенча бер пулатлы парламент - Халык җыелышы (сербча Народная скупщина) оештырылган, ул 250 әгъзадан тора.
Соңгы сайлаулар буенча парламентта Серб прогрессив фиркасе өстенлек итә.
Мәхкәмә эшчәнлеге
Сербия Конституциясе дәүләт органнарының мөстакыйльлеген һәм бәйсезлеген билгели, кешеләрнең ирекләрен һәм хокукларын саклый, канунлылык һәм конституциялелекне тәэмин итә. Мәхкәмә хакимияте судларныкы санала, кануннар чыгаручы һәм башкарма хакимияттән бәйсез һәм аерым булып тора.
Халык
Сербиянең иң зур этник төркеме (халыкның 83%) – серблар тәшкил итә. Икенче урында – маҗарлар (3,9 %). Башка халыклар – босняк, чегәннәр, болгарлар, каратаулылар, македоннар, словаклар, русиннар, валахлар, румыннар. Сербиядә 1990нчы елда демографик кризис башланды. Үлү дәрәҗәсе текә күтәрелде – 2011 елның җанисәбе буенча кешеләр саны 7 186 862-гә тигез. 2002 елда бу сан зуррак булды – 7 498 001.
Икътисад
Сербия акчасы - серб динары, бер динарда йөз пара. 2011 елда икътисадый үсеш - 2%. Тулаем эчке җимеше - 65,936 млрд.$.
Сербия икътисадының өстенлеге - чит финанс ярдәме һәм инвестицияләр, Дунайның икътисади потенциалы белән билгеләнә. БМО керткән санкцияләр, НАТО тарафыннан бомбалану, нык валютаның кечкенә резервы һәм ришвәтчелек югары дәрәҗәсе Сербиянең икътисады көчен киметә. Сербиянең икътисады күчемле. Базар секторы өстенлек итә, ләкин икътисадның зур өлешен дәүләт секторы тотып тора. Сербиянең икътисады күбесенчә чит инвестицияләргә һәм экспортка һәм җитештерүгә таяна. Авыл хуҗалыгы, җитештерү һәм уңайлыкларнын өлкәсе зур өлешен тәшкил итә.
Тарих
Сербия тарихы 6 гасырдан башланган, ул вакытта көнбатыш славяннар Балкан ярымутравына күчеп килгән.
8-9 гасырларда серблар беренче протодәүләткә нигез салган: Серб кенәзлеге, Дукля, Захумье, Травуния һәм Пагания.
12 гасырда Сербия Византия хакимиятеннән азат итә. Стефан Душан (1331—1355) идарә иткән чорда Сербия чәчәк ату дәверенә керә.
1389 елда Косово кырындагы бәрелештә серблар җиңелә һәм Госманлы империясенә буйсынырга мәҗбүр була.
1459 елда төрекләр Сербияне тулысынча басып ала һәм 350 ел дәвамында хакимият итә.
1878 елда Берлин солыхы буенча Сербия бәйсезлегенә ирешә.
Балкан сугышлары (1912-1913) нәтиҗәсендә Сербиягә Косово, Македония, Санҗава кушыла.
Икенче Бөтендөнья сугышында Сербия фашист Алманиясенә зур каршылык күрсәтә. 1945 елда Кызыл Гаскәр һәм серб партизаннары Сербияне фашистлардан азат итә.
1945 елда Югослав Халык Федератив Җөмһүрияте игълан ителә.
1990 елларда Югославиядә берничә ватандашлык сугышлары нәтиҗәсендә дәүләт таркала.
Олма-Шойская
Олма-Шойская (Руш Олма, Олма-Шойская) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Сербия
Тарих
1999 елда НАТО гаскәрләре Сербиягә һөҗүм итә һәм Косовоны басып ала.
Олма-Шойская
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сербия
Тарих
2006 елда Сербия һәм Каратау Берлеге таркала.
Острувек (гмина Домбрувка)
Острувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сербия
Дин
Дин тәртибе: Дин иреге.
Острувек (гмина Домбрувка)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сербия
Дин
2002ның җанисәп буенча (Косоводан тыш):
Пшибиславице (Тарновский повяты)
Пшибиславице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сербия
Дин
Күбесе (2002 ел) православ христианнар - 6 371 584 кеше (85,0 %), католиклар - 410 976 кеше (5,5 %), мөселманнар - 239 658 кеше  (3,2 %), протестантлар - 80 837 кеше (1,1%).
Пшибиславице (Тарновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клир-Лейк (Скеджит округы, Вашингтон)
Клир-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Клир-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6730) Икэда
(6730) Икэда — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 24 гыйнварында Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 BH» саналган.
Павел Семёнов (1908)
Павел Семёнов (1 гыйнвар, 1908 ел, Норма, Лаеш өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 5 май, 1990ел, Казан, Татар АССР, РСФСР, СССР ) — совет хәрби, партия һәм дәүләт эшлеклесе. Татарстан АССР эчке эшләр министры (1953-1954), Татарстан АССР министрлар Советы каршындагы дәүләт куркынычсызлык Комитеты рәисе (1954-1957).
Биография
Павел Прокофьевич Семёнов 1908 елның 1 гыйнварында Казан губернасының Нурма авылында туа. Милләте — рус.
1917-1926 елларда Нурма авылында фермада эшли.
1927 елда Казандагы бухгалтерлык курсларын тәмамлый, аннары Нурма хуҗалыгына кире кайта.
1928-1929 елда Бөгелмә кантоныныңМихайловка авылында, аннан соң Бөгелмәдә «Союзхлеб»та хисапчы була.
1929-1932 елларда Арча кантоны хәрби комиссариатының Кызыл армиячесе булып хезмәт итә.
1931 елда ВКП(б)га керә.
1932 елда Арча район газетасының җаваплы мөхәррир урынбасары (гыйнвар — июнь), аннан Казанда "На штурм " өлкә Комсомол газетасының җаваплы мөхәррире булып эшли (июнь — ноябрь).
1932 елның ноябреннән 1934 елның ноябренә кадәр ВЛКСМның Алабуга район комитетының җаваплы секретаре була, ВЛКСМның Бөгелмә райкомының беренче секретаре (1934 елның ноябре — май ае), ВЛКСМның Татарстан өлкә комитеты укучылар яшьләре бүлеге мөдире (1937 елның июне — декабре), Казанда «Заготскот» конторасының Транспорт һәм сату бүлеге башлыгы (1937 елның декабре — 1939 елның декабре), БКП(б) ның Бауман райкомының кадрлар буенча секретаре (1939 елның апреле — апреле), ВКП(б) Казан шәһәр комитетының кадрлар бүлеге (1941 елның апрель- июль айларында ).
Бөек Ватан сугышы башында Бауман региональ хәрби теркәү һәм чакыру бүлеге тарафыннан армиягә алына. 1941 елның июнь-август айларында Мәскәү өлкәсенең Перхушково станциясендә Кызыл Армиянең политсоставын камилләштерү буенча югары курсларда тыңлаучы була. Соңрак ул өлкән инструктор — Брянск фронтының политик бүлегенең өлкән политик инструкторы (1941 елның августы — 1942 елның апреле), Брянск фронтының 8 нче армиясенең политик бүлеге кадрлар бүлеге начальнигы булып эшли (апрель 1942 — март 1944). 1942 елда аны батальон комиссары, 1943 елда майор дәрәҗәсенә күтәрәләр. Аннан соң 1 нче Белоруссия һәм 1 нче Украина фронтының 3 нче гвардия армиясенең 197 нче укчылар дивизиясе Полит бүлеге башлыгы урынбасары була. Австриядә Үзәк гаскәрләр төркеме каршындагы Бургенланд провинциясенең политчасть буенча хәрби комендант урынбасары була (1945 елның июле — 1947 елның июле).
Сәяси идарә резервына кергәннән соң, полковник дәрәҗәсендә Казанга әйләнеп кайта, анда ВКП Татарстан өлкә комитетының кадрлар бүлеге инструкторы булып эшли (июль — сентябрь 1947), ВКП Татар Өлкә Комитеты хәрби бүлеге мөдире (1947 елның сентябре — 1948 елның октябре),КПССның Татарстан өлкә комитеты мөдире урынбасары, аннан соң Административ бүлек мөдире( 1948 елның октябре — 1953 елның июле). 1953 елда читтән торып КПССның ҮК каршындагы Югары партия мәктәбен тәмамлый, шуннан соң эчке эшләр органнарына-КДБга эшкә күчә.
1953 елның 27 июлендә Татар автономияле Совет Социалистик Республикасының эчке эшләр министры итеп билгеләнә, ә 1954 елның 6 апрелендә  Министрлар Советы каршындагы Дәүләт куркынычсызлык комитеты рәисе итеп куялар. 1957 елның 30 ноябрендә СССР Министрлар Советы каршындагы КГБ боерыгы эшеннән  алына.".
1959 елда берничә ай Казанда 5 — нче номерлы стройтрестның кадрлар һәм махсус эш буенча инженер булып эшли.
Гюжан-Местрас
Гюжан-Местрас — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Павел Семёнов (1908)
Биография
1973-1977 елларда Казанда «Союзподводгазстрой» трестының 4 нче су асты-техник эшләр махсус идарәсенең кадрлар буенча өлкән инспекторы булып эшли.
1990 елның 5 маенда Казанда вафат була. Самосырово зиратының хәрби секторында җирләнә.
Гаиләсе
Хатыны- Антонина Павловна.
Нагорный (Югары Пышма шәһәр бүлгесе)
Нагорный (Нагорный) — Свердловск өлкәсенең Югары Пышма шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%), татарлар (11%).
Закшев (Люблинский повяты)
Закшев  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лесо
Лесо — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Дикхузен-Фарштедт
Дикхузен-Фарштедт (Diekhusen-Fahrstedt) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD134109
HD134109 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Комбофонтен
Комбофонтен (Combeaufontaine) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Мөхәммәтдинов
Мөхәммәтдинов ― фамилия.
Комбофонтен
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,19 км².
Оден (Арканзас)
Оден  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Аверешть (Нямц)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оден (Арканзас)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фарго (Джорджия)
Фарго  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фарго шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Ватылька
Кече Ватылька — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ватылька елгасының сул ярыннан 198 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 73 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ил Тороне (Перуҗа)
Географиясе
Ил Тороне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Төньяк Македония
Төньяк Македония, рәсми рәвештә Төньяк Македония Республикасы яки кыскача Төньяк Македония көньяк-көнчыгыш Европада Балкан ярымутравында урнашкан дәүләт. Элек ул Югославиягә кергән, әмма 1991 елда бәйсез булган. Географик яктан төньякта Сербия (һәм Косово) белән, көнчыгышта Болгария белән, көньякта Греция белән һәм көнбатышта Албания белән чиктәш. Континенталь дәүләт булып, илдә 50-дән артык күл бар. Македония суверен, бәйсез, демократик һәм иҗтимагый дәүләт. Дәүләтнең баш шәһәре булып халкы 506 926 кеше (2004) булган Өскеп тора. Македониянең мәйданы 25 713 квадрат километр һәм якынча 2 114 550 кеше яши, шуларның күпчелеге македониялеләр. Дәүләт теле булып македон теле тора. Рәсми валюта - динар. 2005 елдан бирле Европа Берлегенә керүгә кандидат булып тора.
Төп шәһәрләр, административ бүленеш
Төньяк Македония башкаласы — Өскеп. Иң эре шәһәрләр: Өскеп (563 мең кеше), Битола (138 мең кеше), Куманово (136 мең кеше), Тетово (180 мең кеше). Административ мөнәсәбәттә Төньяк Македония 30 районга бүленгән.
Дин
Барлык диярлек албаннар һәм төрекләр - мөселманнар, славяннар - православ динендә.
Падлессе (Драгичынский районы)
Падлессе  (Падлессе ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(14038) 1995 HR
(14038) 1995 HR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 27 апрелендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 HR» саналган.
Иньянгапи
Иньянгапи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мандре
Мандре — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Виснёва (Түбән Силезия воеводалыгы)
Виснёва  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лира Яхшыбаева
Биографиясе
Лира Миңләхмәт кызы Яхшыбаева 1947 елның 15 февралендә Башкорт АССРның Гафури районы Сәетбаба авылында туган. .
1970 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлаган. 1992 елдан Сибай шәһәренең мәктәп-интернатында, 1997-2002 елларда 13нче башкорт урта мәктәбендә эшли.
Әдәби иҗаты
Лира Яхшыбаева проза өлкәсендә эшли. Бик күп әсәрләре дини темага кагылышлы. «Мөҗәвир хәзрәт» китабы зур тираж  белән   башкорт, татар, рус телләрендә (27 меңнән артык)  басылган.
2009 елда «Мөҗәвир хәзрәт» әсәре өчен Рамазан Өметбаев исемендәге бүләк лауреаты, 2011 елда галим-лингвист Җәлил Киекбаевның тууына 100 ел тулуга багышланган «Сынаулардан тукылган язмыш» китабы өчен Ж. Киекбаев исемендәге бүләк лауреаты, «Башкортстан», «Яшьлек» газеталары, «Шоңкар» журналы лауреаты.
Hun tele
Hun tele — hunnar häm Hun däwläteneñ V ğasırda yuqqa çıqqan tele.
Qalğan hun süzlären tikşerü buyınça hun tele törki tellärenä qarağan, axrı.
Ğalim O.Mudrak qaraşı buyınça hun süzläre törki tellär Oğur törkemenä oxşaş, qayber süzläre r-törendäge (rotatsizm) häm l-törendäge (lambdaizm) tellärenä oxşaş, şuşı tellär başta Mongoliädä taralğan bulğan.
Hun isemnäre çığışı törki tellär häm mongol telläre belän bäylärgä bula.
Bälki, hun runnarı borınğı macar runnarına häm Qırımtatar runnarına oxşağan bulğan.
Лисарса
Лисарса — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Суб-Дял
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Базел
Базел (Ба́зель, Basel, Bâle, Basilea) — Швейцария шәһәре, бер үк исемле кантун үзәге.
Тарих
Беренче мәртәбә 3 нче гасырда телгә алына.
Аладаг (Тарсус)
Аладаг (Aladağ) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Керан
Керан — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Воль елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Элле-Лукас-Еган
Элле-Лукас-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Лукас-Еган елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 61 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Гюитр
Гюитр — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Коюнбаба (Бодрум)
Коюнбаба (Koyunbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Словацька Волова
Словацька Волова — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Пшиборув (Кече Польша воеводалыгы)
Пшиборув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юденки (Котельнич районы)
Юденки (Юденки) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Закшев (Радинский повяты)
Закшев  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(6731) Hiei
(6731) Hiei — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 24 гыйнварында Ё. Кусида, тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 BK» саналган.
Острувек (гмина Клембув)
Острувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көньяк Хальмер-Яха
Көньяк Хальмер-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Се-Яха (Зеленая) елгасының сул ярыннан 60 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Емельяшевка (Таборы районы)
Емельяшевка (Емельяшевка) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Динген
Динген (Dingen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иньяпи
Иньяпи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Озан (Арканзас)
Озан  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14039) 1995 KZ1
(14039) 1995 KZ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 28 маенда Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 KZ1» саналган.
Фредерик Содди
Фредерик Содди (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1921).
дигән уку йортларында белем алган.
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Клирвъю (Вашингтон)
Клирвъю  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Клирвъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ил Требо (Форли-Чезена)
Ил Требо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Требо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Падлессе (Жабинкавский районы)
Падлессе  (Падлессе ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Мендаро
Мендаро — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Контреглиз
Контреглиз (Contréglise) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,61 км².
Фейрберн (Джорджия)
Фейрберн  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фейрберн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маре (Вогез)
Маре — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Дарденак
Дарденак — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Пшибрадз
Пшибрадз — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Острувек (Груецкий повяты)
Острувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.