cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кочкөй (Шефаатли)
Кочкөй (Koçköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Шефаатли илчесенә караган бер авыл (köy).
Козажевек
Козажевек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Загозд (Лития)
Загозд  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Виль-су-Орбе
Ла-Виль-су-Орбе — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Өзверен (Биреҗык)
Өзверен (Özveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(3568) ASCII
(3568) ASCII — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Кицбюэль
Кицбюэль — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бреннберг
Бреннберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Рэцемля
Рэцемля (Рэцемля ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Онучино (Киров өлкәсе)
Онучино (Онучино) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Винга
Винга — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черемухово (Мари Ил)
Черемухово (Кӹцкӹнер, Черемухово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Морто-Кулибёф
Морто-Кулибёф — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Долно-Абланово
Долно-Абланово — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глиндон (Миннесота)
Глиндон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Глиндон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велилер (Дурсунбей)
Велилер (Veliler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Көмәрле
Көмәрле — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453036, — 80203834004.
Демография
Халык саны динамикасы:
Алексей Андреев (1924)
Алексе́й Серге́й улы Андре́ев (Алексе́й Серге́евич Андре́ев) (17 февраль 1924 — 5 август 2001) — Бөек Ватан сугышына катнашучы,
Тәрҗемәи хәл
Ырынбурдә эшче гаиләсендә туа.
Бредихин (ай кратеры)
Бредихин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 61,68 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
NGC 329
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(18378) 1991 UX2
(18378) 1991 UX2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 31 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UX2» саналган.
Сабальки
Сабальки (Сабалькі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вежбово-Весь
Вежбово-Весь — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урта Альбедет
Урта Альбедет — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының уң ярыннан 143 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кальмей
Кальмей — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Кочкөй (Мерзифон)
Кочкөй (Koçköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Мерзифон илчесенә караган бер авыл (köy).
Загон (Постойна)
Загон  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Рай (Колорадо)
Рай  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Загон (Постойна)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рай (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казола Канина (Болонья)
Казола Канина — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казола Канина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лишкувко
Лишкувко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ләкин
Ләкин (Ləkin ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Ла-Вильнев-ле-Шарлевиль
Ла-Вильнев-ле-Шарлевиль — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Дряновец (Русе өлкәсе)
Дряновец  — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Татар Әдәмсуы
Яңа Татар Әдәмсуы — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Почта индексы — 422055.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Брукк (Югары Бавария)
Брукк  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сабренька
Сабренька — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вотча елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клагенфурт-ам-Вёртерзе
Клагенфурт-ам-Вёртерзе — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чыганаклар
Клагенфурт-ам-Вёртерзе
Ред-Фетер-Лейкс (Колорадо)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вингард
Вингард — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ялган Дмитрий I
Ялган Дмитрий I (Лжедми́трий I) - 1605 елның 1 июненнән 1606 елның 17 (27) маена чаклы Россия патшасы. Тарихта исә үзен патша улы Дмитрий Углицкий дип атаучы ялганчы булып исәпләнә.
(2157) Эшбрук
(2157) Эшбрук — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1924 елның 7 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «A924 EF» саналган.
Пырлово
Пырлово — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Енцида кылымыгының сул ярына тамагыннан 13 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
HD213143
HD213143 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Пырлово
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
HD213143
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пырлово
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Козеглови (Конинский повяты)
Козеглови  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эмпедокл
Эмпедокл (Ἐμπεδοκλῆς) (як. б.э.к. 490 — як. 430) — борынгы грек фәлсәфәчесе һәм табибы. Шулай ук сәясәт эшлеклесе һәм шагыйрь дә була.
Хезмәтләре шигъри поэмалар рәвешендә язылган була.
Эшчәнлеге Сицилиядәге Анрагант (Агригент) шәһәрендә уза. Сүзгә оста була һәм Сицилиядә ораторлык буенча мәктәбен ача. Риваять буенча, үзен алла булып олыласыннар өчен Сицилиядәге Этна вулканына сикереп үлә.
340 шигыре сакланып калган «Табигать турында» поэмасы һәм дини эчтәлекле «Чистарынулар» (якынча 100 шигыре сакланган) поэмасы билгеле.
Сабалюнцы
Сабалюнцы (Сабалюнцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Simple past
The simple past, past simple яки past indefinite, кайчагында претерит дип атала - инглиз телендә үткән заман төп формасы.
Киң таралган хаталар: Present perfect яки past simple бутау.
Төзү формуласы
Төзү формуласы Исем (сүз төркеме) + PII I translated the article last week.
Өзверен (Һилван)
Өзверен (Özveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казола Кверчола (Реҗо Эмилия)
Казола Кверчола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Клайнарль
Клайнарль — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казола Кверчола (Реҗо Эмилия)
Географиясе
Казола Кверчола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Брейли (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Уильям Брейли (1801—1870) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
(18379) Josévandam
(18379) Josévandam — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(4399) Ашизури
(4399) Ашизури — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Васильевка (Михайловка районы)
Васильевка (Васильевка) — Диңгез буе краеның Михайловка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Велимеше (Эргене)
Велимеше (Velimeşe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Эргене илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вежхедлина
Вежхедлина — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Екзарх-Йосиф
Екзарх-Йосиф — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 330
NGC 330 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Загоре (Козе)
Загоре  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муайо
Муайо — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Алексей Наумов (1863)
Алексей Наумов (Алексей Михайлович Наумов,, — , ) — мәхкәмә һәм җәмәгать эшлеклесе, Самар губернасыннан IV чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты.
Козеглови (Познанский повяты)
Козеглови  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кальс
Кальс — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Ишәле (Чиләбе өлкәсе)
Ишәле (Ишалино) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (96%).
Обсерватория
Обсервато́рия (күзәтүханә, лат. observatorium) – җир һәм/яки астрономик объектларны һәм күренешләрне карау өчен эшләнгән махсус фәнни бина. Инглиз observation – "карау" сүзеннән барлыкка килде. Иң иске обсерваторияләр исемлегенә Стоунхендж керә.
Сабаляны
Сабаляны (Сабаляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Ла-Кор (Марна)
Ла-Кор — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Клайнзёльк
Клайнзёльк — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гонвик (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Редвейл (Колорадо)
Редвейл  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Редвейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Брукк-ин-дер-Оберпфальц
Брукк-ин-дер-Оберпфальц — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кочкөпрү (Кангал)
Кочкөпрү (Koçköprü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (köy).
Кече Убрень
Кече Убрень (Малый Убрень) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Брейслак (ай кратеры)
Брейслак - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 48,64 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Сципион Брейслак (1748—1826) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Лобдово
Лобдово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чувакино
Чувакино (Чуайсола, Чувакино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
(18380) 1991 VZ8
(18380) 1991 VZ8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 4 ноябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VZ8» саналган.
Виндерей
Виндерей — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
HD213204
HD213204 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Киреч ярымутравы
Керич ярымутравы (Керченский полуостров, Керченський півострів, Keriç yarımadası, Керич ярымадасы) — Кырым ярымутравының көнчыгыш өлеше. Төньякта Азак диңгезе, көнчыгышта Керич бугазы, көньякта Кара диңгез сулары белән юыла. Көнбатышта киңлеге 17 километрлы муентык аркылы Кырым ярымутравы белән тоташкан. Мәйдан — якынча 3 000 км².
Төньяк-көнчыгыш өлеше — калкулык (биеклек 190 метргача), көньяк-көнбатыш өлеше тигезлекләрдән гыйбарәт. Каратуфраклар һәм каштан туфраклары таралган. Климаты уртача континенталь. Еллык явым 500 ммны тәшкил итә. Гыйнварның уртача температурасы —1,5°, июльнең уртача температурасы +23,5°.
Ярымутрауда Керич тимер мәгъдәне бассейны урнашкан.
Ләзран (Җәлилабад)
Ләзран  (Ləzran ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Загоре (Пивка)
Загоре  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казолари (Ферара)
Казолари — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казолари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Алексей Наумов (1972)
Алексей Наумов (Алексей Сергеевич Наумов,, — , ) — СССР һәм РФ футболчысы (ярымсакчы), Санкт-Петербург «Зениты» капитаны (1993).
Казолари (Ферара)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Иваново (авыл, Русе өлкәсе)
Иваново  — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3460) к
(3460) к — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 31 августында Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 QB2» саналган.
Рама (Колорадо)
Рама  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олы Бахта
Олы Бахта — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан Чистай районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Куйбышев (Чулман култыгы) сусаклагычының сул ярыннан 68 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Савватиевка
Савватиевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Төньяк Двина елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пыря-Сяда-Яха
Пыря-Сяда-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Нгарка-Пыря-Яха елгасының уң ярына тамагыннан 76 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Анатолий Наумов
Анатолий Наумов (Анатолий Валентинович Наумов,, — , ) — СССР һәм РФ хокук белгече, профессор, РФ Генераль прокуратурасы академиясенең җинаи хокук дисциплиналары кафедрасы мөдире.
Саваздзяки
Саваздзяки (Саваздзякі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Клайнлобминг
Клайнлобминг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Асы
Почта индексы — ?, — ?.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 818 кешенең яшәве мәгълүм.
Вежхлесе
Вежхлесе — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 331
NGC 331 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Андрей Наумов
Андрей Наумов (Андрей Зиновьевич Наумов,, — , ) — СССР гаскәрбашы, генерал-майор (1940).
Өзгедик (Каракөпрү)
Өзгедик (Özgedik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Козельско
Козельско — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2848) жерех
(2848) жерех — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1959 елның 8 ноябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1959 VF» саналган.
Караманово
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белдергеч
Белдергеч яки белдерүләр бик тиз алышу системасы (инглизчә Instant messaging, IM) — Интернет аша реаль вакытта белдерүләр алышуны тәэмин итүче программа-кушымта (Instant Messenger, IM), онлайн-киңәшче программасы (OnlineSaler), белдерүләр бик тиз алышу хезмәтләре (Instant Messaging Service, IMS).
Феликс Кулов
Феликс Шаршенбай улы Кулов (1948 елның 29 октябре, Фрунзе, Кыргыз ССР, ССРБ) — Кыргыз дәүләт һәм сәяси эшлеклесе, «Ар-Намыс» партиясе рәисе. Кыргыз ССР эчке эшләр министрының беренче урынбасары, Кыргызстанның эчке эшләр министры, Кыргызстанның милли иминлек министры, Кыргызстан вице-президенты, Чуй өлкәсе губернаторы, Бишкәк мэры, Кыргызстан премьер-министры (2005—2007) вазыйфаларында эшләгән. I чакырылыш Жогорку Кеңеш депутаты.
Белдергеч
Заманча белдергечләр текст белдерүләре, тавышлы сигналлар, сурәтләр, видео тапшыруны тәэмин итә, шулай ук бергә уйнау һәм уртак рәсем итү мөмкинлеген бирә.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
Феликс Кулов 1948 елның 29 октябрендә Фрунзе шәһәрендә Шаршенбай Кулов (1921—1991 ) хәрби хезмәткәре гаиләсендә туа. Кулов Төньяк Кыргызстандагы Солто нәселенә карый.
Велиһимметли (Гөлбашы)
Велиһимметли (Velihimmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Феликс Кулов
Тормыш юлы
1971 елдан, ССРБ Эчке эшләр министрлыгының Омск югары мәктәбен тәмамлаганнан соң, республика ЭЭМ системасында эшли. 1980 елдан 1992 елга кадәр — өлкә эчке эшләр идарәсе (ЭЭИ) башлыгы урынбасары, өлкә ЭЭИ башлыгы, министрның беренче урынбасары, аннары Кыргызстанның Эчке эшләр министры.
Белдергеч
Күпчелек белдергеч-кушымталары төркем белән оештырылган текст чатлары яки видео фикер алышу өчен кулланырга була.
Казолари Винадия (Удине)
Казолари Винадия — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Белдергеч
Тасвир
Шул хәбәрләшмә өчен махсус кушымта (клиент программасы) кирәк, ул белдергеч дип аталган (мессенджер, инглизчә messenger - йомышчы белдергеч).
Феликс Кулов
Тормыш юлы
1990 елның июнендә илнең көньягында милләтара бәрелешләргә бәйле Ош вакыйгалар чорында Феликс Кулов башкала коменданты итеп билгеләнә.
Казолари Винадия (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Белдергеч
Тасвир
Электрон почтадан аермалы буларак белдергеч реаль вакытта белдерү алышуны тәэмин итә. Күпчелек белдергечләр кулланучылар челтәрдә булу-булмавын күрсәтә.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
ГКЧП чорында полковник Феликс Кулов Кыргызстан суверенитетын яклауга баскан бердәнбер көч структуралары җитәкчесе була. Халык аңа «халык генералы» исемен биргән.
Белдергеч
Тасвир
Гадәттә бердергеч бәйсез итеп эшләми, ул үзәк сервер белән бәйләнгән, шуңа күрә белдергечләр клиент программалары яки кушымталар дип йөртелә.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
1992 елның февралендә Кыргызстан Республикасы вице-президенты итеп сайлана.
Белдергеч
Тасвир
2016 елда дөньяның иң популяр белдергече WhatsApp булып тора, ул 109 илдә беренче урын били һәм 55,6% тәшкил итә.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
1993 елдан 1997 елга кадәр — Чуй өлкәсе губернаторы. 1997 елның апреленнән — генерал-лейтенант исеме бирелү белән Кыргызстанның милли иминлек министры.
Белдергеч
Тасвир
Бөтен Көньяк Америкада, Россиядә, Алманиядә, Испаниядә, Италиядә, Бөекбританиядә, Финляндиядә, Төркиядә, Казакъстанда нәкъ WhatsApp - иң популяр белдергеч.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
1998 елның апрелендә Бишкәк мэры итеп сайлана. 1999 елның апрелендә отставкага чыга һәм «Ар-Намыс» сәяси партиясен оештыра.
Белдергеч
Тасвир
Икенче урында Facebook Messenger тора, ул 49 илдә иң популяр, шул исәптән АКШта, Канадада, Австралиядә, Франциядә, Ләхстанда.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
2000 елның 12 февралендә президентлыкка кандидат булу нияте турында белдерә. Әмма сайлауларда катнашу өчен кирәкле кыргыз телен белүгә имтихан бирүдән баш тарта һәм президент урыны өчен көрәштән төшеп кала.
Белдергеч
Тасвир
Өченче урында Viber белдергече тора, ул 10 илдә иң популяр, шул исәптән Украинада, Беларуста, Молдовада.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
2000 елның 22 мартында Бишкәк мэры постында хезмәт урыныннан явызларча файдалануда гаепләнгән кардиология институтында кулга алына.
Белдергеч
Тасвир
Дүртенче һәм бишенче урында Line һәм WeChat белдергечләре тора.
Феликс Кулов
Тормыш юлы
2000 елның 7 августында Бишкәк гарнизоны Хәрби суды Куловны җинаять эше буенча гаепсез дип таный. Кулов азат ителә, ә 30 августта президентлыкка кандидат итеп тәкъдим ителә. 21 октябрьдә Үзәк сайлау комиссиясе карары белән сайлаулардан төшереп калдырыла.
2001 елның 22 гыйнварында Бишкәк гарнизон суды карары белән Кулов 7 елга милекне конфискацияләү һәм генерал-лейтенант исемен алу белән хөкем ителгән. 2002 елның маенда яңа суд процессы аны 1993—1997 елларда дәүләт акчаларын тотуда гаепле дип таныган һәм ун елга ирегеннән мәхрүм иткән. Оппозиция ике эшнең дә сәяси мотивлар буенча кузгатылуын белдергән.
«Тюльпан революциясе»
Кулов 2005 елның 24 мартында халык чыгышлары дулкынында азат ителә. 24-25 март төнендә парламентның ашыгыч утырышында илнең барлык көч структуралары координаторы итеп билгеләнә.
2005 елның 7 апрелендә Кыргызстан Югары суды Генераль прокуратура тәкъдиме белән «яңа ачылган шартлар белән бәйле рәвештә» Феликс Кулов эшен яңадан карый башлый. Берләшкән Милләтләр Оешмасы Феликс Куловны бәйсез Кыргызстан тарихында беренче тапкыр сәяси мотивлар буенча хөкем ителгән дип таный. Кеше хокуклары буенча Комиссия Кыргызстан Хөкүмәтенә Куловка мораль, физик һәм матди зыян өчен матди компенсация түләүне йөкләгән.
Белдергеч
Тасвир
Павел Дуров эшкәрткән Telegram белдергече 6-нче урында тора, ул Үзбәкстанда һәм Иранда иң популяр.
2020-нче елда P2P хәбәрчесе ShazzleChat барлыкка килде.
(18381) Massenet
(18381) Massenet — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Муан (Кальвадос)
Муан — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Винеря
Винеря — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Круа-ан-Шампань
Ла-Круа-ан-Шампань — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Түбән Татар Майнасы
Түбән Татар Майнасы — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Почта индексы — 423055.
Васильевка (Партизан районы)
Васильевка (Васильевка) — Диңгез буе краеның Партизан районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), украиннар (15%).
Гранада (Миннесота)
Гранада  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Загоре (Светий Томаж)
Загоре  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Бреннер (ай кратеры)
Бреннер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 90,01 км булган кратер.
Загоре (Светий Томаж)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бреннер (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Лео Бреннер (Спиридон Гопцевич) (1855—1928) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Өмәтгәрәй Нәүрбиев
Өмәтгәрәй Нәүрбиев (Умат-Гирей Камбулатович Наурбиев,, — , ) — архитектор, ТАССРның атказанган төзүчесе (1976), Чаллының шәрфәле ватандашы (1999).
Бруккберг (Түбән Бавария)
Бруккберг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клайнмюрбиш
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Латин теле
300px|right|thumb|Кара таш – латин телле һәйкәлләрнең иң борынгыларның берсе. Лати́н теле́ (lingua latina), яки латы́йн, – бүгенге көнгә бердәнбер кулланылган италий теле (үле тел булып санала).
Латин теле иң борынгы язулы һиндоаурупа телләренең берсе.
Бүгенге көнгә латин теле рәсми рәвештә Ватикан дәүләт теле.
Латин әлифбасы күп халыклар язуларының нигезе.
Вульгар латин теленнән (сөйләшү латин теленнән) роман телләре (француз, испан, румын, итальян һ.б. телләр кергән гаилә) чыкканнар.
Морфология
Латин теле синтетик телләренең берсе. Исемнәрнең 5 төрләнеше, фигыльләрнең 4 төрләнеше бар.
Савани
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кочкуюсу (Мазгирт)
Кочкуюсу (Koçkuyusu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Ловин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Редлендс (Колорадо)
Редлендс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Редлендс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каран-Вырбовка
Каран-Вырбовка — Болгариянең Русе өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вежхуца-Нагурна
Вежхуца-Нагурна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4191) оценка
(4191) оценка — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 22 маенда Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 KH» саналган.
Ян Винецкий
Ян Винецкий, Ян Борис улы Винецкий, Винецкий Ян Борисович (1912 елның 10 марты, Запорожье — 1987 елның 1 августы, Казан) — язучы, очучы, юрист. ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1967). Испаниядә ватандашлар сугышында, Бөек Ватан сугышында катнашучы. 1955 елдан ССРБ язучылар берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1912 елның 10 мартында Запорожьеда тегүче яһүди гаиләсендә туган. 1929 елда Ленинградка китә, Карл Маркс исемендәге текстиль машиналары төзү заводында эшли башлый, токарь һөнәрен үзләштерә. 1931 елда комсомол чакыруы буенча Ленинград хәрби-теоретик очучылар мәктәбенә укырга керә. 1932-1936 елларда Гомельдә «Ультиматум» эскадрильясында очучы отрядының өлкән технигы булып хезмәт итә.
1936 елның 5 июленнән 1937 елның 30 августына кадәр Испаниядә ватандашлар сугышында интернациональ бригадада очучы булып катнаша, контузия ала.
1938 елның гыйнварыннан ССРБ авиазаводларында хәрби вәкил булып эшли башлый: башта Ленинградтагы ике заводта эшли, Бөек Ватан сугышы башлангач, Казан авиазаводына җибәрелә. 1943 елда Волхов фронтында очкычларга хәрби сынау үткәрүдә катнаша. Хәрби-һава көчләрендә 17 ел хезмәт итә, өч мәртәбә (1937 елның феврале; 1944; 1946) Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.
1947-1948 елларда Татар дәүләт нәшриятында мөхәррир булып эшли, ТАССР язучылар берлегенең рус язучылары секциясе җитәкчесе итеп сайлана. 1948 елда Казан юридик институтын «юрист» белгечлеге буенча тәмамлый. 1948 елның октябрендә ТАССР прокуратурасының гомуми надзор бүлегендә прокурор булып эшли башлый, аңа сәнәгать өлкәсендә кануннар үтәлешен тикшерүне йөклиләр. Прокуратура органнарында барысы 7 ел хезмәт итә. 1956-1972 елларда «Советская Татария» газетасының әдәбият һәм сәнгать бүлегендә (соңрак фирка бүлегендә) эшли.
Иҗаты
Ленинградта укыганда А.А. Фадеев җитәкләгән әдәби берләшмәгә йөри, беренче шигырьләре 1939 елда Ленинградта яшь шагыйрьләрнең «Оборона» күмәк җыентыгында басыла. 1945 елда «Ватан күге» китабы чыга. Анда П.Н. Нестеров, В.П. Стрелков кебек очучылар турында хикәяләре тупланган. 1948 елда «Тугърылык» китабы чыга. 1953 елда Испаниядәге ватандашлар сугышына багышланган «Сандугач» повесте аерым китап булып басыла. 1954 елда Ленинград авиазаводы эшчеләренең сугыш елларындагы хезмәт батырлыгына багышланган «Кеше тауга күтәрелә» романы чыга. 1958 елда хәрби очучы, югары пилотажга нигез салучы, «үлем элмәге»н беренче башкаручы Петр Николай улы Нестеровка (1887-1914) багышланган «Ата-баба йорты» тарихи романын язып төгәлли. 1960 елда «Безнең көннәр кешеләре» хикәяләр һәм очерклар җыентыгы басыла. 1963 елда Татарстан нефтен чыгаручыларга багышланган «Ышанычы нык кеше» романын яза. 1970 елда Михаил Девятаевка багышланган «Бер уч кояш нуры» романын төгәлли. 1972 елда чыккан «Нигезләр» китабында А.С. Пушкинның Казанда булу көннәре, бертуган Александр һәм Владимир Ульяновларның, Алексей Пешковның Казан чоры сурәтләнә.
Ибраһим Гази («Алар өчәү иде», «Алмагачлар чәчәк ата», «Онытылмас еллар», «Гади кешеләр»), Габдрахман Әпсәләмов, Әфзал Шамов һ.б. әсәрләрен русчага тәрҗемә итә.
Кызыклы факт
1945 елның февралендә иптәшләре белән дошманның Хейнкель очкычын урлап алып китеп, фашист әсирлегеннән котылган Михаил Девятаевны беренче булып Казан елга портыннан Ян Винецкий эзләп таба, сораштыра, батыр күп мәртәбәләр сөйләгән әсирлектән котылу тарихына беренче булып ышана. Девятаев турында язган очеркын «Красная Татария» газетасы бастырырга батырчылык итмәгәч, «Литературная газета» хәбәрчесе Булат Гыйззәтуллин ярдәме белән әлеге газетада 1957 елның 23 мартында «Батырлык» (Мужество) мәкаләсен бастыра. Ике айдан (1957 елда) Михаил Девятаевка Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә.
Казолари Пилуц (Удине)
Казолари Пилуц — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Знаменка (Касли районы)
Знаменка (Знаменка) — Чиләбе өлкәсенең Касли районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Ред-Клифф (Колорадо)
Ред-Клифф  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Грац
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ред-Клифф (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
HD21321
HD21321 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Козе-Ляски
Козе-Ляски — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клайн-Нойзидль
Клайн-Нойзидль — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ырынбур дәүләт педагогия университеты
Ырынбур дәүләт педагогия университеты (Оренбургский государственный педагогический университет) — Ырынбурның югары уку йорты.
Тарихы
1919 елның 19 октябре — Ырынбур халык мәгарифе институтына нигез салына.
1930 елда Ырынбур халык мәгарифе институты Ырынбур дәүләт педагогия институты дип үзгәртелә.
1938—1957 елларда ''В. П. Чкалов исемендәге Чкалов дәүләт педагогия институты'' дип аталган.
1996 елда В. П. Чкалов исемендәге Ырымбур дәүләт педагогия институты университет статусын ала — Ырымбур дәүләт педагогия университеты.
Тәмамлаучылар
Моны да карагыз:Төркем:Ырынбур педагогия институтын тәмамлаучылар
Кампом
Кампом — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
(18382) 1992 EG22
(18382) 1992 EG22 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 1 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EG22» саналган.
Винета
Винета — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзген (Араклы)
Өзген (Özgen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Загоре-об-Сави (община)
Загоре-об-Сави  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Невиль-о-Пон
Ла-Невиль-о-Пон — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Себра
Себра — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Луженьга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сававшчына
Сававшчына (Саваўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ловинек
Ловинек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беренче Шекмино
Беренче Шекмино (Цоракисир, Шекмино Первое) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91,9%), урыслар (8,1%).
NGC 332
NGC 332 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Брианшон (ай кратеры)
Брианшон - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 137,26 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Шарль Жюльен Брианшон (1783—1864) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Кацелово
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бруккберг (Урта Франкония)
Бруккберг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клайн-Пёхларн
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Адовщина
Адовщина (Адовщина) — Киров өлкәсенең Свеча районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Вергили (Ейьюбие)
Вергили (Vergili) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мулин (Франция)
Мулин — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Казоларо
Казоларо — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казоларо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Пыря-Яха
Пыря-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хаспыря-Яха елгасының уң ярына тамагыннан 11 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4077) Аска
Тарихы
1982 елның 13 декабрендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 XV1» саналган.
Грастон (Миннесота)
Тарихы
Грастон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18383) 1992 ER28
(18383) 1992 ER28 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 8 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 ER28» саналган.
Вейки
Вейки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.