cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Олуг-Мөхәммәт
Сүздәл янындагы сугыш (1445)
Олуг-Мөхәммәт Нижгарка яудан Казанга кайтканда авырудан үлгән.
Казан тәхетендә аның улы Мәхмүт утырган.
Уллары
Олуг-Мөхәммәт ханның түбәндәге уллары билгеле:
Окна (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Окна  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Золотица (Кова кушылдыгы)
Золотица — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кова елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Генешть (Васлуй)
Генешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 606
NGC 606 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Куз (Дураган)
Куз (Kuz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (köy).
Түбән Толмачи
Түбән Толмачи (Нижние Толмачи) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Маҗарстан Совет Республикасы
{{Тарихи дәүләт |flag_s3                         = }} Маҗарстан Совет Республикасы, Маҗарстан Шуралар Җөмһүрияте (Magyarországi Tanácsköztársaság) — Маҗарстан территориясендә 1919 елның 21 мартыннан 6 августына кадәр 4 ай (133 көн) яшәгән дәүләт.
Тарих
Маҗарстандагы социаль, икътисади һәм сәяси кризис шартларында, 1919 елның 20 мартында илнең беренче президенты граф Михай Каройи (en) (1875-1955) Маҗарстан социал-демократлар фиркасенә ил хакимиятен үз кулына алырга тәкъдим итә. 21 мартта маҗар социал-демократлары тәкъдимне кабул итәләр, маҗар коммунистлары белән берләшеп, Маҗарстан социалистик фиркасен һәм социал-демократ Шандор Гарбаи (hu) (1879-1947) җитәкчелегендәге Инкыйлаби хөкүмәт шурасын төзиләр. Тышкы эшләр министры вазифасына коммунист Бела Кун (hu) (1886-1938), эчке эшләр, сәүдә, соңрак тимер юллар халык комиссары вазифасына Йенө Ландлер (1875-1928) билгеләнә. Инкыйлаби хөкүмәт шурасы төп бурычы итеп пролетариат диктаторлыгы урнаштыруны игълан итә. Эре сәнәгать предприятиеләре, шахталар, банклар, тимер юллар дәүләт милкенә күчә, эре һәм урта зурлыктагы җир биләмәләре дәүләт милке дип игълан ителә һәм оешып килүче авыл кооперативларына тапшырыла. Җитештерү өстеннән контроль урнаштырыла, 8 сәгатьлек эш сәгате кертелә. Инкыйлабка каршы көчләр белән көрәшү өчен маҗар Кызыл гаскәре һәм инкыйлаби трибуналлар булдырыла. Июнь аенда Бөтенмаҗар шуралар корылтае Маҗарстан Совет Республикасының конституциясен кабул итә. Инкыйлаби хөкүмәт шурасы эшчәнлегенә халык баштарак теләктәшлек күрсәтә. Ләкин артык җир кишәрлекләрен тартып алу һәм барлык хуҗалык эшчәнлеген үзәкләштерү сәясәте хакимият белән керәстияннар арасында каршылык китереп чыгара. Ил эчендә инкыйлабка каршы көчләрнең активлашуы, илне икътисади камауга алу, соңрак Чехословакия белән Румыниянең турыдан-туры хәрби интервенциясе башлану Маҗарстан Совет Республикасының җиңелүенә китерә. Румыния гаскәренең Будапештка һөҗүм итүе шартларында, уң социал-демократлар басымы астында, Инкыйлаби хөкүмәт шурасы 1 августта хакимияттән баш тарта.
Хәлил (Казан ханы)
300px|мини|уңда|Казан ханлыгы Хәлил хан (خلیل, tat. lat. Xälil, ; 1467 елда үлә, Казан) — 1465-1467 елларда Казан ханы, Мәхмүт ханның улы һәм варисы. Хатыны Нур-Солтан. Балалары булмаган.
Хәлил хан әтисенең сәясәтен дәвам иттергән, Казан һәм башка шәһәрләре төзелеше дәвам итә.
Хәлил хан 1467 елда үлгәннән соң, аның энесе Ибраһим хан итеп игълан ителгән. Хәлил хан Казан Кирмәнендә урнашкан Ханнар төрбәсендә күмелгән.
Әдәбиятта
Рус елъязмаларында Хәлил исеме бөтенләй телгә алынмый. Ләкин аның исеме XVIнчы гасыр сәяхәтчесе Сигизмунд Герберштейнның «Записки о Московии» дигән хезмәтендә искә алына. Шулай ук Карл Фукс та үзенең 1817 елгы хезмәтендә, Казан ханнарының борынгы татарча исемлегеннән файдаланып, Хәлил исемен телгә ала. Һади Атласи исә үз хезмәтендә, югарыда язганымча, Мәхмүд ханның чын йөзен ачып бирә: «Мәхмүт хан белән Ибраһим хан арасында Хәлилнең булуында һич шөбһә юктыр», - дип белдерә һәм аның Олуг Мөхәммәд оныгы икәнен, өч ел чамасы ханлык итүе белән дә исбатлый. Шул ук мәгълүматны Шиһабетдин Мәрҗани хезмәтендә дә очратып була. Олуг галимнең саллы хезмәтендә: «Хәлил Тимер морзаның кызыннан туган углан», дигән юлларны укырга була. Яшь хан нугай морзасының кызына өйләнгән булган икән. Менә кайчан нугай фиркасе — тарафдарлары Казан тарафларына үтеп керә башлыйлар — Хәлил хан тәхеттә утырганда.
Дзежбя
Дзежбя — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4356) марафон
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «9522 P-L» саналган.
Уфа тепловоз ремонтлау заводы
Уфа тепловоз ремонтлау заводы(Уфимский тепловозоремонтный завод) — Уфа шәһәрендә урнашкан тимер юл транспорты һәм сәнәгать предприятиеләре ихтыяҗлары өчен тепловоз эшкәртү заводы.
Уфа тепловоз эшкәртү заводы җәмгыяте тепловозлар, икәүләп тәгәрмәчләр, тарту двигательләре, ике машиналы агрегатлар эшкәртү, рессорлар, сиртмә табаклары, бронза һәм чуен коелмалар, дагалы тимер кисәкләре җитештерү эшләрен башкара.
Составына тепловоз җыю, дизель, төзәтү‑механика, тәгәрмәч, тимерчелек‑кою, ярдәмче цехлар керә. Продукциясен һәм хезмәтләрен кулланучылар — Башкортстан һәм Россия Федерациясенең башка төбәкләре, якын һәм ерак чит илләр предприятиеләре.
Завод белән Мидхәт Шакиров эшмәкәрлеге бәйле.
Гөкбел (Шеһзаделер)
Гөкбел (Gökbel) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мрзло Поле (Иванчна Гориця)
Мрзло Поле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтроново (Л'Аквила)
Казтроново — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтроново Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Талоцишки
Талоцишки (Талоцішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Петценкирхен
Петценкирхен — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Талоцишки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Петценкирхен
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Усман (Авыргазы районы)
Усман — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453495, — 80205858004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 165 кешенең яшәве мәгълүм.
Генешть (Вилча)
Генешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липец (Болгария)
Липец  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Лодзь (Познанский повяты)
Лодзь  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Липец (Болгария)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лодзь (Познанский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18853) 1999 RO92
(18853) 1999 RO92 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RO92» саналган.
Дзежги
Дзежги — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Околе (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Околе  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мердок (Миннесота)
Мердок  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мердок шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пётчинг
Пётчинг — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мадлиц-Вильмерсдорф
Мадлиц-Вильмерсдорф — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гызылгая (Гәдәбәй)
Гызылгая  (Qızılqaya ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Жарнак-Шампань
Жарнак-Шампань — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Фәйзуллин
Фәйзуллин — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән «Фәйз» («җиңүче», «теләгенә ирешүче») исеменнән ясалган.
Фәйзуллина
Шодфонтен (Марна)
Шодфонтен — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Карима (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Karima (crater) Karima (lunar crater)
Хасуй-Яха (Ево-Яха кушылдыгы)
Хасуй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Ево-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мрзло Поле (Лашко)
Мрзло Поле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 607
NGC 607 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Стоунволл (Луизиана)
Стоунволл  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтронуово ди Сичилия (Палермо)
Казтронуово ди Сичилия — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтронуово ди Сичилия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Устиновка (Чубаровка кушылдыгы)
Устиновка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чубаровка елгасының уң ярына тамагыннан 30 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кузайҗа (Шефаатли)
Кузайҗа (Kuzayca) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Шефаатли илчесенә караган бер авыл (köy).
Шиваның җиде сере. Һинд мифы фәлсәфәсе. (китап)
Шива Ходаеның төрле чагылышлары турында сөйләгәндә, Һиндле мифология тикшерүчесе Дэвдатт Паттанаик (белеме буенча табиб) Көнбатыш мәдәнияте кешеләренә Һинд дине изге символлары, риваятьләре, ритуаллары, иконографиясе артында торучы тирән фәлсәфи һәм психологик фикерләрне ача. Китап бай һәм мәгълүматлы итеп иллюстрацияләнгән, мавыктыргыч һәм гади итеп язылган һәм киң даирә укучылар өчен булып тора.
Ильяс Фәйзуллин
Ильяс Фәйзуллин, Ильяс Шәйхулла улы Фәйзуллин, Файзуллин Илья (Ильяс) Шайхуллович (1950 елның 15 августы, ТАССР, Тәтеш) — рәссам, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (2011), РФ һәм ТР рәссамнар берлекләре әгъзасы, ЮНЕСКОның сынлы сәнгатьләр берлегенең хокукый әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1950 елның 15 августында Татарстан АССР Тәтеш шәһәрендә туган. Лениногорск педагогия укуханәсен (2011 елдан Лениногорск музыка-сәнгать педагогика көллияте) тәмамлаган (1970). И.Е. Репин исемендәге Сынлы сәнгать, скульптура һәм архитектура институтында (Санкт-Петербург), ирекле тыңлаучы буларак, рәсем сәнгате (проф. Л.В. Худяков классы) белән шөгыльләнгән.
2001 елдан Казанда яши һәм иҗат итә.
Күргәзмәләре
Беренче күргәзмәсе 30 яшендә була. Икенчесе, үз-үзенә югары таләпләр куеп эшләү сәбәпле, 18 елдан соң гына оештырыла.
Әсәрләре
Борынгы рәссамнарның рәсем ясау алымнарын гына файдалана. Киндергә майлы буяу белән ясый, акварель, темпера куллана, шулай ук графика техникасында эшли. Сирәк очрый торган җилеме, аккургашлы акшар куллана. Картиналарын тарихи темаларга багышлый. Сюрреализмга өстенлек бирә. Үзе иҗатын «мистик реализм» дип бәяли.
Картиналары Испания, Италия, Франция, Һолландия, Австрия, Алмания, РФ, АКШ, Англия һ.б. илләрнең шәхси тупланмаларында саклана. Берничә эше Казан кирмәненә кую өчен ТР президенты идарәсе тарафыннан сатып алынган. Хезмәтләре ТР милли музее экспозициясендә дә бар.
Пашаконак (Бандырма)
Пашаконак (Paşakonak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бандырма илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ловци
Ловци — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4853) Мариелукак
(4853) Мариелукак — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 28 июнендә К. Торрес тарафыннан Cerro El Roble обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 ML» саналган.
Фифт-Ворд (Луизиана)
Фифт-Ворд  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фифт-Ворд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
HD222962
HD222962 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ляга (Эсемкушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ишем елгасы, РФ белән Казакъстан чигеннән тамагына чаклы, Зур Ухватны кертмичә. Кече елга бассейны — Ишем (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Талочки (Воранавский районы)
Талочки  (Талочкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Эске-сюр-Сёль
Эске-сюр-Сёль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(18854) 1999 RJ102
(18854) 1999 RJ102 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Карлини (ай кратеры)
Карлини - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 10,66 км булган кратер.
(18854) 1999 RJ102
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RJ102» саналган.
Карлини (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Франческо Карлини (1783—1862) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Пёхларн
Пёхларн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дзежки (Польша)
Дзежки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мртвице (Кршко)
Мртвице  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Локач-Великий
Локач-Великий — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рагаджайя
Шри Махараджа Шри Рагаджайя безнең эраның 12-енче гасыр уртасында хөкем иткән Бали патшасы. Аның патшалык территориясе мөгаен бары тик Батур Күле (Төньяк Бали) һәм Көнчыгыш Балидан төньякка даирәләрне колачлаган, күбесенчә Булеленг Регентлыгында Теджакула, Булеленгтан Карангасем Регентлыгында Бугбугка кадәр. Патшаның исеме Бали сака календареның 1077 елы (яки безнең эраның 1155 елы) белән даталанган Теджакула язмасында искә алынган. Язмада патша Сабһайя авылын изге гыйбадәтханә табышы өчен джатака (салымсыз җир) дип билгеләгән, ул Бһатара ри Кунджарасана дип аталган булган. Үз чиратында авыл кешеләре алар үтәргә тиеш вазифалар өчен төрле хокуклар бирелгән булган. Патша Рагаджайя Патша Джаяшактидан (безнең эраның 1133-1150 елы) соң һәм Патша Джаяпангуска кадәр (безнең эраның 1178–1181 елы) хөкем иткән дип фараз ителә. Аның вакытында кулланган сыннар Уттара Виддһи Балаван һәм Раджа Вачана (шулай ук Раджа Нити дип атала), алар 11-енче гасыр ахырында Патшабикә Шри Махараджа Сакалендукирана Лакшмидһара Виджайоттунггадэви вакытыннан бирле кулланылган булган.
Тәтеш II шәһәрчеге
Тәтеш II шәһәрчеге   — Татарстан Республикасында археологик казылма урын. Ул соңгы бронза чоры -  тимер гасыр башында (безнең эрага кадәр IX-VIII гасырларда) барлыкка килгән. Аннары Урта гасырларда  Идел буе болгары, Алтын Урда чоры Тәтеш шәһәрчеген үсетерүче нигез булган, тип фаразлана. Бу традиция, хәзерге шәһәр тарихында дәвам итә.
Тикшеренү тарихы
Бистәнең барлыгы XIX гасырның икенче яртысыннан ук билгеле. Бу урында беренче археологик тикшеренү Н.Ф.Калинин тарафыннан 1949 елда үткәрелгән. Бу тикшерү барышында Тәтеш шәһәрчеге, Тәтеш II шәһәрчеге, торак пунктлар (Тәтеш һәм Богородица базары) һәм Тәтеш каберлеге булуы сүрәтләнгән.
2007 елда К.А.Руденко җитәкчелегендә Тәтеш II торак пунктын даими рәвештә өйрәнү эшен башланды. 2011 елга кадәр, тикшерүчеләр 200 квадрат метрдан артык мәйданны өйрәнделәр, бу мәдәни чыганакларның стратиграфик картинасын ачыкларга мөмкинлек бирде.
Алты катлам культуралы чыганаклар барлыгы билгеләнде. Беренче катлам XIX-XXI гасыр яткылыкларына туры килә.
1877 елда туган якны өйрәнүче С. М. Шпилевский, Тәтеш шәһәре татар кенәзе Тәтүш исеме белән бәйле башка мәгълүматлар бар дип билгели: «Хәзер таш чиркәү урнашкан урында таш биналарның берничә нигезе бар, имеш, биредә шушы кенәзнең йорты булган, диләр. Чиркәү өчен фундамент казыгыннар, берничә төр каберлек ачыла, шулай ук шактый гына татар тәңкәләре һәм төрле хатын-кыз бизәнү әйберләре, көмеш каешлар табыла, шулай ук урыны-урыны белән бил өчен яки кылыч портупиясы өчен хезмәт итә торган бляхалар табыла». С. М. Шпилевский Тетүшны даталаү XIV гасырга карый дип бирә.
Шулай ук карагыз
Татарстан истәлекле урыннары
Чыганаклар
Археологические раскопки. «Татарский энциклопедический словарь» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998. ISBN 0-9530650-3-0
Тышкы сылтамалар
Тетюшское II городище: датировка и особенности материальной культуры
Казтрончело (Арецо)
Казтрончело — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтрончело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Майенбург (Пригниц)
Майенбург  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече (Кодима кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оконин (Грудзёндзький повяты)
Оконин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лыка (Смолян өлкәсе)
Лыка  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шомюзи
Шомюзи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Же (Шаранта-Маритим)
Же — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Вишнуның җиде сере. Һинд мифы фәлсәфәсе. (китап)
Дэвдатт Паттанаик - хәзерге заман мифлогия буенча әйдәп баручы белгечләрнең берсе. Аның китаплары мавыктыргыч һәм бер сулышта укыла. Алар мул һәм гадәти булмаган итеп иллюстрацияләнгән. Алар бик мәгълүматлы, эчтәлеге буенча оригиналь һәм укучына тормышның бик мөһим сораулары турында уйландыра. Һинд изге язмаларында Вишну Ходаеның төрле ипостасьлары турында сөйләгәндә, Паттанаик осталарча Һинд дине дастаннары, иконографиясе һәм дини символлары артында торучы тирән фәлсәфи һәм психологик фикерләрне ача.
Лиственное
Лиственное (Лиственное) — Диңгез буе краеның Ольга районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76%), украиннар (21%).
Марково (Чиләбе өлкәсе)
Марково (Марково) — Чиләбе өлкәсенең Увельский районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Пианс
Пианс — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Генешть (Галац)
Генешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 608
NGC 608 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тәкыя Шәрипова
Тәкыя Шәһит кызы Шәрипова 1922 нче елның 29 нчы  июнендә Татарстанның Ютазы районы Каразирек авылында туган. Бик авыр еллар булган. 1920 нче елны сәнәкчеләр фетнәсе башлана. Сәнәкчеләр бер төркем коммунистларны, укытучыларны кыйныйлар, салкын бәкегә салалар, җәзалыйлар. Бәхеткә каршы, кызыл гвардиячеләр килеп аларны коткаралар. Җәзаланучылар арасында Тәкыянең әти - әнисе дә була. Ике елдан соң гаиләгә шатлык өстәп, Шәһит  абый белән Зәйнәп апаның  кызлары Тәкыя туа. 1931 нче елны Каразиректә зур янгын була. Тәкыяләрнең йортлары яна. Гаилә Сукаеш авылына күченеп китә. Мәктәпне тәмамлагач, Тәкыя әти-әнисенең юлын сайлый. 1940 нчы елда Бөгелмә шәһәрендә педучилище бетерә, соңрак югары белем ала. 1950 нче елда Казан педагогия институтын тәмамлый. Баулы районы Хансөяр мәктәбендә татар һәм рус телләре укытучысы, укыту эшләре буенча директор урынбасары булып эшли. Өч елдан соң элеккеге Тымытык, хәзерге Азнакай районына күчеп, лаеклы ялга чыкканчы, Урсай авылында балалар укыта. Коллегасы Миргасим абый белән гаилә кора, балалар тәрбияләп үстерәләр. Педагогик хезмәте өчен Татарстан хөкүмәтнең Мактау грамотасы белән бүләкләнә, халык мәгарифе отличнигы исеменә лаек була. Тәкыя Шәрипова гомер буе иҗат иткән. Ул һәвәскәр шагыйрә. 1974 нче елда эшче һәм авыл хәбәрчеләренең V республика съезды делегаты була. 1998 нче елда "Сөембикә" журналы үткәргән конкурста I урынны яулый. Язучы Мәхмүт Хәсәнов премиясе лауреаты. Соңгы елларда ул Урсай авылында матур гына гомер кичерде. Аның Каразирек мәктәбендә “Күңелем җәүһәрләре” (2001), “Ык буйлары – гомер бишегем” (2002) иссмле шигырьләр  җыентыгы саклана. Ветеран укытучы туган авылы Каразиреккә очрашуларга еш килде. Ул укучыларга үзенең шигырьләрен укый, акыллы киңәшләрен бирә иде. Тәкыя Шәрипова 2013 нче елны безнең арабыздан китте.
Миртл (Миннесота)
Миртл  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Карлос (ай кратеры)
Карлос - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 4,67 км булган кратер.
Пашакөй (Саруһанлы)
Пашакөй (Paşaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Саруһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Карлос (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Испан исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Carlos (crater) Carlos (lunar crater)
Иртуган
Ертуган (Ертуганово) — Сембер өлкәсенең Иске Майна районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (84,2%), чегәннәр (7,5%), руслар (7,1%).
Мурська Собота (община)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Талочки (Гродзенский районы)
Талочки  (Талочкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Таллос (Луизиана)
Таллос  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Форт-Полк-Норт (Луизиана)
Форт-Полк-Норт  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Форт-Полк-Норт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18855) Sarahgutman
(18855) Sarahgutman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RQ112» саналган.
Пибербах
Пибербах — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дземянувка
Дземянувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гөкбел (Ортаҗа)
Гөкбел (Gökbel) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ортаҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4633) Маринбика
(4633) Маринбика — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 14 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 AJ5» саналган.
Кузайҗа (Пазар)
Кузайҗа (Kuzayca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Эсковиль
Эсковиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Черепанка (Вязовка кушылдыгы)
Черепанка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вязовка елгасының сул ярына тамагыннан 16 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иске Антропы
Иске Антропы (Старые Антропы) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
HD223099
HD223099 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Иске Антропы
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
HD223099
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Локач-Мали
Локач-Мали — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любча (Болгария)
Любча  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гызылторпаг
Гызылторпаг (Qızıltorpaq ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Чулпан (Талбазы авыл советы)
Чулпан — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453480, ОКАТО коды — 80205846002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
Мута (Мута)
Мута  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алиһәнең җиде сере. Һинд мифы фәлсәфәсе. (китап)
Бу китапның авторы - мифология буенча әйдәп баручы Һинд белгече. Алиһәнең төрле кыяфәтләре турында сөйләгәндә, Дэвдатт Паттанаик безгә, Көнбатыш мәдәният кешеләренә Һинд дине изге символлары, риваятьләре, ритуаллары, иконографиясе артында торучы тирән фәлсәфи һәм психологик фикерләрне мавыктыргыч һәм абруйлы итеп ача. Китапта күп мәгълүматлы сурәтләр бар. Киң даирә укучылар өчен.
Мариенвердер (Барним)
Мариенвердер  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оконин (Рипинский повяты)
Оконин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кармайкл (ай кратеры)
Кармайкл - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 19,73 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Леонард Кармайкл (1898—1973) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
Пиберег
Пиберег — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 609
NGC 609 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Казуеркио (Леко)
Казуеркио — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Жура (Чулым кушылдыгы)
Жура — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының сул ярыннан 1620 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 75 км.
Казуеркио (Леко)
Географиясе
Казуеркио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Жура (Чулым кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Казуеркио (Леко)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Жура (Чулым кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рәмзия Вәлитова
Тәрҗемәи хәле
150px|thumb|right|40 тапкыр дөнья күргән «[[Әлифба». Авторлар: Р. Вәлитова, С. Вагыйзов. Рәссамы И. Язынин]] 1914 елның 29 мартында Уфа губернасы (хәзерге БР) Стәрлетамак шәһәрендә дүрт балалы гаиләдә туган. Әтисе — Гыйләҗетдин Баязитов чыгышы белән Рәмиевләр нәселеннән. Рәмзия бик яшьли ятим кала: башта әтисе, алты яшендә әнисе үлә. Казанда Татар коммунистлар университетында укучы туганы Кадыйр, кайтып, Рәмзияне һәм энесе Кәримне балалар йортына урнаштырып китә. Кадыйр Баязитов, саклану чарасы буларак, Рәмиевләргә бәйле «Баязитов» фамилиясен «Вәлитов»ка алыштырган була, Рәмзия дә документларында Вәлитова булып китә. Стәрлетамак балалар йортындагы җидееллык татар мәктәбен (бик яхшы билгеләргә), Стәрлетамак татар педагогия техникумын тәмамлый. Бер ел Стәрлебаш районының Карагыш мәктәбендә укыта. Районның балалар оешмасын җитәкли. Абыйсы Кадыйр энесе Кәримне Казан сәнәгатъ-икътисад техникумына укырга урнаштыра, Рәмзия Казан дәүләт педагогия институтына укырга керә. Ләкин комсомол постында торганда абыйсы Кадыйрны атып үтерәләр. 1936 елда институтта бергә укыган Сәләй Вәгыйзовка (балачактагы исем-фамилиясе Сөләйман Хәлиуллин) кияүгә чыга. 1937 елда гаилә Арча педагогия училищесындә эшли башлый. Бөек Ватан сугышы башлангач, ире фронтка китә. Харьков янында әсирлеккә алына. Аннан котылгач, 1945 елда ун елга Печора лагерена озатыла. Р. Вәлитова, ике баласын ияртеп, Печора лагерена барып чыга. Аннан кайткач, Арча фирка район комитетында аңа ультиматум куялар: «Я «сатлыкҗан» иреңнән аерыласың, я педагог эшеннән китәсең!» Рәмзия Вәгыйзова ире фамилиясен кыз фамилиясе Вәлитовага алыштыра, ләкин бу гына коткарып калалмый, эш эзләргә, яшәү урынын алыштырырга туры килә.
1937—1969 елларда Габдулла Тукай исемендәге (1948 елдан) Арча педагогия училищесындә (1992 елдан көллият) татар теле, әдәбияты һәм методикасы укыта.
Талькавцы
Талькавцы (Талькаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Шуи (Марна)
Шуи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Талькавцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(18856) 1999 RT116
(18856) 1999 RT116 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RT116» саналган.
Седэ-Яха (Ен-Яха кушылдыгы)
Седэ-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Ен-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жемозак
Жемозак — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Мута (община)
Мута  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люлка
Люлка — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Генешть (Муреш)
Генешть — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бхашкара тәгәрмәче
Бхашкара тәгәрмәче 1150 елда Һиндстан математигы Бхашкара II тарафыннан уйлап чыгарылган булган, бу аның гипотетик даими хәрәкәт машинасын ясап каравы булган. Тәгәрмәч бөгелгән яки авышлы инәләрдән торган, алар өлешчә терекөмеш белән тутырылган булган. Хәрәкәтләгәндә, терекөмеш инәнең бер ягыннан икенче ягына ага торган булган, шулай итеп, тәгәрмәч, даими динамик тигез-авырлык хәлендә хәрәкәтләнә торган булган.
Дзенгеле (Подлясье воеводалыгы)
Дзенгеле  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пашакөй (Везиркөпрү)
Пашакөй (Paşaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мидл-Ривер (Миннесота)
Мидл-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мидл-Ривер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лев Гумилев
Лев Никола́й улы Гумилев (рус. Лев Никола́евич Гумилев; 1912 елның 1 октябре – 1992 елның 15 июне) – совет һәм Россия галиме, тарихчы-этнолог, тарих һәм география фәннәре докторы, төрки халыклар белгече, шагыйрь, фарсы теленнән тәрҗемәче.
Тәрҗемәи хәл
Анна Ахматова белән Николай Гумилёвның улы. Анна Андреевна – үҗәт шагыйрә, гадәти булмаган әдәбиятчы. Ә ире Николай Гумилев – репрессиягә дучар булган шагыйрь, бөек шәхес. Шушы ике бөек әдәбиятчының улы Лев Гумилевны яшьтән үк эзәрлекли башлыйлар. 19 яшеннән үк төрмәгә ябып куялар.
1938 елда Ленинград университеты студенты Лев Гумилёвны тагын 5 елга ябып куялар. Яшәү, эшләү урыны – Норильск. Ул бакыр рудникларында чиләнә, техник, геолог, химик-лаборант һөнәрләрен үзләштерә.
1944 елда ул, гариза язып, үз теләге белән сугышка китә, зенит-артиллерия дивизиясендә сугыша, Берлингача барып җитә. Сугышны тәмамлап кайткан яшь егет янә Ленинград университетында белемен дәвам итеп, тиздән укуны тәмамлый һәм аспирантурага керә.
1948 елда Лев Гумилев «Беренче төрки каганатының сәяси тарихы» дигән темага диссертация өлгертә һәм аны яклый.
Яңадан бер елдан Лев Гумилевны тагын кулга алып (әнисе белән бәйле рәвештә Үзәк Комитет карарында хәтәр сүзләр әйтелә), Караганда шәһәре янындагы аерым режимлы лагерьга тыгалар. Галим 1956 елда гына котылып, иреккә чыга.
Тагын дүрт елдан галим «VI-VIII гасырларда борынгы төркиләр» дигән темага докторлык диссертациясен тәмамлый. География белеме буенча докторлык диссертациясен өлгертә.
Тарихчыга 2005 елда Казанда һәйкәл куелган (авторы: Мәскәү сынчысы Владимир Демченко)( Александр Головачев белән берлектә)
Шигърият
Лев Гумилёв шигырьләр дә язган.
Земная слава — как дым.
Земная слава — живым.
А мертвым — черная высь,
Где тесным кругом сплелись,
Верша земные дела,
Созвездья добра и зла.
Но в звездный круг, не боясь,
Входи заколотый князь!
Внизу поносит народ
Тебя — причину невзгод,
Но вечный звезд хоровод
Теперь твой дом и народ.
1936
(2180) Марьялина
(2180) Марьялина — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1940 елның 8 сентябрендә Хейкки Аликовски тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 RJ» саналган.
Пизендорф
Пизендорф — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ломниця (Новотомиский повяты)
Ломниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карагуҗа авыл җирлеге
Карагуҗа авыл җирлеге (Коргузинское сельское поселение) — Россия Федерациясе Татарстан Республикасы Югары Ослан районындагы муниципаль берәмлек.
Административ үзәге булып Карагуҗа авылы тора.
Чистая (Татарка кушылдыгы)
Чистая  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Татарка елгасының сул ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Карагуҗа авыл җирлеге
Тарихы
Авыл җирлегенең статусы һәм чикләре «Югары Ослан муниципаль районы "муниципаль берәмлегенең һәм аның составындагы муниципаль берәмлекләрнең территорияләре чикләрен билгеләү һәм аларның статусы турында" 2005 елның 31 гыйнварындагы 19-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законы белән билгеләнгән.
Авыл җирлегендә халык урнаша башлау Идел буенда барган крестьяннар восстаниесе белән бәйле. Таралган гаскәрләр, крестьян төркемнәре бастырылган восстаниедән соң бик озак урман эчләрендә бай помещикларны талап яшиләр. Бу җирләр һич тә буш тормый, мужиклар монда семьялары белән урнаша башлый. Шулай итеп, Карагуҗа авылы килеп чыга, ә авылның исеме руслардан кергән манерга үзгәреп матур җирдә яшәп калган. Крестьяннар, икмәк чәчер өчен, бигрәк тә төньякка таба, Казан-Ульяновск трассасына таба урманнар егып аударганнар. Чокырны Залесный дип атаганнар. Ә көньякка таба кискән урман урынында Ядегәр дигән авыл калкып чыккан.
Чистая (Татарка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
HD223128
HD223128 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Чистая (Татарка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD223128
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Башка планеталарга җиңел сәяхәт (китап)
Дөнья рухи хәзинәсенең иң борынгы китаплары - "Бхагавад-гита" һәм "Шримад-Бхагаватам"ның тикшерүе, аларда атом һәм Җиһан төзелеше турында фәнни мәгълүматлар бар, һәм шулай ук борынгы заман хәкимнәре вакытта һәм фәзада сәяхәт итә алган ысуллар тасвирлана. Киң даирә укучылар өчен.
Лубянка (авыл)
Лубянка (Лубянка) — Диңгез буе краеның Михайловка районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), украиннар (12%).
Мариенфлис
Мариенфлис — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карман (ай кратеры)
Карман - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 186,35 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Теодор фон Карман (1881—1963) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Казуто
Казуто — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казуто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Гөкбел (Кызылҗаһамам)
Гөкбел (Gökbel) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казуто
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Оконини (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Оконини  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.