cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дүшәнбе җәмигъ мәчете
Тарих
XXI гасыр башында, рәсми мәгълүматлар буенча, Таҗикстанда яшәүчеләрнең 90% ы ислам динен тота. шигый- кала, Таҗикстанның күпчелек мөселманнары — хәнәфи мәзһәбендәге сөнниләр.
Яңа зур мәчет төзелгәнче (2019 елга кадәр) Дүшәнбенең җәмигъ мәчете —. Ул 1997—2001 елларда төзелгән. Биредә мөфтият, казыят, голәмәләр шурасы эшләгән
Дүшәнбе җәмигъ мәчете
Катар хөкүмәте төзелеш өчен кирәк булган 100 миллион долларның 70 миллионын бүлеп биргән. Беренче килешү 2007 елда имзаланган. Төзелеш дүрт ел дәвам итәр дип ниятләнелгән. Объектны төзү белән Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең Adnan Saffarini компаниясе шөгыльләнә. 2009 елның 5 октябрендә, дөнья хәнәфи мәзһәбенә нигез салучы имам Әбү Хәнифәнең тууына 1 310 ел тулуны билгеләгәндә, Таҗикстан Президенты Эмомали Рахмон мәчет нигезенә беренче ташны сала.
Тасвирлама
Мәчет проекты Таҗикстан һәм Катар белгечләренең уртак тырышлыгы белән эшләнгән. Проектны төзегәндә архитекторлар Таҗикстанның үз архитектура традицияләрен дә, дөнья тәҗрибәсен дә игътибарга алган.
Мәчет территориясе Таҗикстан картасы формасында. Мәчет эчендәге 7 бизәкле колонна җәннәтнең җиде капкасын символлаштыра. Мәчет тирә-ягын Таҗикстанның чиста сулар иле булуын гәүдәләндерүче күп кенә сулыклар һәм фонтаннар бизи. Бер үк вакытта мәчеттә 150 меңгә кадәр кеше намаз укый ала.
Мәчетнең 75 метр биеклектәге 4 манарасы, үзәк гөмбәзе һәм 20 кече гөмбәзе бар. Мәчет 12 гектар мәйданда урнаша. Мәчеттән тыш биредә музей, китапханә, конференц-заллар, кабул итү заллары һәм ир-атлар өчен дә, хатын-кызлар өчен дә намаз уку заллары урнашкан. Мәчетнең барлык биналарының мәйданы 30 мең квадрат метр
Пражэктар (Киравский районы)
Пражэктар  (Пражэктар ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ямно (Здунсковольский повяты)
Ямно  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Рөстәм Фәйзуллин
Рөстәм Габдрахман улы Фәйзуллин, әдәби тәхәллүсе Акъегет (1951 елның 5 марты, ССРБ, РСФСР, Татарстан АССР, Балык Бистәсе районы, Балтач — 2020 елның 19 июле, РФ, ТР, Казан) — татар шагыйре, журналист, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1987), Татарстан Язучылар берлегенең Гаяз Исхакый исемендәге әдәби бүләге иясе (2007), Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (1991 елдан).
Адакөй (Бейшеһир)
Адакөй (Adaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рөстәм Фәйзуллин
Тәрҗемәи хәле
Ул 1951 елның 5 мартында Татарстанның Балык Бистәсе районы Балтач (Юлсубино) авылында хезмәткәр гаиләсендә дөньяга килә. Берничә елдан аларның гаиләсе хәзеp шул районга кергән Котлы Бөкәш авылына (1935-1959 елларда Кызыл Йолдыз районы үзәге) күчә. Рөстәм беренче сыйныфны инде бүген тәмам юкка чыккан Түләк дигән татарча исемле рус авылында тәмамлый. Аннары, Балык Бистәсенең рус мәктәбендә тагын берничә ел укыганнан соң, гаиләләре Казанга күчү сәбәпле, урта белемне шәһәрнең Әмәт тавы тирәсендә урнашкан 81 нче мәктәбендә алып чыга. Елга якын Казанның агач эшкәртү комбинатында эшләгәннән соң, 1969 елда ул Казан дәүләт университетының филология факультетына — рус-татар бүлегенә укырга керә. 1974 елда укуын тәмамлап чыкканнан бирле Рөстәм Фәйзуллин Татарстан радио-телевидение системасында эшли. Бүгенге көндә ул — Татарстан радиосының әдәбият-сәнгать тапшырулары редакциясенең баш мөхәррире.
Акъегет, заманында Сибгат Хәким бер мәкаләсендә әйткәнчә, дан-шөһрәт, әсәрләр саны артыннан кумыйча, күбрәк үз-үзенә бикләнебрәк иҗат итәргә яратучы шагыйрьләр җөмләсеннән. Аның матбугатка чыккан шигъри җыентыклары күп түгел нибары дүрт тупланма: «Ак болыт шәүләсе» (1987), «Төнге сулар» (1991), «Янды бер шәм таңнарда...» (2001) һәм рус теленә тәрҗемәдә «Каруссли осени» (2006) җыентыклары. Шулай булса да, шигырь сөючеләрнең киң даирәсендә ул бүгенге татар шигъриятенә яңа сулыш алып килгән, тирән фәлсәфи үзенчәлекле шагыйрьләрнең берсе буларак билгеле. Шагыйрь төсмерләр белән эш иторго ярата. Укучыга нинди генә җитди фикер әйтергә теләмәсен, аның башына нинди генә саллы уй салырга уйламасын, шагыйрь иң беренче нәүбәттә аның күңелен кузгатырга, әйтәсе сүзен кеше йөрәгендә уянган хис-тойгылары аша җиткерергә омтыла.
Гаилә хәле
Беренче җәмәгате — Татарстанның халык артисты Тәслимә Фәйзуллина (1953—2018). Уллары Булат, компьютер белгече, программист. Икенче хатыны — Гөлсинә ханым, «Татарстан» радиосында техник хезмәткәр булган.
Конгиганак (Аляска)
Конгиганак  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Конгиганак халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сепунари (Арджеш)
Сепунари — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волька (Ляхавицкий районы)
Волька  (Волька ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Алкин (мәгънәләр)
Алкин ― күпмәгънәле сүз.
Сантьягу (Тавира)
Сантьягу  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Лев Ибраһимов
Лев Ибраһимов (Лев Николай улы Ибраһимов,, — , ) — шагыйрь, педагог. 1837-1843 елларда 1 нче Казан ирләр һимназиясе укытучысы. җыентыгы авторы, шигырьләрнең кайберләре музыкага салынган.
Пертен
Пертен — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Рёнблик
Рёнблик (Rhönblick) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12747) Michageffert
(12747) Michageffert — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 18 декабрендә Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 YN2» саналган.
Фор-Берс-Вилледж (Төньяк Дакота)
Фор-Берс-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булдачиха (Киров өлкәсе)
Булдачиха (Булдачиха) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Вурманкасы (Вурман-Сюктер авыл җирлеге)
Вурманкасы  (Вӑрманкасси, Вурманкасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Булдачиха (Киров өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Вурманкасы (Вурман-Сюктер авыл җирлеге)
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 827 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (94%) алып тора.
Пралетарскае
Пралетарскае (Пралетарскае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Буланова
Буланова (Буланова) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Монтерей (округ, Калифорния)
Монтерей — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Салинас шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1850 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 8604 км² тәшкил итә.
Каршыяка (Сусурлук)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Луги-Велики
Луги-Велики — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Варенжин
Варенжин — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Конкарно
Конкарно — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Нижний Грушов
Нижний Грушов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Дон Цено (Казерта)
Дон Цено — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дон Цено Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Элоррио
Элоррио — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиргерешть (коммуна)
Пиргерешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Илдар Ибраһимов (1967)
Илдар Ибраһимов (Илдар Рифкать улы Ибраһимов,, — , ) — шаһматчы, гроссмейстер (1993). Р.Г.Нәҗметдинов исемендәге Үзәк махсуслаштырылган балалар-яшүсмерләр Олимпия резервы мәктәбе тәрбияләнүчесе. Дөнья беренчелеге (1991, студентлар арасында), Дөнья чемпионаты (1991, команда исәбендә), ССРБ беренчелеге (1991, яшьләр арасында) җиңүчесе.
Биографиясе
Инглиз телен тирәнтен өйрәтүче 122 нче мәктәпне тәмамлый. Казан финанс-икътисад институтында укырга керә, әмма аны тәмамлый алмый. Армиядә хезмәт итә. 1991 елда Владимир Крамник һәм Андрей Харлов белән илнең яшь осталары турнирында 1-3 урынны бүлеште. СССР җыелмасы составында яшьләр арасында дөнья чемпионы. 1993 елда гроссмейстер булды.
1993 елда Санкт-Петербургта зональ Россия турнирында катнашучы, Чигорин Мемориалын (1994) җиңгән һәм Венада (1996) һәм Биледа (1997) көчле турнирларда җиңгән. Россия Кубогы финалында - 1997, Калмыкия президенты кубогында (1998), Россия чемпионатлары рәтендә катнашучы. "Татрансгаз-Итиль" Казан командасы составында (соңрак "Саклык банкы-Татарстан") Европа чемпионнары кубогы һәм Россия 1998 нче команда чемпионаты җиңүчесе.
2001 елдан 2015 елга кадәр АКШны ФИДЕ рейтингында тәкъдим итте. Нью-Хейвенда яшәгән, Коннектикут штаты. 2005 елгы команда дөнья чемпионатында һәм 2006 елгы Бөтендөнья Шахмат Олимпиадасында катнашучы (өченче гомумкоманда урыны). Берничә тапкыр АКШ чемпионатларында уйнаган.
HD110951
HD110951 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ямно (Ловицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Се (Фару)
Се  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Еникөй (Ушак)
Еникөй (Yeniköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Ушак илчесенә караган бер авыл (köy).
Вейдер (Вашингтон)
Вейдер  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вейдер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хуты-Яха
Хуты-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрибей елгасының сул ярыннан 129 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 109 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Венцковице (Тарновский повяты)
Венцковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Буа (Эн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,77 км².
(5552) Студницка
(5552) Студницка — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Томышевка
Томышевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сызранка елгасының сул ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сызранка елгасы, инештән Сызран каласына (каланан Югарырак) чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Урта Гусинец
Урта Гусинец — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Азалия Бадюгина
Азалия Исмәгыйль кызы Бадюгина — татар тәрҗемәчесе, СССР Язучылар берлеге әгъзасы (1984 елдан).
Ул 1933 елның 29 маенда Казакъстанның Алма-Ата шәһәрендә хезмәткәр гаиләсендә дөньяга килә. Бала чагы һәм мәктәп еллары Казанда уза, шунда урта мәктәпне тәмамлап, 1952—1957 елларда Казан дәүләт университетының рус филологиясе бүлегендә югары белем ала. 1957—1958 елларда Әлмәт шәһәрендә «Знамя труда» газетасы редакциясендә әдәби хезмәткәр, 1962—1964 елларда Санкт-Петербург мәктәпләренең берсендә педагог-тәрбияче булып эшли. 1964 елның ноябреннән бирле ул — Татарстан китап нәшриятының матур әдәбият редакциясендә редактор хезмәтендә. 1973 елдан КПСС әгъзасы.
Вольна
Вольна (Вольна ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Пралетарская Камуна
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Татьяна Овсиенко
Татья́на Овсие́нко (Татья́на Никола́евна Овсие́нко, Овсієнко Тетяна Миколаївна) (туган 22 октябрь 1966, Киев, Украина ССР, ССРБ) — Совет һәм Россия җырчысы, Россиянең атказанган артисткасы (2001).
Биографиясе
1966 елның 22 октябрендә Киев шәһәрендә туа
Бүләкләр һәм исемнәр
Ветераннар алдында, хәрби частьларда һәм хәрби хезмәткәрләр алдында сугыш хәрәкәтләре урыннарында чыгыш ясаган өчен:
Мамоново
Мамоново (Мамоново, 1946 елга кадәр Һайлигенбайл, Heiligenbeil) — Россия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1301 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (86,8%), украиннар (3,9%), белоруслар (3,8%), алманнар (1,3%).
Конфор-Меяр
Конфор-Меяр — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Форт-Тоттен (Төньяк Дакота)
Форт-Тоттен  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рентвертсхаузен
Рентвертсхаузен (Rentwertshausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Луги-Рентки
Луги-Рентки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ключище
Ключище — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.
Тарих
1710 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Варшовице
Варшовице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наил Ибраһимов (1955)
Наил Ибраһимов (Наил Габделбари улы Ибраһимов,, — , ) — нефтьче, ТР дәүләт премиясе лауреаты (2000), ТР атказанган нефтьчесе (2001), «Татнефть»нең баш инженере (2001 елдан).
Коппер-Сентер (Аляска)
Коппер-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Коппер-Сентер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Адакөй (Кызылҗаһамам)
Адакөй (Adaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(12748) 1993 BP3
(12748) 1993 BP3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 30 гыйнварында A. Натори, Т. Урата тарафыннан Якиимо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 BP3» саналган.
Сепунари (Келераш)
Сепунари — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
«Казан» ММҮ музее
Казан меңъеллыгы музее — 2005 елның 25 августында, Казанның меңьеллыгы уңаеннан ачылган музей. Ул «Казан» милли-мәдәни үзәге бинасында урнашкан һәм Казан ММҮ Милли мәдәнияте музееның төзелеш бүлекчәсе булып тора.
Экспозиция составы
Музей 2,6 мең м² мәйданны биләп торучы өч залдан тора һәм үз эченә 400 м²-лы күргәзмә комплексны кертә.
Музейның беренче залы Казанның борынгы тарихына (безнең эрага кадәр бернче меңьеллыктан XV гасыргача) багышланган. Чын экспонатлардат тыш, биредә торгызылган югалтылган һөйкәлләре дә куелган, шул исәптә:
Икенче залда XV—XX гасырлары периоды сурәтләп бирелә. Өченче залында Казанның заманча тарихы сурәтләп бирелә.
Музей бүлекләре
Казан рәтүшендә Казанның җирле үзидарә үсеше тарихы турында архив материаллары куелган музей бүлеге урнашкан.
Силвиш (район)
Силвиш  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пралетарски (Бабруйский районы)
Пралетарски  (Пралетарскі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Астрономик берәмлек
Астрономик берәмлек (татарча билге: а.б., халыкара: au) — Җирдән Кояшка кадәр уртача аралыкка тигез астрономиядә ераклыкны үлчәү берәмлеге.
Яктылык ул аралыкны 500 секунд (8 мин. 20 сек.) дәвамында үтә,  билгеләмә буенча '''а.б. = 149 597 870 700 метр'''га тигез. 2012 елда Пекинда бу берәмлек СИ системасына бәйләнгән.
Апанаевлар йорты (Казан)
Тарихы
Йорт XVIII-XIX гасырлар чигендә беренче гильдия сәүдәгәре, күн җитештерү хуҗасы Муса Исмәгыйль улы Апанаев тарафыннан төзелгән. Соңрак бина Апанаевлар гаиләсенеке: ул 1872 елда йортны үзгәртеп корган беренче хуҗасы улы Абдулкәрим, оныклары Мөхәммәт-Вәли һәм Мөхәммәт-Закирныкы була. Соңгысының 1889 елда улы, музыкант һәм тәрҗемәче булган Мөхәммәтвәли Апанаев туа. Совет чорында йортка өченче кат төзелгән. 2012-2013 елларда реставрация эшләре вакытында, өстәлгән кат сүтелә һәм һорт башлангыч хәлгә кайтарыла.
Архитектурасы
Антресольле ике катлы кирпеч бина, вальм түбәсе белән капланган, урамның Кызыл линиясе буенча тора. Икенче каттагы тәрәзә урыннары зур тәрәзә яңакларына ия булган нурлы сандрикларга күчә. Беренче катның тәрәзәләре дә зур булмаган нурлы сандрикларга ия. Икенче каттагы ике тәрәзә кушып эшләнелгән, уртак архивольтлар һәм арка белән төгәлләнә, алар астында беренче катта керү урыны бар. Йорт Каюм Насыйри урамы перспективасын йомгаклый. Апанаевлар утары комплексыннан шулай ук йорт белән бер үк вакытта төзелгән бер катлы флигел (3 йорт) һәм ике катлы почмак флигеле (1/40 йорт) — 1912 елда төзелгән Гарун-Әл-Рәшид Апанаев йорты сакланып калган.
Сен-Бонне
Сен-Бонне — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Яниковице (Лодзь воеводалыгы)
Яниковице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Напа (округ, Калифорния)
Напа — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Напа шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1850 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1953 км² тәшкил итә.
Смоленск өлкәсе
Смоле́нск өлкәсе́ (Смоленская область, Смоленщина) – Россия Федерациясенең Европа өлешендәге субъекты. Өлкә үзәге – Смоленск шәһәре.
География
Мәйдан — 0 км².
Чиктәшлек
Халык саны - 985 500 кеше (2010 елда).
250px|thumb|right 1937 елның 27 сентябрендә Көнбатыш өлкә территориясендә барлыкка килә.
Муниципаль районнары
thumb|right|400px| Смоленск өлкәсе
Халык саны
0 кеше. Халык тыгызлыгы — кеше./км2. Шәһәр халкы — 72,6 % (2012).
Эрандио
Эрандио — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Венцлавице-Дворски
Венцлавице-Дворски — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пиржол (коммуна)
Пиржол — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Койпер билбавы
Койпер билбавы (кайчакта Э́джворт — Койпер билбавы дип атала) — Кояш системасының Нептун орбитасыннан (Кояштан 30 а.б.) Кояштан 55 а.б. аралыгына кадәр җәелә торган өлкәсе.
Койпер билбавының астероидлар билбавына охшашлыгына карамастан, Койпер билбавы астероидлар билбавыннан 20 тапкыр киңрәк һәм 20-200 тапкыр авыррак була, ләкин астероидлар билбавы кебек кече җисемнәрдән тора, алар Кояш системасы формалашканнан соң, калганнар.
Тау токымнарыннан һәм металллардан торган астероидлар билбавыннан аермалы буларак Койпер билбавы оча торган матдәләрдән (су, аммиак, һәм метаннан) тора.
Бу Галәмнең якын өлкәсендә 4 кәрлә планета: Плутон, Хаумеа, Макемаке һәм Эрида урнашкан. Шулай ук Нептунның иярчене Тритон һәм Сатурнның иярчене Феба шул өлкәдә хасил булганнар дип санала.
Койпер билбавы 1992 елда ачылганнан соң, анда 70 000 объект табылган, ләкин 100 км артык диаметры белән объект әлегә табылмаган.
Атама
Шушы пояс Джерард Койпер хөрмәтенә аталган, бу галим 1951 елда Кояш системасының башлангыч дәверендә кечкенә җисемнәрдән торган диск барлыгын фараз иткән. Иртәрәк 1943 елда Кеннет Эджворт Нептун орбитасы артындагы Кояш системасын төзегән томанлыкның башлангыч элементлары калдыклары булуын фараз иткән. Шуның өчен еш кына күп астрономнар бу поясны Эджворт — Койпер билбавы дип йөртәләр.
Койпер билбавының иң эре объектлары
Кайбер галимнәр Койпер билбавында шулай ук Җирдән 10 тапкыр авыррак мөмкин булган X планетасы булуын фараз итәләр.
Пьенн-Онвилле
Пьенн-Онвилле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Каршыяка (Дефне)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Дефне илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хэбидя-Яха (Няба-Яха кушылдыгы)
Хэбидя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нябы-Яха елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
(5553) Chodas
(5553) Chodas — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Хэбидя-Яха (Няба-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(5553) Chodas
Тарихы
1984 елның 6 февралендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 CM1» саналган.
Рентендорф
Рентендорф (Renthendorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булыжино
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Дон Чичо-Титарела (Потенца)
Дон Чичо-Титарела — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дон Чичо-Титарела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Воля (Ивацэвицкий районы)
Воля  (Воля ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Нижний Кручов
Нижний Кручов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Коре
Коре — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Вежбе (Силезия воеводалыгы)
Вежбе  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тор (Португалия)
Тор  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Лугова-Воля (Мазовия воеводалыгы)
Лугова-Воля  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12749) 1993 CB
(12749) 1993 CB — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вейтсбург (Вашингтон)
Вейтсбург  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
(12749) 1993 CB
Тарихы
1993 елның 2 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 CB» саналган.
Вейтсбург (Вашингтон)
Тарихы
Вейтсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шелл-Велли (Төньяк Дакота)
Шелл-Велли  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шелл-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пралетарый (Быхавский районы)
Пралетарый  (Пралетарый ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сен-Бонне-Авалуз
Сен-Бонне-Авалуз — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Черемша (Первоуральск шәһәр округы)
Черемша (Черемша) — Свердловск өлкәсенең Первоуральск шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (79%), татарлар (21%).
Эреньо
Эреньо — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рёриг
Рёриг (Röhrig) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еникөй (Бесни)
Еникөй (Yeniköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Бесни илчесенә караган бер авыл (köy).
(5554) Keesey
(5554) Keesey — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 15 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TW1» саналган.
Янина (Лодзь воеводалыгы)
Янина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вежбиця (Силезия воеводалыгы)
Вежбиця  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урта Песчанка
Урта Песчанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Песчанка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Луговице
Луговице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Венцлавице-Стари
Венцлавице-Стари — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Агрыз (Березовка кушылдыгы)
Агрыз — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Березовка елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пирсков (коммуна)
Пирсков — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
HD110985
HD110985 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Адакөй (Гүрсу)
Адакөй (Adaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Гүрсу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Галактик һало
Галактик һало — галактиканың күренә торган өлешеннән тышта җәелгән сферик формадагы күренми торган компоненты.
Һало башлыча сирәк кайнар газдан, йолдызлардан һәм кара матдәдән тора. Нәкъ кара матдә галактиканың төп массасын тәшкил итә.
Пралетарый (Касцюковицкий районы)
Пралетарый  (Пралетарый ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
(12750) Berthollet
(12750) Berthollet — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 18 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 DJ1» саналган.
Воля (Камянецкий районы)
Воля  (Воля ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Радио
right|250px|thumb|Радиоалгыч Ра́дио (лат. radius — нур, radio — нур чәчәм) — чыбыксыз элемтә төре. Сигналны ташучы ролен радиодулкыннар башкара.
Шартлы рәвештә дулкыннарны озын, урта, кыска һәм ультракыскаларга бүләләр.
1895 елның 7 маенда елда физик Александр Попов беренче тапкыр радиоэлемтә сеансын уздыра. Шул уңайдан 1945 елдан башлап ССРБда, хәзер исә Русиядә, 7 май Радио көне буларак билгеләнә.
Радиога үткәргеч чыбыклар кирәкми, аны тыңлаучыларның саны, чиксез, аның өчен ерак аралар да берни түгел. Шуңа күрә радио ин массовый мәгълүмат һәм пропаганда чараларының берсенә әверелде. Радиодулкыннар, яктылык һәм тавыш кебек үк, каршылыкка очраганда өлешчә кире кайтарылалар. Кире кайтарылган дулкыннар буенча алда нинди каршылык булуын, аның күләмен белергә мөмкин. Радиолокация — предметларны радиодулкыннар ярдәмендә ерак аралардан торып эзләп табу — шуңа нигезләнгән. Радиолокатор төнлә, томан вакытында, ерак ара¬лар аша телевизион «күз» күрә алмаганны да «күрә».
Чыганаклар
Кем ул? Нәрсә ул? : балалар энцикл.: 3 т.: кече яшьтәге мәкт. балалары өчен / СССР ПФА; редкол.: А. А. Дорохов, Т. А. Куценко, С. В. Михалков һ. б.; русчадан С. С. Гайфуллина, С. К. Хәкимов, Г. М. Ханов һ. б. тәрҗ. – Казан : Татар. кит. нәшр., Т. 3 : Р – Я. – 1987. – 224 б. – 11800 д.
Дона (Падова)
Географиясе
Дона Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Краун-Пойнт (Аляска)
Краун-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Краун-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крозон
Крозон — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Тунеш (Силвеш)
Тунеш  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сер (Румыния)
Сер — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Невада (округ, Калифорния)
Невада — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Невада-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2481 км² тәшкил итә.
Агач
Агач — үзеннән-үзе биеклеккә үсә торган, су һәм төрле минераль һәм органик матдәләрне төп һәм ян тамырларыннан алган, югарылыгы гадәттә 4-5 метр булган каты кәүсәле, ботаклы ябалдашланып торган күпьеллык үсемлек.
Агачлар берничә (гадәттә - дистәләрчә) ел, кайвакыт исә - берничә гасыр яшәүче күп еллык үсемлекләр.
Яфрак төре буенча агачлар ылыслыларга һәм яфраклыларга аерылып торалар.
Ылыслыларның барлык төрләре ди­ярлек агачлар: нарат, чыршы, ак чыршы, карагай. Себер тайгаларында гаять зур мәйданнарны карагай алып тора, ә көньяк районнарында һәм Урта диңгез буйларында кипарислар һәм тиле нарат (тис) күпләп үсә. Ылыслылар каты, ылыс дип аталучы мәңге яшел энәсыман яки тәңкәле яфраклары белән, җимеш урынынына үсә торган күркәләре белән аерылып тора.
Пьеррго
Пьеррго — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Агач
Күпчелек агаччыл төрләр — икеөлешлеләр, һәм алар дөньяның төрле почмакларында тарал­ган. Алардан берише көз яфрагын коялар, берише мәңге яшел агачлар, аларның яфраклары ике-өч ел саен төрлесе төрле вакытта корый һәм яңаларына алмашына. Күпчелек тропик агачлар — мәңге яшелләр.
Киң яфраклы агачларның яфраклары киң һәм яссы, елга берничә тапкыр коелалар. Уңышлы серкәләнү нәтиҗәсендә аларның җимешләре барлыкка килә.
Биологик классификациядән башка агачлар бүтән билгеләр буенча да аерыла: җимеш агачлары (җимешләре белән кеше туклана), кыйммәтле (үзагачы сәнәгать максатлары өчен файдаланыла), кораб агачлары (кораблар төзүдә файдалана), тропик агачлар (ареаллары экватор тирәсендә урнашкан) һ.б.
Агач төзелеше
Бәбәкләрне һәм тамырларны — вегетатив органнар дип (латинча «вегетативус» — үсемлек), ә чәчәкләрне, җимешләрне һәм орлыкларны репродуктив (латинча «репродуктио» — яңарту) дип йөртәләр.
Тамыр — агачның җиргә кереп берегеп, җирдән су һәм минераль матдәләр суыра торган өлеше. Тамырның очы тамыр каплагы белән капланган, ул япма тукымадан тора, һәм бүленү зонасындагы күзәнәк­ләрне механик зарарланудан саклый. Бүленү зонасы­ның күзәнәкләре, тамырның барлык күзәнәкләренә башлангыч биреп, бертуктаусыз бүленәләр. Үсү зонасын­да күзәнәкләр бүленүләрен дәвам итәләр, шулай ук тамырның үсүен тәэмин итеп үсәләр. Суыру зонасында тышкы катлау күзәнәкләре үсентеләр — тамыр төкчәлә­рен барлыкка китерәләр. Алар туфрактан су һәм мине­раль тозлар суыралар. Тамыр төкчәләре тамырның суы­ру өслеген йөзләрчә тапкыр арттыра. Тамырның үзәген­дә үзагачның үткәргеч тукымалары һәм юкәр урнашкан. Үткәргеч тукымалар аша — су һәм анда эрегән матдәләр, ә юкәр буенча органик матдәләр хәрәкәтләнә.
Кәүсә — агачның җир өстеннән башлап очына кадәр ботаклар җибәрә торган өлеше, төп сабагы. Кәүсәнең тышы кайрысыннан тора. Кайры астында бөке урнаша. Кабыкның эчке катлавы юкәр дип атала, аның составына органик матдәләр хәрәкәтләнә торган һәм сабакка ныклык бирүче күзәнәкләр керә. Камбий — ясалгы тукыманың тере күзәнәкләр катлавы, камбийның бүленүче күзә­нәкләре юкәргә һәм үзагачка башлангыч бирәләр. Үзагач — кәүсәнең төп өлеше, аның составына каналлар һәм җепселләр керә. Кәүсәнең нәкъ уртасында үзәк урнашкан. Ул төп тукыма күзәнәкләреннән тора, анда туклыклы матдәләр туплана.
Ябалдаш — агач кәүсәсе башында бик нык тармакланып үскән ботаклар җыелмасы.
Сылтамалар
В.Б. Захаров, Н.И. Сонин БИОЛОГИЯ. КАЗАН • «МӘГАРИФ» НӘШРИЯТЫ.
Нижний Орлик
Нижний Орлик — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Рехунген
Рехунген (Rehungen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Нижний Орлик
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рехунген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нижний Орлик
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Адванс (Төньяк Каролина)
Адванс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Адванс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якут аты
Якут аты (саха ата) — төньяк урман төрендәге көнчыгыш төркемгә керүче җирле атлар токымы. Эш аты буларак кулланыла, шулай ук ит һәм кымыз өчен асрыйлар. Токымда 5 җирле төр бар: калыма, яна, үзәк, вилюй, тайга. Якут аты кушылгаклары нигезендә мегежек аты (кузнецк һәм рус авыр йөк аты белән) һәм лена буе аты (орлов юртагы һәм рус авыр йөк аты белән) яңа токымнарын китереп чыгарганнар. Җилкә биеклеге 131–141, гәүдә кыек озынлыгы 138–150, күкрәк колачы 158–182, уч колачы 16,4–19,7 см. Тереләй авырлыгы 380–600 кг. Токымны Якутиядә үрчетәләр.
Якут токомло атлар Якутск гербында
Якут токомло атлар Якутск гербында урнаша. Якутск гербы тулы версиясендә «Сэргэ» дип аталган гыйбәдәт  агач манараларны ике яктан тоталар. Сэргэ өстендә кымыз эчү өчен милли савыт Чорон урнаша. Сэргэләргә кече герб беркетелгән.
Кумырык (Теләче районы)
Кумырык — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.
Халык саны — 146 тирәсендә. Почта индексы — 422080.
Тарих
1649 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар, татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Каршыяка (Башискеле)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Веначи (Вашингтон)
Веначи  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Веначи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вежховиско (Силезия воеводалыгы)
Вежховиско  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лугувка
Лугувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эрмуа
Эрмуа — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Укытучы
thumb|[[Яһүдләр|Яһүд балалар үз укытучылары белән Сәмәрканд шәһәрендә, ХХнче гасыр башы]] Укытучы (яки мәктәп укытучысы, мөгаллим) — укучыларга (балалар) һәм студентларга (олылар)га белем бирүче кеше. Укытучы роле еш рәсми һәм дәвамлы, мәктәп яки башка бер рәсми уку урынында башкарылган роле булып кабул ителә. Күп илләрдә, укытучыларның ролләренә хөрмәт йөзеннән укытучылар көннәре билгеләнә.
Профессиональ укытучылар
Укыту рәсми булмаган рәвештә гаилә эчендә, яки рәсми рәвештә - үз эше өчен акча алучы профессиональ укытучы тарафыннан алып барыла ала.
Педагогика һәм укыту
Укытучылар укыту процессында укучыларның белем алуын җиңеләйтү белән шөгыйлләнә. Шәхси белем бирүче укытучыларны репетитор дип атыйлар.
Максатка гадәттә күнекмәләр, аң-белем һәм/яки фикерләү сәләтләрен җитештерүче рәсми яки рәсми булмаган уку-укыту программасын һәм уку-укыту планы нигезендә ирешеп була.
Сен-Бонне-Эльвер
Сен-Бонне-Эльвер (Saint-Bonnet-Elvert) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Аржанта кантонына карый.
Урта Сейю
Урта Сейю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сэбысь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Сен-Бонне-Эльвер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,78 км².
Урта Сейю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пионерский (шәһәр)
Пионерсᴋи (Пионерсᴋи, 1946 елга кадәр Нойкурен, Neukuhren) — Россия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (85,9%), украиннар (5,1%), биларуслaр (4,6%).
Феррагуду
Феррагуду — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Янинув (Бжезинский повяты)
Янинув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла
Ла — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.