cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фасил Әхмәтов
Иҗаты
Ф. Әхмәтнең халык арасында таныла башлавы аның консерваториядә укыган елларына туры килә. Бер-бер артлы радиодан, эстрададан аның җыр һәм романслары яңгырый башлый. Фортепьяно өчен язылган сонатинасы белгечләр тарафыннан татар музыкасында новаторлык әсәре дип билгеләнә. Аеруча композиторның беренче кыллы квартеты шөһрәт казана. Бу әсәр, бөтен дөньяга мәшһүр А. Бородин исемендәге кыллы квартет репертуарына кереп, безнең илдә генә түгел, чит илләрдә дә башкарыла.
Алга таба да Ф. Әхмәтов камера музыкасы өстендә күп, нәтиҗәле һәм уңышлы эшли.
Композитор төрле уен кораллары өчен музыка язып, үзен төп эшкә — симфоник музыка иҗат итүгә әзерли. Һәм, күп тә үтми, үзен бу жанрда бөтен илгә таныта. «Ф. Яруллин истәлегенә» багышланган симфоник поэмасы өчен Ф. Әхмәтов, Русиядә беренчеләрдән булып, РФнең М. Глинка исемендәге Дәүләт премиясенә лаек була.
Композитор бер-бер артлы «Адажио», «Казан симфониясе», «Фортепьяно һәм симфоник оркестр өчен концерт» кебек күләмле, катлаулы әсәрләр иҗат итә.
Нестюковская
Нестюковская (Нестюковская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
Жидкая Солянка
Жидкая Солянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Еруслан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Велике Граховше
Велике Граховше — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20386) 1998 KK54
(20386) 1998 KK54 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KK54» саналган.
Сул Ажарма
Сул Ажарма — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ажарма елгасының сул ярына тамагыннан 30 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Давутдеде (Йылдырым)
Давутдеде (Davutdede) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Воденичане
Воденичане — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роюв
Роюв — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липки-Велики
Липки-Велики — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зиденбрюнцов
Зиденбрюнцов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Калеипо-Сосай (Белуно)
Калеипо-Сосай — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бельре
Бельре — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Калеипо-Сосай (Белуно)
Географиясе
Калеипо-Сосай Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сент-Коломб (Сена һәм Марна)
Сент-Коломб — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Фумио Кисида
Фумио Кисида (岸田 文雄, 1957 елның 29 июле, Япония, Токио префектурасы, Сибуя) — Япония дәүләт һәм сәяси эшлеклесе, 2021 елның 4 ноябреннән Япония премьер-министры, 2021 елның 29 сентябреннән  Япониянең либераль-демократик фиркасе рәисе.
Япония тышкы эшләр министры (2012—2017).
Тәрҗемәи хәле
1957 елның 29 июлендә Токио префектурасының Сибуя махсус районында туган. Әтисе һәм бабасы түбән палата әгъзалары булган элеккеге сәясәтчеләр, шулай ук элекке премьер-министр Киичи Миядзава ― аның ерак туганы. Башлангыч мәктәпне әтисе эшкә җибәрелгән Нью-Йоркта, 1982 елда тәмамлаган.
Long-Term Credit Bank of Japanда эшләгәннән соң, Вәкилләр палатасы әгъзасының секретаре була. Фумио Кисида беренче тапкыр Вәкилләр палатасына 1993 елның июлендә сайлана.
Фумио Кисида Ясуо Фукуда кабинетында Окинава һәм Төньяк территорияләр (Курил утраулары), фәнни һәм технологик сәясәт, тормыш сыйфаты һәм дәүләт-хокук реформасы буенча дәүләт министры вазифасында эшләгән.
Фумио Кисида Либераль-демократик фиркадән Вәкилләр палатасы депутаты булып тора.
2012 елның 26 декабрендә премьер-министр Синдзо Абэ кабинетында тышкы эшләр министры итеп билгеләнә. Кисида Япония тышкы эшләр министры вазифасын сугыштан соңгы барлык дәвамчыларыннан озаграк биләгән.
2017 елның 3 августында, Синдзо Абэ кабинеты зур үзгәрешләр кичергәннән соң, тышкы эшләр министры вазифасыннан китә һәм Либераль-демократик партиянең сәяси советын җитәкли башлый.
2021 елның 29 сентябрендә Япония либераль-демократик партиясе рәисе итеп сайлана.
4 ноябрьдә, дүшәмбе көнне, премьер-министр вазыйфасына керешә һәм үз кабинетын формалаштыра. Илнең яңа премьер-министрын раслау күбесенчә формаль характерда: Япония сәяси традициясе нигезендә, идарә итүче партия лидеры, кагыйдә буларак, ил премьер-министрына әверелә.
Кызыллар (Чавдыр)
Кызыллар (Kızıllar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Чавдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Нова Лука
Нова Лука — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саади (кратер)
Саади — Меркурий планетасының -77.5°N, -56°W координаталары буенча урнашкан 60 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер персид шагыйре Саади хөрмәтенә аталган.
Вишава
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 1536
NGC 1536 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сарыкөй (Чине)
Сарыкөй (Sarıköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Чине илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Гранж
Ле-Гранж (Les Granges) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
(290) Бруна
(290) Бруна  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1890 елның 20 мартында Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Альткирш
Альткирш (Altkirch) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Альткирш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,54 км².
Ястшембе (Бродницкий повяты)
Ястшембе  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тразакко
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Миссисипи-Велли-Стейт (Миссисипи)
Миссисипи-Велли-Стейт  — Америка Кушма Штатларының Миссиспи штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Миссисипи-Велли-Стейт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добричел
Добричел — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маккиттрик (Миссури)
Маккиттрик  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маккиттрик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ярмаут (Мэн)
Ярмаут  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD26792
HD26792 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ихлас мәчете (Кызыл Тау)
Ихлас мәчете - Татарстанның Апас районы Кызыл Тау авылында урнашкан мәчет.
Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып XXI гасыр башында яңадан торгызыла.
Кейвәнди
Кейвәнди (Keyvəndi ) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
Велике Доле-при-Теменици
Велике Доле-при-Теменици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20387) 1998 KP54
Тарихы
1998 елның 23 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KP54» саналган.
Пенчаж
Пенчаж — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Утюкс елгасының сул ярыннан 30 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рувнополе
Рувнополе — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Войника
Войника — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Моисей
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Донец (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Давутели (Малкара)
Давутели (Davuteli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Календано (Бари)
Календано — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Календано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Липки-Мале
Липки-Мале — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова Луплянка
Нова Луплянка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Явызби
Явызби (Якуши) — Төмән өлкәсенең Төмән районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Төмән өязенә караган.
Халык
Милләтләр (2010): себер татарлары — 94,4%, руслар — 3,7%.
Сент-Огюстен (Сена һәм Марна)
Сент-Огюстен — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ежевская
Ежевская (Ежевская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елда биредә 176 кеше яшәве билгеле.
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (99%) яши.
Вишнева (Смаргонский районы)
Вишнева  (Вішнева ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Академик Парин урамы скверы (Казан)
Академик Парин урамы скверы — бульвар зонасы, 2016 елда "Парклар һәм мәйданнар" Республика программасы кысаларында булдырылган.
Территориаль урнашу
Академик Парин урамындагы парк Казанның көньяк өлешендә, Идел буе районы территориясендә, Горки торак районында урнашкан. Аның төп өлеше - 600 метр озынлыкта бульвар, Академика Парин урамының җәяүлеләр бүлеге буйлап сузылган. Төньяк ягында парк 4-нче микрорайонның (Горки-1) күп катлы торак биналары белән чикләнгән, көнбатышта - Хөсәен Мәүлүтев урамы, көнчыгышта - Сыртланова урамы, көньякта - Җиңү проспекты, шулай ук Сити Центр сәүдә комплексы һәм "Планета фитнеса" фитнес үзәге биналары белән чикләнгән.
Парк барлыкка килгәнче, бу урман поясы ташландык яшел зона, урыны белән көнкүреш калдыклары белән пычранган була. Җәй көне монда хуҗасыз кешеләр һәм алкоголиклар сыену тапканнар. Сити Центр сәүдә үзәге (2003), шулай ук Россиянең иң зур студентлар кампусы - Универсиада авылы (2009-2013) төзелү белән, бу урман поясында Җиңү проспекты метро станциясе юнәлешендә зур җәяүлеләр юлы барлыкка килә. Шуны истә тотып, бу яшел мәйданны яхшырту кирәклеге идеясы туа.
Элеккеге урман поясын җәмәгать бакчасына әйләндерү Республика программасы кысаларында беренче проектлар арасында була. Проект "Архитектура һөҗүме" бюросы белгечләре тарафыннан эшләнә (идарәчесе - Д.В. Толовенкова, архитекторлар - А.А. Валиуллин һәм Э.И. Ахметсагирова). Архитекторлар тарафыннан эшләнгән тәкъдимнәр җирле халык белән очрашулар вакытында җәмәгать фикер алышулары өчен тәкъдим ителә, нәтиҗәдә проектка үзгәрешләр һәм өстәмәләр кертелә. Мондый беренче очрашу 2016 елның апрелендә була.
Яшелләндерү эше җәйдә башланып, 2016 елның октябрендә тәмамлана. Яхшыртылган юллар, балалар һәм спорт мәйданчыклары, шулай ук этләр йөртү мәйданы төзелә, яктырту, кечкенә архитектура формалары, мәгълүмат стендлары урнаштырыла, яшел мәйданнар реконструкцияләнә. Гомуми бәясе 40 миллион сум була. Эшнең бер өлеше субботниклар кысаларында җирле халык тарафыннан башкарылган.
Академика Парин урамындагы мәйдан 2016 елның 11 октябрендә Казан мэры катнашында ачылган.
Планлаштыру структурасы, паркның төп объектлары
Академик Парин урамындагы мәйдан транзит һәм ял функцияләрен берләштергән бульвар тибындагы территория.
Транзит функциясе бульварның ике ягына сузылган ике асфальт җәяүлеләр юлы белән башкарыла, аларның берсе велосипед юлы белән кушылган. Бульвар зонасында агач идәнле балалар һәм спорт мәйданчыкларына алып барган юл бар. Көньяк-көнчыгыш ягыннан бульвар янындагы территориядә этләр йөртә торган урын бар.
Бульвар белән биек катлы биналар арасында җирле халык кулланган һәм бер үк стильдә бизәлгән бакчалар күп.
Трельо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сул Поделга
Сул Поделга — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Поделга елгасының сул ярына тамагыннан 85 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 79 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ястшембе (Липновский повяты)
Ястшембе  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вересники
Вересники (Вересники) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Сайкаку (кратер)
Сайкаку — Меркурий планетасының 73°N, -177°W координаталары буенча урнашкан 80 километрлы кратеры.
Бельрен
Бельрен — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Сайкаку (кратер)
Исеме
Кратер япон шагыйре Ихара Сайкаку хөрмәтенә аталган.
HD268471
HD268471 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гвинея (регион)
Гвинея дип, регион буларак, Африканың Гвинея култыгы буенда ятучы җирләр атала. Ул култыкның төньягындагы урманлы, тропик җирләрне үз эченә ала һәм Сәхил белән кисешкән җирдә тәмамлана.
(123) Брунхильда
(123) Брунхильда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1872 елның 31 июлендә К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Велике Жабле
Велике Жабле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руда (Кротошинский повяты)
Руда  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20388) 1998 KZ54
(20388) 1998 KZ54 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KZ54» саналган.
NGC 1537
NGC 1537 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Каленцано I (Пиза)
Каленцано I — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каленцано I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Елушкино (Кондинское районы)
Елушкино (Елушкино) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Кондинское районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: билгесез.
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Вылча-Поляна
Вылча-Поляна — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зитов
Зитов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарыкөй (Гөнен)
Сарыкөй (Sarıköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Добричень (Вилча)
Добричень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миссисипи-Стейт (Миссисипи)
Миссисипи-Стейт  — Америка Кушма Штатларының Миссиспи штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Миссисипи-Стейт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аспак (Югары Рейн)
Аспак (Aspach) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Альткирш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,20 км².
Нова Мочальня
Нова Мочальня — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вишневка (Бераставицкий районы)
Вишневка  (Вішнеўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нәҗиб мәчете (Каратун)
Нәҗиб мәчете - Татарстанның Апас районы Каратун икмәк кабул итү пункты бистәсендә урнашкан мәчет.
Тарихы
XXI гасыр башында төзелә.
Сент-Ольд
Сент-Ольд — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ястшембе (Свецкий повяты)
Ястшембе  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Макфолл (Миссури)
Макфолл  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Макфолл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жилая
Жилая — Боровка елгасы кушылдыгы. Ырынбур өлкәсенең Грачевка районы, биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Салливен (кратер)
Салливен — Меркурий планетасының -16°N, -87°W координаталары буенча урнашкан 135 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер Америка архитекторы Луис Генри Салливен хөрмәтенә аталган.
(20389) 1998 KA55
(20389) 1998 KA55 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 KA55» саналган.
Руда (Оборницкий повяты)
Руда  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызылларагыны (Караман)
Кызылларагыны (Kızıllarağını) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Караман илчесенә караган бер авыл (köy).
Аппер-Марлборо (Мэриленд)
Аппер-Марлборо  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велике Комполе
Велике Комполе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лем (Чүпче кушылдыгы)
Лем — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чүпче елгасының сул ярыннан 459 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кәлбәнд
Кәлбәнд (Kəlbənd ) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
NGC 1538
NGC 1538 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Давутлар (Юнусемре)
Давутлар (Davutlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Липна (Любуш воеводалыгы)
Липна  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зоммерсдорф (ам-Зе)
Зоммерсдорф  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ястшембець (Семполенский повяты)
Ястшембець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гиви Джавахишвили
Гиви Дмитриевич Джавахишвили (გივი დიმიტრის ძე ჯავახიშვილი; 18 декабрь 1912 ел, Тбилиси — 10 ноябрь 1985 ел, Тбилиси) — СССРның дәүләт эшлеклесе. 1953-1975 елларда Грузин ССРның Министрлар Советы җитәкчесе.
Биографиясе
Гиви Джавахишвили 1912 елда табиб Дмитрий Джавахишвили һәм Анна Магалашвили гаиләсендә туган.
1934 елда Кавказ аръягы индустриаль институтын тәмамлый; инженер-геолог.
Вылчи-Извор
Вылчи-Извор — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Гиви Джавахишвили
Биографиясе
1934—1941 елларда — гидрогеология партияләр начальнигы.
Вылчи-Извор
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гиви Джавахишвили
Биографиясе
1941—1942 елларда — Тбилиси шәһәренең Орджоникидзе район партия комитеты инструкторы.
1942—1944 елларда — Грузин ССР Совнаркомының госплан бүлеге мөдире.
1944—1945 елларда — Грузия Коммунистлар парптиясе Үзәк комитетының ягулык һәм энергетика бүлеге инструкторы.
1947—1947 елларда — Грузия Коммунистлар партиясе Үзәк комитетының ягулык һәм энергетика бүлегенең бүлек мөдире урынбасары.
1947-1948 елларда — Грузия Коммунистлар партиясе Үзәк комитетының ягулык-энергетика сәнәгате буенча сәркатиб урынбасары һәм ягулык-энергетика бүлеге мөдире.
1948-1952 елларда — Грузия Коммунистлар партиясе Үзәк комитетының авыр сәнәгать бүлеге мөдире.
(2499) Брунк
(2499) Брунк  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Гиви Джавахишвили
Биографиясе
1952-1953 елларда — Тбилиси шәһәр советы башкарма комитеты җитәкчесе.
(2499) Брунк
Тарихы
1978 елның 7 ноябрендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VJ7» саналган.
Гиви Джавахишвили
Биографиясе
1952-1953 елларда — Грузин ССР Югары Советы җитәкчесе.
1953-1975 елларда — Грузия Коммунистлар партиясе Үзәк комитеты бюросы әгъзасы; КПСС Үзәк комитеты әгъзасы (1956-1976 елларда), СССРның 4-9 нчы чакырылыш Югары Советы депутаты.
1975 елның декабреннән — союз әһәмиятендәге персональ пенсионер.
Бельрю-ан-Вердюнуа
Бельрю-ан-Вердюнуа — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Сәхил
Сәхил ((ساحل (أفريقيا) - Африканың төньякта Сахра чүле һәм көньякта Судан саванналары белән чикләнгән экоклиматик һәм биогеографик зона. Атлантик океаннан Кызыл диңгезгә кадәр сузылган. Сәхил Сенегал, Мавритания, Мали, Буркина Фасо, Нигер, Чад, Судан, Сомали, Эфиопия, Алжир һәм Эритрея дәүләтләренең территорияләренә керә.
HD26892
HD26892 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Титовская
Титовская (Титовская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Ринат Нәбиев
Ринат Әхмәтгали улы Нәбиев – Казан (Идел буе) федераль университетының тарих һәм сәясәт кафедрасы мөдире, тарих фәннәре докторы, профессор, Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе, 200дән артык гыйльми хезмәт авторы. 1997-2006 елларда – Татарстан хөкүмәте каршындагы дин эшләре шурасы рәисе.
Титовская
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Ринат Нәбиев
Тәрҗемәи хәле
Ринат Имәнлекүл авылында биш балалы гаиләдә үсә. Әтисе Әхмәтгали – Бөек Ватан сугышыннан инвалид булып кайткан.
Титовская
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Ринат Нәбиев
Казан университеты
1969-1971 елларда хәрби хезмәтне Казан шәһәрендә үтә. Хәрби бурычын үтәгәннән соң, 1971-72 елларда Казан дәүләт университетының әзерлек курсларында укый, аннары тарих-тел факультетында белем ала. Укуны тик яхшы билгеләренә тәмамлап, комсомол секретаре булып эшләгән яшь белгечкә аспирантурада калырга тәкъдим итәләр.
Титовская
Халык
2010 елда биредә 179 кеше яшәве билгеле.
Ринат Нәбиев
Казан университеты
Бу җәһәттән университетның үтә дә таләпчән, гадел һәм яшь белгечләр хакында аталарча кайгыртучан ректор Михаил Нужин аспирантурага кабул  ителүчеләр белән  очрашуда шәхсән аңа төбәп әйткән: “Казан университетына тик бер генә тапкыр киләләр”, — ди. Нәбиев остазының сүзләренә тугры булып кала.
Титовская
Халык
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (97%), украиннар (3%) яши.
Ринат Нәбиев
Дәүләт эшендә
Кандидатлык, докторлык диссертацияләре яклап, югары гыйльми дәрәҗәләргә ирешкән галимнең интеллектуаль потенциалы, җитәкчелек тәҗрибәсе дәүләт органнарында да таләп ителә. Тәүдә Ринат Нәбиевның кандидатурасы Россия Федерациясе Президенты Хакимиятенең Сәяси репрессия корбаннарын яклау бүлегенә җаваплы вазыйфага тәкъдим ителә. Дәүләт дәрәҗәсендә таныткан белгечне арытаба Татарстан Республикасы Министрлар кабинеты каршындагы Дин эшләре шурасы рәисе итеп тәгаенлиләр. Әлеге җаваплы вазыйфаны ул 1997 елдан 2006 елга кадәр башкара һәм республикада милләтара һәм конфессияара татулыкны ныгытуга Шура рәисе буларак зур өлеш кертә.
Туфилло
Туфилло — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сент-Уан-ан-Бри
Сент-Уан-ан-Бри — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Каленцано II (Пиза)
Каленцано II — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вишнёвка (авыл, Смаргонский районы)
Вишнёвка  (Вішнёўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Өге (авыл)
Өге (Уки) — Төмән өлкәсенең Уват районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тубыл өязенә караган.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 96,7%.
Флора Әхмәтова-Урманче
Флора Әхмәтова, Флора Ваһап (Габделваһаб) кызы Әхмәтова-Урманче (1935 елның 23 мае, ССРБ, РСФСР, Тубыл районы, Күкрәнде — 2007 елның 16 октябре, РФ, ТР, Казан) — фольклорчы галимә, филология фәннәре кандидаты, Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты (1989).
Тәрҗемәи хәл
1935 елның 23 маенда Себердә, Күкрәнде авылында, зыялы укытучы гаиләсендә туган. Әтисе ягыннан бабасы Туктабай – мулла. Әтисе Габделваһаб күпмедер вакыт рус мәктәбендә белем алган. Укуын Троицк шәһәрендә, 1915 елда ирләр өчен ачылган педагогик училищеда (дарелмөгаллиминдә) дәвам иткән. Габделваһаб ике тапкыр өйләнгән. Ике хатыннан унбер бала туган. Флора икенче хатыны Әтнәбикәдән туган. Тик аңа әти-әни тәрбиясендә үсәргә язмаган, биш яшь тулганда - әнисе, сигез яше тулганда әтисе вафат булган.
6 сыйныф кына тәмамлаган килеш Флора, 16 яшьлек абыйсына ияреп, җәһәннәм читенә, Об елгасы тамагына урнашкан, гомер-гомергә “мәхбүсләр каласы” дип тамгаланган Лабытнанги шәһәрчегенә китә. Әдиб абыйсы яңа гына Тубыл татар педагогия училищесын тәмамлаган. Сеңлесен үзе белән алып китеп, мәктәпкә урнаштырган.
Әмма Флорага рус мәктәбендә җиденче сыйныфны дәвам итү бик кыенга туры килә. Авылга кайта, башта 7 сыйныфны, аннан соң Тубыл татар педагогия училищесын тәмамлый. Соңрак Төмән педагогика институтында укый. Аннары үзе сорап, Ханты-Манси җирләренә барып, мәктәпләрендә балалар укыта.
Себердә Әхмәтовлар гаиләсе булачак академик Диләрә Тумашева белән аралашып яши. Шушы хәл Флораның Казанга укырга килүендә хәлиткеч роль уйный. Кандидатлык диссертациясен яклагач, Ф.Әхмәтова Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтында халык иҗатын өйрәнү белән шөгыльләнә башлый. Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләгенә лаек булган 12 томлык “Татар халык иҗаты” җыелмасында ул “Дастаннар” һәм “Бәетләр” томнары белән катнашты. Халык эпосы буенча соңрак та ике җитди тыентык әзерләп бастырды. Ул уннан артык китап, 300гә якын фәнни һәм популяр мәкаләләр авторы.
Атаклы рәссам Бакый Урманченың җәмәгате буларак, Флора ханымга сәнгать дөньясы да якыннан таныш. Флора тәрҗемәче һәм текстолог буларак та актив эш алып бара. Ул, иске әлифбадан хәзергегә күчереп, “Дәүре галәме”н һәм “Тәрҗемәи хәл”не (Рәшит казый Ибраһим), “Идегәй”не (Нигъмәт Хәким) матбугатта чыгарды.
Сылтамалар
= Искәрмәләр ==
Сармьенто (кратер)
Исеме
Кратер Аргентина язучысы и президенты Доминго Сармьенто хөрмәтенә аталган.
(20390) 1998 KK55
(20390) 1998 KK55 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Руда (Пильский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Левый Ильяк
Левый Ильяк — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ильяк елгасының сул ярына тамагыннан 78 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 108 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Зайцева Речка
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (85%), татарлар (6%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Сарыкөй (Бисмил)
Сарыкөй (Sarıköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Татар Черкене мәчете
Татар Черкене мәчете - Татарстанның Апас районы Татар Черкене авылында урнашкан мәчет.
Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып ХХI гасыр башында яңадан торгызыла.
Ле-Лож-Маргерон
Ле-Лож-Маргерон (Les Loges-Margueron) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
Велике Лаще
Велике Лаще — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Давутлар (Кушадасы)
Давутлар (Davutlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сахра
Сахра (الصحراء) — Җирдәге иң зур чүл, Төньяк Африкада урнашкан. Көнбатыштан көнчыгышка якынча 4800 кмга һәм төньяктан көньякка 800 кмдан 1200 кмга кадәр сузылган. Мәйданы якынча 9 млн км² (Африка мәйданының 30%). Көнбатышта Сахра Атлантик океан сулары белән юыла, төньякта Атлас таулары белән чикләнгән, көнчыгышта Кызыл диңгез ярларына кадәр барып җитә, Сахрадан көньякта Сәхил зонасы (Сахра белән Судан саваннасы арасындагы арадаш зона) ята.
Сахара өлешчә берничә илнең биләмәләрен үз эченә ала: Алжир, Мисыр, Көнбатыш Сахара, Ливия, Мавритания, Мали, Марокко, Нигер, Судан, Тунис һәм Чад.
Сахра составында берничә төбәкне аерып торалар: Тенере, Олы Көнбатыш Эрг, Оло Көнчыгыш Эрг, Танезруфт, Хамада-әл-Хамра, Эрг-Игиди, Эрг-Шеш, Гарәп, Алжир, Ливия, Нубия, Талак чүлләре.
Зукков
Зукков — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кореповщина
Кореповщина (Кореповщина) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Пигмейлар
Пигмейлар (Πυγμαῖοι — «йодрык зурлыктагы кешеләр») — Африка экваториаль урманнарында яшәүче түбән буйлы негроид халыкларның төркеме. Африка пигмейларының башка исеме - негрилли.
Шәһадәтнамәләр
Безнең эрага кадәр III меңьеллык Борынгы Мисыр язмаларында искә алына, соңрак вакытта - борынгы Грек чыганакларында (Гомерның "Илиада"сында, Геродотта һәм Страбонда). Мисыр түрәсе номарх Та-сети (Элефантин номы) һәм "Көньякның башы" Хуфхорның кабер ташы язмасында язылганча, ул Экваториаль Африкадан тәхетка бала булып утырган үзенең патшасына Борынгы Патшалык VI династия фиргавене Пиопи II-гә "кара кәрлә"не алып килгән һәм шуның өчен аннан зур бүләк алган. Шул ук язмада әйтелгәнчә, бу Мисырга көньяктан китерелгән беренче "кара кәрлә" булмаган, мөгаен, Пиопи II-нең алдан килүчесе V династия Борынгы Патшалык фигавене Джедкар Исеси өчен Баурджед тарафыннан китерелгән башкасы да искә алына. .
Аристотель пигмейларны чынлап булган халык дип санаган.
XVI—XVII гасырларда пигмейлар «матимба» атамасы белән Көнбатыш Африка тикшеренүчеләре калдырган тасвирламаларда искә алына.
Тикшерү тарихы
1929—1930 елларда П.Шебест экспедициясе "бамбути" (Bambuti) пигмейларын тасвирлаган, 1934-1935 елларда немец тикшерүчесе Мартин Гузинде "эфе" һәм "басуа" пигмейларын тапкан. 1960-ынчы елларда Бельгия этнологы һәм натуралисты Жан-Пьер Алле (Jean-Pierre Hallee) "эфе" кабиләсе пигмейларына берничә экспедиция ясаган, алар Руандада Киву күле янындагы яңгыр урманнарында яшәгәннәр. Берничә ай ул пигмейларның бер җәмәгате белән бергә торган. Ул җыйган материаллар ике документаль фильм нигезе булган: "Пигмейлар" (Pygmies, 1973) һәм "Итури урманы пигмейлары" (The Pygmies of the Ituri Forest, 1975). 1975 елда Жан-Пьер Алле пигмейларга иганә ярдәм фонды нигезләгән, аның уңышлы эшчәнлеге нигезендә "эфе"ларның саны 1980 елга 4000 кешегә кадәр үскән. 1994 елга Фонд Конгода авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнү өчен 46% пигмейларны тәэмин иткән. XXI гасырга пигмейлар Габон, Камерун, Үзәк Африка Җөмһүрияте, Конго Җөмһүрияте, Руанда урманнарында яшиләр.
Физик тибы
Олы ирләрнең буе 124 см дан 150 см га кадәр, тән аксыл-көрән, чәчләр бөдрә, кара, иреннәр чагыштырмача нечкә, бу физик типны аерым раса итеп классификацияләргә була. Пигмейларның мөмкин булган саны 40-тан 280 мең кешегә кадәр. Кыяфәте буенча аларга Көньяк һәм Көньяк-Көнчыгыш Азия негритослары, Меланезиянең кайбер утраулары һәм Австралиянең төньяк-көнчыгышы яшәүчеләре якын, әмма генетик яктан негрилли һәм негритослар арасында зур аермалар бар.
Антропология һәм генетика
Пигмейларның миниатюрлыгын аңлатучы мутацияләрен чыгару өчен галимнәр батва кабиләсе пигмейларның һәм аларның күршеләре-җир эшкәртүче бакига, һәм шулай ук бака пигмейлары һәм аларның күршеләре нзебе һәм нзимиларның геномнарын чагыштырганнар. Түбән буй өчен җавап бирүче Бернуклеотид полиморфизмы батва һәм бака пигмейларында төрле икәне ачыкланды, ә димәк Африка кабиләләрендә кәрләлек конвергент эволюция нәтиҗәсе икәне ачыкланды. .
Бака халкыннан көнчыгышка табарак яшәүче эфе һәм суаларда башта ук кечкенә балалар туа - буй чикләүчесе ана карыны үсеше вакытында ук эшли башлый. Бака халкында балалар гади булып тора, әмма гомернең беренче ике яшендә Бака халкы балалары Европалылардан шактый әкренрәк үсәләр. .
Телләре
Пигмейлар гадәттә күрше халыкларның телләрендә сөйләшәләр - эфе, асуа, бамбути һ.б. Пигмейларның диалектларында кайбер фонетик аермалар бар, әмма Бака халкыннан кала пигмейлар Пигмей телләрен югалтканнар.
Добричень (Олт)
Добричень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моргантаун (Адамс округы, Миссисипи)
Моргантаун  — Америка Кушма Штатларының Миссиспи штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Моргантаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Бендорф (Франция)
Бендорф (Bendorf) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Альткирш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,55 км².
Генерал-Инзово
Генерал-Инзово — Болгариянең Ямбол өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Липно (Зелёногурский повяты)
Липно  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Генерал-Инзово
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липно (Зелёногурский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызыллы (Буҗак)
Кызыллы (Kızıllı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Буҗак илчесенә караган бер авыл (köy).
Ихлас мәчете
«Ихлас» мәчете:
(1570) Брунония
(1570) Брунония  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1948 елның 9 октябрендә Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1948 TX» саналган.
NGC 1539
NGC 1539 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бене-ан-Вуавр
Бене-ан-Вуавр — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Мальта-Бенд (Миссури)
Мальта-Бенд  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мальта-Бенд шәһәре  елда нигезләнгән.
Тьоне-дельи-Абруцци
Тьоне-дельи-Абруцци — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Руда (Плешевский повяты)
Руда  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барклай (Мэриленд)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яблоновая
Яблоновая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ростов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ольховая елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: