cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Войновице (Опатовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анкретьевиль-Сен-Виктор
Анкретьевиль-Сен-Виктор — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Выидула
Выидула (Võidula) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Истиклалбагы (Сивриһисар)
Истиклалбагы (İstiklalbağı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Липце-Реймонтовски
Липце-Реймонтовски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асинавка (Мсциславский районы)
Асинавка  (Асінаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Салоники (Полацкий районы)
Салоники (Салонікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Шаворне (Франция)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,77 км².
Погорешть
Погорешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Слабтаун (Пенсильвания)
Слабтаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Слабтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7767
NGC 7767 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Манагва
Манагва (Managua) — Никарагуаның Манагва департаментында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр илнең көнбатыш өлешендә, Манагва күле буенда урнашкан. Климаты тропик.
Тарих
1819 елда нигезләнгән. 1855 елдан Никарагуа башкаласы.
Лек-Шор
Лёк-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сядей-Ю елгасының уң ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Петкоя
Петкоя (Петкоя) — Коми Республикасының Княжпогост районында урнашкан авыл.
Климат
Петкоя климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Шатийон-ле-Дюк
Шатийон-ле-Дюк — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Выиэра
Выиэра (Võiera) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Ларго (Флорида)
Ларго  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ларго шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бечикереку-Мик
Бечикереку-Мик — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стража-при-Долу
Стража-при-Долу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тушкови
Тушкови — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анктьервиль
Анктьервиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ключи (Чернушка районы)
Ключи — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Калиновка авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Кече Потымка
Кече Потымка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Боровая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гурки-Дуже (Мазовия воеводалыгы)
Гурки-Дуже  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асинавка (Чавуский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(4851) Водопьянова
(4851) Водопьянова  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1976 елның 26 октябрендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 US1» саналган.
Элмаҗык (Решадие)
Элмаҗык (Elmacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Решадие илчесенә караган бер авыл (köy).
Tsürix
Tsürix (Zürich ; Züri ) - Şveytsariä tönyaq-könçığışında urnaşqan alman telle Tsürix kantonınıñ başqalası.
Xalıq - 391.3 meñ keşe (2012). Tsürix küle buyında urnaşa.
Şveytsariäneñ iñ zur aqça üzäge. İminiät şirkätläreneñ, banklarnıñ, Şveytsariäneñ ticärätxanäse häm ilneñ üzäk bankı urnaşu urını. Zur fänni üzäk, universitet häm yuğarı texnik mäktäp.
2012 yılda dönyanıñ iñ qıybat şähäre bulıp tanılğan.
Tarixi üzäktä gotik çirkäwlär - Grossmünster, İzge Petr çirkäwe urnaşa.
Äwwäl zamanda Tsürix urınında kelt-german awılı bulğan, 1 ğasırda b.e.q. Turikum dip yörtelgän.
Şähär bularaq 929 yılda telgä alına. 13-17 ğasırda imper şähäre, 14 ğasırda Şveytsariä berlegenä kergän. 16 ğasırda Tsvingli citäkçesendä Reformatsiä üzäge. 19 ğsırda däwlät aqça üzägenä äwerelä.
Войновице (Островецкий повяты)
Войновице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нагоза
Нагоза — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Эндоген гөмбәчекле эндофтальмит
Иммуносупрессия яки БИДС өчен нейтропения төп куркынычлык факторы санала. 75% очракта Кандида төркеменнән гөмбәләр үрчетеп чыгаралар, башка тудыргычлар Cryptococcus spp., Sporothrix schenckii һәм Blastomyces spp.
Ачыклау
1.   Күренешләре ялкынсынулы чыганак урнашуына бәйле. Перифериядә урнашканда күрү симптомнары юк яки чагылмаган, шул ук вакытта чыганаклар  үзәктә урнашса яки чагылган витреит белән бергә барса, тизрәк ачыклана. Ике яклы зарарлану хас. Көчәю бактериаль эндофтальмит белән чагыштырганда әкренрәк бара.
Гавоната (Алесандрия)
Гавоната — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Эндоген гөмбәчекле эндофтальмит
Ачыклау
2.    Билгеләре
Гавоната (Алесандрия)
Географиясе
Гавоната Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Эндоген гөмбәчекле эндофтальмит
Ачыклау
•      Ак хориоретиналь  чыганаклар белән бергә витреит (рәс. 14.45а).
Гавоната (Алесандрия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эндоген гөмбәчекле эндофтальмит
Ачыклау
•     Пыяласыман җисемгә  таралыш (рәс. 14.456).
•     Витреит һәм йөзеп  йөрүче мамыксыман чыганаклар (рәс. 14.45в).
•     Пыяласыман җисемнең  чагылган инфильтрациясе белән сыйфатланган хроник эндофтальмит һәм абсцесс  формалашу (рәс. 14.45г).
3.    Барыш хроник; чагылган пролифератив витреоретинопатия белән  бәйле челтәркатлау кубарылуы һәм челтәркатлау некрозы үсеш алырга мөмкин.
4.    Өстәмә тикшерүләр. Диагнозны раслау өчен пыяласыман җисем биопсиясе белән микроскопия һәм үрчетү, шулай ук гөмбәчекләргә каршы препаратларга  сизгерлекне билгеләү кирәк булырга мөмкин.
Дәвалау
•     Амфотерицин 5% вена  эченә башта 5 мг дозасында, аннары берничә көннән соң дозаны 20 мг кадәр  арттыралар.
•     Флуконазол эчкә 100-200 мг/тәү (400-800 мг таралган  барышта) 3-6 атна дәвамында. Флуцитозин белән бергә кулланыла ала (100 мг/кг/тәү).
•     Флуконазолга тотрыклылык булса вориконазол эчәргә.
2. Pars plana витрэктомиясе белән витреаль куышлыкка амфотерицин кертү (5-10 мкг 0,1 мл) пыяласыман җисем җәлеп  ителгәндә күрсәтелә.
Липянки (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Винтон (Төньяк Каролина)
Винтон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прадес
Прадес — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селәгәй бизләре
Селәгәй бизләре (лат. glandulae salivariae) Авыз куышлыгына өч пар эре селәгәй бизләренең юллары ачыла: колак яны, аскы казналык асты һәм тел асты (рәс. 1.7).
·      Авыз куышлыгы лайласында шулай ук күп санлы кечкенә селәгәй бизләре бар.
·      Барлык селәгәй бизләре эшләп чыгарылган сыекчаның төзелеше буенча сүлле, лайлалы һәм катнаш төрләренә бүленә. Селәгәйдә лайла һәм амилаза ферменты бар.
Түбәндәге төрләргә вак селәгәй бизләрен урнашулары буенча бүләләр:
·       Яңак бизләре (glandulae buccales);
·       Моляр бизләре (glandulae molares);
·       Аңкау бизләре (glandulae palatinae);
·       Тел бизләре (glandulae linguales).
Понтьяк-Вьельпент
Понтьяк-Вьельпент — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Голланд (Айова)
Голланд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голланд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сальники (Талачынский районы)
Сальники (Сальнікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
NGC 7768
NGC 7768 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Туя (Диңгез буе воеводалыгы)
Туя — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слейтдейл (Пенсильвания)
Слейтдейл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Шазель (Шаранта)
Шазель — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Слейтдейл (Пенсильвания)
Географиясе
Слейтдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вей-Я
Вей-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Каркась-Я елгасының сул ярыннан 24 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бечу (коммуна)
Бечу — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Анкур (Сен-Маритим)
Анкур — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Лейк-Алфред (Флорида)
Лейк-Алфред  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Стража-при-Кршкем
Стража-при-Кршкем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Лейк-Алфред (Флорида)
Тарихы
Лейк-Алфред шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стража-при-Кршкем
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җаганнатх Гыйбадәтханәсе, Талассери
Шри Җаганнатх Гыйбадәтханәсе Һиндстанда, Керала провинциясендә, Каннур даирәсендә, Талассерида төп гыйбадәт кылу урыны. Һиндстанда, Кералада, Каннурда, координаталары 11.73727 N, 75.50830 O булган Җаганнатх Гыйбадәтханә Капкасы.
Биектау (Әгерҗе районы)
Биектау — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Җаганнатх Гыйбадәтханәсе, Талассери
Урнашуы
Гыйбадәтханә Җаганнатх Гыйбадәтханәсе Капкасы Тимер Юл станциясе янында урнашкан, бу җирдән якынча 1 км ераклыкта - Thalassery city (Directions).
Биектау (Әгерҗе районы)
Халык саны — 205 тирәсендә. Почта индексы — 422205.
Җаганнатх Гыйбадәтханәсе, Талассери
Тарихы
Бу гыйбадәтханә 1908 елда Шри Нараяна Гуру тарафыннан төзелгән булган. Гуру сыны гыйбадәтханә комплексына 1927 елда кертелгән булган. Гуру үзенең сынына Коломбода Италиядән Һиндстанга юлда карап алган. Бу мәшһүр гыйбадәтханә.
Гыйбадәтханә
Гыйбадәтханә Ориссада Пурида Җаганнатх Гыйбадәтханәсе стиленда ясалган. Пот Панчалохадан мәшһүр сынчы Тхаварали тарафыннан ясалган.
Биектау (Әгерҗе районы)
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Нагозела
Нагозела — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Биектау (Әгерҗе районы)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Нагозела
Географиясе
Мәйданы —.
Подари (Долж)
Подари — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гурки-Изабелин
Гурки-Изабелин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ичада (Кырыкһан)
Ичада (İçada) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Асиповичы (Горацкий районы)
Асиповичы  (Асіповічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шатийон-сюр-Лизон
Шатийон-сюр-Лизон — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Лекэй-Яга
Лекэй-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пуучи-Яга елгасының уң ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
(1439) Фогтия
Тарихы
1937 елның 11 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 TE» саналган.
Лекэй-Яга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Прат-де-Комте
Прат-де-Комте — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тел (анатомия)
Тел (lingua) – тәм, сөйләм, азыкны болгату һәм йотуы өчен җавап бирүче мускуллы әгъза. Телне 3 өлешкә бүләләр – тамыр, гәүдә һәм оч.
Тел очы
Тел очы (apex linguae) алдагы тел өлеше.
Тел гәүдәсе
·       Тел гәүдәсендә (corpus linguae) өске өслек – тел сырты (dorsum linguae) һәм аскы өслек бар.
§  Гөмбәсыман имчәкләр (papillae fungiformes) күбрәк телнең башында һәм кырыенда урнашкан.
§  Улаксыман имчәкләр (papillae vallatae), 8-12, чик сырыннан алда урнашкан.
§  Яфраксыман имчәкләр (papillae foliatae) телнең кырыенда урнашкан. ·       Телнең аскы өслеге (рәс. 1.5)
o  Телнең аскы өслеге (facies inferior linguae) телнең лайлалы катлавы (tunica mucosa linguae) белән капланып, авыз куышлыгы лайласына күчкәндә урта җыерчык  – тел йөгәне (ярысы) (frenulum linguae) ясый.
o  Йөгәннең һәрбер ягында тагын бер чуклы җырчык (plica fimbriata) урнашкан,  ул телнең очына юнәлә
o  Йөгәннең һәрбер ягында калкулык – тел асты имчәге (caruncula sublingualis) бар. Анда казналык асты һәм тел асты селәгәй бизләренең чыгару юлларының тишеге урнашкан.
o  Тел асты җыерчыгы (plica sublingualis) һәрбер яктан тел асты имчәгеннән башланып, артка һәм латераль якка бара; җыерчык тел асты селәгәй бизе белән ясалып, лайлалы катлау астында урнашкан.
Тел мускуллары (рәс. 1.6) ике төркемгә бүленә – телнең чын мускуллары һәм телнең сөлтәр мускуллары. Телнең сөлтәр мускуллары телне сөлтәр сөякләре белән тоташтыра.
Телнең чын мускуллары
·       Өске буй мускулы (m. longitudinalis superior) тел сыртының лайлалы катлавы астында ята. Телне кыскарта һәм сыртын эчкә таба бөгә.
·       Аскы буй мускулы (m. longitudinalis inferior) – тар бәйләм, телнең аскы өслеге лайласының астында ята. Телне кыскарта һәм сыртын кабарынкы итә.
·       Телнең аркылы мускулы (m. transverses linguae) телнең коймасыннан алып кырыена таба бара. Телне тар һәм озын итә.
Телнең сөлтәр мускуллары
·       Ияк-тел мускулы (m. genioglossus) ияк кылыннан алып тел асты сөягенең гәүдәсенә, телнең тамырына һәм очына кадәр бара. Телне алга тарта һәм аны тагын да яссы итә.
·       Тел асты-тел мускулы (m. hyoglossus) тел асты сөягенең зур мөгезләреннән башланып телнең кырыена таба бара. Телне артка һәм аска тарта.
·      Без-тел мускулы (m. styloglossus) чигә сөягенең безсыман үсентесеннән башланып телнең аскы өслегенә таба бара. Телне өскә һәм артка тарта.
Тәм сизү органы ярдәмендә дәвалану энәләр белән (рефлексотерапия) дә­ валауны хәтерләтә, тик бу очракта тәэсир тәм тою төерчекләреннән орган­ нарга юнәлдерелә. Тәм тою төерчекләре аркылы дәвалануның яралгылары борынгы заман халык медицинасында да булган, ул вакытларда ук еш кына кайбер дәва чараларын тел астында тотарга, йә суырырга киңәш биргәннәр.
Телнең төрле зоналарына тәэсир итү, мәсәлән, йөрәк авыртканда тел­ нең очына, сулыш юллары авырганда телнең ян якларына массаж ясау авыруның хәлен җиңеләйтергә мөмкин. Телнең уртасына массаж ясап ашказаны асты бизенә тәэсир итә алалар, ә телнең тамыры аркылы бөерләргә тәэсир итеп була. Ашказаны эшчәнлеге өчен телнең урта өлеше, бәвел-җенес системасы әгъзалары өчен арткы өлеше җаваплы. Шуларны исәпкә алып, импотенция яки җенси салкынлык булганда, көн саен телнең арткы өлешенә һәм тел астына 5-7 минутка әнис салырга (8-10 процедура) киңәш ителә. Әгәр артериаль кан басымы күтәрелсә, телегезгә нинди оулса да баллы әйбер: шикәр, бал, леденец салырга кирәк. 5-7 минуттан соң хәлегез бераз җиңеләер.
Аритмия (йөрәк ритмы бозылу), йөрәк-кан тамырлары авырулары булса, бөтнек кулланалар, ул ярсучанлыкны киметә, тынычландыра. Бөтнекле чәй эчү, йокыга ятар алдыннан, бөтнекле конфет суыруның да файдасы тияр.
Кан басымыгыз түбән булса, авыз эчендә сыеклатылган лимон согы тотарга киңәш ителә. Күргәнегезчә, бик гади, тәмле савыгу юлы, шуның өстенә мондый дәва вакытында доза артып китү куркынычы юк.
Тәмнәрне аера беләбезме? Шуны да ачыклап китик әле. 1. Бөрештергеч-әчкелтем тәм. Диареяне бетерергә ярдәм итә, яраларны төзәтә, канның оешчанлыгын яхшырта, шуның өчен аны кан акканда, яраланганда кулланалар. Мондый тәм хөрмәдә, айвада, анар кабыгында, > яшел әстерхан чикләвегендә, каты чәй, шомырт җимешендә бар. Бөрештерү тәменең эффекты бөрештерү исе белән көчәйтелә. 2. Тозлы тәм. Ашкайнатуга булыша. Тамак төбен киптерә, ачыктыра.
Организмнан суны чыгармыйча тора, тәрәт катканда, эчне йомшарта.
Мондый тәм диңгез кәбестәсендә, диңгез тозында һәм таш тозда, соя соусында була.
3. Баллы тәм. Кан тамырларын киңәйтүдә катнаша, шуның өчен аның белән йөрәк-кан тамырлары авыруларын дәвалыйлар, бигрәк тә йөрәкнең ишемик авыруларын (төп дәвага ярдәмче чара сыйфатында). Мондый тәм шикәрдә, бал, леденецларда, кайнатмаларда, конфетларда була. 4. Әчкелтем тәм. Ялкынсынуга каршы тора, бөер эшчәнлеген нормаль­ ләштерә, организмны тозлардан һәм шлактан чистарта. Кешенең савыгуы ;; аның тышкы кыяфәтеннән үк күренә, күпләр артык авырлыктан котыла, авыруларның йөзләре яктырып китә. Мондый тәм шактый күп дару • үсемлекләренә, грейпфрут, зәйтүн мае, көнчыгыш тәмләткече—куркумага хас. Бу тәмләткечне пычак очы белән генә алып, 1 литр суда эретәләр, күпмедер вакыт авыз эчендә тотып йоталар. 5. Зәһәр әче тәм. Ашкайнатыргаярдәм итә. Канны чистарта, микробларны бетерә. Мондый тәм төрле аштәмләткеч үләннәрдә, ачы торма, керән, горчицада була.
Түбәндә тел һәм тырнакларның ни сөйләгәннәрен карап китәрбез. Табиблар өчен пациентның теле бик мөһим симптомнар чыганагы булып тора, бигрәк тә ашкайнату органнары авырткан вакытта. Әгәр дә тел чиста, ; куныксыз өслекле булса, сезнең ашкайнату органнары сәламәт дигән сүз.
Уртасыннан кызыл юл узган коры тел эчәклекнең бик көчле ялкынсынуын ,күрсәтә. Кан кебек кызыл тел ашказаны һәм нечкә эчәкнең лайлалы тышчасы ялкынсыну турында сөйли. Гастрит авыруы булганда, кайвакыт телнең өске ягы «ярыклар» белән каплана.
Бавыр, үт куыгы ялкынсынганда, организмга В витамины җитмәгәндә, тел кабара, кырларында теш эзләре төшеп кала.
Тырнакларда ак таплар бик еш пәйда булу организмга тимер җитмәвен күрсәтә. Әгәр дә алар өзлексез күзәтелсә, бавырда, бөерләрдә һәм лимфа системасында хроник авыру булырга мөмкин..
Тырнакларда буйга сузылган «канаулар» барлыкка килсә, бу—ашкайнату эшчәнлегендә тайпылышлар булуны күрсәтә. 1 Тырнакларның бик уалучанлыгы кешегә минераль матдәләр җитми дигән сүз. ’ Тырнакларның калынаюы кан йөреше начараюга, йөрәк авыруына ; ишарәли.
Лисевице-Дуже
Лисевице-Дуже — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тел (анатомия)
Телнең чын мускуллары
Тырнакта нокта кебек чокырчыклар барлыкка килсә, псориаз чире яисә буыннарда ревматизм булуы ихтимал.
Войнув (Свентокшиж воеводалыгы)
Войнув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тел (анатомия)
Телнең чын мускуллары
Озын, бик кабарынкы, тар тырнаклар кайчак бөерләр сәламәт булмавын күрсәтә. Гадәттә үзгәрешләр чәнти бармактан башлана.
Лисевице-Дуже
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Войнув (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тел (анатомия)
Телнең чын мускуллары
Югарыда әйтеп үтелгәннәр никадәр мөһим булсалар да, аларга таянып
кына диагноз кую дөрес түгел, чөнки организмга болардан башка да био? күп төрле факторлар тәэсир итә.
NGC 7769
NGC 7769 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Леон (Никарагуа)
Леон (León) — Никарагуаның Леон департаментында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр илнең көнбатыш өлешендә, Манагвадан 90 км төньяк-көнбатыштарак урнашкан.
Тарих
1524 елда нигезләнгән. 1610 елда җир тетрәү нәтиҗәсендә юк ителә; ике елдан соң яңа урында нигезләнә. 1812 елда үнивирсититкә нигез салына.
1836-1858 елларда Никарагуа башкаласы.
Икътисад
Леон – илнең эре сәүдә һәм мөһим мәдәният үзәге. Тимер юллар төене. Азык-төлек, металл эшкәртү сәнәгатьләре предприятияләре бар.
Зур Супра
Зур Супра — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гавоти (Латина)
Гавоти — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гавоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Масая
Масая (Masaya) — Никарагуаның Масая департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1819 елда нигезләнгән.
Винфолл (Төньяк Каролина)
Винфолл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стража-при-Моравчах
Стража-при-Моравчах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нагозелу-ду-Дору
Нагозелу-ду-Дору — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гурки-Перши
Гурки-Перши — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самавольцы
Самавольцы (Самавольцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Аслянка
Аслянка (Аслянка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Тчевске-Лонки
Тчевске-Лонки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анкуртвиль-сюр-Ерикур
Анкуртвиль-сюр-Ерикур — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Мәҗидия
Мәҗидия (Medgidia) — Румыниянең Күстәнҗә өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 39780 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Мәҗидия Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1968 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — 80,2%, төрекләр — 9,3%, татарлар — 9,1%, чегәннәр — 1,1%.
Войславице (Казимерский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейк-Батлер (округ Юнион, Флорида)
Лейк-Батлер  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лейк-Батлер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элмаҗык (Зиле)
Элмаҗык (Elmacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Выикүла
Выикүла (Võiküla) — Эстониянең Сааремаа өязендә урнашкан авыл.
Портет
Портет — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Бештепе (коммуна)
Бештепе — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сликвилл (Пенсильвания)
Сликвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сликвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михаил Колесников (хәрби башлык)
Биографиясе
Михаил Петрович Колесников Краснодар краеның Ейск шәһәрендә туган. Төзүче гаиләсеннән. Ул Омск урта мәктәбен 1956 елда тәмамлый. Совет армиясендә 1956 елның августыннан.
СССРда хәрби хезмәте
Хәрби машиналарны ремонтлау буенча взвод командиры — мотоукчылар полкының механик-шоферларын әзерләү буенча уку-укыту ротасының өлкән танк технигы булып хезмәт итә, 1961 елның декабреннән танк полкы ремонтлау цехында сугыш машиналарын һәм машиналарын ремонтлау буенча кыр остаханәсе начальнигы, 1963 елның декабреннән-укыту танк ротасының өлкән технигы, 1966 елдан — техник әзерлек буенча укыту — танк ротасы командиры урынбасары, 1967 елның июненнән — танк полкының танк ротасы командиры, 1968 елның сентябреннән — танк батальонының техник өлеше буенча командир урынбасары, 1970 елның ноябреннән Ерак Көнчыгыш хәрби округының 129 нчы мотоукчылар дивизиясендә танк батальоны командиры.
1975 елдан — 27 нче гвардия мотоукчылар дивизиясендә танк полкы командиры, 1977 елның февраленнән — ГДРдагы совет гаскәрләре төркемендә штаб начальнигы — 7 нче гвардия танк дивизиясе командиры урынбасары, 1979 елның мартыннан — Киев хәрби округында 17 нче гвардия танк дивизиясе командиры. 1981 елның августында академиягә укырга җибәрелә.
1983 елдан - 31 нче Армия Корпусы командиры, 1984 елның июленнән - Кавказ арты хәрби округында 7 нче гвардия гомум ихәрби армиясе командующие.
1987 елның февраленнән - штаб начальнигы - Себер хәрби округы командирының беренче урынбасары. 1988 елның июненнән - штаб начальнигы - Көньяк секторның Югары Командасы баш командирының беренче урынбасары. 1990 елның октябреннән — баш штаб башлыгы-Коры җир гаскәрләре баш командующие урынбасары. 1991 елның августында ГКЧП вакыйгаларыннан соң берникадәр вакыт Коры җир гаскәрләре баш командующие вазыйфаларын башкаручы була. 1991 елның сентябреннән-Баш оештыру — мобилизация идарәсе башлыгы-СССР Кораллы Көчләре Генераль штабы башлыгының беренче урынбасары.
Россиядә хәрби хезмәте
1992 елның июненнән - Россия Кораллы Көчләре Генераль штабы начальнигының беренче урынбасары.
1992 елның 23 декабрендә Россия Федерациясе Президенты Б. Н. Ельцин Указы белән Россия Федерациясе Кораллы көчләренең Генераль штабы башлыгы — Россия Федерациясе Оборона министрының беренче урынбасары итеп тиз генә вафат булган армия генералы В. П. Дубынин урынына билгеләнә, Россия Федерациясе Президентының 1995 елның 5 маендагы Указы белән хәрби армия генералы исеме бирелә
В. Баранц фикеренчә, 4 ел Кораллы Көчләрдә төп вазыйфада булу дәверендә үзен күрсәтмәгән; чит илләрдән гаскәрләрнең әзер булмаган чыгарылуы, берәмлекләрнең һәм формацияләрнең сугышка әзерлеген югалту, һәм Беренче Чечен сугышында Россия гаскәрләренең уңышсыз гамәлләре өчен җаваплылыкны үз өлешенә ала. 1994-1996 елларда ул бер үк вакытта Россия Федерациясе Куркынычсызлык Советы әгъзасы, һәм 1996 елның июль-ноябрь айларында Россия Федерациясе Оборона Советы әгъзасы.
Хәзерге сәяси һәм икътисадый шартларда, армиянең сугышка әзерлегенең кимүенә каршы тора алмый, ул Стратегик ракета көчләренең көчен сакларга басым ясый.
Россия Федерациясе Оборона Министры П. С.Грачев эштән алынганнан соң, 1996 елның июнь-июль айларында ул вакытлыча Оборона Министры булып эшли. 1996 елның октябрендә ул Генераль штабы җитәкчесе  вазифасыннан азат ителә һәм Россия Федерациясе Оборона министры карамагына кертелә. 1996 елның март-октябрь айларында Бәйсез Дәүләтләр бердәмлегендә (БДБ) катнашучы дәүләтләрнең хәрби хезмәттәшлек штабы башлыгы вазыйфаларын башкаручы булып эшли. 1997 елның ноябрендә аның кандидатурасы Россия Президенты Б. Н.Ельцин тарафыннан әлеге вазифада БДБ дәүләтләре башлыкларының очрашуның көн тәртибенә кертелә, ләкин расланмый
Россия Федерациясе оборона министры карамагында булган. 1998 елның июленнән — Россия Федерациясе Президенты каршындагы Дәүләт техник комиссиясе рәисе. 1999 елның сентябрендә хәрби хезмәттә иң чик яшькә җиткәч, запаста
2007 елның 26 мартында вафат була. Аны Мәскәүдәге Троекуров зиратында җирлиләр.
Голстейн (Айова)
Голстейн  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голстейн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шазёй
Шазёй (Chazeuil) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Селонже кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18.55 км².
(4475) Войткевич
(4475) Войткевич  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
NGC 7770
NGC 7770 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(4475) Войткевич
Тарихы
1982 елның 20 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UQ5» саналган.
Ичдеделер (Тараклы)
Ичдеделер (İçdedeler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Тараклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 7770
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Шатовье-ле-Фоссе
Шатовье-ле-Фоссе — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Виталий Вольский
Виталий Вольский ( Віталь Вольскі  [  .]) (  исем - Виталий Фридрихович Зейдель ( Віталь Фрыдрыхавіч Зэйдэль   ) ( 1901, Санкт-Петербург - 1988, Минск ) - белорус совет язучысы, драматург, әдәбият белгече, туган якны өйрәнүче. Филология фәннәре кандидаты. Белоруссия ССР ының атказанган мәдәният эшлеклесе (1971).
Биографиясы
1920-1926 елларда ул Кызыл Армиядә хезмәт итә, Гражданнар сугышында катнашучы. 1925 елдан ВКП(б) әгъзасы.
В. Ф. Вольский 1988 елның 22 авгусында  Минскта вафат була.
Улы Артур Вольский (1924-2002) -белорус язучысы, оныгы Лявон Вольский - белорус музыканты (1965 елда туган).
Иҗаты
1926 елдан бастырыла башлай. Ул белорус фольклоры мотивлары буенча, героик халык характерларын шигырьләп пьесалар яза: «Чудесная дудка» (1938), «Дед и журавль» («Дзед і жораў», 1939), «Нестерка» (1940), «Машека» (1946). Аның пьесалары юмор белән язылган, телнең байлыгы һәм сагыулыгы белән аерыла.
Виталий Вольский балалар өчен Белоруссиянең табигате һәм хайваннар дөньясы турында берничә очерк һәм хикәяләр китабы язган: «По лесным стежкам» (1948), «В лесах над Берёзой» (1955), «Месяц за месяцем» (1956), «Чайки над Нарочью» (1959), «Родной край» (1961), «Три путешествия в страну белорусов» (1967), «Полесье» (1970); чит ил тәэсирләре китаплары: «Африканское путешествие» (1963), «Эль Махриб» (1965). Аның тарафыннан белорус әдәбияты һәм театры тарихы буенча эшләр («феодализм чорында белорус әдәбияты тарихы буенча очерклар") язылган.
И. В. Гетеның «Рейнеке-Лис»ын белорус теленә тәрҗемә итә. Виталий Вольский сценарийларына нигезләнеп, «Беловежская пуща» (1946) и «Нестерка» (1955) кинофильмдары «Нестерка» мультфильмы куела.
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
БССР-ның атказанган мәдәният эшлеклесе (1971). Ул 2 орден һәм медаль белән бүләкләнгән.
Нандуфе
Нандуфе — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пратдип
Пратдип — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коробейники (Пермь крае)
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Лидянг-Се
Лидянг-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Талота-Яга елгасының сул ярыннан 94 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чинандега
Чинандега (Chinandega) — Никарагуаның Чинандега департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1835 елда нигезләнгән.
Стража-при-Новий Церкви
Стража-при-Новий Церкви — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подари (Келераш)
Подари — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Асман-Касаева
Асман-Касаева (Асман-Касаева ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Самовка
Самовка (Самоўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Выиквере
Выиквере (Võikvere) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Югары Деля-Ю
Югары Дёля-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хулга елгасының уң ярыннан 205 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Гурки-Середни
Гурки-Середни — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Югары Деля-Ю
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гурки-Середни
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшебелино
Тшебелино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игорь Ярослав улы
Игорь Ярослав улы, чукынганнан соң Георгий, (1036 - 1060), Волын кенәзе, 1056/1057 еллардан Смоленск кенәзе, Ярослав Зирәк һәм Ингегерданың улы.
Туган елы һәм олылык
Аның туган елының датасы турында тарихчылар арасында бердәм фикерләк юк.
Түбән Омра (авыл)
Түбән Омра (Улыс Омра, Нижняя Омра) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 169425.
Географик урнашу
Түбән Омра Ухтадан 168 километр көньяк-көнчыгышрак урнашкан.
Климат
Түбән Омра климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Тарих
1955—1992 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.
Войславице (Пиньчовский повяты)
Войславице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Түбән Омра (авыл)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (13%),руслар (76%), украиннар (7%).
Войславице (Пиньчовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лисевице-Мали
Лисевице-Мали — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейк-Буена-Виста (Флорида)
Лейк-Буена-Виста  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лейк-Буена-Виста шәһәре  елда нигезләнгән.
Витакерс (Төньяк Каролина)
Витакерс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7771
NGC 7771 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пучпелат
Пучпелат — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беюц (коммуна)
Беюц — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Слиппери-Рок Юниверсити (Пенсильвания)
Слиппери-Рок Юниверсити  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Слиппери-Рок Юниверсити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1149) Волга
(1149) Волга  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1929 елның 1 августында Евгений Скворцов тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 PF» саналган.
Матагальпа
Матагальпа (Matagalpa) — Никарагуаның Матагальпа департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1851 елда нигезләнгән.
Асмолавичы (Климавицкий районы)
Асмолавичы  (Асмолавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нелаш (район)
Нелаш  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кече Сарапулка
Кече Сарапулка – Россия территориясеннән ага торган елга. ,, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аннвиль-сюр-Си
Аннвиль-сюр-Си — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Выипере
Выипере (Võipere) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Лиси (Лодзь воеводалыгы)
Лиси  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Моаи
Моа́и (сын, пот, идол) — Тын Океанда Олы Көн Утравында таш монолит сыннар. Шулай ук кешеләрнең башка сурәтләре, мәсьәлән, агач фигуркалар атала. Хәзерге вакытта якынча 900 сын билгеле. .
Элмаҗык (Кофчаз)
Элмаҗык (Elmacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кофчаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Моаи
Сыннар утрауның аборигеннары - Рапануйлылар тарафыннан 1250-енче һәм 1500-енче еллар арасында ясалган дип санала. , ләкин аларның утрау буенча күченеп йөрүе турында бер фикергә киленмәгән. Иң зур моаиның массасы 82 тоннадан артыграк..
Материал һәм таш вату урыннары
Моаиларның күпчелеге (834, яки 95 %) зур блоклы тахилит базальт вулканик туфта яки туффитта киселгән. Бу Рано Рараку (Rano Raraku) янартавы таш вату урыннарында. Мөгаен, сыннарның бер өлеше башка янартау чыганакларыннан булырга мөмкин, анда шундый ук ташлар бар һәм алар кую урыннарына якынрак. Мондый материал Поике ярымутравында юк. Шуңа күрә анда булган ваграк сыннар башка токымнардан ясалган. Берничә зур булмаган сыннар башка таштан ясалган: 22 - трахиттан; 17 - Анакена бухтасы Охио вулканы кызыл базальт пемзасыннан һәм башка чыганаклардан; 13-е - базальттан; 1-се - Рано Као янартавы муджиеритыннан. Соңгысы - аеруча хөрмәт ителә торган 2,42 биеклектәге Ороного культ урыныннан сын, ул Хоа-Хака-Нана-Иа буларак мәгълүм. 1868 елдан бирле ул Британия музеенда. Сыннарның башларында түгәрәк цилиндрлар - чәч үремнәре "пукао" Пуна Пао янартавы базальт пемзасыннан ясалган, ә, бәлки якынрак чыганакларның шундый ук материалыннан.