cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Серо Гордо (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Хаскөй (Пазар)
Хаскөй (Hasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
ANKS6
ANKS6 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
HD94763
HD94763 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
HD94779
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Ла Манга (Леон)
Ла Манга — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Коломбара (Перуҗа)
Коломбара  — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коломбара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 2306
IC 2306 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Олйози (Верона)
Олйози — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Олйози Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Старе Жданице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Азозука (Аютла де лос Либрес)
Ла Азозука — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Азозука Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Серо Гордо, Лос Тортугос (Сан Фелипе)
Серо Гордо, Лос Тортугос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Мордва
Этнографик төркемнәре: эрзяларның — шокша, мукшыларның — каратайлар. Мукшы һәм эрзя кешеләре үзара рус телендә сөйләшеп аңлаша. Инде XIX йөз галимнәре үк билгеләп үткәнчә, мордва халкы руслашуга иң тиз бирелә торган халык булган. Бу процесс хәзер тагын да куәтлерәк тизләнеш алган. Руслашу күренеше XVII гасырда мәҗүси мордва халкын көчләп христиан диненә кертү чорыннан ук башланган дип санарга мөмкин.
Барысыда диярлек Россиядә яши. Халыкның өчтән бере Мордовиядә яшәсә, калганнары бөтен Россия субъектлары буенча да таралган, аеруча Түбән Новгород, Пенза, Тамбов, Рязань, Самара, Мәскәү өлкәләрендә саннары күп. Татарстанда 19 меңгә якын мордва булып, шуның 3100 дән артыгы Тәтеш районында яши. Әле XX гасыр урталарында гына да биредә уннан артык мордва авылы була. Аларның күбесе хәзер я ассимиляциягә бирешеп, руслар арасында «эреп» юкка чыккан, я төрлесе-төрле якка таралып беткән.
Эркилет 100 Ел (Коҗасинан)
Эркилет 100 Ел (Erkilet 100. Yıl) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мордва
Төп диннәре — православие христианлыгы, лютеран дине. Үз диннәре: эрзянь раскень озкс, мокшень кой.
Эркилет 100 Ел (Коҗасинан)
Сылтамалар
Erkilet 100. Yıl, Kocasinan Erkilet 100. Yıl, Kocasinan
Мордва
Күгәй, Бакырчы, Кәвәл авылларына мордваның элек заманда ук нигез салулары һәм күпләрнең Саранск якларына күчеп китүләре, ә кайберләренең шул авылларда (Бакырчы, Күгәй авылларында) яшәп калулары һәм ислам динен кабул итүләре турында, Акъегет авылына да мордваның нигез салулары турында мәгълумәтлар бар дигән язма Чабаксар шәһәрендә Гуманитар институтның фәнни архивында саклана.
Северияна (Текпан де Галеана)
Северияна — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Северияна Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Санта Руфина (Рьети)
Географиясе
Санта Руфина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Доуби (Тржебень)
Доуби  (Doubí) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
HD9484
HD9484 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Хаскөй (Гүмүшхане)
Хаскөй (Hasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Гүмүшхане илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 2307
IC 2307 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
ANKUB1
ANKUB1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Албиния
Албиния — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Албиния Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Коломбара (Парма)
Коломбара  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 2308
IC 2308 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Старе Кржечани
Старе Кржечани (Staré Křečany) — Чехиянең Устецк крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
ANKZF1
ANKZF1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Олма (Ровиго)
Олма — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Олма Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эркилет Арабидин (Коҗасинан)
Эркилет Арабидин (Erkilet Arabidin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Erkilet Arabidin, Kocasinan Erkilet Arabidin, Kocasinan
Ла Манга (Пенхамо)
Ла Манга — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Манга Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Санта Севера (Рим)
Санта Севера — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта Севера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Доуби (Чтвержин)
Доуби  (Doubí) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
IC 2309
IC 2309 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Албиньяно (Милано)
Географиясе
Албиньяно Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
ANP32D
ANP32D —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Санта Севера Норд (Рим)
Санта Севера Норд — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта Севера Норд Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эркилет Генерал Эмир (Коҗасинан)
Эркилет Генерал Эмир (Erkilet General Emir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Старе Лани
Старе Лани (Staré Lány) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Коломбара (Пяченца)
Коломбара  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Старе Лани
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Коломбара (Пяченца)
Географиясе
Коломбара Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Старе Лани
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Серо Гордо, Сан Рафаел (Саламанка)
Серо Гордо, Сан Рафаел — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Серо Гордо, Сан Рафаел Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
IC 2310
IC 2310 —  чикләрендә урнашкан.
AP1AR
AP1AR —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Доубице
Доубице (Doubice) — Чехиянең Устецк крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Олмара (Венеция)
Олмара — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Олмара Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Аксоксука (Текпан де Галеана)
Ла Аксоксука — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Аксоксука Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Албионс (Болцано)
Албионс  — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Албионс Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Алнаши (мәгънәләр)
Алнаши (Алнаш) ― географик атама.
Топоним Гидроним
IC 2311
IC 2311 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
HD94873
HD94873 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чиялек (Актаныш районы)
Чиялек ― топоним.
Санта Сера (Козенца)
Санта Сера — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта Сера Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD9487
HD9487 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Старе Место (Брунтал)
Старе Место  (Staré Město) — Чехиянең Моравия-Силезия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Эркилет Дере (Коҗасинан)
Сылтамалар
Erkilet Dere, Kocasinan Erkilet Dere, Kocasinan
AP1G1
AP1G1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
IC 2313
IC 2313 —  чикләрендә урнашкан.
AP1G2
AP1G2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Олмети (Рим)
Олмети — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Олмети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Доубловички
Доубловички (Doublovičky) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Хаскөй (Хавса)
Хаскөй (Hasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Хавса илчесенә караган бер авыл (köy).
Коломбара Волнер (Верона)
Коломбара Волнер  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коломбара Волнер Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта Сколастика (Терамо)
Санта Сколастика — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
IC 2314
IC 2314 —  чикләрендә урнашкан.
Санта Сколастика (Терамо)
Географиясе
Санта Сколастика Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 2314
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Старе Место (Свитави)
Старе Место  (Staré Město) — Чехиянең Пардубице крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Албисола Марина (Савона)
Албисола Марина  — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Албисола Марина Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Серо Гранде (Сан Мигел де Альенде)
Серо Гранде — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Серо Гранде Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Эркилет Җамиикебир (Коҗасинан)
Эркилет Җамиикебир (Erkilet Camiikebir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Erkilet Camiikebir, Kocasinan Erkilet Camiikebir, Kocasinan
Серо Гранде (Сан Мигел де Альенде)
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
AP1M1
AP1M1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ла Манга (Сан Фелипе)
Ла Манга — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Манга Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Доубрава (Аш)
Доубрава  (Doubrava) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Седрос (Ахучитлан дел Прогресо)
Седрос — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Седрос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
HD94907
HD94907 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
AP1M2
AP1M2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Албисола Супериоре
Албисола Супериоре — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Албисола Супериоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Континенталь хоккей лигасы
Континенталь хоккей лигасы — халыкара хоккей лигасы. Лиганың баш бүләге — Гагарин Кубогы.
Тарих
Кыйтга хоккей лигасының беренче чемпионаты 2008/09 елда узган. КХЛ Россия хоккей Суперлигасы нигезендә оештырылган һәм үз эченә 24 команда алган. 2011/12 һәм 2012/13 елларның сезоннарда бәйгедә 23 команда катнашкан, 2014/15 сезоннан — 28 команда катнаша. Россия хоккей федерациясе белән контракты буенча, Гагарин кубогы иясе шулай ук Россия чемпионы титулын ала.
КХЛ төзелеше
КХЛ эченә өч лига керә:
Регуляр сезоны
Регуляр ярышта һәрбер команда үз дивиионыннан командалар белән дүрт тапкыр уйный (ике тапкыр — өйдә, ике тапкыр — кунакта) һәм башка дивизионнардан командалар белән ике тапкыр уйный (өйдә һәм кунакта).
Регуляр бәйгенең җиңүчегә Кыйтга кубогы тапшырыла.
Плей-офф
Үз конференциядә беренчедән сигезнчегә кадәр урыннарын алган такымнар плей-офф системасы буенча Көнбатыш һәм Көнчыгыш конференцияләренда җиңү өчен көрәшәләр. Финалда Көнбатыш һәм Көнчыгыш конференцияләр җиңүчеләре очрашалар, финал җиңүчегә Гагарин кубогы тапшырыла.
Җиңүчеләр исемлеге
• 2008/09 сезонда Кыйтга кубогы тапшырылмаган.
Хаскөй (Кахта)
Хаскөй (Hasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Кахта иле Кахта илчесенә караган бер авыл (köy).
Санта Сколастика (Фрозиноне)
Санта Сколастика — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта Сколастика Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
IC 2315
IC 2315 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Санта Сколастика (Фрозиноне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 2316
IC 2316 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Эркилет Заде (Коҗасинан)
Эркилет Заде (Erkilet Zade) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Erkilet Zade, Kocasinan Erkilet Zade, Kocasinan
Старе Место (Фридек-Мистек)
Старе Место  (Staré Město) — Чехиянең Моравия-Силезия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Санта София (Салерно)
Санта София — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Санта София Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Аламеда (Зиватанехо де Азуета)
Ла Аламеда — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Аламеда Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Доубрава (Влахово Бржези)
Доубрава  (Doubrava) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Олмето (Л'Аквила)
Олмето — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Коломбара Манци (Пяченца)
Коломбара Манци  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коломбара Манци Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Манга де Ибара, Ранчито (Сан Фелипе)
Ла Манга де Ибара, Ранчито — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Манга де Ибара, Ранчито Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Алнаши
Ална́ши, Алнаш (Алнаш) ― авыл, Удмуртия Республикасының Алнаши районының һәм Алнаши муниципаль (территориаль) берәмлегенең административ үзәге. Авылның гомуми мәйданы – 1305 га. 2502 хуҗалыкта 7311 кеше яши (2015).
Авыл 6 микрорайонга:, , , (уң як, сул як, югары як), Октябрь (Колхоз),  микрорайоннарына бүленгән.
Урнашуы
Авыл республиканың көньягында, район территориясе үзәгендә, Тойма һәм Алнашка елгалары кушылган урында, Удмуртия Республикасы башкаласы Ижау шәһәреннән 128 км көньяк-көнбатышка, Татарстан Республикасы  Яр Чаллы шәһәреннән 48 км төньяк-көнбатышка, Алабуга ― Ижау ― Пермь автомобиль юлының 50нче чакрымында, М-7 автомобиль юлына керү юлында, хәзерге вакытта файдаланылмый торган борынгы «Екатерина ям тракты»ннан 5 чакрым ераклыкта урнашкан.
Тарих
Авыл барлыкка килүнең рәсми датасы ― 1751 елның 3 июне. Авыл приходы 1751 елның 31 июлендә Изге Синод билгеләмәсе буенча ачыла һәм Можга авылларыннан барлыкка килә. 1761 елда агач чиркәү төзелешенә грамота бирелә, ул 1763 елның 20 маенда төзелеп бетә һәм Изге Троица исеме белән изгеләндерелә. Авыл 1791 елга кадәр Казан епархиясе карамагында була, 1791 елдан ― күчерелә. 1796 елда Алабуга өязен волостьларга бүлгәндә, башкалар арасында Асан волосте да оештырыла, аның составына Алнаши авылы кертелә. Авыл статусы 1836 елда алынган. 1895 елда үзәге Алнаши авылында булган Алнаши волосте оеша. 1815 елның 14 маендагы указ белән Вятка руханилар консисториясе таштан гыйбадәтханә төзелешен башларга куша. Таш гыйбадәтханәнең Петропавел престолы 1822 елның 1 октябрендә, Троицкий престолы 1836 елның 29 июнендә изгеләндерелә.
1859 елгы унынчы ревизия нәтиҗәләре буенча, казна авылы Алнашиның (Троицк) 62 хуҗалыгында 187 ир-ат һәм 238 хатын-кыз яшәгән, становой фатиры, сәүдә урыны урнашкан булган һәм ике тегермән эшләгән. 1867 елда авылда земство мәктәбе ачыла. 1897 елда авылда 804 кеше яшәгән.
1921 елда Алабуга өязе бүленгәндә, Алнаши волосте Вотяк автономияле өлкәсенең (1932 елдан Удмурт автономияле өлкәсе) Можга өязе составына тапшырыла. 1924 елда административ берәмлекләрне эреләндергәндә, эреләндерелгән волость һәм авыл советы оеша. 1929 елда Вотяк автономияле өлкәсе составында Алнаши районы оеша һәм Алнаши авылы районның административ үзәгенә әйләнә. 1940 елда авыл чиркәве ябыла.
Атамасы
Авылның исеме селькуплар телендәге анлаиштан килә, ан — «зур, озын күл, старица»; ла — суффикс; иш — «су чыганагы».
Халкы
Халык саны – 6275 (2002), 6303 (2010), 7311 (2015) кеше.
Милли состав
2010 елгы Бөтенроссия халык санын алу нәтиҗәләре буенча
Социаль инфраструктура
һ. б.
IC 2317
IC 2317 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Албияно (Лука)
Албияно  — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Албияно Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD9492
HD9492 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
AP1S1
AP1S1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Хаслы (Эскипазар)
Хаслы (Haslı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Эскипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Рерих хәрәкәте
Ре́рих хәрәкәте (рус телендә: Рерихи́зм, Рерихиа́нство, Ре́риховское движе́ние) — нигезе булып Николай һәм Елена Рерихларның Агни Йога (Тере әхлак) дини-фәлсәфи тәгълиматы булган яңа дини хәрәкәт.
Хәрәкәт төгәл итеп оештырылган корылмага ия түгел һәм үзенә мәдәният белеме һәм гуманистик-дөнья карашыннан дини-мистик һәм мистик-оккультка кадәр берничә төрле юнәлешне кертә.
Рерих хәрәкәтенең барлыкка килүе
XIX ел ахырында һәм XX гасыр башында әһәмиятле дини-фәлсәфи һәм мәдәни күренеш булып теософия булып киткән — синкретик дини-мистик тәгълимат һәм оккульт хәрәкәт, аның инициаторы булып Елена Блаватская һәм аның тарафдарлары булган. Дөньяга карашларына зур йогынтыны традицион Көнчыгыш дини-фәлсәфи концепцияләр, беренче чиратта Рамакришна һәм Вивекананда тасвирламасында һәм шулай ук Көнчыгышта зур әһәмият бирелә торган Бхагавад Гита һәм Ламрим Ченмо кебек текстлар ясаган Николай һәм Елена Рерихлар, алар бу яңа тәгълиматның фикерләре белән мавыккан булган. Аларны аның дини һәм фәлсәфи ягы гына түгел, ә шулай ук теософ фикеренең шигъри һәм әхлакый нәтиҗәләре җәлеп иткән. Соңыннан алар тарафыннан теософиянең үз доктриналь юрамасы — Агни Йога (Тере әхлак) барлыкка китерелгән булган.
Кайбер өйрәнүчеләр тарафыннан шулай ук Агни Йога дип аталган Рерих хәрәкәте Рерихлар тарафыннан 1920-нче елларда АКШ (Нью-Йорк), Латвия (Рига), Франция (Париж), Маньчжурия (Харбин) кебек илләрдә оештырылган булган. 20-нче һәм 30-ынчы елларда максаты итеп Рерих Пактын алга сөрүне куйган Рерих җәмгыятьләре барлыкка китерелә башлаган — «Рерих Музее» (Нью-Йорк, 1923 е.), «Рерих Музее дуслары Җәмгыяте» (Нью-Йорк, 1926 е.; Рига, 1930 е.), «Рерих Пактын һәм Дөнья Пактын кабул итү өчен Халыкара шура» (Брюгге, 1931 е.), «Пакт һәм Дөнья Байрагының Даими Комитеты» (Нью-Йорк, 1933 е.), «Рерих Пактының Харбин Рус Комитеты» (Харбин, 1934 е.), «Бөтендөнья Мәдәният Лигасы һәм Бөтендөнья Мәдәният Шурасы» (Нью-Йорк, 1931 е.) һ.б. Аларның кайберләре шулай ук Агни Йога фикерләрен дәгъва иткән. Н. К. Рерих өйрәнчекләренең берсе А. П. Һейдок шәһадәте буенча 1934 елда дөньяның күп илләрендә Агни Йоганың йөздән артык җәмәгате оешкан булган. 1935 елдан соң АКШ-ында эшмәкәр Луис Хорш һәм сәясәтче Һенри Уоллес тарафыннан Рерихны тәэмин итү туктаганнан соң, Америкада аның күп мәдәни проектлары туктатылган булган. Иң активларның берсе булып Латвиянең Рерих җәмгыяте булган. Нәкъ менә Ригада беренче мәртәбә Тере Әхлакның күп китаплары нәшер ителгән булган. Бу җәмгыять 1940-ынчы елда Латвиянең ССРБ-га кушылуына кадәр булган. Кыска вакыт арасында Латвия җәмгыятенең нәшрияты якынча 50 китап, периодик басма һ.б. чыгарган. Бу нәшер итү эшчәнелегенең башлап җибәрүчесе булып Н. К. Рерихның сәркатибе Ригалы Владимир Анатолий улы Шибаев (1898—1975) булган. 1932 елдан бирле нәшрият эшчәнлеген 1929 елда фәлсәфә буенча хезмәтләр тәрҗемә өчен чакырылган, шагыйрь һәм Көнчыгыш мәдәнияте һәм традицияләрнең белгече Рихард Яков улы Рудзитис (1898—1960) дәвам итәргә алынган. Рерих җәмгыятьләре, түгәрәкләре һәм төркемнәре шулай ук Германиядә, Швейцариядә («Мунди Таҗы») , Эстониядә , Маньчжуриядә (Харбин) , Болгариядә (София) булган.
Сугыштан соң Көнбатышта Рерих хәрәкәте Нью-эйджның гомуми агымында үсә. Нью-Йоркта 1946 елда году было зарегистрировано Агни Йога Җәмгыяте (Agni Yoga Society) теркәлгән булган, ә 1949 елда Рерихларның Америка хезмәттәшләре — Кэтрин Кэмпбелл-Стиббе һәм Зинаида Фосдик инициативасы буенча Николай Рерих музее янә тергезелгән булган. Хәзерге вакытта Рерих оешмалары Европаның, Американың һәм Азиянең кайбер илләрендә һәм шулай ук Австралиядә эшли. Рерих җәмгыятьләре ССРБ-ның Белоруссия, Украина, Казакъстан, Гөрҗистан, Молдавия, Латвия, Литва, Эстония кебек илләрендә бар.
Россиядә
Совет республикаларында Рерих җәмгыяте үзе буларак бары тик 80-енче еллар ахырында «үзгәртеп кору» чорында актив үсә башлаган. Әмма ССРБ-да хәрәкәт фундамент әле мәшһүр Шәркыять белгече, Николай һәм Елена Рерихларның олы улы Юрий Рерих (1902—1960) һәм эмиграциядән Советлар Союзына кайткан Рерихның өйрәнчекләре салган. 1960-ынчы еллардан бирле Рерих мирасының өйрәнүе һәм үсеше буенча аерым төркемнәр формалаштырылган булган. Рерих җәмгыятенең үсешенә яңа импульсны Һиндстанда яшәгән, ССРБ-га күп мәртәбә картиналары, үзенеке һәм әтисенеке белән килгән Николай һәм Елена Рерихларның кече улы мәшһүр рәссам һәм җәмәгать эшлеклесе Святослав Рерих (1904—1993) биргән. Аның инициативасы буенча 1989 елда әле Мәскәүдә Рерихларның Совет Фонды барлыкка китерелгән булган, аңа Святослав Рерих әти-әнисенең мәдәни мирасын тапшырган. После того, как в 1991 елдагоду Советский Фонд Рерихларның Совет Фонды фактик рәвештә булуын туктатканнан соң, аны оештыручылар, беренче чиратта Шапошникова, Людмила Василий кызы буенча Рерихларның Халыкара Үзәге (Международный Центр Рерихов — МЦР) барлыкка китерелгән булган, ул Россиядә Рерихларның мирасына хокукларын дәгъва иткән. Соңыннан суд органнары тарафыннан МЦР Рерихларның Совет Фондының хокукый варисы булып танылган булмаган, әмма шулай итеп ихтиярларын башкара дип санап Рерихларның мирасына хокуклар ирешүгә таба эшен дәвам итә.
Булуның беренче унъеллыгында (1920—1975) Рерих җәмгыяте үзенә бары тик мистик кәефле зыялылар даирәсенең һәм шулай ук Николай Рерихның һәм аның мәдәни мирасның яклавы һәм саклап калуы иҗадының тарафдарларының игътибарын җәлеп итсә, 1980-енче еллардан бирле Россиядә хәрәкәтнең шактый демократизациясе һәм киңәюе булган: зыялылар һәм хезмәткәрләрдән төп төркеменә студент яшьләр һәм эшчеләр өстәлгән булган. Ул эре шәһәрләр буенча гына түгел, ә провинциядә дә таралган һәм XX гасыр ахырына рәтләрендә күбесенчә мәдәни-мәгариф юнәлешле 5000-нән артык оешмалар булган. Шул исәптән Тере әхлак шулар белән эш иткән карашлар «миллион кеше дөнья карашы булган».
Рәт өйрәнүчеләр тарафыннан Нью-эйджка кертелгән Рерих хәрәкәте Россиядә Нью-эйдж үсешенә зур йогынты ясаган. 2002 елда хәрәкәт бүленү кичергән булган һәм берничә көндәш агымга бүленгән. Мәдәният юнәлешле берсенең җитәкчесе Мәскәүдә Рерихларның Халыкара үзәге җәмәгать оешмасы каршында музей җитәкчесе Людмила Шапошникова җитәкләгән; «мистик» хәрәкәтенең рухи җитәкчесе һәм символы булып Диңгез буе краеннан Зиновия Душкова (Е. Бондаренко) булган. Рерих җәмәгате тарафдарлары регуляр мәдәни белеме чаралары үткәрәләр (Рерих картиналарның оешмасы, аның истәлегенә һәм рухи мирасына конференцияләр), китапларның, үз дини-фәлсәфи хәрәкәте турында периодика нәшер итүне оештыралар.
Төркемләштерү
Хәзерге Россиядә Рерихларның мәдәни, рухи һәм мистик мирасына мөрәҗәгать иткән сыйфати төрле берләшмәләрнең, җәмгыятьләрнең, үзәкләрнең, музейларның һәм аерым вәкилләрнең гаять зур спектры бар: төрле мәдәни-мәгариф юнәлешеннән неомистик һәм ачык рәвештә оккультка кадәр.
Өйрәнүчеләр хәзерге Рерих хәрәкәтендә ике сыйфати төрле юнәлеш аералар:
Мәдәни-мәгариф юнәлеше
Рерихлар тарафыннан кешелек үсешендә мәдәниятнең приоритет ролен тану практик үсешен Николай Рерихның иҗтимагый-мәдәни эшчәнлегендә алган, ул берничә мәдәни һәм фәнни үзәкнең нигезләүчесе булган, «Мәдәният аша Дөнья» һәм «Дөнья байрагы» халыкара мәдәни хәрәкәтләрнең инициаторы булган. Дөнья Байрагы — Николай Рерих тарафыннан 1928 елда тәкъдим ителгән һәм 1935 елда Америка континенты (шул исәптән АКШ) илләре тарафыннан имзаланган символ Халыкара мәдәни кыйммәтләр сакалу Пакты символы булган. 1954 елда бу Пакт нигезендә хәрби конфликт очрагында мәдәни кыйммәтләрне саклау турында Гаага конвенциясе кабул ителгән булган. Шуның белән Рерих Пакты фикерләре пропагандада һәм мәдәният кыйммәтләрен яклауда дөнья җәмәгатенең юридик практикасына кертелгән булган.
Рерихларның эшчәнлеге дөньяның күп илләрендә эшчәнлеген мәдәниятның Рерих концепциясендә нигезләүче җәмгыятьләр һәм оешмаларның барлыкка килүенә китергән. Рерих хәрәкәтенең бу юнәлеше аеруча үсешен Россиядә һәм элекке ССРБ-ның илләрендә алган, анда ул мәдәни-мәгариф эшен алып бара, газеталар, журналлар, китаплар нәшер итә, видеофильмнар чыгара, картиналар күргәзмәләрен һәм шулай ук Агни Йога һәм гомумән Рерих рухи мирасының һәм дини-фәлсәфи һәм эзотерик пропагандасына һәм үсешенә юнәлтелгән.