cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(927) Ратисбона
Тарихы
1920 елның 16 февралендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1920 GO» саналган.
Сен-Оффанж
Искәрмәләр
Сен-Оффанж
Нурава
Нурава (Нурава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Яңаконыс (Бүрле районы)
Яңаконыс (Жаңақоныс) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Поляковка (Федоровка районы)
Поляковка — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453295, — 80254805005.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
Монти-ди-Фралайнш
Монти-ди-Фралайнш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Кобиле (Диңгез буе воеводалыгы)
Кобиле  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жджари (Верушовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вигода (Липский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камяница (Вавкавыский районы)
Камяница  (Камяніца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Тульская (метро станциясе)
«Тульская» метро станциясе (станция метро «Тульская») — Мәскәү метрополитенының Серпухов-Тимирязев сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - И. Г. Петухова, В. П. Качуринец, Н. И. Шумаков.
Станция 1983 елның 8 ноябрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Даниловский районнарында урнашкан.
Дирсекли (Идил)
Дирсекли (Dirsekli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (köy).
Габделмәлик Габдуллаҗанов
Габделмәлик Габдуллаҗанов (Абдумалик Абдуллоҷонов,, Хуҗанд, Таҗик ССР, ССРБ) — таҗик сәясәт эшлеклесе. 1971 елдан инженер-техника эшендә. 1980 елдан Таҗик ССР хәзерләүләр министры урынбасары. 1986 елдан ТаҗССР икмәк мәхсулатлары министры урынбасары (1987 елдан - министр). 1992-1993 еллардар - Таҗикстан премьер-министры, 1994-1995 елларда - Таҗикстанның Рәсәйдәге илчесе. 1990-еллар урталарыннан мөһаҗирлектә.
Пра-де-Карлюкс
Пра-де-Карлюкс — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Зур Шиуши
Зур Шиуши (Мӑн Шӗвӗш, Большие Шиуши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Лесера
Лесера — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Зур Шиуши
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Лесера
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Шиуши
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 318 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Насовче
Насовче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7074
NGC 7074 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пераметса (Пеипсиәәре)
Пераметса (Perametsa) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Старе Трусколяси
Старе Трусколяси — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кобылья (Кипшенга кушылдыгы)
Кобылья — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кипшенга елгасының уң ярыннан 26 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
YWHAB
YWHAB —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Сидар-Парк (Техас)
Сидар-Парк  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сидар-Парк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңаконыс (Җалагач районы)
Яңаконыс (Жаңақоныс) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Селесня
Селесня — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Лама елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ферк
Ферк — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Елберта (Юта)
Елберта  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Елберта халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жджари (Ловицкий повяты)
Жджари  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кобильниця (Диңгез буе воеводалыгы)
Кобильниця  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Винье Пяне (Фрозиноне)
Винье Пяне — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Винье Пяне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Море (Барселуш)
Географиясе
Мәйданы —.
Нурвянцы
Нурвянцы (Нурвянцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сен-Морис-д’Ардеш
Сен-Морис-д’Ардеш — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
(1882) Раума
(1882) Раума  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1941 елның 15 октябрендә Лийси Отерма тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1941 UJ» саналган.
Пердаку
Пердаку (Perdaku) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Сен-Панкрас (Савойя)
Сен-Панкрас (Saint-Pancrace) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,71 км².
Игдели (Сарыоглан)
Игдели (İğdeli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыоглан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Даниловка (Коми)
Даниловка (Даниловка) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.
Камяница (Смаргонский районы)
Камяница  (Камяніца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Даниловка (Коми)
Климат
Даниловка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Камяница (Смаргонский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Даниловка (Коми)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (93%), руслар (7%).
Вигода (Лосицкий повяты)
Вигода  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скоттдейл (Пенсильвания)
Скоттдейл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Небло
Небло — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лесиньена
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паланка (Бакеу)
Паланка — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңаконыс (Сырым районы)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Түбән Кенә
Түбән Кенә — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Почта индексы — 422266.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Габделхак Габдуллаев
'' Габделхак Габдуллаев (Abdulhaq Abdullayev,, Төркистан — , Ташкәнт) — үзбәк рәссамы, Үзбәкстанның халык рәссамы (1968). Сәмәрканд сәнгать укуханәсендә (1931-1936) һәм Мәскәү сәнгать институтында (1938-41) укыган. Милли колоритле реалистик портретлар («Шәһла җиян», 1960; «А. Нәвайи», 1968, «Кыргыз бүрегендә автопортрет», 1981) авторы.
Старе Тшцяно
Старе Тшцяно — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пра-дю-Перигор
Пра-дю-Перигор — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Дишбудак (Бингөл)
Дишбудак (Dişbudak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (köy).
YWHAG
YWHAG —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Кобиля-Кемпа
Кобиля-Кемпа — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нагатинская (метро станциясе)
«Нагатинская» метро станциясе (станция метро «Нагатинская») — Мәскәү метрополитенының Серпухов-Тимирязев сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Л. Н. Павлов, Л. Ю. Гончар, А. П. Семёнов при участии И. Г. Петуховой и Н. И. Шумакова.
Станция 1983 елның 8 ноябрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Нагорный, Нагатино-Садовники районнарында урнашкан.
Ферфе
Ферфе — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Море (Вила-Верде)
Море  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Перекүла
Перекүла (Pereküla) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 7075
NGC 7075 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Жджари (Опочинский повяты)
Жджари  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вигода (Отвоцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Башкиров
Башкиров — фамилия.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Кышкы Олимпия уеннары 2002
Кышкы олимпия уеннары 2002 (2002 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 2002) — 2002 елның 8 февраленнән 24 февраленә кадәр АКШның Солт-Лейк-Сити шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
2002 елда АКШның Солт-Лейк-Сити каласында узган Олимпия уеннарын Россия спорты өчен бик үк уңышлы диеп булмый. Россия ьыелма командасы анда 13 медаль – 5 алтын, 4әр көмеш һәм бронза гына яулый алды. Медальләрне бары 3 спорт төре (хоккейны санамаганда) – чаңгы ярышлары, фигуралы шуу һәм биатлон тәэмин итте ул чакта. Ә хоккейда күптән көтелгән алтынга өметләнгән булсак та, бронзадан артыкка көч җитмәде. Солт-Лейк-Ситида медальләр янчыгын тулыландыруга безнең спортчылар белән бәйле допинг җәнҗаллары да комачаулык итте.
Иске Чытырман
Иске Чытырман — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453295, — 80254805006.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 291 кешенең яшәве мәгълүм.
Колапырь
Колапырь (Калатыр) — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Луза елгасының сул ярыннан 279 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Нурвяны
Нурвяны (Нурвяны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Колапырь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нурвяны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Небова
Небова — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәсән Габдуллаев
Хәсән Габдуллаев (Həsən Məmmədbağır oğlu Abdullayev,, Яйҗи, АДҖ — , Бакы) — әзери физигы, академик (1967), Әзербайҗан ФА президенте (1970-83), ССРБ ФА әгъза-мөхбире (1970, 1991 елдан РФА әгъза-мөхбире). Фәнни хезмәтләре ярымүткәргечләр һәм ярымүткәргеч җиһазлар физикасына карый.
Сидрифт (Техас)
Сидрифт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камяничник
Камяничник (Камянічнік ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Емигрейшен-Каньйон (Юта)
Емигрейшен-Каньйон  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Емигрейшен-Каньйон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Поль (Савойя)
Сен-Поль (Saint-Paul) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Бюже-Савуайар кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,10 км².
Искәрмәләр
Сен-Поль (Савойя)
Әгерҗе (елга)
Әгерҗе — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Кече Пурга районы һәм Татарстанның Әгерҗе районы биләмәләрендә ага. Елга  Иж елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Винье Черазе (Л'Аквила)
Винье Черазе — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Зур Ямаш
Зур Ямаш (Мӑн Ямаш, Большое Ямашево) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Винье Черазе (Л'Аквила)
Географиясе
Винье Черазе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зур Ямаш
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 258 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%), руслар (2%) алып тора.
Летукс
Летукс — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Игделипаяслы (Пынарбашы)
Игделипаяслы (İğdelipayaslı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Старе Хлебйотки
Старе Хлебйотки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перессааре
Перессааре (Peressaare) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
YWHAH
YWHAH —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вигода (Пшасниский повяты)
Вигода  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кобиляш
Кобиляш — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Море (Повуа-де-Ланьозу)
Море  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дишбудак (Адыяман)
Дишбудак (Dişbudak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Морис-д’Иби
Сен-Морис-д’Иби — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Прессак-д'Екссидей
Прессак-д'Екссидей — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Скулкилл-Гейвен (Пенсильвания)
Скулкилл-Гейвен  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Неверке
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жейовице
Жейовице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Паланка (Джурджу)
Паланка — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камянчане
Камянчане (Камянчане ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Микаел Габдуллаев
'' Микаел Габдуллаев (Mikayıl Abdullayev,, Бакы — , Бакы) — әзери рәссамы, ССРБ халык рәссамы (1963), ССРБ сәнгатьләр академиясенең хакыйкый әгъзасы (1988). Габдуллаев иҗатында Әзербайҗанның үткәненә һәм хәзергесенә багышланган лирик сүжитлар өстенлек итә («Миңгечәвер утлары», 1948, «Әзербайҗан кырларында» триптихы, 1963-65). Габдуллаевның әсәрләре матур һәм тасвирлы («Дөгече кызлар» триптихы, 1970; Бакы метрополитены «Низами» стансасының җир асты залындагы панно, мозаика, смальта, 1979).
(3790) Рэйуилсон
(3790) Рэйуилсон  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1937 елның 26 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 UE» саналган.
Нябышына (Докшыцкий районы)
Нябышына (Нябышына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
YWHAQ
YWHAQ —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Старе Хойни
Старе Хойни — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хәбиб Габдуллаев
'' Хәбиб Габдуллаев (Habib Abdullayev,  — ) — үзбәк геологы, академик (1947) һәм Үзбәкстан ФА президенты (1956-1961). Төп хезмәтләре петрологиягә һәм руда чыганакларына багышланган. Ленин премиясе лауреаты (1959).
Яңакорган
Яңакорган (Жаңақорған) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Нагорная (метро станциясе)
«Нагорная» метро станциясе (станция метро «Нагорная») — Мәскәү метрополитенының Серпухов-Тимирязев сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - М. Л. Тренин.
Станция 1983 елның 8 ноябрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Нагорный районнарында урнашкан.
Вигода-Смошевска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дань (Коми)
Дань (Дань) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Дань климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Виньерия (Ливорно)
Географиясе
Виньерия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 7076
NGC 7076 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Шаһвәли Башкиров
Шаһвәли Башкиров, Шаһвәли (вариант: Шаһивәли Гали улы Башкиров, Башкиров Шагивали (Шахвали) Галеевич (1894-1938) — сәясәтче, Татарстан АССР юстиция халык комиссары, мәгариф халык комиссары (1934-1937), Татарстан АССР прокуроры. РКП (б) әгъзасы (1918-1936).
Тәрҗемәи хәле
1894 елда Казан губернасы Мамадыш өязе (хәзерге Кукмара районы) Камышлы авылында туган. Карт Кыя авылы мәктәбен, Мамадыш мәктәбен тәмамлаган.
Түбән Сардык
Түбән Сардык — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 452767, — 80251865007.
Шаһвәли Башкиров
Октябрь инкыйлабы
1918 елның языннан Мамадыш өязе Камышлы авылында ярлылар комитеты сәркатибе. Мамадыш өязе Люга авылында волость кулланучылар кооперациясе бухгалтеры.
Ватандашлар сугышы
1918 елның декабреннән Кызыл Армиядә. Казанда мөселман командалык курслары сәркатибе, РКП (б)ның батальон һәм полк башлангыч бүлекчәләре рәисе, полк командиры ярдәмчесе вазифаларында.
ТАССР төзелү
1921 елның җәеннән Татарстан АССР игенчелек буенча халык комиссариатында нәшрият бүлеген җитәкли. «Игенче» журналын чыгаруда турыдан-туры катнаша.
1922 елның языннан Буа кантоны башкарма комитеты рәисе. Кантонда ачларга ярдәм итү комитеты рәисе. Соңрак РКП (б) Буа кантон комитеты рәисе.
Хезмәтләре
Ш.Г. Башкиров. 1929-1930 елларда Татарстан Совет Социалистик Републикасында промкооперациянең эш нәтиҗәләре һәм аның алдында торган бурычлар. Казан: ТДН, 1932.
Репрессия
1936 елның җәендә ВКП (б) үзәк комитетының «троцки-зиновьевчыл инкыйлабка каршы блокның террорчыл эшчәнлеге турында» ябык хатын тикшергәндә, мәгариф халык комиссары Ш. Башкиров оппозиционерлар Мөхетдинов һәм Галә Ходаяровны яклауда гаепләнә, 1937 елның апрелендә эшеннән азат ителә. 1937 елның августында НКВД тарафыннан кулга алына. 1938 елның 9 маенда ССРБ югары суды хәрби коллегиясе, «уң троцкичыл, милләтчелек белән сугарылган террор оешмасының җитәкчеләреннән берсе» булуда гаепләп, иң югары җәзага хөкем итә. 1957 елда аклана.
Гаиләсе
Хатыны Разия Госман кызы, математика укытучысы, «ватанын саткан кешенең гаилә әгъзасы» буларак, 1938 елда репрессияләнә, 8 ел тоткынлыкка хөкем ителә. 1956 елда аклана.
Улы Шамил Шаһвәли улы (1927-2010), галим-физик, физика-математика фәннәре докторы (1970), професор (1971), ТР ФА мөхбир-әгъзасы (1994), РСФСР атказанган фән эшлеклесе (1980).
Сен-Поль-сюр-Изер
Сен-Поль-сюр-Изер (Saint-Paul-sur-Isère) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Альбервиль-1 кантонына карый.
Шаһвәли Башкиров
Гаиләсе
Оныклары Казан мәктәпләрендә укытучы булып эшли.
Сен-Поль-сюр-Изер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,13 км².
Искәрмәләр
Сен-Поль-сюр-Изер
Шаһвәли Башкиров
Хәтер
Кукмара шәһәрендә урамга исеме бирелгән.
Феши
Феши — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Силвертон (Техас)
Силвертон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Силвертон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Невле
Невле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серговка
Серговка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Идел елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лечон
Лечон — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ентерпрайз (Морган округы, Юта)
Географиясе
Ентерпрайз халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перила
Перила (Perila) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Кобисево
Кобисево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дишбудак (Дивриги)
Дишбудак (Dişbudak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
Федотовка
Федотовка — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
Игдеөрен (Һадим)
Игдеөрен (İğdeören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һадим илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Прессиньяк-Вик
Прессиньяк-Вик — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Железьниця (Лодзь воеводалыгы)
Железьниця  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Пон (Ардеш)
Сен-Пон — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Камянчаны
Камянчаны (Камянчаны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Габдулла бине Габделкадыйр Мөнши
Габдулла бине Габделкадыйр Мөнши (Abdullah bin Abdulkadir Munsj, ( — ) — малай язучысы, мәгърифәтче. «Габдулла хикәяте» (1849) мемуар-публицистик әсәре авторы. «Малай шәҗәрләре» дип аталган XV гасыр тарихи хроникаcын әзерләп бастырган (1840).
Колобиха (Парженец кушылдыгы)
Колобиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Парженец елгасының уң ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Няверава
Няверава (Няверава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Яңакорылыш(Алматы өлкәсе)
Яңакорылыш (Жаңақұрылыс) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
YWHAZ
YWHAZ —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Слайго (Пенсильвания)
Слайго  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вигодне
Вигодне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перьятси
Перьятси (Perjatsi) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Нахимов проспекты (метро станциясе)
Архитекторалар - В. С. Волович, Л. Н. Попов, В. И. Клоков, Г. С. Мун.
Станция 1983 елның 8 ноябрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Зюзино районнарында урнашкан.
Фийевр
Фийевр — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Старе Шабли
Старе Шабли — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Негастрн
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паланка (Прахова)
Паланка — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4600) 1985 RE4
(4600) 1985 RE4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 10 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RE4» саналган.
Изванкино
Изванкино (Исванкӑ, Изванкино) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
NGC 7077
NGC 7077 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Изванкино
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 223 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 7077
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Изванкино
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%), руслар (3%) алып тора.
Бакалы
Бакалы — Башкортстанның Бакалы районы үзәге. 2010 ел җанисәп буенча гыйнварына 9568 кеше яши.
Бакалы 18 гасырда казаклар ныгытмасы буларак төзелгән. Биредән күченгән керәшен казаклары нагайбәкләр буларак билгеле. 1913-1924 елларда шәһәр заштатный статусын йөртә. 1930 елдан Бакалы районы үзәге.
Хәзерге Бакалыда 10 меңгә якын кеше яши. Биредә заманча сәламәтлек саклау, мәгариф, мәдәният, спорт, сәүдә учреждениеләре эшли.
Демография
2002 ел җанисәбе буенча Бакалы авылында 44% татар, 28% рус һәм керәшеннәр яши.
Кышкы Олимпия уеннары 1998
Кышкы олимпия уеннары 1998 (1998 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 1998) — 1998 елның 7 февраленнән 22 февраленә кадәр Японияның Нагано шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
Алкалы хоккей буенча Россия җыелма командасы Нагано Олимпиа­дасында көмеш медальләр яулады. Алар плей-оффта АКШ (4:1), Канада (2:1) командаларын отып, финалга чыккан иде, әмма Чехия командасы көчлерәк булып чыккан.
Яңакорылыш(Караганды өлкәсе)
Яңакорылыш (Жаңақұрылыс) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Дёма (Коми)
Дёма (Дёма) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Дёма климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Виньероиза (Валле д'Аоста)
Виньероиза — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виньероиза Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Леонид Мандельштам
Леонид Исаакович Мандельштам (1879 елның 22 апреле (4 мае), Могилёв, Россия империясе — 1944 елның 27 ноябре, Мәскәү, ССРБ) — рус һәм совет физигы, ватан радиофизика фәнни мәктәбенә нигез салучыларның берсе, ССРБ фәннәр академиясе академигы (1929). Ленин премиясе (1931), Д. И. Менделеев исемендәге премия (1936), беренче дәрәҗә Сталин премиясе (1942) лауреаты.
Тормыш юлы
Бала чагы һәм яшь чагы Одесса шәһәрендә уза. 12 яшькә кадәр өйдә укыган, 1891 елда гимназиягә укырга керә, аны 1897 елда көмеш медаль белән тәмамлый. Гимназиянең өлкән сыйныфларында ук Леонид Исаакович төгәл фәннәргә, аерым алганда, физика һәм математикага зур кызыксыну күрсәтә.
1897 елда Новороссийск университетының физика-математика факультетына укырга керә. 1898 елда университетта студентлар дулкынланулары барлыкка килә, анда Леонид Мандельштам актив катнаша, «башлап җибәрүче» буларак кулга алына һәм университеттан төшереп калдырыла. Шул ук елны ул чит илгә китеп, Страсбург университетына укырга керә, анда танылган физик Карл Браунның радиотехника буенча эшләрендә катнаша. Страсбург университетында аның агасы Александр Гаврилович Гурвич танылган антрополог Густав Швальбе янында ассистент булып эшләгән.
1902 елда Мандельштам докторлык диссертациясен яклый. 1907 елда Страсбург университетының приват-доценты була. 1902—1913 елларда Карл Браунның ассистенты.
1913 елда профессор исемен ала. 1914 елда, Беренче бөтендөнья сугышы башланганчы, Мандельштам Одессага әйләнеп кайта һәм приват-доцент сыйфатында Новороссийск университетына чакырыла. 1915 елдан 1917 елга кадәр Петроградта «Сименс һәм Гальске» фирмасының радиотелеграф бүлегенең фәнни консультанты була.
1917 елда — Тифлис (Тбилиси) политехник институтының физика профессоры. 1918—1922 елларда Одесса политехника институтын оештыруда турыдан-туры катнаша. 1918 елда Мандельштам төзелгән Одесса политехника институтының физика профессоры итеп сайлана. 1922 елда Мәскәүгә күчә.
1925 елдан ул Мәскәү университетының теоретик физика кафедрасын җитәкли һәм МДУ каршындагы физика фәнни-тикшеренү институтының теоретик кабинетын җитәкли. 1925 елда — Мәскәү университетының теоретик физика профессоры. 1928 елда Леонид Исааковичны ССРБ фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты итеп сайлыйлар. 1929 елда — ССРБ фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы.
1930 елда комбинацион ут сибелешен ачу өчен Нобель премиясенә тәкъдим ителә. 1931 елда — В. И. Ленин исемендәге ССРБ Дәүләт премиясен ала.
1934 елда, Фәннәр академиясен Мәскәүгә күчергәч, Мандельштам — Мәскәүдә ССРБ Фәннәр академиясенең П. Н. Лебедев исемендәге физик институты оештырган ике лаборатория — оптик һәм тирбәнешләр лабораторияләре фәнни җитәкчесе.
1936 елда Д. И. Менделеев исемендәге премия ала. 1940 елда Кызыл Байрак Хезмәт ордены белән бүләкләнә. 1942 елда — I дәрәҗә И. В. Сталин исемендәге ССРБ Дәүләт премиясе. 1944 елда — Ленин ордены.
1944 елның 27 ноябрендә йөрәк авыруыннан үлә. Мәскәүдә Новодевичье зиратына җирләнгән.
Аның хөрмәтенә Айның кире ягындагы кратерларның берсе аталган. Хөкүмәт карары белән Мәскәү университеты һәм П. Н. Лебедев исемендәге физик институт студентлары һәм аспирантлары өчен аның исемендәге стипендияләр гамәлгә куела.
Гаилә
1907 елда мактаулы гражданин Соломон Леонтьевич Исаковичның кызы Лидия Соломоновна Исаковичка (1884—1962) өйләнә. Улы — Сергей Леонидович Мандельштам (1910—1990), физик.
Фәнни эшчәнлек
Леонид Мандельштамның төп эшләре оптика, радиофизика, сызыксыз тирбәнүләр теориясе, квант теориясе, тарих һәм физика методологиясе өлкәсенә карый. «Оптик бер төрле һәм болганчык мохитләр турында» (1907) эшендә ул Макс Планк һәм Джон Рэлей теорияләренең ялгышлыгын раслый.
1942 елда, Николай Папалекси белән берлектә, астрономиядә радиолокацион методларны кулланырга тәкъдим итә. Бу идея нигезендә Папалекси Айны радиолокацияләү буенча исәп-хисап ясый.
Физиклар мәктәбен булдыра (Александр Андронов, Александр Витт, Григорий Ландсберг, Михаил Леонтович, Сергей Рытов, Игорь Тамм һ. б.).
1944 елда Мандельштамның оптика буенча лекцияләрендә дулкыннарның кире таралу эффекты карала. Бу лекцияләр тискәре сындыру коэффициенты белән метаматериаллар теориясен үстерү тарихында киләсе этапның башы була.
Сөннәтче бабай
«Сөннәтче бабай» — 1911 елда Гаяз Исхакый тарафыннан иҗат ителгән повесть. Татар милләтенең бетеп бару проблемасын күрсәтә торган әсәр. Повестьнең төп идеясы — "милләт яшәргә, сакланырга тиеш".
Төп мәгълүмат
«Сөннәтче бабай» беренче мәртәбә 1912 елда сигез томлык әсәрләр җыентыгының икенче томында Шәкерт абый хикәясе белән берлектә басылып чыккан. Автор үзе әсәрне хикәя дип атый.
«Сөннәтче бабай» — чын мәгънәсендә милли һәм халыкчан әсәр. Ул татар авылының үзенә генә хас гореф-гадәтләрен, хис һәм тойгыларын, яшәү рәвешен белеп язган. Сөннәтче бабай — татар авылы өчен генә характерлы образ.
Әсәр 1911 елда языла (1912 елда бастырыла), бу ел икенче инкыйлаб күтәрелеше вакыты, шуңа күрә тиздән тормыш үзгәрәчәк дигән өмет булган.
Сюжет сызыгы
Төп герой — Корбанколый бабай. Бабайның исеме «Сөннәт йоласының колы» дигәнне аңлата һәм аның бөтен тормышы йоланы үтәүгә корылган. Бабай авылда сөннәтче булып кына яши. Бабай — йола символы, аның яше дә билгеле түгел, чөнки сөннәтнең яше юк. Төп герой бераз бөкрерәк итеп бирелә, чөнки йола инде бетеп бара. Аның өстендә тузган казаки. Казаки — хезмәт итү билгесе, бабай гомере буе сөннәт йоласына хезмәт итә, шуңа күрә казакиның алды тузган.
Гөлйөзем әби — аның карчыгы. Исеме җисеменә туры килә. Бабайга сөннәт йоласын башкарырга ярдәм итүче, шартлар тудыручы. Әби хуҗалыкны алып бара, комганга җылы су сала.
Повестьтә Сөннәтче бабай белән Гөлйөзем әбинең өйләре күрсәтелә: ул авыл кырыенда икенче йорт һәм бабай кебек үк авылдагы йортлардан аерылып тора. Ул бик гади. Ә өй эчләренә карасак, бу бик чиста, матур өй, ләкин монда кыйммәтле әйберләр бөтенләй юк. Алар өчен иң кыйммәтле әйбер - өй түрендә шүрлектә, кечкенә бер сандыкта торучы сөннәт пәкесе һәм әбинең бөтиләре. Болар барсы да хуҗаларның гадилеген күрсәтә.
Бабай сөннәтче булганчы ерак бер авылга барып хәер-фатыйха алып кайта.
Сөннәтче бабайның өй алдындагы бакчасында миләш агачы үсә. Бабай агачны бик кадерләп карый, аның белән сөйләшә, чөнки миләш агачы — милләт язмышы, милләт бабай яшәгәндә генә яши, йола бабай яшәгәндә яши , йола бетсә — милләт бетә.
Өй артындагы бакчада үскән әйберләр — материаль байлык, ә бу — йоланы яшәтә торган чара. Йола шартлар булганда гына яши. Гөлйөзем әби үлгәч, шарт бетә, чөнки икенче әби бу шарт булып тора алмый, ул бик пычрак. Ул карчык сөннәт пәкесе белән бәрәңге әрчи. Мондый пычраклык — мөселманлыкны боза.
Бабай үлем түшәгендә ятканда, аның янына мәхдүм килә. Сөннәт пәкесен бабай шуңа тапшыра, чөнки йоланы кемдер дәвам итәргә тиеш. Пәкене ташырмыйча, бабай үлә алмый. Мәхдүм — укымышлы кеше. Гаяз Исхакый моның белән милләт язмышы укымышлы кешеләр кулында булырга тиешлеген күрсәтергә тели.
Бабай үлгәч, усал сыерлар арткы бакчаны таптап чыга, бу — байлык җыеп, ашап ятучы кешеләр символы. Болар — мәгънәсез, битараф, пошмас кешеләр. Бер тормыш бетә, икенчесе башлана (бабай үлә, милләт ботарлана).
Символик образлар
Повесть дәвамында бик күп билгеләр һәм символлар очрый. Берничә мисал:
Әсәр сәхнәдә
Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә татар дәүләт драма театры «Сөннәтче бабай» әсәрен сәхнәгә куйды һәм күп тапкырлар гастрольләргә дә алып чыкты. 2021 елда Габдулла Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театрында (Казан) «Сөннәтче бабай» спектакле премьерасы булды. Спектакль нигезенә, «Сөннәтче бабай» әсәреннән тыш, Гаяз Исхакыйның тагын дүрт әсәре керә: «Ул әле өйләнмәгән иде», «Остазбикә», «Кәләпүшче кыз», «Ике йөз елдан соң инкыйраз».
Реамкер
Тарихы
Оригиналь Рамаяна Көньяк-көнчыгыш Азиягә Көньяк Һиндстаннан Һинд дине белән килгән, әмма аның янә кабатлап сөйләве Буддачылык йогынтысын фараз итәргә мөмкинчелек бирә. Рамаяна Камбоджага кайчан кертелгән булганның төгәл вакыты мәгълүм түгел, эпосның иң иртә искә алынуы Стуенг Тренгта Веал Кантелда таш язма буенча 7-енче гасыр белән даталана. Шул ук язмага нигезләнеп, эпосның кулъязмасы Камбоджада инде булган, чөнки кулъязмада эпосның кулъязмасын гыйбадәтханәгә тәкъдим итү искә алына, ул Кхмер ышануында аның әһәмиятен чагылдыра. Икенче яктан Реамкерның сакланып калган тексты 16-ынчы гасыр белән даталана. Ангкор Ватның стеналарында катлаулы кисүләре якынча меңенче еллар белән даталанган Рамаянадан сәхнәне сурәтли. Шигырь каһарманнарының сыннары Камбоджаның Патша Сараенда һәм Ват Бода стена рәсемнәренә кебек гыйбадәтханә санктуарийларында табыналар. Рамаяна Һиндстанда кимендә ике мең ел дәвамында әһәмиятле эпос булган һәм Реамкер аның Кхмер адаптациясе булып тора. The Камбоджа юрамасында шагыйрь Вальмики тарафыннан язылган Санскрит оригиналында табылмаган вакыйгалар һәм детальләрне кертә. Һинд текстларында һәм тамашасында очрамаган хикәя мисалы ул маймыл генералы Хануманның һәм су анасы Сованна Маччһаның очрашуы Камбоджа тамаша караучыларның яраткан эпизоды булып тора.
Үзәк сюжет
Реамкер сюжеты төп каһарманы Пһреаһ Реам яки Рама белән башлана, ул улы тәхетне алсын дип теләгән патшабикә аналарның берсе тарафыннан сөргенлеккә җибәрелгән булган. Урманга җибәрелүеннән соң Пһреаһ Реамга аның әйләнүче тәгәрмәч аша инәләр белән атып әтисе биремен уңышлы итеп тәмамлап патшазадә әтисеннән откан матур һәм тугъры хатыны Неанг Седа (Сита) кушылган. Пһреаһ Реамның кече ир туганы Праэһ Леак (Лакшмана) абыйсы өчен борчыла һәм Неанг Седага кушыла.
Литаго
Литаго — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Пьер-д’Антремон (Савойя)
Сен-Пьер-д’Антремон (Saint-Pierre-d’Entremont) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Ле-Пон-де-Бовуазен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,31 км².
YY1
YY1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Морейра-ду-Каштелу
Морейра-ду-Каштелу — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.