cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Первый Амбал
Первый Амбал — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Куданга елгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Владивосток урамы (Уфа)
Владивосток урамы (Владивосток урамы, улица Владивостокская) — Уфаның Совет районында урнашкан урам.
Географиясе
Салават Юлаев проспектыннан башланып, Инкыйлаби урамны кисеп үтә һәм 8 нче Март урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
19 гасырның икенче яртысыннан мәгълүм.
Санту-Адриан-де-Визела
Санту-Адриан-де-Визела — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Аланис
Аланис — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(275) Сапиенция
(275) Сапиенция  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1888 елның 15 апрелендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
NGC 7216
NGC 7216 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Пилштань
Пилштань — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илимтепе (Көрфез)
Илимтепе (İlimtepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Көрфез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беллинья
Беллинья (Bellignat) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Нантюа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,84 км².
Тофиловци
Тофиловци — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Блу-Белл (Пенсильвания)
Блу-Белл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блу-Белл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владиславув (Плоцкий повяты)
Владиславув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Здуни (Ловицкий повяты)
Здуни  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәсна (Тапа)
Рәсна (Räsna) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
ZNF10
ZNF10 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Паншэвичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Яранка (Каинсасс кушылдыгы)
Яранка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Каинсасс елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Инносанс
Сент-Инносанс — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Вокзал урамы (Уфа)
Вокзал урамы (Вокзал урамы, улица Вокзальная) — Уфаның Совет районында урнашкан урам. Дзержинский урамы белән киселешеннән башланып, елга порты тирәсендә тәмамлана. XIX гасырның азагында барлыкка килгән.
Санту-Тирсу-де-Празинс
Санту-Тирсу-де-Празинс — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Альбайда-дель-Альхарафе
Альбайда-дель-Альхарафе — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балыклы Чүкәй
Балыклы Чүкәй — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.
Халык саны — 344 тирәсендә. Почта индексы — 422655.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Кодзевцы (Гродзенский районы)
Кодзевцы  (Кодзеўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лонке (гмина Липниця)
Лонке  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зеванице
Зеванице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(80) Сапфо
(80) Сапфо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1864 елның 2 маенда Норман Погсон тарафыннан Мадрас обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Крапонн
Крапонн — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Рамил Маликов
Рамил Маликов (20 гыйнвар 1951 ел) − галим-физик, югары мәктәп укытучысы. Физика-математика фәннәре докторы (1998), профессор (2000). Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2008), Башкортстан Республикасының мәгариф отличнигы (1998).
1974 елдан Башкорт дәүләт педагогия институты һәм М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университеты укытучысы, шул исәптән 2003 елдан — һөнәри белем бирү һәм мәгълүмат технологияләре институтының Мәгълүмат технологияләре үзәге директоры, 2006-2015 елларда мәгълүмат һәм полиграфия системалары һәм технологияләре кафедрасы мөдире.
Биографиясе
Рамил Фарук улы Маликов 1951 елның 20 гыйнварында Башкорт АССРның Бөрҗән районының Иске Собхангол авылында туган.
Әнисе башлангыч сыйныфлар укытучысы, атасы — Бөек Ватан сугышы катнашучысы, дүрт орден кавалеры була.
Мәктәпкә үз теләге белән алты яшьтән укырга бара. Аны бигрәк тә математика кызыксындра,  олимпиадаларда катнашып, югары нәтиҗәләргә ирешә.
Югары белемне Стәрлетамак дәүләт педагогия институтында ала. Мәктәптәге кызыксынуы физика-математика факультетына алып килә. Студент чагында ук фәнни эшләр белән шөгыльләнә башлый.
Хезмәт эшчәнлеге
Аның тарафыннан информатика һәм мәгълүмат технологияләре өлкәсе буенча 30 фәнни эш, информатика һәм физика буенча 2 монография, 15 уку әсбабы һәм китап нәшер ителгән.
Мәгариф өлкәсендәге эшчәнлеге өчен Рамил Фарук улы Маликов Башкортстан Республикасының мәгариф отличнигы(1998), Россия Федерациясенең Мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2008) дигән мактаулы исемнәргә лаек була. ВЛКСМ Өлкә комитетының һәм БДПУ-ның Мактау грамоталары белән бүләкләнгән.
Гаиләсе
Хатыны — Маликова Рәмилә Сәйфи кызы — доцент, педагогик фәннәр кандидаты, 1953 елның 25 ноябрендә Уфада туган. Чишмә районында РОНО-да методист булып эшләгән. 1981 елдан 2018 елга кадәр география кафедрасында Башкорт дәүләт педагогия институтында (университетта) эшли.
Кызы — Адилә Усманова (Маликова) 2001 елда Дим районы ның 104-нче урта мәктәбен тәмамлый. 2006 елда ул Башкорт дәүләт университеты ның география факультетын уңышлы тәмамлый.
Башкорт дәүләт университетының физик география, картография һәм геодезия кафедрасында эшли, доцент.
Улы — Маликов Азат Рамил улы Уфа дәүләт сәнгать академиясе нең театр факультетын тәмамлаган. 2008-2019 елларда М.Кәрим исемендәге яшьләр театрында актер булып эшли.
Нил Юзиев
Нил Гафур улы Юзиев — әдәбият галиме, тәнкыйтьче, Г.Тукай исемендәге ТР Дәүләт бүләге лауреаты (1974).
Тәрҗемә-и хәле
Ул 1931 елның 10 гыйнварында Башкортстанның Яңавыл районы Ямады авылында туа. Туган авылы мәктәбендә гомуми урта белем алганнан соң, 1948-1953 елларда Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә укый, аны тәмамлагач, аспирантурада калдырылып, өч елдан (1958) «Муса Җәлил поэмалары» дигән темага кандидатлык диссертациясе яклый.
1956-1960 елларда Нил Юзиев — Татарстан Язучылар берлегенең матбугат басмасы «Совет әдәбияты» (хәзерге «Казан утлары») журналы редакциясе хезмәткәре. Башта ул редакциянең тәнкыйть бүлеге мөдире, соңга таба җаваплы секретарь вазифаларын башкара. 1960 елда яшь галимне Казан дәүләт университетының татар әдәбияты кафедрасына ассистент итеп эшкә чакыралар, 1962 елның көзеннән 1975 елга кадәр ул шунда доцент булып эшли. Шул чорда, әдәби-фәнни тикшеренү эшләрен дәвам итеп, «Татар совет поэзиясенең поэтикасы» дигән темага докторлык диссертациясен тәмамлый һәм, 1974 елда аны яклап, әдәбият белгечлеге буенча филология фәннәре докторы дигән гыйльми дәрәҗә ала.
1975-1985 елларда Нил Юзиев СССР Фәннәр академиясенең Казан филиалы Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтының (1993 елдан Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Тел, әдәбият һәм сәнгать институты) әдәбият секторына җитәкчелек итә, ә 1986 елдан вафатына чаклы институтның Кулъязмалар һәм текстология бүлеге мөдире булып эшли.
Нил Юзиевның әдәбият фәне һәм агымдагы әдәби процессның актуаль мәсьәләләренә багышланган беренче тәнкыйть мәкаләләре көндәлек матбугатта узган гасырның илленче еллары башында күренә. Ул бигрәк тә поэзия турында яратып яза, Муса Җәлил, Әхмәт Фәйзи, Сибгат Хәким кебек күренекле шагыйрьләрнең иҗаттагы индивидуальлекләрен тикшерә һәм шуларга бәйләп әдәби осталык, поэзиянең аерым жанрлары хакында теоретик мәсьәләләрне күтәргән беренче хезмәтләре үк («Муса Җәлил поэмалары» монографиясе, 1960; «Тормыш поэзиясе» исемле тәнкыйть мәкаләләре җыентыгы, 1961) аның галим һәм тәнкыйтьче буларак төп иҗат юнәлешен билгелиләр. Алтмышынчы еллар дәвамында поэзия өлкәсендәге тикшеренүләрен тагын да киңәйтә һәм тирәнәйтә барып, ул үзенең «Традицияләр яңарганда» (1966), «Сәнгатьчә матурлык һәм осталык» (1969) җыентыкларын бастырып чыгара. Бу хезмәтләрендә ул, совет чоры татар поэзиясенең үсеш юлын күрсәтү белән бергә, проза жанры торышына да игътибарын юнәлтә, Гомәр Бәширов, Мирсәй Әмир, Фатих Хөсни, Атилла Расих, Гариф Ахунов романннарының сәнгатьчә үзенчәлекләре турындагы күзәтүләре белән уртаклаша, татар әдәбиятының кино, рәсем һәм театр сәнгатьләре белән үзара бәйләнешләрен тикшерә, җитмешенче елларда галимнең «Шигырь гармониясе» (1972), «Хәзерге татар поэтикасы» (1973) исемле җитди теоретик хезмәтләре дөнья күрә. Аларда тәнкыйтьче-галим совет чоры татар поэзиясе үткән озын һәм катлаулы юлны тулаем бер эзлекле процесс буларак тикшерә, аның үсеш закончалыкларын, тенденцияләрен ачыклык, агымдагы шул заман татар шигъриятенең мөһим мәсьәләләре яктылыгында традиция һәм новаторлык, шигъри форма һәм эчтәлек, әдәбият һәм башка сәнгать төрләренең үзара багланышлары, иҗат процессы, иҗат психологиясе, тагар шигыренең төзелеше һәм тарихи эволюциясе кебек моңарчы татар әдәбият белемендә аз тикшерелгән проблемаларга игътибарын юнәлтә һәм алар турында кызыклы күзәтүләр, гомумиләштерүләр ясый. «Шигырь гармониясе» һәм «Хәзерге татар поэтикасы» китаплары өчен 1974 елда Нил Юзиев, әдәбият галимнәреннән беренче буларак, Татарстан Республикасының Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә лаек була.
Нил Юзиев совет чоры татар әдәбияты үсешенә зур өлеш керткән олы буын язучыларының һәм агымдагы әдәби процесста актив катнашучы әдипләрнең иҗат эшчәнлекләрен өйрәнү һәм гомумиләштерүдә дә нәтиҗәле эшли. «Әдәбият хәзинәләре» (1978) һәм «Шигърият дөньясы» (1981) исемле китапларында әдәбият галименең шушы өлкәдәге эшчәнлеге ачык чагыла. Аның Мәҗит Гафури, Һади Такташ, Фәтхи Бурнаш, Хәсән Туфан, Шәйхи Маннур, Салих Баттал, Ә.Давыдов, Гамил Афзал, Саҗидә Сөләйманова, Шәүкәт Галиев, Ренат Харис кебек шагыйрьләр, Гази Кашшаф, Мөхәммәт Гайнуллин, Х.Госман, Г.Халит кебек әдәбият галимнәре турында төрле елларда язылган күпсанлы мәкаләләрендә, иҗат портретларында һәр язучының иҗат дөньясы, эстетик карашлары, сурәтле фикерләүдәге үзенчәлекләре тирән һәм дәлилле итеп анализлана. Әдәби әсәрне тикшерүдә, сурәтле фикерләүнең эчке механизмын өйрәнүдә тәнкыйтьче-галим, әдәбият фәненең традицион алымнарын актив файдалану белән бергә, яңа алымнарына да мөрәҗәгать итә. Әдәбият фәне методологиясен камилләштерү турында мәкаләләр белән чыгышлар ясый.
Нил Юзиев Татарстан Язучылар берлегенең һәм республиканың иҗтимагый тормышында да актив эш алып бара. Озак еллар «Казан утлары» журналының редколлегиясе әгъзасы булып тора. Нил Юзиев кырык еллык иҗат гомерендә фәнни хезмәтләре белән татар әдәбият белемен һәм тәнкыйтен үстерү өчен зур өлеш кертә. Ул — уннан артык китап һәм монография, йөздән артык мәкалә һәм урта мәктәпләр өчен дәреслекләр авторы. Нил Юзиевның татар әдәбият белеменә керткән җитди хезмәтләрен истә тотып, 1993 елда аны яңа оештырылган Татарстан Фәннәр академиясенең мөхбир-әгъзасы итеп сайлыйлар, шулай ук аңа 1981 елда «Татарстанның атказанган фән эшлеклесе» дигән мактаулы исем бирелә.
Галим 1996 елның 11 сентябрендә Казанда вафат була.
Зәй туган як тарихы музее
Тарих
1984 елның 30 ноябрендә Зәй шәһәр шурасы башкарма комитетының «Шәһәр тарих һәм төбәкне өйрәнү музеен төзү турында» 406нчы санлы карары чыга.
Музей экспозициясенең нигезе — Зәй ныгытмасы (Зәй кирмәне, Зәй крепосте) салыну турында Зәйнең 1нче һәм интернат-мәктәбе музейларында тупланган тарихи документлар, борынгы әйберләр тупланмасы. Музейны оештыруда Т. Карпова, Т. Чернышева, В. С. Малахов, М. Голов, А. Моисеева һ. б. башлап йөри. Музейның беренче директоры — Н. Алтынник.
Бина
Музей бинасы — 1нче гильдия сәүдәгәре И. Н. Бекетовның 1902—1903 елларда төзеткән сәүдә (беренче кат) һәм торак (икенче кат) йорты — төбәк дәрәҗәсендәге архитектура һәм тарих һәйкәле. Кызыл кирпечтән ике катлы итеп төзелгән бина. Икенче катка киң һәм текә агач баскыч алып менә. Музей бинасы (Орджоникидзе урамы, 55) каршында сәүдәгәр И. Н. Бекетовның кибете булып хезмәт иткән биналар исән-сау тора. Музейдан якынча 50 метр читтәрәк Кызыл мәйдан урамында 1826 елда корылган Хач торгызу чиркәве (Крестовоздвиженская церковь) православие чиркәве һәм 2017 елда төзелгән «Билал» мәчете биналары кара-каршы урнашкан. Кызыл мәйдан урамынннан Зәй сусаклагычының яхшыртылган яр буена төшәргә мөмкин.
Экспонатлар
Бинаның гомуми мәйданы 281,3 кв.м., экспозиция-күргәзмә мәйданы ― 222,0 кв.м., фондлар саклау өчен мәйдан ― 21,0 кв.м.
Музейда 8 күргәзмә залы бар. Музейның төп фондында (2021 елның 1 гыйнварына) 14 105 саклау берәмлеге, фәнни-ярдәмче фондта 2 074 саклау берәмлеге: экспонатлар арасында сәнгать, этнография, графика, сынлы сәнгать, нумизматика, археология, кораллар коллекциясе бар.
Музейда ике даими экспозиция эшли: «Зәйнең борынгы тарихы», «Хәтер залы».
Экскурсияләр
Музей хезмәткәрләре музей залларында, Зәй буенча җәяүле, район буенча автобуста экскурсияләр үткәрә.
Үткән гомер
Үткән гомер — башкорт халык җыры, озын көй.
Тарих
Башлангыч тапкыр XX гасырның 30 нчы елларында Солтан Габәши язып ала. Шигъриятле тексы «Башкорт халык иҗаты» китабында, ноталары белән Гата Сөләймәнов язмасында «Башкорт халык алды» җыентыгында бастырыла. Вариантларын Ф. Х. Камаев, А. С. Ключарев, Л. Н. Лебединский, И. В. Салтыков язып ала.
«Үткән гомер» җырының легендасы буенча, каената кеше киявенә һәркайсы алты тотып менергә рөхсәт бирә. Әммә кияве толпар туганын көтәргә булган. Каената моңа риза булган, диләр.
Вичене (Кьети)
Географиясе
Вичене Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Торыш (Мөслим районы)
Торыш — Татарстан Республикасы Мөслим районы Симәк авыл җирлегенә керүче авыл. 1904 елда барлыкка килгән. Әүвәл Уфа губернасы Минзәлә өязенең Пучы волостенда урнашкан. 1920 елдан Татарстан АССР Минзәлә кантоны составында. 1930 елдан — Мөслим районында, 1963 елның 1 февраленнән — Сарман районында, 1965 елдан — Мөслим районында. Почта индексы — 423989.
География
Район үзәге Мөслим авылыннан 18 км төньяк-көнчыгышка таба, җирле үзидарә үзәге Симәк авылыннан 7 км ераклыкта тигез урынга, урман буенда, Мөшеге елгасының югары агымында урнашкан.
Тарих
Авылга нигез салучы булып Минзәлә районы Татар Мөшегесе авылыннан Шәяхмәт исемле кеше исәпләнә. Ул 1904 елда бирегә күчеп килеп, урман төпләп, үзенә йорт сала, чәчүлек җир булдырып, игенчелек белән көн күрә башлый. Аннары күченеп килүчеләр арта, алар калын урманда агач төпләп, иген чәчү һәм йорт салу өчен урын хәзерләгән.
Авыл зурайган, кешеләре күбәйгән. Мәчет салу мәсьәләсен күтәргәннәр. Урман караучы Лаврентий аркылы тиешле оешмалардан 4 десятина җирдән агач кисәргә рөхсәт алынган. Мәчет өчен агач киселгән алан «Җәбләнтәй аланы» дип йөртелә. Мәчет 1929 елга хәтле эшли, аннары мәчет бинасын клуб итеп файдаланалар.
1931 елда авылда 3 бригаданы берләштергән «Торыш» күмәк хуҗалыгы төзелгән (рәисе — Хаҗиәхмәт Гыйльфанов, бригадирлар — Шәрип Шадатов, Гайнан Гыйльфанов, Миңнехан Ханов). Колхоз оешкан елда авыл 75 хуҗалыктан торган. Башта колхоз үзаллы эшләсә, соңрак Кырынтау колхозы белән, аннары «Алга» белән берләшә, аның бригадасы булып кала. Колхоз рәисләре булып Гали Галиев, Хөснуллин, Салих Хисамов, Мөҗәһит Гыйльфанов, Нәзиф Вәлиев, Сәгыйт Дәүләтов, Салихҗан Сабиров эшли. Кырынтау белән кушылгач, рәис булып Сәях Камалов, «Алга» белән кушылгач, Сәлахов эшли.
Авылда башлангыч мәктәп була. Укытучылар булып озак еллар Георгий Ефремов, Зәнфирә Галиева эшли.
2003 елда авылда башлангыч мәктәп (өлкәнрәк балалар Симәк мәктәбенә йөреп укыган), клуб, кибет, терлекчелек биналары була.
Ойконим
Авылның исемен башта Тырыш дип атаганнар, соңрак Торыш итеп үзгәрткәннәр — «шушында торып калыш» дигән мәгънәне аңлаткан.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Триас
Триас, триас периоды — мезозой чорының беренче периоды. Башы якынча 230 миллион ел элек, ахыры - 185 -195 миллион ел элек.
Таралу географиясе
Пангея суперкониненты пермь уртасында Гондвана һәм Лавразия кушылуыннан барлыкка килгән. Шулай итеп бик күп сахралар ясалган. Бер континент - бер океан, Панталасса
Тереклек
Перм-Триас биосфера кризисыннан соң миллион еллар үткән, һәм тереклек янә туа башлаган.
Флора
thumb|left|Плевромейя Мезозой чорының иң башында флора бик бертөрле була. Плевромейяләр - плаундай үсемлекләр - доминантлык иткәннәр. Аларның биеклеге 2-3 метрга җитә алган. Иң яхшы шартларда яшәгәннәренең кайберләре агачтай була. Плевромейяләр бүгенге Көнбатыш Аурупадан Рус платформасына кадәр, шуннан - Үзәк Азиягә һәм Себергә, Кытайга һәм Австралиягә таралганнар. Плевромейяләрнең энәле яфраклары (кайберләренең яфраклары редукцияләшкәннәр), бүлбе сыман тамыр алып баручы-ризофоралары һәм калын яралгылары булган. Бу хәл плевромейяләрнең суккулентлыгын (коры климат шартларына адаптация итенгәнен) күрсәтә. Плевромейяләр таңтриас елгалары һәм күлләре ярларында үскән. Плевромейялекләрдә башка үсемлекләр сирәк булган. Плевромейяләр споралары янында башка үсемлекләрнең тузанлыгы һәм споралары сирәк очравы башка флора булганын күрсәтә, әмма бу үсемлекләр җирләнүләргә кермәгән.
Период уртасында кыен үсемлекләр янә туа: кризистан соң сакланган үсемлекләр яңа буын бирә, һәм аларның интенсив эволюциясе башлана: яңа гаиләләр, тәртипләр һәм сыйныфлар барлыкка килә. Көнчыгыш Аурупада бу вакытта күп хвощтайлар, абагалар, птеридоспермалар, цикадалар һәм ылыслылар очрый.
Җирдә иң типик үсемлекләрнең берсе - Ком Эквизитесы, агачтай хвощ, әмма споратоткан башаклары төп үсенте башында түгел, ә кырый ботакларында урнашкан. Шулай ук эквизитесның кәүсәсе киңлектә 30 сантиметрга җитә алган. Алар дымлы урыннарда үскәннәр.
Пельтаспермалы Птеридоспермалар пермьдә барлыкка килгән, аларның күпчелеге палеозой һәм мезозой чикләрендә юкка чыккан, әмма кайберләре триаста да калган. Аларның кыенкаурыйлы яфраклары, озынайган капчыкчыгы тышында тузанлык органнары, гөмбәдәй дисклар тышында орлыктоткан органнары булган.
Триас урманнарында күп ылыслылар булган - (вольцияләр һәм аңа тугандаш ырулар). Алар хәзерге раукарияләргә охшаш булган.
Шулай ук абагалар күп булган. Аларның күпләре яңа гаиләләр белән вәкилләнгән. Кайберләре пермьдә барлыкка килгән, әмма гади үсемлекләрнең күпчелеге өчен уңыш алмаганнар. Пермь-триас кризисы бу көндәшләрнең күбесен үтергән, һәм абагалар урынын алган.
Шулай ук триаста күп саговниклар, беннеттитлар үскән
Имезүчеләр
Җәнлектәй сөйрәлүчеләр юкка чыга башлады. Күбесе беренче имезүчеләргә баш биргәннәр. Алар бик вак булган. Шул вакыт аларның ике төркемгә бүленеше үтә: триконодонтларга һәм пантотерийларга. Алар акбүр периодына кадәр яшәгәннәр. Юра периодында аларга күпбугорлылар кушыла. Триконодонтларның бүгенге нәселләре юк. Күпбугорлылардан берьюллылар (үрдәкборыннар һәм ехидналар) барлыкка килгән, ә пантотерийлардан - барлык башка имезүчеләр.
Сөйрәлүчеләр
Әмма зурлары да булган: Платеозаврның озынлыгы 6-8 метрга җиткән. Ул барлык Аурупада табыла, шулай итеп, конкуренциясе булмаган. Платеозавр үсемлекашаучы булган.
Эре ерткычлар үрнәкләре - целофизислар һәм геррерозаврлар. Шуларның озынлыгы 3 метрга тигез иде.
Мусзавр үз нәселеннән бик аерылган. Үз зурлыгын күрсәтелгән рекордсменнар бабасы өч метрга гына җиткән! Исеме тычкан-кәлтә елан кебек тәрҗемә ителә. Прозауропод, платеозаврлылар гаиләсенең таң вәкиле. Көньяк Америкада яшәгән.
Триас - архозаврларның уңышлары башы. Архозаврларга ташбакалар, динозаврлар, крокодиллар һ.б. карый.
Амфибияләр
thumb|left|Мастодонзавр Палеозойдан сакланган стегоцефаллар-лабиринтодонтларның поппуляцияләре кайбер урыннарда үзләрен бик әйбәт сизгәннәр. Рус платформасының түбәнге яткычларында еш бентозухус ыруының вәкилләре очрый. Бентозухуслар бик яхшы йөзүчеләр булган, балык тотканнар, ләкин, мөгаен, каннибаллар да булган.
Триасның икенче һәм өченче өлешләрендә башка зуп-зур лабиринтодонтлар барлыкка килә, мәсәлән, мастодонзавр. Мастодонзавр - эре метрлы башсөякле амфибия ул.
Сөйрәлүчеләр
Триаста сөйрәлүчеләрнең яңа төркеме барлыкка килә - плакодуслар. Плакодусларның төрле формалары булган: ташбакадайлары (мәсәлән, плакодонт генодус), бүгенге диңгез игуаналарын хәтерләткәннәре (плакодуслар ыруы). Плакодонтлар раковиналы моллюскларны ашаганнар. Плакодонтларны Аурупада табалар. Бу сөйрәлүчеләр триас азагына кадәр үлеп бетә башлаганнар
Нотозаврлар (220 миллион ел элек ; нотозавр, танистрофеус ) - плезиозаврлар һәм плиозаврлар бабалары, ихтиозаврлар (210 миллион ел элек ; миксозавр ) һ.б. археозаврлар (протерозухус ).
Триасохелис - борынгы муенын җыеп кертә алмаган ташбака. Аның томшыгы булган, шулай итеп, тешләре булмаган. Үсемлекләр ашаган. Панцире бик нечкә иде. Бөтен дөньяда табыла.
Һавада
thumb|left|Шаровиптерикс
Птерозаврлар барлыкка килә. Аланың кайберләре - эудиморфодон, петейнозавр, преондактиль.
Шаровиптерикс - вак кәлтә еланы. Аның арткы азаклыклары кантларга әверелгән.
Бөҗәкләр
Палеозойдан сакланган бөҗәкләр хәзер дә яши. Алар динозаврларның ашы булганнар. Әмма эрелеге азайган.
Арзамас
Арзамас (Арзамас) — Россия шәһәре, Түбән Новгород өлкәсенең халык саны буенча өченче шәһәр. Арзамас районының административ үзәге.
Халык саны — 106 367 кеше (2010).
Тарих
Рәсми нигезләнү датасы 1578 ел дип санала.
1669—1671 елларда — Степан Разин җитәкчелегендәге крестьян сугышы үзәкләреннән берсе. 1719 елдан шәһәр. 1708—1714 һәм 1717—1719 елларда — Казан губернасы составында, 1719 елдан — Түбән Новгород губернасы составында Арзамас провинциясе үзәге. (1796 елдан — губернасының) өяз шәһәре.
1856 елда биредә 35 чиркәү, 1289 йорт һәм 186 лавка (кибет) булган.
1929 елдан Арзамас районы үзәге булып тора; 1954—1957 елларда — Арзамас өлкәсе үзәге.
1978 елда Хөрмәт Билгесе ордены белән бүләкләнгән.
Икътисад
Машиналар төзү — двигательләрне, коммунального хуҗалыгы өчен җиһазларны җитештерү, һ.б. Җиңел һәм азык-төлек сәнәгатьләренең ширкәтләре.
Точилово
Точилово — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Владиславув (Пшисуский повяты)
Владиславув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Догутепе (Агры)
Догутепе (Doğutepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (köy).
Пинце
Пинце — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фриленд (Пенсильвания)
Фриленд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санту-Эмилиан
Санту-Эмилиан — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Шавано-Парк (Техас)
Шавано-Парк  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шавано-Парк шәһәре  елда нигезләнгән.
Пелину (Констанца)
Пелину — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сент-Круа (Дордонь)
Сент-Круа — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
ZNF100
ZNF100 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
8 нче Март урамы (Уфа)
8 нче Март урамы  (8 нсе Март урамы, улица 8 Марта) — Уфаның Совет районында урнашкан урам. Октябрьнең 50-еллыгы, Минһаҗев һәм Зур Граждан урамнары белән киселешеннән башланып, Әй һәм Владивосток урамнары белән кисешә; Һәдия Дәүләтшина бульвары белән киселештә тәмамлана. Элеккеге атамасы - Радонеж урамы.
Гродеково (Казакъстан)
Гродеково (Гродеково) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Кодзи
Кодзи (Кодзі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Блу-Болл (Пенсильвания)
Блу-Болл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блу-Болл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Панькавичы
Панькавичы (Панькавічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Байбулат (Башкортстан)
Байбулат — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452222, — 80256845002.
Югары Юлыш
Югары Юлыш (Тури Юлӑш, Верхние Елыши) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 95 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Пертюг
Пертюг (Грязный Пертюг) — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кипшенга елгасының сул ярыннан 51 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 7217
NGC 7217 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(3473) Саппоро
Тарихы
1924 елның 7 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «A924 EG» саналган.
Лонке (гмина Студзенице)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Rusiäneñ Süriädäge xärbi çaraları
Räsäyneñ Süriädäge xärbi çaraları - 2015 yılnıñ 30 oktäberendä başlanğan Räsäyneñ hawa-ğälämi köçläreneñ operatsiäse. Lataqiä yanındağı Xmäymin xärbi hawa alanında urnaşqan öç distä bombağa totuçı, şturm yasawçı oçqıçlardan torğan Räsäy aviatörkeme terroristik suğışçılar oyışmalarına höcüm itä.
Räsäy aviatörkeme dürt istrebitel häm Mi-24, Mi-17 boralaqları ışıqlawında oçışlar yasıy.
Räsäy köçläreneñ diñgez-cäyäwle ğäskäre, desantçılar, maxsus ğäskär törkeme, şulay uq Urta diñgezdäge Xärbi-diñgez flotı Räsäy aviabazasın saqlıy.
2016 yılnıñ 14 martında prezident Putin Süriädän Räsäy ğäskärläreneñ töp öleşen çığara başlarğa färman birä. Süriädäge Räsäy xärbi-diñgez bazası häm Xmeymim hawa bazası saqlanalar häm elekke tärtiptä eş itäçäklär.
Tarix
2015 yılğa qädär Räsäy tik qoral Süriä ğäskärenä tapşıra.
2015 yılnıñ sentäberendä Süriädäge Räsäy xärbi-diñgez bazasına xärbilär kilä başlıy.
Sentäberdä Süriä prezidentı Bäşär Äsäd räsmi räweştä Räsäydän yärdäm sorıy.
2015 yılnıñ 30 sentäberendä Federatsiä Şurası RF Prezidentına Süriädä qorallı köçlärne qullanuğa röxsät birä.
Илисулук (Кулунҗак)
Илисулук (İlisuluk) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Кулунҗак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Rusiäneñ Süriädäge xärbi çaraları
Tarix
2015 yılnıñ 24 noyäberendä Törkiä hawa-xärbi köçläreneñ istrebitele F-16C "hawa-hawa" raketası yärdämendä Süriädäge Räsäy hawa köçläre törkemenä kergän Su-24M front bombağa totuçı oçqıçın bärep töşerä. Waqiğa 6000 m bieklektä Süriä-Törkiä çige rayonında bulğan, oçqıç Süriäneñ Lataqiä wiläyätendä töşkän, komandir häm qotqaruçı üterelgän. Waqiğa Rusiä-Törkiä arasındağı mönasäbbätlärne bik boza.
Näticädä Räsäy Süriädä hawa höcümenä qarşı raketalar zamança caylanması S-400 urnaştıra häm hawa köçlären arttıra.
Тракишки
Тракишки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Rusiäneñ Süriädäge xärbi çaraları
Tarix
2016 yılnıñ 14 martında prezident Putin Süriädän Räsäy ğäskärläreneñ töp öleşen çığara başlarğa färman birä. Süriädäge Räsäy xärbi-diñgez bazası häm Xmeymim hawa bazası saqlanalar häm elekke tärtiptä eş itäçäklär.
Köçlär
Avibazanı saqçılar
Maqsatlar
Räsäy xäkimiäte buynça xärbi çaranıñ töp maqsatı - Ğıyraq häm Şam İslam däwläte, Äl-Qağidä häm başqa terror oyışmaların yuq itü.
Räsäy, İran, Süriä häm Ğıyraq Bağdad şähärendä berdäm kileşterü üzägen buldırdılar.
Зелёна-Гура (Лодзь воеводалыгы)
Зелёна-Гура  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Яңа Солтан
Яңа Солтан — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.
Почта индексы — 422645.
Бельгард-сюр-Вальсерин
Бельгард-сюр-Вальсерин (Bellegarde-sur-Valserine) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Бельгард-сюр-Вальсерин кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,00 км².
7 сентябрь
7 сентябрь — Милади тәкъвимендә тугызынчы айның җиденче көне. Ел ахырына кадәр 115 көн кала.
Ирекле
Ирекле — күп мәгънәле сүз.
Санту-Эштеван-де-Бритейруш
Санту-Эштеван-де-Бритейруш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Таркшья
Таркшья ул Ригведада тасвирланган җанварның исеме, ул ат буларак тасвирлана, эпитеты "аришта-неми" "төзек тәгәрмәч дисклары белән" (RV 1.89.6, RV 10.178.1), әмма альтернатив рәвештә кош итеп кабул ителә (RV 5.51) һәм соңрак Гаруда белән тиңләштерелә (Махабхарата, Харивамша) яки Гаруданың әтисе белән тиңләштерелә (Bhagavata Purana 6.6.2, 21), ул Махабхарата 1.2548, 4830 һәм 12468-дә Кашьяпаның токымнары арасында санап кителә.
Расси
Расси (Rassi) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Таркшья
Ул шулай ук RV 10.178 гимнының исеме, Таркшья Ариштанеми дип атала.
Пинце-Мароф
Пинце-Мароф — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альгамитас
Альгамитас — Испаниянең Севилья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владиславув (Пясечинский повяты)
Владиславув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
ZNF101
ZNF101 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вичене (Пескара)
Вичене — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вичене Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Сент-Круа-де-Марей
Сент-Круа-де-Марей — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Бөрежле (елга)
Брюзля — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Зур Нюню елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Куаз
Куаз — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Бөрежле (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Блу-Ридж-Саммит (Пенсильвания)
Блу-Ридж-Саммит  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блу-Ридж-Саммит халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ботай (Казакъстан)
Ботай (Ботай) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Кожава
Кожава (Кожава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Зелёне (Лодзь воеводалыгы)
Зелёне  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Санту-Эштеван-ди-Баштусу
Географиясе
Мәйданы —.
Папаратна
Папаратна (Папаратна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Зелёне (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Папаратна
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Трещутки
Трещутки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Фрименсбург (Пенсильвания)
Фрименсбург  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(533) Сара
(533) Сара  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1904 елның 19 апрелендә Р. С. Дуган тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 NZ» саналган.
Шайнер (Техас)
Шайнер  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шайнер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лончино
Лончино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Капьята
Капьята (Capiatá) — Парагвайның Үзәк департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1640 елда нигезләнгән.
Владиславув (Соколовский повяты)
Владиславув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пелич
Пелич — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әхмәр Азнабаев
Әхмәр Азнабаев (23 май 1934 ел — 4 октябрь 2021 ел) — тел белгече, педагог‑методист, югары мәктәп эшлеклесе. 1976-1989 елларда КПССның Башкортстан өлкә комитеты бүлеге мөдире; 1989-2001 елларда Башкорт дәүләт педагогия институты һәм М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университеты проректоры. Башкорт АССРның 10 нчы һәм 11 нче чакырылыш Югары Советлары депутаты. Педагогия фәннәре кандидаты (1967), профессор (1994). Башкортстан Республикасының атказанган халык мәгарифе хезмәткәре (1994), Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2007). Җәлил Киекбаев исемендәге премия лауреаты (2006). Дуслык ордены кавалеры.
Биографиясе
Әхмәр Мөхәммәтдин улы Азнабаев 1934 елның 23 маенда Башкорт АССРның Учалы районы Кобагыш авылында туган.
1960 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый. 1960-1962 елларда Белорет педагогия училищесында укыта.
1965 елдан Башкорт дәүләт университетында эшли.
1971 елдан КПССның Башкортстан өлкә комитеты аппаратына алына, ә 1976 елдан фән һәм уку йортлары бүлеге мөдире була.
1989 елдан Башкорт дәүләт педагогия институтының һәм соңрак М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетының фән буенча проректоры. 2001 елдан шул ук уку йортында башкорт теле кафедрасы мөдире, 2009 елдан — укытучы.
Гыйльми эшчәнлеге
Фәнни тикшеренүләре синтаксис, башкорт теленең тарихи грамматикасы проблемаларына багышланган. 100-дән артык гыйльми һәм укыту-методик хезмәт, шул исәптән урта махсус һәм югары уку йортлары өчен дәреслекләр авторы. Башкорт АССРның 10 нчы һәм 11 нче чакырылыш Югары Советлары депутаты.
Гаиләсе
Улы: Булат (7.03.1966), галим-тарихчы, югары мәктәп укытучысы. Тарих фәннәре докторы (2007).
Бүләк (Чакмагыш районы)
Бүләк — Башкортстанның Чакмагыш районында урнашкан авыл.
Сент-Мари-де-Шиньяк
Сент-Мари-де-Шиньяк — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Додурга (Сандыклы)
Додурга (Dodurga) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Сандыклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Пирешиця
Пирешиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алькала-де-Гуадаира
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пилопи
Пилопи — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Луза елгасының уң ярыннан 377 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Алькала-де-Гуадаира
Чыганаклар
Алькала-де-Гуадаира
Пилопи
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
ZNF106
ZNF106 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Зеленев (гмина Кросневице)
Зеленев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7218
NGC 7218 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Козевичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вичене (Беневенто)
Вичене — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вичене Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рассику
Рассику (Rassiku) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Än-Nüsrä Cäbhäse
Än-Nüsrä Cäbhäse yäki Front äl-Nüsrä (ğäräpçä جبهة النصرة لأهل الشام —  äş-Şäm xalqına yärdäm frontı, Äl-Qağidä Süriädä, 2016 yılnıñ iyünennän Cäbhät Fätax Äş-Şam ) — Süriä häm Löbnan illärendä "Äl-Qağidä" xalıqara islamist terroristik oyışmasınıñ bülekçäse.
2012 yılnıñ 23 ğinwarında Süriä watandaşlar suğışı waqıtındä Än-Nüsrä Cäbhäse digän törkem oyışa. Şul waqıttan iñ köçle fetnä itüçe törkem bulıp sanala.
BMO, Räsäy, AQŞ, Böyekbritaniä, Törkiä, Avstraliä Än-Nüsrä Cäbhäse törkemen terroristik oyışma bulıp tanıylar.
Baştaraq Bäşär Äsädkä qarşı suğış itüçe Süriä azat ğäskäre häm Än-Nüsrä Cäbhäse xezmättäşlek itä. Läkin Süriä azat ğäskäre dönyawi oyışma bularaq buldırıla, ä Front äl-Nüsrä Äl-Qağidä büläkçäse bulıp kisken qaraşlı dini oyışma bula, şuñä kürä alar arasında nizağ başlana.
Än-Nüsrä Cäbhäse küp cinäyätlär qıla, şul isäptän äsirlärne häm tınıç watandaşlarnı cäzalap üterä.
Süriädäge Räsäyneñ xärbi çaraları qısalarında Räsäy oçqıçları Front äl-Nüsrä oyışmağa höcüm itä.
Qayber könbatış illär bu törkemne Süriä xökümätenä "urtaça oppozitsiä" bulıp sanıylar häm Räsäy höcümnärenä qarşı protest belderälär.
Илкадым (Нусайбин)
Илкадым (İlkadım) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кажым
Кажым (Кажым) — Коми Республикасының Койгородок районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 168181.
Климат
Кажым климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Географик урнашу
Кажым Койгородоктан 30 километр көньяк-көнчыгышграк урнашкан.
Тарих
1944—1991 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.
Халык
Халык саны динамикасы:
Бельмон-Лютезьё
Бельмон-Лютезьё (Belmont-Luthézieu) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,77 км².
Кузон-о-Мон-д'Ор
Кузон-о-Мон-д'Ор — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Санту-Эштеван-ду-Пенсу
Санту-Эштеван-ду-Пенсу — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Яңа Пүчинкә
Яңа Пүчинкә — Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районындагы авыл.
Почта индексы — 422655.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Ламбаре
Ламбаре (Lambaré) — Парагвайның Үзәк департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1766 елда нигезләнгән.
Юманлых
Юманлых (Юманлӑх, Юманлыхи) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 159 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Актай (Казакъстан)
Актай (Ақтай) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Бобтаун (Пенсильвания)
Бобтаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әнгам Атнабаев
Әнгам Атнабаев — татар шагыйре, драматург, Башкортстанның халык шагыйре (1997). Әсәрләрен тик татар телендә язган. Шуңа да карамастан, үзе исән чагында китапларын башкортча гына чыгарта алган.