cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Курьински (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), татарлар (4%).
Михалув (Новодворский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нёйи-ан-Вексен
Нёйи-ан-Вексен — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Нальбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завадзькавичы
Завадзькавичы (Завадзькавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Верехани-Колония
Верехани-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сигелне
Сигелне — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тапарки (Бабруйский районы)
Тапарки  (Тапаркі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Балнеариу-Барра-ду-Сул
Балнеариу-Барра-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Аскын мәгарәсе
Аскын боз мәгарәсе — Көньяк Уралдагы иң зур боз мәйданы һәм боз сталагмитлары белән аерылып торган мәгарә. Ул Көньяк Уралның капчыксыман типтагы эре тау куышлыгы. Бөтенрусия әһәмиятендәге табигать һәйкәле булып тора. 2017 елдан мәгарәгә керү чикләнгән, ул Рус географик җәмгыятенә микроклиматны торгызу һәм бозлык реликтларын саклау өчен бирелгән
Географиясе
Бу мәгарә Архангель районының Аскын авылыннан 3 км алыслыктагы Кече Аскын елгасының үрендә, елга тамагыннан 70 м биеклектә Олытауның көнчыгыш битләвендә урнашкан.
Мәгарәгә керү урыны биек известьле кыяның 5 м тирәнлегендә һәм 15 м киңлегендәге чокырында урнашкан. Аска 20 м озынлыгындагы бозло шугалак авышлык алып төшә. Мәгарәнең озынлыгы 104 м, киңлеге 40-60 м һәм 12-26 м биеклегендә гөмбәз түшәмле залы бар. Идәне борынгы боз катламы белән капланган. Идәнендә ел саен 7-10 эре һәм хисапсыз вак боз сталагмитлар үсеп чыга. Мәгарәдә кайтаваз яңгырап тора.
Бу мәгарәне беренче булып 1902 елда геолог Л. Конюшевский тасвирлап язган. 1924-1926 елларда Г. В. Вахрушев һәм В. Петров җентекләбрәк тикшерә.
Ист-Сагуарита
Ист-Сагуарита — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Сагуарита халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ильяс Кудашев-Ашказарский
Ильяс Батыргәрәй улы Кудашев-Ашказарский (Ильясбек Батыргареевич Кудашев-Ашказарский; 1884 елның 3 март, Казан — 1942 елның 31 декабрь, Казан) — татар театрына нигез салучы, музыкант һәм театр эшлеклесе, Хезмәт Батыры (1926).
Тәрҗемәи хәле
Ырынбурда туып үсә. 1899 елда Хөсәения мәдрәсәсенең урта курсын тәмамлый. 1900–1904 елларда Казанда Укытучылар мәктәбендә укый. 1904 елда кире Ырынбурга кайта һәм мәктәптә укыта башлый. Педагогик эше белән бергә татар театры труппасын төзи. "Мин Самара-Ырынбур тимер юлындагы Яңа Сергиевка станциясендә машинист Батыргәрәй Габделсаләм  улы һәм Мәрьям Нигъмәтулла кызы Кудашевлар гаиләсендә туганмын. Әти-әнием чыгышлары белән Уфа  губернасы Бәләбәй өязе Богады вулысы Шланлыкүл авылы крестьяннарыннан". (Ашказарскийның автобиографиясеннән).
Иҗат
1907 елның 10 февралендә Ырынбурда халык йорты бинасында Николай Гогольнең «Өйләнү» комедиясен күрсәтә. 3 апрельдә Ф. Халидинең «Морат Сәлимов», А. Чеховның «Кыз сорау» әсәрләрен куя. Шулай итеп, атаклы «Сәйяр» труппасы - беренче татар профессиональ труппасы барлыкка килә. «Сәйяр» - Нур театры һәм бүгенге Татар академия театрының нигезе булып тора. Труппа "Русиядә И. Б. Кудашев-Ашказарский җитәкчелегендәге беренче мөселман драма артистлары труппасы" дип йортелә. Аның беренче артистлары - Нурулла Гайнуллин, Әхмәт Ишморатов-Кулалаев, Нуретдин Хәйретдинов-Ахундов, Вәлиулла Мортазин-Иманский, соңрак аларга Кудашев-Ашказарскийның ике туган энесе Нури Сакаев килеп кушыла. 1907 елның маенда труппа беренче гастрольгә чыгып китә (Идел буйлап Самара, Казан, Сембер, Түбән Новгород якларына). 1907 елның августында труппага C. Гыйззәтуллина-Волжская һәм Г. Кариев кушыла. Үзара каршылыклар килеп чыгу сәбәпле, 1907 елның ахырында И. Ашказарский труппадан китә. Алга таба ул музыкаль спектакльләр-водевильләр, концертлар куя, яңа труппалар оештыра. И. Ашказарский пианинода, скрипкада, гармунда, мандолинада уйный, җырлый, нәфис сүз сөйли. 1928-1929 елларда Татар академия театрында администратор вазифасын алып бара. Соңыннан эстрада сәнгате белән шөгыльләнә.
Истәлек
1926 елны, Татар театрының 20 еллыгы уңаеннан, Кудашев-Ашказарский Хезмәт Батыры исеменә лаек була.
Чыганак
Илялова, И. Г. Камал театры артистлары. — Казан: Татар. кит. нәшр., 2005.
Идегәйнең Киевка явы (1416)
Идегәйнең Киевка явы - Алтын Урда бәкләрибәге Идегәй һәм Бөек Литва кенәзлеге арасындагы сугыш (1399-1416) кысаларында 1416 елда узган бәрелеш. Идегәй Алтын Урданы берләштерсен өчен Киев шәһәрендә үз ирәген урнаштырган Туктамыш хан варисларына каршы озак сугышкан, аларны Идегәйнең дошманы Витовт актив яклаган.
1416 елда Идегәй җитәкләгән татар гаскәре Киев шәһәрен яулап ала, Витовтның тарафдарларын юк итә я куа. Бәрелеш нәтиҗәсендә Киевка зур зыян китерелә, Подол, югары кала, Киев-Печора кәшишханәсе җимерелә.
Әммә Туктамыш хан уллары бу җиңелүләргә үч итеп, 1419 елда Идегәйне Сарайчык каласы янында үтерәләр.
Коннектикут
Конне́ктикут (Connecticut ) — АКШ төньяк-көнчыгышында урнашкан штат, Яңа Англия регионына керә. Башкаласы — Хартфорд шәһәре, иң зур каласы — Бриджпорт. Халык саны — 3,406 млн кеше (АКШта 29 нчы урын; 2000 ел мәгълүматлары). Штат атамасы алгонкин теленнән чыга, әлеге телдән ул «су күтәрелүеле озын елгада» дип тәрҗемә ителә. 1959 елдан бирле рәсми атамасы — «Конституция штаты» (Constitution State). Почта өчен кыскартылмасы — CT.
Америка бәйсезлеге өчен сугыштан соң Коннектикут АКШ составына кергән беренче 13 штат рәтендә булган.
Көнбатышта Коннектикут Нью-Йорк штаты белән, төньякта Массачусетс белән, көнчыгышта Род-Айленд белән чиктәш. Көньяктан исә штат Лонг-Айленд бугазы сулары белән юыла. Штат мәйданы — 14 371 км² (АКШта 48 нче урын). Җирнең күпчелеген урманнар тәшкил итә.
Мелехи (Киров өлкәсе)
Мелехи (Мелехи) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
(5970) Ohdohrikouen
(5970) Ohdohrikouen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 13 маенда К. Ватанабэ тарафыннан JCPM Sapporo обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 JS1» саналган.
Застув
Застув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13183) 1996 TW
Тарихы
1996 елның 5 октябрендә Деннис ди Сикко тарафыннан Sudbury обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TW» саналган.
Синтемерия-де-П'ятре
Синтемерия-де-П'ятре — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сермано
Сермано (Sermano) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Голо-Морозалья кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,14 км².
Каукауна (Висконсин)
Каукауна  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Альбалат-дельс-Сорельс
Альбалат-дельс-Сорельс — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Каукауна (Висконсин)
Тарихы
Каукауна шәһәре  елда нигезләнгән.
Альбалат-дельс-Сорельс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каукауна (Висконсин)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таранава
Таранава (Таранава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ешилъюрт (Алуҗра)
Ешилъюрт (Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Алуҗра илчесенә караган бер авыл (köy).
Любоцке
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Левашево вулысы
Тарих
Левашево вулысы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгының Ногай даругасында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгының Казан патшалыгы Ногай даругасында, 1708 елдан 1719 елга кадәр Казан губернасының Казан өязе Ногай даругасында, 1719 елдан 1775 елга кадәр Казан губернасының Казан провинциясе Казан өязе Ногай даругасында, 1775 елдан 1781 елга кадәр Казан губернасы Казан өязе Ногай даругасында урнашкан.
1781 елдан Казан наместиклыгы Спас өязенең административ-территориаль берәмлеге буларак барлыкка килә.
1796 елдан 1920 елга кадәр Казан губернасы Спас өязенең, 1920 елның 25 июненнән 1930 елның 23 июленә кадәр Татарстан АССР Спас кантонының административ-территориаль берәмлеге булып тора.
Административ бүленеш
1890 елда Яңа Әдәм вулысында 11 торак пункты һәм 1619 йорт хуҗалыгы булган. Крестъян җиренең мәйданы 171,74 км² тәшкил иткән.
1908 елда торак пунктлар саны 9.
1926 елның 1 гыйнварына вулыста 19 авыл советы, 46 торак пункты ( һ.б.) һәм 3958 йорт хуҗалыгы булган. Вулыс мәйданы 492 км² тәшкил иткән.
Халык
1890 елда халык саны 10 090 кеше тәшкил иткән, шул исәптән ир-атлар - 4 973 җан, хатын-кызлар - 5 117.
1908 елда 11 719 кеше.
1926 елның 1 гыйнварына халык саны 21 558 кеше тәшкил иткән. Төп милләтләр: татарлар, руслар, мордва.
Синьял-Яуши
Синьял-Яуши (Ҫӑкаллӑ Явӑш, Синьял-Яуши) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 223 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Нель-ла-Валле
Нель-ла-Валле — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Балнеариу-Гайвота
Балнеариу-Гайвота — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Михалув (Радомский повяты)
Михалув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сембер-Үзәк (станса)
Сембер-Үзәк (Ульяновск-Центральный) — Куйбышев тимер юлыныңнең станциясе һәм Сембер шәһәренең баш вокзалы. 1970 елда ачылган. Сембернең Тимер юл районы территориясендә урнашкан.
Намборн
Намборн (Namborn) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Октибэха (округ, Миссисипи)
Октибэха — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Старквилл шәһәре.
Нагайбәк районы
Административ үзәге — Фершампенуаз авылы.
Октибэха (округ, Миссисипи)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Нагайбәк районы
Халык
Милли состав: нагайбәкләр — 37 %, руслар — 42 %, казакълар — 12 %
Октибэха (округ, Миссисипи)
Территориясе
Округ мәйданы 1186 км² тәшкил итә.
Мант-ла-Виль
Мант-ла-Виль — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Нагайбәк районы
Икътисад
Икътисад нигезе — авыл хуҗалыгы.
Серулешть (коммуна, Келераш)
Серулешть — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Верешин
Верешин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Каим
Зур Каим — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Сараса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җачинти (Катанцаро)
Җачинти — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Олеко-Мяро-Яха
Олеко-Мяро-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мяро-Яха елгасының сул ярыннан 26 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Җачинти (Катанцаро)
Географиясе
Җачинти Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Олеко-Мяро-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Җачинти (Катанцаро)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Олеко-Мяро-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кепенекли (Саруһанлы)
Кепенекли (Kepenekli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Саруһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD119472
HD119472 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Купленка
Купленка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пангур елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мостафа-Лотфый Исмәгыйлев-Ширванский
Мостафа-Лотфый Исмәгыйлев-Ширванский (, —, ) — журналист, нәшир. «Борһане тәрәкъкый» (1906-1911), «Хәмият» (1907-1908), «Мизан» (1908-1909), «Хак» (1911) гәҗитләренең мөхәррире һәм нәшире. Әстерханда беренче татарча спиктәкелләр, әдәби кичәләр оештыручысы.
Заваяцин
Заваяцин (Заваяцін ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Акарсу (Караязы)
Акарсу (Akarsu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Караязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Күзкәй
Күзкәй — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Почта индексы — 423883.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Балнеариу-Пиньял
Балнеариу-Пиньял — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тарасавичы (Асиповицкий районы)
Тарасавичы  (Тарасавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сикеница
Сикеница — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(5971) Tickell
(5971) Tickell — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 12 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 NT2» саналган.
Затока (Кече Польша воеводалыгы)
Затока — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дюнкерк
Дюнкерк (Dunkerque) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Дюнкерк-1, Дюнкерк-2 кантонына карый.
Нервиль-ла-Форе
Нервиль-ла-Форе — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
(13184) Авгий
(13184) Авгий — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 4 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TS49» саналган.
Кеше хокуклары буенча Европа Суды һәм Россия
Кеше хокуклары буенча Европа Мәхкәмәсе һәм Россия — Кеше хокуклары буенча Европа Мәхкәмәсе һәм Россия Федерациясе Хакимияте арасында мөнәсәбәтләр. Россия Хөкүмәте гамәлләренә шикаять бирү хокукы 1998 елның 5 маеннан барлыкка килгән. Шикаятьне хакимиятләрнең Россия хакимияте «нәтиҗәле контроль» гамәлгә ашыра торган территориядә кылынган гамәлләренә тапшырырга мөмкин.
Россия Федерациясе территориясеннән тыш, бу территориягә танылмаган дәүләтләр — Абхазия, Көньяк Осетия, Днестр буе Молдован Җөмһүрияте (Россия хакимиятләре каршылыгына карамастан), ДНР һәм ЛНР керә. Бирелгән шикаятьләр саны буенча Россия Европа Шуросында беренче урында тора.
Россия-Европа Советының законнар нигезендә (2015 елдан башлап) хакимиятләр ЕСПЧ карарын үтермәскә хокуклы бердәнбер иле. Хакимиятләр мондый хокуктан бик сирәк файдалана — бары тик Кеше хокуклары буенча Европа Судының ике карарын гына башкарудан баш тарткан. Россия Хөкүмәте тик Кеше хокуклары буенча Европа Суды карарларын гына ешрак үтәми. 2018 елның сентябренә Россия хакимияте Россиягә каршы 2380 карарның 608 карарын гына үтәделәр.
Любша (Силезия воеводалыгы)
Любша  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альбаль
Альбаль — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кучки (Реж шәһәр округы)
Кучки (Кучки) — Свердловск өлкәсенең Реж шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Михалув-Грабина
Михалув-Грабина — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балсаму
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ист-Форк (Аризона)
Ист-Форк  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Форк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җеҗано (Сьена)
Җеҗано — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тарасавичы (Климавицкий районы)
Тарасавичы  (Тарасавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сесчори (коммуна)
Сесчори — Румыниянең Алба жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Синтемерия-Орля
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вереще-Дуже
Вереще-Дуже — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сермуайе
Сермуайе (Sermoyer) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Реплонж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,71 км².
Мант-ла-Жоли
Мант-ла-Жоли — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Нойнкирхен (Саар)
Нойнкирхен (Neunkirchen) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Нойнкирхен (Саар)
Мерзляки (Юрья районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Заверша (Драгичынский районы)
Заверша  (Заверша ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Балса-Нова
Балса-Нова — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кепенекли (Муратлы)
Кепенекли (Kepenekli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Муратлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(13185) Агасфен
(13185) Агасфен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 5 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TH52» саналган.
Панола (округ, Миссисипи)
Панола — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бейтсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1836 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1772 км² тәшкил итә.
Зур Калагаш
Зур Калагаш — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Кучерла елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ешилъюрт (Эспие)
Ешилъюрт (Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Эспие илчесенә караган бер авыл (köy).
(5972) Harryatkinson
(5972) Harryatkinson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 5 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PS12» саналган.
Нуази-сюр-Уаз
Нуази-сюр-Уаз — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Захелмна
Захелмна — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кеноша (Висконсин)
Кеноша  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таргоншчына
Таргоншчына (Таргоншчына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Альберике
Альберике — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD119474
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Конев Иван
Ива́н Ко́нев:
Айрат Шаммазов
Айрат Шаммазов, Айрат Минһаҗ улы Шаммазов, Шаммазов Айрат Мингазович — галим, академик, техник фәннәр докторы, Уфа дәүләт нефть техника университетының ректоры (1994-2014).
Тәрҗемәи хәле
1947 елның 31 августында Уфа шәһәрендә туа. 1955-1963 елларда Алманиядә урта мәктәптә, 1963-1966 елларда Уфаның 10-санлы мәктәбендә укый, аны көмеш медальгә тәмамлый.
Һөнәри үсеш баскычлары
катлауланган шартларында торба үткәргечләрнең эшләтү тәртибен яхшырту һәм диагноз кую»
Фәнни эшчәнлек
Айрат Шаммазов — нефть һәм газ корылмаларын куллануның, аларны күчереп йөртүнең ышанычлы һәм табигатькә зыянсыз юлларын табу ысулларын өйрәнүче зур галим. Шулай ук Арктикада диңгездә табылган нефтьне эшкәртү тәҗрибәсен, анда кулланыла торган төрле платформаларны, Арктика шартларында диңгез аша нефть һәм газ үткәргечләр кору мәсьәләләрен дә өйрәнә.
350 фәнни хезмәте, шул исәптә ВАК исемлегендәге журналларда басылган 104 мәкаләсе, 15 монография, 16 дәреслек, 53 патенты бар. Шәкертләре арасында 6 фән докторы, 14 фән кандидаты.
2006 — 2011 елларда Башкортстан фәннәр академиясе президенты. Гамәли кимәлдәге фәнни эшкәртмәләргә, бигрәк тә яшь галимнәргә, грант тәртибендә акча бүлү ысулларын киң кертә.
Уфа нефть институтының диссертацияләр яклау советының рәисе. «Транспорт и хранение нефтепродуктов и углеводородного сырья» журналының баш мөхәррире. Россия тау фәннәре академиясенең Көньяк Урал бүлекчәсенең рәисе.
Ректор вазыйфасында
2012 — 2013 уку елында Уфа нефть институтында 53 Россия төбәгеннән һәм 44 чит илдән 18 000 студент белгечлек бирә торган 100 юнәлеш буенча укый. 29 фәнни белгечлек буеча аспирантура, 6 белгечлек буенча докторантура эшли. Айрат Шаммазов белгечлек алган шәкертләрен эшкә урнаштыруны даими кайгырта: 92-96% ы эшкә урнаша. Студентлар шәһәрчеге дистә еллар Башкортстан буенча ярышта алдынгы булып килә.
«Бакалы якташлары» оешмасы
1999 елдан «Бакалы якташлыгы» оешмасының оештыручысы һәм 2000 елдан оешманың башлыгы. Бакалы районының социаль — икътисади һәм мәдәни үсешен даими кайгырта.
1999 — 2014 елларда Бакалы районының авыл мәктәпләренә 15 компьютер классы бүләк итә.
Бакалы районы яшьләренең Уфаның дәрәҗәле югары уку йортларына керүен тәэмин итү өчен, районда вузларның әзерлек курсларын оештыра.
Акарчай (Биреҗык)
Акарчай (Akarçay) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Олеко-Нгынян-Се
Олёко-Нгынян-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нгынянсе-Яха елгасының уң ярыннан 113 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лялики
Лялики — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вереще-Мали
Вереще-Мали — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михалув-Гурни
Михалув-Гурни — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шәехзада Бабич исемендәге башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсе (Чиләбе)
Шәехзада Бабич исемендәге башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсе — Чиләбе шәһәрендә урнашкан 15-нче санлы башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсе. 1906 елда түләүсез мөселман китапханәсе буларак оештырылган.
Тарихы
Асылда исә, китапханәгә китаплар җыю алдарак, 1899 елда ук башлана. Шул елда Чиләбедә Ак мәчет төзелә, яңа мәчеттә китапханә булдырыла. 1906 елга кадәр китаплар җыю эше бара. Китапханәгә нигез салучы — мулла улы Шакир Сәлимов. Аңа бу эштә җәмәгать башлангычында Гафур Сөендеков һәм Хөснетдин Әюпов ярдәм итә.
Өч елдан соң Әүхәди Хәкимов китапханәче итеп билгеләнә. Ун елга якын ул бу вазифада эшли, ләкин Мәҗит Гафури, Галимҗан Ибраһимов, Владимир Ленинның язмаларын, социал-демократларның «Урал» гәзите төпләмәсен саклый, дип аны кулга алалар.
Шудра
Шудра ул Һиндстанда Һинд дине иҗтимагый тәртибенең дүрт варнасының берсе. Төрле чыганакларда ул каста дип, яки альтернатив рәвештә иҗтимагый сыйныф дип тәрҗем ителә. Ул дүрт варнаның иң түбән дәрәҗәсе. Риг Ведада "Шудра" сүзе бары тик бер мәртәбә генә очрый, ләкин башка Һинд дине текстларында да очрый, мәсьәлән, Манусмрити, Артхашастра һәм Дхармашастраларда очрый. Теоретик рәвештә Шудралар башкаларга хезмәт итә торган варис хезмәт итүче сыйныфтан гыйбарәт булганнар. Кайбер очракларда, алар патшаларга таҗ кию церемонияләрендә катнашканнар.
Шәехзада Бабич исемендәге башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсе (Чиләбе)
Тарихы
1908 елда китапханә фондында 980 китап була, анда 1180 укучы мөрәҗәгать итә.
Шудра
Манусмрти (Ману законнары)
Манусмрити күбесенчә Браминнар (каһиннәр сыйныфы) һәм Кшатрияләр (патша, хөкүмәт һәм сугышчылар сыйныфы) өчен үз-үзенңе тотыш кодексы турында сүз алып бара. Текстта Шудралар, һәм шулай ук Вайшьялар искә алына, әмма бу өлеш иң кыска бүлек булып тора. Манусмритиның 9.326 – 9.335 секцияләрендә Вайшьялар өчен сигез кагыйдә һәм Шудралар өчен ике кагыйдә раслана. 10.43 - 10.44 секцияләрендә Ману каһиннәрне һәм ритуалларны санга сукмыйча Шудралар халәтенә төшкән Кшатрияләр кабиләләре исемлеген китерә. Болар: Пундракалар, Кодалар, Дравидалар, Камбоджалар, Яваналар (Юнан халкы?), Сакалар, Парадалар, Паһлавалар, Чиналар, Кираталар һәм Дарадалар.
Шәехзада Бабич исемендәге башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсе (Чиләбе)
Тарихы
Ел саен китапханәнең фондына яңа китаплар өстәлә. А. Пушкин, Н. Гоголь, И. Тургенев, Л. Толстой һәм башка рус язучыларының әсәрләре дә күренә башлый. 1917 елның Октябрь революциясенән соң, башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсенә әйләнә.
Шудра
Урта гасыр Упанишадалары
Урта гасыр чоры текстларында, мәсьәлән, Ваджрасучи Упанишадада варна турында сүз алып барыла һәм Шудра төшенчәсе кертелгән. Уилфрид Лорье Университеты фәләсәф профессоры Ашвани Питыш фикеренчә, the Ваджрасучи Упанишада әһәмиятле текст булып тора, чөнки анда теләсә-нинди иҗтимагый килеп чыгышы булган кеше булуның иң олы рухи халәтенә ия булырга мөмкин дип фараз ителә.
Шәехзада Бабич исемендәге башкорт һәм татар әдәбияты китапханәсе (Чиләбе)
Тарихы
1920 еллар азагында китапханага Шәехзада Бабич исеме бирелә. Бу чорда китапханә белән Нурислам Бабичев җитәкчелек итә. 1930 елларда китапханәдән бөтен дини китапларны да алып китәләр. Китапханәдә кычкырып китап уку, лекцияләр, күргәзмәләр оештырыла. Китап укучыларны җәлеп итер өчен түгәрәкләр эшли.
1925 елда биредә өч түгәрәк— драма, революционерлар һәм китап сөючеләр түгәрәге эшли. 1929 елда мөселман хатын-кызларны китапханәгә җәлеп итү өчен тегү түгәрәге ачыла.
1979 елдан 15 нче санлы Шәйехзада Бабич исемендәге китапханә Чиләбе шәһәренең үзәк китапханә системасына керә. Аның фондында 11 мең китап бар, яртысы — башкорт һәм татар телендә. Китапханәнең биш меңгә якын даими укучысы бар, елына анда 48 мең кешегә хезмәт күрсәтелә. Китапханәнең Чиләбедән тыш өлкәдә дә 18 китап бирү пункты бар. Башкорт, татар, рус телендәге китаплар укырга биредә төрле милләт вәкилләре йөри.
XX гасыр уртасынан биредә мәйдан башкорт һәм татар язучылары берләшмәсе, 1990 еллардан алып—Башкорт һәм татар мәдәнияте үзәге эшли. Китапханә бөтендөнья башкортлары корылтае, бөтендөнья татар конгресы, Башкортстан һәм Татарстан язучылар берлеге, милли республикалар китапханәләре белән хезмәттәшлек итә.
2011 елда китапханәнең мөдире Көнсылу Рамазан кызы Әюпова була.
Ринат Исмәгыйлев (1937)
Ринат Исмәгыйлев (Ринат Хөснулла улы Исмәгыйлев,, — , ) — драма актеры, режессер, ТССРның атказанган артисты (1980). Сәхнә эшчәнлеген Ашкабад рус драма театрында башлаган (1959). 1972-1989 елларда Ашкабад, Чиләбе, Кишенәү, Днепропетровск театрларында режиссер. 1989-2004 елларда Ашкабад рус драма театрының баш режиссеры. Куелышлар: «Мәхәббәт белән шаярмыйлар» (А. Пушкин), «Һеростратны онытырга» (Г. Горин), «Ай тотылган төндә» (М. Кәрим), «Кайгысыз Атабаев» (Б. Кербабаев).
Балсас
Балсас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Җезарьелу (Катанцаро)
Җезарьелу — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җезарьелу Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кретей
Кретей — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Сикеничка
Сикеничка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сирмапоси (Сирмапоси авыл җирлеге)
Сирмапоси  (Ҫырмапуҫ, Сирмапоси) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 187 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (92%) алып тора.
Сеука (коммуна)
Сеука — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
Нофельден
Нофельден (Nohfelden) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Сеука (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Нофельден
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серра-ди-Фьюморбо
Серра-ди-Фьюморбо (Serra-di-Fiumorbo) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Фьюморбо-Кастелло кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,73 км².
Курья (Сосьва кушылдыгы)
Курья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сосьва елгасының уң ярыннан 237 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маньи-ле-Амо
Маньи-ле-Амо — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Йорк (Аризона)
Йорк  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Йорк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заверша (Кобрынский районы)
Заверша  (Заверша ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Бамбуи
Бамбуи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тартак (Быхавский районы)
Тартак  (Тартак ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Альбораче
Альбораче — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зачарне
Зачарне — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(13186) 1996 UM
(13186) 1996 UM — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Зачарне
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13186) 1996 UM
Тарихы
1996 елның 18 октябрендә Карл Хердженротер тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 UM» саналган.
Авыл (гәҗит)
«Авыл» (Ауыл) — иҗтимагый-сәяси газета. Самар губернасы башкарма комитеты каршындагы ачыгучыларга ярдәм бүлеге һәм башкорт-татар бюросы, 1923 елдан алып РКП(б)-ның Самара губерна комитеты каршындагы башкорт-татар бюросы һәм губерна халык мәгарифе бүлеге каршындагы татар-башкорт секциясе органы.
Тарихы
1922 елның мартыннан бирле 1924 елның июненә кадәр Самар шәһәрендә иске татар телендә нәшер ителә. 1922 елда 18 саны чыга, 1923 елда — 27, 1924 елда — 6. «Авыл»да совет хөкүмәте документлары, ил һәм чит илләр яңалыклар бастырыла, авыл халкының үзенең тормышын күтәрү мәсьәләләре яктыртыла, әдәби әсәрләрдән өзекләр бирелә.
Мизонинцы
Мизонинцы (Мизонинцы) — Киров өлкәсенең Нагорск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Игенче (газета)
«Игенче» – татар телендә Башкортстан ның Чакмагыш районында нәшер ителүче  дәүләт иҗтимагый-сәяси газетасы.
Төп темалар – Чакмагыш районының иҗтимагый, мәдәни тормышы, күренекле якташлары турында мәкаләләр, сугыш һәм хезмәт ветераннарын, эш кешеләрен хөрмәтләү. Гәҗит төрле катлау укучыга исәпләнгән. Реклама да басыла.
Тарих
предприятиесенә карый.
Мөхәррирләр
Бүлек мөдире булып Башкортстанның атказанган матбугат һәм гаммәви мәгълүмат хезмәткәре Рәзифә Сәхапова эшли.
Мөхәрририяттә 21 кеше эшли. атнасына 3 мәртәбә сишәмбе, пәнҗешәмбе, шимбә көннәрне чыга. Шимбә көнне урысча кушымта белән чыга. 2002 елдан башк. “Саткылар” гәҗите чыга. 2014 елның 1 яртысына тираж 6 000 данә.
Чыганаклар
"Игенче" гәҗите сайты
Сәйдәш Исрафилов
Сәйдәш Исрафилов (Сәйдәш Мәгъсүм улы Исрафилов,, — , ) — авыл хуҗалыгы кәсәбәсе җитәкчесе, инженер-механик, ТАССРның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре (1989). 1971 елдан Балтач районы Тимирәзев ис. күмәк хуҗалыкта: баш инженер, рәис (1975-1999). 1984-1986 елларда Мамадыш райбашкармасы рәисе, 1999-2002 елларда ТР авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры урынбасары.
Перл-Ривер (округ, Миссисипи)
Перл-Ривер — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Попларвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1890 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2103 км² тәшкил итә.
Ляндек
Ляндек — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Синтешть (Илфов)
Синтешть — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5973) Такимото
(5973) Такимото — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лапоткова (Гари шәһәр округы)
Лапоткова (Лапоткова) — Свердловск өлкәсенең Гари шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%).
Михалув-Дольни
Михалув-Дольни — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Верещин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җезенете (Фрозиноне)
Җезенете — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җезенете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Акасья (Антакья)
Акасья (Akasya) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Истәми каган
Истәми каган ( —, ) — Көнбатыш Төрки каганлыгына нигез салучы һәм беренче каганы (553-576). Бумын каганның энесе. Аның җитәкчелеге астында 558 елда төрки кабиләләр Идел буйларына чыкканнар. 563 елда Иран шаһы Хөсрәү I белән берлек төзеп, ак һуннарны (эфталитларны) тар-мар иткән һәм Урта Азияне басып алган. 571 елда Византия белән Иранга каршы берлек төзегән, болгарларны, аланнарны һәм башка Төньяк Кавказ халыкларын буйсындырган.
Ешилъюрт (Шебинкарахисар)
Ешилъюрт (Yeşilyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Шебинкарахисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Банабую
Банабую — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Татарка (Асиповицкий районы)
Татарка  (Татарка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Банабую
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кивони (Висконсин)
Кивони  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кивони шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кепир (Сарай)
Кепир (Kepir) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).