cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD171420
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лүтфиекөшк (Һендек)
Лүтфиекөшк (Lütfiyeköşk) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Боз (Хунедоара)
Боз — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әбрар Шамин
Әбрар Гыйләҗетдин улы Шамин - татар язучысы, полковник, кызыл байрак, ике тапкыр Кызыл Йолдыз орденнары кавалеры, “Чәчәкле яулык”, ”Сагындырган сукмаклар”, “Кыр чәчәкләре”, “Күңел күзе”,  “Янар тауны кичкәндә”  һәм башка китаплар авторы.
Тормыш юлы
1912 нче елның 20 июнендә Казан губернасы Свияжск өязе Кошман волосте Олы Кайбыч авылында өч балалы гаиләдә дөньяга килә ул. Туганы Рабига апа Ибраһимова сөйләвенчә, аларның өйләре елга буена урнашкан булган. Ташу вакытында бишектә яткан Әбрарга да кадәр су күтәрелгән. Юешләнгән баланы язгы судан коткаргач, әтиләре Гыйләҗетдин абзый, йорт урынын үзгәртергә карар кыла, һәм тиздән чишмә буендагы  яңа урында йорт калкып чыга. (Шаминнарның йорты хәзер дә бар, ләкин анда беркем дә яшәми.) Балачактан Әбрар белемгә омтылучан, сәләтле, зирәк бала була. Аның  тормышы юлы турындагы мәгълүматлар районыбыз оешуга 80 ел тулуга багышлап чыгарылган “Туган җирем – Кайбычым” китабында урын алган.
Менә ул Кайбыч башлангыч мәктәбендә. Укытучы Борһанов абыйсында укый. Аны тәмамлагач, Мөхәммәтша байга батрак булып яллана. Аның җирен сукалый, ашлыгын ура, көлтә бәйли, суга. Көн эшли, төн эшли. Җәфа чигә. Шулай да ник бер җылы сүз ишетсен. Әнисе дә шунда ялчы булып тора. Сарык йоны ала, җеп эрли, оекбаш, бияләй бәйли. Идәнен, керен юа.
Кыен булса да, укырга кирәк, малай, укырга дип мине дә юата торган иде дип искә ала Әбрар ага үзенең Хәмзә Бәдретдинов белән әңгәмәсендә.
Хезмәт юлын 1926 елда Мөрәле авылының авыл идарәсендә делопроизводитель  булып башлый. 1927 район оешкач, район башкарма комитеты финанс бүлегендә эшли. Ә 1929 елда Кайбыч район судының тикшерү бүлегендә сәркатип булып эшләгәндә, Шаминның тормышын башка юнәлешкә борып җибәрергә мәҗбүр иткән бер вакыйга була. Бу турыда Әбрар ага истәлекләрендә дә искә ала.” 1929 елның язы.Чәчүгә санаулы көннәр калып бара. Ул башка еллардан аермалы буларак, күмәк булачак. Чөнки яңа гына колхоз оешты. Халык җаныннан да артыграк санаган бердәнбер атын колхозга тапшырды. Чәчүлек орлыгын да арттырды. Тик чәчүне башлап җибәрергә насый булмады. Аяз көнне яшен суккандай, хатын-кызлар шау-шу куптарды. Алай гына да түгел, тапшырган чәчүлек орлыкларын  кире бирүне таләп иттеләр.
Туган туфрак – газиз Кайбыч яклары, мул сулы Бәрле елгасы, Әбрарның әнисе – Нурсая апа, абыйлары  - Галәтдин белән Сәлахетдин артта калдылар. Әбрар зур газаплар күреп, Казанга килеп җитте. Тукай мактап телгә алган, данлы, моңлы, нурлы Казанны беренче күрүе. Уку теләге белән канатланып йөргән егет хәзер шушы калада. Менә ул техникумда. Шатланып дәфтәр тышына яза: “Казан авыл хуҗалыгы техникумының зоотехниклар  бүлегендә укучы Әбрар Шаминның терлекчелек нигезләреннән конспектлар дәфтәре. 1929-1930 нчы уку елы”. Кызганыч, Әбрар өченче уку елын дәвам итә алмый. Әнисе вафат булу сәбәпле, техникумны ташлап, Свердловск шәһәренә танышлары  янына китә. Яңа урында җир казучы булып эшкә урнаша. Эше әллә ни катлаулы булмаса да, авыр була. Кулда озын көрәк, җир казый. Ардыра. Ә кичен тулай торакта белем бирәсе – яшь чагында дөнья нужасы куып, укымыйча калган эшчеләрне хәреф танырга, укырга өйрәтәсе бар. 1933 елның җәендә Әбрар әнисе белән бертуган Миргаяз абыйсы янына Ташкент шәһәренә китә һәм шуннан кире кайтмый.
Ташкент тирәсендә Ибраһимбәк җитәкчелегендә басмачылар хәрәкәте кызган була. Әбрар чик буе отрядына языла. Отрядта үзен тәрҗемәче итеп билгелиләр. Карачкыл-саргылт төстәге ат бирәләр. Озембигы белән Памир тавы кичә Әбрар, Михаил Буденныйны, 81 нче тау- укчы дивизиясе командиры Якуб Чанышевны очрата.
Аның алдагы тормышын анкетасындагы фактлар буенча күзалларга мөмкин. Никадәр генә тырышмасын, Әбрар язмышын алдый алмый. Денау шәһәренең милиция бүлегендә эшли башлаган уполномоченныйны тиздән Бәк-Будин район судына халык судьясы итеп сайлап куялар. 1934 нче елда хәрби хезмәткә алына. 4 ай хезмәт иткәч, запаска җибәрәләр һәм карьера үсеше башланып китә. Бәк-Буди  округ коллегиясенә әгъза итеп сайлана. Урта мәктәпне бетереп, Бөтенсоюз хокук академиясенә укырга керә. Бөек Ватан сугышы башлану сәбәпле, укуын өзә һәм Татарстанга кайтып, Хәрби трибунал рәисе вазифаларын башкара. Соңрак Төркестан хәрби трибунал рәисе булып эшли. 1950 нче елда укуын дәвам итеп, югары белемгә ия була.
1979 елның 19 сентябрендә Казанда вафат була. Яңа бистә зиратында күмелгән.
Иҗаты
Әдәбиятка беренче адымнары 1939 елларда ясалса да, ул Казанда кайтып эшләгән  һәм яшәгән елларында гына язучылык эше белән ныклап шөгыльләнә башлый. Монда ул әдәбиятчылар, танылган сәнгать әһелләре белән аралаша, газета – журнал редакцияләре белән хезмәттәшлек итә. Шушы елларда китаплары басылып чыга, язучылар берлегенә әгъза итеп алына.
Язучының төп кыйбласы – халыкка хезмәт итү. Ул “Янар тауны кичкәндә” җыентыгында укучыларына мөрәҗәгать итеп болай ди: “Гомеремнең шактый өлешен Урта Азиядә үткәрдем. Тугандаш үзбәк халкының үткән тормышы, аның азатлык өчен көрәше турында әдәби әсәр язып, күргәннәремне хәзерге яшьләр белән уртаклашу күптәнге хыялым иде.” Бу хыялы 1974 елда Татарстан китап нәшриятында 1974 елда басылып чыга. Мавыктыргыч сюжет линиясе укучыны  үзе белән бөтереп алып кереп китә. Тәвәккәл һәм кыю егет Иргәш, самими һәм тыйнак Маһирә, ярдәмчел Усман белән батыр йөрәкле Наргөл, авылның комсыз бае Нишанбайлар язучының тормыштан алып язылган геройлары.
“Күңел күзе” җыентыгына да лирик бизәкләр белән баетылган тормышчан әсәрләр тупланган. Шулар арасында хәрби-патриотик темага багышланганнарының күп булуы табигый хәл. “Алмагач чәчәге”, “Сержант хатыны”, Өч туган”хикәяләре, “Ике язмыш” повесте шундыйлардан.
Ул үз кыйбласына тугъры булып кала: халкының горурланырлык, сокланырлык үткәнен, фидакарьлеген чагылдыра. Әдипнең күпчелек әсәрләре  авыл тормышына, хәрбиләр язмышына, әхлак темаларына багышланган, чөнки ул үзе дә югары әхлакка ия булган. Язучы Гариф Ахунов аны искә төшергәндә: “Шундый йомшак, түбәнчелекле кеше  ничек гомере буе хокук органнарында эшли ала?” дип гаҗәпләнгән икән. Кайбычта аның турында бары яхшы хәбәрләр генә сөйлиләр. Якташлары бәлага тарыганда, беркемне дә кире какмаган. Милиция ветераныЛенар Әхмәтҗан улы Закиров аның белән якыннан таныш булган. Авылга кайткач, урманнарга барырга, киләчәк турында хыялланырга яратканнар. Әбрар ага тальянда уйнаган, халык җырларын оста җырлаган. Авылдашыбызның эш - хезмәт, төзелеш темасына язган әсәрләре дә бик тәэсирле. Чөнки ул авылдан китеп төпләнгәч, төрле урыннарда эшли: җир казучы, секретарь, хәрби трибунал рәисе. Бу  язучыга  яңа образлар тудырырга ярдәм итә.
Әйе, гомер әрәмгә үтмәгән, чөнки ул дистәләгән хикәяләр һәм повестьлар авторы. Татарстан язучылар союзы әгъзасы Әбрар ага Шамин - безнең горурлыгыбыз, чөнки ул Кайбыч данын еракларга тараткан кеше, тормышның  гүзәллеген, аның тырыш кешеләрен, аларның тормыш – көнкүрешен, аларның яшәү рәвешләрен үз иҗатында чагылдыра, аларны шулай тарихка кертеп калдыра.
Шавень (Эндр һәм Луара)
Шавень — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Валлония (Индиана)
Валлония  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Валлония халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Праду-Феррейра
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Татар Алкины
Татар Алкины — Татарстан Республикасының Яңа Чишмә районындагы поселок.
Прухнувко
Прухнувко — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Татар Алкины
Почта индексы — 423192.
Прухнувко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татар Алкины
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Фидури
Фидури — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баерьюзүгүней (Дурсунбей)
Баерьюзүгүней (Bayıryüzügüney) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ситдыйкова
Ситдыйкова — фамилия.
(15957) Джэмур
(15957) Джэмур — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 22 гыйнварында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BB27» саналган.
Юма (Пижма кушылдыгы)
Юма — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Пижма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каракоч (Малазгирт)
Каракоч (Karakoç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Баньяк-сюр-Селе
Баньяк-сюр-Селе — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Пшеросль-Голдапска
Пшеросль-Голдапска — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Куравое
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сцинава-Польска
Сцинава-Польска — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Праинья (Пара)
Праинья  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гвадаррама (шәһәр)
Гвадаррама — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чибий
Чибий — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Кубан елгасының сул ярына тамагыннан 237 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубан су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубан елгасы Краснодар сусаклагычынан Афипс  елгасы белән кушылганчы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юК, елга бассейны — Кубан.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8555) Mirimao
(8555) Mirimao — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 3 июнендә галимнәр тарафыннан Стронконе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 LD» саналган.
Агата Кристи
Агата Мэри Кларисса Маллоуэн (ингл. Agatha Mary Clarissa, Lady Mallowan), ирнең фамилиясе буенча мәгълум булган Агата Кристи (1890 елның 15 сентябре – 1976 12 гыйнвары) – инглиз язучысы.
Агата Кристи китаплары 100дән күбрәк телгә тәрҗемә ителделәр, 2 миллиард данә тиражы бедзн чыктылар.
Шулай ук Агата Кристи театр спектакльләр буенча рекордлы язучы. «Мышеловка» пьессасы (ингл. The Mousetrap) беренче тапкыр 1952 елда куелган иде, һәм хәзер дә күрсәтелә.
Мишен-Вудс (Канзас)
Мишен-Вудс  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мишен-Вудс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Филёхи
Филёхи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Молитор (Висконсин)
Молитор  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шамбон (Эндр һәм Луара)
Шамбон — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Мезьер (Мёрт һәм Мозель)
Мезьер (Maizières) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,63 км².
Казале Мозе (Кьети)
Казале Мозе — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Шлеберода
Шлеберода (Schleberoda) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Казале Мозе (Кьети)
Географиясе
Казале Мозе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Шлеберода
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казале Мозе (Кьети)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(15958) 1998 BE33
(15958) 1998 BE33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 30 гыйнварында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BE33» саналган.
Театр мәйданы (Казан)
Театр мәйданы (Театральная площадь) — Казанда 1768 елда барлыкка килгән мәйдан. Шәһәрнең тарихи үзәгендә урнашкан әлеге мәйданда берничә театр бинасы тезелеп торган, мәйданның атамасы шуннан килә. 1924 елның сентябреннән Ирек мәйданы исемен йөртә. Казанның меңьеллыгына әзерләнгәндә, 2003—2004 елларда мәйданда зур яңарту эшләре алып барып, шәһәр халкы соравы буенча, элекке исемен кайтару турында игълан ителә, ләкин хәзерге исем сакланып кала.
Тарих
1730 елда Артемон Соцеперов төзегән Казан картографиясендә Театр мәйданы буласы урында Казансу елгасына кадәр сузылучы зур-зур чокырлар-ерганаклар урнашкан булуы күренә.
Казан губерна архитекторы (1783—1791 елларда) В. И. Кафтырев (1730-еллар —1804) төзегән Казан шәһәренең даими планында (Казанның беренче генераль планы) Театр мәйданы 1768 елда барлыкка килә. В. И. Кафтырев планда аның исемен куймый, урынын гына билгели. Казан губерна һәм Казан шәһәр архитекторы (1834—1844 елларда) Ф. И. Петонди 1838 елда төзегән планда мәйдан исеме күрсәтелә.
Мәйдан классик стильдә планлаштырылган: тигез яклы турыпочмаклык рәвешендә, биналар симметрияле итеп урнаштырылган.
Әүвәл Казанда театр өчен махсус бина булмый. Спектакльләрне Беренче Казан ирләр гимназиясе театрында күрсәтәләр. XVIII гасырның 60нчы елларыннан гимназиядә укучылар һәм шәһәр театр сөючеләре көче белән халык алдында театр тамашалары күрсәтелә, шулай итеп Казанда театр тарихы башланып китә.
Шәһәр чите булган мәйданда беренче театрның зур агач бинасын, 30 мең сум акча тотып, алпавыт, антрепренер П. П. Есипов (?—1814) 1802 елда төзетә (хәзерге Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт академия опера һәм балет театры бинасы урынында). Әлеге театрда аның крепостной керәстияннары уйный. Театр әйләнә-тирәсен «Театр мәйданы» дип атый башлыйлар. Әлеге театр бинасы 1814 елгы янгында зур зыян күрә. Хуҗасы үлгәч, бинаны сүтәләр. 1835 елда театр өчен агачтан яңа бина төзелә, әмма 1842 елгы көчле янгын вакытында бина янып бетә. Ун ел мәйданда театр булмый тора. Мәйданда солдатлар күнегүләр үткәрә.
1852 елда Театр мәйданында беренче тапкыр таштан театр өчен махсус бина салына (хәзерге Ленин һәйкәле артында). Ул ике тапкыр (1860, 1874 елларда) яна. 1874 елгы янгыннан соң архитектор Н. Грицевич бинаны яңартып кора, фасадлы итә, тамаша залын бер ярым тапкырга зурайта. Казанның үз опера труппасы булмаганлыктан, театрга артистлар чит илдән, гадәттә, Италиядән килеп уйныйлар. 1874 елның 26 августында Казанның үз труппасы М. Глинканың (ru) «Жизнь за царя» операсын куя — әлеге дата Казан операсының туган көне булып исәпләнә. Театрда опералар да, драмалар да куела, күренекле артистлар М. Г. Савина (ru), П. А. Стрепетова (ru), Ф. И. Шаляпин һ. б. чыгыш ясый. 1919 елда театр бинасы яна. ХХ гасырның башына кадәр хәзерге мәйдан урынында беренче шәһәр театры, ә опера һәм балет театры урынында Державин бакчасы, әлеге бакчада ике һәйкәл урнашкан булган: Державин һәйкәле (1870—1932 еллар, җимерелгән, 2003 елда торгызылган) һәм Кутузов һәйкәле (1915).
Кураки
Кураки (Куракі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мэй Уэст
Мэй Уэст (Mae West, 17 август 1893 — ) — америка актрисасы, драматург, сценарист һәм секс-символ, үз заманының иң гаугалы йолдызларының берсе.
Яшүсмер еллары
Мэри Джейн Уэст Бруклинда 1893 елның 17 августында Джон Патрик Уэстның һәм аның хатыны Матильда Делгер гаиләсендә туган. Аның атасы башта боксчы була, ә аннары полициягә эшкә керә һәм детектив булып эшли башлый, ә әнисе яшь чагында модель була. Урта белемне Мэй Бруклинда, Эрасмус Холл мәктәбендә ала. Мэй, әнисе яһүд булуына карамастан, протестант гаиләсендә тәрбияләнә. Мэйның әнисе АКШ ка Бавариядан күченә, ә атасының ата-бабалары ирланд католиклары була.
Театр карьерасы
Күмәк кеше алдында, һәвәскәр күрсәтүләрдә, Мэй биш яшендә беренче мәртәбә чыгыш ясый, ә 12 яшендә профессиональ рәвештә үзенең карьерасы белән водевилләрендә шөгыльләнә башлый. Беренче тапкыр Уэст Бродвейда 1911 елда «A La Broadway» ревюсында килеп чыга, әммә ул бигүк популяр булмый һәм 8 күрсәтүдән соң ябыла. Моңа карамастан, ул икенче төрле чыгышларда катнаша, ә 1918 елда аның фотосы "Ev'Now Shimmies rybody" музыкаль басмасында нәшер ителә. Аннары яңа музыкаль номерлар барлыкка килә, Уэст үз заманасы өчен холыксыз биүләр бии, ә бераз вакыт узу белән постановкалар өчен сценарийлар яза башлый.
Бродвейда аның беренче роле үзе язган «Секс» исемле пьесасы буенча була. Куркыныч тәнкыйткә карамыйча, күрсәтүгә билетлар алдан сатылып бетә. Пьесаның дошманнары шулай да күрсәтүнең туктатуына ирешәләр, ә Уэст үзенең труппасы белән бергә кулга алына . Аны әхлакый оятсызлыкта гаеплиләр һәм 1927 елның 19 апрелендә ун көнгә төрмәгә ябалар, әммә 8 көннән яхшы тәртибе өчен иреккә чыгаралар. Әлеге хөкем итү Мэй өчен файдага гына була, чөнки аның популярлыгы бик тиз арта.
Кинодагы карьерасы
1932 елда «Paramount Pictures» компаниясе Мэйга кинода төшергә контракт тәкъдим ясый. Ул ризалаша һәм тиздән Голливудка күченә һәм үзенең «Төн эчендә төн» исемле фильмында төшә. Аннары аның катнашлыгында «Бриллиант Лил» пьесасы буенча фильм куела һәм Мэй анда леди Лоу ролен башкара («Ул дөрес түгел» (1933)). Бу фильмның үз тарихы бар: үзенең беренче төп рольләрнең берсен Кэри Грант бу фильмда уйный һәм фильмның «Оскар» премиясына «Иң яхшы ел фильмы» буларак номинациягә тәкъдим ителүе белән үзенчәлекле. Киләсе «Мин фәрештә түгел» фильмында (бу фильм да «Оскар»га номинациягә тәкъдим ителә) Мэй Уэст кабаттан Кэри Грант белән бергә төшә. Картинаның бик күп җыемы була һәм Уэстның тагын да бер «Ул аны алдан» фильмы белән беррәттән «Paramount Pictures» компаниясен Бөек торгынлык чорында банкротлыктан коткара. Бу ике фильм Мэйның сценарийлары буенча төшерелгән беренче фильмнары.
Шәхси тормышы
1911 елның 11 апрелендә 17 яшендә Мэй водевиль артисты Фрэнк Уоллеска кияүгә чыга. Әмма бу никах бик ашыгыч була һәм озакламый алар ике якка тарала. Моннан соң алар бик озак, 1935 елга кадәр, күрешмәгәннән соң Фрэнк никах турында таныклык тотып Голливудка килеп чыга һәм Мэйдан «берлектәге мөлкәттән өлеш» таләп итә. Баштарак Мэй бу никахны танымый, әммә, нәтиҗәдә, таныклыкның бәхәссез булуы аркасында никахны танырга мәҗбүр була. Озак тикшерүләрдән соң, 1942 елда, аларны рәсми рәвештә аералар.
Мэйның шулай ук бигүк билгесез никахы фортепьянода һәм аккардеонда уйнаучы итальян Гвидо Дейро белән була, бу никах 1913 елда рәсмиләштерелгән. 1916 елда таркалган бу никахны да Мэй беркайчан танымый
Верхнемалье
Верхнемалье (Верхнемалье) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Прущ (Грифицкий повяты)
Прущ  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бозед
Бозед — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тунзас-Су
Тунзас-Су (Зур Тунзас-Су) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тутуяс елгасының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD171431
HD171431 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пракууба
Пракууба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амапа штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Юрика (Пижма кушылдыгы)
Юрика — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Пижма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Херешть (Вилча)
Херешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мавигөл (Арнавуткөй)
Мавигөл (Mavigöl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Арнавуткөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гриньон (Испания)
Гриньон — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15959) 1998 BQ40
(15959) 1998 BQ40 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пшеславки
Пшеславки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ван-Биббер-Лейк (Индиана)
Ван-Биббер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ван-Биббер-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сцинавиця
Сцинавиця — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Филипи (Венгровский повяты)
Филипи  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джейн Фонда
Джейн Сеймур Фонда (инг. Jane Seymour Fonda; туг. 21 декабрь 1937, Нью-Йорк) — америка актрисасы, модель, язучы, продюсер, җәмәгать эшмәкәре һәм филантроп, актёр Генри Фондның кызы.
Яшьлек еллары
Джейн Сеймур Фонда ханым 1937 елның 21 декабрендә Нью-Йоркта, актёр Генри Фонд һәм Канадада туып "югары даирәләр ханымы"на әверелгән Френсис Форд Брокоу (кыз чагында Сеймур) гаиләсендә туа. Джейн Фонда, анасының ерак туганы король Генрих VIIIнең өченче хатыны Джейн Сеймур ханым хөрмәтенә шундый исем бирәләр. Джейн Фонда Нью-Йорк Актёр студиясендә белем ала. Аннары анда модель була һәм берюлы театрда эшли. Соңрак ул кинода төшә башлый. Режиссерлар анда зур актерлык сәләтен күрмиләр һәм ешрак аның йолыктыргыч тышкы кыяфәтеннән файдаланалар.
Соңыннан Джейн режиссер Эллиот Сильверстайнның «Кэт Баллу» (1965) вестернында һәм Роже Вадимның «Барбарелле» (1968) фильмында үзенең ул еллардагы рольләрен эләкләп уйный.
Шамбре-ле-Тур
Шамбре-ле-Тур — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Мондови (шәһәр, Висконсин)
Мондови  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баш (Ло)
Баш — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
(8556) Яна
(8556) Яна — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 7 июлендә З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 NB» саналган.
Бавыр
Бавыр (jecur, jecor, hepar, ἧπαρ) – умырткалылар организмында үт бүлеп чыгара һәм матдәләр алмашуга бәйләнешле башка кайбер процессларны башкара торган эчке орган. Бавыр диафрагма астында, ашказанының уң ягында урнашкан.
Сыйфатлама
Ашкайнатуда бавыр зур роль уйный. Бавыр нечкә эчәккә үзенә бер төрле сыекча — ашкайнату өчен кирәкле үт бүлеп чыгара. Аның үт юллары нечкә эчәкнең беренче элмәгенә ачыла, корсак ярысының җыерчасында урнашкан. Бавыр - иң авыр эчке орган. Аның авырлыгы уртача 1,5 кг тәшкил итә.
Функцияләр
Бавыр май, углевод, аксым, минераль матдәләр алмашы өчен җавап бирә, кан оешуда катнашучы матдәләрне эшләп чыгара, азык эшкәртүдә кирәкле булган матдә – үт эшләп чыгара.
Ашкайнату процессында хасил булган глюкоза эчәк стеналары аша канга сеңә һәм кан белән бавырга килә, ә аннан организмның барлык тукымаларына китә. Организм артык углеводларны бавырда гликоген рәвешендә туплый. Бавыр күзәнәкләрендә гликоген 5% ка кадәр җитә. Бер ашаудан икенче ашауга кадәр арада күзәнәкләрдә глюкоза сарыф ителгән саен запас гликоген глюкозага әверелә. Бу матдәләр алмашы кеше организмында инсулин дигән гормон ярдәмендә бара. Инсулин ашказаны асты бизендә җитештерелә, ә аның эшчәнлеге бозылганда шикәр авыруы барлыкка килә.
Бавырдагы махсус ферментлар алкогольне 1 кг кеше авырлыгына 0,1 г/сәг. тизлегендә 90 процентка су һәм углекислый газга тарката.
Бавыр авырулары
Бавырның иң еш очрый торган авырулары – цирроз һәм төрле гепатитлар. Гепатит – ул бавырның ялкынсынуы. Бүгенге көндә вируслы гепатитның 6 төре: А, B, C, D, E һәм G билгеле. Эчәк (А,Е) һәм парентераль (В, С, В, F) гепатитлары була. Дөньяда 600 миллионнан артык кеше В һәм С хроник гепатитларыннан интегә.
А гепатиты йоктырганда, авыруның яшерен чоры – 2 атнадан 4 атнага кадәр, В гепатитында 2 айдан 6 айга кадәр була. Вирус организмга яраклаша, шунда үрчи. Авыруның беренче симптомы — тәнгә сары таплар чыга, бу билирубин, үт пигменты — бавыр эшләп чыгара торган буяу матдәсе. Тиредә сары таплар күренгәнче, температура күтәрелә, баш авырта, тән сызлый, хәлсезлек барлыкка килә. В һәм С гепатитлары күпчелек очракта сиздермичә, аз гына температура күтәрелү, буыннар авырту, тәнгә таплар чыгу белән башлана. Берничә көннән соң аппетит кимү, бавыр ягында авырту барлыкка килү, күңел болгану, косу, бәвелнең караңгы төскә керүе күзәтелә. Бавыр һәм талак зурая. В гепатиты 5-10% очракта гына, ә С гепатиты - 60-75% очракта хроник формага күчә.
1992-2012 елларда Русиядә В гепатиты белән авыручылар саны – 2,4 тапкыр, С гепатиты булганнар 6,4 тапкыр арткан. B һәм C вирус гепатитларының таралуы инъекция юлы белән наркотик кулланучыларның күбәюе белән аңлатыла. Бигрәктә 15-29 яшьлекләр арасында. Наркомания медицина проблемасын социаль проблемага әйләндерә. В һәм С гепатитлары кискен һәм хроник формада булырга мөмкин. Авыру чыганагы – гепатит белән авыручы. Авыру бигрәк тә җенси юл белән киң тарала. Болардан тыш, В һәм С гепатиты бала тапканда авыру анадан балага күчәргә, кешегә вирус белән зарарланган кан салганда, стерильләштерелмәгән хирургия һәм стоматология коралларыннан файдаланганда, шприцлар һәм башкалар кулланганда да йога. Мондый юл белән зарарлану өчен канның 0,0001 миллилитры да җитә.
С гепатиты белән авырганда, хәлсезлек, даими арыганлык кына сизелергә мөмкин. Әлеге синдромнарны сизсәгез, кичекмәстән табибка мөрәҗәгать итегез.
Вируслы гепатитлардан дәвалану – озак процесс. Дәваланмаган очракта, ул цирроз һәм бавыр рагына китерергә мөмкин. Бигрәк тә С гепатиты бавыр тукымаларына авыр тәэсир итә. Юкка гына аны СПИД белән тиңләмиләр. Вируслы гепатит белән авыручы яки вирус йөртүче даими табиб күзәтүе астында булырга һәм дәваланып торырга тиеш. Дәвалану никадәр иртәрәк башланса, шулкадәр яхшырак. Табиб авыруга организмны кирәкле аксым, май, углеводлар белән тәэмин итә торган махсус диета тәкъдим итә. Күбрәк витаминнар куллану, тынычлыкны саклау таләп ителә.
Гепатиттан саклану чаралары: кайнамаган су эчмәү, яшелчә һәм җиләк-җимешне яхшылап юып ашау, ризыкны яхшылап пешерү. В гепатитына каршы иң ышанычлы чара, ул да булса, прививка ясату. А гепатитына каршы да вакциналар бар. С гепатитына каршы ул әлегә юк.
Бавыр циррозының иң еш сәбәпләре — хроник эчкечелек (20 алып 95 % очракка кадәр), вируслы гепатит, бавырда гельминтлар һәм гади микроорганизмнар булу (мәсәлән, трихомонада) булып торалар. Бавырда исерткеч матдәләрнең 95 % зарарсызландырыла. Спиртлы эчемлекләрне күп куллану аркасында бавыр зурая, цирроз авыруы барлыкка килә. Организмда спиртның таркалуын булдырып торырга тиешле бавыр зур йөкләмәне күтәрә алмый, анда үзгәрешләр килеп чыга, бу циррозга китерергә мөмкин.
Кеше бавыры төзелеше
·       Бавыр (hepar)– диафрагма астында, күбесенчә уң якта урнашкан зур ашкайнату бизе. Ул уң кабыргалык астында урнашкан, эпигастрийның  күп өлешен ала һәм сул кабыргалык астына кадәр җитә.
·       Бавырның ике өслеге бар.
o  Алгы-өске диафрагмаль өслек  (facies diaphragmatica) кабарынкы һәм диафрагмага яндаш (рәс. 1.12).
o  Аскы висцераль өслек (facies visceralis) аска һәм артка юнәлә, анда берничә яндаш әгъзадан яньчү бар.
·       Бавыр эчендә бавыр артериясе, капка венасы һәм үт юллары тармаклануы буенча бавыр өлешләргә һәм буынтыкларга бүленә.
Баҗалы (Арапгир)
Баҗалы (Bacalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Арапгир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бавыр
Кеше бавыры төзелеше
·       Бавырда ике өлеш бар, бавырның уң өлеше (lobus hepatis dexter) һәм бавырның сул өлеше  (lobus hepatis sinister), алар бер-берсеннән диафрагмаль өслегендә сагитталь яссылыкта урнашкан ураксыман бәйләвеч (lig. falciforme) белән бүленә.
Баҗалы (Арапгир)
Сылтамалар
Bacalı, Arapgir Bacalı, Arapgir
Бавыр
Кеше бавыры төзелеше
·       Ураксыман бәйләвечнең ирекле аскы кырыенда тыгыз фиброз аркан бар – бавырның йомры бәйләвече (lig. teres hepatis).
·       Бавырның йомры бәйләвече аның аскы кырыен урап уза һәм анда батынкылык ясый – йомры бәйләвечнең уемы  (incisura ligamenti teretis); аннары бәйләвеч бавырның висцераль өслегенә күчә (рәс. 1.13) һәм йомры бәйләвечнең ярыгына (fissura ligamenti teretis) ята. Бавырның йомры бәйләвече  – ул капланган кендек венасы, аның ярдәмендә яралгы ана карынлыгыннан артериаль канны ала.
·       Йомры бәйләвечнең ярыгы – сул буй сырның алгы өлеше, ул висцераль өслектә бавыр өлешләренең чикләре булып тора. Ул сырның арткы өлешендә йомры бәйләвечнең дәвамы урнаша – нечкә фиброз веноз бәйләвеч, шуңа күрә бу өлеш веноз бәйләвечнең ярыгы (fissura ligamenti venosi) дип атала. Веноз бәйләвеч (lig. venosum) – капланган веноз юл, ул ана карында үсү чорында кендек венасын аскы куыш вена белән тоташтырган (артериаль канның өлешен зур кан әйләнеше түгәрәгенә бавырга тукталмыйча ташлау өчен).
·       Өстәрәк әйтелгән сул буй сырыннан (анда йомры һәм веноз бәйләвеч урнашкан) уңрак һәм параллель уң буй сыр уза. Аның алгы өлешендә үт куыгы урнашкан һәм ул үт куыгының чокырчыгы (fossa vesicae biliaris) дип атала. Арткы өлеше - тирәнрәк, анда аскы куыш вена урнашкан һәм ул аскы куыш венаның сыры (sulcus venae cavae inferior) дип атала.
·      Тирән аркылы ярык үт куыгы чокырчыгының арткы очы белән йомры бәйләвечнең ярыгын тоташтыра; ул бавыр капкасы (porta hepatis) дип атала. Бавырның капкасы аша бавырга бавыр артериясе, капка венасы һәм нервлар керә, гомуми бавыр юлы (ductus hepaticus communis) һәм лимфа тамырлары чыга. Гомуми бавыр юлы уң һәм сул бавыр юллары (ductus hepaticus dexter, sinister) бергә кушылгач оеша, алар үтне бавырның уң һәм сул өлешеннән чыгара.
·      Шакмаклы өлеш (lobus quadratus) – бавырның уң өлешенең кисәге, арттан  бавырның капкасы белән, кырыйдан – үт куыгының чокырчыгы (уңнан) һәм йомры бәйләвечнең ярыгы белән (сулдан) чикләнгән.
·      Койрыклы өлеш (lobus caudatus) – бавырның уң өлешенең кисәге, алдан бавырның капкасы белән, кырыйдан аскы куыш венаның сыры (уңнан) һәм веноз бәйләвечнең ярыгы белән (сулдан) чикләнгән.
·      Бавыр корсак ярысы белән барлык яктан капланган, диафрагмаль өслекнең кечкенә өлешеннән кала, ул өлеш диафрагмага яндаш булып тора һәм корсак ярысыннан тыш кыр (area nuda) дип атала.
o  Париеталь корсак ярысы диафрагманы каплап, диафрагмадан бавырның диафрагмаль өслегенә юнәлә һәм сагитталь яссылыкта урнашкан ураксыман бәйләвечне ясый.
o  Диафрагмадан бавырның арткы диафрагмаль өслегенә баручы корсак ярысы фронталь яссылыкта урнашкан таҗсыман бәйләвеч (lig. coronarium) ясый. Бавырга тоташкан таҗсыман бәйләвеч бавырның корсак ярысыннан тыш кырны чикли. Таҗсыман бәйләвечнең кырыйдагы очлары өчпочмаклы формалы һәм уң һәм сул өчпочмаклы бәйләвечләр (ligg. triangulare dextrum, sinistrum) дип атала.
·       Бавырга яндаш булган эчке әгъзалар аның өслегендә исемдәш яньчүләр бар (рәс. 1.14).
o  Йөрәк яньчүе (impressio cardiaca) диафрагмаль өслегенең урта өлешендә урнашкан.
o  Үңәч яньчүе (impressio oesophageale) һәм ашказаны яньчүе (impressio gastrica) бавырның сул өлешенең висцераль өслегендә урнашкан.
o   Уникеилле эчәк яньчүе (impressio duodenalis), кыршау-эчәк яньчүе (impressio colica), бөер яньчүе (impressio renalis) һәм бөер өсте бизе яньчүе (impressio suprarenalis) бавырның уң өлешенең висцераль өслегендә үт куыгының чокырчыгыннан уңдарак урнашкан.
Бавыр топографиясе
·       Бавырның өске чиге:
o  Уң урта култык асты сызыгы – 10 нчы кабырга арасы.
o  Уң урта умрау сызыгы – 4 нче кабырга арасы – 5 нче кабырганың өске кырые.
o  Алгы урта сызык – кылычсыман үсентенең нигезе.
o  Сул күкрәк һәм сул урта умрау сызыклары арасының уртасы  – 5 нче кабырга арасы.
·       Бавырның аскы чиге:
o  Сулга кыек барып, 9 нчы һәм 10 нчы уң кабырга кимерчәге белән кисешеп, эпигастрий өлкәсендә сулга кыек менеп,  сул кабырга дугасы белән 7 нче кабырга кимерчәге биеклегендә кисешә.
o   Сул күкрәк һәм сул урта умрау сызыклары арасының уртасы – 5 нче кабырга арасы.
Бавыр башкара
·      Күмерсулар, майлар һәм аксымнар алмашы.
·      Үт булдыру.
·      Аксым, холестерин һ.б. булдыру.
·      Дарулар, токсиннар алмашы һәм аларны зарарсызландыру.
Курган (Жлобинский районы)
Курган  (Курган ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Татар Бүләр
Татар Бүләр — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423988.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Шлезен
Шлезен (Schleesen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Праншита
Праншита — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Каракоч (Адыяман)
Каракоч (Karakoç) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Гуадаликс-де-ла-Сьерра
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Филипи (Пшасниский повяты)
Филипи  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казале Молино (Алесандрия)
Казале Молино — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Молино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бозень
Бозень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Прущ (Дравский повяты)
Прущ  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мекс
Мекс (Maixe) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,33 км².
(15960) Глубока
(15960) Глубока — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 2 февралендә М. Тихи, З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 CH» саналган.
Мишен-Гиллс (Канзас)
Мишен-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мишен-Гиллс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшибилово
Пшибилово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прасинья
Прасинья — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сцинавка-Гурна
Сцинавка-Гурна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баринка (Пычас кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мавикент (Кумлуҗа)
Мавикент (Mavikent) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кумлуҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монико (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Кропачи
Югары Кропачи (Верхние Кропачи) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Херешть (Джурджу)
Херешть — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дагансо-де-Арриба
Дагансо-де-Арриба — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бедюе
Бедюе — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Тутуяс
Тутуяс — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 630 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 85 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шмальцероде
Шмальцероде (Schmalzerode) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вейцанг
Вейцанг (Weitsang ) — Бутан дәүләтенең Бумтанг дзонгхагында урнашкан авыл.
Искәрмәләр
Weitsang Вейцанг
Баҗанак (Фатса)
Баҗанак (Bacanak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Фатса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15961) 1998 CC1
(15961) 1998 CC1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 4 февралендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 CC1» саналган.
Курганица
Курганица (Курганіца ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Филипинув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8557) Сароун
(8557) Сароун — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 23 июлендә Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 OK» саналган.
HD171459
HD171459 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Псе-Глови
Псе-Глови — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вест-Пойнт (Индиана)
Вест-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәис Мостафин
Рәис Мостафин, Рәис Рәүф улы Мостафин (1980 елның 23 октябре, ССРБ, РСФСР, Ырынбур өлкәсе, Переволоцки районы, Алмалы — 2020 елның 13 июле, РФ, Ырынбур өлкәсе, Ырынбур) — хәрби, РФ Эчке эшләр министрлыгы эчке гаскәрләренең Төньяк-Кавказ округы махсус билгеләнештәге 8нче бригадасы пулеметчысы, рядовой. Россия Каһарманы (2000).
Тәрҗемәи хәле
1980 елның 23 октябрендә Ырынбур өлкәсенең Переволоцки районы Алмалы авылында татар гаиләсендә туган. Туган авылында мәктәптә 9нчы сыйныфны тәмамлагач (1995), күрше Кичкасс бистәсенең (хәзерге статусы авыл) 50 нче һөнәри-техник училищесында тракторчы белгечлеге ала.
1998 елда армияга алына. Нальчик шәһәрендә урнашкан Төньяк-Кавказ округында хезмәт итә.
2000 елда 15 гыйнвардан 31 майга кадәр Икенче чечен сугышында катнаша. Төньяк-Кавказ округы гаскәрләренең махсус билгеләнештәге бригадасында пулеметчик була. Грозныйны штурмлауда катнаша.