cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кандерико (Анкона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Студеново (Яраң районы)
Студеново (Студеново) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Илле (озынлык берәмлеге)
Илле (бармак, әнгөшт, إصبع әсбә‘) — озынлык үлчәве берәмлеге.
Бер илле (әсбәг, әнгөшт) тотамның (кабза) дүрттән бер өлеше һәм терсәкнең (зираг, гәз) 24 тән бер өлеше булган.
Иловца
Иловца — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наркөй (Нигде)
Наркөй (Narköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Нигде илчесенә караган бер авыл (köy).
Мерданя
Мерданя — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тервиль
Тервиль (Terville) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Каскан-Юган
Каскан-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хат-Горт-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 17 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Трихомегалия
Трихомегалия - керфекләрнең аномаль үсүе (рәс. 4. 34б).
Тервиль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,83 км².
Ибреда
Ибреда — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Трихомегалия
Төп сәбәпләре.
Доган (Нилүфер)
Доган (Doğan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Трихомегалия
1. Булдырылган трихомегалия
•  дарулар: фенитоин, циклоспорин һәм урынлы простагландин аналоглары
•   туклану бозылу
Каскан-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Ибреда
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Трихомегалия
•   БИДС
Ибреда
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каскан-Юган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Трихомегалия
•   порфирия
Фальга
Фальга — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ялаванҗ
Ялаванҗ (Yalavanc ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Трихомегалия
•   гипотиреоидизм
(14) Ирена
(14) Ирена  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Трихомегалия
2.  Тумыштагы трихомегалия
•   гаиләле
•  Оливер-Макфарлейн синдромы (пигментлы ретинопатия, тәбәнәк буй һәм акылга артка калганлык)
(14) Ирена
Тарихы
1851 елның 19 маенда Дж. Р. Хайнд тарафыннан Обсерватория Бишопа обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Трихомегалия
•  Корнелии де Ланге синдромы (синофриз, чәчләрнең түбән үсү сызыгы һәм сөяк-мускул системасы үсеше аномалияләре)
•  Гольдштейн-Һатт синдромы (катаракта һәм нәселле сфероцитоз)
•   Германский-Пудлак синдромы (альбинизм һәм геморрагик диатез)
•   I төрдәге тире-күз альбинизмы
Сильванес
Сильванес (Sylvanès) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Бовалино
Бовалино — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Яшково (Сьремский повяты)
Яшково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бовалино
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Яшково (Сьремский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сильванес
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,96 км².
Сүмбүллү (Һендек)
Сүмбүллү (Sümbüllü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 2356
NGC 2356 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бич-Гейвен-Вест (Нью-Джерси)
Бич-Гейвен-Вест  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бич-Гейвен-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геброт
Геброт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мийковци
Мийковци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зойна
Зойна — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бова-Марина
Бова-Марина — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гиброн (Небраска)
Гиброн  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гиброн шәһәре  елда нигезләнгән.
Гиббсборо (Нью-Джерси)
Гиббсборо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кандидати
Кандидати — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кандидати Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Бутенак
Бутенак — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
(7) Ирида
(7) Ирида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1847 елның 13 августында Дж. Р. Хайнд тарафыннан Обсерватория Бишопа обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Блавенбург (Нью-Джерси)
Блавенбург  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Адамово (Диңгез буе воеводалыгы)
Адамово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Блавенбург (Нью-Джерси)
Географиясе
Блавенбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Адамово (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Блавенбург (Нью-Джерси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олы Федоровка (Самар өлкәсе)
Олы Федоровка (Большая Федоровка) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кече Кайла
Кече Кайла — Россия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Юкса елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нарлы (Чукурҗа)
Нарлы (Narlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Хаккари иле Чукурҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Фенуйе (Югары Гаронна)
Фенуйе — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гебхардсхайн
Гебхардсхайн — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доган (Измит)
Доган (Doğan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Екдар
Екдар (Yekdar ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Миндя
Миндя — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боккильеро
Боккильеро — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Тетен-сюр-Нье
Тетен-сюр-Нье (Teting-sur-Nied) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,83 км².
Катвайёган
Катвайёган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Несь-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 73 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иловци
Иловци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сүмбүллү (Оникишубат)
Сүмбүллү (Sümbüllü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Соклиер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 38,81 км².
2нче Грунски
2нче Грунский — Башкортстанның Благовещен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Гикмен (Небраска)
Гикмен  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гикмен шәһәре  елда нигезләнгән.
Миневци
Миневци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зойца
Зойца — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Савино (Яраң районы)
Савино (Савино) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
NGC 2357
NGC 2357 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Савино (Яраң районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
NGC 2357
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Савино (Яраң районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Татарстан әрмәннәре
Татарстан әрмәннәре (Հայեր, hayer ) — әрмән халкының бүгенге Татарстан Республикасы территориясендә яши торган территориаль төркеме.
Анговице
Анговице — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Татарстан әрмәннәре
Таралышы
2010 елда узган соңгы җанисәп буенча Татарстанда 5987 әрмән кешесе яши. Аларның якынча яртысы Татарстанның башкаласы булган Казан шәһәрендә торалар.
Анговице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татарстан әрмәннәре
Тарих
XII гасырда әрмәннәр Идел-Кама Болгары территориясендә яши башлыйлар. Археологик материаллар да хәзерге Идел буе территориясендә әрмән халкының әле урта гасырда ук, аерым алганда, Бөек Болгар шәһәрендәге әрмән колониясе барлыкка килүе турында фаразларга нигез бирә.
(3224) Иркутск
(3224) Иркутск  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Татарстан әрмәннәре
Тарих
Мәскәү кенәзе Василий II гаскәрләре тарафыннан Болгар шәһәрен тар-мар иткәннән соң, 1431 елда күпчелек әрмәннәр Казан шәһәренә күченә. Соңрак биредә, "Сукно бистәсе" районында, ике Әрмән урамы барлыкка килә. Моннан тыш, Казан шәһәрендә әрмән зиратына нигез салына һәм григориан чиркәве төзелә. Бу материалларның барысы да, гомумән, Идел буенда әрмәннәрнең урта гасыр чорында булуын төгәл исбатлый. XVIII гасырда Казанда эпидемия таралу сәбәпле, әрмән халкы калмый диярлек, һәм XVIII гасырдан башлап гына Казан шәһәренең әрмән халкы акрынлап арта башлый.
(3224) Иркутск
Тарихы
1977 елның 11 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RL6» саналган.
Татарстан әрмәннәре
Тарих
1897 елда Россия империясендә беренче халык санын алу Казан шәһәрендә әрмән халкының саны һәм хуҗалык эшчәнлеге турында беренче документаль статистик чыганак була. Бу мәгълүматлар нигезендә Казанга Кавказ губернасының Эриван өлкәсеннән 7 кеше, Кар өлкәсеннән 5 кеше һәм Елизаветополь өлкәсеннән 4 кеше килгән. Килүчеләрнең барысы да милләте буенча әрмәннәр була, шуларның 10сы - ир-атлар. Шул ук материаллардан күренгәнчә, Казанда туган телләре дип әрмән телен санаучы һәм әрмән-григориан динен тотучы 23 ир-ат һәм 10 хатын-кыз теркәлгән.
Фигароль
Фигароль — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Татарстан әрмәннәре
Мәдәният
Әрмәннәр Татарстан шәһәрләрендә ике мәдәният - татар һәм рус мәдәниятләре йогынтысында үсә. Аларның балалары ике дәүләт телен өйрәнәләр, төбәкнең тарихы һәм мәдәнияте белән кызыксыналар.
Казанда 1994 елда оешкан Михаил Хачатурян җитәкләгән «Луйс» («Яктылык») әрмән милли-мәдәни автономиясе бүген Россия әрмән милли-мәдәни автономиясе составына керә. Аның әгъзалары Әрмәнстан белән даими элемтәдә торалар, алар Казан-Ереван авиарейсын ачуга ярдәм иткәннәр. 2004 елда республика башкаласында танылган кинорежиссер Сергей Параджановка багышланган күргәзмә уза, Казанда бөек композитор Арам Хачатурянның тууына 100 ел тулу билгеләп үтелгән, әрмәннәрнең христиан динен кабул итүгә 1700 ел тулуга багышланган экспозиция оештырылган.
2001 елда җәмгыять Татарстан Республикасы әрмән милли-мәдәни автономиясенә кушылган. Әрмән автономиясе эшчәнлегенең төп юнәлешләре булып туган телне, тарихны, әдәбиятны өйрәнү, халык традицияләрен һәм гореф-гадәтләрен саклау һәм үстерү тора. Шундый ук җәмгыять Яр Чаллы шәһәрендә дә теркәлгән. Ике шәһәрдә дә (Казанда – ТР ФА каршында, Чаллыда – Халыклар дуслыгы йорты каршында) якшәмбе мәктәпләре эшли, анда балаларга да, өлкәннәргә дә әрмән теле укытыла.
Бюгараш
Бюгараш — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Фёдор Уяр
Афанасьев Федор Ермил улы (чуаш. Хветĕр Уяр, Хветер Уяр) (19 апрель, 1914, Сухарь Матак, Самар губернасы -9 июль 2000, Чабаксар) - чуаш язучысы һәм драматургы. Чуаш АССРның халык язучысы.
Биографиясе
Федор Афанасьев 1914 елда Самара губернасының Сухарь Матак авылында (бүгенге Самар өлкәсенең Исаклы районына карый) крестьян гаиләсендә туа. 1936 елда Чабаксарга күчеп килә. Алдан Чабаксар, соңрак Благовещенск педагогия институтларында укый. Бөек Ватан сугышында катнаша.
1936 елда чуаш актрисасы Елена Шорникова белән гаилә коралар, 64 ел бергә тормыш иткән дәвердә ике кыз бала тәрбияләп үстерәләр.
Гиллсдейл (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Фёдор Уяр
Биографиясе
Уярның беренче әсәрләре 1930 елда басыла. Аның хикәяләре аерым басмага 1941 елда чыга («Тропа» — «Сукмак»). 1943-1947 елларда аның хикәяләре, очерклары, фельетоннары һәм «Юллар-йөрүләр» («Ҫулсем-йĕрсем», 1943), «Сок суы елгасында» («Сук шывĕ хĕррринче») язмалары җыентыклары чыга. Уяр 1842 елда Әкрам восстаниесе һәм моңа кадәр булган вакыйгалар турында «Тенета» («Таната») тарихи романының авторы.
Гиллсдейл (Нью-Джерси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фёдор Уяр
Биографиясе
1998 елда, язучы үлеменнән соң, Сухарь Матак урта мәктәбендә язучы музее ачыла, аңа Хведер Уяр үз китапханәсен һәм кулъязмаларын тапшыра.
Пёсль-Нана
Пёсль-Нана — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Кага-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гевених
Гевених — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Блеквеллс-Миллс (Нью-Джерси)
Блеквеллс-Миллс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блеквеллс-Миллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анкамати
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бонифати
Бонифати — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кандийото (Падова)
Географиясе
Кандийото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нарлы (Эшме)
Нарлы (Narlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Эшме илчесенә караган бер авыл (köy).
(177) Ирма
(177) Ирма  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1877 елның 5 ноябрендә Поль Анри тарафыннан Париж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Тетершен
Тетершен (Téterchen) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,75 км².
Иляшевци
Иляшевци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еникәнд (Губа)
Еникәнд  (Yenikənd ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Флуренс
Флуренс — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Мирово (Велико-Тырново өлкәсе)
Мирово  — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Борджа
Борджа — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Антонево (Диңгез буе воеводалыгы)
Антонево  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балавыз
Балавыз — үсемлекләр һәм хайваннар дөньясында киң таралган югары майлы кислоталардан һәм иң югары молекулалы спиртлардан торган катмарлы эфир.
Бал корты балавызы
Эшче кортларның корсак астында урынлашкан балавыз бизләре бүлеп чыгарган матдә; ул 200-дән артык төрле матдәләрдән һәм берләшмәдән тора.
Кәрәз
Кәрәз - балавыз табагы. Балавыз заводларында яки остаханәләрендә күзәнәкләп эшләнгән ясалма балавыз нигезе.
Әдәбият
Г.Д. Зәйнуллина. Умартасылыҡ һүҙлеге. Өфө-2001 йыл. 155 бит
Смерьга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Шексна елгасыинештән Шекснинск ГЭС-ына чаклы, Аккүлде (Вологда өлкәсе ) керетеп. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 2358
NGC 2358 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Блеквуд (Нью-Джерси)
Блеквуд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иста
Иста — Россия территориясеннән ага торган елга. Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн бүᴫгeында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1178) Ирмела
Тарихы
1931 елның 13 мартында Макс Вольф тарафыннан Гейдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 EC» саналган.
Доганай (Чифтелер)
Доганай (Doğanay) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Чифтелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гёденрот
Гёденрот — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вальмижер
Вальмижер — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Хәдичә Акчурина
Хәдичә Акчурина, Хәдичә Мөбин кызы Акчурина (1893 ел, Сембер губернасы, Сөнгәләй өязе, Зөябаш волосте, Зөябаш — 1920 елдан соң хәбәрсез югалган) — татар хатын-кызларыннан югары белемле беренче рәссам-график. Татар морзалары, фабрикант Акчуриннар нәселеннән.
Тәрҗемәи хәле
1893 елда Сембер губернасы Сөнгәләй өязе Зөябаш волосте (хәзерге Сембер өлкәсе Барыш районы) Зөябаш авылында туган. Әтисе Мөбин Акчурин туганы Якуб Акчурин фабрикасында механик булып эшләгән. Балачагы Кече Зөя елгасы янындагы Зөябаш авылында уза. Кечкенәдән үк рәсем ясау белән мавыга. Хәдичә авылда кыз балалар өчен мөселман мәктәбендә башлангыч белем ала. XX гасыр башында татар мөселман хатын-кызлары үз хокуклары, шул исәптән лаеклы белем алу хокукы өчен актив көрәшә башлый. Шуңа rүрә Хәдичә Сембернең хатын-кызлар гимназиясендә 4 еллык курсны тәмамлый алган.
20 яшьтә Мәскәүдә (хәзерге ) укырга керә. Училищега 1825 елда граф Сергей Григорьевич Строганов нигез салган. Уку йорты декоратив-гамәли сәнгать рәссамнарын әзерләгән. Укучыларны укыту һәм ашату бушлай була, училищега җәмгыятьнең төрле катлам балалары кабул ителә. Укуга керү өчен төп критерий — ата-аналарның өстенлекле хәле түгел, ә укырга кергән кешенең рәсем ясауга һәм иҗатка сәләтле булуы торган.
Строганов училищесында укыганда ук Хәдичә Акчуринаның эшләре татар җәмәгатьчелегенең игътибарын җәлеп итә башлый. Мәсәлән, «Аң» журналының 1915 елның 5нче санында Хәдичә Акчуринага багышланган «Санаигы нәфисә юлында милли адым (Хәдичә туташ Акчурина рәсемләре мөнәсәбәте белән)» дигән мәкалә чыга, журналда шулай ук аның берничә рәсеме басылып чыга.
Әлеге рәсемнәрендә ул барыннан да элек татар тормышын сурәтләргә тырышкан. Беренче рәсемдә көзге каршында утырган татар кызы, икенчесендә милли киемдәге мишәр кызын сурәтләгән. Өченче рәсемдә — авыл йортының ачык ишеге аша күренүче мәчет сурәте, дүртенчесендә — дүрт кызның уены сурәтләнә.
1913——1916 елларда Хәдичә Акчурина «Ак юл» балалар журналы белән актив хезмәттәшлек итә. Аның кояш чыкканнан соң ачылган озын юлга караган малай рәсеме беренче тапкыр «Ак юл» журналының 1913 елгы 3нче санында басылып чыга. Алга таба әлеге рәсем журнал эмблемасына әверелеп, басманың беренче битен бизи башлый. Хәдичә Акчурина, гадәттә, үз рәсемнәрен «Х. А.» яки «Г.А.» аббревиатурасы белән имзалаган.
Каян-Юган
Каян-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хат-Горт-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 56 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Хәдичә Акчурина
Тәрҗемәи хәле
Беренче бөтендөнья сугышы башлангач, рәсем ясавын ташлап, Хәдичә Акчурина үз теләге белән шәфкать туташы булып китә. Гражданнар сугышы вакытында аның белән элемтә өзелә. Шуннан соңгы язмышы билгеле түгел.
Каян-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сүмер (Даргечит)
Сүмер (Sümer) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Даргечит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бал корты агуы
Яңа җыелган бал корты агуы үтә күренмәле, аз гына саргылт төстә, тәме әче һәм кырку була. Үзенчәлекле хуш исле.
Волково (Благовещен районы)
Волково — Башкортстанның Благовешчен районында урнашкан авыл.
Бал корты агуы
Корт агуының чагыштырма авырлыгы судагы эретмәсендә 1,1313-кә тигез, pH 4,5-5,5. Агу 40 % коры калдыклардан тора, шуңа күрә һавада тиз кибә. Шуңа да карамастан токсик үзенчәлеге озак саклана.
Тикур
Тикур (Thicourt) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Волково (Благовещен районы)
пучтьı индексы — 453445, — 80215813001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 218 кешенең яшәве мәгълүм.
Гиринг (Небраска)
Тарихы
Гиринг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вязовка (Елхау районы)
Вязовка (Вязовка) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89,5%), чуашлар (5,1%).
Мирчовци
Мирчовци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зойцань
Зойцань — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Глассборо (Нью-Джерси)
Глассборо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ботричелло
Ботричелло — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Глассборо (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зойцань
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ботричелло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Имено
Имено — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Торьяк-де-Камарес
Торьяк-де-Камарес (Tauriac-de-Camarès) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Имено
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торьяк-де-Камарес
Географиясе
Коммуна мәйданы — 24,75 км².
Кандико
Кандико — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кандико Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бранкалеоне
Бранкалеоне — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нарлы (Синҗик)
Нарлы (Narlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Синҗик илчесенә караган бер авыл (köy).
Савино (Подосиновец районы)
Савино (Савино) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Михалци
Михалци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Гёзенрот
Гёзенрот — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Михалци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гёзенрот
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Блерстаун (сан алу урыны, Нью-Джерси)
Блерстаун  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блерстаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антонин (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Асмус (Польша)
Асмус  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ерфи
Ерфи (Yerfi ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Именська Горца
Именська Горца — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимонвиль
Тимонвиль (Thimonville) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Вантенак-ан-Минервуа
Вантенак-ан-Минервуа — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Тимонвиль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,40 км².
Искәрмәләр
Тимонвиль
Фонбозар
Фонбозар — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Рәйсә Галимуллина
Биографиясе
Рәйсә Гали кызы Галимуллина 1931 елның 7 маенда Кыргыз АССРның Каракул шәһәрендә (1889-1922, 1939-1992 елларда Пржевальск) туган.
Яр Чаллы ҖЭҮ
Яр Чаллы ҖЭҮ — Яр Чаллы шәһәренең энергетика предприятиесе, «Татэнерго» АҖ составына керә. Җылылык энергиясен шәһәрнең Автозавод һәм Үзәк районыннарының торак массивлары, КамАЗ заводлары куллана. 2012 елның 30 ноябреннән башлап станция директоры булып Хаҗиев Әнвәр Мәгъсүм улы тора.
Рәйсә Галимуллина
Биографиясе
1954 елда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваториясен (Е. В. Кузьмина классы) тәмамлый. Шушы ук елны Башкорт дәүләт опера һәм балет театры җырчысы була.
Яр Чаллы ҖЭҮ
Музей
1985 елда Яр Чаллы ҖЭҮндә музей ачыла. Аның экспозициясен Чаллы җылылык станциясенең җентекләп әзерләнгән макеты ачкан.
Рәйсә Галимуллина
Биографиясе
1957-1988 елларда Башкорт филармониясендә эшли.
1971 елда бер вакытта Уфа сәнгать институтында укытучы булып эшли, 1983 елдан алып — опера әзерлеге кафедрасы мөдире, 1995 елдан — ялгыз җыр кафедрасы мөдире.
Репертуарында чит ил, рус, башкорт композиторларының, башкорт традицион халык-җыр иҗаты өлгеләренең камера-вокаль әсәрләре. Марфа, Карсылу (Римский-Корсаковның шул ук исемле әсәреннән "Патша кәләше) һ.б. опера партияләрен башкара.
Аның укучылары арасында ‑ Башкорт дәүләт опера һәм балет театрының төп солистлары ‑ Азнакаева Рәйлә Шәрәфи кызы, Аргынбаева Светлана Роберт кызы, Салихов Фәнәви Зикаф улы, Хәмбәлиева Әлфия Саяр кызы, Чечен республикасының халык артисты Р. Х.Әсәдуллин, Башкортстан Республикасының атказанган артисты Л. А. Гәрәева һәм Р. Й. Идрисова, БАССР - ның атказанган артисты Г. С. Захарова.
Рәйсә Гали кызы 2000 елның 6 сентябрендә Уфада вафат була һәм җирләнә.
Хәтер
Күренекле педагог һәм җырчы истәлегенә Карл Маркс урамындагы ул күп еллар яшәгән 83-нче йортта мемориаль тактаташ куела
(591) Ирмгард
(591) Ирмгард  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Пидей-Яха
Пидей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Арка-Есета-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Доганалан (Мустафакемалпаша)
Доганалан (Doğanalan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нарлы (Лачин)
Нарлы (Narlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Лачин илчесенә караган бер авыл (köy).
Кевын-Соим
Кевын-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Соях елгасының уң ярына тамагыннан 25 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(773) Ирминтрауд
(773) Ирминтрауд  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1913 елның 22 декабрендә Франц Кайзер тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1913 TV» саналган.
Глен-Гарднер (Нью-Джерси)
Глен-Гарднер  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бриатико
Бриатико — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Габдрахман Таһирҗанов
Габдрахман Таһирҗанов, Габдрахман Таһир (Таһирҗан) улы Таһирҗанов (1907 елның 7 феврале, РИ, Казан губернасы, Тәтеш өязе, Морзалар — 1983 елның 18 декабре, СССР, РСФСР, Ленинград) — әдәбият галиме— көнчыгышны өйрәнүче, Санкт-Петербург университетының фарсы, гарәп һәм төрек телләре укытучысы, филология фәннәре докторы (1970), профессор (1972).
Тәрҗемәи хәле
1907 елның 7 февралендә Казан губернасы Тәтеш өязе (Татарстанның хәзерге Апас районы) Морзалар авылында күп балалы крестьян гаиләсендә туган. Әтисе — авыл мәчетенең мәзине Таһирҗан хәзрәт, әнисе Шәмсеруй. Туганнары: абыйсы Абдулла, энеләре Зәки, Талха (1924—2000), сеңелләре Хөснурый, Рабига.
Габдрахманны әтисе 4 яшендә мәдрәсәгә бирә, монда төрек телен өйрәнә башлый. 7 яшендә Урта Балтайда укуын дәвам итә, биредә гарәп язуына төшенә. Буа мәдрәсәсен тәмамлый. 1921 елда ачлыктан качып, Сормовода кыш уздырганда һәм Мәскәүгә төзелешкә киткәч, рус телен ныгыта. Соңыннан эш эзләгәндә Мәскәү, Баку, Ашхабад, Ташкентта була. Бу еллар дәвамында үзлегеннән белем алу белән шөгыльләнгән. Бакуга бәхет эзләп баргач, азәрбайҗан егетләреннән аларның туган телен өйрәнә.
Урта Азиядә
Ашхабад шәһәренең автомашиналар ремонтлау мастерскоенда хезмәт иткәндә төрекмән телен, китапханәгә эшкә күчкәч, үзлегеннән укып, төрекмән әдәбиятын үзләштерә. Социаль гигиена институтына эшкә чакырылгач, төрекмән авылларына сәфәр чыга. Төрекмәннәрнең матди һәм рухи мәдәниятен, көнкүрешен, гореф-гадәтләрен, милли үзенчәлекләрен белә. Г. Таһирҗанов дәүләт банкы хезмәтләренә төрекмәнчә дәрес бирерлек дәрәҗәдә җирле халык телен тирән өйрәнгән. Үзбәк телен тиз өйрәнеп, Ташкентта машина-трактор станциясендә тәрҗемә эшенә алына — русча язылган инструкцияләрне җирле халык теленә күчерә. Өч елдан республиканың җир эшләре буенча халык комиссариатында үзбәкләрне укыта.
Брасс-Касл (Нью-Джерси)
Брасс-Касл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
NGC 2359
NGC 2359 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Габдрахман Таһирҗанов
Ленинградта
1927 елдан ул Ленинградта яши һәм эшли, гарәп шигърияте теориясе буенча дин белгече Муса Бигиевтан дәресләр ала. Бу елларда Җәмигъ мәчетендә иң яхшы Коръән укучы була.
Брасс-Касл (Нью-Джерси)
Географиясе
Брасс-Касл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
NGC 2359
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Габдрахман Таһирҗанов
Ленинградта
1937 елда, утыз яшендә, А. Жданов исемендәге Ленинград дәүләт университетына фарсы теле бүлегенә имтихан тапшыру өчен килә. Ләкин ул елны университетның Фарсы бүлегенә студентлар кабул ителми, Г. Таһирҗанов гарәп теле бүлегендә гарәп телен үзләштерә башлый. Ярты елдан, гариза язып, үзе укырга теләгән фарсы бүлегенә күчә. Беренче курсны тәмамлаганда, академик И. Ю. Крачковскийга (Коръәнне тәрҗемә итүче) гарәп теленнән Гарәп бүлегенең тулы университет курсы өчен имтихан, үзлегеннән әзерләнеп, берьюлы 18 имтихан һәм зачет тапшыра һәм беренче курстан туп-туры өченче курска күчерелә. Университетта уку белән бер вакытта хореография училищесында төрекмән теле укыта. Диплом яклау өчен Г. Таһирҗанов Котб һәм аның «Хөсрәү вә Ширин» әсәре темасына алына (фәнни җитәкчесе — көнчыгыш илләре тарихы, телләре һәм мәдәнияте белгече, СССР ФА әгъза-корреспонденты, Ленинград университеты профессоры (1890—1957). СССРда беренче булып, А. Жданов исемендәге Ленинград дәүләт университеты студенты Г. Таһирҗанов Котб поэмасын әдәби планда  өйрәнә башлый, азәрбайҗан шагыйре Низаминың (1141—1209) «Хөсрәү вә Ширин» әсәрен Котбның шул ук исемдәге поэмасы белән чагыштыра.
Котб һәм аның «Хөсрәү вә Ширин» әсәре
Диплом эшен әзерләгәндә студент-тикшеренүче Г. Таһирҗанов азәрбайҗан шагыйре Низаминың «Хөсрәү вә Ширин»е Алтын Урда чоры шагыйре Котбның күңелен кузгалтканны, Котб поэмасын Алтын Урда укымышлысы Бәркә Фәкыйһ күчереп язганны, әлеге кулъязманың Мисырга, аннан Алеппо шәһәренең (хәзерге Сүрия) Гомәри мәчетенә, Париждагы милли китапханәгә күчеп йөрүен ачыклый. Поэманың эчтәлеге Идел буе шагыйре тарафыннан язылганлыкны мисалллар белән дәлилли. Котб бөек фикер иясенең поэмасын тәрҗемә итә-итә, әсәрне иҗади үзгәрткән, үстергән. Әсәрнең лексикасы, тел-стиле Идел буена хас төркилек, дөнявилык белән аерылып тора. Котб поэманы Тәнибәк Алтын Урда ханы булгач (1342) яза башлаган. Г. Таһирҗанов: Котб — классик фарсы һәм борынгы төрки әдәбиятлары, халык авыз иҗаты җирлегендә тәрбияләнгән шагыйрь, дип раслый.
Фәнни җитәкчесе Е. Э. Бертельс студентның тикшеренүләреннән, нәтиҗәләреннән канәгать кала һәм теманы тагын да үстерергә тәкъдим итә. Остазының сүзен тыңлап, Г. Таһирҗанов аспирантурада укырга кала, 1946 елда «Котб һәм аның «Хөсрәү вә Ширин» әсәре» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
Тарихтан – әдәбиятка
Гомере буена фарсы-татар тарихын, әдәбиятын өйрәнеп, анда булган барлык чыганаклардан файдаланган Габдрахман Таһирҗанов «Тарихтан – әдәбиятка» дигән хезмәтендә татарлар турында:"«Халкыбызның килеп чыгышын аныклаган чакта без, бер язма истәлекләр яисә гореф-гадәт күренешләре белән генә чикләнмичә, бүгенге фәннең күп төрле тармаклары ирешкән казанышларның барысыннан да төгәл файдаланырга тиешбез. Әйтик, Идел буенда яшәгән халыклардан хазар, болгар, бортас, угыз, кыпчак, һәм татар-монголлар турында гарәп-фарсы, әрмән, Византия тарихчылары һәм географлары хәбәрләрен, элекке төрки кабиләләрнең телләрен, шул телләрдә иҗат ителгән (сакланып калган) истәлекләрне энәсенән–җебенә кадәр белергә кирәк»", дип искәртә.
1941 елда Ленинград университетын кызыл диплом белән тәмамлый. Аны тәмамлагач, Кызыл Армиянең Мәскәүдә һәм Казанда урнашкан югары мәктәбендә иран теле укыта.
1946 елның 1 сентябреннән вафатына кадәр (1983) Ленинград дәүләт университетының Көнчыгыш факультетында өч кафедрада (шул исәптән, Иран филологиясе кафедрасында) фарсы, төрек һәм гарәп телләреннән дәресләр бирә, вузның ориенталистлар һәм тәрҗемәчеләр әзерләү эшенә зур өлешен кертә. Шулай ук СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтының Ленинград бүлегендә эшли. 1969 елда «Рудаки» темасына докторлык диссертациясен яклый, филология фәннәре докторы һәм профессор дәрәҗәсен ала.
«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнгән.
Кайбер хезмәтләре
90нан артык фәнни эшенең 54е басылып чыккан, алар арасында биш китап һәм төрле күләмдәге һәм эчтәлектәге мәкаләләр бар. Күп еллар дәвамында Көнчыгыш факультеты китапханәсенең кулъязма фондын өйрәнү белән шөгыльләнә, шуның нәтиҗәсе буларак 1962 һәм 1967 елларда «Фарсы-таҗик кулъязмаларын тасвирлау» хезмәтләре басылып чыга. Рудаки, Фирдәүси, Низами, кайбер Һиндстан шагыйрьләренең биографияләрен һәм хезмәтләрен өйрәнә. XII—XV гасырлар төрки-татар әдәбиятына, аның гарәп һәм фарсы әдәбиятлары белән үзара бәйләнешенә багышланган хезмәтләрендә герменевтик һәм тарихи линиянең бердәмлеген раслый. Фирдәүси (930—1020) «Шаһнамә»сенең фәнни-тәнкыйди текстын әзерләүчеләрнең берсе. Кыргызларның «Манас» эпосы тарихы, болгар-татар этногенезы, Болгар мәдәнияте һәм әдәбияты, Азәрбайҗан шигърияте тарихы, үзбәк һәм төрек әдәбияты һәйкәлләре һ. б. буенча эшләре бар. Г. Таһирҗановның (фарсы телендәге) монографияләре һәм мәкаләләре Иранда һәм Әфганстанда басылып чыккан.
1983 елның 18 декабрендә Ленинградта вафат. Яңа Волков мөселман зиратында җирләнгән.
Гаиләсе
Хатыны Фатыйма Муса кызы Бигиева, 1918 елда туган, 2006 елда вафат. Муса Бигиевның кияве булу Г. Таһирҗанов өчен куркыныч чыганагына әйләнгән. Күренекле галим гомер буе бер бүлмәле фатирда гаиләсе белән яшәргә һәм фәнни эш белән шөгыльләнергә мәҗбүр булган. Балалары: кызы Асия, Ленинград университетының фарсы бүлеген тәмамлаган, этнография музее фәнни хезмәткәре; улы Мөхәммәт, физика-техника институтында хезмәт куя.
Голдридж (Небраска)
Голдридж  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Голдридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Файе (Аверон)
Файе (Fayet) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Бабидул
Бабидул — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мишеморков-Хан
Мишеморков-Хан — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Имовиця
Имовиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Файе (Аверон)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,87 км².
Калоса
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Золт
Золт — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Тонвиль
Тонвиль (Thonville) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,53 км².
(2585) Ирпедина
(2585) Ирпедина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 21 июлендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 OJ15» саналган.
Кандирачи (Пезаро һәм Урбино)
Кандирачи — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кандирачи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фонсорб
Фонсорб — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гёклинген
Гёклинген — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кулики (Благовещен районы)
Кулики — Башкортстанның Благовещен районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
Константиновка (Елхау районы)
Константиновка (Константиновка) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан авыл.
Кулики (Благовещен районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 34 кешенең яшәве мәгълүм.
Константиновка (Елхау районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (52,6%), таҗиклар (47,4%).
Бал
Корт балы — корт балы, башлыча баллы үсемлекләрнең нектарыннан умарта кортлары ясаган татлы, куе хуш исле матдә. Бал кортлары азык сыйфатында куллана. Корт бөрләтәвендә җыелып, кәрәз күзәнәктәрендә бөркеп бушатылган тат 4-8 көннән балга әйләнә; бал белән тулган күзәнәкләр юка гына кына белән каплана; өлгергән бал куе, үтә күренмәле, хуш исле, татлы була. Кыйммәтле диетик ашамлык, дәвалау чарасы. Медицинада, парфюмерия косметика сәнәгатендә, азык төлек сәнәгатендә һ.б. кулланыла.
Балның төрләре
Чыгышы,составы, тәме, төсе һәм башка үзенчәлекләре буенча бер ничә төркемгә бүлеп йөртелә
Яфрак балы һәм яфрак бал кушылмасы күп булган чәчкә балы бал кортлары өчен ашауга яраксыз. Бал химик составы, тәме һәм исе үсемлекнең төренә, климат шартларына, бал эшкәртү ысулына бәйле. Бал төсе ак (кандала үләненнән, юкәдән һ.б.), сары (тугайныкы, көнбагыштан), карасу соры (карабодайдан) була. Урта Идел шартларында балның төп сортлары — юкә балы, карабодай балы, кандала үләне балы, көнбагыш балы.
Состав
300-гә якын төрле матдә; күмерсулар-70-75%, су -17,5-21%, аксым -0,6%; шулай ук 23 аминокислота, 40-тан ашкан микроэлемент бар; калийга, фосфорга бай. Чәчкә балы составы (%): су — 18—20, углеводлар — 65—80, аксымнар — 0,3—0,4, көл — 0,3; органик кислоталар, ферментлар, витаминнар һ.б.
Балның сыйфаты
Билгеле булганча, бал кортлары балны үсемлек нектарыннан ясый. Кайбер вакытта бал өлгереп җитми. Бу аны кәрәздән вакытыннан иртәрәк алган очракта күзәтелә. Андый балның составында су микъдары күп була, шунлыктан ул бик тиз әчи. Саклаган вакытта өлгереп җитмәгән бал ике катламга — шикәрләнгән һәм сироп сыман катламнарга аерыла. Әчүен туктату өчен, кайбер умартачылар балны 8O°C ка кадәр җылыталар. Мондый бал, үзенең барлык файдалы матдәләрен, шул исәптән төп фермент — диастазаны да югалтып, азык матдәләренең гап-гади катна шмасына әйләнә.