cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toki Pona
Toki Pona iñ keçkenä tel wä Kisa anı tormışta qullanu öçen uñaylı itterep tırışqaníı. Niättä äz tırışu arqılı kiñ mäğnä birü ide. Näticä şundí: tel 14 awazdan wä 118 süzdän genä tora. Ul yärdämçel xalıqara tel bulu öçen tügel, Daoism fälsäfäse nigezendä genä uylap çığarılğan. Mäsälän miña salqın diü urınına, Toki Ponaça minem cılılıq tübän bula.
Yañğırış
Toki Pona awazları sanı keçkenä. Alar Yapon telendägelärgä axşaş. İceklär tözeleşe buyınça tel CV(n) tellärenä kerä, yäğni icek tartıq belän suzıqtan tora. Törki teldä kük [c], [v], [f] awazları yuq.
Наддатки
Наддатки (Наддаткі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Toki Pona
Yañğırış
a  e   i   o   u    Toki Pona [u] tügäräk bula da bulí ala. ka ke  ki  ko  ku      sa  se  si  so  su      ta  te      to  tu    [ti] icege [si] icegenä äwerelde. na ne  ni  no  nu  pa  pe  pi  po  pu  ma  me  mi  mo  mu  ja  je      jo  ju    [j] == IPA [j] (<y>). la le  li  lo  lu    [ji] icege [i] icegenä äwerelde. wa we  wi            [wu] wä [wo] –› [u] wä [o]. n            icek-axır
Нулга
Нулга (Nulga) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Наддатки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Реньовиль
Реньовиль — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Toki Pona
Yañğırış
Süz eçendä icek-axırdağı n borınlı tartıqlar aldınnan tora almí. Tartıqsız iceklär süz aldında ğına bula'la. Sandhi tä'sire [np] icegen [mp] yä ki [mb] iceklärgä üzgärtä.
Ğädättä, basım berençe icekkä töşä.
Süzlek
118-süzle Toki Pona süzlegenä ğadí tormışta oçrí torğan äybergärgä ğına bäyle süzlär kergän. Bu süzlär İngliz, Tok Pisin, Fin, Görce, Dutç, Akadian Frans, Éspéranto, Xrowat, Qıtay tellärennän tuğannar.
Sannar
Toki Pona süzlegendä «ber» ( wan</i>), «ike» ( tu</i>) wä «küp» ( mute'') öçen genä süz bar. “Sífır” öçen “yuq” mäğnäse belän ala'' süze qullanıla. luka</i> (yäğni “qul”) süze “biş” öçen qullanıla (telneñ uylap çığaruçı anı xäzer qullanmí inde, ämma başqa söyläşüçelär isä qullanalar).
Ädäbiät
Toki Pona ädäbiäte bügengä dini mätennär, şiğerlär wä qısqa xikäyälärdän tora. Anıñ belän 10-20 söyläşä torğan keşe bar, kübese Tönyaq Amerikada.
Доброгости (Лодзь воеводалыгы)
Доброгости  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Талара
Талара (Talara) — Перуның Пьюра департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
XX гасырда нигезләнгән.
Бруфи (Терраш-ди-Бору)
Бруфи  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Орештиоара-де-Сус
Орештиоара-де-Сус — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Портерсвилл (Пенсильвания)
Портерсвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Орештиоара-де-Сус
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Рок-Гажак
Ла-Рок-Гажак — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Портерсвилл (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мални
Мални — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 6982
NGC 6982 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Склоди-Борове
Склоди-Борове — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зердали (Козан)
Зердали (Zerdali) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Линкольн-Бич (Орегон)
Линкольн-Бич  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Линкольн-Бич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дали
Дали — күп мәгънәле сүз.
WDR12
WDR12 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Склоди-Пшируси
Склоди-Пшируси — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Надзежына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Щапов
Щапов (Щапов) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Левон Тавадян
Биография
1951 елның 9 июнендә Әрмәнстан ССРның Ереван шәһәрендә туган.
Деринчай (Ширван)
Деринчай (Derinçay) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Левон Тавадян
Биография
1968 - 1973 елларда Ереван дәүләт университетының химия факультетында укыган. 1974 - 1977 елларда Н.Н. Семёнов исемендәге Химик Физика институтының аспирантурасында белемен күтәргән.
1977 елдан Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр Академиясенең А.Б. Налбандян исемендәге Химик Физика Институтында фәнни һәм өлкән хезмәткәр буларак хезмәт итә. 1985 елдан - химия лабораториясе мөдире, 2011 елдан - химик физика кафедрасы мөдире, 2006 елдан - әлеге институтның директоры була.
Тихарафе
Тихарафе — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Левон Тавадян
Биография
Шул ук вакытта 2011 елдан - Химия һәм Җир фәннәре кафедрасының академик-сәркатибе һәм Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясе Президиумы әгъзасы булып тора.
Тихарафе
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Левон Тавадян
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Л.А. Тавадянның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге химик физика һәм кинетика өлкәсендәге проблемалар белән бәйләнгән. Ул сыек фазалы ирекле-радикаль реакцияләр, антиоксидантларның химик механизмнары, санлы модельләштерү һәм катлаулы химик реакцияләрне анализлау өлкәсендә тикшеренүләр алып барган. Л.A. Тавадян академик фәннәрне үстерү ассоциациясендә Фәнни Совет һәм Америка химия җәмгыяте әгъзасы, Халыкара фәнни-Гыйльми совет һәм Н.Н. Семёнов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының Химик физика институты мәгариф үзәге координаторы, Әрмәнстан Мәгариф министрлыгының Химия өлкәсендәге Дәүләт Комитеты Экспертлар Советы рәисе, Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең Химик Физика Институтының Академик Советы әгъзасы, Әрмәнстан Президентының бүләкләрен тапшырган өчен Табигать белеме фәннәре комиссиясе әгъзасы
1977 елда ул "Алдегид төркеме һәм икеләтә бәйләнеш булган системаларда катализатор реакцияләрне тыю" темасына кандидатлык диссертациясе, 1988 елда химия фәннәре докторы дәрәҗәсе буенча "Гетероген катализда ирекле радикаль реакцияләр һәм органик кушылмаларның сыек фаза оксидлашуын тыю" темасы белән докторлык диссертациясен яклады. 1988 елда аңа профессор академик исеме бирелде. 2010 елда ул корреспондент әгъза, 2014 елда - Әрмәнстан Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. Л.A. Тавадян йөз егермедән артык фәнни хезмәт, шул исәптән әйдәп баручы фәнни журналларда басылган егерме фәнни эш авторы. Ул уйлап табу өчен ике сертификат иясе: "Метакрил кислотасы җитештерү ысулы" һәм "Катлаулы күмер кушылмаларыннан металл алу ысулы".
(189) Фтия
(189) Фтия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1878 елның 9 сентябрендә К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Нурга
Нурга (Nurga) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Маларс-сюр-ла-Тин
Маларс-сюр-ла-Тин — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Бужиска
Бужиска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пресидио (Техас)
Тарихы
Пресидио шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андреевка (Епрәч районы)
Андреевка (Энтриел, Андреевка) — Чуашстанның Епрәч районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429715. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97213810001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100600000700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2133.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 388 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
Кутевка
Кутевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Жукопа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Наласа
Наласа — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Кутевка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Наласа
Почта индексы — 422018.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Букуш
Букуш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Заленже (Картузький повяты)
Заленже  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зубавшчына (Ашмянский районы)
Зубавшчына  (Зубаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Луазьё
Луазьё (Loisieux) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Бюже-Савуайар кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,33 км².
Искәрмәләр
Луазьё
Добронь
Добронь — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Воч
Югары Воч (Верхний Воч) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Югары Воч климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Орешть (Алба)
Орешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мало Глобоко
Мало Глобоко — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Tatarstan awıl xucalığı
Töbäk xalqı elek-elektän igençelek häm terlekçelek belän kön kürgän, İdel buyı Bolğar däwläte zamanında uq cirne saban belän sörgän, mal asrağan.
Taríx
Awıl xucalıq produksísı (ikmäk, tire h.b.), eçke íxtíacnı qänäğätländerüdän tış, çitkä dä çığarılğan.
Ğasırlar däwamında ällä ni zur üzgäreşlär kiçermägän awıl xucalığı 1918. yıldan soñ üzgärtep qorıla: cirgä xosusí milek beterelä, kümäk xucalıqlar (igençelek şirkätläre, awıl xucalıq komunnarı, kolxoz/sovxozlar) oyışa başlí.
1929.-1937. yıllarda awıl xucalığında kümäkläşterü ütkärelä. 500 meñnän artıq awıl xucalığı urınına 3847 kolxoz häm 51 sovxoz oyışa. Awıl xucalığına 5 meñnän artığraq traktor häm 2 meñ çaması kombayn qaytarıla. İkençe Bötendönya suğışınnan soñ kolxozlarnı ereländerü säyäsäte başlana, íqtísadí artta qalğan kolxozlar cirlegendä yaña sovxozar tözelä.
1991. yılda Tatarstanda 349 sovxoz, 740 kolxoz, 3 kolxozara şirkät, sänäğät şirkätläre häm oyışmalarında 58 yärdämçe xucalıq isäplänä.
Awıl xucalığında citeşterelgän azıq-tölekneñ bolar öleşenä töşkän küläme: börteklelär – 100%, bäräñge – 25%, yäşelçä – 66%, it – 66%, söt – 76,5%, yomırqa – 64%.
Awıl xucalığında 38,8 meñ traktor, 14,2 meñ börteklelärne uru kombaynı eşlägän.
2000. yılda Tatarstanda 4523,4 meñ h awıl xucalıq cirläre isäplänä, şul isäbennän 3493,4 meñ h sörüle cirlär, 990,8 meñ h tabíğí peçänlek häm kötüleklär. Awılda yäşäwçelärneñ yärdämçe xucalıqlarında 136,2 meñ h cir terkälgän.
1990. yıllarda başlanğan cir häm awıl reformılar näticäsendä küpçelek kolxoz/sovxozlar cirlegendä awıl xucalıq şirkätläreneñ yaña formıları (aksíoner cämğiätläre, kooperatiflar, kümäk wä fermer xucalıqları, törle berläşmälär) barlıqqa kilä. Awıl xucalığınıñ törle tarmaqlarında eşläwçelär yäki alar statusına yaqın toruçılar qulına 2,5 mln. h.'dan artığraq cir xosusí milek bularaq tapşırıla.
Cirlär
2000. yılda Tatarstanda barlıq çäçülek cirlär 2991,4 meñ ğa, şunıñ 1543,6 meñ ğada börtekle kulturlar igelä, 1219,2 meñendä – terlek azığı, 111,8 meñendä – texnik kulturlar, 116,5 meñendä bäräñge belän yäşelçä üsterelä. Awıl xucalığında citeşterelgän barlıq produksínıñ 53% igençelekkä, 47% terlekçelekkä turı kilä.
İgençelek
2001. yılda barlıq tör xucalıqlardan cíıp alınğan uñış: börteklelär – 6046,4 meñ t (urtaça uñış 36 s/h), bäräñge – 1314,1 meñ t (124 s/h), şikär çögendere 958,9 meñ t (198 s/h), yäşelçä – 234,3 meñ t (162 s/h) bulğan.
Terlekçelek
2001. yılnıñ başına barlıq tör xucalıqlarda cämğısı 1194,6 meñ baş mögezle ere terlek, 749,6 meñ baş duñğız, 476,5 meñ baş sarıq häm käcä, şul isäbennän awıl xucalıq şirkätlärendä bu sannar şul uq täñgällektä 883 meñ, 651 meñ, 76,6 meñ täşkil itä. 2000. yılda Tatarstanda terlekçelek produktlarınnan itneñ 52%, sötneñ 37,4%, yomırqanıñ 42% şäxsi xucalıqlarda citeşterelä. Awıl xucalığı faydalanuındağı cirlärneñ 100 ğana isäplägändä, terlekçelek produksísı citeşterü buyınça Tatarstan İdel-Uralda berençe urında bara.
Метрополитен
thumb|250px|[[Нью-Йорк Сити метрополитены - сызыклар озынлыгы һәм станцияләр саны буенча дөньяның иң эре метрополитены.]] 250px|thumb|[[Лондон метрополитены 1863 елда ачыла, дөньяның иң олы метрополитены.]]
Метрополите́н (métropolitain, chemin de fer métropolitain — «метрополия эчендәге тимер юл» гыйбарәсенең кыскартылмасы). Гади сөйләмдә метро́ — рельс өстеннән тиз йөрешле иҗтимагый транспорт системасы, аның сызыклары гади җәяү яки машинада йөрү урамнарыннан тыш урнаштырыла. Метрополитен поездларының хәрәкәте регуляр, махсус җәдвәлгә килешеп йөри. Метрополитен сызыклары җир астындагы тоннельләрдә, җир өслегендә һәм җир өсте эстакадаларында урнаша ала.
Дөньяда беренче булган Лондон метрополитены 1863 елда халыкны ташый башлый. Иң зур дистанцияне каплаганы - Шанхай метрополитены (425 км). Сызыклар озынлыгы һәм станцияләр саны (421) буенча иң алдынгысы - Нью-Йорк метрополитены. Иң нәтиҗәле дип саналган боҗра-радиаль системалы Мәскәү метрополитены 1935 елда гамәлгә керә.
Дөньяның иң кыска метрополитеннары Перуджада, Хайфада, Катаньяда һәм Генуяда урнашкан.
Әлегә бер генә сызыклы Казан метрополитены 2005 елда гамәлгә керде.
WDR13
WDR13 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Скрибиче
Скрибиче — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рети (Па-де-Кале)
Рети — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Портленд (Пенсильвания)
Портленд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Надзёжына
Надзёжына (Надзёжына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Илче (Учалы районы)
Илче(Илсе) — Башкортстанның Учалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453721, — 80253825001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1143 кешенең яшәве мәгълүм.
(556) Филлида
(556) Филлида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1905 елның 8 гыйнварында Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 PW» саналган.
Вилауреа (Палермо)
Вилауреа — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилауреа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Щербаково (Костанай өлкәсе)
Щербаково (Щербаково) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
NGC 6983
NGC 6983 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Фасния
Фасния — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нүри
Нүри (Nüri) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Ла-Рош-Шале
Ла-Рош-Шале — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Бужка
Бужка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мало Леще
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дернек (Пазар)
Дернек (Dernek) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Гала Дали
Гала Дали, тугандагы исеме Елена Иван кызы Дьяконова, соңрак Галина Дмитрий кызы Дьяконова (Галина Дмитриевна Дьяконова, Gala Dalí, 1894 елның 26 августы, Казан — 1982 елның 10 июне, Франция, Пуболь) — модель, рәссам Сальвадор Далиның хатыны (1958 елдан) һәм музасы.
Тәрҗемәи хәле
1894 елның 26 августында Казанда чинауник Иван Дьяконов гаиләсендә туган. Тугач бирелгән исеме Елена була. Әнисе Антонина Деулина кызын, яратып, Галина-Гала дип йөртә. Абыйлары Вадим һәм Николай, сеңлесе Лидия, әниләре үрнәгендә, аны Галя дип йөртә башлыйлар. Әлеге исем кызның үзенә дә охшый. Гаилә Казанның Зур Кызыл урамында яши. Елена-Галина Казанның Ксения гимназиясендә укый. 1905 елда, Галинага 11 яшь тулганда, әтисе Иван Себергә алтын приискасына бәхет эзләргә киткән җиреннән үлеп кала. Әнисе Мәскәү адвокаты Дмитрий Илья улы Гомбергка кияүгә чыга. Гаилә яшәргә Мәскәүгә күченә. Акыллы һәм сөйкемле үги әтисе тиктормас холыклы үги кызы белән дуслык урнаштыруга ирешә, шуңа күрә Елена-Галина, үз теләге белән документларында атасының исемен Дмитрийга алыштыра.
Мәскәүдә гимназиядә бик тырышып укый, гуманитар фәннәрне ярата, бигрәк тә чит телләрне җиңел үзләштерә. Классик музыка, шигърият, театр белән тулган мохиттә тәрбияләнә. Мәскәүдә Трехпрудный тыкрыгында яшәүче профессор Иван Цветаевның өендә була, аның кызлары Анастасия (Ася) һәм Марина белән дуслаша.
Балачактан сәламәтлеге какшау булган Галина 1913 елда үпкә туберкулезы белән авырый һәм Швейцариягә дәваланырга китә.
Эжен Грендель
Швейцариянең Клаведель курортында яшь шагыйрь Эжен Грендель (киләчәктә XX гасырның күренекле шагыйре, француз сюрреализмына нигез салучы булачак Поль Элюар) белән таныша, 1917 елның февралендә алар өйләнешәләр. Кызлары Сесиль туа. Парижда яшиләр. Акыллы, эшлекле һәм көчле холыклы Гала шагыйрь иренә үзенчәлекле һәм кабатланмас иҗади йөзен табарга булыша, беренче китапларын бастыруда башлап йөри, кыюсыз Эжен Грендельдән нечкә тоемлы, бик үзенчәлекле заманча шагыйрь Поль Элюарны ясый. Гаилә 1927 елда юлларында яшь (Галадан 10 яшькә яшьрәк) каталонияле экстравагант рәссам һәм сынчы Сальвадор Дали очраганчы, бик бәхетле яши.
Сальвадор Дали
Сальвадор Дали 1944 елда язган «Сальвадор Далиның яшерен тормышы» китабында, беренче очрашканда Гала аны әллә ни җәлеп итмәвен, бары тик аның акыллы йөзенә игътибар итүен язган. Икенче очрашканда, икесендә дә мәхәббәт уты кабына. Классик мәхәббәт өчпочмагы барлыкка килә. Поль Элюарның Гала белән аерылышасы килми, аңа бер-бер артлы шигырьләр багышлый, «кыз туганым, дустым, сөйгәнем, серем» дип атый, бергә калуны үтенә. Галага багышланган шигырьләре дөнья шигъриятенең алтын фондына кергән. 1932 елда гына француз суды аларны аера. Гала күпчелек вакытын Сальвадор Дали белән үткәрә. Рәссамның тормыштагы  дустына, сөяркәсенә әйләнә, бухгалтеры һәм менеджеры була. Гала белән кушылгач, Сальвадор Дали барлык элекке дуслары (шул исәптән, испан шагыйре Ф.Г. Лорка) белән араны өзә, башка хатын-кызлар белән дә элемтәләрен бетерә. Галаның, киресенчә, күп санлы баш иючеләре һәм, кагыйдә буларак, үзеннән яшьрәк сөяркәләре була. Дали хатынының элемтәләре турында хәбәрдар була. Барыбер Гала белән канунлы никахка керү турында кайгырта, католик чиркәве кануны буенча никахлашырга рөхсәт сорап, Рим папасына мөрәҗәгать итә. Поль Элюар исән вакытта, чиркәү рөхсәт бирми. 1958 ел да гына Дали белән Гала законлы никахлаша. Сальвадор Дали хатынына бик күп санда картиналар, сыннар багышлый, аның өчен Гала муза гына түгел, алиһә дәрәҗәсендә була, картиналарында ул аны мадонна кыяфәтендә сурәтли.
Сугыш елларын һәм сугыштан соңгы елларны АКШта үткәрәләр. Америкада хатыны Галаның даими ярдәме белән Далиның сюрреалистик иҗаты зур данга күмелә, рәссам гений дәрәҗәсенә күтәрелә. 1940 елларның ахырында Аурупага кайталар.
Галаның вафатыннан соң (1982 елнң 10 июне), аның васыяте буенча, Порт-Льигаттан ерак булмаган үзләренең Пуболь, үтә күренмәле капкачлы табутта җирли. Далиның (хатыны үлгәннән соң 7 елдан вафат була) үзен җирләмиләр, бәлзәмләп Дали театрына (музей) экспонат итеп куялар. Табутына якын урынга Кадакес курортында беренче очрашкан җәйдә бергә утырып йөзгән «Гала» көймәсен китереп куйдыра.
Заленже (Члуховский повяты)
Заленже  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скробляки (Подлясье воеводалыгы)
Скробляки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зердалилик (Муратпаша)
Зердалилик (Zerdalilik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Муратпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
WDR17
WDR17 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Волость
Во́лость яки Вулыс — Россиядә XI гасырдән XX гасырның 30-нчы елларына кадәр гамәлдә булган административ-территориаль бүленеш берәмлеге, крестьян җәмәгате җирлегендә барлыкка килгән. Борынгы рус дәүләтендә «волость» сүзе кенәз биләмәләрен аңлаткан һәм «җир», «ил», «өлкә» мәгънәсендә йөргән.
Тарих
XII—XVI гасырларда волостьлар бүленеше сарай, баяр, монастырьлар җирләренә хас була. Ул җирләр кенәз тарафыннан волость идарәчеләре вазифасын үтәүчеләргә идарәлеккә тапшырылган; халыктан биләмә хуҗасы (кенәз, баяр һ. б.) файдасына салым-керемнәр җыелган. XIV гасыр урталарыннан волостьлар воеводалар идарәлегендәге өязләр составына керә. XVI гасыр уртасында уздырылган җир реформасы буенча, аерым хуҗа билгеләгән «волость идарәчелеге» («волостелей») тәртибе бетерелә, күпчелек өязләрдә ул земствоның сайлап куелган органнарына алыштырыла. XVII гасыр — XVIII гасырның 1-нче яртысында волость «стан», «пригород» кебек вак административ бүленеш берәмлекләре белән янәшә яши. Император Павел I-нең 1797 елның 7 август фәрманы белән казна авылларының волостьларга бүленеш һәм идарәчелек тәртибе урнаштырыла («О разделении казённых селений на волости и о порядке их внутреннего управления»). Фәрман нигезендә төбәктә яшәүче дәүләт крестьяннәре саны 3 000 чамасы булган очракта волость идарәсе булдырылган. Соңрак, дәүләт крестьяннәре авылларыннан тыш, патша сарае (удел) авылларында да волостьлар оештырыла.
Элекке Казан ханлыгы биләмәләрендә XVI гасырның 2-нче яртысында башта сарайга караган һәм ясаклылар авылларында, XVIII гасырдан губернаның барлык өлешендә волостьларга бүленеш тәртибе кертелә. Дәүләт милке министры граф П. Д. Кисилёв тәкъдим иткән реформа җирлегендә урыннарда дәүләт крестьяннәре белән идарәчелеккә, волость идарәләреннән тыш, волость җыеннарын җыю карала. Алар урыннардагы дәүләт милке палаталарына яки округ идарәләренә буйсынган. «1861 елның 19 февраль нигезләмәләре» таләбенчә, крепостнойлыктан азат ителгән крестьяннәр эшен карау өчен тагын бер оешма — волость мәхкәмәсе булдырыла. Волостьлар 1861 елдан — җәмәгать арадашчылары күзәтчелегендә, 1874 елдан — өяз крестьян кабулханәләре, 1889 елдан — земство башлыклары карамагындагы сословиеле крестьяннәр идарәсе берәмлеге була. 1917 елгы Февраль революциясеннән соң волость земстволары оештырыла, волость шул төбәктә яшәүче барлык сословиеләр өчен үзидарә берәмлегенә әверелә. 1920 елда ТАССР оештырылгач, волость кантоннарда төп административ-бүленеш берәмлеге була. ТАССР-да районнарга бүленеш барышында волостьлар бетерелә (1930).
Зубавшчына (Вавкавыский районы)
Зубавшчына  (Зубаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лукинггласс (Орегон)
Лукинггласс  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лукинггласс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добронь-Дужи
Добронь-Дужи — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мечка ((Чусовской кушылдыгы)
Мечка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Чусовской елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Орешть (Келераш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мечка ((Чусовской кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Принстон (Техас)
Принстон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Принстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эгей диңгезе
Эге́й диңгезе (грекча Αιγαίον πέλαγος, төр. Ege Denizi, болг. Бяло море — «Ак диңгез») — Балкан ярымутравы, Кече Азия һәм Крит утравы арасында урнашкан диңгез. Греция һәм Төркия ярларын юа.
(4185) Физтех
(4185) Физтех  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1975 елның 4 мартында Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 ED» саналган.
Надрэчча
Надрэчча (Надрэчча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Пераброддзе гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Андрюшево (Епрәч районы)
Андрюшево (Чӑрӑшкасси, Андрюшево) — Чуашстанның Епрәч районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429706. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97213850002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100600000800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2133.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 442 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Мало Липе
Мало Липе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хөсәен (Ырынбур өлкәсе)
Хөсәен (Саиновка) — Ырынбур өлкәсенең Тук районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 91,6%, руслар — 3,7%, үзбәкләр — 2,8%.
Ривьер (Па-де-Кале)
Ривьер — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Валдреу
Валдреу — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Нурксе
Нурксе (Nurkse) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
WDR18
WDR18 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Буковець (Радомский повяты)
Буковець  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Күпербаш
Күпербаш — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Почта индексы — 422002.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Авыл тарихы
Арча ягы Күпербаш мәчетенең манарасын Галәү белән Кытан Гарифы икәүләп кисә. Кытан Гарифы сугыштан кайтмый. Әсирлектә ачтан интегеп үлә. Галәү авылда үлә.
Люсе (Савойя)
Искәрмәләр
Люсе (Савойя)
Зубкава
Зубкава (Зубкава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фронтера
Фронтера — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лака
Лака - төрле топонимнарда һәм башка феноменнарның аталышында очраган сүз. Ул түбәндәгеләрнең кайберәвенә ишарә итә ала:
Сингапур 2010
Сингапур 2010 (2010 Summer Youth Olympics) — 2010 елның 14 августыннан 26 августына кадәр Сингапурның Сингапур шәһәрендә узган халыкара спорт чарасы.
Щербиновка (Костанай өлкәсе)
Щербиновка (Щербиновка) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.
Поттстаун (Пенсильвания)
Поттстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Налазки
Налазки (Налазкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
NGC 6984
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
WDR19
WDR19 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Добронь-Малий
Добронь-Малий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Орзень
Орзень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Добронь-Малий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орзень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нурме (Мәрьямаа)
Нурме (Nurme) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Мало Млачево
Мало Млачево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яма Затдав
Яма Затдав (lang-my|ရာမဇာတ်တော်), (IPA-my:jàma̰ zaʔ tɔ̀|pron), Мьянманың рәсми булмаган милли эпосы, ул Дасаратһа Джатаканың Бирма юрамасы. Мьянмада Яма Затдавның тугыз мәгълүм пьесасы бар. Хикәянең үзе өчен Бирма исеме Ямаяна, шул ук вакытта затдав уйнала торган пьесага яки Тһеравада Буддачылыкның джатака хикәяләре өлеше булуына карый. Яма Затдав авыз иҗаты ярдәмендә Патша Анавратһа хөкеме вакытында кертелгән булган, гәрчә хикәя Вальмикиның Санскрит Рамаяна эпосы яки түгел икәне ачык мәгълүм булмаган. Вишну гыйбадәтханәсе Натһлаунг Гыйбадәтханәсендә борынгы Баган шәһәре стеналары эчендә таш сыннар бар, шуларның берсе Рамачандра. Бирма әдәбиятына нигезләнеп, Хануман Бирмада һичшиксез кимендә безнең эраның 1527 елына кадәр мәгълүм булган. Бирма Рамаянасына Аюттһайя Патшалыгы йогынты ясаган, аның вакытында Конбаунг династиясенең төрле патшалары патшалыкны яулап алганнар. Яулап алулардан еш сугыш трофейлары алып киленгән булган һәм эпоска Рамакиен (Рамаянаның Таи юрамасы) элементлары кертелгән. Бирмада яхшы мәгълүм әдәбият әсәрләренең берсе Рама са-хьян 1775 елда У Аунг Фьо тарафыннан инша ителгән булган дип ышаныла, бу әсәр Вальмикиның Рамаянасында кебек үк Бала канда белән башлана һәм Юдһа канда белән бетә. Шулай ук Рамаянага багышланган әһәмиятле Бирма әдәбияты һәм классик музыкасы бар, алар шул чорда барлыкка килгән, мәсәлән, У Тоеның икесе дә 1784 елда язылган "Яма якан" (Рама җыры, (my:ရာမရကန်)) һәм "Тһида якан" (Ситаның җыры, (my:သီတာရကန်)), 1789 ел "Яма пьязат" (Рамаяна балеты, (my:ရာမပြဇာတ်)) һәм 1800 ел "Калай Яма вутһту" (Яшь Раманың тормышы, (my:ကလေးရာမဝတ္ထု)) Рамаянаның "Лоик Самоинг Рам" буларак мәгълүм Мон халкы юрамасы б.э. 1834 елда Буддачылык монахы Уттама тарафыннан язылган булган. "Лоик Самоинг Рам" күбесенчә Бирма юрамасыннан алынганы билгеле, чөнки Мон юрамасы авторы кереш сүзендә Бирма юрамасының башкалада популярлыгына күрә дип әйтелә. Шулай да, мон юрамасы шулай ук таи, ява, малайя юрамаларында булмаган бәйләнешләрне күрсәтә.
Персонажлар
Яма Затдавның персонажлары оригиналь хикәядә кебек үк уртак хасият һәм сыйфатларга ия. Шулай да, уйнатылганда, киемнәр Бамар һәм Таи элементлары тезмәсе булып тора. Персонажларның исемнәре, гомумән алганда, Санскрит исемнәрнең Бирма транслитерациясе булып тора.
Скрода-Велика
Скрода-Велика — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вали-ди-Бору
Вали-ди-Бору — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Залесе (Хойницкий повяты)
Залесе  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зерзаватчы (Бейкоз)
Зерзаватчы (Zerzavatçı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бейкоз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Скрода-Мала
Скрода-Мала — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дертли (Сунгурлу)
Дертли (Dertli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Прогресо (Техас)
Прогресо  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Прогресо шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәрмәр диңгезе
Мәрмәр диңгезе (Marmara Denizi, исеме мрамор сүзеннән чыга; борынгы грек атамасы — Προποντίς, Пропонтида, πρό — «алгы як» һәм πόντος — «диңгез») — Атлантик океанына кергән диңгез. Мәйданы 11 472 км².
Вилафонтана (Верона)
Вилафонтана — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилафонтана Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мало Мрашево
Мало Мрашево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фуэнкальенте-де-ла-Пальма
Фуэнкальенте-де-ла-Пальма — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Выльыб
Югары Выльыб (Верхний Выльыб) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.
Ришбур (Па-де-Кале)
Ришбур — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Марколь-лез-О
Марколь-лез-О — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Югары Выльыб
Климат
Югары Выльыб климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (92%), руслар (8%).
Наруци (Браславский районы)
Наруци (Наруці ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(614) Пиа
(614) Пиа  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 11 октябрендә Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 VQ» саналган.
Зубковичы
Зубковичы (Зубковічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Букувно
Букувно — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Марион (Орегон)
Марион  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Букувно
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марион (Орегон)
Географиясе
Марион халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Tatarstan säyäsäte
21. yözgä kergändä Tatarstandağı íctímağí-säyäsi tormış, nigezdä, yuqqa çıqqan diärgä bula.
Людмила Радченко
Людмила Радченко (11 ноябрь 1978, Омск, Россия) — Россия моделе, итальян телевизион тапшырулары алып баручысы, актриса.
Tatarstan säyäsäte
Taríx
1980. yıllar axırında, Sovet däwlätendä demokratik üzgärtep qorular waqıtında, Tatarstanda küpfirkälelekkä wä törle cämğiäwi oyışmalar barlıqqa kilügä cirlek buldırıla. Tatar íctímağí üzäge (TÍÜ) oyışa häm tiz arada tanıla başlí.
Людмила Радченко
Биография
Людмила Радченко ССРБда, Омск шәһәрендә туа. 1996 елда ул танылган Омск гүзәллек һәм мода бәйгесендә "Современный образ" вице-миссы титулын яулый. Шулай ук ул тамашачылар симпатиясе призына лаеклы табыла.
Tatarstan säyäsäte
Taríx
Sovet däwläteneñ Konstítusísınıñ 6. mäddäse yuqqa çığarılğaç häm Tatarstan möstäqillege turında Íğlannämä qabul itelgännän soñ (1990), cömhüriät külämendä íctímağí-säyäsi eşçänlek tağın da canlana töşä. «Íttífaq», «Souverenität» (1990), «Yedinstvo i proğress» (Berdämlek wä täräqqiät», 1993) w.b. (barlığı 30ğa yaqın oyışma) íctímağí-säyäsi xäräkätläre barlıqqa kilä.
Tatarstanda şulay uq bötenräsäy külämendä eş alıp baruçı firkä/xäräkätlärneñ bülekläre - «Partia Rossiyskogo yedinstva i soglasia» (Räsäy berlek häm berdämlek partísı), «Naş dom - Rossia» (Räsäy ul bezneñ yort» imeş), «Regionı Rossii» (Räsäy töbäkläre) h.b. oyışa. Ämma Tatarstannıñ säyäsi tormışında alar zur urın alalar.
1990. yıllar axırında - 2000. yıllar başında Räsäydä firkälär häm íctímağí-säyäsi xäräkätlär - «Yedinstvo» (Berdämlek), «Oteçestvo» (Watan), «Vsá Rossia» (Mintimer Şäymi'neñ, Bötenräsäy) h.b.larnıñ bülekläre cirlegendä elekege komunistlarnıñ bötenräsäy “säyäsi firkä” imeş «Yedinstvo i Otetçestvo - Yedinaya Rossia» (Berdämlek häm Watan - Berdäm Räsäy) barlıqqa kilä. Anıñ YuS räistäşe itep Mintimer Şäymi'ev saylana.
Людмила Радченко
Биография
2000 елда ул Италиягә китә һәм тапшырулар алып баручы буларак Паппериссима телеканалында эшли. 2003 елда ул Антенна 3 телеканалында "Spicy Tg" тапшыруында катнаша.
Tatarstan säyäsäte
Taríx
Tatarstanda íctímağí-säyäsi xälätkä öç oppozísíon demokrat köçe sizelerlek yoğıntı yasí. Sul oppozísínı kommunistlar täşkil itä. KPSS häm RSFSR KP eşçänlege tíılğannan soñ (1991), TR Kommunistlar oyışması tözelä (1992). Ul 1993. yılda TR KP dip üzgärtelä. 1997. yılda partída üzara kileşmäwçän törkemnär barlıqqa kilä, partí ikegä bülenä. TR KPneñ ber öleşe RF KPneñ Tatarstan töbäge bülege, ikençe öleşe TR KP (bolşevik'lar) bulıp terkälä.
Людмила Радченко
Биография
2005 елда la Talpa реалити-шоуында катнаша, ярымфиналга кадәр барып җитә.
Tatarstan säyäsäte
Taríx
Tatarstannıñ íctímağí-säyäsi tormışında milli xäräkät tä aktíf eş alıpbara. Bigräk tä 1990. yıllar başında anıñ xalıq arasında äberuyı zur bula. Ul yıllarda íctímağí-säyäsi xäräkätlärdän BTÍÜ, «İttífaq», «Souverenität» oyışmaları äydäp baruçı köçlär bula. Räsäy belän Tatarstan arasında üzara şartnamä tözelgännän soñ (1994), milli xäräkätlärneñ yoğıntısı kimi başlí. Bügenge köndä alardan BTÍÜ genä aktíf eşli.
Людмила Радченко
Биография
2006 елның җәендә Людмила Майамида узган һәм Италия 1 телеканалында күрсәтелгән кинотөшерүләрдә баш рольне башкара. Киләсе елда ул Мелодияләр һәм баш иючеләр тапшыруында катнаша. Соңрак ул Sky Vivo реалити-шоуындагы конкурста катнаша.
Tatarstan säyäsäte
Taríx
Tatar xalqın berläşterüdä, anıñ mädäniäten üsterüdä Bötendönya Tatar kongressınıñ Başqarma komitäte zur urın ala. Ul Tatar milli-mädäni möxtäriätläre (2002. yılda barlığı 22) yärdämendä üzeneñ eşçänlegen Räsäy külämendä cäyelderä, şulay uq çit illärdä yäşäwçe Tatarlar belän aradaşlıq eşe alıp bara.
Людмила Радченко
Биография
La Talpa'дан соң Людмила рәсем сәнгате белән шөгыльләнә, кайбер эшләрен Миланда күрсәтә. Үзен сәнгатькә багышларга карар кыла.
2008 елда Людмила A Light Of Passion фильмында төшә.
Tatarstan säyäsäte
Taríx
Föderälçelärneñ täwge säyäsi-demokrat xäräkäte - 1990. yıllar başında oyışqan «Demokratiçeskaya partia Rossii» (Räsäy demokratlar firkäse, DPR) bula. Anıñ töp säyäsi yünäleşe - berdäm, bülenmäs Räsäy.
Людмила Радченко
Биография
Нью-Йоркта рәсем сәнгате өлкәсендә белем алганнан соң ул үзенең хезмәтләрен төрле күргәзмәләрдә һәм галереяларда күрсәтә. 2010 елда ул "Сыерлар Парады 2010" халыкара күргәзмәсе өчен гаять зур сыер рәсемен ясый.
Tatarstan säyäsäte
Taríx
Soñraq «Soglasie» (Berdämlek), «Grajdane Rossiskoy Federatsii» (Räsäy Federasísı İldäşläre) h.b. barlıqqa kilä. 1993. yılda alar «Ravnopravie i zaqonnost'» (Tigez xoquqlılıq häm qanunlılıq) xäräkätenä berläşälär. Ul berläşmägä «Yabloko», «Demwıbor Rossii» (Räsäyneñ demokrat yünäleşle) h.b. xäräkätlärneñ cirle bülekläre kerä. Oppozísída toruçı şuşı xäräkät häm partí wäkilläre üz eşçänleklären koordínasílaw maqsatında «Tügäräk östäl» oyıştıralar.
Людмила Радченко
Биография
2011 елның февралендә Милан провинциясе Дөнья мәдәнияте йортында Людмилага күргәзмәсен оештырырга тәкъдим итә. 2011 елның маенда Нью-Йорк галереясы Ludmilla'ны ризык сәнгате фестивалендә күрсәтә, шулай ук аның хезмәтләре Сохода, Crown Fine Art галереясында күрсәтелә.
Доброслав (Лодзь воеводалыгы)
Доброслав  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валойнш
Валойнш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Нурме (Муһу)
Нурме (Nurme) — Эстониянең Сааремаа өязендә урнашкан авыл.
Залеске (Диңгез буе воеводалыгы)
Залеске  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3772) Пиаф
(3772) Пиаф  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Прингл (Пенсильвания)
Прингл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(3772) Пиаф
Тарихы
1982 елның 21 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UR7» саналган.
Орзешть
Орзешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Прингл (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орзешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скродзьке
Скродзьке — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рысай (Учалы районы)
Рысай — Башкортстанның Учалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453722, — 80253825002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 563 кешенең яшәве мәгълүм.
Кушалка
Кушалка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Медведица елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.