cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юкарыбатак (Кастамону)
Юкарыбатак (Yukarıbatak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Кастамону илчесенә караган бер авыл (köy).
Кокшародо
Кокшародо (Кокшародо, Кокшародо) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Идзас-Ю
Идзас-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пурысь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Новы Пасёлак (Столинский районы)
Новы Пасёлак  (Новы Пасёлак ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Юнкера-де-Энарес
Юнкера-де-Энарес — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брокштедт
Брокштедт (Brokstedt) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Венера Зарипова
Венера Зинур кызы Зарипова (1966 елның 5 апреле, Ташкүмер, Ош өлкәсе, Кыргыз ССР, ССРБ ) — ССРБ спортчысы, индивидуаль күнегүләрдә нәфис гимнастиканы тәкъдим иткән. ССРБ халыкара класслы спорт остасы.
Тормыш юлы
Венера Зарипова 1966 елның 5 апрелендә Кыргыз ССРның Ташкүмер шәһәрендә туа. Венера гаиләдә бишенче, соңгы бала була. Аның әнисе хуҗабикә була, әтисе шахтер булып эшләгән. Венера туганнан соң берничә елдан гаилә Өчкодыкка күчә. Нәфис гимнастика буенча беренче тренеры — Ольга Васильевна Тулубаева. Гимнастика хакына Венера музыкаль мәктәптә укуын ташлаган.
1978 елда Венера Ташкентка күчеп килә һәм спорт чыгышларын башлый. Тугыз яшендә Ташкәнтта тренер Ирина Винер белән таныша. 14 яшендә ССРБ җыелма командасы составына керә. Ирина Дерюгинаны җиңеп, 1981 елгы ССРБ чемпионатында күп төрле ярышта көмеш медаль яулый. Спорт карьерасы ахырында, 1988 елда, Венера Ташкәнт университетының юридик факультетын тәмамлый. Спорт чыгышлары имгәнү сәбәпле тәмамлый.
1990 елда Израильгә нәфис гимнастика буенча тренер итеп чакырыла.
1993 елда Израиль бизнесмены Давид Левига кияүгә чыга. 1995 елда кызлары Ирина туа, ә 2001 һәм 2003 елларда ике ул туа. Израильдә яши, тренер булып эшли, ил җыелма командасына күнегәләрдә булышкан.
Аның хөрмәтенә «Venera Cup» халыкара турниры үткәрелә.
Весьниця
Весьниця — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Владимир Спиваков
Владимир Спиваков (Владимир Теодор улы Спиваков,, — , ) — ССРБ һәм Рәсәй дирижёры, эскрипкәче, педагог. ССРБның халык артисты (1990). ССРБ (1989) һәм Рәсәй (2012) дәүләт премиләре лауреаты.
Весьниця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бле (Жиронда)
Бле — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
(6685) Бойцов
Тарихы
1978 елның 31 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 QG2» саналган.
Сороминская
Сороминская — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Вах елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 174 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Завадув (Люблин воеводалыгы)
Завадув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осини (Груецкий повяты)
Осини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поповка (Санчурск районы)
Поповка (Поповка) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Сару кайнау
Сару кайнау — ашказаныннан әче сыеклыкның үңәчкә менүе аркасында барлыкка килә. Ул күкрәкнең аскы өлешендә кыздыру тойгысы, авырту барлыкка килү белән бергә бара һәм кайвакыт авырту югарыга—йоткылык­ ка кадәр күтәрелә. Сәламәт кешеләрдә сару кайнауның сәбәбе — күп ашау. Ашамлыкларны яхшылап чәйнәмәү нәтиҗәсендә дә булырга мөмкин. Ләкин күп вакытта сару кайнау нинди булса да авыру билгесе булып тора. Мәсәлән, ашказаны-үңәч (гастроэзофагеаль) рефлюксы авыруы булганда. Бу очракта сару кайнау, авырту күкрәк сөягенең аскы өлешендә, ашаганнан соң борчый.
Авыруга нинди факторлар китерә соң? Беренче чиратта алкоголь белән мавыгу, тәмәке тарту. Икенче мөһим фактор — рациональ ашамау, аерып әйткәндә, бик майлы һәм тәмләткечләре күп булган ашамлыклар ярату. Болардан кала ашкайнату органнарының эшенә нерв системасы тайпылышлары, төрле стресслар тискәре тәэсир итәләр. Югарыда искә алынган факторлар аерым-аерым яки барысы бергә ашказанындагы кислота балансы бозылуына, ә бу, үз чиратында, авыруга китерә.
Хәер, сару кайнау ашказаны-үңәч рефлюксы гына түгел, киң таралган гастрит, ашказаны ялкынсыну, холецистит авыруларының да симптомы булып тора. Аларның барысының да хроник формага күчү куркынычы бар. Шуңа күрә авыруны аздырмыйча, үз вакытында гастроэнтерологка мөрәҗәгать итү мөһим. Ул авыруны тиешенчә тикшереп, диагноз куйгач, кирәкле дәваны билгели. Гадәттә, бу дәвалау дарулар кабул итү һәм диета саклаудан гыйбарәт. Мәсәлән, сөтле боткалар, яшелчә ашлары файдалы, ; ә кыздырылган, борычлы ризыклар, ачы тәмләткечләр киңәш ителми.
Сару кайнау җитди авыруга бәйләнмичә, рациональ тукланмау нәтиҗәсе : булса, менюны үзгәртергә кирәк була. Әйтик, катлаулану чорында ; казылыкларны, арыш икмәген, әче сөт продуктларын, цитрусларны рационнан чыгарып тору таләп ителә. Алкогольдән баш тартырга кирәк. [ Көненә 5-6 тапкыр, кечкенә порцияләр белән туклану яхшы.
Үңәчкә ашказаны сыекчасы чыкмасын өчен, ашау белән ятып ял итәргә киңәш ителми. Йоклаганда гәүдәнең өске ягы күтәренке хәлдә булырга тиеш, шуның өчен зуррак мендәрдә йокларга кирәк.
Сару кайнауны дәвалау өчен, халык медицинасында рецептлар бик күп.
Шуларның берничәсен сезгә дә тәкъдим итәбез.
Бәрәңге согы. 3 атна буе, ашарга 20 минут кала яртышар стакан эчәргә ; кирәк. Сок эчәр алдыннан гына ясалырга тиеш. Дәва курсы беткәч, сару кайнау туктый. Бәрәңге согы хроник гастритны дәвалау өчен дә яхшы чара булып исәпләнә.
Җитен орлыклары. 2 аш кашыгы җитен орлыгына 1 стакан кайнар су салалар. Ярты сәгать төнәтеп, сөзәргә кирәк. Көн саен 1/3 стакан күлә­ мендә, йокы алдыннан эчәргә.
Карабодай. Ярманы кыздырыгыз, ул кызгылт-көрән төс алырга тиеш.
Аннары иләк аркылы уздырыгыз. Ярманы пычак очына гына алып, көненә 4 тапкыр кабул итегез. Шул ук вакытта 1 атна буе көн саен 1 чеметем коры карабодай ярмасын чәйнәргә ярый.
Каен көле. Ярты бал кашыгы каен кайрысы көлен көнгә бер тапкыр су белән йотарга кирәк. Шулай ук күмер порошогы да ярдәм итә — аны да су белән эчәргә.
Кабак орлыклары. Сару кайный башлау белән, 1 чәй кашыгы кабак орлыклары чәйнәргә.
Алоэлы катнашма. 1 аш кашыгы кипкән алоэ, 2 аш кашыгы виноград яфраклары, 1 аш кашыгы андыз (девясил) тамырлары һәм 4 аш кашыгы сары мәтрүшкә чәчәкләрен 1 литр суда кайнатырга. Ярты сәгать төнәткәннән соң сөзәргә. Көненә 3 тапкыр, ашарга берничә минут кала эчәргә. Ашаганнан соң эчсәгез нәтиҗәсе булмый.
Ист-Гилл-Меридиан (Вашингтон)
Ист-Гилл-Меридиан  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Гилл-Меридиан халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD133080
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Елани
Елани (Елани) — Свердловск өлкәсенең Новоуральск шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Шулетя (коммуна)
Шулетя — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Игаси
Игаси — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Чикләвек
Чикләвек — кайбер үсемлекләрнең җимеше (күбесенчә агач һәм куакларның), гадәттәгечә ашап була торган эчлек һәм каты тыш белән. Җимешләрне төгәлрәк билгеләү өчен, аларны нинди күзлектән карап тикшерелүгә бәйле.
Игаси
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чикләвек
Ботаникада
Кайбер чикләвекләрнең вак җиләк-җимеш вәкилләре Осоковые һәм Карабодай гаиләсенә карыйлар.
Ботаника карашыннан башка чикләвекләр ясалма булалар, хәттә дөрес түгел атамалы чикләвекләрдә була ала. Мәсәлән, "җир чикләвеге", ногыт булып санала. Кайбер нарат орлыклары турынды да, мәсәлән, кедр чикләвеге, Әстерхан чикләвеге, кокослы пальма (кокос чикләвеге) турында шулай ук әйтергә була.
Кулинариядә һәм көнкүрештә
Кулинариядә һәм, әлбәттә, көнкүренештә теләсә нинди чикләвекне ашый торган җиләк-җимешне дип саныйлар. Чикләвекләрдән төрле кайнатмалар, тәмләткечләр ясап була.
Ботаникада
Ботаника күзлегеннән караганда, чикләвек җиләге (өлгергәннәрендә ) коры,  агачлы балалыкчыгы  белән эченә бер яки сирәк кенә ике орлык сыйдырышлы  ачылмый торган кабарчык аскы җимеш. Чикләвек тышлык ясаучы бер яисә берничә чәчәклек белән чолганган. Бу Елтыравык төренә хас.
Гадәттә түбәнге яки ярымтүбәнге  кабарчык гинецейдан җәелеп киткән плюска белән уратып алынган. Ул төрле формага керергә мөмкин: гадәти Елтыравыкның ул тоташ түгел яфраклы, маньчжур Елтыравыгының – чүлмәксыман, грабның – өч катлы, колмаклы грабның- бөтенләй тоташ.
Чикләвекләргә  кайбер Осок һәм Карабодай гаиләчекләре вәкилләренең вак җимешләре дә керә. Күпчелек осок чикләвегенең киң таралган формасы -  өчкырлы,  шулай ук шарсыман яки җиңелчә ике яктан кабарынкы форма. Карабодай төренең кырый саны плодолистик санына туры килә.
Каен гаиләсе
Каен гаиләсенә чикләвек җимеше хас. Каен гаиләчелегендә бу ике, кайчак өч-дүрт тар гына итләч канатлы кечкенә чикләвектән торган чикләвек. Елтыравык гаиләчелегендә чикләвекләр эрерәк, юка быргалы плюскалар белән уратып алынган җиңел чикләвекләр. Граб өчен җимешне тик үзәгендә чолгап ала торган, ян-як өлешләре 2-3 тапкырга уртанчысыннан кыскарак булган өчкатлы тышлык хас. Колмаклы грабның бөтен җимеше капчыксыман ярылы калтыравыклы ясалгыч белән чолганган, остриопсис җимешенең тышлыгы югары очында өчөлешле.
Елтыравык төре җимешләре төрле яклап караганда да чын чикләвек булып саналалар һәм алар бик танылган төрләр.
Бук гаиләсе
Барлык Бук гаиләсе вәкилләренең җимеше – өлгергәндә катып китә торган,  бөтенләй яисә өлешчә плюскада урнашкан бер орлыклы һәм каты балалыкчыгы  булган чикләвек. Кайбер бук җимешләре азык буларак кулланыла, мәсәлән, каштан, бук чикләвеге. Имән чикләвеге терлек ашату өчен һәм тәме кофега ошаган эчемлекләр әзерләү өчен кулланыла.
Ашамлык буларак чикләвекләр
Көнкүреш аңлатмасы буенча, ашау өчен кулланыла торган каты кабыклы җимешләр чикләвек дип атала. Алар агачсыман балалыкчы коры костянкалар булырга мөмкин, мәсәлән, әстерхан чикләвеге, миндаль, кокос чикләвеге яисә орлыклар, мәсәлән, җир чикләвеге орлыгы һәм кайбер нарат орлыклары (кедр чикләвеге). Шул ук вакытта күп кенә чикләвекләр фәнни мәгънәсе ягыннан карасаң, аларны чикләвек дип атамыйлар, алар ашарга яраклы булмаган яисә бик вак җимешләр.
Чикләвекләр борынгы кешеләр диетасының төп ашамлыгы булып торган дигән исәпләү нигезе бар. 780 000 нче елга караган чикләвек ватып ашаучылар идентификацияләгәнчә, ашарга яраклы чикләвекләрнең 7 төренең калдыклары табып алынган. Табылган чикләвекләр арасында  миндаль, куркыткыч эвриала, имән чикләвеге, фисташка һәм каштан бар. Aesculus californika  ачлык вакытында Калифорния индеецлары  тарафыннан ашамлык итеп кулланылганнар, бу үз чиратында белеп куллануны таләп иткән, чөнки бу чикләвекләрдә токсик компонентлар бар.
Авыл хуҗалыгында культивацияләнә торган җимешле үсемлекләрне, ягъни ашарга яраклы чикләвекләрне чикләвекле-җимешләр культурасы дип атыйлар.
Кеше тарафыннан чикләвекне ашамлык итеп куллану аның киң таралуына китерә,мәсәлән, кокос чикләвеге су буенча өч ай буе агып килеп, шытып чыгарга мөмкин, гомумән, кокос пальмасы кешеләрнең кокос чикләвеген азык запасы итеп алулары нәтиҗәсендә киң таралыш тапкан.
Дәва үзлеге
Кайбер тикшеренүләр чикләвекне даими куллана торган кешеләрдә коронар кимлек авыруы белән авыру рискының  кимүен күрсәтәләр. Моны ачыклап күрсәтә торган тикшеренү 1993 нче елда үткәрелә. Шул чордан башлап үткәрелә торган  күпсанлы клиник сынаулар миндаль, әстерхан чикләвеге кебек чикләвекләрне куллану кандагы  холестеринны киметүгә китерен күрсәттеләр. Чикләвектә йөрәк эшчәнлегенә уңай йогынты ясый торган матдәләр булуы ачыкланды, ләкин клиник сынаулар раславынча, кандагы майларның профилен яхшырту өчен төп компонент булып Омега3 майлы әчелек санала.
Кагыйдә буларак, чикләвекләр түбән гликемик индекс алып торалар, шуның өчен аларны шикәр авырулы кешеләргә үзләренең диеталарына кертүләрен тәкъдим итәләр.
Бер тикшеренү күрсәтүенчә, чикләвекне даими  кулланучы кешеләр кулланмаучы кешеләргә карый уртача  2-3 елга озаграк яшиләр. Шулай да бу очракта өстәмә факторларның булуы мөмкин, мәсәлән, ихтимал, чикләвекне күп кулланучылар буш калорий санын азрак кулланалар.
Чикләвек составына алыштыргысыз майлы линолен һәм линол әчелекләре керә. Нигездә, чикләвек  нык туендырылмаган  майлы әчелекләрне, шул исәптән, моно туендырылмаган  майлы әчелекләрне үз эченә ала.Чикләвекләрдән алына торган аминокисоталар арасыннан  артериаль кан тамырларының тыгызлыгын саклауда катнаша торган аргинин аминокислотасы аерылып тора ( атеросклероз булу рискын киметә).
Күп кенә чикләвекләр Е һәм В2 витаминнары чыганагы булып торалар. Алар магний, фосфор, кальций, бакыр һәм селен кебек аксым, фолота, җепсел һәм минераллар белән бай.
Чи әстерхан чикләвекләрендә антиоксидант концентрациясе башка чикләвекләрдәге концентрациягә караганда ике тапкырга артыграк. Кеше сәламәтлеге өчен антиоксидантларның файдасы турындагы теория соңгы вакытта төрле үзгәрешләр кичерде, һәм кайбер клиник сынаулар антиоксидантларны кирәгеннән артык куллану сәламәтлеккә зыян булуы турында искәртәләр.
Мөшкәт чикләвеге тәмләткечләр арасында иң яхшылырдан санала. Бу чикләвекнең дәвасы турында Әбугалисина  үзенең “Табиб фәненең кануны” дип аталган китабында  күптән язып чыккан иде.
Чикләвекләрне туклыклылыгы ягыннан караганда,  туклыклы матдәләренең  концентрациясе югары булган чикләвекләрнең уңдырышлы сортларын кертеп карау кабул ителде (күпчелек аминокислоталарның). Чикләвекләрнең югары туклыклылык сыйфатына ия булулары диетологларда шик тудыра, аларның бер өлеше тазарудан саклану өчен, чикләвекләрне диетадан алып ташларга киңәш итә. Шулай да, 2008 нче елгы киң күзәтүчәнлек чыганаклары буенча , чикләвекне диетада калдырырга дигән нәтиҗә ясала.
Аллерген булган чикләвекләр
Чикләвекләр аллергия чыгару куркынычы янаган үсемлекләр төркеменә керәләр. Бигрәк тә әстерхан чикләвеге, арахис, каштан һәм миндаль шундыйлардан санала. Аллерген очраклары билгеләнгән 32 үлем очрагының бер тикшерүе шуны күрсәтте: 1 нче группадагы 21 үлем очрагының сәбәбе- 14 кешедә арахиска карата аллергия булу (67%), чикләвеккә карата 7 кешедә (33%), 2 нче группадагы 11 үлем очрагының 6 кешесе  (55%), ихтимал, җир чикләвегенә аллергия булу сәбәпле үлгәннәр, 3 кеше (27%) – чикләвеккә, 1 кеше (9 %) – сөткә, 1 кеше ( 9%) – балыкка аллергия булу сәбәпле.
Ашарга яраклы чикләвекләр
Чәчәклеләр рәте үсемлекләренең җимешләре.
Бу рәткә караган барлык чикләвекләр дә ашарга яраклы түгел. Ашарга яраклыларга  керәләр:
Әстерхан чикләвеге
(13977) Frisch
Тарихы
1992 елның 29 апрелендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 HJ7» саналган.
Ил Пино II (Фиренца)
Ил Пино II — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Пино II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Новы Свет (Баранавицкий районы)
Новы Свет  (Новы Свет ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Игорь Кравчук
Игорь Кравчук (Игорь Александр улы Кравчук,, — , ) — РФ һоккейчесе (сакчы), Дөнья чемпионы (1990) һәм дөнья чемпионатының бронза мидәлләре иясе (1991), Стәнли кубогы фниалисты (1992), Олимпия уенннарының алтын (1988, 1992), көмеш (1998) һәм бронза (2002) мидәлләре иясе.
Ольшавце
Ольшавце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Акьяр (Ладик)
Акьяр (Akyar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Ладик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кола култыгы
Кола култыгы(Кольский залив) — Мурманск ярындагы Баренц диңгезенең тар фьорд-култыг.
Озынлыгы-57 км, киңлеге-7 км, керү тирәнлеге-200-300 метр.
Иң зур утраулар: Екатерининский, зур Олан, Седловатый.
Кола култыгы акваториясе геоморфологик корылма үзенчәлекләренә туры китереп, өч өлешкә бүленә:
2017 елның 15 июнендә Белокаменка авылы тирәсендә урнашкан " эре тоннажлы диңгез корылмалары төзелеше үзәге ихтыяҗлары өчен Кола култыгында 4 ясалма утрау төзү турында Россия Хөкүмәте карары имзаланды.
Кочбашы (Сарай)
Кочбашы (Koçbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Поремба (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуэнан
Гуэнан (Gouhenans) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Ланкурсята-Яха
Ланкурсята-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Часелька елгасының уң ярыннан 242 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брунсбек
Брунсбек (Brunsbek) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вадим Милов
Вадим Милов (Вадим Марк улы Милов,, — , ) — ССРБ, Исраил һәм Швейцария шаһматчысы, гроссмейстер (1994), Швейцария шаһмат чемионаты җиңүчесе (2015).
Фәнидә Исхакова
Исхакова Фәнидә Әгъзам кызы (25 июль 1965, БАССРның Учалы районы Көчек авылы) — язучы. Башкортстан Республикасы Язучылар берлеге әгъзасы (1997).
Биографиясе
Исхакова Фәнидә Әгъзам кызы 1965 елның 25 июлендә БАССРның Учалы районы Көчек авылында туган. 1982 елда Мулдакай урта мәктәбен тәмамлаганнан соң Башкорт дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. Университетта укыган елларда ук аның «Җир әйләнә» поэмасы дөнья күрә. Яшь әдибә шул чорда тагын «Вакыт аты» балладасын һәм «Ак кылганнар» поэмасын иҗат итә. Чишмә районында рус теле һәм әдәбиятын укыта. 1989—1992 елларда Башкортстан мәгариф хезмәткәрләренең квалификациясен күтәрү институты хезмәткәре. 1994—2010 елларда «Китап» нәшриятында төрле вазифаларны били: 2005 елдан алып — редакция мөдире, 2007 елдан — бүлек начальнигы. 2011-2012 елларда Башкорт дәүләт академиягә драма театрында әдәби драма бүлегенең баш мөхәррире булып эшли.
Иҗаты
Фәнидә Исхакованың төрле жанр формаларында да (шигърият, чәчмә һәм драматургия) иҗат итә.
«Таң алдыннан кайтырмын» повесте 1991 елда «Агыйдел» журналында басылып чыга.
1993 елда тәүге китабы — «Ак кылганнар» исемле шигъри җыентыгы дөнья күрә. «Бүре күзләре» исемле гомуми җыентыкта балалар өчен «Йолдыз буласым килә» повесте да урын ала. Иҗатының тәүге чорында язучы башлыча фантастика өлкәсендә эшли, ләкин әдибәнең соңғарак чорга караган әсәрләрендә башлыча фәлсәфәүи реализм өстенлек ала.
«Кеше-күчермә» (1996) романы, «Ак тәңкәләр яуган төн иде...» (2003), «Көмеш каләм», «Кем син, көзгедәге мин?» һәм «Югалган вакыт» исемле һәм башка дистәләгән фантастик повестьлар, «Мәңгелекнең бер мизгеле» («Одно мгновение вечности»; 2008) чәчмә  әсәрләр җыентыклары авторы.
Фәнидә Исхакова соңғы чорда өч роман-хикмәттән торган трилогия иҗат итте. Уларда әдибәнең тәүге повесы "Таң алдынан кайтырмын" һәм "Кеше-күчермә" романында ук күтәрелгән темалар киңәйтелә төшә, һәм автордың уй-фикерләре тулы бер фәлсәфәүи концепцияга диклем үстерелә.Трилогияны башлап җибәргән “Ак һәм Кара” романы 2015 елда китап булып басылып чыкты, “Югалтылған ожмах” һәм “Язмышлардан узмыш бар, диләр...” роман-хикмәттәре  2017, 2018 һәм 2019 елдарда “Агыйдел” журналы биттәрендә дөнья күрде.
2020 йылда "Агыйдел" журналында басылып чыккан "Асманга ашу" романы язучы иҗадында яңа баскыч буларак санала ала, чөнки әдибә аны бер үк вакытта ике телдә - башкорт һәм рус телдәрендә иҗад итте. Шул уҡ елда Рәсәйдә иң зур саналған "ЭКСМО" нәшрияте бу романны "Прикосновение к Раю" исеме астында китап итеп бастырып чыгарды. 2021 елда ошо уҡ нәшрияттә Фәнидә Исхакованың "Невидимый человек" исемле рус телендәге чираттағы китабы дөнья күрде.
Язучы драматургия жанрында да иҗат итә, 1997 елда «Зәңгәрчәч» пьесасын яза. Фәнидә Исхакова балалар әдәбияте өлкәсендә шулай ук әүзем эшли. Аның үсмерләр өчен язылган дистәнән ашу мавыктыргыс повестьлары "Йәншишмә" гәзитендә һәм "Аманат" журналында басылып чыккан, һәм был әсәрләр ел йомгаҡлары буенча бер ничә тапкыр лауреат исемен яулаган.
I республика балалар өчен драма әсәрләре конкурсы лауреаты (1996).
Исхакова Фәнидәнең аерым әсәрләрен шулай ук А. П. Майоров, Г. Я. Хамматова рус теленә тәрҗемә иткән ("Одно мгновение вечности" җыентыгы).
Китаплары
Ак кылганнар: Шигырьләр һәм поэма. Уфа, 1993.;
Йолдыз буласым килә. Гомуми җыен. «Бүре күзләре»: Повестьлар һәм хикәяләр. Уфа, 1993.;
Кеше-күчермә: Роман, повесть һәм хикәя. Уфа, 1996.;
Ак тәнкәләр яуган төн иде...: Повестьлар һәм хикәяләр. Уфа, 2003.;
Вернусь на рассвете. В колл. сб.«Бельские просторы»: Повесть. Уфа, 2005.;
Одно мгновение вечности: Роман, повесть и рассказы. Уфа, 2008.;
Прикосновение к Раю: Роман-баллада. Москва, 2020.;
Невидимый человек: Роман. Москва, 2021.
Абальсискета
Абальсискета — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кой (Арканзас)
Кой  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Строешть (Бузеу)
Строешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Смирна (Джорджия)
Смирна  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Смирна шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD133095
HD133095 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ubuntu Foundation
Ubuntu Foundation (Ubuntu Фонды) — Марк Шаттлворт һәм Canonical Ltd. тарафыннан нигезләнгән фонд. Төп юнәлеше озак вакыт дәвамында, Canonical компаниясенең коммерцияле эшчәнлегеннән бәйсез рәвештә, Ubuntu Linuxка ярдәм күрсәтү. Башлангыч акча өлеше 10 млн. АКШ доллары.
Хәзерге вакытта аның әгъзаларына Canonical компаниясен нигезләүче Марк Шаттлворт, шулай ук  Ubuntu бергәлек шурасы һәм Ubuntu техник шурасы әгъзалары керә.
Сылтамалар
אובונטו (לינוקס)
Блезиньяк
Блезиньяк — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
(6686) Hernius
(6686) Hernius — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 22 августында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 QC2» саналган.
Юкарыбелтарла (Башмакчы)
Юкарыбелтарла (Yukarıbeltarla) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Башмакчы илчесенә караган бер авыл (köy).
Ветшице
Ветшице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Завадувка (Володавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Играпиуна
Играпиуна — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Осини (Зволенский повяты)
Осини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алексей Селиверстов
Алексей Селивөрстов (Алексей Николай улы Селивөрстов,, — , ) — бобслейче һәм хоккей тренеры, Олимпиаданың көмеш мидәле иясе (2006), бобслей буенча дөнья чемпионатларының бронза (2003) һәм көмеш (2005) мидәлләре иясе.
(13978) Hiwasa
(13978) Hiwasa — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 4 маенда Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 JQ» саналган.
Хальмер-Яха (Нурма-Яха кушылдыгы)
Хальмер-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нурма-Яха елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Термотөш реакциясе
Термотөш реакциясе яки термотөш синтезы — җиңел атом төшләре җылылык хәрәкәтенең кинетик энергиясе исәбенә яңа авыррак төшкә берләшүе реакциясе.
Тасвир
Термотөш реакциясе булсын өчен баштагы атом төшләре үзара электростатик этелү көче - Кулон барьерын җиңәргә тиеш.
Идзясъю
Идзясъю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ёлва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Термотөш реакциясе
Тасвир
Шуңа күрә матдәне җылытканда, микрокисәкчекләрнең кинетик энергиясе арта һәм термотөш реакциясе хасил була.
Идзясъю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Термотөш реакциясе
Тасвир
Атом төшләре уңай тамгалы коргыга ия. Зур ераклыкта уңай коргы электроннар тарафыннан экранлана. Ләкин ике төш берләшсен өчен алар көчле тәэсир итешү эш иткән арада якынлаша тиеш.
Идзясъю
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Термотөш реакциясе
Тасвир
Шушы аралык төшнең чагыштырмача зурлыгына тиң һәм атомның зурлыгыннан шактый ким. Бу ераклыкта электрон сүрүләре төшнең уңай коргыларын экранламый инде һәм төшләр бик электростатик этеләләр.
Төшләр электростатик этелү көчләреннән өстенлек алып һәм бер-берсенә якынлашып зур кинетик энергиягә ия булырга тиеш. Бу энергия якынча 0,7 МэВ тәшкил итә һәм һәр төшкә 0,35 МэВ энергия туры килә.
Плазма температурасы 2*109 булганда, кисәкчекләрнең уртача кинетик энергиясе 0,35 МэВ тәшкил итә.
Ләкин температура байтак түбәнрәк булса да, аерым кисәкчекләрнең энергиясе 0,35 МэВ ка җитә ала, чөнки плазмада кисәкчекләр Максвелча бүленәләр. Аннан башка кисәкчекләр потенциаль барьерны туннель эффекты ярдәмендә үтәләр. Шуңа күрә кайбер термотөш реакцияләре температура берничә миллион градус тәшкил иткәндә дә пәйда булуы мөмкин.
Башкорт теленең диалектлары
Башкорт теленең диалектлары — башкорт теленең сөйләшләре үзенчәлекләрен берләштерүче өлеше.
Термотөш реакциясе
Дейтерий-Тритий
Дейтерий-тритий берләшү реакциясен башласын өчен потенциаль барьер 0,1 МэВ тәшкил итә. Сутуар ионлашу энергиясе нибары 13 эВ.
Шуңа күрә термотөш реакциясендә катнашучы матдә тулысынча ионлашкан плазма була.
0,1 МэВ ка туры килүче температура якынча 109К тәшкил итә
Башкорт теленең диалектлары
Кайсы вакыт башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты аерым каралса да, күпчелек тел галимнәре бу диалект сөйләшләрен татар теленең урта диалекты дип күрсәтәләр.
Термотөш реакциясе
Мөһим термотөш реакцияләре
Зур кисеме белән мөһим термотөш реакцияләре:
Башкорт теленең диалектлары
Һәрбер диалект сөйләшләрдән тора. Диалекттагы сүзләрнең күбесен гомуми башкорт телене хас сүзләр тәшкил итә. Бер диалект вәкиле икенче диалект вәкиле белән иркен аралаша ала. Шулай да аерым диалектка яки сөйләшләргә генә хас сүзләр бар. Диалектларга гына хас сүзләр «диалект лексикасы» дип атала.
Термотөш реакциясе
Мөһим термотөш реакцияләре
Термотөш реакциясе плазмага тискәре коргылы мюоннар кушу ярдәмендә җиңелрәк бара. Мюоннар µ− термотөш ягулыгы белән тәэсир иткәндә мезомолекулалар булдыралар, анда төшләр арасындагы ераклык ким, шуңа күрә синтез җиңелрәк бара.
Кулланылу
Термотөш реакцияләре энергиянең чиксез чыганагы буларак кулланырга була, мәсәлән идарә ителешле термотөш синтезы технологиясендә, ләкин заманча технологик мөмкинлекләр сәнәгый масштабта идарә ителешле термотөш синтезын кулланырга бирми.
Эндокардит
Эндокард — йөрәк куышлыгын эчтән каплаучы һәм клапан капкачлары булып хезмәт итүче сүрү. Септик (черетүче дигән мәгънә белдерә) эндокардит (эндокард ялкынсынуы) дип эндокардның һәм йөрәк клапаннарының җәрәхәтләнеп бозылуын атыйлар.
Александр Панков (1991)
Александр Панков (Александр Сергей улы Панков,, — , ) — РФ һоккейчесе (һөҗүмче), Гагарин кубогы иясе (2011, «Салават Юлаев«, составында).
Башкорт теленең диалектлары
Фәнни башкорт диалектологиясе XIX гасырның икенче яртысына XX гасыр башына карый, ул вакытта башкорт теле диалектларының беренче классификацияләре эшләнә. Башкорт теле диалектларын классификацияләү нигезендә күплек сан аффиксларының фонетик аермалары ята.
Термотөш реакциясе
Кулланылу
Идарә ителешсез термотөш реакциясе термотөш коралында кулланылган.
Эндокардит
Септик эндокардит төрле микроблар тәэсирендә барлыкка килергә мөмкин, еш кына алар инфекция учагыннан канга күчеп организмда бактеримия (канда бактерияләр булу) халәтен тудыра. Бактерияләрнең ничек эндокардка урнашуы төгәл ачыкланмаган әле, ләкин аларның сәламәт эндокардка тукталып кала алмавы тәгаен билгеле.
Шулай да кайбер инфекцион авырулар вакытында бактеримия күренеше булса да, септик эндокардит авыруы барлыкка килми. Шунлыктан организмның реактивлыгы (тере организмның әйләнә-тирә йогынтысына ничек тә булса җавап бирү үзенчәлеге) үзгәрү, аз вирулентлы авыру кузгатучы ( аутоиммун процессның үзенә бер төрле гиперергик реакция бирүдә зур роль уйнавы авырып китүнең сәбәбе дип исәпләнә. Моның өстенә эндокард эндотелиендә (кан яки лимфа тамырларының эчке катлавы), аерым алганда  клапан аппаратында җимерелгән урыннар булуы игътибарга лаек.  Авыру барышында үтә көчле (кискен сепсисның үзен сиздерүе) һәм дәвамлы үтә көчле септик эндокардит авыруларының булуы күзәтелә.
Дәвамлы үтә көчле септик эндокардитка күп вакыт стрептококк, сирәгрәк — энтерококк, ак яки алтын стафилококк микроблары китерә. Кайвакытта чир 3 ревматизм авыруыннан бозылган клапаннарда һәм тумыштан зәгыйфь йөрәктә барлыкка килә. Йөрәк зәгыйфьлеге булган очракта, клапаннарда кечкенә генә (микротравмалар) барлыкка килү нәтиҗәсендә, кан йөреше клапан капкачларының һәм эндокардның үзгәрүенә китерә дип уйлыйлар. Авыруның барлыкка килүенә шулай ук иммунитетның көчсезлеге дә бер сәбәп. Күп очракта токсемия (канда агулы матдәләр булу) һәм бактеримия чирнең симптомнары булып тора. Авырулар хәлсезлеккә, тиз аруга, тын бетүгә зарланалар. Башлангыч чорда тән температурасы 37,5-37,8 градус а, булса, кайвакыт ул 39 градустан югары күтәрелә.
Сирәгрәк ремиттапияле (авыру симптомнарының вакыт-вакыт йомшаруы белән билгеләнә торган этабы) даими булмаган бизгәк булып ала. Калтырану һәм күп тир бүленеп чыгу интектерә. Азканлылык аркасында тире һәм күренеп торган лайлалы тышчалар ак төстә була, монда аорта клапаннары зәгыйфьлегенең дә «өлеше» бар. Кайвакыт тире сары йә соры төс ала. Тиредә, авыз эчендә 5 бигрәк тә йомшак, каты аңкауда, конъюнктивада кан сауган участоклар барлыкка килә. Талак мезенхимасына септик процесс тәэсир иткәнлектән, аның зураюы күзәтелә. Учаклы гломерулонефрит (ике бөер йомгакчыгы да ялкынсынуы) сидеккә кан һәм аксым чыгуы белән характерлана. Сирәгрәк диффузлы гломерулонефрит авыруы барлыкка килә. Дәвамлы үтә көчле септик эндокардит өчен гипохромлы (эритроцитларның гемоглобинга туенып җитмәве) азканлылык булуы характерлы, чөнки бу авыру вакытында кызыл кан тәнчекләре гемолиз (эритроцитлар таркалып, гемоглобинның сүлгә чыгуы) көчәеп китә.
Авыруны дәвалау тәҗрибәле табиблар тарафыннан уздырылырга тиеш.
Бу вакытта антибиотиклар, витаминнар һәм организмны ныгыта торган чаралар кулланыла.
Ле-Мений (Вогез)
Ле-Мений — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Башкорт теленең диалектлары
В. В. Радлов «Төньяк төрки телләр фонетикасы» дигән хезмәтендә (1882) башкорт тел диалектында дала башкортлары (-лар) һәм тау башкортлары диалекты (-тар) булуын күрсәтә.
1955 елда Т. Г. Баишевның «Әдәби телгә карата аларның мөнәсәбәтендә башкорт диалектлары» (1955) монографиясендә әдәби телнең һәм диалектларның телнең лик, фонетик һәм морфологик дәрәҗәләрендәге үзара бәйләнеше мәсьәләләре карала; тел билгеләре комплексын исәпкә алып, ул 3 диалектны аерып чыгара, ул анда көнбатыш диалектны өсти.
Совет тел белгечләре Нәгыйм Ишбулатов һәм Талмас Гарипов төньяк-көнбатыш сөйләшендә башкорт теленең үзенчәлекле билгеләре булмавын күрсәтәләр һәм аларны татар теленең урта диалектына кертәләр.
Көнбатыш һәм көньяк-көнбатыш Башкортстан сөйләмнәрен өйрәнгән татар галиме Әнвәр Әфләтунов бу территориядә типтәрләр, татарлар, башкортлар, яңа башкортларның сөйләмнәре бер-берсеннән аерылып тормый, татар әдәби теленә якын дип күрсәтә.
Термотөш реакциясе
Кулланылу
1952 елда АКШта, 1953 елда ССРБда термотөш коралы сынап каралган. Төш коралыннан аермалы буларак термотөш коралының егәрлеге чиксез диярлек, тик төш коргысы микъдарына бәйле.
Хәзерге вакытта Алманиядә Wendelstein 7-X дигән термотөш реакторы сынап карала.
Конганур
Конганур (Коҥганур, Конганур) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,8%).
Ил Подерето (Гросето)
Ил Подерето — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Подерето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Поремба-Велика (Лимановский повяты)
Поремба-Велика — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исаак Скворцов
Исаак Скворцов (Исаак Васильевич Скворцов,, — , ) — журналист, 1938-195? елларда «Хӗрлӗ ялав» гәҗитенең баш мөхәррире, ТАССР ЮШ депутаты (1 нче чакырылыш).
Ист-Катламет (Вашингтон)
Ист-Катламет  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Катламет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брунсбюттель
Брунсбюттель (Brunsbüttel) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кола (елга)
Кола - Русиянең Мурманск өлкәсендәге Кола ярымутравындагы елга.
Бассейнның мәйданы - 3850 км2. Елга агымы юнәлеше меридиональ (көньяктан төньякка таба).
Елга атамасының ике версиясе бар. Беренчесе исеме сааманың «кольйок» — «Алтын елга» дип фаразлый. Башта чит телләрдәге исем рус телендә «Кола-елга» рәвешендә үзләштерелә, ә аннары заманча»Кола елгасы " га күчә. Икенче версия буенча, исеме фин-угор «колйоки» — «балык елгасы»на килеп җитә.
Колозеро күлдән башлангыч ала; 4 чакрымнан соң берничә бусаганы узып, Пулозерога коя, аннан 3 км дәвамында кабат дары белән мәшгуль; алга таба Мурдозерога коя; 15 чакрымнан соң 5 чакрым эчендә дәвам итә торган шактый зур бусагалар башлана; киләсе 2 км елга тигез характерга ия; алга таба 14 чакрымга бусагалар дәвам итә, аннары бусагалар юк һәм бары тик 3 чакрымга Кола шәһәренә кадәр генә башлана; шәһәр артыннан Баренц диңгезенең Кола култыгына коя.
Туклану, нигездә, кар. Ташу май-июль айларында. Урта су агымы арыштан 8 км ераклыкта-түбән агымда урнашкан 44 м3 / с. Кола шәһәре янында елга киңлеге 120 м. кадәр, ә тирәнлеге 2 м. елга шактый текә ярларда ага.
Акьяр (Гүндогмуш)
Акьяр (Akyar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Гүндогмуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шункуюш (коммуна)
Шункуюш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ондавка
Ондавка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Кочверан (Бозова)
Кочверан (Koçveran) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Әминә Шәфыйкова
Шәфыйкова Әминә Ивний кызы (24 март 1974 ел) — башкорт дәүләт эшлеклесе, уенчы-пианист. 2012 елның ноябреннән Башкортстан Республикасының мәдәният министры. Башкортстанның атказанган артисты (2002). Башкортстан Республикасының Шәехзада Бабич исемендәге яшьләр дәүләт премиясе лауреаты (2005).
Биографиясе
Әминә Ивний кызы Шәфыйкова 1974 елның 24 мартында Башкорт АССРның Бөрҗән районы Ыргызлы авылында туган. Урта махсус музыка мәктәбен һәм Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтын (профессор Н. Г. Хәмидуллина классы) тәмамлый.
1997-1999 елларда Татарстан га килә. Казан дәүләт консерваториясе ндә (хәзер Нәҗип Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясе (академия)) ассистентура-стажировка үтә.
Адуна
Адуна — Испаниянең Гипускоа провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әминә Шәфыйкова
Биографиясе
2004 елның сентябреннән 2008 елның октябренә кадәр — Башкортстан Республикасы Хөкүмәте Аппаратының мәдәният, спорт,киң мәгълүмат чаралары, милли һәм яшьләр сәясәте бүлегенең баш консультанты.
2008-2010 елларда — Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа сәнгать академиясенең өстәмә белем бирү буенча проректоры.
2010 — 2012 елларда — Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа сәнгать академиясе ректоры.
2012 елның 5 октябреннән — Башкортстан республикасының мәдәният министры.
Осини (Минский повяты)
Осини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игрежа-Нова (Алагоас)
Игрежа-Нова  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13979) 1992 JH3
(13979) 1992 JH3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 8 маенда Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 JH3» саналган.
Дмитрий Васильев
Дмитри Васильев (Дмитри Виктор улы Васильев,, — , ) — спортчы (чаңгыда трамплиннан сикерүче), халыкара дәрәҗәле спорт остасы, трамплиннан сикерү буенча дөнья чемпионатларының көмеш (2001, 2009, 2009 (такым составында), 2012) һәм бронза (2007, 2009, 2012 (такым составында)) мидәлләре иясе.
Umma.ru
Umma.ru — Мәскәү Мемориаль мәчете имам-хатыйбы Шамил Аляутдиновның рәсми веб-сәхифәсе. Сәхифәгә аның вәгазьләре, мәкаләләре, Коръән тәфсире, сорауларга җаваплар һ.б. мәгълүмат чыгарыла. Сайт аркылы имамга сорау бирү мөмкинчелеге каралган. Шулай ук бу китапларны тарату максаты белән ясалган ummastore.me сәхифәсе белән тыгыз мөнәсәбәте бар.
HD133112
HD133112 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дамбенуа-ле-Коломб
Дамбенуа-ле-Коломб (Dambenoît-lès-Colombe) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
(6687) Lahulla
(6687) Lahulla — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вжешув
Вжешув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(6687) Lahulla
Тарихы
1980 елның 16 мартында К.-И. Лагерквист тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 FN1» саналган.
Дамбенуа-ле-Коломб
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,69 км².
Вжешув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новыя Борки
Новыя Борки (Новыя Боркі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сорт-Игол
Сорт-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Зур Мег-Тыг-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Артем Булянски
Артөм Буләнски (Артөм Михаил улы Буләнски,, — , ) — РФ хоккейчесе (һөҗүмче), РФ югары хоккей лигасы чемпионы (2009).
Сол Хутты-Яха
Cол Хутты-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хутты-Яха елгасының сул ярыннан 67 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Завадувка (гмина Рейовець)
Завадувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Юкарыберчин (Тосья)
Юкарыберчин (Yukarıberçin) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Тосья илчесенә караган бер авыл (köy).