cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гади кара елан
Гади кара елан — безнең илнең иң билгеле агулы еланнарыннан берсе. Ул бөтен урман зонасында киң таралган. Кышкы йокыдан апрель азагы — май башында «уянып чыга һәм кояш яхшы җылыткан төрле урыннарда — агач төпләрендә, ауган агач астында, өем асларында, юл буйларындагы сөзәклекләрдә күренә башлый. Җылыну чоры 1-4 атна барырга мөмкин, бу вакытта еланнар сүлпән була һәм күзгә күбрәк чалына. Гади кара елан төрле төстә булырга мөмкин, ләкин Татарстанда ешрак кара төстәгесе очрый. Аркасы буйлап бормалы бизәк сузылган, соры тостә-гесе сирәк очрый, һәм ул күбрәк яшь еланнарда күзәтелә. Ана гади кара елан август аенда 17-19 см озынлыктагы 14 ләп бала тудыра. Олы еланнарның озынлыгы 80-90 см га җитә. Гади кара елан төрле умырткалыларны — вак кимерүчеләрне, көрәнтешләрне, кәлтә, бака һәм хәтта ояларын җирдә ясаучы кошларның нәни кошчыкларын да аулый. Табышын бөтен килеш йотып җибәргәнче, башта агуы белән үтерә. Кара еланнарның агу-теш аппараты катлаулы төзелешле. Аларның агулы казык тешләре эре һәм яткан хәлдә генә авыз эченә сыеп бетә. Агу бизләре — үзгәргән селәгәй бизләре. Корбанының җәрәхәтләнгән урынына агу шприцны (укол энәсен) хәтерләткән куыш теш буйлап агып төшә. Татарстанда кара елан чагу очраклары чагыштырмача сирәк, ул да булса кешеләрнең саксызлыгы аркасында гына. Шуңа күрә гөмбә, җиләк җыйганда, печәнлекләрдә, гомумән, кара елан булган урыннарда сак һәм игътибарлы булырга кирәк. Еланнар беркайчан да башлап үзләре һөҗүмгә ташланмыйлар, алар үзләренә куркыныч янаганда гына тешлиләр (чагалар). Кара елан агуы дару препаратлары ясау өчен файдаланыла. Гади кара елан, сан ягыннан кими барганлыктан, Татарстан Республикасының Кызыл китабына кертелгән.
Дешют-Ривер-Вудс (Орегон)
Дешют-Ривер-Вудс  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дешют-Ривер-Вудс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
VSIG2
VSIG2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вилареҗа (Ровиго)
Вилареҗа — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилареҗа Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Леонид Барышев
Тәрҗемәи хәле
1973 елның 3 ноябренда Алабугада туган. «Гомумтехник фәннәр укытучысы» белгечлеге буенча Алабуга дәүләт педагогия университетының технология факультетын (1996), Кама политехника институтының  (КамПИ) менеджмент һәм идарә факультетын (1998), Мәскәү тышкы сәүдә академиясен тәмамлаган.
Пеэрленд (Техас)
Пеэрленд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пеэрленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Пеєрленд (Техас)
Желькувко
Желькувко — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пеннсбург (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенниця-Кляви
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Варыш
Варыш (Варыш) — Коми Республикасының Ижма районында урнашкан авыл.
Климат
Варыш климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Навасёлки (Запольски авыл советы)
Навасёлки (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Николай Камов
Николай Ильич Камов (1902 елның 1 (14) сентябре, Иркутск, Россия империясе — 1973 елның 24 ноябре, Мәскәү, ССРБ) — совет авиаконструкторы, техник фәннәр докторы (1962). Социалистик Хезмәт Каһарманы (1972), ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1972).
Тормыш юлы
Николай Камов 1902 елның 1 (14) сентябрендә Иркутск шәһәрендә туа. Әтисе Илья Михайлович — сәүдәгәр гаиләсеннән, Варшава университетының тарих-филология факультетын тәмамлаган, филология укытучысы.
Алтын медаль белән коммерция училищесын тәмамлый, уку вакытында авиация белән кызыксына башлый, еш кына ул вакытта танылган очучыларның демонстрацион очышларында була.
1918 елда ул Себер Томск технология институтының механика факультетына укырга керә. 1920 елда авиаотрядка укырга керергә омтыла, әмма туганда алган кул җәрәхәте аркасында кабул ителми. Институтны кызыл диплом белән тәмамлый. Аның исеме мәрмәр тактага кертелгән.
Авиация сәнәгатендә эш
1923 елда институтны тәмамлаганнан соң, инженер-механик Камов Мәскәүгә китә һәм Юнкерсның концессион заводында слесарь булып эшли башлый. 1924 елдан «Добролет»та инженер-механик булып эшли.
1927 елда 25 яшьлек Камов Дмитрий Григоровичның диңгез очкыч төзелеше конструкторлык бюросына чакырыла. Анда ул МР-3бис күзәтче диңгез гидроочкычның модификациясен эшләүдә катнаша. 1928 елда КБ бригадасының әйдәүче конструкторы һәм җитәкчесе була.
1929 елда Камов Николай Скржинский белән бергә КАСКР-1 «Красный инженер» беренче совет автожирын төзи.
1930—1931 елларда ТОМ-1 очкыч-торпеда ташучы җитештерү буенча әйдәп баручы инженер була. 1931 елның октябрендә үзәк аэрогидродинамика институтының махсус конструкцияләр секциясендә автожирларның конструкторлык бригадасы башлыгы итеп билгеләнә.
1939 елның 21 мартында автожирлар җитештерү заводын төзү турында карар кабул ителә. Камов аның баш конструкторы һәм директоры була, Михаил Миль — директор урынбасары.
1940 елда Камов боралак төзелеше буенча КБ баш конструкторы була (соңрак Н. И. Камов исемендәге ТКБ).
Камов җитәкчелегендә Ка-8 (1948), Ка-10, Ка-15 (1956), Ка-18 (1960), Ка-25 (1968), Ка-26 (1967) боралаклар, Ка-22 (1964) канатлы боралак, «Север-2» һәм Ка-30 аэрочаналар, глиссер төзелә.
Николай Камов 1973 елның 24 ноябрендә ашказаны асты бизенең яман шешен бетерү операциясеннән соң өзлегүләр нәтиҗәсендә вафат була. Мәскәүдә Новодевичье зиратында җирләнгән.
(2422) Перовская
(2422) Перовская  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1968 елның 28 апрелендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1968 HK1» саналган.
Юнь-Яга
Юнь-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы БАР/ПЕЧОРА/754/467/44 урнашкан. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клермон-де-Борегар
Клермон-де-Борегар — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Лан (Ардеш)
Лан — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Буэнависта-дель-Норте
Буэнависта-дель-Норте — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камышлы (Самар өлкәсе)
Камышлы (Камышла) — РФ Самар өлкәсендәге авыл, Камышлы районының һәм Камышлы авыл җирлегенең  административ үзәге (1939-1963 елларда, 1991 елның мартыннан). Райондагы 13 татар авылының иң зурысы (5 400 кеше, 2017).
Урнашуы
Өлкә үзәге Самар шәһәреннән төньяк-көнчыгышка 190 км ераклыкта, Идел кушылдыгы Сок елгасы буенда урнашкан. Келәүле тимер юл станциясеннән 25 км, М5 «Урал» трассасыннан 6 км ераклыкта.
Тарих
Кайбер мәгълүматлар буеча, авылга 1580 елда Бөгелмә төбәгеннән күченеп килгән татарлар нигез салган. Авыл атамасы һидронимнан — янәшәдән агучы Камышлы елгасы атамасыннан ясалган. Камышлы районы гербында ике камыш арасында алтын яллы һәм койрыклы, алтын тояклы кара төстәге ат рәсеме ясалган.
1929 елдан — ССРБ БҮБК (ВЦИК СССР) карары белән Самар өлкәсенең төньяк-көнчыгыш өлешендә, Сок елгасының югары агымында һәм аның кушылдыклары үзәнендә татарлар күпләп яшәгән авыл җирлекләреннән барлыкка китерелгән Байтуган милли (татар) районы составында.
1939-1963 елларда — Камышлы районы үзәге. Байтуган районы атамасы, район үзәге күчерелү сәбәпле, Камышлы районы итеп үзгәртелгән.
1963 елдан — Похвистнево районы составындагы авыл. Камышлы районы бетерелеп, җирләре Похвистнево районына бирелгән.
1965 елның 20 гыйнварыннан — Самар өлкәсе халык депутататлары шурасы башкарма комитеты карары белән Похвистнево районыннан аерып чыгарып, янәдән оештырылган Келәүле районы авылы.
1991 елның 4 мартыннан — РФ Югары шурасы президиумы указы нигезендә Келәүле районыннан аерып, халык соравы буенча янәдән торгызылган Камышлы районы үзәге.
Халкы
Район үзәге Камышлы авылында район халкының яртысы – 5 400 кеше яши. Шуның 80 проценттан артыгы татарлар, калганнары – рус, мукшы, яһүд, алманнар.
Мәгариф
Авылда һөнәри белем бирү училищесы, урта мәктәп, балалар бакчасы эшли.
1941 елның сентябрендә Камышлыга Сембердән Сембер татар педагогия училищесы күчерелеп, эшен дәвам итә. 1956 елда Богырыслан педагогика укхунәсенә күчерелә.
Мәдәният
Авылда татар халык театры, «Ак каен» фольклор ансамбле, «Нур» телекомпаниясе эшли. Район газетасы «Камышлы хәбәрләре» («Камышлинские известия») чыгарыла. Авылда урнашкан район мәдәният йорты Әнвәр Давыдов исемен йөртә.
1984 елда авыл янында табылган 1 540 г авырлыктагы метеоритка «Камышлы» атамасы бирелгән.
2019 елның 29 июнендә Камышлыда 10нчы Бөтенроссия авыл Сабантуе узды.
2019 елның 29 июнендә Камышлы авылы үзәк мәйданында татар язучысы Әнвәр Давыдовка һәйкәл ачылды.
Деречаты (Боябат)
Деречаты (Dereçatı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Альейра (Барселуш)
Альейра  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Нәсувере
Нәсувере (Näsuvere) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Мале Врхе
Мале Врхе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шүлбе
Шүлбе (Шүлбі) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Буди-Зосине
Буди-Зосине — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Серпухов-Тимирязев юлы
Серпухов-Тимирязев юлы (Серпуховско-Тимирязевская линия), шулай ук миләүшә, шәмәхә, көрән күк юлы, Мәскәү метрополитенының 9-се юлы.
Юлы 25, гомуми озынлыгы 41,2 км.
Егва ((Обвинский залив кушылдыгы)
Егва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Обвинский залив елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Опришенешть
Опришенешть — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чиклайо
Чиклайо (Chiclayo) — Перуның Ламбаеке департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1835 елда нигезләнгән.
VSIG4
VSIG4 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Чураман
Чураман (Сораман) — Башкортстанның Учалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453748, ОКАТО коды — 80253810006.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 291 кешенең яшәве мәгълүм.
Насва (Һииумаа)
Насва (Nasva) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Дзядовня
Дзядовня — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поммера
Поммера — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Коз-де-Клеран
Коз-де-Клеран — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Сенниця-Липуси
Сенниця-Липуси — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Михайловка (Куергазы районы)
Яңа Михайловка — Башкортстанның Куергазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453282, ОКАТО коды — 80254825004.
Зарэчча (Шчучынски авыл советы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Яңа Михайловка (Куергазы районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
Зарэчча (Шчучынски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яңа Михайловка (Куергазы районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2 кешенең яшәве мәгълүм.
Навасёлки (Курапольски авыл советы)
Навасёлки (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ла-Шапель-дю-Мон-дю-Ша
Ла-Шапель-дю-Мон-дю-Ша (La Chapelle-du-Mont-du-Chat) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Ла-Мот-Серволе кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,08 км².
Джантура (Орегон)
Джантура  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джантура халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пейкос (Техас)
Пейкос  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пейкос шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вальверде (Испания)
Вальверде — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буди-Иловски
Буди-Иловски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Äyrän
Äyrän – su belän sıyıqlanğan qatıq.
Шүлдала
Шүлдала (Шөлдала) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Äyrän
Aşaw
Susawnı yaxşı basqanlıqtan, äyränne esse cäy könnärendä eçälär. Anı peşkän bäräñge, bäräñge bolamığı, tarı wä qaraboday botqası belän birergä mömkin.
Yasaw
Äyränne qatıqqa salqın çışmä suı yä ki şifalı su quşıp yasıylar. Telägän keşe aña şikär yä ki toz sala ala.
Berär sawıtqa salıp anı qaşıq belän äybätläp bolğatıp küpertälär dä bolğata-bolğata äkren genä salqın su östilär. Äyrän kübekle, töyersez bulırğa wä çemerdäp torırğa tieş.
Желязково (Диңгез буе воеводалыгы)
Желязково  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мале Граховше
Мале Граховше — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Амареш (район)
Амареш  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
(1515) Перротен
(1515) Перротен  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1936 елның 15 ноябрендә Андре Патри тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1936 VG» саналган.
Вилареҗо (Павия)
Вилареҗо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Алматы метрополитены
2011 елның 1 декабренә ачыла.
Вилареҗо (Павия)
Географиясе
Вилареҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Алматы метрополитены
Алматы Метрополитены бер сызыктан тора, 9 мәүкиф, гомуми озынлыгы 11,3 км, пассажир әйләнеше - 38 мең (көн), 6,6 млн. (ел) (2015).
2015 елда "Мәскәү" һәм "Сайран" мәүкифләре ачыла.
Мәүкифләр исемлеге
Беренче сызык:
Пьюра
Пьюра (Piura) — Перуның Пьюра департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1532 елда нигезләнгән.
Дзяли (Велюнский повяты)
Дзяли  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перкаси (Пенсильвания)
Перкаси  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасёлки (Лепельский районы)
Навасёлки (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Зейтинкөй (Ефелер)
Зейтинкөй (Zeytinköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
VSIG8
VSIG8 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Деречетинөрен (Мудурну)
Деречетинөрен (Dereçetinören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Мудурну илчесенә караган бер авыл (köy).
Хурама-Твар
Хурама-Твар (Хурама Тӑвар, Хурама-Твар) — Чуашстанның Батыр районында урнашкан авыл.
Лана (Франци)
Лана — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Хурама-Твар
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Лана (Франци)
Чыганаклар
Лана (Франци)
Хурама-Твар
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 104 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
NGC 6958
NGC 6958 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Мале Доле-при-Стеханий Васи
Мале Доле-при-Стеханий Васи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 6958
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Söt
Söt Tatar xalqı küp qullana. Anı qamırğa salalar, botqa peşerüdä qullanalar, annan qatıq, sözmä, atlan may yasıylar, çäygä salıp eçälär.
Наттури
Наттури (Natturi) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Буди-Каленски
Буди-Каленски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенниця-Петраше
Сенниця-Петраше — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коли (Дордонь)
Коли — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Анжуш (Виейра-ду-Минью)
Анжуш  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Валье-Гран-Рей
Валье-Гран-Рей — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Опришень
Опришень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зарэчча (Ярэмицки авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Юн-Яга (Колва кушылдыгы)
Юн-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Колва елгасының уң ярыннан 417 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Желязо (Диңгез буе воеводалыгы)
Желязо  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Икитос
Икитос (Iquitos) — Перуның Лорето департаментында урнашкан шәһәр.
Дженнингс-Лодж (Орегон)
Дженнингс-Лодж  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дженнингс-Лодж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Наутраси
Наутраси (Nautrasi) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Кече Шешма
Кече Шешма — Россия территориясеннән ага торган елга. Смоленск өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шешма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
(399) Персефона
Тарихы
1895 елның 23 февралендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1895 BP» саналган.
Кече Шешма
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пелашес (Техас)
Пелашес  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пелашес шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мале Доле-при-Теменици
Мале Доле-при-Теменици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Шапель-Сен-Мартен
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,57 км².
Искәрмәләр
Ла-Шапель-Сен-Мартен
VSIR
VSIR —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Дала кара еланы
Дала кара еланы (Vipera ursinii яки Vipera renardi) — кара еланнар гаиләлегенең Европа һәм Азиядә тереклек итүче агулы төре. “Әңгерәк” дип тә атыйлар (бу атамадан “әңгерәк уты” дигән үлән исеме ясалган). Күп яктан гади кара еланга охшаган, ләкин аннан кечкенәрәк, Татарстанның урман-дала зонасында очрый. Дала кара еланының тәне ачыграк төстә, аркасы буйлап бормалы кара буй белән соргылт-көрән, коңгырт төсмерләр өстенлек итә. Бу еланнарның тереклек итү тирәлекләре — сөзәклекләр, даладагы инеш үзәннәре, кыр уртасындагы урманлыклар. Алар вак кимерүчеләр, кәлтәләр, зур бөҗәкләр (саранчалар) белән туклана.
Навасёлки (Лятчански авыл советы)
Навасёлки (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Дала кара еланы
Дала кара еланы Татарстанда беренче тапкыр 1924 елда Спас шәһәре (хәзер Болгар) тирәсендә тотылган. Республиканың башка төбәкләрендә әлегә андый очракның билгеләнгәне юк. Бу төр ареалының иң төньяк чиге дала кара еланын саклап калу максатында оешкан «Спас» дәүләт табигый комплекслы заказнигы территориясе буйлап уза. Дала кара еланы Татарстан Республикасы Кызыл китабына кертелгән.
Bäräñge täkäse
Bäräñge täkäse ul töçe qamırdan äzer länä torğan bökkän.
Bäräñgene borçaq zurlığında bik waq itep turıylar, toz belän uılğan qara borıç salıp yaxşılap bolğatalar. Bäräñgegä turalğan başlı suğan belän berär nindi tämlätkeç ülän salırğa mömkin. Töçe qamırdan uç töbe zurlığında bökkännär yasap miçkä tığalar. Peşkän täkälärne qaynar kileş urtağa yarıp, bäräñgene qanat belän eretelgän atlan may belän maylıylar.
Буди-Калки (Мазовия воеводалыгы)
Буди-Калки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шүлком
Шүлком (Шөлқұм) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Сенниця-Сьвенхи
Сенниця-Сьвенхи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дзяли (Серадзький повяты)
Дзяли  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Васильевка (Коми)
Васильевка (Васильевка) — Коми Республикасының Ижма районында урнашкан авыл.
Климат
Васильевка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (82%).
Деречине (Султандагы)
Деречине (Dereçine) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Султандагы илчесенә караган бер авыл (köy).
Наутсе
Наутсе (Nautse) — Эстониянең Сааремаа өязендә урнашкан авыл.
Аниссо
Аниссо — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Яңа Троицкая (Куергазы районы)
Яңа Троицкая — Башкортстанның Куергазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453354, ОКАТО коды — 80239820009.
Демография
Халык саны динамикасы:
Понт-а-Ванден
Понт-а-Ванден — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Вальеэрмосо
Вальеэрмосо — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 6959
NGC 6959 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Лантийер
Лантийер — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
NGC 6959
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вилареия (Пескара)
Вилареия — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилареия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зейтинкөй (Кочарлы)
Зейтинкөй (Zeytinköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кочарлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Яшь алмашлары
Яшь алмашларының чагыштырмача гади төзелеше, ул гади яшь пәрдәсеннән төзелеш компонентлары саны һәм катлаулыгы буенча калыша (җәд. 7. 4.). Яшь алмашлары кыска вакытка йогынты ясый. Аларның йогынты принципы яшь пәрдәсенең сулы фракциясен алмаштыруга нигезләнгән. Муцин алмашлары юк, ә парафин йогынты буенча яшь сыекчасы липидларына якынлаша.
1.             Тамчылар һәм гельләр
•      Симптомнар түбән чагылганда целлюлоза чыгармаларын кулланалар.
•      Карбомерлар кабак кырыенда тоткарлана һәм шактый озаграк эшлиләр.
•      Поливинил спирты яшь пәрдәсе тотрыклыгын арттыра һәм муцин катламы җитмәгәндә файдалы.
•      Натрий гиалуронаты мөгезкатлау һәм конъюнктива зарарланулары төзәлүен тизләтә.
•      Аерым авыр очракларда авыруның үзенең сүлен кулланалар.
2.     Вазелин булган               майларны йокы алдыннан кулланалар.
NB Консервантлар аеруча яшь ноктасын томалаганнан соң токсинлык чыганагы булып тора. Мөмкин булганда консервантсыз тамчылар кулланырга кирәк.
Муколитик препаратлар
4 тапкыр көнгә 5% ацетилцистеин тамчыда (Ilube )җепсыман кератит һәм инфильтратлар белән авыруларга файдалы була ала, ләкин салганнан соң ярсытуга китерә ала. Моның өстәвенә ацетилцистеинның начар исе һәм чикләнгән куллану вакыты бар (2 атна). Шулай ук үлгән җепләрне алу да файдалы була ала.
Яндекс
Я́ндекс — эзләү системасы һәм интернет-портал хуҗасы булган Россия ИТ-ширкәте. Россиянең иң эре эзләү системасы буларак танылган. 2010 елның 30 июненнән башлап сайт татар телендә дә эшли , 2011 елның 30 сентябреннән башлап — төрек телендә дә.
2015 елның 2 июненнән Яндекс системасының тәрҗемә хезмәтенә татар теле өстәлде. Әлегә бета-версиядә (сынау өлгесе) булса да, инде хәзер татар теленә һәм татар теленнән 47 телгә тәрҗемә ясап була. Бу – татар теле өчен ачык кулланыштагы беренче онлайн тәрҗемәче.
Сенниця-Шиманки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
VSTM1
VSTM1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Перриополис (Пенсильвания)
Перриополис  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жепниця
Жепниця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Будикеж (Мазовия воеводалыгы)
Будикеж  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пеликан-Бей (Техас)
Тарихы
Пеликан-Бей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдуллаһ ибне Гомәр
Габдуллаһ ибне Гомәр, радыйаллаһу ганһу (гар. عبدالله بن عمر بن الخطاب‎‎) (692 нче елда - Һиҗрәттән соң 73 нче елны үлә)- Мөхәммәд саләллаһу галәйһи үәссәләмнең мәшһүр сәхабәсе, Хәлиф Гомәр радыйаллаһу ганһунең улы. Тәкъвалыгы белән аерылып торган. Шулай ук ул иң күп хәдис тапшыручы сәхабәләрнең берсе. Пәйгамбәр саләллаһу галәйһи үәссәләмгә бик тугры булган һәм гел аңа ияргән. Гайшә, радыйаллаһу ганһә, әйтүе буенча, Габдуллаһ ибне Гомәр кебек беркем дә Пәйгамбәр эшләрендә аңа иярмәгән. Мәсәлән, ул, унөч яшьлек яшүсмер вакытында, Өхед сугышында катнашырга теләгән, ләкин мәҗбүриләп өенә кайтарылган. Габдуллаһ, хәдисләр тапшыганда, бик сак эш иткән: һәрбер сүзне исендә калдырган очракта гына хәдисне тапшырган.
Бай кеше, уңышлы сәүдәгәр булуына карамастан, ул бик тыйнак гомер иткән һәм күп иттереп малыннан ярлыларга тараткан.
Засецце
Засецце (Засецце ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Навасёлки (Навасёлкавски авыл советы, Паставский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Дибув (Лодзь воеводалыгы)
Дибув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шүмеш (авыл)
Шүмеш (Шөміш) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Мале Жабле
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нава (Йыгева)
Нава (Nava) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Николай Барышев (1898)
Николай Барышев, Николай Иванович Барышев (1898-1937) – РКП (б) Татарстан өлкә комитеты җаваплы сәркатибе (1921). РСДРП (б) әгъзасы (1916 елның октябреннән).
Тәрҗемәи хәле
1898 елның 13 ноябрендә (25 ноябрендә) Уфа губернасы Стәрлетамак шәһәрендә туган. 4 класслы шәһәр мәктәбен тәмамлагач, Казанга китә, Казан сәнгать укуханәсенә укырга керә. Укуын тәмамламыйча, Мәскәүгә күчә, «Копейка» газетасына корректор булып эшкә урнаша. Шанявский исемендәге халык университетында шөгыльләнә, авыл хуҗалыгы академиясендә ирекле тыңлаучы була. 1917 ел башында армиягә алына, Чистайга прапорщиклар мәктәбенә җибәрелә.
Репрессия
1937 елның 24 июнендә кулга алына. «Инкыйлабка һәм фиркагә каршы уң троцкийчы оешма әгъзасы булу, фирка-дәүләт башлыкларына каршы теракт әзерләү»дә гаепләнеп, ССРБ югары суды хәрби коллегиясе тарафыннан хөкем ителә, 1937 елның  30 октябрендә Мәскәүдә атып үтерелә. 1956 елда аклана.
Джефферс-Гарден (Орегон)
Джефферс-Гарден  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джефферс-Гарден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Бельвиль
Ле-Бельвиль (Les Belleville) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Мутье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 167,24 км².
Юн-Яга (Лемва кушылдыгы)
Юн-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лемва елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 153 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Корт (ризык)
thumb|Корт Корт — ул көрән төсенә хәтле шикәр салып пешерелгән һәм киптерелгән эремчектән ризык. Аны гөбәдия-бәлешләргә салалар, кортлы май ясыйлар, яки бер килеш татлы әйбер күк чәй белән ашыйлар.
Эремчеккә бераз су яки сөт салып, савыт төбенә утырырга бирмичә вакыт-вакыт болгатып торып, кайнаталар. Кызартуны тизләтү өчен савытны капкач белән ябалар. Су бетә торган саен, аны өсәп торасы, су эремчек астында гел бераз булырга тиеш, көя башламау өчен. Эремчек сары төскә керә башлагач аңа кирәкле балылыгына хәтле шикәр салып, капкачны алып куеп, гел болгатып торасы. Корт көрән төскә әверелгәч, аны калган су беткәнче кортып аласы.
Барышев
Татарча Википедиядә әлеге сүзне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Опришешть (Бакеу)
Опришешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сераковизна
Сераковизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буди-Козебродзьки
Буди-Козебродзьки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чуаш Ишәкие
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 311 кешенең яшәве мәгълүм.
Анташ (Вила-Нова-ди-Фамаликан)
Анташ  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(975) Персеверанция
(975) Персеверанция  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Eremçek
Eremçek ul söt aqsımı.
Sötne qaynawğa tikle cılıtıp, beraz qatıq salıp, qanatunı däwam itälär. Berazdan soñ söt erep eremçekkä äylänä. Anı suıtırğa quyalar. Suınğaç bik waq sözgeç arqılı sözep sudan ayıralar. Sötneñ ber literdän 250 gramğa yaqın eremçek çığa.
Eremçekne yaña söttän genä tügel, äçegän söttän dä, iskergän qatıqtan da yasıylar. Andıy çaqlarda eretäse äyberne qaynatırğa quyıp erüen kötälär.
Ахун (Учалы районы)
Ахун — Башкортстанның Учалы районында урнашкан татар авылы. Кыйдыш елгасы буенда урнашкан. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 2852 кешенең яшәве мәгълүм. Авыл советына керүче Кыйдыш, Танычау һәм Ташморын авыллары - 1930нчы елларда Ахуннан аерылып чыккан утарлар. Кыйдыш — сөтчелек фермасы нигезендә, Ташморын — сарыкчылык фермасы урынында барлыкка килгәннәр.
Зур Висим (елга)
Зур Висим — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Ахун (Учалы районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 2449 кешенең яшәве мәгълүм.
Зур Висим (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Большой Висим (река)
Куско
Куско (Cusco) — Перуның Куско департаментында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр илнең көньяк өлешендә, Урубамба үзәнендә, диңгез өстеннән 3400 метр биеклектә урнашкан
Тарих
1983 елда шәһәр ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы исемлегенә кертелә.
Комберанш-е-Епелюш
Комберанш-е-Епелюш — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Деречифтлик (Айдынҗык)
Деречифтлик (Dereçiftlik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Айдынҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Навести
Навести (Navesti) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Яңа Ядегәр
Яңа Ядегәр (Яңы Йәҙгәр) — Башкортстанның Куергазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453354, ОКАТО коды — 80239820010.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 кешенең яшәве мәгълүм.
Застадолле (Карэлицкий районы)
Застадолле  (Застадолле ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мале Комполе
Мале Комполе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
VSTM2B
VSTM2B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Анташ (Эшпозенде)
Географиясе
Мәйданы —.
Ванкайо
Ванкайо (Huancayo) — Перуның Хунин департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
1572 елда нигезләнгән.
Пеньитас (Техас)
Пеньитас  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 6960
NGC 6960 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ларна (Ардеш)
Ларна — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Вилафлор
Вилафлор — Испаниянең Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виларели (Савона)
Виларели — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виларели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Навасёлки (Талачынский районы)
Навасёлки (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Виларели (Савона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шүмешкүл (авыл)
Шүмешкүл (Шөмішкөл) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Жехцино
Жехцино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Навикы
Навикы (Navikõ) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Дибувка
Дибувка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буди-Козицки
Буди-Козицки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Буа
Ле-Буа (Le Bois) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Мутье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,55 км².
Искәрмәләр
Ле-Буа
Диер-Айленд (Орегон)
Диер-Айленд  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диер-Айленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сербовце
Сербовце — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петролия (Пенсильвания)
Петролия  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прер
Прер — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Конда-сюр-Везер
Конда-сюр-Везер — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Зейтинли (Ешилли)
Зейтинли (Zeytinli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Ешилли илчесенә караган бер авыл (köy).
VSTM2L
VSTM2L —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Антиме
Антиме — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мале Лаще
Мале Лаще — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Васькино (Коми)
Васькино (Васькино) — Коми Республикасының Усинск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Васькино климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
(3953) Перт
Тарихы
1986 елның 6 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 VB6» саналган.
Деречифтлик (Алуҗра)
Деречифтлик (Dereçiftlik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Алуҗра илчесенә караган бер авыл (köy).
Юсъель
Юсъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Косью елгасының уң ярыннан 145 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: