cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD160947
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гринвилл (Висконсин)
Гринвилл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рахане-Колония
Рахане-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15397) Ксоари
(15397) Ксоари — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 27 октябрендә - тарафыннан Штаркенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UK7» саналган.
Кызылкая (Калеҗык)
Кызылкая (Kızılkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Берзовия
Берзовия — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винсент ван Гог
Винсе́нт Ви́ллем Ван Гог (Vincent Willem van Gogh, 1853 елның 30 марты, Грот-зүндерт, Нидиpланлар — 1890 елның 29 июле, Овер-сүр-Уаз, Франcа) — бөек голланд рәссамы. Ун елдан бераз гына артык вакытта рәссам 860 май буяулар белән ясалганнарын да кертеп 2100-дән артык әсәр иҗат иткән. Алар арасында портретлар, автопортретлар, пейзажлар һәм натюрмортлар; шуларда зәйтун агачлары, бодай һәм көнбагыш басулары сурәтләнгән.
Иртә еллары
Винсент Виллем ван Гог 1853 елның 30 мартында Гроот-Зюндертта Нидерланд Реформат Чиркәвенә караган гаиләдә Нидерландның күбесенчә Католик Төньяк Брабант провинциясендә туган булган. Ул Нидерланд Реформат Чиркәве атакае Теодор ван Гог һәм Анна Корнелия Карбентус гаиләсендә туган булган. Винсент Ван Гог гаиләсендә күп бирелгән исем булган: аның дәү әтисе, Винсент (1789–1874) 1811 елда Лейден Университетында 1811 елда теология буенча дәрәҗәгә ия булган, аның алты улы булган, шуларның өчесе сәнгать дилерлары булып киткән. Бу Винсент үзенең олы абые скульптор (1729–1802) исеме хөрмәтенә исем алган дип фараз итәргә мөмкин. Ван Гог җитди һәм уйчан бала булган. Аны өйдә әнисе һәм гувернанткасы өйрәткән һәм 1860 елда ул авыл мәктәбенә җибәрелгән булган. 1864 елда Зевенбергенда интернатта укый башлаган, анда ул үзен ялгыз хис иткән һәм өенә кайтмакчы булган. Аның урынына 1866 елда әти-әнисе аны Тилбургка урта мәктәпкә җибәргәннәр, анда ул үзен бик бәхетсез хис иткән. Аның сәнгать белән кызыксынуы бала чагында башланган булган. Аны рәсем ясарга әнисе илһамландырган һәм аның иртә рәсемнәре экспрессив, әмма соң эшнең интенсивлыгына әле җитми торган булган. Парижда уңышлы сәнгатькар булган Констант Корнелис Һюйманс Тилбургта укучыларны өйрәткән. Аның фәлсәфәсе булып техникадан күбрәк әйберләрнең, бигрәк тә гади әйберләрнең табигатен чагылдыру булган. Ван Гогның тирән бәхетсезлеге йогынтысы күп дәресләреннән күбрәк була башлаган. 1868 елда ул кинәт өенә кайткан. Соңрак ул яшьлеге турында “аскетик һәм салкын, һәм стериль” дип сөйләгән.
Гентин
Гентин (Genthin) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Берсьянос-дель-Парамо
Берсьянос-дель-Парамо — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пищин (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любян
Любян — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыакгүней (Алачам)
Ашагыакгүней (Aşağıakgüney) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иске Кошчак
Иске Кошчаково — Татарстан җөмһүриᴙтсының Питрәч районындагы авыл.
ᴨyчты индексы — 422772.
Климат
Климат уртача континенталь. көппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Нова-Шавантина
Нова-Шавантина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Старе Ополе
Старе Ополе — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дабраволец
Дабраволец (Дабраволец ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Никольская (Том кушылдыгы)
Никольская — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Томск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 186 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алекс Гард
Алекс Гард (Алексей Михаил улы Кремков,, — , ) — мөһаҗир, АКШ рәссам-карикатурачысы.
Фенчика
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арокур (Мёрт һәм Мозель)
Арокур (Haraucourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Колово
Колово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Арокур (Мёрт һәм Мозель)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,48 км².
Колово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Капыкая (Илич)
Капыкая (Kapıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Илич илчесенә караган бер авыл (köy).
Люк-ан-Дюа
Люк-ан-Дюа — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Ратерфорд (округ, Теннесси)
Ратерфорд — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мерфрисборо шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1803 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 317 157 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1616 / 1603 км² тәшкил итә.
(8002) 1986 XF5
Тарихы
1986 елның 4 декабрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 XF5» саналган.
Александру Балтагы
Александру Балтагы (Alexandru Baltagă,, — , ) — праваслау дин эшлеклесе, педагог, Молдова парламенты әгъзасы (1917-1918).
Яснур
Яснур (Шерешнур, Яснур) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Раходоще
Раходоще — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берсьянос-дель-Реаль-Камино
Берсьянос-дель-Реаль-Камино — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кадино (Тренто)
Кадино — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кадино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Старе Паски
Старе Паски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Липша
Липша – Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил,, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Олы Какшан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кызылкая (Кочарлы)
Кызылкая (Kızılkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кочарлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Акстелл (Канзас)
Акстелл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Акстелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8003) Кельвин
(8003) Кельвин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Любянка (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Любянка  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Болтановка
Болтановка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Плавна (Түбән Силезия воеводалыгы)
Плавна  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15398) 1997 UZ23
(15398) 1997 UZ23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 30 октябрендә Брайан А. Скифф тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UZ23» саналган.
Гринвуд (Вернон, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова-Эра (Минас-Жерайс)
Нова-Эра  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гербиц
Гербиц (Gerbitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Бойси
Тарихы
Бойси шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гербиц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ф'ербинций-де-Жос
Ф'ербинций-де-Жос — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дабравольшча
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Котово
Котово (Котово) — Россия Федерациясенең Волгоград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1958 елдан, шәһәр статусын 1966 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,8%), алманнар (1,3%), украиннар (1,2%).
Коломонт
Коломонт — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берзунць
Берзунць — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Лоран (Крёз)
Сен-Лоран — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Старе Песцироги
Старе Песцироги — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бока-де-Уэргано
Бока-де-Уэргано — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голицыны
Голицыны (Голицыны) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Малатаверн
Малатаверн — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Голицыны
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (25%), таҗиклар (75%).
Ребижанти
Ребижанти — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыакөрен (Һалылые)
Ашагыакөрен (Aşağıakören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8004) 1987 RX
(8004) 1987 RX — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 12 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 RX» саналган.
Дедилово
Дедилово (Дедилов) — Тула өлкәсенең Киреевск районында урнашкан авыл, Дедилово авыл җирлеге үзәге.
Нова-Эрешин
Нова-Эрешин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кызылкая (Кырыкһан)
Кызылкая (Kızılkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Капыкая (Симав)
Капыкая (Kapıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (köy).
Носкова (Васькина кушылдыгы)
Носкова (Лесная) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Васькина елгасының сул ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Роан (округ, Теннесси)
Роан — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кингстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1801 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 52 874 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1023 / 935 км² тәшкил итә.
Кадиньяно (Бреша)
Кадиньяно — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кадиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Людвихово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Людвихово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD160954
HD160954 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Плавна-Гурна
Плавна-Гурна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Плавна-Ґурна
Бәтен-Руж
Бәтен-Руж (Baton Rouge) — АКШның Луизиана штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1721 дә нигезләнә. 1846 дан - Луизиана башкаласы.
Казак
КАЗАК I и. төрки 1) XV–XVII йөзләрдә крепостной изүдән рус дәүләте чикләренә (Тын, Җаек, Запорожье) качып киткән ирекле кеше, качак. Себердә рус экспансиясенең иң алгы сафында казак төркемнәре баруын да истән чыгармаска кирәк. Ә ул халык һәртөрле качкыннардан, «беткән башлар»дан оешкан булып, иген игү яки мал асрау исәбенә түгел, юлында очраган халыкларны талау исәбенә көн күргән. З.Мифтахов 2) Россиянең XVIII йөзләрдә формалашкан чик өлкәләрендәге (Тын, Кубан, Терек, Ырынбур һ.б.) махсус гаскәри частьларда хезмәт иткән өчен, җирдән ташламалы файдалану хокукы булган хәрби катлау вәкиле. 3) Шул катлау вәкилләреннән төзелгән хәрби частьта хезмәт итүче рядовой. 4) Шул чик өлкәләрдә туып үскән крестьян. Чөнки кәрван кебек төялеп күчүләр, мәшәкатьле булса да, казак өчен бер бәйрәм, уен-көлке кебек бер ихтыяҗ иде. Г.Ибраһимов
Этимология
КАЗАК[қаºзақ] «казак ; казах», диал. қазақ «вдовый; холостой, холостая; одинокий, солдат», «вид раскладки снопов» , казак ат «мерин» , казак яту «бездельничать» ~ добр. qazaq «румын», кр.-тат. qazaq «христиан», башк. қазақ қоҙа «шáфер», чув. хосах, хусах «буйдак; тол», хосах «уенда – качучы», хусах (хосах) лаша «казак ат – алаша», хусах йупа «терәк багана» (к. ), ш. ук чув. касак варианты да бар: касак шывĕ «янгын сүндерү өчен су», касак яшки «казак ләкшәсе» – өйрә ; мар. ажак, ожак «буйдак» < болг. теленнән, казак «буйдак» < рус. яисә тат.; рус. казак, козак сүзенең мәгънәләре чиксез күп, иң билгелеләре: «украин гаскәрие, украин; татар армиясендә солдат; һәвәскәр солдат (доброволец), рыцарь, атчабар; качкын, сукбай, маҗара эзләүче; казак (украин теле элементлары булган халык); батрак; буйдак; каекларда яллы ишкәкче; хезмәтче, хадим» һ.б. Казан губернасы тарихчысы И.А. Износков буенча, казак дип лашманнарны атаганнар һәм хәзерге казаклар дип аталган авылларны лашманнар нигезләгән. К. ш. ук.
Бүтән халыкларда: үзб. қазақ, нуг., к.-балк., ком., кр.-тат. қазақ «барымтага йөрүче, юлбасар», чыгт. «сукбай» ~ фар. қазақ «хөкүмәткә буйсынмаган кавем» һ.б. Казак сүзенең этимологиясенә багышланган хезмәтләрнең санына чыгу кыен. Татарлар һәм башкортлар төрки казак халкын кыр казагы яки кыргыз казагы дип атаганнар (Хисамова 1981: 183), ягъни казак – «атлы солдат» сүзеннән чыгарылган. Егоров (1964) һәм аннан күрмәкче Р. Батулла да казакны качак сүзеннән чыгара, ләкин бу фонетик закончалыкларга туры килми.
Казаклар үзләре бу этнонимның этимологиясенә багышланган бөтен бер калын том нәшер иттеләр. Қазақ сүзенең этимологиясе белән күптән шөгыльләнүче А. Абдырахманов казақ < каз оқ «каз кабиләсе» дип барса, казакларның күпчелек телчеләре үзләрен бор. сак халкы атамасы белән бәйлиләр (каз сак, имеш), моңа дәлил итеп иске рус. кайсак «казах» сүзен китерәләр. Ләкин бу атама калмык теленнән килә (калм. телендә з авазы йска алмаштырыла: з > йс). Әлеге китап авторларының (алар илле кеше) күбесе әлеге качак вариантын кабатлый һ.б.
Без исә казак сүзенең этимологияләренең иң дөресе нимес тюркологы Аннамари фон Габенныкы дип карыйбыз: казак < казақ < казгак «кышын кар казып үлән ашап йөри торган ат», моңа өстәмә дәлил итеп төркм. ғазақый «төрекмән токымлы сарык», үзб. диал. қазақы «кыргый ат», себ. қасғақ «ерак юлга китүче», ягъни «казаклыкка, кәсепкә китүче», кр.-тат. қазақташ «сәфәрдәш» сүзләрен китерергә мөмкин. К. К. Казан-у, Кәзәки.
Тереза Эльффорсс
Антуанетта Тереза Эльффорсс ( Antoinette Thérèse Elfforss тумыштан Эберг ( Öberg ); 30 ноябрь 1823, Стокһольм, Швеция - 16 апрель  1905, шунда ук) - Швеция актрисасы һәм театр директоры. 1869 елдан 1888 елга кадәр ул Эльффорсс күчмә театр төркеме белән идарә итә.
Биографиясе
Тереза Эберг Стокһольмда завод хуҗасы Андерс Эберг һәм Мария Элизабет Каннстрёмның гаиләсендә туган. Ул 1837 елдан Швеция Король балет мәктәбе һәм 1839 елдан Драма актерлар мәктәбе ( Dramatens elevskola) укучысы була.
Карьерасы
Тереза 1837—1842 елларда Король драматургия театрында актив эшли. 1842—1846 елларда ул Яңа театрда ( Nya teatern) уйный. 1847 елда яңа оешкан театр компаниясе директоры актёр Ларс Эрик Эльфорска (1817—1869) кияүгә чыга. Соңрак ул Тереза Эльффорсс псевдонимы белән чыгыш ясый. Тереза Эльффорсс күчмә театр труппасында актриса була һәм 1886—1888 елларда аның директоры була. Ул театр җитәкчелеген иренең авыруы вакытында һәм рәсми рәвештә 1869 елда ире үлгәннән соң ала.
Актриса буларак, Тереза Эльффорсс беркатлы, тәҗрибәсез героинялар роленән башлый, ә аннан соң неореалистик хәрәкәттәге персонажларны сурәтләүгә күчә. Бер тәнкыйтьче сүзләре буенча, "аның чыгышлары рухилык, кечкенә детальләр, җанлы тормышчанлык белән аерылып тора", һәм аның талантларын тану билгесе итеп аңа ул вакытта Швециянең Бөек актрисасы саналган Королева драма театрының танылган актрисасы хөрмәтенә «авыл җирлегеннән Элиса Хвассер» дигән исем бирәләр.
Тереза Эльффорсс үз карьерасы вакытында, бигрәк тә театр режиссёры сыйфатында зур хөрмәт казана:
Режиссёр буларак, ул  скандинав, Ф. А. Дальгрен, К. Аксель Анреп, Эмиль Лундберг, Лоренц Дитрихсон, Бьёрнстьерн Бьёрнсон һәм Генрик Ибсен кебек швед пьесаларына игтибарын юнәлтә. Әмма аның иң зур финанс уңышына Жюль Вернның «Вокруг света за 80 дней» постановкасы ия була, ул шулай ук җитди оперетталарны да куя,чөнки 1870 һәм 1880 елларда Эльффорсс труппасы чәчәк аткан вакытта опереттаның популярлыгы шулкадәр зур ки, Эльффорсс кебек тәҗрибәле режиссёр аларны игътибарсыз калдыра алмады.
Аның труппасы Стокһольмда Юргорден театрында уңышлы чыгыш ясый һәм  1869, 1870, 1874, 1877 һәм 1878 елларда Финляндия буйлап гастролләргә чыга.
1888 елда Эльффорсс труппа җитәкчелеген Август Линдбергка (1846—1916) тапшыра, шуннан соң тегесе исемен Линдберг театр труппасына үзгәртә. Эльффорсс 1893 елга кадәр Линдеберг труппасы белән чыгыш ясавын дәвам итә. 1890 һәм 1893 еллар арасында Линдберг труппасы Гётеберг Стора театрында эшли. 1893-нче елда Линдберг труппасы таркатылгач, ул улы Юлиус Эрик Энгельбрект Эльффорсс (1847—1925) белән Стокһольмга кайта, һәм анда ул 1905-нче елда үлә.
Боньяр
Боньяр — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дабрагошча (Брагинский районы)
Дабрагошча  (Дабрагошча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гербштедт
Гербштедт (Gerbstedt) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старе Плуди
Старе Плуди — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15399) Гудец
(15399) Гудец — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 ноябрендә Я. Тиха, М. Тихи тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 VE» саналган.
Борынгы Греция
Борынгы Греция яки Борынгы Юнанстан (Эллада; юнан. Αρχαία Ελλάδα) — тарихографиядә кабул ителгән Балкан ярымутравы, Эгей диңгезе утрауларында, Фракия ярында урнашкан иртә-сыйныфлы җәмгыятьләрнең уртак исеме.
Табигый шартлар
Балкан ярымутравы - көньяк өлешендә, Эгей диңгезендәге утрауларда һәм Кече Азия яр буйларында урнашкан булган. Материктагы Греция өч ягыннан диңгез белән юыла. Яның ярлары бөтен җирдә дә бердәй түгел. Грециянең көнчыгыш яры жир шарындагы иң нык ергаланган һәм култыкларга иң бай булган ярларның берсе. Анда диңгез тыныч һәм бик күп санда куркынычсыз, жайлы һаваннар бар. Шушы ярлардан греклар ерак диңгез сәяхәтләренә бик күптән йөри башлаганнар. Алар иң башта Эгей диңгезендәге утрауларга һәм Кече Азия ярларына барып чыкканнар. Соңга табарак Геллеспонт (Дарданел бугазы) аркылы алар Пропонтидага (Мәрмәрә диңгезе нә) үтеп кергәннәр, ә Фракия Босфоры аркылы хәтта Кара диңгезнең төньяк ярларына кадәр барып житкәннәр. Грециянең көнбатыш һәм көньяк ярлары аз ергаланган, текә һәм диңгезнең күп урыннары сай. Анда һаваннар төзү өчен жайлы урыннар сирәк очрыйлар.
Материктагы Греция табигатьнең үзе тарафыннан өч өлешкә: Төньякка, Урта өлешкә һәм Көньякка бүленә. Төньяк Греция Пинд тау сыртлары белән ике зур влкәгә: көнбатышта Эпирга һәм көнчыгышта Фессалиягә бүленә. Төньяк Греция белән Урта Греция Фермопил аралыгы белән тоташкан булган. Бу юл биек таулар һәм диңгезнең текә ярлары арасыннан уза торган тар гына сукмактан гыйбарәт булган.
Урта Греция таулар белән күп кенә мөстәкыйль өлкәләргә бүленә. Аларның борынгы заманда иң билгеле булганнары Беотия белән Аттика. Урта Греция тауга бай Коринф муены белән Көньяк Грециягә тоташа. Көньяк Греция Пелопоннес дип аталган. Грециянең бу өлешендә уңыш бирә торган туфраклы Мессения, Лакония һәм Арголида өлкәләре урнашкан.
Иң әһәмиятле утраулар Грециядән көнчыгыш якта, Эгей диңгезендә урнашканнар. Аларның иң зурлары Урта Греция ярлары буенда—Эвбея, Кече Азиянең көнбатыш ярлары янында — Лесбос, Хиос, Самос, Родос һәм Эгей диңгезенең көньягында Крит утравы. Вак утраулардан греклар изге утрау дип санаган Делос һәм кардай ап-ак мәрмәр ташына бай булуы белән дан тоткан П а р о с утраулары аерылып торганнар.
Грециянең климаты — уртача җылы, һәм сәламәтлек өчен бик яхшы булган; аның табигате матур һәм бай. Таулы урыннары борынгы заманда нарат, имән, бук һәм каштан агачлары урманы белән капланган булган. Үзәнлекләрендә мәнге яшел кипарислар, лаврлар һәм тал гөле агачлары үскән. Тау битләрендә йөзем һәм зәйтүн агачы бакчалары үрчетелгән. Үзәнлекләрнең уңыш бирә торган өлешләрендә күбесенчә арпа чәчкәннәр.
Полис-дәүләтләр
Грецияда колбиләүчелек әкренләп һаман саен зуррак күләм ала барган. Ыруглык строе тәмам таркалган. Грециянең күп урыннарында инде хәзер колбиләүчелек дәүләтләре килеп чыкканнар һәм ускәннәр.
Греция дәүләтләре зур булмаганнар. Алар гадәттә әйләнә тирәсендәге жир белән бер шәһәрне биләгәннәр. Греклар үзләренең шәһәрләрен күбесенчә диңгез ярына якын гына итеп салганнар һәм кораблар тору өчен шунда һаван төзегәннәр. Гадәттә һаван янында сәүдәгәрләр һәм диңгезчеләр торганнар. Шушында ук дингез артыннан алып кайтылган товарлар белән бөтен сәүдә эше дә алып.барылган. Шәһәр ныгытма белән әйләндереп алынган булган. Бу ныгытмалар акрополь, яки кремль дип аталган һәм шәһәрне саклау өчен хезмәт иткән. Шәһәр үсә барган саен акропольнен тышкы ягында, ныгытмалар тирәли халык утыра башлаган; халыкнын яна утырган урыны — түбәнге шәһәр дип. ә башта утырган урын — югары шәһәр дип аталган.
Шулай үсеп зурайган шәһәр, үзенен әйләнә тирәсендәге община җирләренә утырган авыл поселоклары белән, дәүләтне-шәһәрне яки грекча полисны тәшкил иткән. Грецияда беренче шәһәр-дәүләтләр: Коринф, Аргос, Спарта, Афина һ. б. шулай килеп чыкканнар. Полисның башында басилей торган, ул хәрби юлбашчы да, югары судья да, югары жрецта булып саналган. Жезл, яки скипетр аның дәрәҗә билгесен күрсәткән. Шуңа күрә еш кынп басилейларны скипетр иясе дип атаганнар. Басилей сугышта алынган табышларның күп олешен һәм иң яхшысын үзенә алган. Җәмәгать җиреннән аңа шулай ук иң күп өлешне биргәннәр. Күңел ачу мәҗлесләрендә аны хормәтле урынга утыртканнар һәм иң яхшы сыйларны биргәннәр.
Басилей һәрбер мөһим эштә югары катлау гаилә баш кешеләре белән киңәшләшергә тиеш булган. Болар аксакаллар булганнар, алар советны, яки булдны тәшкил иткәннәр. Басилейның приказын, яки булуның карарларын игълан итәр өчен, һәм шулай ук дәүләтнең иң мөһим мәсьәләләрен тикшерер өчен барлык яше җиткән ирләрдән торган халык җыелышы чакырыла торган булган. Бу җыелыш агора дип аталган. Бу җыелыш теге яки бу мәсьәлә буенча үзенең фикерен гадәттә „әйе“ яки ,юк“ дип кычкырып белдерә торган булган.
Грекларның иҗтимагый көнкүрешләренең баштагы чорында сугыш зур роль уйнаган. Яшь грек дәүләтләренә күршеләренең һөжүм итүләреннән ышанычлы сакчылар кирәк булган. Ул вакытларда сугыш һәм талаулар юлы белән байлык туплаганнар, җирләр яулап ал¬ганнар, милекләрен арттырганнар. Шуна күрә дәүләт хәрби оешма формасын алган. Коллардан башка барлык гражданнар булганнар. Колларга корал йөртергә рөхсәт ителмәгән, чөнки хуҗалар аларның күтәрелеп чыгуларыннан курыкканнар.
Аттика һәм Афина
Урта Грециянең көньяк-көнчыгышында Аттиканын булып, диңгез эченә еракка сузылып кереп торган. Ул Беотиядән тау сырты белән, Пелопоннестан Коринф муены белән аерылган, ә башка яклардан диңгез белән чолганып алынган. Аттиканын ярлары бик кисәкләнгән һәм дингездә йөрү өчен тирән, тыныч һәм җайлы һаваннары булган. Яның иң зур гаване Пирей гаване булган.
Аттикада иониялеләр яшәгәннәр. Алардагы дәүләттә общиналар арасыннан үзенең әһәмияте	ягыннан Афина общинасы бик тиз күренекле урынны алган. Ул диңгездән ерак түгел генә урнашкан, аның яхшы гаване булган һәм башка общиналардан үзенең биккаты ныгытылган акрополе (кирмәне) белән аерылып торган.
Азат халык ике төп группага: эвпатридларга, ягъни югары катлауга, аристократларга һәм демоска, ягъни гади халыкка бүленгән. Халык массасы (демос) хокуксыз булган һәм дәүләт белән идарә итүдә катнашмаган. Тик әллә нигә бер генә халык җыелышы җыелган, анда властьларның карарларын игълан иткәннәр. Афины демосы бу тәртипләрдән риза булмаган. Ризасызлык әкренләп шул кадәр үскән, халык массалары үзләрен кол итүчеләргә каршы күтәрелеп чыкканнар. Афины демосы, бөтен нәрсәдән элек, язма законнар булдыруны таләп иткән.
Солон
Яңа эрага кадәр 594 нче елда, Солон Афинада беренче архонт итеп сайланган һәм аңа югары катлау белән халык арасында тынычлык урнаштырырга тапшырылган. Вак җирбиләүчеләрнен хәлләре бу вакытта бик авыр булган. Бурыч ташларының саны һаман да артып торган. Афинының күп кенә гражданнары туган илләрен үзләре теләп ташлап киткәннәр, яки коллыкка сатылганнар. Мондый хәлгә чик кую өчен Солон революцион характердагы кайбер чаралар уздырырга карар иткән.
Мондый чараларнын беренчесе „бурычларны кичерү" булган. Солон басулардагы бурыч ташларын алырга боерык биргән, бурычларны юкка чыгарган һәм коллыкка төшерүне бетергән. Бурыч өчен алынган җир участоклары элеккеге хуҗаларына кире кайтарылып бирелгән. Чит илләргә коллыкка сатылган гражданнарның бер өлеше дәүләт хисабына кире сатып алынган. Бу чараларның барсы да җирбиләүче югары катлауларга каршы юнәлдерелгән булган. Гәрчә бу аларны шактый гына кысу булса да, демосның восстание ясавыннан куркып, эвпатридлар ташлама ясарга мәжбүр булганнар. Алар соңыннан тагы да искечә булыр дип ышанып торганнар.
Гражданнарны милекләренә карап бүлүгә туры китереп, дәүләт эшләре һәм хәрби эшләр бүленгәннәр. Мәсәлән, дәүләтнең югары эшләре тик бурычлары беренче, иң баги, группага гына бирелгән. Аның составыннан архонтлар сайланып куелганнар һәм ареопагка кешеләр өстәлеп торган. Икенче группа атлы гаскәрдә хәрби хезмәт алып барган. Өченче группа җәяүле булып хезмәт иткән.
Перикл хакимлеге
Борынгы Грецияда төрле сәнгатьләрнең көчле үсеш чоры Афина дәүләте башында Перикл (б. э. к. 490—429 еллар) торган дәвергә туры килә. Перикл, Афина демократлары җитәкчесе буларак, дәүләттә демократик тәртипләр урнаштыра, хәерчелектә яшәүче катлауларга театр тамашалары карау мөмкинлеге тудыру максатын күздә тотып, аларга акчалар өләштерә, эшсез калган гражданнарга эш булсын дип, зур корылмалар, шул исәптән атаклы Парфенон сараен төзү эшләрен башлап җибәрә һ.б. Грециянең һәрьяктан да чәчәк атуын Перикл идарә иткән дәвер белән бәйләп аңлатылган.
Борынгы Греция мәдәнияте
Борынгы юнаннар иҗат иткән рухи кыйммәтләр (фәлсәфә, әдәбият, сынлы сәнгать, архитектура, театр һәм кайбер башка өлкәләрдәге казанышлар) бөтендөнья мәдәниятендә кабатланмас үрнәк булып торалар. Фәлсәфә өлкәсендә — Фалес, Һераклит, Демокрит, Платон, Аристотель, Эпикур; һәм лирикада — Һомер һәм Һесиод; драматургия һәм театр сәнгате өлкәсендә — Эсхил, Софокл, Аристофан, Эврипид; скульптурада — Фидий, Пракситель, Поликлет һ. б. үзләренең иҗади мираслары белән хәзерге заман өчен дә әһәмиятләрен югалтканнары юк.
Борынгы юнаннарның мәдәният өлкәсендәге казанышлары күпкырлы булган. Аларның әдәбиятын алыйк. Ул б. э. к. VIII-VII гасырларда барлыкка килә. Аның нигезен, асылда, борынгы ыруглык җәмгыятендә туган мифлар, риваятьләр тәшкил итә. Ул чорда иҗат ителгән мираста иң зур һәм иң мактаулы урынны «Илиада» белән «Одиссея» эпик поэмалары биләп тора. Бу әсәрләрне сукыр шагыйрь һомер иҗат иткән дип саныйлар. Аларның сюжетлары Троя сугышлары (б. э. к. 1260 ел) чорына бәйләнгән. Ләкин эчтәлекләрендә билгеле аерма да бар: «Илиада» хәрби-героик рухтагы материалны туплаган булса, «Одиссея» күбрәк көнкүреш тематикасына багышланган әкиятләргә нигезләнгән. Борынгы Греция әдәбиятының чәчәк атуы Афина демократиясенең үсеп киткән чорына (б. э. к. V-IV гасырлар) туры килә.
Борынгы Греция җәмгыятенең рухи тормышында музыкага да мөһим генә урын бирелгән булган. Б. э. к. 3—2 мең еллар элек иҗат ителгән сурәтләрдә арфа, флейта, лира инструментлары урын тапкан. Теге яки бу төбәкләрдә идарә итүче түрәләр үз тирәләренә музыка коралларында уйнаучыларны һәм җырчыларны җыя торган булганнар. Аларның җырлары, кагыйдә буларак, илаһларына, каһарманнарга багышлана торган булган.
Юнан уеннары
Еш булып торган сугышлар көчле һәм җитез кешеләр таләп иткән. Шуңа күрә борынгы грекларның тормышында җәмәгать уеннарының әһәмияте зур булган. Бу уеннар төрле-төрле ярышлардан гыйбарәт булган һәм алар Грециянең төрле урыннарында: Олимпиядә, Дельфада һәм Коринф муенында бәйрәм вакытларында ясала торган булган. Барлык уеннардан иң атаклысы Олимпиядәге уеннар булган.
Арракур
Арракур (Arracourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Ф'ербинций-де-Сус
Ф'ербинций-де-Сус — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Арракур
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,41 км².
Бортинка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коломонць
Коломонць — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гринвуд (Тейлор, Висконсин)
Гринвуд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
2008 ел
Вафатлар
right|90px|thumb|[[Чыңгыз Айтматов]] right|90px|thumb|[[Рафаил Такташ]]
(8005) Albinadubois
(8005) Albinadubois — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 16 июнендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 MJ» саналган.
Илембай
Илембай (Элембай, Елембаево) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76,5%), чирмешләр (23,5%).
Рәшидов
Рәшидов — кырымтатар һәм үзбәк фамилиясе. Гарәп теленнән кергән Рашид / Рәшид («туры юлда булучы, зирәк, кыю») исеменнән ясалган.
Лиснянка
Лиснянка – Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил,, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Олы Какшан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тиваненки
Тиваненки (Тиваненки) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Резерва (Люблин воеводалыгы)
Резерва  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мастер һәм Маргарита (телесериал)
«Мастер һәм Маргарита» (Мастер и Маргарита) — Михаил Булгаковның «Мастер һәм Маргарита» романы буенча Владимир Бортко төшергән сериал. Режиссёр Владимир Бортко романны мөмкин кадәр тулы, һәм, аның фикеренчә, иң аңлаешлы итеп ачырга максат куя. Бу лентада бик күп «йолдызлар» катнаша. 1930-еллар Мәскәве сепия тоннарында, Ершалаим сары һәм кызыл төсмерләрдә бирелгән, Воланд һәм аның иярченнәренең могҗизалары төсле итеп күрсәтелгән.
Телесериалны Россиянең 40 млн. артык кешесе караган.
Сюжеты
«Яңа кешеләр»не күрергә теләп, Воланд аларны «Варьете» театрына җыя. Берничә «сынаудан» соң, ул мондый фикергә килә: «...алар нәкъ элеккечә, тик аларны «фатир мәсьәләсе» генә нык бозган» (...они как прежние, только их испортил «квартирный вопрос»)
«Элеккеләрнең» берсе — Мастер. Мастерга 40 яшь, ул 6 тел белә һәм Понтий Пилат турында роман яза.
Беривой
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Лу (Крёз)
Сен-Лу — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Люсайни
Люсайни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борренес
Борренес — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старе Подоле
Старе Подоле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова-Эсперанса
Нова-Эсперанса — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ашагыакчагедик (Эрҗиш)
Ашагыакчагедик (Aşağıakçagedik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кызылкесе (Везиркөпрү)
Кызылкесе (Kızılkese) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дабрагошча (Жлобинский районы)
Дабрагошча  (Дабрагошча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Александер (Канзас)
Александер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Александер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кадиньяно (Модена)
Кадиньяно — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ф'ербинць
Ф'ербинць — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(8006) Tacchini
(8006) Tacchini — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Герлебог
Герлебог (Gerlebogk) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плавна-Дольна
Плавна-Дольна — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD160972
HD160972 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Де-Мойн
Де-Мойн — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Де-Мойн шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колтки
Колтки — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Робертсон (округ, Теннесси)
Робертсон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Спрингфилд шәһәре.
Алсу Мортазина
Алсу Мортазина (Алсу Илһам кызы Мортазина,, — , ) — РФ спортчысы (өчле сикерү), Россия чемпионы (2011).
Робертсон (округ, Теннесси)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1796 елда оештырыла.
Аррей-эт-Ан
Аррей-эт-Ан (Arraye-et-Han) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Алсу Мортазина
Биографиясе
Алсу Мортазина 1987 елның 20 декабрендә Казанда туган.
(15400) 1997 VZ
(15400) 1997 VZ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Колтки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15400) 1997 VZ
Тарихы
1997 елның 1 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 VZ» саналган.
Алсу Мортазина
Биографиясе
Тренер Гөлнур Галәветдинова җитәкчелегендә җирле секциядә җиңел атлетика белән шөгыльләнә башлады, 2005 елдан республиканың атказанган спорт мастеры Денис Викторович Капустин җитәкчелегендәге җыелма команда белән бергә әзерләнде. Түбән Камадан "Нефтехимик" спорт клубы өчен чыгыш ясады.
Робертсон (округ, Теннесси)
Халкы
2019 елда халык саны 69 165 кеше тәшкил иткән.
Алсу Мортазина
Биографиясе
Беренче тапкыр үзе турында 2009 елгы сезонда халыкара дәрәҗәдә өчле сикерүдә белдерде, ул вакытта Россия милли җыелма командасы составына керде һәм Каунастагы яшьләр Европа беренчелегендә чыгыш ясады, анда 13,70 метр нәтиҗә финалда алтынчы булды.
2010 елда Сарансктагы Россия чемпионатында Владимир өлкәсеннән Надежда Алёхинага гына оттырып көмешкә лаек булды. Барселонада Европа чемпионатында катнашты - ярышларның йомгаклау беркетмәсендә уникенче юлга урнашып, 13,65 метр нәтиҗә күрсәтте.
Робертсон (округ, Теннесси)
Территориясе
Округ мәйданы 1233 / 1233 км² тәшкил итә.
Алсу Мортазина
Биографиясе
Студент буларак, 2013 елда Казан Универсиадасында илне тәкъдим итте - 13,91 метр нәтиҗәсе белән биредә бишенче булды.
2014 елда Мәскәүдәге кышкы Россия чемпионатында көмеш медаль ота. Россия милли җыелма командасы лидерлары рәтендә булып, Цюрихта Ауропа чемпионатына сайлап алу уңышлы уза - финалда иң көчлеләрнең унлыгын ябып, 13,76 метрга сикерә.
Гамәлдәге спортчы булып 2016 елга кадәр кала, әмма соңгы вакытта инде җыелма команданың төп составына эләкми.
Атаклы спорт нәтиҗәләре өчен «Россия халыкара класслы спорт мастеры» дигән мактаулы исемгә лаек булды.
Казан университетын тәмамлый, анда татар филологиясе һәм тарихы факультетында укый. Соңыннан университетта физик тәрбия һәм спорт кафедрасында укытучы булып эшли.
Гринфилд (Ла-Кросс, Висконсин)
Гринфилд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артем Анисимов (1976)
Артем Анисимов (Артем Вячеслав улы Анисимов,, — , ) — РФ хоккейчысы (сакчы), Россия чемпионы (1998, Казан «Ак Барс»ы составында).
Анита Экберг
Анита Экберг (Kerstin Anita Marianne Ekberg; 29 сентябрь 1931 ел, Мальме — 11 гыйнвар 2015 ел, Рокка-ди-Папа) — актриса һәм швед фотомоделе. Ул Федерико Феллининың 1960 елдагы «Татлы тормыш» фильмында Сильвия роле белән билгеле. .
Биографиясе
Керстин Анита Марианне Экберг Швециянең көньягында Мальме шәһәрендә күп балалы гаиләдә туа. Яшүсмер чагында модель бизнесы белән шөгыльләнә башлый һәм 1950 елда, анасының таләбе буенча, «Швеция сылуы» конкурсында катнаша һәм җиңү яулый. Тиздән АКШ-ка юллана, анда «Җиһан сылуы» конкурсында катнаша.Призлы урыннар яуламаса да, Экберг «Universal» киностудиясе белән килешү төзи. 1953 елда драма буенча, ораторлык сәнгате һәм инглиз теленнән берничә дәрес алгач, Экберг Голливудта «Эббот һәм Костелло Марска китә» комедиясендә беренче тапкыр чыгыш ясый, анда зур булмаган стражник ролен башкара.