cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кече Козеюль
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мейденһед
Мейденһед (Maidenhead) — Англиянең Баркшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырлардан билгеле.
Судомля
Судомля — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Тихвинка елгасының сул ярына тамагыннан 52 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Козлуҗа (Идил)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (köy).
Войник (община)
Войник  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якубовице (Ключборский повяты)
Якубовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фрейминггам (Массачусетс)
Фрейминггам  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фрейминггам шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ганц (Штирия)
Ганц  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Черковица
Черковица — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Чистай епархиясе
Чистай епархиясе (Чистопо́льская епархия) — Рус православие чиркәвенең (Мәскәү патриархлыгы) Татарстан митрополиясе составындагы епархиясе. Татарстан Республикасының Аксубай, Алексеевск, Әлки, Түбән Кама, Яңа Чишмә, Нурлат, Спас, Чирмешән һәм Чистай районнарының административ чикләрендә мәхәлләләрне берләштерә.
Черковица
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чистай епархиясе
Тарих
1899 елның мартында Изге Идарә итүче Синод тарафыннан Казан епархиясе составында махсус Казан руханилар академиясе ректорлары өчен Чистай викарийлыгы оештырылган. Чистай епископлары Казан епархиясенең беренче викарийлары булып исәпләнгән. 1935 елдан гамәлдә булмый.
2012 елның 6 июнендә Изге Синод тарафыннан Казан епархиясеннән аерып чыгарып, Татарстан митрополиясенә тапшырылган мөстәкыйль Чистай епархиясе оештырыла.
Бүлекләре
Епархия чиркәү суды гамәлдә (рәисе — протоиерей Димитрий Чурашов — Изгеләрдән изге Аллаһ Анасы япмасы чиркәве приходы настоятеле (Ширәмәт).
Епархия секретаре — иерей Сергий Морковкин.
HD204918
HD204918 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Порхов ныгытмасы
Порхов ныгытмасы (Порхов кремле) - Псков өлкәсенең Порхов шәһәре үзәгендә урнашкан ныгытма. Ул Шелони елгасының уң ярында урнашкан. Кара известняктан ныгытма корылмалар ытулысынча диярлек сакланган, әмма кайбер участоклары бүгенге көндә авария хәлендәкала бирә.
Новгород елъязмасында Порхов крепосте турында беренче искә алу 1239 елга карый, ул вакытта Новгород князе наместник Александр Ярославович (булачак Невский), Новгородтан Шелон буйлап зур булмаган агач «блокпостлар» төзеп, Псковтан су юлын ныгыта. Беренче агач-җир ныгытмалары Шелонның уң яры калкулыгында корылган һәм ике рәт вал һәм чокырдан гыйбарәт булган.
HD204918
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Порхов ныгытмасы
1346 елда Бөек Литва кенәзе Ольгерд Новгород чикләренә керә һәм Луга һәм Шелонь ныгытмаларын ала, ә Опока һәм Порхов ныгтмаларын камап тота. Ныгытма камауны түзсә дә, «кара бор» дигән контрибуция нигезендә 300 сум күләмендә акча түләргә туры килгән. Сугышка бер Новгород посаднингының дорфа кылануы сәбәп булган, аны новгородлылар үзләре соңрак Лугада кыйнаганнар.
1387 елда иске ныгытмадан бер километрдан артык ераклыкта, Шелонның уң як ярында җирле плиткадан дүрт башнялы яңа таш ныгытма төзелә. Аның диварларының калынлыгы 1,4 метрдан алып 2 метрга кадәр, биеклеге 7 метр, 15-17 метр биеклектәге манараның 4-6 метрлы агач түшәмәле сугыш өчен яруслары булган, ныгытма диварлары линиясенән чыгып торган әлеге манаралар пряслоларны нәтиҗәле фланкалаштыра алганнар. Барлык төзелеш эшләре бер сезонда башкарылган.
Ныгытма эчендә Никольский чиркәве (1412), бакча, туган якны өйрәнү музее, Порхов почтасы тарихы музее, почта музее ачылу хөрмәтенә истәлек билгесе, Порхов подпольесы җитәкчесе Б.П. Калачев бюсты урнашкан.
Петрашэвцы (Вавкавыский районы)
Петрашэвцы  (Петрашэўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Углицкий
Углицкий (Углицкий) — Чиләбе өлкәсенең Чесма районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), казахлар (8%).
Татарстан Республикасы Президенты каршындагы татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе
Татарстан Республикасы Президенты каршындагы татар телен саклау һәм үстерү мәсьәләләре комиссиясе — 2020 елның 6 июль белән 2022 елның 20 май арасында цифрлы эрада татар теленең озын мөддәтле тотрыклылыгын кайгыру өчен эшләгән иҗтимагый киңәшмә-координацион институты. Татарстан Республикасы Президентының боерыгы нигизендә булдырылган булган. Татарстан Республикасы Президенты каршындагы татар телен һәм Татарстан Республикасында яшәүче халыклар вәкилләренең туган телләрен саклау, үстерү мәсьәләләре комиссиясе белән алыштырылган.
Җитәкчесе буларак Татарстан Республикасы Дәүләт Советы рәисе урынбасары Марат Әхмәтов, сәркәтибе буларак Татарстан Республикасы Дәүләт Советының Мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты эшчәнлеген тәэмин итү бүлеге мөдире Чулпан Гарипова булган. Тормышы дәвамында 4 комиссия утырышы узган.
Эшче төркемнәре
Дүрт эшче төркеменнән тора:
Тирепье
Тирепье — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Лев Малиновский
Лев Малиновски (Лев Александрович Малиновский,, — , ) — җәррах, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1914), Казан һәм Киев университетлары профессоры, Киев университетының медицина факультеты каршындагы хирургия клиникасы директоры.
Бурһание (Сусурлук)
Бурһание (Burhaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казе Черони (Л'Аквила)
Казе Черони — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла-Фосс-де-Тинье
Ла-Фосс-де-Тинье — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Дембувець (Конинский повяты)
Дембувець  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карнувко
Карнувко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17998) 1999 JN80
(17998) 1999 JN80 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JN80» саналган.
NGC 95
NGC 95 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Карпушино
Карпушино (Карпушино) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Эберсхаузен
Эберсхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Войско (Водице)
Войско  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иоел Малкин
Иоел Малкин (Иоэль Гильевич Малкин,, — , ) — математик, механик, тәрҗемәче, Урал университетының теоретик механика кафедрасы мөдире (1938—1958).
Чинарлы (Биләсувар)
Чинарлы  (Çinarlı ) — Әзербайҗанның Биләсувар районына караган авыл.
Чомаковци
Чомаковци — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Донне
Донне — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Гаранас
Гаранас — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Комела (Лёжа кушылдыгы)
Комела — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Лёжа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Якубовице (Намисловский повяты)
Якубовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Габделкәрим (Әлшәй районы)
Почта индексы — 452119, — 80202804002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 68 кешенең яшәве мәгълүм.
Гайзвилл (Кентукки)
Гайзвилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гайзвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ортаклы (Мазыдагы)
Ортаклы (Ortaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Челси (Массачусетс)
Челси  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Челси шәһәре  елда нигезләнгән.
Хулсун-Булук
Хулсун-Булук (балка Салына) — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яшькүль елгасының уң ярыннан 118 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Терек елгасы, Тын һәм Идел елгаларының агымсыз тармаклары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек су бассейныннан алып РФ-ның Каспий диңгезенең елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ведя (Телеорман)
Ведя — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пётр Малкин
Пётр Малкин (Пётр Иванович Малкин,, — , ) — Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1944, 1946).
Токвиль (Манш)
Токвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Сусечная
Сусечная — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Песь елгасының сул ярына тамагыннан 138 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17999) 1999 JO80
(17999) 1999 JO80 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JO80» саналган.
HD204936
HD204936 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Петруки
Петруки (Петрукі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Чандлер (Индиана)
Чандлер  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бурһание (Инегөл)
Бурһание (Burhaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Войсько (Идрия)
Войсько  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каролево (Грудзёндзький повяты)
Каролево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шияково
Шияково — Болгариянең Плевен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козлуҗа (Хозат)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Хозат илчесенә караган бер авыл (köy).
Гарс-ам-Камп
Гарс-ам-Камп — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Ла-Шапель-дю-Жене
Ла-Шапель-дю-Жене — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Эберфинг
Эберфинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виктор Малков
Виктор Малков (Виктор Павлович Малков,, — , ) — юрист, ТАССРның (1981) һәм РФның атказанган фән эшлеклесе, КДУның юридик факультеты деканы (1972-1983), җинаи хокук һәм криминология кафедрасы мөдире (1982-1997).
Дембувка (Великопольское воеводалыгы)
Дембувка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Галимҗан Акчурин
Октябрь иныйлабына кадәр лирик шигырьләре «Сөембикә», «Шура» журналларында, «Йолдыз» гәҗитендә басыла; шуннан тыш, Акчуринның Пушкин, Лермонтов әсәрләрен татар теленә тәрҗемә иткәнлеге билгеле.
1914 елдан Урта Азиядә: ТөркАССР ҮБК әгъзасы (1918-1919), Харәзем комунистлар фиркасенең ҮК беренче сәркәтибе (1920), ТаҗАССР финанс халык комиссары (192?). 1926-1928 елларда ТАССР финанс халык комиссары урынбасары. 1930 елдан Ташкәнт ВКП(б) тарихы фәнни-тикшеренү институтында фәнни хезмәткәр.
Дембувка (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Чиба-Счасча-Крочифисо-Тондарела-Вирано (Фрозиноне)
Казе Чиба-Счасча-Крочифисо-Тондарела-Вирано — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Чиба-Счасча-Крочифисо-Тондарела-Вирано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Войсько (Козе)
Войсько  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якубовице (Опольский повяты)
Якубовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 96
NGC 96 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(18000) 1999 JX80
(18000) 1999 JX80 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JX80» саналган.
Сельхозхимия
Сельхозхимия (Сельхозхимия) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Виловатово
Виловатово (Виловат, Виловатово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,5%), урыслар (3,6%).
Толлева
Толлева — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
12 гыйнвар
12 гыйнвар — Милади тәкъвимендә беренче айның уникенче көне. Ел ахырына кадәр 353 көн кала.
Аэлред һәм ясалмалары: Аөлред, Аилдред, Элред, һ.б. Аниса Анисия Анисья Антон Антоний Ардо Арина Аркад Аркадиус Аркадиуш Аркадия Аркос Бенедикт Бернард Бонет Бонита Бонитус Борс Борса Верон Верона Вероника Веронка Викториан Викториана Грета Гуйдо Зот Зотик Изот Ирина Каплон Каплоны Карион Кетель Кешци Кешцо Лев Лео Леон Макар Макарий Малгорцата Маргэрита һәм ясалмалары: Дэйзи, Гаэдиг, Магали, Магалие, Мэгги, Магелонн, Маргарет, Маргарита, Марго, Маржорие, Мэган, Мэгане, Меганн, Пэгги, Перле, һ.б. Мария Онисия Православ Пьер-Франсуа Райнальд Рейнхольд Сауво Стомир Татьяна һәм ясалмалары: Тална, Танагра, Танаис, Таниа, Таны, Татиа, Татиэн, Татиэнне, Тациана, Тыана яки Тиана, һ.б. Тимон Тойни Тыгриуш Федора Федосия Феодора Феодосия Филетер Филитер Филотөр Фридеборг Фридолин Фридольф Цезарин Цезарина Цезария Цезарь Цзаслава Цзеслава Эйвор Элек Эрна Эрнелла Эрнест Эрнеста Эрнестин Эрнестина Эрно Этропиуш Ян
Ортаклы (Ислаһие)
Ортаклы (Ortaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лопьял
Лопьял (Лопьял) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Гардивилл (Кентукки)
Гардивилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Лопьял
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Гардивилл (Кентукки)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каролево (Свецкий повяты)
Каролево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лопьял
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (39%), руслар (62%).
Петрыканы
Петрыканы (Петрыканы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бөек Луки ныгытмасы
Тарихы
Ныгытма урта гасыр бөек Луки топографиясендә зур урын алып тора, шәһәр киңлеге структурасын формалаштыруга һәм үстерүгә сизелерлек йогынты ясап тора. 1198 елда елъязма хәбәрендә литовлар һәм полочанлылар «пожьгоша хоромы, а лучяне устерегошася и избыша в город» дип беренче тапкыр искә алына. «Город» төшенчәсе ныгытма дип чыганакта искә алына.
Бөек Луки ныгытма корылмалары турындагы киләсе хәбәр аларның 1211 елда төзелүе белән бәйле. «Шәһәрләр» бүгенге Бөек Луки биләгән территориядә торгызылган дип уйларга нигез бар.
Бөек Лукиның чыганакларда чагылдырылган ныгытма корылмалары тарихында яңа этап 1493 елгы елъязма хәбәрләре белән билгеләнә: «Бөек кенәз Иван Васильевичның боерыгы белән, иске нигездә Бөек Лукида агач шәһәр куелган» («повелением великого князя Ивана Васильевича, поставиша град древян на Луках на Великих по старой основе»).
XVII гасыр башындагы смута вакытында ныгытма янә җимерелә. Моның сәбәбе булып полковник А.Лисовский җитәкчелегендәге А. Просовецкий, Дон казаклары отрядлары ярышлары булган. 1610 елгы Псков елъязмалары хәбәрендә билгеләп үтелгәнчә, Григорий Валуевның отряды тарафыннан Бөек Луки христиан халкы юк ителә. Шулай итеп, XVII гасырның икенче унъеллыгы башына ныгытмалар зур зыян күрә һәм Бөек Луки ныгытмасы оборона сәләтен югалта.
Төзелеш тәмамланган елда (1708) ныгытма алтыпочмактан гыйбарәт булган, ул 12 бакыр һәм кырык чуен пушкасы, шулай ук ике мортир белән ныгытылган була.
Бүгенге көндә Федераль әһәмияттәге мәдәни мирас объекты булып тора.
Ясен (Плевен өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волога (Врансько)
Волога  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Эбнат
Эбнат — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чикопи (Массачусетс)
Тарихы
Чикопи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Почка (Лёжа кушылдыгы)
Почка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Лёжа елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Гарстен
Гарстен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Почка (Лёжа кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Веень
Веень — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кече Кузьминка
Кече Кузьминка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кузьминка елгасының уң ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бурһание (Кестел)
Бурһание (Burhaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Кестел илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(18001) 1999 JY83
(18001) 1999 JY83 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JY83» саналган.
Россия фәннәр академиясе профессоры
Руси́я ф(Ф)әннә́р а(А)каде́миясе профе́ссоры – милли һәм халыкара дәрәҗәдәге фәнни казанышлар һәм шулай ук академиянең төп мәсьәләләре һәм функцияләрен тормышка ашыруда актив катнашкан өчен Россия Фәннәр академиясе Президиумы тарафыннан бирелә торган мактаулы гыйльми исем. 2015 елда оештырыла.
Мәгарифнең төрле өлкәләрендә фәнни-тикшеренү яки фәнни белем бирү эшчәнлеге алып барган, Россия Фәннәр академиясе әгъзасы булмаган, яше 50 дән артмаган Россия галимнәренә бирелә.
Исем бирүнең максаты
Фәннәр академиясе эшчәнлегенә Россиянең әйдәп баручы яшь буын галимнәрен җәлеп итү, академия өчен кадрлар резервы булдыру максатында, Россия Фәннәр академиясе профессорлар корпусын оештыруны Россия Фәннәр академиясе президенты (2013—2017) Владимир Фортов тәкъдим итте. Асылда профессорлар, Россия Фәннәр академиясенең ассоцияләнгән әгъзасы буларак, академиклар һәм әгъза-корреспондентларга караганда түбәнрәк статуста. Алар Россия Фәннәр академиясенең тармак һәм региональ бүлекләре эшчәнлегендә катнаша алалар, тавыш биреп, академиягә кагылышы булган оештыру һәм башка мәсьәләләр буенча тәкъдим кертә алалар, шулай ук һөнәри эксперт сыйфатында чыгыш ясый алалар.
Россия Фәннәр академиясе системасында да, аннан тыш та (университетларда яки сәнәгатьтә) контракт шартлары мәсьәләләрен хәл иткәндә, Россия Фәннәр академиясе профессоры исеме белгечнең хезмәтләре исемлегендә саллы факт булып саналырга тиеш.
Бирелү тәртибе
Россия Фәннәр академиясе профессоры исеме бирелү процедурасы Положениегә нигезләнеп регламентлана.
Кандидатка формаль таләп булып, Россия гражданины булу, Россия Фәннәр академиясенең нинди дә булса оешмасында яки аккредитацияләнгән университетта булуы, 10 елдан ким булмаган фәнни-педагогик стаж, фән докторы гыльми дәрәҗәсе булу һәм исем раслау вакытына 50 яшькә кадәр булуы шарт. Кандидатура Россия Фәннәр академигы яки әгъза-корреспонденты тарафыннан тәкъдим ителгән һәм профильле оешманың гыйльми шурасы тарафыннан расланган булырга тиеш.
Сайлап алу тәртибе күпчелек фәнни конкурска хас: тикшеренүченең фәнни җәмгыять тарафыннан танылган казанышлары, басылган хезмәтләренең саны һәм әһәмияте, уку процессында катнашу һәм аспирантлар белән җитәкчелек итү, бүләкләре. Әлеге исем ияләренең тикшеренүэше нәтиҗәләре университет профессорыныкына караганда югарырак булырга тиеш, шул ук вакытта Россия Фәннәр академиясе профессорының укыту тәҗрибәсе зур булмаска мөмкин.
Сайлау статистикасы
Россия Фәннәр академиясе фән өлкәләренең 13 бүлеген исәпкә алып — 713 галимгә исем бирелде (2015/16 елларда — 488 профессор, 2018 елда — 113 профессор, 2022 елда — 112 профессор).
Аларның якынча 55% Мәскәүдә яши, ләкин тикшеренүчеләр бөтен Россиядән тәкъдим ителгән, шул исәптән Россия Фәннәр академиясенең Ерак Көнчыгыш, Себер (Россия Фәннәр академиясенең 100 тән артык профессоры, шуларның 77-е – Новосибирскийдан), Урал (~35 профессор) региональ бүлекләрдән һәм Санкт-Петербург фәнни үзәкләреннән (64 профессор). Россия Фәннәр академиясенең күп профессорлары Россиянең иң танылган фәнни-тикшеренү институтларында эшли, шундыйлардан – ФИАН, МИАН, ФТИ, шулай ук әйдәп баручы югары уку йортлары (МГУ, СПбГУ, НГУ һәм башкалар).
Кандидатларның яше критик шарт булып тора. 50 яшькә җитеп килүче галимнәр бүген Россия фәне өлкәсендә җитәрлек дәрәҗәдә тәкъдим ителмәгән. 1990-нчы еллардагы икътисадый һәм сәяси кризис күп тикшеренүчеләрне чит илгә китәргә яки үз һөнәреннән читләшергә мәҗбүр итте.
Татарстаннан профессорлары
Татарстаннан Россия Фәннәр академиясе профессорлары:
Профессорлар эшчәнлеге
Россия Фәннәр академиясенең профессорлар җәмгыяте академия Президиумы һәм үзенең стратегик планлаштыру үзәге җитәкчелегендә эшли. Россия Фәннәр академиясенең танылган профессорларыннан махсус координацион шура төзелә.
Россия Фәннәр академиясе профессорлары арасында 13 виртуаль эш төркеме оештырыла. Алар, аерым алганда, Россиядәге мәгариф һәм фәнни тикшеренүләр интеграциясе, тикшеренүләр өлкәсендә милли приоритетларны эшкәртү, фәнни җәмгыятьнең җәмәгатьчелек белән мөнәсәбәтләре өчен җаваплы. Россия Фәннәр академиясе профессорлар җәмгыяте эшчәнлегенең беренче нәтиҗәсе Россия Федерациясе Дәүләт Думасында “Фән турында Закон”га консолидацияле тәкъдим кертү булды.
Ла-Шапель-Русслен
Ла-Шапель-Русслен — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
HD204949
HD204949 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дәрвишли
Дәрвишли (Dərvişli ) — Әзербайҗанның Биләсувар районына караган авыл.
Пенсилвания
Пенсильва́ния (ингл. Commonwealth of Pennsylvania) – АКШ штаты. Рәсми атама "Краеуголь таш штаты". Штат девизы – «Америка монда башлана». Халык саны – 12 281 054. Этник хәләт (2003 ел сорашторуы буенча): алманнар – 27,66 %, ирландлылар – 17,66 %, итальяннар – 12,82 %, инглизләр – 8,89 %, поляклар – 7,20 %.
Черебаско (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дембувко-Нове
Дембувко-Нове — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балкан (Әлшәй районы)
Балкан — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452119, — 80202804003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 28 кешенең яшәве мәгълүм.
Сьюча
Сьюча — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Волчина елгасының уң ярына тамагыннан 67 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ями (Ополе воеводалыгы)
Ями  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Козлуҗа (Карс)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Карс илчесенә караган бер авыл (köy).
Волче (Пивка)
Волче  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петрыки
Петрыки (Петрыкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Анево
Анево — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Т-55
Т-55 - Совет уртача танкы. Т-54Б танкы нигезендә 183-нче заводының конструктор бюросы Л.Н. Карцев җитәкчелегендә булдырылган. 1958 елның 8 маенда Совет Гаскәренә корал итеп алынган.
1958-1978 елларда җитештерелгән.
Т-55 һәм аның камилләштерүе Т-55А чик илгә күп сатылган. Көнбатыш чыганаклар буенча шушы танк Т-54/55 атала.
Хәзер Т-55 Ливия һәм Сүрия ватандашлар сугышында кулланыла.
NGC 97
NGC 97 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Казе Чивьеро (Тревизо)
Казе Чивьеро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Чивьеро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шарын-Сала
Шарын-Сала — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Улан-Зуха елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Терек елгасы, Тын һәм Идел елгаларының агымсыз тармаклары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек су бассейныннан алып РФ-ның Каспий диңгезенең елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ваулинская
Ваулинская (Ваулинская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Рихард Зорге
Рихард Зорге (Richard Sorge, агент тәхәллүсе Рамза́й, «Инсон»; 4 октябрь 1895, Сабунчу, Бакы өязе, Бакы губернасы, Россия империясе — 7 ноябрь 1944, Токио, Япон империясе) — мәшһүр, Советлар Берлеге Каһарманы (1964 ел, үлеменнән соң). 1930—1940-елларда алман журналисты сыйфатында Алманияда, Кытайда һәм Япониядә булып, кыйммәтле мәгълуматларны кулга төшергән. ССРБга алман-фашист гаскәрләренең басып керү вакытын, дивизияләр саны һәм аларның хәрби хәрәкәтләре планының гомуми схемасы хакында хәбәрләр биргән. 1941 елда япон полициясе тарафыннан кулга алынган, 1944 елның ноябрендә җәзалап үтерелгән.
Рихард Зорге җитәкчелегендәге совет резидентурасы юкка чыккан соң, СССР разведкасы Япониядә ышанычлы мәгълүмат чыганагы булмаган, моны Хәмзин төзәткән инде. .
(18002) 1999 JJ84
(18002) 1999 JJ84 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JJ84» саналган.
Шәхсәй-вахсәй
Шәхсәй-вахсәй (фарсы теленнән) — ислам динендә шигый мөселманнар арасында таралган, Гашура көнне үткәрелүче кайгы белдерү (матәм) йоласы. Шигыйларның өченче имамы Хөсәеннең (620-680) үлеменнән соң, аның тарафдарларыннан башланып киткән үз-үзеңне газаплау күренеше. Йола Хөсәен үтерелгән көндә – мөхәррәм аеның унынчы көнендә (Гашура, Гашир көн) үткәрелә.
Йола исеме
Үз-үзләрен газаплаучылар, кайгы белдереп: «Шах, Хөсәен, вах, Хөсәен!» - дип кычкыралар, шуннан кыскартылып, Европа телләренә, «шәхсәй-вахсәй» булып калган.
Тарих
Б.э. 680нче елында, дүртенче хәлиф Галинең (599-661) кече улы Хөсәен (620-680), үзенә хәлифәлек дәгъвалап, Гыйракка юнәлгән вакытта, үзе һәм 73 тарафдары Кәрбала бистәсендә үтерелә. Шигый мөселманнар Хөсәенне дин өчен газап чигеп үлгән, дин юлында шәһит киткән изге дип саныйлар.
Йола
Йола шигыйлар күпләп яшәгән илләрдә (Гыйрак, Иран, Һиндстан, Мьянма, Пакистан, Әфганстан, Лөбнан, Төркия, Лөбнан, Баһрәйн һ.б.) урамда, күп кеше катнашында уза. Фанатик шигыйлар, күп очракта руханиларга ялланган кешеләр, «Шах, Хөсәен, вах, Хөсәен !», дип кычкырып, күкрәкләренә йодрык белән сугалар, утлы күмер өстендә йөриләр, үзләрен чылбырлар белән кыйныйлар, кылыч яки пычак белән тәннәрен җәрәхәтлиләр, чөнки риваятьләр буенча Хөсәен тәненә 33 кылыч, 34 пычак ярасы алган, дип исәпләнелә.
Иран шаһы Риза Пәһләви (1878-1944) үзе ил белән идарә иткән чорда (1925-1941) урамнарда шәхсәй-вахсәй йоласын уздыруны тыя. Ләкин Ислам инкыйлабыннан соң әлеге тыю көчен югалта.
Максаты
Шәхсәй-вахсәй шигый мөселманнар арасында дини хисләрне көчәйтү, милли һәм дини дошманлыкны үстерү максатына хезмәт итә.
Каролиново (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Каролиново  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тонневиль
Тонневиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Дембувко-Старе
Дембувко-Старе — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гаррисон (Кентукки)
Гаррисон  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гаррисон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ортаконак (Каратай)
Ортаконак (Ortakonak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Волче (Толмин)
Волче  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Шапель-Сен-Флоран
Ла-Шапель-Сен-Флоран — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Гаспольтсхофен
Гаспольтсхофен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Янковице-Велики
Янковице-Велики — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ахматово (Болгария)
Ахматово  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авока (Миннесота)
Авока  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Авока шәһәре  елда нигезләнгән.
Дувиль-ан-Ож
Дувиль-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Бурһание (Ислаһие)
Бурһание (Burhaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эбрах
Эбрах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урал (Чиләбе өлкәсе)
Урал (Урал) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (49%), башкортлар (11%),, казахлар (35%).
Вежа (Румыния)
Вежа — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сеньга (Лёжа кушылдыгы)
Сеньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Лёжа елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 77 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18003) 1999 JU84
(18003) 1999 JU84 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JU84» саналган.
Честертон (Индиана)
Честертон  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 98
NGC 98 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
HD204972
HD204972 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Петрыманавшчына
Петрыманавшчына (Петрыманаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Карск (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гастерн
Гастерн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Аргаево
Аргаево (Ӓргӓсола, Аргаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Казе Чиконьяни (Форли-Чезена)
Казе Чиконьяни — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Әлиабад (Биләсувар)
Әлиабад  (Əliabad ) — Әзербайҗанның Биләсувар районына караган авыл.
Казе Чиконьяни (Форли-Чезена)
Географиясе
Казе Чиконьяни Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бабек (авыл)
Бабек  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волче (Блоке)
Волче  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Топалка
Топалка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Молога елгасының уң ярына тамагыннан 224 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алексей Малышев
Алексей Малышев (Алексей Петрович Малышев,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1944).
Козлуҗа (Хоҗалар)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Хоҗалар илчесенә караган бер авыл (köy).
Янова (Польша)
Янова  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.