cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кимәк каһанлыгы
Элгәре урта гасырдагы кимәкләр чоры фән дөньясына шактый яхшы билгеле. Төрки каһанлыгы таркалганнан соң барлыкка килгән Кимәк каханлыгы татар халкының, барыннан да элек, Себер татарларының этник һәм сәяси тарихында беркадәр эз калдырган. Нәкъ менә кимәкләр Себер татарларының барлыкка килүендә борынгы, Алтын Урдага кадәрге чорда катнашкан кабиләләрнең берсе булып санала.
Кимәкләр
Кимәкләр үзләре—тагын да борынгырак исемнәре «йәмәкләр» — VII йөздә Көнбатыш Төрки каһанлыгына кергәннәр һәм Алтайдан төньяктарак күченеп көн иткәннәр. Кимәк кабиләләре берлегенең үсеп китүенә Көнчыгыш Төрки каһанлыгының таркалуы да нык тәэсир иткән, чөнки шул таркалу нәтиҗәсендә кимәк-кыпчакларга татарлар, баяндарлар һәм башка төрки кабиләләр килеп кушылганнар.
Башкаласы
Иртеш буендагы Йәмәк шәһәре бу дәүләтнең башкаласы саналган. Кахан үзенең яраннары белән шунда яшәгән. Көнбатыштагы кыпчаклар төркеменнән аермалы буларак, кимәкләр инде ярымутракланып яши башлаганнар һәм җир эшкәртү белән дә шөгыльләнгәннәр. Урта гасырлардагы гарәп географлары шулай ук кимәкләрнең бодай, арпа, хәтта дөге игүләрен язып калдырганнар. Аларда кимәкләрнең башка шәһәрләре булуы турында да мәгълүматлар бар. Көнчыгышның атаклы галим-географы әл-Идриси язмаларына караганда, бу шәһәрләр яхшы ныгытылган булган, Кимәк иленең башкаласында базарлар һәм табыну сарайлары гөрләп торган. Әлбәттә, ул чактагы ярымкүч-мә халыкларның шәһәрләрендә яртылаш җиргә казып салган өйләр дә, тирмәләр дә шактый булган.
Гаскәре
Кимәк гаскәре җайдаклардан һәм җәяүле сугышчылардан торган. Кораллары нигездә төз озын кылычтан һәм бераз бөгелгән кылычтан гыйбарәт булган, сөңге һәм ук-җәяләр белән дә коралланганнар. Алар археологик тикшерүләр вакытында табылып торалар. Казыганда тагын төрле көнкүреш әйберләре, эш кораллары һәм күп кенә бизәнү әйберләре килеп чыга; андыйлардан, мәсәлән, металл көзгеләр, муенсалар, төрле асылмалар, сурәтле төймә, дирбия-сбруй, аеллар очрый. Төрки телле күп кенә башка халыклардагы кебек, кимәкләрдә дә каһарман сугышчылар һәм күренекле кешеләрнең таш сынын кую йоласы яшәгән. Бу сыннар дала кыпчаклары һәм Төрки каханлыгы халыкларының таш һәйкәлләреннән гадирәк итеп ясалган булулары белән аерылып торалар. Кимәкләр мәҗүсиләр булганнар һәм Иртеш елгасына табынганнар, елганы кешенең алласы итеп исәпләгәннәр, шулай ук утка, кояшка һәм йолдызларга да изге итеп караганнар. Гарәп географларының мәгълүматларына караганда, кимәкләр һәм кыпчаклар хәтта астрология белән дә шөгыльләнгәннәр, йолдызлар «теленнән» файдаланганнар. Кимәк җәмгыятенең бер өлеше, беренче чиратта югарыгы катлавы, манихейлык дине һәм ислам кабул иткән.
Перадавы (Краснапольский районы)
Перадавы  (Перадавы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мендеха
Мендеха — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
969 ел (б. э. к.)
969 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Коминтерн (Татарстан)
Халык саны — 82 тирәсендә. Почта индексы — 422864.
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Кисекбаш (балет)
«Кисекбаш» (Отсечённая голова) — 1958 елның ноябренда, Ленин комсомолының 40 еллыгына багышлап, Татар опера һәм балет театрында куелган 3 актлы балет.
Тарих
«Кисекбаш» балеты татар милли балет сәнгатенә яңа жанрны — фантастика белән чынбарлык синтезы үрнәге булган сатирик балетны алып килә. Тукай поэмасының исемендә XIV-XV гасыр татар язма әдәбияты үрнәге булган «Кисекбаш» китабына ияреп, яңа әсәр язылганлыгы күренеп тора. Әхмәт Фәйзи либреттога алдагы ике әсәрдә булмаган яңа каһарманнар кертә: Печән базары алыпсатарларының гореф-гадәтләрен тәнкыйтьләүче Шагыйрь, Карәхмәтне өзелеп сөюче цирк артисты Зифа, Кисекбаш (Хаҗи)ның яшь хатыны Мәдинә партияләре.
Великарыта
Великарыта (Велікарыта ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыцкий районында урнашкан авыл.
Кисекбаш (балет)
Тарих
Композитор Печән базарындагы тискәре образларны сурәтләү өчен мөнәҗәт белән бәеткә, ә уңай образларны сурәтләү өчен такмак һәм халык җырларына («Бибкәй матур», «Гөлҗамал», «Лимонад») мөрәҗәгать итә.
Великарыта
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кисекбаш (балет)
Тарих
Балетка костюмнарны Л. Сперанская-Штейн әзерли. Балетка бәя куючылар костюмнарның искиткеч бай булуына, бик уйлап эшләнүенә игътибар итә.
Шул ук вакытта балетта су асты күренешләренең йомшаграк эшләнүе ассызыклана.
Либретто эчтәлеге
Казанның Печән базары. Халык арасында дуслары белән Шагыйрь йөри. Алыпсатарларга карап, Шагыйрь монда булып узган вакыйга турында әсәр иҗат итә башлый.
Шәһәр читендә яшьләр уены. Остаханә эшчеләре, кәсепчеләр, кырыктартмачылар үтә. Хатыннары белән бай сәүдәгәрләр күренә. Алар арасында яшь хатынын чит күзләрдән сакларга тырышучы Хаҗи да бар. Мәйданда көрәш башлана. Карәхмәт җиңеп чыга, бүләккә бирелгән зәңгәр шәлне сөйгәне Зифаның иңенә сала. Мәдинә Карәхмәтнең күзенә чалынырга тырыша.
Хаҗи утары. Хаҗи Мәдинәне җиңел холыклы булуда гаепләп, җәзага тарта — өстеннән бикләп куя һәм йокларга ята. Мәдинәнең дус кызы Хаҗиның муеныннан ачкычны алып, Мәдинәне чыгара. Карәхмәт тә Мәдинәне күрергә килә. Уянып киткән Хаҗи барысын да куып тарата. Мәдинәдән җеннәрне куар өчен, камчылы Ишанны чакырырга уйлый. Ләкин Мәдинәнең матурлыгыннан башын югалткан Ишан, суфилыгын ташлап, котсыз Диюгә әверелә һәм Мәдинәне урлап китә. Шагыйрь килеп керә, Хаҗиның өстеннән халатын салдыра — халык анда Кисекбашны күрә.
Карәхмәт күл төбендәге коега төшә. Андагы мәхбүсләрне коткара. Диюне алышта җиңә.
Күл ярына Карәхмәт белән Мәдинә чыга. Халык ярдәме белән алар судан Диюне тартып чыгара. Дию бай сәүдәгәр кыяфәтенә керә. Хаҗига кыйммәтле асылташ бүләк итә. Дию-байны сәүдәгәрләр үз араларына алалар. Көлә-көлә китәләр. Мәдинә дә хәерче Карәхмәт урыныныа бай Хаҗины сайлый. Карәхмәткә Шагыйрь эшчеләр арасында басып торучы Зифаны күрсәтә, янәсе, алар Карәхмәтне тиң күреп, үз араларына ала.
HD109989
HD109989 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лиховска-Воля
Лиховска-Воля — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Агылмус (Һилван)
Агылмус (Ağılmus) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(12706) 1990 TE1
(12706) 1990 TE1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 октябрендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 TE1» саналган.
Уилер (округ, Орегон)
Уилер — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Митчелл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1899 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 4,442 км² тәшкил итә.
Доленьяно (Удине)
Доленьяно — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гия (Албуфейра)
Гия  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Түбән Бородатая
Түбән Бородатая — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Вайт-Шилд (Төньяк Дакота)
Вайт-Шилд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Түбән Бородатая
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вайт-Шилд (Төньяк Дакота)
Географиясе
Вайт-Шилд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шеридан (Вайоминг)
Шеридан  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шеридан шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
970 ел (б. э. к.)
970 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Петриш (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Бискупице (Ченстоховский повяты)
Бискупице  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каршыяка (Ортаһисар)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ордруф
Ордруф (Ohrdruf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саткы районы
Чаткы районы (Саткинский район) — Чиләбе өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Чаткы шәһәре.
Тарих
Район 1926 елда Урал өлкәсенең Златоуст бүлгесе эчендә оештырылган. 1934 елдан — Чиләбе өлкәсе составында.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (79,6%), татарлар (12,3%), башкортлар (5%).
(5517) Johnerogers
(5517) Johnerogers — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 4 июнендә Элеанора Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 LJ» саналган.
Бортас (Ормар районы)
Бортас (Пӑртас, Буртасы) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1101 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (99%) алып тора.
Айтматов укулары
2019 елның 25 октябрендә Татарстан Республикасының Казан шәһәрендә “Айтматов укулары - мәдәниятләр аралашуы өчен” язучылар һәм интеллектуалларның III халыкара форумы уза. Аны “Россия - Ислам дөньясы” стратегик күзаллау төркеме һәм ТР Фәннәр академиясе оештыра. Форум “Россия - Ислам дөньясы” стратегик күзаллау төркеме формалашуы башлангычында торган язучы Чыңгыз Айтматов истәлегенә багышланган. Аның әсәрләре дөньяның 170 теленә тәрҗемә ителгән һәм гомуми тиражы 100 миллионнан артык экземплярда басылган. Форумның төп темасы - “Зур үзгәрешләр чорында кеше һәм мәдәният” була. Аның эшендә язучылар, мәдәният һәм фән эшлеклеләре, интеллектуаллар катнаша. Форумда катнашкан Татарстан Республикасы Дәүләт Киңәшчесе Минтимер Шәймиев: “Безнең өчен Татарстанда язучылар һәм интеллектуаллар форумын уздыру зур горурлык. Айтматов укулары, барыннан да элек, дөньядагы халыклар арасында мәдәниятләр диалогын җайга салучы актуаль бурычлар белән бәйле. Мәдәниятләр диалогы - куәтле, йомшак, бары тик аның аша гына бу каршылыклы дөньяда уртак тел табуга ышаныч күренә. Без глобаль процесслар, техник алгарыш җимешләрен татып, тату яшәү юлларын табарга тиеш”, - дип ассызыклап үтә. Дәүләт Киңәшчесе Чыңгыз Айтматов белән якыннан аралашуын, аның белән бәйле хатирәләре белән уртаклаша. “Чыңгыз Айтматов – планета зурлыгындагы кеше. Кайвакыт аның фикерләү киңлекләре акылга сыймаслык булып тоела. Бөтен дөньяга танылган язучы һәм дипломат буларак, Чыңгыз Айтматов чын мәгънәдә дөнья илчесе булды. Ул бүген безне бергә җыйды һәм без киләчәктә аның юлын дәвам итәргә, акрынлап кыенлыкларны җиңеп, үзара аңлашуны эзләргә һәм табарга тиешбез”, - дип белдерә чарада Минтимер Шәймиев. Ул Кыргызстаннан килгән кунак – “Чыңгыз Айтматов исемендәге Ыссык-Күл форумы” вице-президенты Динара Жумабаевага 2000 елда Чыңгыз Айтматов һәм казах шагыйре Олжас Сөләйманов Казанга килгәч өчәү бергә төшкән фотографияне бүләк итә. Форум кысаларында “Чыңгыз Айтматов - Көннәр һәм гасырлар” документаль фильмы күрсәтелә.
Әлфия Авзаловага мемориаль такта ачу
2019 елның 19 июнендә легендар татар җырчысы, Россиянең атказанган артисты, Татарстанның халык артисты, Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты Әлфия Авзалова хөрмәтенә мемориаль такта ачу тантанасы үтә. Тантанага бик күп талантлы җырчыны хөрмәт итүчеләр, артистлар, җырчылар, музыкантлар, күренекле мәдәният эшлеклеләре вәкилләре һәм республика җәмәгатьчелеге җыела. Тантаналы чарада шулай ук җырчының кызлары – Гүзәл Авзалова һәм Зөлфия Авзалова-Нигъмәтҗанова катнаша. Мемориаль такта Туфан Миңнуллин урамындагы җырчы соңгы елларда яшәгән йортка куела. Проектның авторы – Казанның яшь cкульпторы Фәнил Вәлиуллин. Тантананы Г.Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең сәнгать җитәкчесе, Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты Айдар Фәйзерахманов алып бара.
Даула (Финистер)
Даула — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Шняева
Шняева — Оз елгасының кушылдыгы. Сарытау өлкәсенең Базарлы Карабулак районы, Пенза өлкәсенең Лопатино районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уза елгасының уң ярыннан 126 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Обвилле
Обвилле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Сафр
Сафр (Saffres) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Витто кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,25 км².
Меньяка
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мразивци
Мразивци — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Юльянув (Ловицкий повяты)
Юльянув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селчиуа-де-Жос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лихув
Лихув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Естер (Аляска)
Естер  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Естер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перакладавичы
Перакладавичы (Перакладавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(12707) 1990 UK
(12707) 1990 UK — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 20 октябрендә Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UK» саналган.
HD110004
HD110004 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Велута
Велута (Велута ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Боброво (Киров өлкәсе)
Боброво (Боброво) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Еникөй (Эрегли)
Еникөй (Yeniköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (köy).
Сылтамалар
Yeniköy, Ereğli Yeniköy, Ereğli
Ханавэй-Яха (Пяседай-Яха кушылдыгы)
Ханавэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пяседай-Яха елгасының сул ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Илгиз Ибәтуллин
Илгиз Ибәтуллин (Илгиз Габдулла улы (Һ)Ибәтуллин,, — , ) — җәррах, медицина фәннәре докторы (1981), профессор (1982), ТР атказанган фән эшлеклесе (1999), КДМАның оператив хирургия һәм топогрфик анатомия кафедрасы мөдире (1990-?), ТР җәррахлар җәмгыяте президенты (1990-2000).
Габделкәрим Кәримов
Габделкәрим Кәримов, Габделкәрим Мигралим улы Кәримов (1986 елның 11 сентябре, ССРБ, РСФСР, Кемерово өлкәсе, Новокузнецк) — Казакъстанның эстрада җырчысы, поп-җырчы K-Rim. Казакъстанның «X-Фактор» музыкаль телешоуы финалчысы. Иҗатында Европа поп-музыкасы белән Көнчыгыш мотивлары үрелеп бара.
Тәрҗемәи хәле
1986 елның 11 сентябрендә Кемерово өлкәсе Новокузнецк шәһәрендә татар-ингуш гаиләсендә туган. 3 яшендә гаиләсе Алма-Атага күченә. 11 яшеннән футбол белән һөнәри нигездә шөгыльләнә, «Кайрат» ФКның юниорлар командасы өчен чыгыш ясый. Алматыда урта мәктәпне, «психолог» белгечлеге буенча Алматы дәүләт педагогика университетын (Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогика университеті) тәмамлаган (2010).
Иҗаты
Г. Кәримовның исеме Казакъстанда узган «X-Фактор» (kk) шоуында катнашып, финалга чыккач, билгеле була. Әлеге проектта катнашканнан соң, Мәскәүдә дебют соло альбомын яздыра. 2011 елда Xit production продюсерлык үзәге белән контракт төзи, студиядә эшли башлый.
Студиядә яздырган беренче композициясе — «Дала җилләре белән» (Ветрами пустынными). Әлеге җырның клибы 2012 ел башына әзер була. 2012 елдан Eurostar Entertainment халыкара концерт агентлыгының Казакъстан бүлекчәсендә эшли.
Репертуар
Урысча, инглизчә, казакъча башкарган «Странник», «Ветрами пустынными», Lady, Dream of My Life, «Потерянный рай», «Ты для меня», «Гашык журек» исемле композицияләре белән танылу ала. Күп җырларга көйне үзе яза.
Түбән Бревенница
Түбән Бревенница — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга   Лабазский Шар елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Илдус Ибәтуллин
Илдус Ибәтуллин (Илдус Ибәтулла улы Ибәтуллин,, — , ) — авыл хуҗалыгы хайваннарын ашату өлкәсендә галим, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1993), профессор (1995), Украина милли биология ресурслары һәм табигатьтән файдалану универсристетының беренче проректоры (2007 елдан).
Чащина (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Чащина (Чащина) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Айдар (Теләче районы)
Айдар — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.
Халык саны — 369 тирәсендә. Почта индексы — 422075.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Орламюнде
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
971 ел (б. э. к.)
971 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Кәримулла Ибәтуллин
Кәримулла Ибәтуллин (Кәримулла Хәким улы Ибәтуллин,, — , ) — ташчы, Социалистик хезмәт Каһарманы (1966), «Главтатстрой» идарәсенең 2 нче трестының 8 нче төзелеш-монтажлау идарәсендә бригадир.
Бистра (Бельский повяты)
Бистра  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
П'етроаса (коммуна, Бихор)
П'етроаса — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ренат Әюпов
Ренат Мирзахәсән улы Әюпов — татар артисты, режиссер, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (2007), Русиянең атказанган артисты (2014). Дамир Сираҗиев премиясе лауреаты (2015).
Ул 1964 елның 28 мартында Татарстанның Питрәч районы Шәле авылында дөньяга килә. 1988 елда Щепкин исемендәге Мәскәү Югары театр училищесын, ә 1995 елда Щукин исемендәге Мәскәү Югары театр училищесының режиссерлык факультетын тәмамлый.
Үзенең иҗат эшчәнлеген Ренат Әюпов Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында артист буларак башлап җибәрә. 1995 елда ул Казан Татар дәүләт яшь тамашачы театрының баш режиссеры итеп билгеләнә, 1996 елдан — Яр Чаллы татар дәүләт драма театрының баш режиссеры. 2002 елдан аны янә Татар дәүләт яшь тамашачы театрының баш режиссеры итеп билгелиләр.
Алнас (футбол клубы, Әлмәт)
Алнас — Әлмәт шәһәренннән элек Русиянең Икенче дивизионында уйнаган футбол клубы. 1967 елында нигезләнгән, 2009 елда таратылган.
Абердин (Вашингтон)
Тарихы
Абердин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гобәйдуллин
Гобәйдуллин — татар фамилиясе. «Гобәй» / «Гобәйдулла» исеменнән ясалган.
Татар Википедиясендә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
(12708) Van Straten
(12708) Van Straten — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UB4» саналган.
Ямхилл (округ, Орегон)
Ямхилл — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ньюберг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1,854 км² тәшкил итә.
Рәшит Гобәйдуллин
Рәшит Гобәйдуллин (Рәшит Гомәр улы Гобәйдуллин, Губайду́ллин Рашид Гумарович; 1931-2000) — композитор, педагог.
Тәрҗемәи хәле
1931 елның 10 ноябрендә Ырынбур өлкәсе Орск районы Танаулык авылында туган. Виолончель белгечлеге буенча Ташкәнт консерваториясен (Г. Васильев сыйныфы) (1954), ирекле тыңлаучы сыйфатында Мәскәүдә Гнесиннар исемендәге музыка-педагогия институтын (Генрих Литинский курсы) (1967) тәмамлый.
Иҗаты
Иҗатына жанрлар төрлелеге хас. Театральләшкән музыкаль әсәрләре белән татар театрлары үсешенә зур өлеш кертә. Иҗатында оркестр өчен язылган һәм камера-инструменталь әсәрләр зур урын тота. Классик музыканың төп формалары һәм жанрлары белән эшләү остасы. Сара Садыйкова белән берлектә иҗат ителгән «Мәхәббәт җыры» (1971) һәм «Кияүләр» (1972) музыкаль комедияләре популярлык казана.
Перакоп (Шкловский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вельямовичы
Вельямовичы (Вельямовічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Лишино
Лишино — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бядолини-Радловски
Бядолини-Радловски — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юльянув (Опочинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Османштедт
Османштедт (Oßmannstedt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Витленд (Төньяк Дакота)
Витленд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Османштедт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Витленд (Төньяк Дакота)
Географиясе
Витленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Динео
Динео — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Миравальес
Миравальес — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жиойнш
Жиойнш — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Гусев (шәһәр)
Гусев (Гусев, 1946 елга кадәр Гумбиннен, Gumbinnen) — Россия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Жиойнш
Географиясе
Мәйданы —.
Гусев (шәһәр)
Тарих
Пруссия кенәзлегенә караган Гумбиннен авылы беренче мәртәбә 1580 елда телгә алына. 1709-1711 елларда авыл халкын тагун (чума) чире кырып бетерә.
1724 елда Гумбинненга шәһәр cтaтысы бирелә, 1730-елларда бирегә Зальцбургтан халык күчереп утыртыла. 1815 елдан 1945 елгача  үзәге булып торган. Шәһәр аша Көнигсберг—Шталлупөнен тимер юлы салынганнан соң аның икътисадый әһәмияте үсә барган. 19 йөз азагында шәһәрдә митал кою ɜавуᴛы, механик остаханә, өй җиһазлары фәбриге, тегермән, 2 такта яру ɜавуᴛы, берничә кирпеч ɜавуᴛы һәм сөт ɜавуᴛы эшли.
1914 елның aугыcында шәһәр тирәсендә Беренче бөтендөнья сугышының бер өлеше булган Гумбиннен сугышы урын ала һәм Гумбиннен бер ай диярлек рус оккупациясе астында була. Сугыштан соң биредә Көнчыгыш Пруссиянең шактый өлешенә хезмәт күрсәткән ᴎᴫᴎкᴛep стаʜсaсе төзелә.
1944 елның 14 октәбрендә Гумбиннен зур зыян китергән сәвит һава һөҗүмен кичерә, алты көннән соң шәһәр сәвит гаскәрләре тарафыннан алына. Ике көн үткәчтен вермахт шәһәрен кире кайтара. 1945 елның 21 гыйнварында шәһәр янә сәвит гаскәрләре тарафыннан алына. Сугыш беткәчтен шәһәр ССРБ cастaфына күчә, төп халкы Алманиягә сөрелә, алар урынына үзәк россиялеләр һәм белароссиялеләр күчерелеп утыртыла. 1946 елда шәһәргә Гусев исеме бирелә.
Халык
Милләтләр (2010): уpыcлар (88,6%), украиннар (3,3%), биларуслaр (2,6%), алманнар (1,1%), литвалылар (1,1%).
Долина (Трст)
Долина — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(5518) Мариоботта
(5518) Мариоботта — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 30 декабрендә J. M. Baur тарафыннан Chions обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YF» саналган.
Оберкур
Оберкур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Кырмыскалы (Кырмыскалы районы)
Кырмыскалы (Ҡырмыҫҡалы, Кармаскалы) — Башкортстанда урнашкан авыл, Кырмыскалы районының үзәге. Уфадан көньякка 50 километр ераклыкта урнаша. Почта индексы — 450020.
Тарих
Кырмыскалы урнашкан бүгенге җирләрдә XVIII гасыр башында калын урманнар булган. Аннан ерак түгел Карлыман һәм Кырмыскалы елгалары аккан. Язма мәгълүматлар буенча бу урын Карлыман авылы башкортларыннан шартында бүлеп бирелә. 1758 елда бирегә Уфа губернасының Бөре өязенә караган Борай авылыннан Исәкәй Әлмиев һәм Усман Йосыпов җитәкчелегендә 15 татар гаиләсе (мишәрләр) күчеп килә. Шул рәвешле, 1800 елда инде биредә 59 ихатада 360 кеше яшәве теркәлсә, 1859 елда 270 йортта яшәүчеләр саны 1600 кешегә якынлаша. XIX гасыр ахырында авылда 3 мәчет, 3 мәдрәсә булган.
Авылда атаклы сәясәтче һәм дәүләт эшлеклесе Мирсәет Солтангалиев, татар хатын-кызларыннан беренче профессиональ рәссам Гайшә Рахманкулова туганнар.
Халык
2010 ел җанисәбе буенча Кырмыскалыда 8540 кеше яши. Башлыча татарлар (53,6%), башкортлар (30,6%), руслар (8,5 %) һәм чуашлар (4,2%) яши.
Каршыяка (Алачам)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
972 ел (б. э. к.)
972 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Кәшиф Ибәтуллин
Кәшиф Ибәтуллин (Кәшиф Ибәтулла улы Ибәтуллин,, — , ) — администрив-хуҗалык эшлеклесе, РСФСРның атказанган сәүдә эшлеклесе (1975). 1958-1964 һәм 1966-1967 елларда ТАССР сәүдә министрлыгында: бүлек мөдире урынбасары, министр урынбасары. 1964-1966 елларда «Восток» тегү җитештерү берләшмәсенең директоры урынбасары, 1967-1992 елларда ТАССР МШ каршындагы җәмәгать туклануы идарәсе башлыгы. ТАССР ЮШ депутаты (1980-1990).
Иванов-Бей (Аляска)
Иванов-Бей  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Иванов-Бей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ихлас күңелдән (китап)
Татар, рус һәм инглиз телләрендә басылган китапта беренче Татарстан Республикасы Президенты Минтимер Шәймиевнең чыгышлары, мәкаләләр һәм интервьюлар бирелгән.
Тәкъдир итү чарасын Россия хезмәттәшлек (Россотрудничество) җитәкчесе Элеонора Митрофанова алып барган.
Боговитовщина
Боговитовщина (Боговитовщина) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Агылөнү (Бейшеһир)
Агылөнү (Ağılönü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мужла
Мужла — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Түбән Великий
Түбән Великий — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Пижма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кабанаш-де-Тавира
Кабанаш-де-Тавира — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сайак (Коррез)
Сайак (Saillac) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Миди-Коррезьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,04 км².
Александр бакчасы (Петербург)
Алекса́ндр бакчасы (Алекса́ндровский сад), (1920 елдан — Эшчеләр бакчасы,, 1936 елдан — М. Горький исемендәге хезмәт ияләре бакчасы,
Алдагы тарихы
Бакчаның тарихы 1704 елның 5 ноябрендә Адмиралтия ныгытмасы-верфендә нигез салу белән бәйле.
Селчиуа-де-Сус
Селчиуа-де-Сус — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бистра (Живецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD110026
HD110026 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(12709) Bergen op Zoom
(12709) Bergen op Zoom — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VN4» саналган.
Острамондра
Острамондра (Ostramondra) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майкоп җәмигъ мәчете
Майкоп җәмигъ мәчете (Мыекъуапэ йы гупчэ мэщыт) — Адыгея башкаласы Майкоп шәһәрендә урнашкан ислам гыйбадәтханәсе, җәмигъ мәчете. XXI гасыр башында төзелгән. Бинада Адыгея һәм Краснодар крае мөселманнары диния нәзарәте урнашкан. Имам — Ибраһим Шхалахов. Вәгазьләр адыгэ, рус, гарәп телләрендә укыла.
Тарих
XIII гасырда Төньяк Кавказ Җүчи Олысы дәүләте составына керә, аның күпчелек халкы, шул исәптән, адыгэлар, Үзбәк хан идарә иткәндә (1312—1342) Ислам динен кабул итә.
XVII гасырда госманлы сәяхәтчесе тауларда яшәгән адыгэлар янында булып, «адыгэлар Аллаһ дине эшләрендә артык тырышмыйлар, дуңгыз итен ашыйлар», - дип билгели.
XIX гасырда — XX гасыр башында күпчелек адыгэ авылларында берничә мәчет эшләгән.
Лишки (Мазовия воеводалыгы)
Лишки  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
П'етроаса (коммуна, Тимиш)
П'етроаса — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Лишки (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пералоги
Пералоги (Пералогі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Юльянув (Поддембицкий повяты)
Юльянув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
П'етроаса (коммуна, Тимиш)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Майкоп җәмигъ мәчете
Тарих
Совет чорында, дингә каршы кампания кысаларында, тарихчылар һәм публицистлар исламның Адыгея тарихына һәм мәдәниятенә йогынтысын минималь итеп күрсәтергә тырыша. Мистик күзаллауларга һәм кешеләрнең гап-гади наданлыгына нигезләнгән борынгы мәҗүсилек диннәрен өйрәнүгә өстенлек бирелә. Атеистик максатларда, адыгэларның ислам диненең көчле тарафдарлары булмавы турында ялган теория эшләнә. Бу миф җәмәгать аңында һәм бер өлеш галимнәр арасында бүгенге көнгә кадәр яши.
Адыгеяда 40, Краснодар краенда 7 мәчет эшли (2019). Мөфти (2012 елдан) — хаҗи.
Беренче Майкоп мәчете
Майкопның беренче җәмигъ мәчете 1911 елда чиркәс сәүдәгәре һәм химаячесе (1854—1914) акчасына төзелгән булган. Мәчет Майкоп тирәсендәге 12 чиркәс авылы кешеләре, шәһәрдә яшәүче дагстанлылар һәм сәүдәгәр татарлар өчен төзелгән. 1920-еллар ахырында мәчет бинасы тартып алынган. Мәчет бинасына терәп, зуррак бина корылган, ул бина озак еллар Саклану министрлыгы карамагында булып, гарнизон кинотеатры, Офицерлар йорты һ. б. буларак кулланылган, мәчет бинасы административ бина булып хезмәт иткән. 2019 елда элекке мәчет бинасы мөселманнарга кайтарылган, ләкин якындагы йортларда яшәүче халык мәчетне торгызуга каршы чыккач, анда Адыгея һәм Краснодар крае мөселманнары диния нәзарәте архивы урнаша.
Майкоп җәмигъ мәчете
Майкоп шәһәрендә яңа җәмигъ мәчете төзелеше өчен финансларны Берләшкән Гарәп Әмирлекләре шәехе, Рәэсел-Хәймә әмирлегенең шаһзадә Халид бин Сакр-әл-Кассими бүлеп биргән. Шәех мәрхүм әнисенең үтенечен үтәгән. Төзелеш эшләрен 18 айда «Белореченскстрой» АҖ белгечләре башкарган. Бинаның проекты Адыгея Республикасының атказанган рәссамы Абдуллаһ Берсиров тарафыннан әзерләнгән. 2000 елның 2 ноябрендә мәчет мәхәллә кешеләре өчен тантаналы рәвештә ачылган.
Тасвирлама
Мәчетнең эчке диварлары хәзерге заман (кырлы, почмаклы) шрифты белән язылган Коръән сурәләре белән бизәлгән.
Урыны
Майкопның Дуслык мәйданында, шәһәр скверларының берсендә, Совет һәм Пионер урамнары арасында урнашкан. Мәчетнең рәсми адресы — Совет урамы, 200.
Морга (Бискайя)
Морга — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Гармон (Төньяк Дакота)
Гармон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гармон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велямичы
Велямичы (Велямічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Ханголова-Яха
Ханголова-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Се-Яха елгасының сул ярыннан 75 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Морат Ибәтуллин
Морат Ибәтуллин (Морат Мәсгуть улы Ибәтуллин,, — , ) — нейроҗәррах, медицина фәннәре докторы (2002), ТРның атказанган табибы (1996), Төбәкара кликника-диагностика үзәгенең нур диагностикасы бүлеге мөдире (1999-?).
Бядолини-Шляхецки
Бядолини-Шляхецки — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5519) Lellouch
(5519) Lellouch — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Аламида (округ, Калифорния)
Аламида — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Окленд шәһәре.
Кол Гали бульвары (Яр Чаллы)
Тарих
Урамның исеме урта гасыр татар-болгар шагыйре Кол Гали (1183—1236-1241 ) хөрмәтенә аталган. Күпфатирлы күпкатлы йортлар 2012 елдан төзелә.
Урнашуы
Яр Чаллының (Яңа шәһәр) Үзәк районы 58нче комплекста урнашкан эчке урам. Әхмәтшин урамы белән киселештә башлана. Мәскәү проспекты белән киселештә тәмамлана.
Аламида (округ, Калифорния)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1853 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1911 км² тәшкил итә.
Диринон
Диринон — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Роберт Мортазин
Роберт Габделнур улы Мортазин — татар артисты, Татар дәүләт яшь тамашачы театры мөдире, җәмәгать эшлеклесе, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, Театр Әһелләре Берлеге әгъзасы.
1958 елның 7 гыйнварында Татарстанның Әтнә районы Иске Өҗем авылында дөньяга килә. 1982 елда Казан театр училищесын, 2009 елда Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлый.
Эшчәнлеген Кәрим Тинчурин исемендәге Драма һәм комедия театрында артист булып башлый. 1987 елда, театрының үз бинасы булдырылу белән, ул җитәкчелек эшенә күчерелә – сәхнәләштерү бүлеге мөдире, баш администратор, соңрак, мөдир урынбасары булып эшли. 2000 елның декабрендә Роберт Мортазинны Г. Камал исемендәге академия театрына эшкә чакыралар. Ул анда баш администратор булып эшли.
2002 елдан — Татар дәүләт яшь тамашачы театры мөдире.
Кол Гали урамы
Кол Гали урамы — урта гасыр татар-болгар шагыйре Кол Гали (1183 — 1236-1241 ) хөрмәтенә аталган урам.
Бицина
Бицина — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кашопу
Кашопу — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Юлау (Сура кушылдыгы)
Юлау, мукшыча Нулуя, Юловка — Сыры елгасының уң кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Городище районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чаадаевка бистәсе янында. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алгона (Вашингтон)
Алгона  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Алан Җөри
Алан Җөри (Казаклар) — Татарстан Республикасының Теләче районындагы юкка чыккан авыл.
Алгона (Вашингтон)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алан Җөри
Халык саны — 0. Почта индексы — 422091.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Обиньи (Сомма)
Обиньи — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Алан Җөри
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): Татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Сент-Аджютори
Сент-Аджютори — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Бортас (Урнар районы)
Бортас (Пӑртас, Буртасы) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 19 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (57%), руслар (42%) алып тора.
Доло (Комо)
Доло — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Доло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Лодзиска (Мазовия воеводалыгы)
Лодзиска  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каршыяка (Җаник)
Каршыяка (Karşıyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чащино (Свердловск өлкәсе)
Чащино (Чащино) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тагил шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
П'етроаселе (коммуна)
П'етроаселе — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.