cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рәфкать Ризатдинов
Ровнода, Германиядә, Киев хәрби округында хезмәт итә. Танк дивизиясе командиры, танк армиясе штаб башлыгы, хәрби совет әгъзасы була.
Кавказ буе хәрби округында командующий урынбасары(1980-1984 еллар), Көньяк-Көнбатыш юнәлешендәге гаскәрләрнең башкомандующие (1984-1988 еллар).
Чернобыль АЭСы һәлакәте нәтиҗәләрен бетерүдә ССРБ Саклану министрлыгының оператив штаб башлыгы. “Кызыл Йолдыз” ордены белән бүләкләнгән.
Генерал-лейтенант(1977 ел). Гаиләсе: ике улы да хәрбиләр.
Азамбужейра
Азамбужейра — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
(12438) 1996 CZ
(12438) 1996 CZ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 9 февралендә У. Оффатт тарафыннан Cloudcroft обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 CZ» саналган.
Караташ (Каракөпрү)
Караташ (Karataş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
691 ел (б. э. к.)
691 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Ходары
Ходары (Хутар, Ходары) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Амяльная
Амяльная (Амяльная ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ходары
Почта индексы — 429105. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250855001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900005200. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 578 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (96,51%).
Канапль
Канапль — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
(5286) Харуомукаи
(5286) Харуомукаи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 4 ноябрендә М. Мукаи, М. Такэиси тарафыннан Kagoshima обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 VT1» саналган.
Сукре
Törkem:Башкалалар
Кардедиос
Кардедиос — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сату-Ноу (Синпетру-де-Кимпие, Муреш)
Сату-Ноу — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еллиҗе (Кангал)
Еллиҗе (Yellice) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (köy).
Йеналёбниц
Йеналёбниц (Jenalöbnitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чепья вулысы
Чепья вулысы (چىٰپﻱە ۋولىٰسىٰ, Цыпьинская волость) — Вәтке губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Арбур, Янгол, Сәрдекбаш, Түбән Чутай һәм Шода вулыслары белән чиктәш булган (1890). 21 торак пунктта 8065 кеше яшәгән. 1920-елларның уртасында бетерелә.
Чайкова
Чайкова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саут-Маями-Гайтс (Флорида)
Саут-Маями-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Хмелюв (Пиньчовский повяты)
Хмелюв  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саут-Маями-Гайтс (Флорида)
Географиясе
Саут-Маями-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фулки
Фулки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
692 ел (б. э. к.)
692 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Плуа
Плуа (Plouha) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 39,97 км².
Еври (Эссонна)
Еври — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Еври (Эссонна)
Кашира
Кашира, Кашир (Кашира) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Беренче тапкыр 1356 елда Кошира исеме астында телгә алына. Василий III дәверендә шәһәр элекке Казан ханы Габдел-Латыйфка удел итеп бирелгән.
1592 һәм 1596 елларда Кырым татарларның баскыннарыннан зур зыян күргән. Болгавыр заман дәверендә шәһәр тәмам вәйранлыкка килә һәм 1619 елда яңа урында — Үкәнең сул ярында, иске урыннан 5 километр ераклыкта төзелә.
Шәһәр статусын 1777 елдан башлап йөртә.
Sukre
Sukre (ispança Sucre) - Boliviä başqalası, Yuğarı Mäxkämä urnaşu urını.
Кашира
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (95,7%), украиннар (1,0%).
Sukre
Kübese xökümät oyışmaları La-Pas şähärendä urnaşa.
Xalıq sanı 247 300 keşe.
Tarix
1538 yılda kapitan Peransuares tarafınnan nigezlängän. Berençe gubernator - Fransisko Pissaro.
Elekke isemnäre: Çarkas, Çukisaka.
1839 yılda Boliviä üz bäysezlegenä ireşä.
İspaniä koloniäse bulğan waqıtında Çarkas, La-Plata dip yörtelgän.
Sıltamalar
Törkem:Башкалалар
Ауер-Таун (Алабама)
Ауер-Таун  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ауер-Таун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каммек-Вилледж
Каммек-Вилледж — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Каммек-Вилледж шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Абалы (Лиҗе)
Абалы (Abalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Лиҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Навасёлки (Вендаражски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Азиньяга
Азиньяга — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кшижановице (Мазовия воеводалыгы)
Кшижановице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зыгмунт Рушчевски
Зыгмунт Рушчевски (Zygmunt Edward Ruszczewski,, — , ) — Польша галиме, патологик анатомияче, Польша гаскәренең баш патологик анатомиячесе (1959-1964), Польша ФАнең эксперименталь һәм клиник медицина үзәгенә нигез салучы һәм аның беренче директоры (1967-?).
Кривой Шор
Кривой Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Сула елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Караташ (Суруч)
Караташ (Karataş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Андронава (Кобрынский районы)
Андронава  (Андронава ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кардона
Кардона — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Айбирия (округ, Луизина)
Айбирия  — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Нью-Айбирия шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1868 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1031 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Айбирия (округ, Луизина)
(5287) Heishu
(5287) Heishu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 20 ноябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 WE» саналган.
(12439) Окасаки
(12439) Окасаки — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Де Франчезки (Венеция)
Географиясе
Де Франчезки Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
693 ел (б. э. к.)
693 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
(12439) Окасаки
Тарихы
1996 елның 15 февралендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 CA3» саналган.
Де Франчезки (Венеция)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Михеешть (коммуна, Арджеш)
Михеешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
HD103844
HD103844 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чилим (Барыш кушылдыгы)
Чилим — Барыш елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсенең Барыш районы, Базарлы Сызган районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Барыш елгасының сул ярыннан 180 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Канда (Сомма)
Канда — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Чапляки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сүләнке
Сүләнке (Солянка) — Әстерхан өлкәсенең Нариман районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 55,2%, урыслар — 20,6%, казакълар — 16,6%.
Хобжани
Хобжани — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иван Шишкин исемендәге бульвар (Яр Чаллы)
Иван Шишкин исемендәге бульвар (Бульвар имени Ивана Шишкина, Шишкинский бульвар) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәрендәге урам. Почта индекслары 423815, 423818. Координатлары 55.748813°, 52.430031°.
Тарих
Урамга исем 1972 елда бирелгән.
2017 елның 18 ноябрендә яңартылган Иван Шишкин исемендәге бульварны ачу тантанасы була. Урам стиле Чаллы архитекторлары Рамил Сафиуллин, Илдар Мирхаҗиянов, Ольга Кутуева һәм Вәсил Нәбиуллин проекты буенча рәссам Иван Шишкинның (1832—1898) тормыш юлына бәйләп төзекләндерелгән. Урамны үзгәртеп кору бәясе — 60 млн сум.
Тасвирлама
Бульварның гомуми мәйданы 1,8 га. Урамда тере табигатькә хас элементлар өстенлек итә. Кече архитектура формалары кызыл төстә. Рәссам иҗатын искә төшереп торучы купшы чыршылар үсеп утыра. Скейт-парк корылган. Актив ял итү һәм тыныч ял итү урыннары бар. Параметрик эскәмияләр белән ролледром ясалган.
Урнашуы
Яр Чаллы шәһәренең (Яңа шәһәр) Автозавод районы 28, 29, 30 нчы комплексларында урнашкан урам.
Автозавод проспектыннан башланучы Шишкин проезды белән киселештә башлана. Вахитов проспекты белән киселештә тәмамлана.
Крутовалка-Ю
Крутовалка-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Куя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
694 ел (б. э. к.)
694 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Хабелице
Хабелице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малмыж вулысы
Малмыж вулысы (مالمىٰج ۋولىٰسىٰ, Малмыжская волость) — Вәтке губернасына кергән административ-территориаль берәмлек.
Олы Порек, Олы Шабан, Иске Бөр, Яңа Чутай һәм Сәвәли вулыслары белән чиктәш булган (1890). 31 торак пунктта 9742 кеше яшәгән. 1929 елда бетерелә, күпчелек территориясе Малмыж районына (Түбән Новгород краеның Нолинск округы) кушыла.
HD103877
HD103877 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сату-Ноу (Сирецел, Ясси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кшижаново (Мазовия воеводалыгы)
Кшижаново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карме (Барселона)
Карме — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ильменау
Ильменау (Ilmenau) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плуизи
Плуизи (Plouisy) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Генган кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23,63 км².
Саут-Патрик-Шорс (Флорида)
Саут-Патрик-Шорс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Патрик-Шорс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасёлки (Вишовски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чилим (Олы Яклы кушылдыгы)
Чилим — Олы Яклы елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсенең Сурское районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Яклы елгасының уң ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Азоя-ди-Байшу
Географиясе
Мәйданы —.
Чилим (Олы Яклы кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(5288) Нанкити
(5288) Нанкити — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 3 декабрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 XD» саналган.
Габдрахман Тайсугани
Габдрахман Тайсугани (тәхәллүсе, тулы исеме Габдрахман Туймөхәммәт улы Бикчурин ) – татар язучысы, мәгърифәтче, хаттат.
Тәрҗемәи хәле
1691 елда (1782 елдан Минзәлә өязе, хәзерге Сарман районы) Мортыштамак авылында туган. 1764 елда вафат. Абыйсы Әлмөхәммәт мулла (Әлмәтмулла) — Иске Әлмәт, Яңа Әлмәт (хәзерге Әлмәт шәһәре) авылларына нигез салучы.
Мөселман халыкларының баш күтәрү (1755—1756 еллар) җитәкчесе Батырша хәзрәттән (Габдулла Туктаргали улы Галиев), ул Тайсуган мәдрәсәсендә укытканда, белем алганлыгы мәгълүм.
Тайсуган авылы (хәзерге Әлмәт районы) мәчетендә имам һәм мөдәррис була.
Шигырьләр, «Меннә шәрхе», «Бостан әл-факия», «Әл-әфетбах», «Васыятьнамә» китапларын язган. Аларны мәдрәсә шәкертләре өйрәнгән.
Шиһабетдин Мәрҗани, Ризаэддин Фәхретдин, Морад Рәмзи хезмәтләрендә тәрҗемәи хәленә караган мәгълүматлар очрый. Шәҗәрәсе бар.
(12440) Косигаябоси
(12440) Косигаябоси — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 11 февралендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 CF3» саналган.
Каревей (Арканзас)
Каревей  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Каревей шәһәре  елда нигезләнгән.
Татарлар
Татарлар (tatarlar) — күбесенчә Евразия кыйтгасында яшәгән төрки халык. Халыкара эксперт юрамалары үзен татар дип санаучыларның дөнья буйлап кеше барлыгын күрсәтә.
Татарларның күпчелеге — 🇷🇺ндә яши (соңгы җанисәп нәтиҗәләре буенча ~, халык саны буенча руслардан соң илнең икенче этнос). Шуларның якынча кеше Идел-Урал буенда урнашкан, нда яшәгән халыкның күпчелеген тәшкил итә.
Татарлар өч төп төркемгә бүленәләр: идел буе-урал, себер, әстерхан. Революциягә кадәр үк татарларның берничә этнотерриториаль төркемгә бүленгәнлеге (Идел буе, Себер, Әстерхан, Кырым, Литва, Буҗак) турында фикерләр яшәгән. Ләкин бу классификация татар берлеген гади бер географик яктан бүлеп карау гына була.
Этноним
Тарихта «татар» дип күп халыкларны атап йөргәннәр:
Язу
Татарлар — берничә әлифба (иң борынгысы — төрки рун язуы, X гасырдан 1927 елга кадәр — гарәп алфавиты, 1928—1939 елларда — латин графикасы, аннан соң — кириллица) кулланган, борынгы һәм гаять бай әдәби мираска ия халык.
1905 елдан башлап совет чоры башланганчы, Россиядә ел саен якынча 20 исемдә исемдә татар газета һәм журналлары нәшер ителүе билгеле (барлыгы — 100-дән артык). Илдә руслардан кала татарлар тосле бай мәдәни мираска ия башка халык булмаган.
XIX гасырның икенче яртысыннан киң халык массаларына бик үк аңлашылып бетмәгән иске татар (төрки) әдәби теле урынына Идел буенда таралган диалектларга нигезләнгән яңа — бүгенге милли әдәби тел формалаша башлый. Бу процесс 1910 елларга төгәлләнеп, милли әдәби тел иҗтимагый тормышта төп урынны ала. Шунысын да искәртеп китү моһим: революциягә кадәр гомуммилли әдәби телгә чикләнгән сандагы милләтләр генә күчкән.
Татарлар саны
Тулысынча дөньяда га якын татар яши дип санала. Евразия кысаларында татарлар мөстәкыйль төрки-мөселман цивилизациясен булдырган берничә халык рәтенә керәләр.
Татар халкының байтак өлеше элеккеге союздаш республикаларның барысында да, хәзергечә әйтсәк, якын чит илләрдә яши. Бигрәк тә Үзбәкстанда татарлар күп —, Казакъстанда , Украинада милләттәшебез көн күрә. Бу белешмәләргә Кырым татарлары керми. Соңгы елларда алар Урта Азия республикаларыннан, ягъни 1944 елда сөрелгән урыннарыннан, үзләренең тарихи туган илләренә — Кырымга кайта башладылар.
Татарлар ерак чит илләрдән Төркиядә, Румыниядә, Польшада, Кытайда, АКШ-да, Финляндиядә, Австралиядә, Япониядә, кайбер гарәп илләрендә, хәтта Латин Америкасында да яшиләр. Аларның төгәл саны билгеле түгел, алай да нән алып гә кадәр булырга мөмкин дип исәплиләр (кайбер белешмәләргә караганда, Төркиядә бик күп Кырым татары тора. Алар анда 1783 елда Кырым ханлыгы басып алынганнан соң төрле чорларда күченеп киткәннәр һәм хәзер инде шактый өлеше төрекләшеп тә беткән). Чит илләрдәге татарлар, үз телләрен һәм мәдәниятләрен саклап, аерым җәмгыятьләр булып гомер итәләр. Алар төрле илләрдәге татар җәмгыятьләре, ә соңгы елларда элеккеге ССРБ-дагы, бигрәк тә хәзерге Татарстандагы милләттәшләре белән тыгыз элемтәдә торалар.
Шулай итеп, татарлар элекке Союз киңлекләренә генә түгел, ә җир шарының барлык континентларына да диярлек таралып утырганнар. Шул сәбәпле татар милләтен аерымланып, чәчелеп яшәүче халыклар төренә кертәләр. Мондый билгеләмә нигездә ерак чит илләрдәге һәм беркадәр дәрәҗәдә якын чит илләрдәге төркемнәргә карый. Бу илләрдәге татар халкы анда диаспора тәшкил итә (грек сүзе «диаспора» халыкның шактый зур өлешенең үзенең төп туган иленнән читтә, башка дәүләттә яшәвен аңлата).
Уң Тиутей-Яха
Уң Тиутей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тиутей-Яха елгасының уң ярыннан 272 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Татарлар
Генофонд.рф тикшеренүләре
Россия Фәннәр академиясе Медицина-генетик фәнни үзәгенең кешенең популяция генетикасы лабораториясе мөдире Елена Балановская һәм шул ук үзәкнең фәнни хезмәткәре Анастасия Агджоян 2006—2014 елларда башкарылган тикшеренүләр буенча Кырым, Идел-Урал һәм Себер татарларының ДНК һаплотөркемнәре бераз аерылып тора.
Уң Тиутей-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Татарлар
Кырым татарлары
Әлеге тикшеренүләр буенча Кырым татарларының генофондында якынча көньяк һаплотөркемнәр (E1b1b1-M35; G1-M285; G2a-P15; I2a-P37.2; J1-M267; J2-M172), кечкенә өлешне көнчыгыш һаплотөркемнәр (C3-M217, O3-M122; Q-M242) һәм Евразия һаплотөркемнәре R1a-M198 һәм R1b-M343 тәшкил итә. Шулай итеп, кырым татарлары генетик портретына Y-хромосоманың Урта диңгез һәм Алгы Азия сызыгы һаплотөркеме һәм якынча көнбатыш (нигездә Үзәк Азия) һаплотөркеме өлеше кергән.
Уң Тиутей-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Татарлар
Идел буе татарлары
Идел буе татарларының R1a-M198 һәм N1c-LLY22g һаплотөркеме тәшкил итә. R1a-M198 Евразиянең көнбатыш өлешендә киң таралган, N1c-LLY22g һаплотөркеме Балтыйк диңгезе буеннан Чукоткага кадәр таралган. Шулай итеп, Идел буе татарлары генетик портретларын Көнчыгыш Европа һәм Урал буендагы еш очрый торган һаплотөркемнәр, аз күләмдә көньяк вариантлар, бик аз күләмдә Көнчыгыш Евразия өлеше тәшкил итә.
Себер татарлары
Себер татарларының генофондында иң еш очрый торган G2a-P15; N1c-LLY22g; R1a-M198; N1b-P43 һәм Q-M242 гаплотөркемнәре. Әгәр Казан татарларында R1a-M198 һәм N1c-LLY22g һаплотөркемнәре якынча, Себер татарларында тәшкил итә. Шулай итеп, Себер татарлары генофонды нигезен тәшкил итүче һаплотөркемнәр Себер һәм Евразиянең төньяк өлеше белән бәйле.
Көнбатыш галимнәрнең тикшеренүләре
Y-ДНК тикшеренүләре буенча татарлар төп һаплотөркемнәре:
Идел буе төбәгендә үткәргән тикшеренүләр буенча татарлар арасында шулай ук: балкандагы J2b2 (~), скандинав I1 (~), балкандагы I2 (~), I2a (~), хәттә сирәк очрый торган L, борынгы төрки Q1b, T1, R2a һаплотөркемнәре табылды (N=160, 2014). Ләкин тикшеренүләр саны әлегә аз.
Тулырак анализ буенча татар һаплотөркемнәре бүленеше фарсы (көнбатыш иранлы) һаплотөркемнәре бүленешенә бик охшаган (Фин-угыр N һаплотөркемен исәпкә алмаган очракта).
Бакс (Алабама)
Бакс  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бакс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Юлия Галләмова
Юлия Альберт кызы Галләмова — Россия дерматологы, медицина фәннәре докторы, Дерматовенерология һәм косметология кафедрасы профессоры.
Биографиясе
Медицина фәннәре докторы, КДМУның хәрби һәм радиацион гигиена курслары белән гомуми гигиена һәм экология кафедрасы мөдире Галләмов Альберт Бари улы гаиләсендә туа.
1994-1995 елларда Казан шәһәренең Республика тире-венерология диспансерында табиб-дерматовенеролог булып эшли.
2001 елдан хәзерге вакытта Россия дипломнан соң белем бирү медицина академиясендә Дерматовенерология һәм косметология кафедрасында эшли.
2005 елда «Җенси юл белән тапшырыла торган инфекцияләрне профилактикалауның клиник-социаль, оештыру һәм этико-хокукый нигезләре» темасына докторлык диссертациясен яклый.
Эшләре
Дерматовенерология Европа академиясе әгъзасы (EADV), чәчләрне тикшерү Европа җәмгыяте әгъзасы (EHRS).
Ике диссертация советы әгъзасы: Дерматовенерология һәм косметология дәүләт фәнни үзәгендә, И. М. Сеченов исемендәге Мәскәүнең беренче дәүләт университетында.
Михеешть (коммуна, Вилча)
Михеешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
695 ел (б. э. к.)
695 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Караташ (Һарран)
Караташ (Karataş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ибервиль (округ, Луизина)
Ибервиль  — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Плакмин шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 653 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Ибервиль (округ, Луизина)
Андрыянавка (Пружанский районы)
Андрыянавка  (Андрыянаўка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Хорамалы (Чуел районы)
Хорамалы (Хурамал Туçа, Хорамалы) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Аббасага (Бешикташ )
Аббасага (Abbasağa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бешикташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хорамалы (Чуел районы)
Почта индексы — 429907. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241872001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600012400. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 229 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Карпинск шәһәр округы
Карпинск шәһәр округы (Городской округ Карпинск) — Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Төньяк идарә округынә керә.
Административ үзәк — Карпинск шәһәре.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (88,5%), алманнар (4,1%), татарлар (3,4%), украиннар (1,2%).
Административ бүленеш
Карпинск шәһәр округы составына 9 торак пункт керә.
Чарна (Дембицкий повяты)
Чарна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кастельви-де-Росанес
Кастельви-де-Росанес — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Апакай
Апакай — Татарстан Республикасының Питрәч районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Мәгариф
Ленино-Кокушкинода һөнәри лицей (2015 елдан филиал), урта мәктәп, балалар сәнгать мәктәбе, балалар бакчасы эшли (2017).
696 ел (б. э. к.)
696 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Каннесьер
Каннесьер — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Ходкув-Новий
Ходкув-Новий — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кубриха
Кубриха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Русская елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Азоя-ди-Сима
Географиясе
Мәйданы —.
Кубриха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(5289) Niemela
(5289) Niemela — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 28 маенда галимнәр тарафыннан Сан-Хуан обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 KG2» саналган.
Касыйм ханлыгы
{{Тарихи дәүләт }} Касыйм ханлыгы, Мишәр йорты (قاسم خانليغى, Qasıym xanlığı) — 1454-1681 елларда бүгенге Россиянең Рязань өлкәсе җирләрендә урнашкан татар ханлыгы. Тарихның башлангыч этабында Казан ханлыгы мәнфәгатьләрен кайгыртучы буфер дәүләт буларак төзелсә, аннары соң Мәскәү кенәзлегенең вассал дәүләтенә әйләнә.
Тарих
1445 елда Олуг Мөхәммәт Мәскәүнең Василий II патшасын әсир итә. Азат булу өчен аңа зур күләмдәге акча түләргә туры килә, һәм Городец-Мещерский шәһәре тирәсендә ханлык төзәргә ризалык бирә. Олуг Мөхәммәт ханлыкны аның халыкара абруен күтәрер өчен һәм акча түләү процессының тәэмин итүе өчен төзи. Ләкин Олуг Мөхәммәт үтерелгәннән соң Казан ханлыгында хакимият өчен көрәш башлана һәм Городец-Мещерский Мәскәү кенәзлеге йогынтысына керә. Олуг Мөхәммәт уллары - Касыйм һәм Якуб Казан ханлыгыннан качып, Мәскәү кенәзе катына килделәр һәм аңа хезмәт итәргә вәгъдә биргәннәр. Мәскәү кенәзе Василий II аларны берничә биләмә чыгара, бераздан, Городец-Мещерскийн һәм тирә-якны аларга тапшыра. Ханлык башы булып Олуг Мөхәммәтнең улы Касыйм билгеләнә.
thumb|300px|[[Касыймда хан мәчете]] 1520 елга хәтле касыйм ханнары баштан Рязань, ә аннары соң Мәскәү кенәзлегеннән акча алыдлар. Төп халыклар - мордвалар һәм мишәрләр аларга ясак түләгәннәр. Ләкин Касыймның улы Данияр вафат булганнан соң, Касыйм ханлыгына ханнар Мәскәү тарафыннан билгеләнә башлый. Сәяси мөстәкыйльлекне югалтып, ханлык Россиянең бер өлкәсенә әйләнә. Ләкин шулай да, хан булып мөселман кеше генә билгеләнә алган иде, дәүләт дине булып Ислам булган иде.
Касыйм ханлыгы бөтен сугышларда Мәскәү кенәзлегенә булышырга мәҗбүр булды. Бергәләшкән рус-касыйм гаскәре Ливон ордены белән сугышта, Швеция, Казан сугышларында катнашканнар. Россиядә коткы вакытлары булганда Касыйм ханы Ураз-Мөхәммәт Лжедмитрийны яклауганнар. Әмма аның Польша белән бәйләнеш турында белгәч, аңа каршы тозак ясыйлар. Лжедмитрий аны белгәч, Ураз-Мөхәммәтны үтерә. Ләкин коткы вакытлары беткәннән соң, Казан ханлыгы юк ителүеннән соң, үлүеннән соң Касыйм ханлыгының статусы кими. Әстерхан династиясе идарә итү вакытында Касыйм ханлыгы бәйсезлекне тулысынча югалта. Ул Рус патшалыгында кирәксез субъект кебек урнаша.
Ханлык рәсми рәвештә 1681 елда юк ителә һәм Рус паташлыгы эченә керә.
Халык
Касыйм ханлыгы территориясендә күбрәк татар халкы яшәгән, ләкин руслар да яшәгән, аларның күбесен бирегә башка яклардан хуҗалары - татар феодаллары күчергән. Төп халыклар мордвалар һәм «кара зыбын» мишәрләр салымнар түләүче төп катлам булалар.
Касыйм ханлыгы юк ителгәннән соң өстенлекләргә ия булган «ак зыбын» татарларның тормышы авырлашты. Күпчелеге гади игенчеләр шикелле иген игеп яши башлый. Яңа рус хөкүмәте аларның хокукларын кисәргә тырышты. Күбесе башка якларга китеп барырга мәҗбүр булганнар. Хәзерге вакытта Касыйм татарларырның ватаннарындагы саны - 1100 кеше.
Дин
left|170px|thumb|[[Шаһ Гали төрбәсе]] XVI гасырга хәтле Ислам дине рәсми һәм төп булды. XVI гасырда Касыйм ханнарның чукынуы башланды - 1573 елда Саин Булат, ә 1683 елда - Сәет-Борһан чукындырылган. Гомуми христианлаштыру - халык саның киметүнең төп сәбәбе.
Навасёлки (Вяйнянски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Касыйм ханлыгы
Касыйм ханнары
Ханнар бер-бер артлы 5 нәселдән килгәннәр (билгеләнгәннәр): Казан, Кырым, Әстерхан, Казакъ, Себер нәселләре.
Хаберув
Хаберув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Касыйм ханлыгы
Касыйм ханнары
Казан нәселеннән булган Касыйм белән Данияр вакытында ханлык чагыштырмача мөстәкыйльлеккә ия булган. Башка ханнар Мәскәү тарафыннан билгеләнә иделәр.
Сәвәли вулысы
Сәвәли вулысы (سەۋەلى ۋولىٰسىٰ, Савальская волость) — Вәтке губернасына кергән административ-территориаль берәмлек.
Олы Порек, Кече Рожки, Малмыж, Түбән Чутай һәм Шода вулыслары белән чиктәш булган (1890). 8 торак пунктта 5182 кеше яшәгән. 1929 елда бетерелә, күпчелек территориясе Малмыж районына (Түбән Новгород краеның Нолинск округы) кушыла.
HD103899
HD103899 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(12441) 1996 DV
(12441) 1996 DV — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 19 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 DV» саналган.
Кшижанувка
Кшижанувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Де Франчезки (Падова)
Де Франчезки — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Кшижанувка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ильмталь
Ильмталь (Ilmtal) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Де Франчезки (Падова)
Географиясе
Де Франчезки Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Епине-су-Сенар
Епине-су-Сенар — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Де Франчезки (Падова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кастельгали
Кастельгали — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михеешть (коммуна, Олт)
Михеешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Карлайл (Арканзас)
Карлайл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Карлайл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ожерелье
Ожерелье (Ожерелье) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан элекке шәһәр. 2015 елда Кашир шәһәре белән берләштерелгән.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1937 елдан, шәһәр статусын 1958 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,9%), украиннар (1,1%).
Джексон (округ, Луизина)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1845 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 580 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Джексон (округ, Луизина)
Чарна (Ланьцутский повяты)
Чарна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пригородный (Әстерхан өлкәсе)
Пригородный (Пригородный) — Әстерхан өлкәсенең Нариман районында урнашкан торак пункт.
Андрэевцы (Баранавицкий районы)
Андрэевцы  (Андрэеўцы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Саут-Сарасота (Флорида)
Саут-Сарасота  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сату-Ноу (Скиту-Дука, Ясси)
Сату-Ноу — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдрахман Зарифов
Габдрахман Зарифов (Габдрахман Закир улы Зарифов,, — , ) — педагог, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1968), РСФСР атказанган мәктәп укытучысы (1963). 1948-1977 елларда Казанның №94 мәктәбендә физика укытучысы.
Плулех
Плулех (Ploulec'h) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ланьон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,15 км².
Албурител
Албурител — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ходкув-Старий
Ходкув-Старий — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Де Фурия (Авелино)
Де Фурия — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Де Фурия Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
698 ел (б. э. к.)
698 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Кхаджрана Ганеша Гыйбадәтханәсе
Кхаджрана Ганеша Гыйбадәтханәсе Индорда Ходай Ганешага багышланган дини сәфәр үзәге. Холкар династиясе хөкем сөрүе вакытында төзелгән.
Тарихы
Бу гыйбадәтханә 1735 елда Рани Ахилья Баи Холкар тарафыннан төзелгән булган. Тугърылар гыйбадәтханә тирәли йөриләр һәм эшләре уңышлы тәмамлансын өчен Ходай Ганешага дога кылыр өчен җеп бәйлиләр. Пот буада 1735 елда табылган булган һәм буадан чыгарылган булган һәм 1735 елда Маратха Империясенең Холкар династиясенең Ахильябаи Холкар тарафыннан гыйбадәтханә нигезләнгән булган. Гыйбадәтханәнең борынгы сынын төшендә биредәге Пандит Мангал Бхатт күргән дип әйтелә. Бу төштән соң патшабикә Ахилья Баи Холкар потны казып чыгарган һәм куйган. Пот алынган урында буа бар, ул нәкъ гыйбадәтханә каршында. Монда дога кылганнан соң барлык теләкләр чынга аша дигән ышаныч бар. Күпсанлы тугърылар Чәршәмбе һәм Якшәмбе көннәрендә җыелып ихтирамнарын күрсәтәләр һәм дога укыйлар.
Елликыран (Кагызман)
Елликыран (Yellikıran) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Кагызман илчесенә караган бер авыл (köy).
Кхаджрана Ганеша Гыйбадәтханәсе
Тарихы
Гыйбадәтханәнең адресы: (Khajrana Ganesh Mandir Office Khajrana Rd, Khajrana Indore, Madhya Pradesh 452016)
Үсеше
Кечкенә алачыктан гаять зур корылмага кадәр, гыйбадәтханә еллар буена бик үсеш алган. Гыйбадәтханә Һиндстаннан тыш шулай ук мәшһүр. Гыйбадәтханәгә регуляр рәвештә акча, алтын, бриллиантлар һәм башка асыл бизәкләрне иганә итеп бүләк итәләр. Гарбхагриханың капкасы, тышкы һәм өске стеналары көмештән ясалган һәм анда төрле бәйрәмнәр сурәтләнгән. Ходайның күзләре бриллиантлардан ясалган, аларны Индорның бер эшмәкәре бүләк иткән.
Чокалы (Кара Бизнә кушылдыгы)
Чокалы — Кара Бизнә елгасы кушылдыгы. Чуашстанның Шомыршы районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара Бездна елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Топорково (Түре шәһәр округы)
Топорково (Топорково) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
(5290) Langevin
(5290) Langevin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 30 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OD4» саналган.
La-Pas
La-Pas (ispança La Paz, Nuestra Señora de La Paz, aymara Chuqiyapu) - Boliviä şähäre, çınında Boliviä başqalası 1898 yıldan. La-Pas departamentınıñ üzäge.
Xalıq sanı şähär yanı belän 1 609 000 keşe.
La-Pas şähärendä kübese däwlät oyışmaları urnaşa: şul isäptän prezident ikämäte, läkin Boliviä räsmi başqalası - Sukre şähäre.
Tarix
1548 yılda Alonso de Medosa tarafınnan iske indeyets awılı Çukiago yanında nigezlängän.
1825 Yuğarı Peru bäyselegenä ireşkäç Boliviä dip yörtelä başlıy. Başqalası Sukre qalasına küçerelä.
La-Pas 1898 yıldan Boliviäneñ çın başqalası bula.
1952 yılda La-Pas şähärendä kütäreleş başlanğannan soñ Boliviä inqıylabı başlana.
Sıltamalar
Törkem:Башкалалар
Уң Юрибей
Уң Юрибей — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрибей елгасының уң ярыннан 340 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 92 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хаев
Хаев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Куйнский
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Навасёлки (Гарбавицки авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кшижево-Борове
Кшижево-Борове — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кантиньи
Кантиньи — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Картаж (Арканзас)
Тарихы
Картаж шәһәре  елда нигезләнгән.
Белгрин (Алабама)
Белгрин  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Тамара Лебедева
Лебедева Тамара Павловна (22 март 1919, Тамбов — 28 апрель 1988, Томск) — совет театр актеры, РСФСР-ның халык артисты.
Льетавска Лучка
Льетавска Лучка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тамара Лебедева
Биографиясе
Тамара Павел кызы Лебедева 1919 елның 22 мартында Тамбовта почта-телеграф хезмәткәре гаиләсендә туган. 1925 елда гаилә Воронежга күчеп килә. Мәктәп елларында мәктәпнең үзешчән түгәрәгендә катнаша. 1936 елдан — Пионерлар йортында, аннары Воронеж яшь тамашачылар театрында массовкада катнаша. 1937-1941 елларда Мәскәүдә Революция Театры (хәзер Маяковский театры) янындагы студияда (соңрак Мәскәү кала театр училищесы, МГТУ) укый. 1941-1943 елларда Ташкентта эвакуациядә Революция Театрында эшли, аннары кыска гына вакытка театры белән Мәскәүгә кайта. 1944-1946 елларда Якутск рус драма театрында чыгыш ясый, анда дистәләгән спектакльдә уйный.