cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Курудумале
Шулай ук Курудумаледа урнашкан Шивага багышланган Сомешвара гыйбадәтханәсе бар. Бу гыйбадәтханә турында кызыклы факт булып аның бернинди дә фундаментсыз ташта төзелүе тора. Башка кызык әйбер ул гыйбадәтханәнең кыяда бернинди нигезсез төзелүе. Тагын бер кызык нәрсә ул гыйбадәтханәнең архитектур стиле; бу гыйбадәтханә Ганеша гыйбадәтханәсеннән борынгырак һәм Чола периодында төзелгән. Гыйбадәтханәнең яртысының төрле стиль кисеп бизәве бар, аны рәссам Джаканачари ясаган дигән ышану бар, ә башка яртысы аның улы Данканачари тарафыннан кисеп язылган. Данкана тарафыннан төзелгән гыйбадәтханәнең яртысында катлаулырак булган кисеп бизәүләр һәм сыннар бар. Сомешвара гыйбадәтханәсе шул ук юлда торган Курудумаледа Ганеша гыйбадәтханәсе, әмма гигант Ганеша сынына билгеле булмаган вакыттан бирле табыналар. Ганеша сынына ачык кырда табынганнар дип әйтелә, Кришнадеварайя аның тирәли гыйбадәтханә төзегәнче. Ул алдыңа китермәслек зур (тулаем - 14 фут), Басаванагудида Додда Ганешадан зуррак.
(19400) Emileclaus
(19400) Emileclaus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 1 мартында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 EC11» саналган.
Холодный Ключ (Ток кушылдыгы)
Холодный Ключ — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тук елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фладниц-им-Рабталь
Фладниц-им-Рабталь — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Профсоюзная (метро станциясе)
«Профсоюзная» метро станциясе (станция метро «Профсоюзная») — Мәскәү метрополитенының Калуга-Рига сызыгының метро станциясе.
Мәскәү шәһәренең Көньяк-Көнбатыш административ округы Академический районында урнашкан.
Федерал-Дам (Миннесота)
Федерал-Дам  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Федерал-Дам шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якубавичы (Шчучынский районы)
Якубавичы  (Якубавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Иске Кәстәй
Иске Кәстәй — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452659, — 80207851001.
(19401) 1998 ES11
(19401) 1998 ES11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Казчина Кордеро (Кунео)
Казчина Кордеро — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Кордеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Керснувка
Керснувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нобили (ай кратеры)
Нобили - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 41,8 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Леопольдо Нобили (1784—1835) хөрмәтенә бирелә.
Сәркар (Гөйгөл)
Сәркар  (Sərkar ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Мочидла (Турецкий повяты)
Мочидла  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хоини (Люблин воеводалыгы)
Хоини  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сухореченски
Сухореченский (Сухореченский) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.
Доровица (Ровров кушылдыгы)
Доровица — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Роврова елгасының сул ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Сухореченски
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Доровица (Ровров кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Сухореченски
Халык
Халык саны динамикасы:
Доровица (Ровров кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сухореченски
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (57%), казахлар (34%).
Узуе-сюр-Луар
Узуе-сюр-Луар — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Çeçennär häm inğuşlar sörgene
Çeçennär häm inğuşlar sörgene yäki Yasmıq operatsiäse (çeçençä Вайнах махкахбахар, urısça Операция Чечевица) — 1944 yılnıñ 23 fevralennän 9 martına qädär çeçen häm inğuş xalqın Çeçen-İnğuş ASSRdan häm Dağstan ASSRdan Urta Aziägä häm Qazaqstanğa sörgengä cibärü çaraları.
Гребенхайн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Çeçennär häm inğuşlar sörgene
Säbäpläre
NKVD çığanaqları buyınça 1941 yıldan 1944 yılğa qädär cömhüriättä 99 qorallı törkem beterelgän, 973 qatnaşuçısı üterelgän, 1901 keşe qulğa alınğan, NKVD xisabında 150-200 banda isäplängän. NKVD älege xalıqlarnı Öçençe reyx belän xezmättäşlek itüdä ğäyeplägän.
Läkin küp kenä çeçennär häm inğuşlar Qızıl Ğäskärdä suğışqan, 2300 çeçen häm inğuş frontta häläk bulğan. Brest kirmänen saqlanuda da qatnaşqan.
Sörgenneñ säbäpläreneñ berse - urıslar belän tarixi qarşılıq häm suğışlar bulıp sanala, şuña kürä näq tarixında urıslarğa qarşı suğışqan xalıqlarnı sörgengä cibärelä: Qırım tatarları, çeçennär, inğuşlar, balqarlar, qaraçaylar h.b.
Yasmıq çarası
Yasmıq operatsiäse SSRB tarixında xalıqqa qarşı cinäyät bulıp tanılğan.
1944 yılnıñ 31 ğinwarında SSRB Saqlanu komitetı Çeçen-İnğuş ASSRnı yuqqa çığaru häm xalıqlarnı sörgengä cibärü turında № 5073 qarar qabul itä.
Çeçen-İnğuş ASSR yuqqa çığarıla, annan 4 rayonı Dağstan ASSRğa, 1 rayonı Tönyaq Osetiä ASSRğa tapşırıla, qala cirdä Groznıy ölkäse buldırıla.
493 269 keşe 180 eşelonda sörgengä cibärelgän, yulda 1272 keşe ülgän. Yasmıq çarası barışında 780 keşe üterelgän, 2016 keşe qulğa alınğan, 6544 keşe tawğa qaça alğan.
Сен-Совёр-д’Они
Сен-Совёр-д’Они — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Çeçennär häm inğuşlar sörgene
Yasmıq çarası
Qazaqstanğa 411 meñ, Qırğızstanğa 85,5 meñ keşe sörgengä cibärelgän.
Tik Anastas Mikoyan sörgengä qarşı Stalinğa fiker beldergän, şunnan Stalin yaratmawı astında eläkkän.
1956 yılda Mikoyan çeçen häm inğuş xalqın Watanğa qaytarunı oyıştıra başlıy.
1953 yılğa 316 717 çeçen häm 83 518 inğuş ğına sörgendä isän qalğan.
NGC 957
NGC 957 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Флаттах
Флаттах — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гөчерлер (Сарай)
Гөчерлер (Göçerler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Селе (Равне-на-Корошкем)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гредиштя (Илфов)
Гредиштя — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куршунчавуш (Пософ)
Куршунчавуш (Kurşunçavuş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Пософ илчесенә караган бер авыл (köy).
Саут-Перис (Мэн)
Саут-Перис  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кизелевщизна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саут-Перис (Мэн)
Географиясе
Саут-Перис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Медицина
Медицина (лат.  medicina ) — диагностика, дәвалау терапиясе, авыруларны профилактикалау, сәламәтлекне саклау һәм ныгыту, кешенең хезмәткә яраклылыгын, гомерен озынайту, шулай ук физик, психик чирләр вакытында хәлне җиңеләйтү максатын берләштергән фәнни белем һәм практик чаралар системасы. "Медицина" сүзе латын теленнән, ars medicina — дәвалау сәнгате.
Символлары
Хәзерге заманда медицинаны билгеләү өчен иң зур символик мәгънәнең дүрт варианты бар.
Медицинаның тышкы символларының беренчесе 6 почмаклы йолдыз. Борынгырак медицина символы булып <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">(рус. <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">) баш. тора. Ул бөек дәвалаучыныкы була. Өченче киң танылган символ— халыкара Кызыл хач хәрәкәте. Эмблемасы — Кызыл хач һәм ярымай. Дүртенче символ — тәлинкә тирәли уралган елан. Ул дәвалауда елан агуы кулланган Әбүгалисина һәм тәлинкә, елан белән гәүдәләндерелгән борынгы грек сәламәтлек алласы Гигиея белән бәйле.
Борынгы дөнья
Башта авыру, кешегә дошман булган тышкы җан иясе ничектер кеше тәненә үтеп иңеп, авыртыну булдыра, дип каралган. Шулай итеп, шул дәвердәге кешенең тирә-як дөньяның асылын һәм кануннарын белмәве, табигать алдындагы көчсезлеге кеше организмына ияләшкән кара көчләр турындагы ялган кузаллауларның һәм аларны дәвалау буенча төрле тылсым алымнарның (сихер, өшкерү, дога һ. б.) барлыкка килүенә сәбәпче булган.
Кешенең барлыкка килүенең башлангыч этапларында ырымчылык һәм шаманлык үсеше үзеннән-үзе дәвалау төшенчәсен барлыкка китергән. Үсешкән борынгы дәүләтләрдә медицина зур уңышка ирешә. Борынгы грек табибы Гиппократның, Рим табигать фәннәре белгече Клавдий Галенның, Александрия табибы Герофилның һәм Эрасистратның хезмәтләрен бүгенгә җиткергән тарихи документлар бар. Моннан тыш, борынгы Көнчыгыш язма комарткылары (борынгы Мисыр медицина папируслары; Хаммурапи кануны; Һиндстанда Аюрведа кануны һ. б.) борынгы дәүләтләрдә табибларның эшмщкщрлек итү шартлары, дәвалау өчен әҗер күләме һәм авыруга зыян китергән өчен җаваплылык дәрәҗәсе канун белән регламентланган дип дәлилли.
Шулай итеп, борынгы дөньяда табиблар һәм канбабалар дәвалауның суфилык һәм тылсым формалары белән беррәттән рациональ дәвалау алымнары һәм халык медицинасының шифалы әмәлләрен дә файдалана. Гигиеник кәңәшләре белән диететика, массажга, су процедураларына, дәвалау гимнастикасына да зур урын бүленә. Баш сөяген трепанацияләү, Кесарево кисеше, эмбриотомия һ. б. төрле уңышлы хирургик алымнар турындагы безнең көннәргәчә килеп җиткән мәгълүматлар билгеле. Борынгы Кытай медицинасы 2000-дән артык дару файдаланган. Алар арасында женшень, терекөмеш, ревень тамыры, кәмфәрә һ.б. мөһим урын алып торган. Берничә мең ел энә терапиясенең үзенчәлекле Акупунктура алымы була. Борынгы Һиндстанда анатомия һәм хирургия югары кимәлгә күтәрелә.
Борынгы Мисыр
Борынгы Мисыр медицинасы җитди тикшерелгән күзәтүләр һәм чыгымталар белән ышандырылган хөрәфәтләр катышмасыннан тора. Табиблар борынгы Мисыр канбабалары үз язмаларында күрсәткән кагыйдәләр буенча гына эшләргә тиеш булган. Медицинадагы бөтен ачышлар да Озирус, Изида, Гор мифологиясе, Баст һәм Тот аллаларыныкы дип исәпләнгән. Табиплык эше канбабалар — пасторлар кулында булган. Алар авыруларны храмнарда кабул иткән. Медицинага  укыту махсус мәктәпләрдә башкарылган.
Мисырда гигиена сизелерлек роль уйнаган: кешеләрнең яшәү рәвеше, туклануы, йокысы, юыну ачык билгеләнгән. Бу кагыйдәләрнең күбесе еврейлардан үзләштерелгән һәм аларның изге китабына иңгән. Һәр өч көн саен (икенче бер мәгълүматлар буенча 3 ай саен) тәнне чистарту өчен эч йомшартучы һәм костыручы дарулар эчәргә, дин буенча билгеле бер вакыт аралыгында итле һәм сөтле аштан баш тартырга кушылган. Саулыкны уеннар аша да ныгытканнар. Махсус хисапчылар туу, үлем, авыру сәбәпләре турында исәп алып барган. Җирләү зиратларда, тауларда башкарылган; фараоннарның мәете өчен Мисыр пирамидалары төзелгән. Ирекле гражданнарның мәетләре вафат булучының җәмгыятьтә тоткан урынына карап, өч төрдә бальзамланган. Бүгенге заман кешесенә гадәти булган кеше анатомиясе һәм физиологиясе төшенчәләре борынгы Мисыр медицинасында бөтенләй булмаган, ә инде бу турындагы күзаллаулар идеалистик саналган. Бу карашларга ярашлы, тән белән дүрт рух идарә итә. 50 яшькә кадәр тән көн саен 1,2 лот үлчәү берәмлегенә (якынча 6,5 грамм) арта. Соңрак ул кими һәм шул аркада кеше үлә.
Мисырлыларга әфьюн һәм хәшиш та билгеле була. Алар һәр вакытта да яңа яки җылытылган килеш файдаланылган һәм камырга кушып басылып икмәк итеп бирелгән. Балага дару бирер өчен аны имезүче хатын дару кабул иткән һәм ул сөт белән балага тапшырылган. Эчкә кабул ителгән дарулардан тыш, башка төрле дәвалау ысуллары да булган: клизма, тампоннар, ыслау, майлар, болама салу, пломба кую һ. б.
Георг Эберс фикере буенча сихер, арбау түбән катлам өчен генә булган.
Борынгы Мисыр табиблары күз авыруларын дәвалау буенча югары уңышка ирешкән: дарулар тәгаенләнгән, операцияләр ясалган. "Мисыр аз канлылыгы" ягъни "анкилостомоз"-ның килеп чыгу сәбәбе (үзенчәлекле авыру, паразитар этиологиясе яңарак кына ачыкланган) борынгы Мисыр папирусларында ук төгәл кирсәтелгән. Сурәтләүләр буенча тире авырулары һәм проказа (махау авыруы) еш очрый. Шул ук вакытта "махау" инфекцион авыру дип санала, шуңа күрә авырулар изоляцияләнгән. Мисырдагы хирургия һинд хирургиясеннән күпкә калышкан. Әмма яраларны бәйләү канәгатьләнерлек булган, сынган очракта бәйләгеч алыштырылган. Җәрәхәтләргә порошок сибелгән һәм май сөртелгән. Моннан тыш, бала таптыру, хатын-кыз авырулары, кысырлык буенча да күп кенә алымнар булдырылган.
Урта гасырлар
Практик медицина күзәтүләрен туплау урта гасырларда да дәвам иткән. Авырулар һәм яралыларны дәвалау өчен махсус учреждениеләр, VII гасырда тыныч халык өчен монастырь дәваханәләре булдырылган. Халык миграциясен булдырган тәре походлары эпидемияләрнең килеп чыгуына һәм Европада карантиннар булдыруга сәбәпче булган.
1873 елда Әхмәт Ибн Тулун янында иң ярлы катлам халык өчен тәүге эре шифаханә салына. Дәваханәгә ятыр алдыннан киемнәр һәм акча дәваханә белән идарә итүчегә саклануга тапшырыла. Дәваханәдән чыкканда авыруга соңгы рацион сыйфатында бер тавык һәм бер икмәк бирелгән. Анда акылдан язучылар өчен аерым бүлек тә булган.
Гарәпләр медицина үсешенә аеруча зур өлеш керткән шартларда яши күрәсең, чөнки ислам авырулардан дару эзләргә чакыра һәм дәвалаучыларны күккә күтәреп мактый. Гарәп галим-медиклары борынгы медикларның язмаларын өйрәнә. Ибн Зухр Авензоар кеше үлгәннән соң мәетне яру буенча тәүге билгеле табиб була. Танылган гарәп медиклары: Аарон, Бактишва (берничә борынгы Несториан табибы), Гонен, Ибн аль-Вафид (Абенгефит), Ар-Рази, Али ибн Сахль Раббан аль-Табари (Гали-Аббас), Ибн Сина (Авиценна), Албукасис, Ибн Рушд (Аверроэс), Абдул-Латиф аль-Багдади (Гыйрак галиме).
Византия һәм гарәп медицинасы дөнья медицинасы фәнен авыруларның яңа симптомы һәм дарулар белән баета. Медицина үсешендә аеруча зур рольне Ибн Сина (Авиценна) уйный.
Урта гасырларда Көнбатыш Европа медицинасы
Урта гасырдагы көнбатыш Европада, антиклык белән чагыштырганда, эмпирик фән түбән кимәлдә була. Өстенлекле теология һәм схоластика ала. Фән университетларда туплана. IX гасырдан башлап, хәзерге Алмания, Англия, Франция территориясендәге университетларда башка фәннәр белән беррәттән медицина да укытыла. Дәвалау белән монахлар һәм дөньявилар шәгелләнә. Европада медицина мәктәпләренең иң танылганнары булып, Салерно мәктәбе санала. Бу мәктәпнең язмалары башка училищеларга үрнәк булып тора. Иң танылганы булып, "лат.  Regimen Sanitatis " гигиеник поэмасы исәпләнә. Салерно мәктәбенә дини, дөньяви белемле табиблар һәм хатыннар карый. Алар дәваханәләр белән мөдирлек итә, походларда гаскәрне озатып йөри һәм королләргә, принцларга эшли.
XIII гасырдан башлап, шул вакыттагы медицина вәкилләрендә авыру табигатен күзәтүләр һәм тәҗрибәләр ярдәмендә өйрәнүгә омтылыш туа. Шундыйларның берсе Арнольд из Вилланов ы һәм Бэкон <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">(рус. <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">) баш.. XIV гасырда мәетне яру нигезендә анатомияне өйрәнү башлана һәм  <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Инглиз телендә ">(ингл.) баш. (1275-1326) органнарның бөтен күчермәсен сурәтләгән язма булдыра. Шуңа карамастан, XV гасырга кадәр гарәпләр Европа медицинасыннан өстен була. Гален язмалары да Европада гарәп тәрҗемәсеннән тарала.
Урта гасыр Россиясе
Рус дәүләтендә монастырь медицинасы белән беррәттән халык медицинасы да үсешен дәвам итә. XI—XII гасырларда Переяславль һәм Киевта, XIII гасырда Илбауда дәваханәләр булдырыла. Россиядә элек-электән дәвалау эше белән врач-эмпириклар, аптекарьләр (шифалы үләннәр белгече), буын утыртучылар, цирюльниклар шөгелләнгән.
Яңарыш дәвере
Медицина үсешендә мөһим адымнар Яңарыш дәверендә (XV—XVIII гасырлар) ясала. Швейцар табибы  <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">(рус. <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">) баш. тәҗрибә һәм белемгә таянган медицинаны пропагандалап чыгыш ясый, төрле химик матдәләрне, минераль суларны табиплык шөгеленә иңдерә. Везалий <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">(рус. <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">) баш. кеше тәне төзелеше һәм функцияләре үзенчәлеген сурәтли. Инглиз табибы Гарвей <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">(рус. <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title=" Урыҫ телендә ">) баш. кан әйләнеше турында тәгълимат булдыра.
XVI практик медицина өлкәсендә мөһим вакыйга булып, итальян табибы Дж. Фракастороның контагиоз (йогышлы) авырулар гыйлемен һәм француз табибы А. Паре тарафыннан хирургиянең тәүге фәнни нигезен булдырылуы тора.
Яңа вакыт
Сәнәгать производствосының үсеше һөнәри авыруларны өйрәнүгә игътибарны юнәлтә. XVII—XVIII гасыр дәверендә итальян табибы Б. Рамаццини сәнәгать паталогиясен һәм хезмәт гигиенасын өйрәнүгә башлангыч сала. Медицина үскән саен төрле илләрдә медицина учреждениеләре ачыла. XVIII гасырда Россия империясендә Фән академиясе (1724 ел) һәм медицина коллегиясенә Аптекарь приказы (1763) булдырыла һәм берничә медицина мәктәбе ачыла.
1773 елда Илбауда Медицина коллегиясе ачыла. Ул 1784 елда Илбау университетының медицина факультеты белән берләштерелә. 1787 елда Елизаветград медик-хирургик мәктәбе ачыла.
Профилактик медицина
Элек бу өлкә бер кешегә һәм шулай ук берничә төркем кешегә карата авыруларны искәртү максатында, Санитария һәм гигиена дип аталган.
Клиник медицина
Авыру кешеләрне ачыклау, дәвалау һәм бер пациентның икенче тапкырга авыруын булдырмау.
Теоретик медицина
Медицинада акыллы кешенең организмын, аның нормаль, патологик төзелешен, функцияләрен, авыруларын, патологик торышын, аны диагностикалау, коррекцияләү, дәвалау алымын өйрәнүче теоретик медицинаны яки биомедицинаны аерып карыйлар.
Теоретик медицина дәвалауның теоретик нигезләрен тикшерә, практик медицина үсеше юлларын тәкъдим итә. Бу медицина фәнни теоретик белем белән расланган логик медицина фикерләвенә нигезләнгән. Төрле карашларны гомумиләштерү теоретик медицинага медицина гыйльми фаразларын булдыру мөмкинлеге бирә. Теоретик медицина — практикадагы тәүге адым.
Кагыйдә буларак, теоретик медицина медицина практикасына, медицина тикшеренүләре һәм теорияләрдәге кебек, артык зур дәрәҗәгә кагылмый. Теоретик медицина нәтиҗәләре яңа дәвалау чараларының барлыка килүенә, авыру нигезендәге һәм савыгу процессындагы механизмнарны тагын да тирәнрәк, молекуляр аңлау мөмкинлеге бирә һәм шуның белән бөтен медицина кушымталарына нигез булдыра.
Практик медицина
Медицинада шулай ук практик яки клиник медицинаны да аералар. Медицина фәне тарафыннан тупланган белемне авыруларны, кеше организмының паталогик хәлен дәвалау өчен практикада куллану.
Исбатлау медицинасы
Хәзерге медицина фәнендә исбатлау медицинасы критерийлары киң кулланыла. Ул теге яки бу дәвалау алымының, профилактикалауның, диагностикалауның эффектлыгын җитди дәлил таләп итә. Эффектлыгы буенча РКС (рандомизланган клиник сынаулар) раславы булмаган бөтен башка алымнар да эффектсыз алым буларак кире кагыла.
Яшкә карап күп кенә авыруларның көчәюе сәбәпле, исбатлау медицинасында геронтология һәм гериатрия кебек бүлекләр үсешә. Алар картаю процессын акрынайту проблемаларын, картлыкка каршы терапияне, олы яштә һәм картлыктагы профилактик медицинаны өйрәнә.
Медицина калдыкларын эшкәртү
Чистарту һәм зарарсызландыруның күп ысуллары бар. Иң популяры: химик, биологик, җылылык һәм нурланыш.
(2738) Viracocha
(2738) Viracocha — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Якубавцы
Якубавцы (Якубаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
(2738) Viracocha
Тарихы
1940 елның 12 мартында Д. Кулин тарафыннан Будапешт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 EC» саналган.
(19402) 1998 EG14
(19402) 1998 EG14 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Якубавцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фелтон (Миннесота)
Фелтон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
(19402) 1998 EG14
Тарихы
1998 елның 1 мартында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 EG14» саналган.
Фелтон (Миннесота)
Тарихы
Фелтон шәһәре  елда нигезләнгән.
HD243431
HD243431 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Савиновка
Савиновка (Савиновка) — Диңгез буе краеның Дальнереченск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (59%), украиннар (26%).
Рузан
Рузан (Рузаны) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан авыл.
Спенсер (Массачусетс)
Спенсер  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Анталья иле
Анталья иле (төрекчә Antalya) - Төркиянең көнъягында Урта диңгез ярында урнашкан ил.
Селець (Иновроцлавский повяты)
Селець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Хойно-Нове-Друге
Хойно-Нове-Друге — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Флаурлинг
Флаурлинг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Мочидла (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
Мочидла  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нокс-Шоу (ай кратеры)
Нокс-Шоу - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 13,4 км булган кратер.
Гөчерлер (Кепез)
Гөчерлер (Göçerler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кепез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нокс-Шоу (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Харольд Нокс-Шоу (1885—1970) хөрмәтенә бирелә.
Мочидла (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Золотарка
Золотарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хугот елгасының сул ярына тамагыннан 73 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Нокс-Шоу (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
Золотарка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Флаурлинг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Решадие (Тарсус)
Решадие (Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лувиньи-Кенуа
Лувиньи-Кенуа (Louvignies-Quesnoy) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Авен-сюр-Эльп кантонына карый.
Казчина Корза (Бергамо)
Казчина Корза — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Корза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гребенштайн
Гребенштайн — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ёлмас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Узуе-сюр-Трезе
Узуе-сюр-Трезе — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Ёлмас
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гредиштя (Келераш)
Гредиштя — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 958
NGC 958 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(19403) 1998 FA1
(19403) 1998 FA1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 18 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FA1» саналган.
Казанчы (Бакалы районы)
Казанчы — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Селе (Словень Градець)
Селе  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәһрияр (Гөйгөл)
Шәһрияр  (Şəhriyar ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
(4538) Vishyanand
(4538) Vishyanand — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 10 октябрендә К. Судзуки тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 TP» саналган.
Долно-Изворово
Долно-Изворово — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Дроздов
Николай Николаевич Дроздов (1937 елның 20 июне, Мәскәү, ССРБ) — Совет һәм Россия галим-зоологы һәм биогеограф, биология фәннәре докторы, МДУ география факультеты профессоры (2000 елдан). «Хайваннар дөньясында» телетапшыруын алып баручы (1977—2018), сәяхәтче һәм фәнне популярлаштыручы. Россия телевидение академиясе әгъзасы (1996), җәмәгать эшлеклесе һәм табигатьне саклау пропагандисты. Россия Федерациясенең атказанган журналисты (2018), Россия Федерациясе хөкүмәте премиясе лауреаты (2017).
Тормыш юлы
Николай Дроздов 1937 елның 20 июнендә Мәскәүдә туа.
Әтисе — Николай Сергеевич Дроздов (1902—1963), 2 нче Мәскәү медицина институтының органик химия кафедрасы профессоры. Әтисе ягыннан ике туган бабасы — митрополит Филарет (Дроздов), 1994 елда Урыс православ чиркәве тарафыннан изгеләр исемлегенә кертелгән. Әнисе — Надежда Павловна Дрейлинг (1906—1993), Мәскәүнең 5 нче шәһәр хастаханәсе табиб-терапевты.
Мәктәптә укыганда Рязань өлкәсенең Рыбновский районында ат заводы табунщигы булып эшли. Мәктәпне тәмамлаганнан соң Мәскәү дәүләт университетының биология факультетына укырга керә.
Биология факультетының икенче курсыннан киткәннән соң тегү фабрикасында эшли, башта укучы булып, аннары ир-атларның өске киемен тегү буенча 7 нче разрядлы остага кадәр барып җитә.
1952—1955 елларда Пётр Смолин җитәкчелегендә БТСҖ (Бөтенроссия табигатьне саклау җәмгыяте) биология түгәрәге эшендә актив катнаша. 1956—1957 елларда В. П. Потёмкин исемендәге Мәскәү шәһәр педагогика институтының табигать факультетында укый. 1963 елда МДУ география факультетының биогеография кафедрасын тәмамлый, 1966 елга кадәр анда аспирантурада укый.
Фәнни һәм иҗтимагый эш
1967 елда «ССРБның арид өлкәләренең һәм аларның орнитофаунасының мәдәни ландшафтлары» темасына кандидатлык диссертациясен яклый. Шуннан бирле МДУ география факультетының биогеография кафедрасында эшли — башта кечкенә, аннары өлкән фәнни хезмәткәр, 1979 елдан — доцент. 1999 елда докторлык диссертациясен яклый. 2000 елдан профессор.
1968 елда беренче тапкыр «Хайваннар дөньясында» телевизион тапшыруында чыгыш ясый. 1977 елдан башлап әлеге программаның алып баручысы.
1971—1972 елларда Австралия Милли университетының (Канберра, Австралия) зоология факультетында 10 айлык фәнни стажировка уза. Австралиянең күп кенә өлкәләрен йөреп чыккан һәм бу сәяхәтне «Бумеранг очышы» китабында тасвирлаган. 1975 елда Совет делегациясе составында Киншаса шәһәрендә (Заир) Халыкара табигатьне саклау һәм табигый байлыклар берлегенең (ХТСБ) XII генераль ассамблеясында эшли. Милли парклар буенча ХТСБ комиссиясе әгъзасы итеп сайлана. Шул ук 1975 елда, Һиндстанда булганнан соң, Дроздов вегетариан була.
ССРБ территориясе буенча күп санлы фәнни экспедицияләрдә катнаша (Камчаткага, Ерак Көнчыгышка, Курил утрауларына, Памирга, Тянь-Шаньга, Каракумнарга). 1979 елда Эльбруска күтәрелә.
1996 елдан БМО Генераль секретаре каршындагы тотрыклы үсеш буенча югары консультатив совет әгъзасы була.
2000 елда Петрозаводск дәүләт университетында «Җирнең аридик төбәкләрендә фауна, хайваннар дөньясы һәм биологик төрлелекне саклау» темасына биология фәннәре докторы дәрәҗәсенә диссертация яклый.
2014 елда 5 чакырылыш Россия Иҗтимагый палатасына сайлана (2017 елга кадәр). «Без Россияне яратабыз» халыкара иҗтимагый хәрәкәтенең иҗтимагый советына керә.
Гаилә
Кызлары:
Оныклары — Филарет (2004), Ян (2010).
Норман (ай кратеры)
Норман - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 9,9 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Роберт Норман (XVI век) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Якунь
Якунь (Якунь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Долно-Ново-авыл (Стара-Загора өлкәсе)
Долно-Ново-авыл  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Завертная
Завертная (Завертная) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Долно-Ново-авыл (Стара-Загора өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завертная
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (14%), руслар (81%).
Кизеляни
Кизеляни — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кидярка
Кидярка — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Моргаушка елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чуел елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел кушылдыктары куйылысу аралыгында, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
6 апрель
6 апрель – Милади тәкъвимендә дүртенче айның алтынчы көне. Ел ахырына кадәр 269 көн кала.
Сен-Сорлен-де-Конак
Сен-Сорлен-де-Конак — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Фергус-Фолс (Миннесота)
Фергус-Фолс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фергус-Фолс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD243479
HD243479 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(19404) 1998 FO5
(19404) 1998 FO5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тула
Тула (Тула) — Тула өлкәсенең үзәге. Каһарман-шәһәр. Мәскәүдән 170 км еракта урнашкан. Эллеке Тула губернасынең үзәге, 1796-1929 еллар.
(19404) 1998 FO5
Тарихы
1998 елның 24 мартында Франк Зольтовский тарафыннан Вумера обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FO5» саналган.
Тула
Климат
Туланың климаты уртача континенталь, июльдә уртача температура +19,4 °C булса, февральдә -7,3 °C тәшкил итә. Еллык явым-төшемнең күләме — 500-700 мм, шул исәптән җәен — якынча 220 мм, көзен — 160 мм, кышын — 120 мм һәм язын — 110 мм була.
Еллык чикләнмәгән максимум Тулада 2010 елның 6 августында була һәм +39,2 °C тәшкил итә
Этимология
Калуга Упа елгасының Улицага кушылган урында нигез салына. Владимир Даль буенча, Тула — яшерен, барып булмаслык урын, саклану, сыену яки ябып кую өчен тәгаенләнгән". Бу гипотеза белән Макс Фасмерда ризалаша өлкәсе Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе.
Семйонки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Семйонки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саутвест-Гарбор (сан алу урыны, Мэн)
Саутвест-Гарбор  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Мощанка (Великопольское воеводалыгы)
Мощанка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Саутвест-Гарбор (сан алу урыны, Мэн)
Географиясе
Саутвест-Гарбор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мощанка (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саутвест-Гарбор (сан алу урыны, Мэн)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 959
NGC 959 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Компьен солыхы (1918)
Беренче Компьен солыхы яки Компьен солыхы (1918), Waffenstillstand von Compiègne, Armistice de Rethondes — Антанта илләре белән Алмания арасындагы тынычлык килешүе. Әлеге солых белән Беренче бөтендөнья сугышы тәмамлана.
Тарих
1918 елның 11 ноябрендә Франциянең Компьен шәһәреннән ерак түгел урман эчендә урнашкан Ретонд станциясе янындагы тимер юл вагонында сугышта җиңелгән як — Алмания һәм сугышта җиңгән як — Антанта илләре (союздашлар) вәкилләре тарафыннан имзалана. Компьен солыхы бигрәк тә Франция өчен файдалы була.
Антанта ягыннан адмирал Уимисс (Бөекбритания) һәм маршал Фош (Франция), Алмания ягыннан генерал-лейтенант фон Винтерфельдт кул куя.
Килешү шартлары буенча,
Садовое (Диңгез буе крае)
Садовое (Садовое) — Диңгез буе краеның Пограничный районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), украиннар (10%), тазлар (7%).
Флахау (Зальцбург)
Флахау  — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кускунҗук (Эрегли)
Кускунҗук (Kuskuncuk) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (köy).
Сылтамалар
Kuskuncuk, Ereğli Kuskuncuk, Ereğli
Уссон-сюр-Луар
Уссон-сюр-Луар — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Селе (Шентюр)
Селе  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Корнеана (Кремона)
Казчина Корнеана — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Корнеана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Киреевщизна
Киреевщизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гредиштя (Олт)
Гредиштя — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Үрәнбаш
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (88,1%), руслар (6,1%), үзбәкләр (3,2%).
Гревенвисбах
Гревенвисбах — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соколки (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (35%), казахлар (23%).
Стербридж (Массачусетс)
Стербридж  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Решадие (Илкадым)
Решадие (Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Долно-Сахране
Долно-Сахране — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Ил-Ега
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коодь-Яха (Томчару-Яха кушылдыгы)
Коодь-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Томчару-Яха елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Лувруаль
Лувруаль (Louvroil) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Мобёж кантонына карый.
(19405) 1998 FT8
(19405) 1998 FT8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FT8» саналган.
(4378) Voigt
(4378) Voigt — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 14 маенда W. Landgraf тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 JF» саналган.
Кисёлки
Кисёлки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гөчерушагы (Аргуван)
Гөчерушагы (Göçeruşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Аргуван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Флачах
Флачах — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Якушовка (Свислацкий районы)
Якушовка  (Якушоўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нумеров (ай кратеры)
Нумеров - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 105 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Борис Васильевич Нумеров (1891—1941) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Селище (Доленьське Топлице)
Селище  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тойлок (Балахтон кушылдыгы)
Тойлок (Тайлок) — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Балахтон елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мровино
Мровино — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фериболт (Миннесота)
Фериболт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фериболт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.