cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Складовице
Складовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD166807
HD166807 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(15715) 1989 UN1
(15715) 1989 UN1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 28 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UN1» саналган.
Остри-Камень (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Остри-Камень  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Недзьведзиска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Остри-Камень (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пи-Ридж (Көнбатыш Виргиния)
Пи-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пи-Ридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бәрис һәм Гөлей чиркәве (Казан)
Бәрис һәм Гөлей чиркәве, Пеләтәндәге Бәрис һәм Гөлей чиркәве (Борисоглебская церковь, церковь Бориса и Глеба в Плетенях) — Казан шәһәренең Тукай һәм Әхтәмов урамнары киселешендә урнашкан булган праваслау чиркәве. 1816 елда төзелеп, 1938 елда сүтелгән. Чиркәү урынында Мехчылар мәдәният сараеның скверы булдырылган.
Эдмонд (Канзас)
Эдмонд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эдмонд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ялокша
Ялокша — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Чуашстан биләмәләрендә ага. Елга  Керженец елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Казловичы (Калинкавицкий районы)
Казловичы  (Казловічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Ялокша
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казловичы (Калинкавицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кристиана (Дейн, Висконсин)
Кристиана  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сүлә
Сүлә — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Почта индексы — 422051.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Сөйрәлүчеләр
Сөйрәлүчеләр яки рептилияләр (лат. Reptilia) — умырткалы хайваннарның сыйныфы. Дөньяда аларның 8734 төре билгеле.
Сыйныф мезозой чорында чәчәк аткан. Соңрак күп төрләре юкка чыккан. Хәзерге сөйрәлүчеләрнең бабалары динозаврлар булган дип санала.
Сөйрәлүчеләрнең үз-үзләрен тотышы катлаулы булу баш миенең яхшырак үсеш алуына бәйле. Ул соры ми матдәсеннән торган кабык башлангычыннан һәм яхшы үсеш алган кечкенә мидән тора. Сөйрәлүчеләрдән примитиврак булган хайваннардан төп аермасы — мие кабыгы булуы.
Сөйрәлүчеләр — коры җирдә яшәүгә чынлап җайлашкан беренче төркем умырткалылар, аларның үрчүе һәм үсеше коры җирдә уза. Аларның кайберләре, мәсәлән, крокодил, диңгез ташбакасы, диңгез еланы кабат суда яшәүгә күчкән, ләкин үрчегәндә, күкәй салу өчен, ярга чыгалар. Җир-су хайваннары белән чагыштырганда, сөйрәлүчеләр хәрәкәтчәнрәк, активрак һәм тайга урманнарыннан алын чүлләргә, тропикларга кадәр төрле яшәү тирәлекләренә җайлашканнар. Моңа аларның мөгезматдәдән торган тәңкәләр белән канланган һәм кибүдән саклаучы коры тиресе, тиз хәрәкәтләнүгә җайлашкан очлыклары, бармак очларында төрле өслекләрдән шуышырга мөмкинлек бирүче тырнаклары булышлык итә. Шулай ук аларның очлыклары озын, вак күзәнәкле үпкә бар, моның хисабына газлар алмашы камилрәк. Аларның кеше һәм имезүче хайваннар бөеренә бик тә охшаган бөер бар.
Классификация
Гернетологлар сөйрәлүчеләрнең 8 мең төрен исәнлиләр һәм аларны дүрт отрядка кертәләр:
Күнчелек вәкилләре, даими тән температурасы булмаганлыктан, җылырак климатлы илләрдә тереклек итәләр. Татарстанда барысы 8 төр: ташбакаларның 1 төре һәм тәңкәлеләрнең 7 төре очрый.
Верхяя Комуста
Югары Комуста — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Унзас елгасының уң ярыннан 63 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
(8377) Elmerreese
(8377) Elmerreese — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Каза Франкини (Алесандрия)
Каза Франкини — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Франкини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нойферхау
Нойферхау (Neuferchau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Багарасы (Дерик)
Багарасы (Bağarası) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Дерик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жезонкур
Жезонкур (Gézoncourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,34 км².
Кастельноу-де-Сеана
Кастельноу-де-Сеана — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фретич
Фретич — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скожинице
Скожинице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15716) Нарахара
(15716) Нарахара — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 29 ноябрендә А. Такахаси, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 WY1» саналган.
Перитиба
Перитиба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Варлам чиркәве (Казан)
Варлам чиркәве, Смоленск Алла Анасы иконасы чиркәве (Варлаамовская церковь, церковь Смоленской иконы Божией Матери) — Казан шәһәренең Межлаук урамында урнашкан булган праваслау чиркәве. 1726 елда төзелеп, 1932 елда сүтелгән. Әлеге вакытта чиркәү торган урында Колхоз базары урнаша.
Конфуций
Кун-Цы яки Конфу́ций (, сирә кенә, латинлаштырылуы — Confucius; тууы якынча б.э.к. 551 нче ел, Цюйфу — үлеме б.э.к. 479 елда) — Кытайның борынгы акыл иясе һәм фәлсәфәчесе. Аның өйрәтмәләре Кытай һәм Көнчыгыш Азия тормышына тирән йогынты ясый һәм конфуцийчылык исемле фәлсәфә системасына нигез сала.
Чын исеме — Кун Цү (孔丘 Kǒng Qiū), ләкин әдәбиятта еш кына Кун-цы, Кун Фу-Цы («укытучы Кун») яки Цы — «Укытучы» дип кенә әйтелә. Һәм бу очраклы түгел: 20 яшендә үк ул Кытайда иң беренче һөнәри мөгаллим буларак таныла.
Конфуций борынгы бабаларны олыларга, өлкәннәрнең сүзен тыңларга өйрәткән, иске гореф-гадәтләр һәм кануннар буенча яшәргә өндәгән. Ул һәрнәрсәдә борынгы Кытай культурасын сакларга омтылган. Аның тәгълиматы соңыннан бөтен Кытайга бик нык таралган.
Монже (Ланди)
Монже — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Илнур Гайниев
Илнур Гайниев, Илнур Зөфәр улы Гайниев (1988 елның 5 июле, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Минзәлә районы,  Тауасты Байлар) ― мәдәният эшлеклесе, 2020 елның 14 октябреннән Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә татар дәүләт драма театры директоры. 2019―2020 елларда ― Яшел Үзән, 2016―2019 елларда ― Лаеш районнары башкарма комитетларының мәдәният идарәсе (мәдәният бүлеге) башлыгы.
Тәрҗемәи хәле
1988 елның 5 июлендә Татарстан АССР Минзәлә районы Тауасты Байлар авылында туган. Әнисе ― Мөслимә Гайниева, Тауасты Байлар авылы мәдәният йортының «Нур» халык театры (2020 елда «Идел-йорт» фестивалендә беренче урын алган) режиссеры-сәнгать җитәкчесе, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре. Илнур Гайниев югары белемле: 2010 елда «халык сәнгать иҗаты, хореография коллективының сәнгать җитәкчесе, укытучы» белгечлеге буенча Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын, 2014 елда «электр энергетикасы системалары һәм челтәрләре, инженер» белгечлеге буенча Казан дәүләт энергетика университетын тәмамлаган.
Хезмәт юлы
2005―2011 елларда ― Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университеты каршындагы «Сәйдәш» бию театры солисты. Театр составында Франция, Япония, Мәскәү, Сургутта һ. б. шәһәрләргә гастрольләргә чыга.
2015–2016 елларда ― Лаеш районы Комлы Кавал авылы «Дуслык» спорт-ял үзәге директоры.
2016 елда ― Лаеш шәһәрендәге Район мәдәният йорты директоры, Лаеш районы мәдәният бүлеге башлыгы вазыйфаларын башкаручы.
2016―2019 елларда ― Лаеш муниципаль районы башкарма комитетының мәдәният бүлеге башлыгы. Лаеш районы Рус Никольское авылында узучы Каравон рус фольклоры фестивален популярлаштыруга өлеш кертә.
2019–2020 елларда ― Яшел Үзән муниципаль районы башкарма комитетының мәдәният идарәсе башлыгы, 2019 елда – идарә башлыгы урынбасары.
2020 елның 14 октябреннән ― Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә татар дәүләт драма театры директоры. Беренче проекты - 2021 елның гыйнварында театр базасында узган төбәкара «Ләкләк» беби-театрлар форумы.
Күккә ашу чиркәве (Казан)
Күккә ашу чиркәве (церковь Вознесения Господня) — Казан шәһәренең Островский һәм Кави Нәҗми урамнары киселешендә урнашкан булган праваслау чиркәве. 1676 елда төзелеп, 1932 елда сүтелгән. 1939 елда чиркәү урынында сталин йорты төзелгән.
Станиславув (Билгорайский повяты)
Станиславув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Острикул
Острикул — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Станиславув (Билгорайский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Острикул
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Недзьведзь (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Недзьведзь  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кырктепе (Кайнарҗа)
Кырктепе (Kırktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Кайнарҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15717) 1990 BL1
(15717) 1990 BL1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 21 гыйнварында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BL1» саналган.
Эдна (Канзас)
Эдна  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эдна шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казловка (Светлагорский районы)
Казловка  (Казлоўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бихария (Алба)
Бихария — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD166808
HD166808 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Артемейка
Артемейка (Артемейка) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Ефановка (Нократ кушылдыгы)
Ефановка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җир-су хайваннары
Җир-су хайваннары яки амфи́бияләр (Amphibia) — умырткалы хайваннар сыйныфы, аларның коры җирдә яшәүче иң гади төзелешле төркеме. Төрле чыганаклар буенча амфбияләрнең 4500 — 6400 төре бар.
Тереклек циклының дәрәҗәсенә карап, аларның күпчелеге суда яки коры җирдә яши. Яшәү вакытында гадәттә җир-су хайваннары метаморфоз кичерә, ягъни суда яшәүче личинка булудан сулык буйларында тереклек итүчегә әйләнә. Шул рәвешле, саңак белән сулау үпкә белән сулауга алышына, кан әйләнеше системасы үзгәрә, очлыклар барлыкка килә, сизү органнары системасы үзгәрә.
Классификация
Амфбияләр өч төркемгә бүленә:
Скокова
Скокова — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нойгаттерслебен
Нойгаттерслебен (Neugattersleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караҗаөрен (Ешилъюрт)
Караҗаөрен (Karacaören) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер авыл (köy).
Багарасы (Сөке)
Багарасы (Bağarası) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Сөке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8378) Sweeney
(8378) Sweeney — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 23 сентябрендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SN1» саналган.
Гөргөри чиркәве (Казан)
Гөргөри чиркәве, Постау бистәсендәге Җиңү китерүче Гөргөри чиркәве (Георгиевская церковь, церковь Георгия Победоносца в Суконной слободе) — Казан шәһәренең Санкт-Петербург һәм Артем Әйдинов урамнары киселешендә урнашкан булган праваслау чиркәве. 1717 һәм 1739 еллар арасында төзелеп, 1939 елда шартлатылган. Чиркәү урынында сквер булдырылган.
Кастельо-де-Фарфанья
Кастельо-де-Фарфанья — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гашков Ключ
Гашков Ключ — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара Уса елгасының уң ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Мамброль-сюр-Шуазий
Ла-Мамброль-сюр-Шуазий — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Периторо
Периторо — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Идел-Тын каналы
В.И.Ленин исемендәге Идел-Тын каналы (Волго-Донской канал) — Идел һәм Тын елгаларны бәйләүче канал.
Су юлының озынлыгы 101 км (шуннан 45 км елга һәм сусклагыч аша үтә).
Ике өлештән тора: Идел шлюз баскычы (9 шлюз, биеклеге 88 метр) һәм Тын шлюз баскычы (9 шлюз, биеклеге ↘44 метр). Су юлының йөк ташу өчен бик әһәмиятле.
Тарих
Идел һәм Тынны тоташтырыуның беренче омтылышы төрек солтаны Сәлим IIнеке булды. 1569 елда, Әстерхан явы вакытында ул Тынга канал казу өчен 22 мең гаскәрине җибәрде, ләкин, бер ай генә үткәч, төрекләр «бөек сүгенүләр бәлән» чигенергә мәҗбүр булганнар.
1696 елда Азакны кулга төшергәч, Пётр I канал төзергә булган, ләкин ресурслар җитешмәве һәм башка проблемалар җитәрлек булганлыктан, канал төзелеше 1701 елда туктатылган.
1701 елда Пётр I яңа төзелешенә этәргеч бирде, канал Уканың (Идел кушылдыгы) югары агымын Упа елгасы белән (Тын кушылдыгы) тоташтырырга тиеш иде. 1702—1707 елларда 84 шлюз төзелгән, 1707 елда канал буенча навигация башланды, ләкин ул су ташу вакытында гына була алган; башка ел фасылларында су җитешмәве аркасында канал көймәләр йөреше өчен яраклы булмаган, канал буенча 300гә якын көймә генә үтте, һәм 1720 елда каналда барлык эшләр туктатканнар.
Каза Цаки-Каза Эванҗелизти (Болонья)
Каза Цаки-Каза Эванҗелизти — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Цаки-Каза Эванҗелизти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кросс (Висконсин)
Кросс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нежин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Нежин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монсегюр (Ланди)
Монсегюр — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Пикенс (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Пикенс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гөрҗи чиркәве (Казан)
Гөрҗи чиркәве, Гөрҗи Алла Анасы иконасы чиркәве (Грузинская церковь, церковь Грузинской иконы Божией Матери) — Казан шәһәренең Карл Маркс урамында урнашкан булган праваслау чиркәве. 1838 һәм 1852 еллар арасында төзелеп, 1934 елда сүтелгән. 1936 елда чиркәү урынында сталин йорты төзелгән.
Фрецила
Фрецила — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерзкая (Светица кушылдыгы)
Мерзкая  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Светица елгасының сул ярына тамагыннан 13 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Белогорск (Амур өлкәсе)
Белогорск (Белогорск) — Россия Федерациясенең Амур өлкәсендә урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
География
Шәһәр Зея-Бурея тигезлегендә, Благовещенскидан 108 км ераклыкта урнашкан.
Тарих
1860 елда Пермь һәм Вятка губерналарыннан күчеп утыручылар тарафыннан Александровское исеме астында нигезләнгән. 1926 елда ул Бочкарёвка тимер юл станциясе белән берләштерелә, аңа Александровск-на-Томи исеме һәм шәһәр статусы бирелә. 1931—1935 елларда Краснопартизанск, 1935—1957 елларда Куйбышевка-Восточная исемнәрен йөрткән. 1957 елдан хәзерге исемен йөртә.
Икътисад
Төзелш материаллары, азык-төлек сәнәгате үзәге.
Хәрбият
Шәһәр Ерак Көнчыгыш хәрби округы бүлекчәләренең урнашу урыны. Биредә 35-нче армиясенең һәм 21-мотоукчылар дивизиясенең штаб-фатилары урнашкан. Шәһәрдән 26 км ераклыкта «Украинка» хәрби-һава базасы урнашкан.
(15718) Imokawa
(15718) Imokawa — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 30 гыйнварында M. Matsuyama, К. Ватанабэ тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BB2» саналган.
Острови (Дзялдовский повяты)
Острови  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Желакур
Желакур (Gélacourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,78 км².
Урыс Куглануры
Рус Куглануры (Руш Кугланур, Русский Кугланур) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Скорошовице
Скорошовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ольга Лебедева
Ольга Сергей кызы Лебедева (Ольга Сергеевна Лебедева, Төркиядә: Gülnar Hanım, Гөлнар ханым) (1852 ел Казан губернасы — 1918 елның 5 (6, 7 ?) ноябре) — Россия һәм Төркия тәрҗемәчесе һәм Көнчыгышны тикшерүче.
Башлангыч еллар
Кыз фамилиясе — Барщева. Лебедева — ике тапкыр (1883-1886 һәм 1899-1903) Казан шәһәре башлыгы булган икенче ире Александр Лебедев фамилиясе. Алты балалары була.
Лебедева төрек, татар, гарәп һәм фарсы телләрен танылган татар мәгърифәтчесе Каюм Насыйридан өйрәнгән. 1886 елда Кей-Кавусның «Кабус Наме» (XI гасыр) китабын рус теленә тәрҗемә итә (тәрҗемә фарсы теленнән түгел, ә Каюм Насыйриның татар телендәге басмасыннан эшләнгән). Ул чордагы татар мәдәниятенең күп кенә эшлеклеләре белән якыннан таныш булган. Бу, гомумән, Россия дворянлыгы гадәтләрендә булмаган.
Тәрҗемәчелек эшчәнлеге.
1889 елда Стокгольмдагы халыкара ориенталистлар конгрессында катнаша, аннан төрек язучысы һәм тәрҗемәче Әхмәт Мидхәт белән бергә берничә елга Төркиягә китә, анда классик рус әдәбиятын төрек теленә тәрҗемә итү белән шөгыльләнә. Ул, Мидхәт ярдәмендә, Gülnar hanım (төр.) тәхәллүсе астында Лермонтовның «Демон» поэмасын, Лев Толстойның «Иван Ильичның үлеме» повестьларын, «Семейное счастье», «Ильяс», «Ике карт» һәм «Чем люди живы» хикәяләрен, Пушкин әсәрләрен төрек тәрҗемәсендә бастыра алган.
Шул вакытларда ул Атаулла Баязитовның полемик әсәрен татар теленнән төрекчәгә тәрҗемә итә.
Тәрҗемәләре өчен cолтан Габделхәмит II аны икенче дәрәҗә Шәфкать ордены белән бүләкли.
Ул шулай ук рус әсәрләрен татар теленә тәрҗемә итә. Мәсәлән — "Бакчасарай чишмәсе".
Соңрак ул танылган төрек язучысы һәм феменисткасы Фатыйма Алия Топузның әсәрләрен Француз теленә тәрҗемә итә.
Җәмәгать эшчәнлеге
1893 елда, Россиягә кайткач, Лебедева Россиядә Шәрыкъне өйрәнү җәмгыятен булдыру эшен алып бара, ул 1900 елда оештырыла (Лебедева мактаулы рәис итеп раслана).
Элбинг (Канзас)
Элбинг  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Ольга Лебедева
Җәмәгать эшчәнлеге
Шул ук елны рус-татар газетасын бастыруга рөхсәт алырга тырыша, әмма бу эштә аның элгәрләре кебек үк, уңышсызлыкка дучар була. Моннан тыш, яшерен "магометанлыкта" шикләнү сәбәпле, аның артыннан полиция күзәтчелеге куела.
Элбинг (Канзас)
Тарихы
Элбинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Риш
Ла-Риш — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Нойкирхен (Альтмарк)
Нойкирхен (Neukirchen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тиборув (Козеницкий повяты)
Тиборув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юынчы
Юынчы — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы татар авылы.
Почта индексы — 422535.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Станиславув (Лукивский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боголюбски чиркәве (Казан)
Боголюбски чиркәве, Боголюбски (Кәтернә) чиркәве, Адмираллык бистәсендәге Боголүбски Алла Анасы иконасы чиркәве (Боголюбская (Екатерининская) церковь, церковь Боголюбской иконы Божией Матери в Адмиралтейской слободе) — Казан шәһәренең Несмелов урамында урнашкан булган праваслау чиркәве. 1835 елда төзелеп, 1930 (1938?) елда сүтелгән. 1958 елда чиркәү урынында Елга техникумы бинасы төзелгән.
Незнань
Незнань — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Лекма (Нократ кушылдыгы)
Зур Лекма — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD166894
HD166894 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Анджей Дуда
Анджей Дуда, А́нджей Себа́стьян Ду́да (Andrzej Sebastian Duda; 1972 елның 16 мае, Польша Халык Республикасы, Краков) — поляк сәясәтчесе, 2015 елның 6 августыннан Польша президенты (2020 елда яңа бишьеллык срокка сайланган).
Тәрҗемәи хәле
1972 елның 16 маенда Краковта туган. 1984—1990 елларда Краковтагы харцер оешмасы әгъзасы була (пионерлар оешмасы аналогы). 1996 елда хокук һәм идарә факультетын тәмамлаган. 1997 елда үзе тәмамлаган университетта суд эшчәнлеге кафедрасында эшли һәм фән белән шөгыльләнә башлый. 2005 елның гыйнварында хокук фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсе ала. 2005 елда шәхси юридик фирмасын нигезли. 1998—2002 елларда — «Азатлык берлеге» фиркасе активисты була, 2005 елгы парламент сайлауларыннан соң «Хокук һәм гаделлек» уң фиркасе белән хезмәттәшлек итә башлый.
2006—2007 елларда — Юстиция министрлыгында дәүләт сәркатибе урынбасары.
2008—2010 елларда — президент Лех Качинский канцеляриясендә статс-сәркатип.
2014—2015 елларда — «Хокук һәм гаделлек» фиркасеннән Европа берлегенең түбән сайлана.
2015 елның 10 маенда узган президент сайлауларында (беренче турда 34,76 %, икенче турда 53 % тавыш җыеп) гамәлдәге президент Бронислав Коморовскины җиңеп, Польша президенты итеп сайлана /
2020 елда яңа бишьеллык срокка сайланган. Моңа кадәр ике срок рәттән Польша президенты булып Александр Квасьневский гына эшләгән.
Гаиләсе
Әтисе Ян Тадеуш Дуда (1949 елның 29 апрелендә туган) — техник фәннәр профессоры. Әнисе Янина Милевская-Дуда (1949) — химия профессоры. Хатыны алман теле укытучысы Агата Корнхаузер-Дуда (1972 елның 2 апрелендә туган). Кызлары Кинга (1995).
Янушка
Янушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Перобал
Перобал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кастельсера
Кастельсера — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Острови (Щиценский повяты)
Острови  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15719) 1990 CF
Тарихы
1990 елның 1 февралендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 CF» саналган.
Казлы (Ельский районы)
Казлы  (Казлы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Ельский район районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(8379) Стражински
(8379) Стражински — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 27 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SW10» саналган.
Кыркчалы (Өзалп)
Кыркчалы (Kırkçalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Өзалп илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монсуе
Монсуе — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Скорошув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Скорошув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Юшалы
Юшала (Юшала) — Свердловск өлкәсенең Тугулым шәһәр округы составына керүче бистә.
Тарих
1885 елда нигезләнгән.
1958—2004 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Каза Цанелино (Павия)
Каза Цанелино — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Цанелино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кросс-Плейнс (шәһәр, Висконсин)
Кросс-Плейнс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Архипята (Киров өлкәсе)
Архипята (Архипята) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Тимеров
Тимеров ― фамилия.
Бихария (Бихор)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дресвянка (Балыксу кушылдыгы)
Дресвянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Балыксу елгасының сул ярыннан 29 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Утлы Җир (архипелаг)
Утлы Җир (Tierra del Fuego ) — Көньяк Американың көньяк читендәге архипелаг.
Кыйтгадан Магеллан бугазы белән аерылган. Көнбатыш өлеше Чили, көнчыгыш өлеше Аргентина составында.
Мәйданы 72 мең км². Утлы Җир яки Исла-Гранде утравы (мәйдан 48 мең км²) һәм бик күп вак утрау һәм кыялардан гыйбарәт. Архипалагның иң көньяк ноктасы — Горн борыны. Архипелагның көньяк һәм көнбатыш өлеше таулы (иң биек ноктасы 2469 м), калган өлеше калкулыклы тигезлекләр һәм түбәнлекләр. Торфлы сазлыклар күп. Бозлыклар бар.
Климаты уртача, салкынча океан климаты. Гыйнварның уртача темпратурасы +10°…11°, июлнеке 0°…+2°. Явымнар саны 500…2000 мм.
Милли парклар бар. Халык сарыкчылак һәм балык тоту белән шөгыльләнә. Нефть һәм газ чыганаклары бар. Төп торак пунктлары: Ушуая һәм Порвенир. Утлы Җирне аурупалылардан иң беренче булып 1520 елда Фернан Магеллан әйләнеп үткән. Ул җирле халык тарафыннан яндырган утларны күреп, архипелагка шундый исем биргән.
Маһинур Фәйзуллина
Маһинур Фәйзуллина, Маһинур Гайнулла кызы Фәйзуллина (1901 елның 13 июне, Атбасар — 1983, Алабуга) — әдәбият галиме, тәнкыйтьче, тәрҗемәче, Казан пединституты һәм Алабуга укытучылар институты укытучысы, доцент, филология фәннәре кандидаты, АДПИның әдәбият кафедрасының беренче мөдире. Кандидатлык диссертациясе яклап, гыйльми дәрәҗә алган беренче татар хатын-кызы. Алабуга шәһәренең шәрәфле ватандашы (1994, вафатыннан соң). 1927-1939 елларда ВКП (б) әгъзасы. Муса Җәлил иҗаты турында шагыйрь үзе исән чагында басылып чыккан бердәнбер авторы.
Тәрҗемәи хәле
1901 елның 13 июнендә Акмола өлкәсе Атбасар өязе Атбасар өяз шәһәрендә (1879 елга кадәр станица, чик буе кирмәне) туган. Башлангыч белемне Атбасарга килгән Иж-Бубый мәдрәсәсенең җәдитче укытучылары Әфләтүновлардан ала. Биш яшендә укырга һәм язарга өйрәнә. 13 яшендә Троицк хатын-кыз укытучылар семинариясенә укырга керә, әлеге уку йортын (барысы 16 предмет) «бишле» билгеләренә генә тәмамлый. 1917 елда туган шәһәре Атбасарда, 1920 елларда Себердә (Тара, Омск, Новониколаевск, Славгород) укытучы булып эшли, «Азат Себер» газетасын чыгаруда катнаша. «Азат Себер» газетасының мөхәррире Хәбиб Вәлиевка (1896-1937) кияүгә чыга.
1924 елда Х. В. Вәлиевны Мәскәүгә карамагына эшкә җибәрәләр. Маһинур Фәйзуллина Мәскәүдә Нариманов исемендәге 27нче санлы татар мәктәбендә татар теле һәм әдәбиятыннан укыта, бер-бер артлы балалар өчен язган ике китабы чыга: «Октябрь балалары» (1925), «Гали белән Вәли». Аның укучылары арасында булачак язучы Габдрахман Әпсәләмов та (1911-1979) була. 1926 елда М. Г. Фәйзуллина Мәскәүнең районы шурасына депутат итеп сайлана. 1927 елда Мәскәүдә узган активист хатын-кызларның Бөтенсоюз киңәшмәсендә Көнчыгыш (үзбәк, төрекмән) хатын-кызлары делегациясен җитәкли, А. В. Луначарский, А. Коллонтай, К. Цеткин белән якыннан таныша.
1928 елда, Х. В. Вәлиевны фирка Татарстан өлкә комитетына эшкә күчерү сәбәпле, гаилә Казанга кайта. М. Фәйзуллина Казанда пединститут тәмамлый һәм профессор Галимҗан Нигъмәти кул астында аспирантурада укый. 1936 елда 4нче һәм 7нче сыйныфлар өчен «Уку китабы» дәреслек-хрестоматиясе бастырып чыгара, анда үзенең тәрҗемә әсәрләрен дә кертә.
1937 елда ТАССР җир эшләре халык комиссары урынбасары булып эшләгән ире Х. Вәлиевны корткычлыкта гаепләп, кулга алалар һәм тиздән атып үтерәләр. Казан пединтитутында декан урынбасары булып эшләгән М. Фәйзуллина фиркадән чыгарыла, эшеннән куыла, фатирлары тартып алына. Казан кирпеч заводына эшкә урнаша. 1939 елда «советка каршы эшчәнлек»тә гаепләнеп, кулга алына. 1957 елда аклана.
1941 елда сугыш башлангач, үзәктән читкә, Алабуга укытучылар институтына җибәрелә. Биредә татар шагыйре Габдулла Тукай иҗатына багышланган диссертациясен тәмамлый, Казанга барып, диссертациясен яклый. Озак еллар пединститут студентларына татар әдәбиятыннан лекцияләр укый.
Муса Җәлил
М. Фәйзуллина М. Җәлилнең үзе һәм аның иҗаты белән Мәскәүдә татар мәктәбендә укытканда ук таныш була. 1939 елда укытучы Ырынбур педагогия институтының татар бүлеге студентларына совет әдәбияты курсы буенча лекцияләр укырга чакыру ала. Программада Муса Җәлил иҗаты да була. Шагыйрь турында язма чыганаклар булмаса да, М. Фәйзуллина аның шигырьләрен анализлап, лекциялек материал туплый. Чыгыш студентларга охшый. Шуннан соң Муса Җәлил турында мәкалә язу уе туа һәм бу турыда «Совет әдәбияты» (хәзерге «Казан утлары») журналы мөхәррире Имаметдиновка әйтеп куя. Казанга кайткач, аны Муса Җәлил үзе эзләп таба һәм: «''Сез минем турыда мәкалә язарга уйлагансыз икән. Материалларны мин сезгә үзем бирермен''», дип әйтә. Бер атнадан шагыйрь бер кочак кулъязмасын китереп тә бирә. Әзер мәкаләне М. Фәйзуллина Гадел Кутуй янында шагыйрнең үзенә кычкырып укый. Шагыйрьнең үзеннән уңай бәя ишеткәч, «Муса Җәлил иҗаты турында» дигән мәкалә 1940 елның март аенда «Совет әдәбияты» журналында басылып чыга. Бу — шагыйрь үзе исән чагында басылып чыккан, аның иҗатын яктырткан бердәнбер монография була. Берничә айдан Муса Җәлилнең «Хат ташучы» поэмасы аерым китап булып басылып чыга. Автор, култамгасын куеп, китабын М. Фәйзуллинага бүләк итә. Муса Җәлилгә багышланган икенче мәкаләсе 1948 елда (шагыйрьнең исеме тыелган заманда) дөнья күрә.
Гаиләсе
Өлкән улы Ук Вәлиев 1942 елның көзендә сугышка китә, пулеметчы буларак Сталинград сугышында катнаша, 1943 елның гыйнварында һәлак була. Кече улы лейтенант Өмет (Эмик) Вәлиев 1944 елның августында сугышта һәлак була. Брест өлкәсе Знаменка авылы янындагы туганнар каберлегенә җирләнгән. Вафатыннан соң «Батырлык өчен» медале белән бүләкләнгән. Кызы Ария Хәбиб кызы Вәлиева (ире буенча фамилиясе Шабашвили) Казанда туа, гомер буе Алабуга пединститутының рус һәм чит ил әдәбияты кафедрасы доценты булып эшли, филология фәннәре кандидаты. Улы Әмир Евгений улы Шабашвили (АКШ; http://emirco.net/; http://amirko.livejournal.com/)
Кызыклы факт
Габдрахман Әпсәләмов «Яшел яр» романын (1968) үзен Мәскәү татар мәктәбендә укыткан укытучыларга, шул исәптән татар теле укытучысы Маһинур Фәйзуллинага, багышлаган.
Хәтер
Алабуганың 2нче татар гимназиясенә исеме бирелгән.
Караҗаөрен (Буланык)
Караҗаөрен (Karacaören) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Буланык илчесенә караган бер авыл (köy).
Пинч (Көнбатыш Виргиния)
Пинч  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пинч халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Местыш
Местыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Обнора елгасының уң ярына тамагыннан 63 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Неканин
Неканин — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD166921
HD166921 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(15720) 1990 EN1
(15720) 1990 EN1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 2 мартында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 EN1» саналган.
Ла-Рош-Клермо
Ла-Рош-Клермо — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Элвуд (Канзас)
Элвуд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ветляна (Идел кушылдыгы)
Ветляна — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Идел старица елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 5 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нойлинген (Альтмарк)
Нойлинген (Neulingen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перола (Парана)
Перола  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Островин
Островин — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фрецилешть
Фрецилешть — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тиборув (Минский повяты)
Тиборув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Анна Донат
Анна Юлия Донат (Donáth Anna Júlia; 1987 елның 6 апреле, Будапешт, Маҗарстан) — Маҗарстан сәяси эшлеклесе. партиясе вице-президенты. 2019 елдан Европа парламентының депутаты. «Европаны яңартып» сәяси төркем әгъзасы булып тора.
Тиборув (Минский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анна Донат
Тормыш юлы
Анна Донат 1987 елның 6 апрелендә Маҗарстан башкаласы Будапештта (Donáth László) һәм Ильдико Мунтаг (Muntag Ildikó) гаиләсендә туа. Ул өч абыйның һәм апаның иң кечесе. Әтисе Ласло Донат — пастор һәм Маҗарстан Социалистик партиясеннән Милли җыелышның элеккеге әгъзасы. Аның әтисе ягыннан бабасы, (Donáth Ferenc), юрист һәм 1956 елда Маҗарстан күтәрелеше вакытында Маҗарстан Социалистик эш партиясе Үзәк Комитетының өч секретаренең берсе була.
Будапештның Бекасмегьер районында Вереш Петер исемендәге гимназияне тәмамлаган. Будапешт университетында социологияне өйрәнгән, Амстердам университетында миграция һәм этник тикшеренүләрне өйрәнгән. Укуны тәмамланганнан соң Европа комиссиясендә стажировка уза, аннары, мигрантларга ярдәм итүче Menedék хөкүмәтнеке булмаган оешмасында проект менеджеры булу өчен, Маҗарстанга кайта. 2016 елда яшьләр Моментум Хәрәкәтенә кушыла һәм 2018 елның июнендә партиянең вице-президенты була. Донат 2018 елда Маҗарстанда Парламент сайлауларында кандидат була, анда партия бер парламент урынын да ала алмый.
2018 елның декабрендә ул эш сәгатеннән тыш сәгатьләрнең кискен артуын аңлаткан «коллык законы» дип аталган хезмәт законнарын үзгәртүгә каршы массакүләм протестларда катнаша. Протест акциясе вакытында тоткарлана.