cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Искра (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Таталылар
Таталылар (Tatalılar ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
Зур Ибрюль
Зур Ибрюль — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2542/938/281 урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ушам
Ушам — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Стефаново (Перник өлкәсе)
Стефаново  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осе
Осе — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Палаткова
Палаткова (Палаткова ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Яңа Батурино
Яңа Батурино (Новобатурино) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%),.
Чуватка
Чуватка — Россия территориясеннән инеш. Пенза өлкәсенең Белинский районы биләмәләрендә ага. Елга Кевда елгасының сул ярына тамагыннан 39 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Седлиска (Опольский повяты)
Седлиска  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крюково (Киров өлкәсе)
Крюково (Крюково) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Норт-Мертел-Бич (Көньяк Каролина)
Норт-Мертел-Бич  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Норт-Мертел-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олукпынар (Полатлы)
Олукпынар (Olukpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Окулово (Мари Ил)
Окулово (Окулово, Окулово) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Жнин-Весь
Жнин-Весь — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Киразсөкү (Бозкурт)
Киразсөкү (Kirazsökü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Денизли иле Бозкурт илчесенә караган бер авыл (köy).
Корела җире
Корела җире (Кирьяланд, Корела, Карел җире) — X-XVI гасырларда төньяк-көнбатыш Ладога буе территориясенең тарихи исеме. Корел — хәзерге карелларның ата-бабалары нәселе буенча үз исемен ала.
Тарихы
Кирьялаланд (Карелия җире) турында иң иртә язма истәлекләр Көнбатыш Ауропа чыганакларында — «Легендаризге Олав сагасы», Норвегиянең «Матур тире», «Җир тиресе» һ.б. сагалары җыентыгында бар. Бу чыганакларда X гасыр азагы — XI гасыр башында Норвегия конунгларының Кирьяландка хәрби походлары турында сөйләнә.
Кореланың борынгы рус язма чыганакларында беренче тапкыр Бөек Новгородның 590нчы берестян грамотасында искә алына.
Ганзия берлеге (1259-1263) белән килешү нигезендә, Бөек Новгород Кореладагы ганзия сәүдәгәрләренең куркынычсызлыгы өчен җаваплылыкны үз өстенә алмаган.
1270 елдан башлап Корела Новгород волосте составында булган.
1293 елдан шведларның Финляндиядә экспансиясе барнышында Новгород белән бәрелешләр Корела территориясендә була.
1302 елда Кореланың Төньяк Норвегиягә кабат һөҗүмнәре билгеле.
XIV гасыр башыннан Корела җиренең Ладога буе өлеше Новгород белән билгеләнгәнна местнигы идарә иткән. Ладогабуе өлешендә наместник резиденциясе итеп Корела ныгытмасы билгеләнгән.
1323 елда, нәтиҗәдә, 30 елга якын хәрби гамәлләр, Швеция Корольлеге һәм Новгород Республикасы арасында төзелгән Ореховецкий килешүе буенча, Кореяла көньяктан төньякка бүленә. Швед Корольлеге һәм Новгород Республикасы арасында дәүләт чиге Сестра елгасы буенча, төньякта Сайма күленә кадәр һәм аннары төньяк-көнбатышта Ботаника култыгы ярына кадәр урнаштырылган. Кореланың Новгород өлеше — Новгород җиренең су пятинасы составына, шведлар Швед Корольлегенең Финляндия Герцоглыгының Выборг Лены составына керә. Ореховецкий килешүе буенча беренче тапкыр рәсми рәвештә яңа административ өлкә — Корела җире турыдан-туры Новгород карамагына кергән дип искә алынган.
1478 елда, Мәскәү - Новгород сугышы нәтиҗәсендә бөек кенәз Иван III кенәзе державасына кушылганнан соң (1477-1478), Новгород наместниклыгының Ладога буе өлеше административ мөстәкыйль Корела өязенә бүлеп бирелә.
Хильтпольтштайн
Хильтпольтштайн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гожице-Велики
Гожице-Велики — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Илһам Галин
Галин Илһам Илүс улы (16 ноябрь 1969 ел) — биналар төзүдә кулланылган төзелеш материалларын, азык-төлек җитештерү буенча шәхси эшкуар, бер мандатлы 17-нче сайлау округынан Башкортстан Республикасының 4-нче һәм 5-нче чакырылыш Дәүләт Җыелышы — Корылтай депутаты.
Биографиясе
Илһам Илүс улы Галин 1969 елның 16 ноябрендә Башкорт АССР-ының Борай районы Борай авылында туган.
Хезмәт юлы
1991 елда Краснокама районының Ленин исемендәге колхозында баш инженер булып хезмәт юлын башлый.
2000 елдан Нефтекама каласындагы «Башнефтьстрой» ЯСҖ-ендә эшли.
2006 елдан – «Башнефтьстрой» ЯСҖ-енең генераль директоры.
Россия Федерациясе Коммунистлар партиясенең фракция әгъзасы.
Парлы, кыз тәрбияли.
17-нче бер мандатлы сайлау округыннан Башкортстан Дәүләт Җыелышы — Корылтайның 4-нче һәм 5-нче чакырылыш депутаты. Дәүләт төзелеше, хокук саклау һәм хөкем мәсьәләләре буенча Комитет һәм депутат этикасы буенча комиссия эшләрендә катнаша. Ярдәмчесе — Журавлев Виктор Александрович.
Казе Скьевене (Тревизо)
Казе Скьевене — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Скьевене Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Cäbbär Birde
300px|мини|уңда|Altın Urda çäçäk atu däwerendä, 14 ğasır Cäbbär Birde (جبار بردی) - Altın Urda xanı (1416-1417).
Tuqtamış xan ulı.
Tarix
1416 yılda Cögrä xan häm bäkläribäk İdegäy arasındağı nizağ näticäsendä Tuqtamış xan ulı Cäbbär Birde Yaña Saray täxetendä utırğan.
Läkin ber yıldan İdegäy bütän täxetkä däğwaçı Därwiş xannı xäkimiätkä kitergän.
1417 yılda Därwiş xan Altın Urda täxetendä utırğan.
Бүздәк районы
Бүздәк районы (Буздякский район) — Башкортстанга керүче муниципаль район. Административ үзәге — Бүздәк авылы.
География
Муниципаль район Башкортстанның көнбатыш өлешендә, Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгы өстенә урнашкан. Район җире озынча, төньяктан көньякка төшә торган формада. Көньяк өлеше Урал алды далаларына керә. Районны Чәрмәсәннең югаргы агымы кисеп чыга.
Туфрак өслеген кара туфраклар тәшкил итә. Урманнарда юкә, имән, усак, каен үсә. Нефть ятмалары, кызыл балчык, ком-таш катнашмасы Бүздәк районының җир асты байлыгын тәшкил итәләр.
Оешу тарихы
1930 елның 20 августында Бөтенсоюз Үзәк башкарма комитеты карары белән Башкорт Автономияле Республиканың кантоннарга бүленеше бетерелә һәм 48 район барлыкка килә, шул исәптән Бүздәк районы. Яңа районның үзәге Бүздәк станциясе сайлап алына. Ул торак пунктының чын исеме – Табанлыкүл булган. Ләкин бер тарихи буталчыкка күрә аңар икенче авылның исемен кушалар: Бүздәк итеп элек хәзерге Иске Бүздәк аталган (бу хакта район үзәгенә багышланган мәкаләдән укып була).
Район 21 авыл шурасына бүленгән (1940): Әмир, Арыслан, Ахун, Бүздәк, Казаклар-Кобау, Каңлы-Төркәй, Картамак, Каран, Килем, Кыска-Елга, Күзәй, Михайловка, Никольское, Сабай, Сәвәдебаш, Таулар, Тугай, Түреш, Урзайбаш, Шланлыкүл.
Халык
1970 елда 38 638 кеше яши, 1989 елда — 30 515, 2002 елда — 31 178. Шулардан 15 833 ягъни район халкының 50,8% — татар, тагын 12 528, ягъни 40,2% — башкорт, рус – 2 218 (7,1 %). 1989 елда татарлар 19 758 (халыкның 64,7%) булганнар, башкортлар – 9001 (26,2%). Чынлыкта районда бер генә зур башкорт авылы бар: Каңлы-Төркәй.
Районда барлыгы 85 авыл исәпләнә. Халыкның өчтән бер өлеше район үзәгендә тора.
Демография
Туган тел буенча халык (2010): татар теле — 73,3%, башкорт теле — 16,3%, рус теле — 9,1%.
Социаль тармак
Районда 55 мәктәп бар, шул исәптән 21е — урта; 1 һөнәри уку йорты (№ 85, Каран авылы), 28 китапханә, 53 мәдәнят йорты һәм клуб, 3 хастаханә. 1931 елның 15 октябреннән бирле татар һәм рус «Бүздәк яңалыклары» — «Буздякские новости» газеты чыгарыла.
Икътисад
Район авыл хуҗалыгында махсуслаша: бөртеклеләр, шикәр чөгендере, сөт-ит терлекчелеге, дуңгызчылык.
Транспорт
Районны көнчыгыштан көнбатышка Чишмә—Сембер тимер юлы һәм Уфа—Октябрьский автомобиль юлы бүлеп чыга. Төньяктан көньякка — Чакмагыш-Бүздәк-Дәүләкән автомобиль юлы.
Районның атаклы кешеләре
Советлар Берлеге Каһарманнары һәм Дан ордены кавалерлары:
Истәлекле урыннар
Килем авылында татар морзалары Тәфкилевләрнең утары урнашкан.
HD200405
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нью-Чикаго (Индиана)
Нью-Чикаго  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юсту
Юсту (Ustou) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Бостанлы (Даргечит)
Бостанлы (Bostanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Даргечит илчесенә караган бер авыл (köy).
Стрезимировци
Стрезимировци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йәмәндә ислам
Йәмәндә ислам (الإسلام في اليمن) — Йәмән территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Йәмән халкының (29 млн 825 мең кеше) 93,10 % ы (27 млн 784 мең кеше) (бөтендөнья мөселманнарының 1,50 % ы) — Ислам дине тарафдары (2020). Ислам – Йәмәннең дәүләт дине.
Тарих
Йәмәндә Ислам безнең эраның 630 елында, Мөхәммәд пәйгамбәр исән вакытта, фарсы хакиме Бәдхән идарә иткән чорда кертелгән. Нәкъ менә шул чорда Йәмәндә мәчетләр (Санада зур мәчет) төзелә. Йәмән Гарәп-Ислам хәлифәтенең бер өлешенә һәм ислам империясе провинциясенә әверелә.
XI гасырда төньяк һәм Көньяк Йәмәннең зур өлеше Мисыр  кулында була.
Урта гасырларда (818-1018),  (1022-1158), Мисыр    (1174-1229) һәм төркмән  (1229-1454) гаиләләре хакимлек итә.
897 елда башланган идарә итүче зәйди - шигый имамнар нәселе Йәмән белән 1962 елга кадәр җитәкчелек итә.
1517 елдан соң һәм XIX гасырда Йәмән Госманлы империясенең номиналь өлеше була.
1989 елның июнендә Төньяк һәм Көньяк Йәмән арасында берләшү турында сөйләшүләр башлана һәм 1990 елның ноябрь ахырында бердәм дәүләткә берләшү турында килешү имзалана.
Хәзерге заман
Йәмән — Гарәп ярымутравының көньяк читендә урнашкан мөселман гарәп иле. Аның халкы тулысынча диярлек гарәпләрдән тора, калган өлеше — Африка этник төркемнәре. Илнең рәсми теле — гарәп теле, һәм, күрше Якын Көнчыгыш илләрендәге кебек үк, аның рәсми дине — ислам. WIN / Gallup International сораштырулары нигезендә (сораштырылучыларның 99 проценты дине турында сорауга уңай җавап биргән), Йәмән гарәп илләре арасында иң дини халыкка ия һәм бөтен дөньяда иң динле халыкның берсе булып (Эфиопия, Малави, Нигер, Шри-Ланкадан соң бишенче урында) тора.
Йәмән халкының күпчелеге гарәпләр, ил нәсел җәмгыяте булып кала, шәһәр районнарында, бигрәк тә Әл-Әхдәмдә нәселдән килгән каста төркемнәре бар.
Йәмәндә Госманлы империясе вакытыннан калган 10 мең — 30 мең төрек, шулай ук элек шактый зур җәмгыятьләре булган Йәмән яһүдләре яши. Шулай ук Индонезия, Малайзия һәм Сингапурдан эшкә килүчеләр бар. Йәмән 160 000 тирәсе качакны һәм сыеныр урын сораучыны, нигездә, Сомали, Гыйрак, Хәбәшстан һәм Сүриядән кабул иткән.
Төньяк таулыклары зәйдиләре гасырлар буена Төньяк Йәмәннең сәясәтендә һәм мәдәни тормышында өстенлек итә; Төньяк һәм Көньяк Йәмәннең берләшүе белән шәфигый сөнниләр сан буенча зәйдиләрне узып китә. Шуңа да карамастан, зәйдиләр элеккечә хөкүмәттә, аерым алганда, Йәмән Кораллы Көчләренең элекке Төньяк Йәмән бүлекчәләрендә күп.
Бөтен Йәмәндә нибары 1 мең христиан һәм 50 яһүд исәпләнә.
Белем алу
Дәүләт мәктәпләре бары тик ислам динен өйрәтүне тәэмин итә, мөселманнарга Ислам динен өйрәтмәгән шәхси мәктәпләрдә уку рөхсәт ителә. Мәктәпләрдә дини экстремизмны булдырмаска омтылып, хөкүмәт рәсми расланган уку программасы кысаларыннан чыккан нинди дә булса курсларны шәхси һәм милли мәктәпләрдә укытуны рөхсәт итми.
Хөкүмәт лицензиясе булмаган дини мәктәпләрнең белем бирү таләпләреннән тайпылуына һәм сугышчан дини идеологияне пропагандалавына борчылып, 4500 дән артык шундый уку йортын яба һәм анда укучы чит ил студентларын кайтарып җибәрә.
Фавроль-сюр-Шер
Фавроль-сюр-Шер — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Йәмәндә ислам
Мәчет
Бөек мәчет — Йәмән башкаласы Сана шәһәрендә урнашкан борынгы мәчет. VII гасырда төзелгән бина. Мөхәммәт пәйгамбәр исән вакытта төзелгән, дип исәпләнелә. ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасына кертелгән.
(17754) 1998 DN8
(17754) 1998 DN8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 февралендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DN8» саналган.
Валя-Равенска
Валя-Равенска — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туолеми-Сити (Калифорния)
Туолеми-Сити  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Туолеми-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көньяк Кытай диңгезе
Көньяк-Кытай диңгезе -  Каримата һәм Малакка бугазларыннан башлап Тайвань бугазына кадәр 3500000 km² территориясен биләүче Тын океан ы өлеше булган кырыйбуе диңгезе. Бу район сулары аркылы дөнья сәүдәсенең өчтән бер өлеше узуы һәм дә диңгез табаны астында бай нефть һәм газ ятмалары булганлыгы фаразлануы аркасында әһәмиятле.
Урнашуы: Диңгез акваториясе буенча бергәләп архипелагны тәшкил итүче йөзләгән кечкенә Көньяк Кытай диңгезе утраулары сибелгән. Диңгез һәм аның күбесенчә кеше яшәмәгән утрауларына берничә ил каршылыклы суверен дәгъваларын белдерә. Дәгъвалар шулай ук бу утраулар һәм диңгезнең төрле атамаларында чагыла.
Осе-ла-Плен
Осе-ла-Плен — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Көньяк Кытай диңгезе
Киңлеге
Халыкара гидрография оешмасы Көньяк Кытай диңгезе чикләрен түбәндәгечә билгели:
Тәзәкәнд (Бейләган)
Тәзәкәнд  (Təzəkənd ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
Гожице-Мале
Гожице-Мале — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бецау
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сана бөек мәчете
Сана бөек мәчете (الجامع الكبير بصنعاء, әл-җәмиг әл-кәбир би-сана-әэ) — Йәмән башкаласы Сана шәһәрендә Мөхәммәт пәйгамбәр исән вакытта төзелгән мәчет. VII гасырда төзелгән бина элеккеге көнчыгышында урнашкан һәм шәһәрнең тарихи үзәген үз эченә алган ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасының бер өлеше булып тора.
Тарих
Ислам тарихы буенча, мәчетнең иң борынгы диварлары Мөхәммәт пәйгамбәр исән вакытта төзелгән. Бина күп гасырлар дәвамында берничә ремонт кичергән. Анда 1972 елда реставрация вакытында борынгы кулъязмалар табылган.
Үзәк ишегалды 80 х 60 метр. Гыйбадәт заллары төньяктан көньякка таба урнашкан. Заллар башка районнардан китерелгән Исламга кадәрге чор материалларыннан төзелгән. Бер фикер буенча, мәчет — мөселман чоры (Госманлы империясе) корылмасы, чөнки мәчет Мәккәдәге Кәгъбәгә охшаш. Икенче фикер буенча, мәчет дизайны Исламга кадәрге чорга карый. Бинада вакыф документлары сакланган, борынгы кулъязмалар булган зур китапханәсе бар.
Жолендово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Жолендово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Химмелькрон
Химмелькрон — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17755) 1998 DU11
(17755) 1998 DU11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DU11» саналган.
Казе Солиго (Тревизо)
Казе Солиго — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Норт-Огаста (Көньяк Каролина)
Норт-Огаста  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Норт-Огаста шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Tatarica (энциклопедия)
'''Tatarica. Татар энциклопедиясе''' — ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты тарафыннын төзелгән мультимедиалы универсаль интернет-ресурс. 6 томлы «Татар энциклопедиясе» нә нигезләнеп, «Татар халкының милли үзенчәлеген саклау (2014 – 2019 еллар)» проекты кысаларында төзелә. Энциклопедия даими яңартылып тора һәм татарларның хәзерге халәтен чагылдыра.
Ларюшинцы
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Зур Инюша
Зур Инюша (Инюша) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Керть елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рүкү утраулары
Рүкү утраулары (琉球諸島) — Япониядагы утраулар архипелагы, Күшү (Кюсю) һәм Тәйвән утраулары арасында. Көнчыгыш Кытай диңгезен Тын океаннан аерып тора.
Төньяк-көнчыгыштан көньяк-көнбатышка дуга формасында 1 200 километрга сузылган. 6 төркемгә (Осуми, Токара, Амами, Окинава, Мияко һәм Яэяма) бүленгән 98 утрауны үз эченә алган. Гомуми мәйданы 4,8 мең км². Эре утраулар — Окинава ва Амами.
Утрауларның көньяк-көнчыгыш өлеше нигездә мезозойның карстлы известьташларыннан, төньяк-көнбатышы вулкан токымнарыннан тора. Сейсмик актив зона, җир тетрәүләр еш була, 3 гамәлдәге һәм берничә сүнгән янартау бар. Җир өсте плато һәм тәбәнәк таулардан (бикелеге 300–500 м) һәм тәбәнәк яр буе террасалардан гыйбарәт. Иң биек ноктасы 1935 м (Яку утравы). 29° төньяк киңлегеннән көньякта утраулар мәрҗән рифлары белән уралган. Фосфорит һәм ташкүмер чыганаклары бар.
Климат төньякта субтропик, көньякта тропик, муссонлы (еллык явым 2000–3500 мм), августтан гарасатлар еш була. Уртача температура гыйнварда +14…+18°, июльдә +27…+28°. Мәңге яшел тропик урманнар бар. Дөге, батат, игелә. Балык тотыла. Ефәк эшкәртелә. Иң зур шәһәр — Наһа.
Кисовка (елга)
Кисовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Карски
Карский (Карский) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Олукьяны (Ейьюбие)
Олукьяны (Olukyanı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Седлице (Ополе воеводалыгы)
Седлице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Палатница
Палатница (Палатніца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Рубис Зарипов
Рубис Зарипов – татар композиторы, Татарстан композиторлар берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
Рубис Таҗиәхмәт улы Зарипов 1939 елның 20 апрелендә Татарстан Республикасының Тукай районы (элеккеге Ворошилов районы) Теләнче-Тамак авылында хезмәткәрләр гаиләсендә туган.
1950 елда, дуртенче класста укыганда, минем музыкага булган омтылышымны, җырга сәләтемне күреп, әтиемнем бертуган энесе Гыйльмулла абый Зарипов миңа тальян гармун алып бирде. Бик яхшы хәтеремдә, көн дими, төн дими, һәр буш вакытымда шушы гармунда үзлегемнән уйнарга өйрәндем. Бию көйләрен уйный белүемне күреп, апа-абыйлар мине кичке яшьләр уенына алып чыгалар иде, һәм, мин аларны караңгы төшеп кулларым арыса да, төн урталарына кадәр биетә, җырлата идем. Ул гынамы, балалар бакчасында музыка тәрбиячесе булмау сәбәпле, әнием мине гармуным белән алып барып, балаларны җырлаттыра, биеттерә иде. Мин уйныйм да уйныйм, алар тамам арып егылганчы бииләр, уйныйлар, шаяралар иде.
Үсә башлагач, мәктәп тормышында да үземне күрсәтә башладым. Үзем уйныйм, үзем җырлыйм. Мәктәп күләм җыр конкурсларында беренчелекне ала идем. Җырчы Илһам Шакировта безнең мәктәптә укыды. Аның белән авыл сәхнәләрендә дә берга чыгыш ясарга туры килгәләде. Без икебез дә җырчы булу турында хыяллана идек. Тик язмыш икебезне ике юнәлешкә аерды. Совет чорындагы мәҗбүрилек сәясәте мине хәрби хезмәткә бәйләде, ә ул Илһам Шакировка, бар гомерен мәдәният, сәнгатькә хезмәт итәргә мөмкинлек бирде.
Ходай миңа җыр хәтерен дә өеп биргәндер. Шуңа курә, сугыштан соңгы елларда, Казан радиосы берәр яңа җыр тапшырса, мин сабый гына булсам да, аның көен, сузләрен отыш алып, икенче көнне үк укытучыларга җырлап та күрсәтә идем. Комсомолга, туган илгә, намуслы хезмәткә багышланган күп кенә, «Халисә», «Чирәм җирләргә» кебек җырларның беренче башкаручысы булдым. Алга китеп шуны әйтәм, инде менә гомер көземә җиткәч, музыка белгечләре белән аралаша башлагач, алар «Рубис абый, синең бит «абсолют слух», нишләп музыкант, җырчы булып китмәдең?» дип сорау бирми калмыйлар.
1957-58 елларда Вологда өлкәсенең Борисово-Судcк районының Сосновка дигән леспромхозында урман кисәргә дә туры килде. Дөм караңгы урман эчендәге әле төзелә генә башлаган поселок... Эштән арып кайткач барыр җир юк. Әнә шунда да, руслар арасында, без ике татар егете, мин һәм Рафис дустым, татарлыгыбыздан курыкмыйча, үз рухыбызда сөйләшеп, җырлап яшәдек. Кичләрен мин хромкада уйнап җырлап җибәрсәм, бөтен рус авызын ачып хәйран калып тыңлый. «Яшьлек», «Сине сөйдем» кебек вальска охшаш татар көйләрен уйнап җибәрүем була, русы-марҗасы бар дөньясын онытып биергә, җырларга, вальс әйләнергә тотыналар. Рус җырларын гөмерем буе өйрәнә алмадым, никтер куңелем тартмады.
1958-61 елларда Грозный шәһәрендә армия сафларында хезмәт иткәндә безнен 83309 номерлы хәрби частендә йөздән артык татар солдаты бар иде. Ул вакытта теле-радио тапшырулар юк дәрәҗәсендә, ә туган як, туган җир белән аралашу фәкать хат аша гына иде. Бигрәк тә Арча, Чупрәле, Саба районыннан чакырылган авыл егетләре авылларын, туганнарын өзелеп сагына, татар җырларына мохтаҗ иде. Әнә шундый чакларда, без, хезмәттән соң кичке ял вакытларында «Ленин булмәсенә» (красный уголок) жыйнала идек тә, мин аларга сәгатьләр буе татар җырларын башкарып, күңел сагышларын баса идем. Ул чагында «Халык җырлый» (1954 ел, 634 б.) китабының барысын да диярлек яттан белә идем. Караңгы, куркыныч төннәрдә постта торганда да мин җырсыз яшәмәдем. Ләкин полктагы узешчәннәр клубында катнашмадым, чөнки русча җырлар белми идем. Көчле тавышлы булуымны белеп алган рота командиры капитан Куделивич, мине полк строевоеның башлап җырлаучысы итәргә теләп, приказ да биреп карады, гаупвахтага ябам дип тә янады... Ләкин мин булдыра алмадым. Аның урынына без «Ленкомната»да концертлар бирә идек. Шул вакытта да Мәскәүдән булган солдатлар нинди генә кабәхәтлекләр кылмый: безнең җырлардан көләргә маташып, төрле кимсетү сүзләре белән мыскыллаудан да тартынмыйлар иде.
Өч еллык солдат хезмәте вакыты да узып азагына якынлашты. 1961 елның язында Илһам Шакиров узенең концерт группасы белән Грозныйга килде. Мин дә увольнительный алып концертка бардым. Җәйге парктагы тамаша мәйданында халык шаккаттырлык күп иде. Илһам белән бик озак сөйләштек, серләштек, киңәштек. Минем дә җырчы булу турындагы хыяллануларым тормышка ашса ярар иде дигән теләкләр белән аерылыштык. Теләкләр гел дә син дигәнчә булмый шул ул...
1961 елда халыкара хәлләр катлауланып киткәч, демобилизацияне туктаттылар, һәм безнең частьтән алтмышка якын солдатны хәрби училищеларга жибәрделәр. Мин Вилнүс шәһәрендәге 374 нче номерлы һәрби училищеның юридик бүлегендә укып белем алгач, утыз елга якын хезмәт-төзәтү учреждениеләрендә хезмәт иттем. Анда «ристан»нар белән «нәчәлник»ләр арасында катгый таләпләр булса да, мин татар тоткыннары белән үз телемдә сөйләштем, хәтта, начар яши торган баракларда җырлар җырлап, елатып та ала идем. Милли җырларым миңа алар белән якыннан, ышанычлы итеп аралашырга ярдәм итте. Татар тоткыннары мине «җырчы нәчәлник» дип атый башладылар. Хезмәтем бик тыңгысыз, авыр, өзлексез булу сәбәпле, мәдәнияткә, сәнгатькә вакыт бик аз кала иде. Алай да махсус ябык басмаларда һәм Удмуртия республикасының «Удмуртская правда», мин яшәгән җирлекнең «Светлый путь» газеталарында әхлак, тәрбия темаларына рус телендә язылган мәкаләләрем бихисап басылды.
Сирәк кенә булса да, куңелемне бушатып шигырьләр яздым һәм кәликтифтә уздырыла торган смотр-концертларында катнаштым. Ә инде 1969 елдан Ижау шәһәрендә яшәуче милләттәшләрем белән якыннан, ныклап аралашып яши башлагач, татар концертларын, театрларын ешрак карарга мөмкинлек туды. Үзем дә «Гүзәл» исемендәге җыр һәм бию ансамбелендә башлап җырлаучы булып катнаша башладым. Бу кәликтиф белән берлектә Удмуртияның татарлар яши торган Можга, Глазов, Воткинск, Сарапул кебек шәһәрләрендә һәм авылларында, берничә көнлек концерт-гастрольләрдә булып, халык җырларын башкарырга туры килде. Аннан башка Пермь, Чиләбе, Киров шәһәрләрендә һәм тирә-як авылларында да чыгышлар ясадык.
Татар халык мәдәниятен һәм сәнгатен пропагандалаудагы хезмәтемне иста тотып, 1987 һәм 1989 елларда Удмурт республикасы мәдәният министрының «Мактау грамота»ларына һәм төрле җыр бәйгеләрендә, фестивальләренда катнашып лауреат исемнәренә лаек булдым. Газета битләрендә минем ижатыма багышланган мәкәләләр бастырылды, теле-радио үзәкләре җырларымны яңгыратты.
1986 елда мин отставкага чыктым һәм туган ягыма әйләнеп кайттым.
1985 елдан җырлар ижат итә башладым.
Баштарак үзем язган шигырьләргә, аннан соң Клара Булатова, Энҗе Мөэминова, Гөлшат Зәйнашева кебек танылган язучыларның шигырьләренә көйләр ижат иттем. Ул җырларны үзем һәм ансамбльдәге җырчылар башкарды. 1987 елның март аенда Казанда уздырылган үзешчән композиторлар фестивалендә Гөлшат Зайнашева сүзләренә язылган «Яшьлек дустыма» исемле җырым лауреат исеменә лаек булды. 1989 елның август аенда «Гүзәл» җыр һәм бию ансамбле ветераннары Нәйсә Ишматова, Нурулла Хуҗагалиев һәм минем кандидатураларны Удмурт Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре дигән мактаулы исемне бирүгә кирәкле документларны әзерләп Югары Советка тапшырдылар. Туган ягым Яр Чаллыга кученеп китәнлектән бу исемне миңа бирми калдырдылар.
Киткәндә Удмуртия татарларының Татар ижтимагый үзәгенә (ТИҮ) нигез салып, беренче учредительный съездын уздырып киттем.
Яр Чаллы шәһәренә кайткач, тагын да канатланып, мәдәният-сәнгать дөньясының үзәгендә кайный башладым. Тукай районы һәм Чаллы калабызда уздырыла торган мәдәни чараларда актив катнаштым. Ел да уздырыла торган үзешчән композиторлар фестивальләрендә катнашып ижат иткән җырларым дипломнарга һәм лауреат исемнәренә лаек булдылар. Ә танылган җырчылар Разия Гайнуллина, Илсөяр Зарипова, Сәриә Нәбиуллина һ.б. башкаруында Казан һәм Чаллының «Куңел» радиосыннан җырларым ешрак ишетелә башлады.
Бер үк вакытта әдәби иҗат эшем дә активлашты. 2001 елда беренче илле бер җырны үз эченә туплаган «Куңелем моңнары» исемле китабым дөнья күрде. Бүгенге көндә егерме биш китап бастырып чыгардым, дүрт йөздән артык җырларым кассеталарга язылдылар. Шуларга өстәп, «Ватаным Татарстан». «Мәдәни җомга», «Шәһри Чаллы», «Якты юл», «Әлмәт таңнары» газеталарында, «Мәйдан» журналында мәдәнияткә, сәнгатькә, әхләк-тәрбия мәсьәләләрен кагылышлы бик күп мәкәләләрем, шигырь-җырларым бастырылып чыгарылды.
Һәр елны гыйнвар-февраль айларында шәһәребезнең «Энергетик» мәдәният сараенда уземнем сольный хәйрия концертларым белән чыгыш ясап, ветераннарга бүләк ясыйм, онытылган халык җырларын тамашачыларыма җиткерәм. Чаллы «Куңел» радиосы һәм телевидениесе берничә тапкыр минем ижатыма багышланган тапшырулар оештырды.
Озак еллар татар музыка культурасын, сәнгатен үстерүгә куйган хезмәтләрем өчен 2005 елның апрелендә Татарстан Республикасының «Мәдәнияттәге уңышлары өчен» дигән билгесе белән бүләкләндем. 2005 елның декабрендә Татарстан композиторлар берлегенә кабул ителдем. Зур куанычларымның берсе мәктәпләргә, китапханәләргә, мәдәният сарайларына очрашуларга еш чакыралар. Анда өлкәннәр белән дә, яшь буын белән дә милләтебез, телебез, мәдәниятебез турында әнгәмәләр корыла, тальяныма кушылып халык җырларын башкаруымны яратып кабул итәләр, ижат җимешләрем белән танышалар. Ел әйләнәсендә алтмыш-җитмешләп шундый чараларда катнашып, шәһәрдәшләрем белән аралашам.
Җәй-көз айларында кече авылларга махсус чыгам. Тукай, Сарман, Мөслим, Минзәлә, Әгерҗе районнарының зур булмаган, бету алдында торучы авылларының ветераннары һәм мәктәп балалары белән очрашып әдәби-җыр чаралары уздыруда катнашырга насыйп булды. Кайсы гына авылда булсам да, аларның 30-40 еллар дәвамында тере язучыны, тере җырчыны кургәннәре, чын халык җырларын тыңлаганнары юклыгына инанып кайтам. Мин җырлаганда аларның хисләнеп, үкси-үкси елап утырулары, башкаручы буларак, үземә дә тәэсир итә – кайчак җырлыйсы җырымны башлап китә алмый исем китеп торам.
Очрашуларга, мәсәлән, мәктәпкә килеп керүем белән, аларның түләү хакын беләселәре килә. Ә бит болар барысы да минем ихластан халык өчен бушлай башкарыла торган эшләрем. Мин башта ук, «матур гына тыңлап утыра алсагыз, шуннан да зур бүләк, хак булмас»- дип әйтеп куям. Уземнем барлык гомеремдә кайда гына яшәсәм дә, бөтен барлыгым белән сөйгән татар халкыма хезмәт итеп яшим. Татарстан Президентының 2011 елның 5 февраль Указы нигезендә, «Музыка сәнгате өлкәсендә купьеллык нәтиҗәле хезмәте, актив җәмәгать эшчәнлеге өчен» миңа «Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре» дигән мактаулы исем бирелде. Хезмәтемне дәуләт танып бәяләгән иң зур бүләкләрнең берсе бу. Минем өчен әйтеп аңлатып бетермәслек бәхет. Рәхмәт «Энергетик» мәдәният сарае директоры Гөлзадә Рзаевага минем 70 еллык юбилеема зур бүләк әзерләу максатыннан, ул бу мактаулы исемне биру турындагы кәгазьләрне, беренчеләрдән булып, башлап жибәргән иде. 2009 елда, үз-үземә бүләк итеп, «Минем сәхнә гомерем» дигән истәлек китап мемуарлар яздым. Бик гыйбрәтле әсәр ул.
Бостанлык (Томарза)
Бостанлык (Bostanlık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Томарза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гәрәй
Гәрәй — әдәби псевдоним.
Пучиглазово
Пучиглазово (Эпак, Пучиглазово) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (82,6%), удмуртлар (17,4%).
Валя-Ракулуй
Валя-Ракулуй — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Химмельштадт
Химмельштадт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Отвиль-ла-Гишар
Отвиль-ла-Гишар — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Стегозаврлар
Стегозаврлар(Stegosauridae) - тиреофорларның төркеме. Териофорлар — стегозаврларны, анкилозаврларны, скутеллозаврларны һәм сцелидозавридларны берләштерүче орнитишийларның астәртибе.
Тышкы кыяфәт
thumb|left|Стегозавр скелеты thumb|left|Стегозавр, аның баласы һәм [[карнозавр]] Стегозаврлар дүрт аяклы орнитишийлар булганнар. Башлары бәләкәй иде. Стегозаврлар башка динозаврлардан аркаларындагы пластиналар һәм койрыкларындагы шиплар белән аерылганнар. Галимнәрнең гипотезасы буенча, пластиналар дошманны куркыту һәм терморегуляция өчен кирәк булган, ә шиплар ерткычлардан саклау коралы кебек кулланылган. Стегозаврларның арткы азаклыклары алгылардан ике тапкырга зуррак булган, шуңа күрә стегозаврлар дүрт аякта да, ике аякта да йөри алган. Ике аякта йөргәндә, стегозавр урманда ашый алган. Шул вакыт аның башы кешенең тезе биеклегендә булган, ә аркасы кешенең үсеменнән ике башка биегрәк иде.
Барлыкка килү һәм эволюция
thumb|Хуаянгозавр скелеты thumb|Дацентур Стегозаврлар юра чорының беренче ярымында барлыкка килгәннәр. Аларның бабалары — скутеллозаврлар, бер ярымлы, бәләкәй башлы һәм озын койрыклы, арткы аякларда тиз йөгергән динозаврлар булганнар. Тиресендә вак сөякле пластиналар булганнар. . Без белгән стегозаврларның борынгысы - хуаянгозавр (Huayangosaurus). Озынлыгы 4 метрга, үсеме 1,5 метрга җиткән. Хуаянгозавр аерым гаиләгә керә. Башка стегозаврлар икенче гаиләгә керәләр. Ул гаилә 15 динозаврдан тора. Аларның берселәре - стегозавр (Stegosaurus), кентрозавр (Kentrosaurus), туоюангозавр (Tuojiangosaurus) h.б. Төрле стегозаврларның пластиналары да төрле иде. Стегозаврлар сөякләрен Җирнең "hәр почмагында" табалар. Лексовизавр hәм дацентур Европа территориясендә, кентрозавр - Африкада, хуаянгозавр, туоюангозавр hәм вуэрозавр Кытайда яшәгәннәр. Стегозаврлар Төньяк Америкага да күчкәннәр. Стегозаврларның башка континетлардан океан белән аерылган Азиядән Җир шары буенча таратылуы озак выкыт дәвамында сер булып калган. Шуннан галимнәр борынгы Азиянең Европа белән кыскавакытлы берлеге гепотезасын тәкъдим иткәннәр.
Стегозаврлар акбүр чорының икенче яртысына кадәр яшәгәннәр
Бибербах (Түбән Австрия)
Бибербах  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Студена (Перник өлкәсе)
Студена  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD200407
HD200407 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Киразтарла (Чилимли)
Киразтарла (Kiraztarla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Чилимли илчесенә караган бер авыл (köy).
Фе (Луар һәм Шер)
Фе — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Вәтага
Вәтага (Vətağa ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
(17756) 1998 DM13
(17756) 1998 DM13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 25 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DM13» саналган.
Норт-Чарлстон (Көньяк Каролина)
Тарихы
Норт-Чарлстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Норт-Чарлстон (Південна Кароліна)
Казе Сопране (Җенова)
Казе Сопране — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сопране Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гожицко-Старе
Гожицко-Старе — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чукалы (Урей кушылдыгы)
Чукалы — Урей елгасы кушылдыгы. Мордва Республикасының Ельники районы, Краснослободск районы, Темников районы биләмәләрендә ага. Елга Урей елгасының уң ярына тамагыннан 25 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юшантен
Юшантен (Uchentein) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Пхном Бахенг
Пһном Бакхенг (Кхмер телендә: ប្រាសាទភ្នំបាខែង) ул Камбоджада, Ангкорда гыйбадәтханә калкулыгы формасындагы Һинд дине һәм Буддачылык гыйбадәтханәсе. Шива Ходаена багышланган булып, ул 9-ынчы гасыр ахырында Ясоварман I (889-910) хөкеме вакытында төзелгән булган. Калкулык өстендә урнашып хәзерге вакытта ул туристлар өчен 1,5 км көньяк көнчыгышта джунгли арасында урнашкан зуррак гыйбадәтханә Ангкор Ватны карау өчен популяр урын булып тора. Күп зиярәт кылучылар саны Пһном Бакһенгны Ангкорның иң куркыныч яный торган һәйкәле итә. 2004 елдан бирле Дөнья Һәйкәлләр Фонды APSARA белән хезмәттәшлектә гыйбадәтханәне саклау буенча эшли.
Символизмы
Пһном Бахенг Һинд дине Илаһлары йорты Меру Тавының символик чагылышы булып тора, бу статус тирәли урнашкан үзән өстеннән 65 м биеклектәге текә калкулык белән ассызыклана. Гыйбадәтханә җиде дәрәҗәле пирамида формасында төзелгән, алар җиде күкне чагылдыра. Югары дәрәҗәдә төрле төзекләндерү халәтләрендә биш комташ санктуарие шахмат өлгесендә урнашкан—берсе үзәктә һәм дәрәҗә квадратының һәрбер почмагында берәү. Башта гыйбадәтханә тирәли һәм аның ярусларында 108 кечкенә манара булган; аларның күбесе җимерелгән булган. Эколь Франсездан Жан Филиозат, Һинд космологиясе һәм астрономиясе буенча төп көнбатыш абруйлы галиме гыйбадәтханәнең символизмын интерпретацияләгән. Гыйбадәтханә турыпочмаклы нигез өстендә утыра һәм биш кат итеп калкып тора һәм биш төп манара белән таҗланган. Аскы дүрт кат өстеннән бер йөз кечерәк манара таралган, алар теләсә нинди якның үзәгеннән 33-се генә күренерлек итеп урнаштырылган. Утыз өч ул Меру Тавында яши торган Илаһларның саны. Пһном Бахенгның тулаем манаралар саны шулай ук әһәмиятле. Үзәктәгесе дөньяның күчәрен чагылдыра, ә 108 кечерәге дүрта ай фазасын чагылдыра, һәрберсе 27 көн белән. Һәйкәлнең җиде дәрәҗәсе җиде күкне чагылдыра һәм һәр терасада 12 манара бар, һәрберсе Юпитерның 12 еллык циклын чагылдыра. Чикаго Университеты галиме Пол Уитли буенча, ул "ташта астрономик календарь." 19-ынчы гасыр уртасында тышкы дөнья тарафыннан Ангкор Ватның янә ачылуыннан соң, археологлар Пһном Бахенгның тарихи әһәмиятен аңлаганчы уннарча еллар узган. Күп еллар буе, галимнәр Ангкор Тһом шәһәрнең үзәгендә урнашкан гыйбадәтханә Байон Сдок Как Тһом язмасында язылган бина дигән карашта килешкәннәр. Соңрак эш Байонны Буддачылык урыны дип идентификацияләгән, ул башта уйланганга караганда өч гасыр соңрак 12-енче гасырда төзелгән һәм Пһном Бахенг Патша Ясоварманның дәүләт гыйбадәтханәсе дип танылган.
Популяр медиада Пһном Бахенг
Ангкор Ватның Пһном Бахенг өстеннән күренеше Каберләрне Казучылыр киносында бар (шул вакытта Лара Крофт Камбоджага килеп бинокль аша карый).
Бостанһүюк (Һаймана)
Бостанһүюк (Bostanhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Һаймана илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тәкъвимнәр исемлеге
Бу тәкъвимнәр исемлеге.
– Викрам Самват – Шака Самват – Кали Юга
Хинтершмидинг
Хинтершмидинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньюберри (Индиана)
Ньюберри  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жолново
Жолново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Семислув
Семислув — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олур (Олур)
Олур (Olur) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фаеттвилл (Калифорния)
Фаеттвилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фаеттвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бибервир
Бибервир — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Валя-Ратей
Валя-Ратей — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17757) 1998 DG15
(17757) 1998 DG15 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 22 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DG15» саналган.
Студен-Извор
Студен-Извор — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.