cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Заводны Вострав
Заводны Вострав (Заводны Востраў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Мазырский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каза Мазкандола (Пяченца)
Каза Мазкандола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Мазкандола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Клайн-Ванцлебен
Клайн-Ванцлебен (Klein Wanzleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любенюв
Любенюв — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыоҗак (Мазыдагы)
Ашагыоҗак (Aşağıocak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сулково-Польне
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенкув
Сенкув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Вивьен (Көнбатыш Виргиния)
Вивьен  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парайбуна
Парайбуна — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ратайно
Ратайно — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Завод (Мамадыш районы)
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. ᴨyчты индексы — 422163.
Климат
Климат уртача континенталь. көппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Кайман утрауларында ислам
Кайман утрауларында христианнар күпчелекне тәшкил итә (67,8 % ы ― протестантлар, 14.1 % ы ― католиклар), атеистлар ― 9 %, башка диндәгеләр (Ислам, Яһүд дине, Һинд дине, Бәһаи һ. б.) ― 7 %. Кайман утраулары кешеләре диндарлыгы белән аерылып тора: портлар якшәмбе һәм христиан бәйрәмнәрендә ябылалар. Ил башкаласы яһүд җәмгыятенең гамәлдәге синагогасы, мөселманнарның җайлашкан бинада мәчете, Бәһаи һәм Һинд динендәгеләрнең гыйбадәт кылу өчен урыннары бар.
Тарих
Бөекбританиянең Вест-Индиядә, Кариб диңгезе бассейнында урнашкан диңгез арты территорисе саналучы Кайман утрауларында мөселманнар 1970-еллар башыннан бирле яшиләр. 1981 елның декабрендә биредә мөселман гаиләләре бик аз яшәгән һәм аларның күбесе (Bank of Credit and Commerce International, BCCI) холдингының  утравында урнашкан бүлекчәсендә (BCCI Overseas) эшләгән. Банк ябылганнан соң (1991), күп кенә мөселман гаиләләре утраудан китә.
Берничә елдан соң Ислам якшәмбе мәктәбе (Islamic Sunday School) оештырыла. Баштарак мәктәп ил башкаласы ратушасында (town hall in GeorgeTown) оештырыла, әмма аренда хакы югары булу һәм бинага үтеп йөрү кыен булу сәбәпле, ислам мәктәбе өчен башка бина табарга кирәк була. 10 ел буе мәктәп бер мөселманның шәхси йортында урнашып тора, шул вакыт эчендә Коръән-хафизлар классы, гарәп теле курслары эшли, көндәлек биш намаз укыла. 5 бала әлеге мәктәптә Коръәнне өйрәнеп тәмам итә.
2004 елның сентябрендә Кайман утрауларына ябырылган һәм утрау халкына зур җимерүләр китергән, 85 % бинага зыян салган сәбәпле, берничә ай җомга намазларына күмәкләп җыелу тукталып тора.
2007 елда мәчет итеп файдалану өчен бина сатып алына, анда шулай ук көндәлек намаз уку оештырыла.
Соңгы 20 елда утрауда мөселманнар саны шактый арткан. Кайман утрауларының Инсаалаво университетында (Cayman University Insaalawo) белем алу өчен мөселман студентлар теләп килә.
Ислам җәмгыяте
Кайман утрауларының Ислам җәмгыяте (Islamic Society of the Cayman Islands, ‘ISCI’) Кайман утраулары мөселманнарын берләштерү һәм оештыру өчен булдырылган. Кайман утрауларының мөселман җәмгыяте башка илләр белән чагыштырганда бик кечкенә. Ислам җәмгыятенә Әфганстан, Индонезия, Һиндстан, Пакистан, Көньяк Африка, Маврикий, Гайанадан күчеп килгән һәм Кайман утрауларының ислам динен яңа кабул иткән җирле халкы вәкилләре керә. Җәмгыять җитәкчесе ― Кайман утрауларында 35 ел яшәүче Мозаффар Соомро (Muzaffar Soomro).
Мәчет
Кайман утраулары башкаласы Джорджтаунда Бизнес-үзәк бинасында (George Town, Huldah Avenue, Cayman Business Park) илдә бердәнбер мәчет урнашкан. Ул 2011 елда ачылган. Бирегә 40 мөселман даими йөри. Бөекбританиянең Питерборо шәһәрендә яшәүче имам Мәхмүд Коли (Mahmood Kohli), алтынчы тапкыр Рамазан аенда Кайман утрауларына килеп, ай буе намазларны оештыра һәм мөселман булмаганнар өчен мәчеттә «Ачык ишекләр көне» уздыра, килүчеләрне ислам дине нигезләре белән танышытыра.
Алия Арсланова
Алия Наил кызы Арсланова (30.04.1980; Куйбышев өлкәсе, Камышлы районы, Яңа Ярмәк авылы — 12.02.2021; Самар өлкәсе, Самар) — татар язучысы, журналисты, «Бердәмлек» Самар өлкә татар газетасы хәбәрчесе, өлкә «Туган тел» татар җәмгыятенең Шура әгъзасы, «Шатлык» балалар клубы җитәкчесе,  «Самара татарлары» журналы һәм сайтының актив авторы.
Биографиясе
Алия Наил кызы Арсланова 1980 елның 30 апрелендә Куйбышев өлкәсе Камышлы районы Яңа Ярмәк авылында туа. Авылда урта мәктәпне тәмамлый.
Югары уку йортын тәмамлагач башта Самара шәһәрендә мәктәптә психолог булып эшли, шул ук вакытта журналистика, редакция эше белән мавыга. “Самар татарлары” мәгълүмат медиа-порталы журналына да, сайтына да яза. Өлкә татар «Туган тел» оешмасының шура әгъзасы була.
2015 елның маеннан «Бердәмлек» газетасының журналисты булып эшли башлый.
2019 елда Самара шәһәрендә «Шатлык» татар балалары клубын оештыра, анда йөрүчеләрне татар теле, гореф-гадәтләре, мил­ли бәй­­рәмнәр бе­лән таныштыра, әдәби һәм мәдәни тәр­бия чаралары үткәреп килгән.
2020 елның 22 декабрендә хастаханәгә ята, бер атнадан реанимациягә эләгә. 2021 елның 12 февралендә 40 көн реанимациядә ятканнан соң коронавирус авыруыннан һәлак була.
2021 елның 13 февралендә, туган Яңа Ярмәк авылында җирләнә.
Гаиләсе
Ире — Рәмис, полиция хезмәткәре, подполковник, ике баласы — кызы Карина һәм улы Әмир.
Әнисе — Зөлфия, Камышлы районы Яңа Ярмәк авылы фельдшеры, балаларын ялгыз үстерә, әтисе — Наил Шәяхмәтов.
Игезәк сеңлесе Лилия — эпидемиолог, әбисе — Әлфия, укытучы булган.
Библиография
Китаплары:
Әнн-Арбор
Әнн-Арбор (Ann Arbor) — АКШның Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1824 тә нигезләнә.
Мичиган университетының нигезе 1817 елны Детройтта салынган. 1837 елны университет Әнн-Арборга күчәп килген.
Василий Андреев-Бурлак
Васили Андреев-Бурлак (Васили Николай улы Андреев-Бурлак,, — , ) — рус телендә иҗат иткән язучы һәм актер.
Сен-Тома-ан-Руаян
Сен-Тома-ан-Руаян — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Кынык (Көпрүбашы)
Кынык (Kınık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Көпрүбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Арсланова
Арсланова — фамилия. Гомумтөрки «арыслан» («соргылт хайван, ярсу җанвар») сүзеннән алынган кеше исеме ― Арсланнан ясалган.
Найдимово
Найдимово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гренад-сюр-л'Адур
Гренад-сюр-л'Адур — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Линн (округ, Миссури)
Линн — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Линнеус шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1837 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 12 606 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1606 км² тәшкил итә.
HD163493
HD163493 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Леонтина Прайс
Биографиясе
Леонтина Прайс Лорел калачыгында (Миссисипи infns) урман кисүче һәм акушер гаиләсендә туган. Фортепианода уйнарга өч яшендә өйрәнә башлый.
Уилберфосның (Огайо штаты) Үзәк дәүләт көллиятендә, аннары Нью-Йоркта Джулъярд музыка мәктәбендә укый.
Бродвейда профессиональ карьерасын 1952 елда башлый, беренче соло концертын Нью-Йоркта 1954 елда бирә, ә опера җырчысы буларак дебюты 1957 елда Сан-Франциско Операда үтә.
Аннары берничә тапкыр Вена операсы, Лондонда Король опера театры һәм Миланда Ла-Скала сәхнәләрендә чыгыш ясый. Башта Моцарт, Джузеппе Верди, Джакомо Пуччини опералары куелышында партияләр башкара.
Аның тавышы тәнкыйтчеләр тарафыннан «ачык», «бай, сыгылмалы һәм якты» кебек бәяләнә.
Набочиха
Набочиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Көньяк Уньга елгасының уң ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Леонтина Прайс
Биографиясе
Опера сәхнәсеннән Леонтина Прайс 1985 елда китә, әммә соңыннан тагын 12 еллап оркестр концертлары бирә.
Набочиха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Леонтина Прайс
Биографиясе
Күп санлы бүләкләргә ия, алар арасында Президентның Азатлык медале, Спингарн медале, «Эмми» премиясе бар, унсигез тапкыр Грэмми премиясе лауреаты, тавыш язу индустриясенә купьеллык өлеш керткәне өчен «Грэмми» премиясенә ия (1989). Gramophone журналының Дан залына кертелгән.
Вудстон (Канзас)
Вудстон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вудстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стежера
Стежера — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Горьковское елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фиритяз
Фиритяз — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8224) Fultonwright
(8224) Fultonwright — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 6 августында Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 PE» саналган.
Билчешть
Билчешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Параизополис
Параизополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Валентин Андреев (1940)
Валентин Андреев (Валентин Иван улы Андреев,, — , ) — СССР һәм РФ педагогы, педагогия фәннәре докторы, профессор, Россия мәгариф академиясенең хакыйкый әгъзасы (2007), РФның атказанган фән эшлеклесе (2002), КДУның педагогика кафедрасы мөдире (1994-2010).
Клайнау
Клайнау (Kleinau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галина Андреева (1938)
Андреева Галина Трофимовна (29 гыйнвар 1938 ел — 21 март 2018 ел) — СССР һәм Россия галиме — әдәбият белгече. 1969 елдан Якут дәүләт университеты укытучысы. Филология фәннәре докторы (1998), профессор (2001). Россия Федерациясенең атказанган югары мәктәп хезмәткәре һәм мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре.
Биографиясе
Галина Трофимовна Андреева 1938 елның 29 гыйнварында Якутск шәһәрендә хезмәткәрләр гаиләсендә туган: әтисе — Трофим Никифорович Саввин товаровед, әнисе Раиса Сергеевна Саввина — рус теле укытучысы булып эшли.
Карбальедо
Карбальедо — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Галина Андреева (1938)
Биографиясе
Галина Мәктәптә 1946 елда укый башлый. Якутскиның 2 нче мәктәбен тәмамлагач, 1955 елда Мәскәү дәүләт университетына укырга керә. Югары һөнәри белем алганнан соң, туган мәктәбендә өлкән классларда рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли. 1961 елда галим-геофизик Андреев Будимир Гавриловичка кияүгә чыга һәм аның белән Нюрба каласына китә. Нюрбада ул башта укытучы булып эшли, аннары КПСС ның район комитеты агитация һәм пропаганда бүлеге карамагындагы «Белем» җәмгыятенең урындагы бүлекчәсенең җитәкчесе була. Соңыннан район радиотапшырулар редакторы һәм директоры вазифасын башкара. Биредә аның балалары — Ольга (1962), Татьяна (1964), Евгений һәм Александр (1967) туа.
Карбальедо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галина Андреева (1938)
Биографиясе
1969 елда ире эшкә Якутскига күчерелә, шуннан соң гаилә шунда  калага күчеп килә һәм Галина Трофимовна Якут дәүләт университетының һәм чит ил әдәбияты кафедрасына вакантлы урынга ассистент итеп эшкә кабул ителә. 1971 елда Ленинград дәүләт университетының аспирантурасына рус әдәбияты кафедрасының көндезге бүлегенә укырга керә. Аның гыйльми җитәкчесе филфакның рус әдәбияты тарихы кафедрасы доценты Геннадий Владимирович Иванов була. 1975 елда Ленинградта Г. К. Андреева XIX гасыр язучысы С. Н. Терпигорев-Атаваның иҗаты буенча «Цикл очерков С. Н. Терпигорева „Оскудение“» дигән темага кандидатлык диссертациясе, ә 1998 елда Мәскәүдә «Художественный мир С. Н. Терпигорева в контексте русской литературы XIX века» темасына докторлык диссертациясе яклый. 2001 елда аңа рус һәм чит ил әдәбияты кафедрасы буенча профессор дәрәҗәсе бирелә, шулай итеп Саха республикасында «рус әдәбияты» фәне буенча ул бердәнбер филология фәннәре докторы була.
Андреева Галина Трофимовна Төньяк-Көнчыгыш федераль университетының филология факультетында иң алдынгы, әйдәүче укытучыларның берсе була, якут филология факультетының рус бүлегендә рус әдәбияты тарихы буенча лекцияләр укый. Ул күп гыйльми хезмәтләр, шул исәптән монографияләр авторы була; аның җитәкчелегендә байтак укучылары кандидатлык диссертациясе яклый.
Галина Трофимовна   Якутскида 2018 елның 21 мартында вафат була.
(15554) 2000 FH46
(15554) 2000 FH46 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 29 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 FH46» саналган.
Абдулла (Татарстан)
Абдулла — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл. 1965 елда Иске Сәфәргә кушаллар.
Рәсми кәгазьләрдә Абдуллин, Габдуллин, яки Габдулла авылы дип рәсмиләштерелгән торак урынында яшәгәннәр һәм яшәүчеләр башкорт катлавындагы саналганнар, аларның бабалары Йәнәй (Җәнәй, Җунәй) волосте Богады түбәсе (аймагы) башкортлары исәпләнә. Авылга нигез салыну вакыты һәм аның кайчаннан бирле яшәп ятуы безгә мәгълүм түгел. Әмма 1913 елда андагы 36 хуҗалыкта ире-хатыны бергә 164 кеше тереклек кылганы билгеле. Һәм бу халык саны буенча без белгән иң югары күрсәткеч тә. 1920телда авылда 140 кеше яшәгән булса, 1922 елда - 88, 1930 елда - 96, ә 1962 елда 80 кешегә калган. 1965 елгы статистик документка авыл инде теркәлмәгән. Торак пункты шуннан бирле яшәп ятса да, юк саналып йөртелә, Иске Сәфәрнең бер урамы итеп хисаплана. Әлеге авылга 19 гасыр башында Иске Кадермәттән Бәшир хаҗи үзенең якыннары - Нуримәрдәнов, Нуриев нәселе вәкилләре белән нигез сала. (Чыганаклар: Фәнүс Муратов, Йосыф Хуҗин "Актаныш - туган җирем"(Казан 2010), 14 бит)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Завужаль
Завужаль (Завужаль ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каравэли (Соргун)
Каравэли (Karaveli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Строек
Строек — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Идел старица елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Любехово (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Любехово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Андреев (1892)
Николай Андреев (Николай Пөтр улы Андреев,, — , ) — СССР фольклорчысы, әдәбият белгече, филология фәннәре докторы, Ленинград дәүләт педагогика инсититуты прафисыры.
Сенниця-Крулевска-Дужа
Сенниця-Крулевска-Дужа — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Ферреоль-Трант-Па
Сен-Ферреоль-Трант-Па — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Сулкув (Мазовия воеводалыгы)
Сулкув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Аллентаун
Аллентаун (Allentown) — АКШның Пенсилвания штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1735 тә нигезләнә.
Ахирнәр
Ахирнәр (آخر النهر ахир ән-нәһр — «елганың ахыры» ; Эридан α, Эридан альфасы, α Eri) — Эридан йолдызлыгының +0,5 йолдызча зурлыктагы иң якты йолдызы һәм яктырыш буенча күк йөзендә тугызынчы урында тора. Йолдызлыкның көньяк кырыенда урнаша.
Физик хасиятләр
Ахирнәр — якты күк йолдыз, аның массасы 6–8 Кояшныкына тигез. Ул Кояштан меңәр тапкыр яктырак һәм Кояш системасыннан якынча 144 яктылык елы ераклыкта урнашкан. Якты йолдызлардан Ахирнәр — иң аз йомры. Ул үз күчәре тирәсендә бик тиз әйләнә, шуңа күрә аны ямьшәйтә һәм аның экватор диаметры котып диаметрыннан 50 % артыграк.
Тарих
Клавдий Птолемей дәверендә Эридан θ «Елганың» иң ахыргы йолдыз булган, чөнки калган йолдызлар офыктан калкмаганнар һәм грек утрауларында күзәтә алмаганнар. Хәзерге вакытта исә «Елганың ахыры» Эридан α йолдызында урнаша, ә Эридан θ Акамәр (آخر النهر ахир ән-нәһр; Акамар) исемене йөртелә.
Каза Малгари (Модена)
Каза Малгари — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Малгари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Изабелл (Висконсин)
Изабелл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашагыойлум (Суруч)
Ашагыойлум (Aşağıoylum) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гурбера
Гурбера — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Ратно-Гурне
Ратно-Гурне — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Параизу (Сан-Паулу)
Параизу  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кыстал
Кыстал — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кондома елгасының уң ярына тамагыннан 225 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Накомяди
Накомяди — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кынык (Селенди)
Кынык (Kınık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Селенди илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Витмер (Көнбатыш Виргиния)
Витмер  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Витмер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клайнлайнунген
Клайнлайнунген (Kleinleinungen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8225) Emerson
(8225) Emerson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Николай Андреевский
Николай Андреевски (Николай Ефим улы Андреевски,, — , ) — РИ дәүләт эшлеклесе, яшерен киңәшче (1876), Харковь вице-губернaтьıры (1869-1870), Πиpeм (1870-1878), Кострома (1878-1884) һәм Казан (1884-1889) губернaтьıры.
(8225) Emerson
Тарихы
1996 елның 16 августында C. F. Durman, B. M. Ewen-Smith тарафыннан Portimao обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 QC» саналган.
Рычково (Киров өлкәсе)
Рычково (Рычково) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(15555) 2000 FD49
(15555) 2000 FD49 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 30 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 FD49» саналган.
Сент-Ави (Дром)
Сент-Ави — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Вильсе-сюр-Тре
Вильсе-сюр-Тре (Vilcey-sur-Trey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Перленд
Перленд (Pearland) — АКШның Техас штатында урнашкан шәһәр.
Түбән Камзас
Түбән Камзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 476 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Перленд
Тарих
19 нчы йөздә нигезләнә.
Вильсе-сюр-Тре
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,17 км².
Параизу (Санта-Катарина)
Параизу  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Түбән Камзас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Загалле (Хойницкий районы)
Загалле  (Загалле ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Хойницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гавана (Канзас)
Гавана  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гавана шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андрей Миронов (1997)
Андрей Миронов (Андрей Сергей улы Миронов,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (ярымсакчы).
Сенниця-Крулевска-Мала
Сенниця-Крулевска-Мала — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любехув-Гурни
Любехув-Гурни — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кастроверде
Кастроверде — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сулоцин-Теодори
Сулоцин-Теодори — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Любехув-Гурни
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кастроверде
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Пышминск
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1660 елда нигезләнгән.
1943—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%), татарлар (3%)
Фирлиуг
Фирлиуг — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ашагыокчулар (Дефне)
Ашагыокчулар (Aşağıokçular) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Дефне илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фирлиуг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ратно-Дольне
Ратно-Дольне — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гусс
Гусс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Лоренс (округ, Миссури)
Лоренс — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунт-Вернон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 37 648 кеше тәшкил иткән.
Иске Закамски
Иске Закамcкᴎ — Татарстан җөмһүриᴙтсының Мамадыш районындагы поселок.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. ᴨyчты индексы — 422181.
Климат
Климат уртача континенталь. көппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Билчурешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карагедик (Баскил)
Карагедик (Karagedik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Баскил илчесенә караган бер авыл (köy).
Андрей Агафонов
Андрей Агафонов (Андрей Фөдор улы Агафонов,, — , ) — СССР табибы, педиатр, медицина фәннәре докторы (1935), профессор (1935), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1940), Казан медицина институтының балалар авырулары кафедрасы мөдире (1933-1946), Казан ГИдУВының инфекция авырулары кафедрасы мөдире (1931-1946), Казанның 1 нче хастаханәсенең баш табибы (1918-1946), ТАССР сәламәтлек саклау халык комиссары урынбасары (1939), РСФСР сәламәтлек саклау министрлыгының Үзәк педиатрия институты директоры (1943-1944).
Наликайми
Наликайми — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD163512
HD163512 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Клайнмюлинген
Клайнмюлинген (Kleinmühlingen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Дастур Пешотанҗи Бәһрамҗи Санджана
Дастур Пешотанҗи Бәһрамҗи Санджана - Һиндстан галиме һәм Зәрдөштлекнең баш каһине (дастур) булган. Ул Бомбейда Сэр Дҗамшедҗи Җиҗибһой Зартошти (Атәшпәрәст) Мадрессаның (семинариянең) мөдире һәм Вадиа Аташ Бәһрамның (ут гыйбадәтханәсенең) дастуры ("олы каһине") булган. Санджана үз вакытының Пәһләви теле буенча иң яхшы өйрәнгән олы каһиннәрнең һәм абруйларның берсе булган. 1904 елда аның хөрмәтенә Эдвард Вильям Вест кереш сүзе белән мәкаләләр тупланмасы нәшер ителгән булган.
Судница
Судница — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Горьковское сусаклагычы янындагы Ячменки елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каза Манци (Модена)
Каза Манци — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Манци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Томари
Томари (Томари) — Россия Федерациясенең Сәхәлин өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1946 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (89,5%), кореялылар (5,6%), украиннар (2,6%).
Сугрюм
Сугрюм — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иксония (Висконсин)
Иксония  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15556) 2000 FW49
(15556) 2000 FW49 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 30 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 FW49» саналган.
Алма-Ата (Актаныш районы)
Тарихы
Киров авыл Советына караган торак пункты. 1930 еллардагы ачлык чорында Казахстаннан килүчеләр нигез сала һәм үз башкалалары исемен авылга атама итеп алалар. Дурбоев белән Сарабаев янына Бишкүмәчтән, Олыимәннән коммуна төзүчеләре күчеп утыралар. Беренче агач йортны Бишкүмәчтән Шәйгәрдән карт тергезә. Җиләк җимешкә, гөмбәгә бай урман белән әйләндереп алган әлеге оҗмахка тиң урын кешеләр күңеленә хуш килә, бик тиз зурая, йортлар саны 34 кә җитә. Мал асрыйлар, умартачылық, бакчачылык белән дә шөгыльләнәләр, совхоз фермасында терлекләр карыйлар. Башлангыч мәктәбе, клубы, кибете була. 1965 елда 28 хуҗалыкта 146 кеше яши. Коммунизм төзү белән әвәрә килгәндә гөрләп, чәчәккә күмелеп утырган авыл Киров бистәсенә күчерелә. Биредә алар Алма-Ата урамын хасил итәләр, читкә китеп бәхет эзләүчеләр дә табыла, әлбәттә.
Яуга 10 кеше алына, 4 се һәлак була.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Андрей Шпагонов
Андрей Шпагонов (Андрей Александр улы Шпагонов,, — , ) — Россия җинаятьчесе. 1992 елда ТР буенча махсус элемтә идарәсенә басып кереп, 67 ату коралын һәм 700 патрунын кулга төшерә. Идарәнең 9 хезмәткәре һәлак була, 1 кеше авыр тән җәрәхәтләре ала. Мәхкәмә карары буенча атып үтерелгән.
Сент-Андеоль (Дром)
Сент-Андеоль — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Загальская Слабада
Загальская Слабада (Загальская Слабада ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Хойницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(8226) 1996 TF7
(8226) 1996 TF7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кастро-де-Рей
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кынык (Сейдикемер)
Кынык (Kınık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Сейдикемер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Андриан (Четвергов)
Андриан (Александр Геннади улы Четвергов,, — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Рус иске гадәт праваслау чиркәвенең баш рухание (предстоятеле, 2004-2005), Казан һәм Нократ епискобы (2001-2004).
Гутс (Ланди)
Гутс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Кече Базанча
Кече Базанча — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Базанча елгасының уң ярына тамагыннан 5 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сулоцин-Товажиство
Сулоцин-Товажиство — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Карангыс
'''Ниж. Карангыс''' — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Югары Терсь елгасының уң ярыннан 39 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сенниця-Надольна
Сенниця-Надольна — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юзеф Понятовский
Юзеф Понятовский, Иосиф (Юзеф) Антоний Понятовский, Józef Antoni Poniatowski (07.05.1763, Вена, Австрия — 19.10.1813, Лейпциг, Саксония (хәзерге Алманиядә) — Австрия армиясе полковнигы (1786), поляк гаскәре генерал-майоры (1789), поляк гаскәре генерал-лейтенанты  (1792), Бөек Варшава герцоглыгының хәрби министры һәм сәргаскәре, Франция маршалы (1813), поляк кенәзе, Австрия генералының улы. Наполеон кул астында Польша мөстәкыйльлеген кайтару турында  кайгырткан милли-азатлык хәрәкәте вәкиле, поляк халкының милли каһарманы.
Эме Беэкман
Эме Беэкман ( шулай ук Эмэ Артуровна Бээкман, Aimée Beekman, 1933 нче елның 20 апрелендә Таллинда туган) - Эстония язучысы, драматург, киносценарист һәм әдәби тәрҗемәче. Эстония ССРының мактаулы язучысы (1978).
Юзеф Понятовский
Тәрҗемәи хәле
1763 елның 7 маенда Венада туган. Әтисе Анджей Понятовский (1734-1773), поляк, гомер буе Австриядә яши, хәрби карьера ясый, фельдмаршал-лейтенант (генерал-лейтенант) дәрәҗәсенә ирешә. Алманлашкан чех милләтеннән булган хатыны графиня Мария Тереза Кински (1736—1806) аша Изге Рим империясенең югары аристократия даирәсенә эләгә. Император Иосиф IIнең шәхси дусты була, улына, шуның хөрмәтенә, Иосиф (Юзеф) исеме куша. 1764 елда Речь Посполитая тәхетенә аның соңгы короле Станислав Понятовский утыргач, Анджей Понятовскийга, корольнең якын туганы буларак, кенәз титулы бирелә. Анджей Понятовский туган теленә карганда, алманча яхшырак сөйләшкән. Улына 9 яшь тулганда вафат була.
Эме Беэкман
Биография
ВГИКны тәмамлаган (1956).
Ул 1964 нче елда әсәрләрен бастыра башлый. Эстония ССР дәүләт премиясе лауреаты.
Юзеф Понятовский
Польшада
1789 елда башланып киткән Бөек француз инкыйлабы бөтен Аурупаны тетрәтә. Польшада XVIII гасырның 80нче елларында ук башланып киткән милли-азатлык хәрәкәте нәтиҗәсендә, Польша сеймына (1788-1792 елгы дүрт еллык сейм) сайлауларда «Ватандарлар фиркасе» җиңеп чыга. 1789 елда Речь Посполитая сеймы чит илләрдә хезмәт итүче поляк хәрбиләрен үз Ватаннарына кайтырга чакыра. Юзеф Понятовский Австрия армиясеннән отставкага чыгып, көз көне Варшавага кайта, өр-яңадан Польша гаскәре (Войско Польское) төзү эшендә катнаша. 26 яшендә генерал-майор дәрәҗәсе ала һәм гвардия пехотасы сәргаскәре итеп билгеләнә. Польша сеймы 1791 елның 3 маенда илдә башланган үзгәртеп коруларны канунлашыручы «Төп канун» (конституция) кабул итә. Ләкин поляк магнатлары ризасызлык белдерә, үз хокукларын яклау өчен Тарговица конфедерациясенә берләшәләр, корольгә һәм хөкүмәткә каршы фетнә күтәрәләр. Гаскәр җибәреп, аларны Пруссия һәм Россия империясе яклап чыга. Ике айдан соң король Станислав Понятовский фетнәчеләргә кушыла. Көньяк армия сәргаскәре итеп билгеләнгән Юзеф Понятовский фетнәчеләрнең төп көчләре белән сугыша, Речь Посполитаяның иң шәрәфле хәрби бүләге - Virtuti Militari (Виртути Милитари) алтын медале белән бүләкләнә, ләкин уңышка ирешә алмый. Польшаның бирелүе, корольнең тәхеттән баш тартуы белән килешә алмыйча, берничә офицер белән Австриягә китә.
Гаммәр ибне Ясир
Гаммәр ибне Я`сир (гарәп.عمار بن ياسر;?-һ. 37, 658 ел)- Мөхәммәд галәйһиссәләмнең билгеле сәхабәсе.
Эме Беэкман
Фантастика
Ул үзенең фәлсәфи романнарында фантастикага мөрәҗәгать итә. "Шарманка" исемле әсәре шундый романнарының берсе (эст. 1970; рус. 1974) - бюрократия, шулай ук якын киләчәктә гаилә һәм сексуаль әхлак турында сатирик гротеск. Аның икенче бер романы - "Ирекле йөгерү " (эст. 1982; Рус. 1986 - "Ярыш") фәнни прогресс темасына гыйбрәтле хикәя.
Юзеф Понятовский
Наполеон кул астында
1806 елда Наполеон Пруссияне тар-мар итә. Фридрих-Вилгельм III Понятовскийны Варшава губернаторы итеп билгели. Наполеон, Варшавага якынаю белән, Польшаның мөстәкыйльлеген кайтарырга вәгъдә бирә. Понятовский поляк халкына, Пруссиягә каршы көрәштә Наполеон ягында булырга чакырып, өндәмә белән чыга. Күпчелек халык аны хуплый. 1806 елның ноябрендә ул төзегән ватандашлар милициясе (Милли гвардия) Варшава капка төбендә маршал Иоахим Мюрат җитәкчелегендәге француз гаскәрен каршы ала. Мюратка яшь поляк асылзатының холкы ошаса да, Наполеонның Понятовскийга мөнәсәбәте баштарак уңай булмый. Ләкин Польша короле итеп, Наполеонның берәр туганын билгеләүне сорагач, мөнәсәбәт яхшыга үзгәрә. 1807 елның башында Наполеон Варшавада хөкүмәт комиссиясе (Польшаның вакытлы хөкүмәте) төзи. Понятовскийга дивизия генералы дәрәҗәсе белән хәрби министр вазифасы йөкләнелә. Тилзит солыхы (1807 елның 7 июле) төзелеп, Бөек Варшава герцоглыгы оешкач та, Понятовский үз урынында кала. Наполеон аны Шәрәфле легион орденының Командор хачы белән бүләкли. Ләкин Понятовский Ватанының мөстәкыйльлек ала алмавына борчыла. Бөек Варшава герцоглыгы Саксониягә кушыла. Саксония короле бер үк вакытта бөек герцог та булып тора. Наполеон үз кул астындагы поляк асылзатлары өстеннән каты контроль оештыра. Генерал-губернатор, бер үк вакытта Польшадагы француз гаскәренең сәргаскәре итеп маршал Луи Даву билгеләнә. Понятовскийның әлеге маршал белән мөнәсәбәтләре бик киеренке булса да, икесенең тырышлыгы белән Поляк гаскәре (Войско Польское) төзелә. 1808 елда, француз гаскәре Польшадан киткәндә, Наполеон Понятовскийны Поляк гаскәренең сәргаскәре итеп билгеләп калдыра. 1809 елда Австриягә каршы сугышта, Наполеон ягыннан катнашып, эрцгерог Фердинадның 20 меңле гаскәренә каршы торып, беренче чирканчык ала. Понятовский һәм аның штабының барлык офицерлары һәм генераллары шәхси батырлык күрсәтүгә карамастан, поляклар, сан буенча икеләтә артык булган австриялеләргә каршы тора алмыйча, Варшаваны бирү турында сөйләшү башларга мәҗбүр булалар. Варшава бирелә. Армия көньяк-көнчыгышка чигенә, Австрия империясе составында булган Галициягә һөҗүм белән яный. Австрия гаскәре башкаладан чигенергә мәҗбүр була. Шенбрунн солыхы (1809 елның 14 октябре) нәтиҗәсендә Австрия Польшага Краковны һәм Галициянең бер өлешен кайтарырга мәҗбүр була. Сәләтле хәрби башлык итеп күрсәткән өчен, Наполеон Понятовскийны үзенең иң зур бүләге – Шәрәфле легион орденының Зур хачы белән бүләкли. Саксония короле Изге Генрих ордены белән, Польша хөкүмәте Виртути Милитари орденының Зур хачы белән бүләкли. 200px|right|«1812 ел». И. Прянишников. ([[1874)]]
Эме Беэкман
Фантастика
Эстония ССРының Йохан Смул исемендәге әдәби премиясе лауреаты (1971).
Юзеф Понятовский
Наполеонның Россиягә каршы сугышы
1812 елда Понятовский Бөек армиянең, Вестфалия короле, Наполеон энесе Иероним (Жером) Бонапарт кул астындагы, уң флангына керүче 35 меңлек 5нче (поляк) корпусы белән җитәкчелек итә. 1812 елның 4-6 (16-18) августында Смоленскига Никольское һәм Раченки бистәләре ягыннан һөҗүм итә. 1812 елның 26 августында (7 сентябрендә) Бородино сугышында Наполеон гаскәренең уң флангында хәрәкәт итә. Үзенең корпус генералларына биргән фәрманында Мәскәүне талауны булдырмаска кушуы мәгълүм. Бөек армия Россиядән чигенгәндә, поляк корпусы зур югалтулар кичерә, 1812 елның ноябренә 800 сугышчысы кала. 29 октябрьдә көчле контузия алган Понятовский, гаскәрен калдырып, Польшага китәргә мәҗбүр була. Яңадан сафка баскач, 1813 елның мартында француз армиясенең 8нче (поляк) корпусы белән җитәкчелек итә, Алмания җирләрендә сугышларда катнаша. 1813 елның 16-19 октябренда Лейпциг янында, тарихка Халыклар сугышы дип кереп калган кырылышта Понятовскийның 8нче (поляк) корпусы да катнаша: Конневиц районында австриялеләргә каршы тора. Наполеон 1813 елның 16 октябренда Понятовскийга Франция маршалы дәрәҗәсе бирә. Поляк корпусына Лейпцигтан Эльстер елгасы аша чигенүче француз армиясенең төп көчләрен каплап тору бурычы куела. Камап алынган поляк гаскәре Россия императорына гына бирелергә риза була. Александр I аларны шәхси химаясенә ала, поляк гаскәриләрен хәрби әсирләр итеп карамаска боера.
Гаммәр ибне Ясир
Гаммәр беренчеләрдән булып Мәдинәгә һиҗрәт кыла. Ул анда ислам дәүләтенең ныгуына үз өлешен кертә, дошманнар белән Бәдердән Табукка хәтле барлык сугышларда катнаша.
Эме Беэкман
Әдәбият
Теракопян Л., Сила иронии, «Лит. обозрение», 1973, № 11.
Параизу-ду-Сул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гаммәр ибне Ясир
Әбу Бәкер хәлифәлеге чорында Йәмәмәдә баш күтәрүчеләргә каршы сугыша. Икенче хәлиф Гомәр аны Куфә идарәчесе итеп билгели. Бу вазыйфаны ике ел башкара, аннары аны Әбу Муса ал-Әшгари алыштыра.
Госман хәлифә булганда, аның якын кешеләренең берсе була.
Гаммәр Сиффин сугышында үтерелә.
Юзеф Понятовский
Үлеме
19 мартта, Плейсса елгасын кичкәндә, кулы яралана. Эльстер елгасына барганда, икенче тапкыр яралана. Яралы килеш, аты белән елгага сикерә, ләкин өченче пуля күкрәгенә тия. Аның гәүдәсен 5 көннән генә табалар. Хәрби хөрмәт күрсәтеп, җирләнә. 1814 елда Александр I ризалыгы белән җәсәде Варшавага кайтарыла. 1816 елда Краковка Польша корольләре һәм милли каһарманнары җирләнә торган Вавель кирмәненең чиркәвенә күчерелә.
Һәйкәле язмышы
Польша патшалыгы Россия империясенә кергән вакытта, Наполеон сугышларында катнашкан поляк хәрбиләре, милли каһарманнарының исемен мәңгеләштерү өчен, аңа һәйкәл куярга рөхсәт сорыйлар. Россия хөкүмәте авырлык белән ризалык бирә. Һәйкәлне Дания мигъмары Бертель Торвальдсен ясый. 1830 елда башланган поляклар күтәрелеше бастырылгач, Россия хөкүмәте һәйкәлне сатып ала, генерал-фельдмаршал И.Ф. Паскевичның Варшавадагы резиденциясе бакчасына яшерә. Беренче бөтендөнья сугышы вакытында, 1915 елда һәйкәлне Варшавадан алып китеп яшерәләр. 1923 елда, ССРБ һәйкәлне Польшага кире кайтаргач, һәйкәл Варшава үзәгенә урнаштырыла. 1944 елда, Варшава күтәрелеше бастырылгач, фашистлар һәйкәлне җимерәләр. 1952 елда Дания хөкүмәте һәйкәлнең сакланып калган Торвальдсен моделе буенча ясалган копиясен бүләк итә. Башта һәйкәл Лазенки паркында урнаштырыла, 1965 елда ПХР министрлар шурасы бинасы каршына күчерелә.