cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бучеджи табигать паркы
Парк тасвирламасы
Парк территориясе 32 663 га тәшкил итә. Паркта шулай ук, үсемлекләрне, агачларны, известьташ формаларын саклауны таләп иткән ​​14 табигать тыюлыгы бар. Тыюлык якынча 12,770 га тәшкил итә, ягъни якынча 35% паркның өлеше.
Вильвенар
Вильвенар — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ле-Дезер
Ле-Дезер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Кункас
Кункас — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 31 кешенең яшәве мәгълүм.
HD208835
HD208835 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Круликово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Круликово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
HD208835
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Круликово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD208835
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Османие (Алпу)
Османие (Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Алпу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Воткинс (Колорадо)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новгород һәм аның тирәсендәге тарихи һәйкәлләр
Новгород һәм аның тирәсендәге тарихи һәйкәлләр (ингл. Historic Monuments of Novgorod and Surroundings) — 1992 елда ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы объектлары исемлегенә кергән Новгород шәһәре (1999 елдан - Бөек Новгород) архитектура һәйкәлләренең җыелма атамасы.
2009 елның 1 апрелендә Россия Үзәк банкы Бөек Новгород һәм шәһәр яны тарихи һәйкәлләре сурәтләнгән коллекцион һәм инвестицион әһәмияттәге кыйммәтле металллардан истәлекле тәңкәләр чыгарган. Тәңкәләр «ЮНЕСКО Бөтендөнья мәдәни мирасында Россия» сериясенә чыга һәм Бөек Новгородның 1150 еллыгына багышланган.
Тарих
Новгород архитектура мәктәбенең формалашуы XI гасыр урталарына, Новгородтагы София соборы төзелеше вакытына карый. Бу һәйкәлдә үк Новгород архитектурасының аерым үзенчәлекләре — монументальлек, артык декоративлык булмау сизелә.
Новгородның сәяси бүленеш чорындагы храмнары зур күләмле булмый, әмма аларда әлеге архитектура мәктәбенең төп сыйфатлары саклана. XII гасыр ахырында Синичий тавында Петр һәм Павел чиркәве (1185), Мячиндагы Фома ышанычы чиркәве (1195) төзелә. XII гасырда мәктәп үсешен тәмамлаган истәлекле һәйкәл булып Нередицтагы Спас чиркәве (1198) тора. Бер сезон эчендә Новгород кенәзе Ярослав Владимирович каршында төзелә.
Новгород архитектурасының чәчәк атуы XIV гасырның икенче яртысында, Новгород Республикасының максималь куәте чорында була. Бу чор архитектурасының иң югары һәм эталоны булып, Новгородтагы инеш буенча Федор Стратилат чиркәве тора. Чиркәү бинасы - кубик типтагы дүрт баскычлы бина. Фасадның кайбер урыннарын элек фрескалар белән бизәгәннәр.
NGC 228
NGC 228 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Анадолу келәмнәре
Анадолу келәмнәре, шулай да төрек келәмнәре — борынгы тарихы һәм традицияләре белән дөньякүләм танылган традицияләрнең берсе, Төркиянең мәдәни мирасында мөһим урын биләп тора.
Тарих
Анадолуда келәм тегү тарихы илнең тарихы белән тыгыз бәйләнгән. Иң борынгы келәмнәрнең чыгышы белән бәйле Анатолия җирлегендә борынгы заманнарда хеттлар, фригийлар, ассириялеләр, борынгы фарсылар, әрмәннәр, борынгы греклар һәм Византия империясе кебек мәдәниятләр урнашкан булган. Беренче келәмнәрнең барлыкка килүебезнең эрага кадәр VII гасырда Константинополь шәһәренә нигез салу елларына туры килүе фараз.
Төрек келәмнәре буларак бу традиция XIII гасырда чәчәк ата башлый. Танылган сәяхәтче Марко Поло сүзләренчә, иң яхшы келәмнәр үзәге буларак Госман империясенең Конья шәһәре саналган. XIV гасырда Смирна портыннан чыгарылган өчен "Смирна келәмнәре" дип тә аталган.
Тасвирлама
Анадолу келәм дизайны Урта Азия, роман-эллинистик, Ислам һ.б. традицияләрне берләштерә. Бу үзенчәлекләр, бер яктан, төрки халыкларның тарихы, икенче яктан алар белән тыгыз бәйләнештә яшәгән халыклар мәдәнияте белән тыгыз бәйләнгән. Иң мөһим мәдәни йогынтылар Кытай мәдәнияте һәм Исламнан килгән. Бергама һәм Конья келәмнәре Анадолу традициясенең төп дәвамчылары буларак санала.
Анадолуның җирле шәһәрләр һәм базарлар тирәсендә тупланган келәмнәр җитештерүен төрле үзенчәлекләренә карап төп өч өлкәгә бүлеп була. Бу өлкәләрнең исемнәре күпчелек очракта өлкә атамаларыннан гыйбарәт. Бүген көнбатыш, үзәк һәм көнчыгыш Анадолу келәм туку традицияләре мәгълүм.
Дюнзерберг
Дюнзерберг — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Банки-Сукаеш
Банки-Сукаеш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Дюнзерберг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Банки-Сукаеш
Халык саны — 137 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423325.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Ет-Яха
Ет-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сюты-Пой-Яха елгасының уң ярына тамагыннан 43 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Һаллдор Лакснесс
Һаллдор Лакснесс (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1955).
Бодаки (Подлясье воеводалыгы)
Бодаки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вахрамеево (Киров өлкәсе)
Вахрамеево (Вахрамеево) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ахольминг
Ахольминг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конукчу (Илич)
Конукчу (Konukçu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Илич илчесенә караган бер авыл (köy).
Добравиця (Иг)
Добравиця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радунь (Карэлицкий районы)
Радунь  (Радунь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бүюккаракарлы (Һайраболу)
Бүюккаракарлы (Büyükkarakarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Антониади (ай кратеры)
Антониади - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 138 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Эжен Мишель Антониади (1870—1944) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Antoniadi (crater)
Сомюр
Сомюр — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Хуан Рамон Хименес
Хуан Рамон Хименес (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1956).
Ананий Михайлов
Ананий Михайлов (, Зур Явыш, Ядернә өязе, Казан губернасы, Россия империясе —, Красноярск крае, РСФСР, СССР) — чуаш совет дәүләт эшлеклесе.
Сембер чуаш укытыучылары мәктәбен (1919) бетергән. Россия коммунистик яшьләр берлеге Сембер губерна комитеты чуаш сикcәсе рәисе, гәҗите мөхәрририяте сәркәтибе,  гәҗите мөхәррире (?-1922), РК(б)Ф Чуаш өлкә комитеты тәшвикать һәм пропаганда бүлеге мөдире,  журналы мөхәррире, Чуаш АССР үзәк халык хуҗалыгы шурасы рәисе (1922-1927), Чуаш АССР халык комиссарлары шурасы рәисе (1927-1930), Нижᴦар край шурасы башкарма комитеты рәисе урынбасары (1930-1932), Нижᴦар (Горький) химия-технология, авыл хуҗалыгы институтлары риᴋтыры (1932-1937). 8 елга иректән мәхрүм ителүгә хөкем ителгән (1940).
Эдуард Шаһиев
Шаһиев Эдуард Мөстәкыйм улы (Шагеев Эдуард Мустакимович; 17 март 1944 ел) — рәссам, график, иллюстратор. БАССРның атказанган рәссамы (1983). РСФСРның Рәссамнар берлеге әгъзасы. Халыкара Сәнгатьләр Академиясе академигы.
Биографиясе
Эдуард Мөстәкыйм улы Шаһиев 1944 елның 17 мартында Омск шәһәрендә дөньяга килгән.
1945 елдан алып Уфада, 1967 елдан башлап Мәскәүдә яши.
1965 елда И.Д.Шадрин исемендәге Свердловск сәнгать училищесына укырга кергән һәм интерьер буенча рәссам һөнәре алган.
1971 елда Мәскәүдәге Строганов Югары художество‑‑сәнәгать училищесының дизайн факультетын тәмамлаган.
1973 елдан РСФСР Рәссамнар Берлеге әгъзасы.
2000 елдан алып "Рәссам" татар‑башкорт рәссамнары берлеге җитәкчесе.
Сарбай (Мари Ил)
Сарбай (Сарапай, Сарапаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Эдуард Шаһиев
Иҗаты
Әсәрләренең төп идеясе – Галәм киңлегендә кеше. Эдуард Мөстәкыйм улы Шаһиев аны образлар символикасы аша чагылдырырга омтыла:икесе дә 1991 язылган "Олы дөнья сөеклесе" (1990), "Тын гына ихлас әңгәмә бара...", "Ак җәймәләрдә кара аккош", 2000 елда язылган "Кыргый көндәш" - шундыйлардан.
1991 елда иҗат ителгән ""Өч туган" башкорт биюе" эшендә ата‑бабалар җире белән бәйләнеш гәүдәләндерелә.
1970 – 1990 елларда Мәскәүдәге "Балалар әдәбияты" нәшрияты белән хезмәттәшлек итә.
90‑елларда Ливанда һәм Берләшкән Гарәп Әмирлекләрендә була, анда күргәзмәләр оештыра, рус һәм совет сәнгате буенча лекцияләр укый.
1970 елдан алып күргәзмәләрдә катнаша. Шәхси күргәзмәләре Мәскәү (1990, 2004, 2009, 2010) һәм Уфа (2017) калаларында үтә.
Эшләре Дәүләт тарихы музее, Көнчыгыш дәүләт музее (икесе дә – Мәскәү), БДМ коллекцияләрендә, Русиядә һәм чит илләрдә шәхси тупланмаларында саклана
Гиллроуз (Колорадо)
Гиллроуз  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цалапица
Цалапица — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крупоцин
Крупоцин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казете (Рьети)
Казете — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(18221) 6526 P-L
(18221) 6526 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6526 P-L» саналган.
Вецишоара
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ахольфинг
Ахольфинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Дюнс
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ле-Детруа
Ле-Детруа — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Добравиця (Радовлиця)
Добравиця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чам телләре
Иң эре телләр булып джарай теле (230 мең кеше) һәм чам теле (280 мең кеше) тора. Иң азы сөйләшүчеләр — якынча 3000 — цат телендә.
Австронезия телләр гаиләсенең Көнбатыш зонд телләре Малай-чам телләре составында аерым төркемне тәшкил итәләр. Индонезия, Филиппин, Океания, Мадагаскар һәм Тайвань телләренә кардәш, әмма малайя теленә һәм индонезия теленә иң якын.
Төркемләштерү
Чам телләре ские 8-10 телне кертәләр.
Кече Гремячая
Кече Гремячая — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Гремячая елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Виндом (Миннесота)
Виндом  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Бодачки
Бодачки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виндом (Миннесота)
Тарихы
Виндом шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анучин (ай кратеры)
Анучин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 62 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Дмитрий Николаевич Анучин (1843—1923) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
Вуди Крик
Вуди Крик — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вуди Крик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Солтай
Султай (Султаева) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Радута
Радута (Радута ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Солтай
Халык
Халык саны динамикасы:
Радута
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(18222) 6669 P-L
(18222) 6669 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6669 P-L» саналган.
Ратный
Ратный (Ратный) — Диңгез буе краеның Партизан районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сальваторе Квазимодо
Сальваторе Квазимодо (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1959).
Солтанлы (Җәбраел)
Солтанлы  (Soltanlı ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
HD208875
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дюрнкрут
Дюрнкрут — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ахорн (Кобург)
Ахорн  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Царацово
Царацово — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голли (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильнев-ла-Льйонн
Вильнев-ла-Льйонн — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Казете (Җенова)
Казете — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Павел Самарин
Павел Самарин (, Зур Кәшәл, Чуел өязе, Казан губернасы, Россия империясе —, Перово, Мәскәү өлкәсе, РСФСР, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — чуаш совет дәүләт эшлеклесе.
Тәтеш педагогия курсларын (?), Бөтенберлек план академиясен (1933) бетергән. РК(б)Ф-БК(б)Ф Батыр өяз комитеты җаваплы сәркәтибе (?-1926), БК(б)Ф Чуел өяз комитеты җаваплы сәркәтибе (1926-1927), Чуаш АССР халык комиссарлары шурасы рәисе (1930-1931), Мордва АССР районара дәүләт комиссиясе рәисе (1933-1937), Чуаш АССР җирле сәнәгать халык комиссары (1937-1938). 5 елга төрмәгә хөкем ителгән (1938).
Бүюккаракую (Явузэли)
Бүюккаракую (Büyükkarakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Явузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 229
NGC 229 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Виннебейго (Миннесота)
Виннебейго  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Виннебейго шәһәре  елда нигезләнгән.
Сузе-Шампиньи
Сузе-Шампиньи — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Крусин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Крусин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Османие (Чифтелер)
Османие (яки Караһөек, Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Чифтелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle), татар авылы.
Крусин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Османие (Чифтелер)
Географиясе
Географик яктан авыл Анатолиянең үзәк өлешендә, Искешәһәр провинциясенең Чифтелер районында урнашкан.
Тарихы
Османие (элеккеге исеме Корухоюк), ул унтугызынчы гасыр ахырында, нигездә, хәзерге Татарстан җирлегеннән һәм Оренбург өлкәсе территориясеннән күчеп килүчеләр тарафыннан нигезләнә. Бу җирләрне күченеп килүче татарларга төрек солтаны Абдул-Хәмид (ул 99нчы хәлиф) бүләк иткән. Үзе Яшь Төрек революциясендә үтерелгәч, аның истәлегенә татар күченүчеләре үз авылларын Османие дип атаганнар.
Ид-Яха (Пюнга-Лохо кушылдыгы)
Ид-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пюнга-Лохо елгасының сул ярына тамагыннан 25 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Сең-Җон Перс
Сең-Җон Перс (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1960).
Добравле (Айдовщина)
Добравле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лез-Иль-Бардель
Лез-Иль-Бардель — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Отяж
Отяж — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сеңеп югала урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18223) 6700 P-L
(18223) 6700 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6700 P-L» саналган.
Кызыл Юл (Әлшәй районы)
Почта индексы — 452106, — 80202864003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 50 кешенең яшәве мәгълүм.
Ражанка (агрошәһәрчек)
Ражанка  (Ражанка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дюрнштайн
Дюрнштайн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD208988
HD208988 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вильнев-Реннвиль-Шевиньи
Вильнев-Реннвиль-Шевиньи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Галанино (Киров өлкәсе)
Галанино (Галанино) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ваганово
Ваганово (Ваганово) — Чиләбе өлкәсенең Октябрьское районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Ахорнталь
Ахорнталь — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иво Андрич
Иво Андрич (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1961).
Кече Козланка
Кече Козланка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шуя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Конур (Шемдинли)
Конур (Konur) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Хаккари иле Шемдинли илчесенә караган бер авыл (köy).
Кече Козланка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дюрнштайн-ин-дер-Штайермарк
Дюрнштайн-ин-дер-Штайермарк — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сумки (Мари Ил)
Сумки (Сумка, Сумки) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (50%), урыслар (50%).
Добравле (Сежана)
Добравле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Божениця (Польша)
Божениця  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Царимир
Царимир — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 230
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Апиан (ай кратеры)
Апиан - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 63 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Петер Апиан (1495—1552) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Гот-Салфер-Спрингс (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сулен-сюр-Обанс
Сулен-сюр-Обанс — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ражанка (посёлок)
Ражанка  (Ражанка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Винона (Миннесота)
Винона  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
(18224) 6726 P-L
(18224) 6726 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Винона (Миннесота)
Тарихы
Винона шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18224) 6726 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6726 P-L» саналган.
Вецка
Вецка — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Османие (Бакыркөй)
Османие (Osmaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бакыркөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сөюдлү (Җәбраел)
Сөюдлү  (Söyüdlü ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Йоргос Сеферис
Йоргос Сеферис (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1963).
Енбах
Енбах — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Әгер
Әгер — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Казете (Мантова)
Казете — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Әгер
Халык саны — 110 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423316.
Казете (Мантова)
Географиясе
Казете Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Әгер
Тарих
1750 елда нигезләнгән.
Казете (Мантова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әгер
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Круша-Духовна
Круша-Духовна — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аша (Алмания)
Аша  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вудмор (Колорадо)
Вудмор  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вудмор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Божими (Симьятицкий повяты)
Божими  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Светлояровка
Светлояровка (Светлояровка) — Диңгез буе краеның Черниговка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
Минзәлә педагогика көллияте
Тарих
Минзәлә педагогия училищесы (хәзерге статусы — көллият) — Татарстанның өлкән уку йортларыннан берсе. 1932 елның 1 сентябрендә ТАССР халык мәгарифе комиссариаты тарафыннан башлангыч сыйныфларда укытучылар әзерләү максатында оештырылган.
Бөек Ватан сугышы еллары
Бөек Ватан сугышы елларында укуханә үз бинасыннан күчерелә. Бинага эвакуацияләнгән Мәскәү хәрби-сәяси училищесы урнаша.
Укытучылар
Укуханәдә РСФСР һәм ТАССР атказанган укытучылары Тальдаева Н.И., Садовникова Н.М., Таймасов М.Г., Федорова Д.Т., Котляревская Н.С., Гобәйдуллина С.Г. укыта.
Көллияттә укыганнар
70 еллык тарихы эчендә уку йорты 10 меңнән артык белгеч әзерли.
Аполлон (ай кратеры)
Аполлон - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 524 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Вильнев-Сен-Витр-е-Вильвотт
Вильнев-Сен-Витр-е-Вильвотт — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ид-Яха (Ярудей кушылдыгы)
Ид-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ярудей елгасының уң ярына тамагыннан 128 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Бүюккараманлы (Пынарбашы)
Бүюккараманлы (Büyükkaramanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Моранж гыйбадәтханәсе
Тарихы
Моранж гыйбадәтханәсе Леон Валлиам тарафыннан төзелгән булган, ул 19-ынчы гасыр ахырында Моранж әфәнденең җирен сатып алган. Ул гыйбадәтханә төзегән, шулай итеп Һиндлеләр күбрәк тиешенчә булган урында динне практикалый алганнар. Гыйбадәтханә 1947 елга карый һәм чаң манарасы 1949 елга карый. Бу урында Кали Алиһәсенә ихтирам итеп церемонияләр була, шулай ук Сурьяга ихтирам күрсәтеп, ул Һинд динендә Кояш Илаһы булып тора. Хәзерге вакытта иске Моранж шикәр заводыннан берничә кисәге калган, борынгы шикәр камышы үлчәвен кертеп.
Шива Шри Паскаракуруккал
Шива Шри Паскаракуруккал Германия-дә яшәүче Шри Ланкан Тамил каһине һәм Хаммда Шри Камадчи Ампал Гыйбадәтханәсенең Шри Камадчи Ампал Гыйбадәтханәсенең беренчел изгесе, бу Европада икенче иң зур Һинду гыйбадәтханәсенең дин әһеле. 1989 елда ул үзенең фатиры идәне астында пуджаны башкара башлаган. 2000 елда хәзерге гыйбадәтханә өстендә эшләр башланган. Гыйбадәтханәне төзү 2002 елның Июленда башланган һәм ачылу церемониясен 3000 Һинду бәйрәм иткән.
2012 һөҗүме
Пашкаракуруккал Һамм-Уэнтропта биш битлек кигән кеше тарафыннан 2012 елның 9 ноябренда һөҗүм ителгән. Ул һәм аның гаиләсе баулар белән бәйләнгән. Аңа борыч спрее сипкәннәр һәм берничә мәртәбә бәргәннәр. Шуннан 20 минут узгач, караклар, гаиләдән зәркән әйберләрен һәм акчаны алып китеп, бинадан чыкканнар. Пашкаракуруккалның хатыны үзен азат иткән һәм полицияне чакырган. Караклар шулай ук янәшә урнашкан гыйбадәтханәдә декорацияләрне һәм төрле изге әйберләрне җимергәннәр.
Илгизәр Гайсин
Илгизәр Гайсин, Илгизәр Тимергали улы Гайсин (1952 елның 15 июле, СССР, РСФСР, ТАССР, Ворошилов районы, Казаклар ) — галим, географ, педагог, педагогика фәннәре докторы (2001), профессор (2001). Татарстанның атказанган укытучысы (1999). Россиянең шәрәфле югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2007). Педагогика һәм социаль фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы (2004 елдан), Халыкара педагогик академиянең әгъза-корреспонденты (2008 елдан), Россия табигать белеме академиясенең хакыйкый әгъзасы (2012 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1952 елның 15 июлендә Татарстан АССР Ворошилов (хәзерге Тукай) районы Казаклар авылында туган. «География һәм биология укытучысы» белгечлеге буенча Казан дәүләт педагогия институтының табигать-география факультетын тәмамлаган (1979). Авыл мәктәбендә укытучы булып эшләгән. Эчке эшләр министрлыгы гаскәрләрендә хәрби хезмәт үткән. Казанның Бауман районы ВЛКСМ район комитеты инструкторы ваззифасын башкарган.
«6-9 сыйныфларда табигый-фәнни дисциплиналарны өйрәнү процессында укучыларны экологик-әхлакый тәрбияләү» темасына педагогика фәннәре кандидатлыгына (1995), «Өзлексез экологик белем бирү системасының дәвамчанлыгы» темасына педагогика фәннәре докторлыгына (2000) диссертацияләр яклаган.
Хезмәт юлы
1981—1990 елларда — Казанның СПТУ-21, СПТУ-29 да укыту-җитештерү эшләре буенча директор урынбасары.
1990—1995 елларда — Казанның Киров районы 81нче санлы мәктәп-гимназиясе директоры.
1995—1999 елларда — Мәскәү дәүләт коммерция университетының Казан коммерция институтының (филиал) укыту һәм фәнни эшләр буенча проректоры, доцент.
1999—2002 елларда — Казан дәүләт педагогия университетының кътисадый география һәм аны укыту методикасы кафедрасы мөдире, доцент, профессор.
2002—2008 елларда — Казан дәүләт педагогика университетының география факультеты деканы, икътисадый география һәм аны укыту методикасы кафедрасы мөдире.
2008—2009 елларда — Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты профессоры, икътисадый география һәм география укыту методикасы кафедрасы мөдире. 2009—2011 елларда — табигый-география факультеты деканы.
Добреполе (община)
Добреполе  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Илгизәр Гайсин
Хезмәт юлы
2011—2014 елларда — Казан (Идел буе) федераль университетының Экология һәм география институты география һәм экологик белем бирү бүлеге мөдире, 2013 елдан — география һәм экологик белем бирү теориясе һәм методикасы кафедрасы мөдире.
Добреполе (община)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илгизәр Гайсин
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Мәктәп һәм вузда табигый-географик дисциплиналарны өйрәнгәндә экологик-географик белем бирүнең дәвамчанлыгы мәсьәләләре. Мәктәптә һәм вузда укыту-тәрбия процессында инновацион белем бирү технологияләрен куллану. Мәктәпкәчә яшьтәге балаларга һәм авыл мәктәпләре укучыларына экологик-әхлакый тәрбия бирүнең дәвамчанлыгы. Укучыларда экологик культура формалаштыру. Фәнни-гамәли конференцияләр оештыру. «Укучы яшьләргә экологик белем бирүнең дәвамчанлыгы» фәнни мәктәбенә нигез салучы.
Галимнең кул астында 24 кандидатлык диссертациясе, 1 докторлык диссертациясе якланган. Фәнни публикацияләре 360, шул исәптән 30дан артык уку һәм укыту-методик әсбаплары, 12 монографиясе бар, шуларның 7се автордаш булып язылган, ВАК журналларында һәм җыентыкларда 15тән артык фәнни мәкаләсе басылган.
Мардевирин гыйбадәтханәсе
Мардевирин гыйбадәтханәсе - ул Франциянең көньяк-көнбатыш Һинд Океанында диңгезарты департаменты Реюньон утравында Һинд дине гыйбадәтханәсе. Пти-Базар урамында, Сен-Анреда урнашып, ул Пти-Базар (Кече Базар) районында, бу аның Пти Базар Гыйбадәтханәсе исемен аңлата. Ул 2020 елның 17 сентябреннән тарихи һәйкәл дип санала. ,.
Кече Норенька
Кече Норенька — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сухона елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Цар-Калоян (авыл)
Цар-Калоян  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шмуел Йосеф Агнон
Шмуел Йосеф Агнон (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1966).
Ражки 1
Ражки 1 (Ражкі 1 ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Еннерсдорф
Еннерсдорф — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Солтанай (Чиләбе өлкәсе)
Солтанай (Султанаева) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
HD209014
HD209014 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Солтанай (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
HD209014
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Солтанай (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (97%).
HD209014
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Готчкисс (Колорадо)
Готчкисс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Конур (Кескин)
Конур (Konur) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Кескин илчесенә караган бер авыл (köy).
Винстед (Миннесота)
Тарихы
Винстед шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18225) 7069 P-L
(18225) 7069 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 22 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «7069 P-L» саналган.
Сулер-е-Бур
Сулер-е-Бур — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Круша-Замкова
Круша-Замкова — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бокини
Бокини — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бугундырь
Бугундырь — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ахтырь елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Варнавинск гидротөене су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вильсене
Вильсене — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Каменка (Әлшәй районы)
Каменка — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452106, — 80202864004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 54 кешенең яшәве мәгълүм.
Өлҗән (Татарстан)
Өлҗән (Ульянково, элеккеге исеме Агыш яки Агыш-Ульяново, Агишево ) — Татарстан Республикасының Кайбыч районында урнашкан авыл. Өлҗән авыл җирлеге үзәге.
Авыл атамасы
Авылга Ульянка исемле Казан ханлыгына әсир төшкән кеше нигез сала һәм авыл атамсы да шуннан чыккан дип уйланыла.
Тарих
Авыл Казан ханлыгы чорында полоняниклар тарафыннан (рус әсирләре, хан оланнары тарафыннан коллыкка урланган) нигезләнгән. 1567 елда Смоленск якларыннан 15 яңа гаилә күченгәч, соңрак Ветлуга елгасы ярларыннан тагын бер төркем килеп тулылана башлагач, халык саны тиз арада арткан һәм 330 елда (1567-1897) 1986 кеше тәшкил иткән.
Халкы Зөя Троица-Сергиев монастыре карамагында була, 1764 елда – икътисади, соңрак дәүләт крәстияннәре катлавына күчерелә, халкының төп шөгыле булып игенчелек һәм терлекчелек, шулай ук тимерчелек, мичкә ясау, итек басу, тукучылык, тугым, чана табаны ясау кәсепчелеге торган.
Ашау-ам-Инн
Ашау-ам-Инн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Аполлоний (ай кратеры)
Аполлоний - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 51 км булган кратер.
Өлҗән (Татарстан)
Тарих
XX йөз башында авылда Өлҗән вулысы идарәсе, Илья чиркәве, Өлҗән земство мәктәбе, фельдшерлык пункты, 2 су һәм 7 җил тегермәне, 2 тимерче алачыгы, сыраханә, казна шәраб һәм 6 вак-төякләр кибете була.
Аполлоний (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Аполлоний Пергский (III век, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.
Өлҗән (Татарстан)
Тарих
Шимбә көннәрендә авылда базар эшләгән, елга бер тапкры, 20 июльдә ярминкә уздырыла торган була.
Ульянково вулысы үзәге һәм әлеге вулыс 1925-26 елларда Зөя кантонында иң зурлардан саналган.
XX гасыр башында Ульянково авылы төбәктә иң зур авыллардан саналган. Авылда янгыннар еш була. 1917 елның 16 июленнән 1918 елның 5 декабренә кадәр 47 йорт яна. Утызынчы елларда колхозлар оеша башлау белән халык тарала башлый.
Географиясе
200px|thumb|right|Бәрле тугае күренеше