cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Улука
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 106
NGC 106 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Двейл (Кентукки)
Двейл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Двейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джонек (Сьремский повяты)
Джонек  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корюгино (Киров өлкәсе)
Корюгино (Корюгино) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Козлуҗа (Ташова)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Ташова илчесенә караган бер авыл (köy).
HD205117
HD205117 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казебиянке (Асколи Пичено)
Казебиянке — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бәһаи
Бәһаи дине (бәһаичылык, бәһаи, بهاء — Дан) — изге китабы булган яшь диннәрнең берсе. Аңа нигез салучы Баһаулла (1817–1892) бәһаиләр тарафыннан Алла чагылышлары сафыннан соңгысы дип кабул ителә (монда Баһаулладан башка Ибраһим, Муса, Будда, Заратустра, Кришна, Гайсә Мәсих, Мөхәммәд, Баб һ.б. керә). Диннең дөньякүләм үзәге Хайфада урнашкан<ref name="ips — https://web.archive.org/web/20130130104216/http://iph.ras.ru/elib/0363.html 05-11-2012..
Бәһаи дине 19 гасыр ахырында Фарсы илендә туа һәм бүгенгесе көндә 188 илдә һәм 45 бәйле территориядә 5 млннан артык undefined тарафдарны берләштерә. Тарафдарлар — төрле милләт, халык һәм кабилә вәкилләре, төрле социаль катлаулаудан чыккан кешеләр.
Дин тәгълиматы Баба һәм Мирза Хөсәен Гали (Баһаулла) өйрәтмәләренә нигезләнгән. Төп фикерләр — Ходай Алланың берлеге, диннәрнең берлеге һәм кешелекнең берлеге. Алдагы «Алла чагылышларының» охшаш идеяләре хакында искә төшереп, Баһаулла бары бер генә дин, Аллаһның үзгәрмәс, элек һәм киләчәктә дә мәңгелек дине хакында сөйли.
Бәһаиләр үз диннәрен китабы булган соңгы монотеистик дин дип атыйлар, ә диннәрне өйрәнүчеләр аны ислами-синкретик секта яки яңа дөньякүләм дин рәвешендә кабул итә.
Ле-Геденйо
Ле-Геденйо — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Шон
Шон — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Chaon
(18015) Semenkovich
(18015) Semenkovich — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JD121» саналган.
Александрия (Миннесота)
Александрия  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Александрия шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Квильно (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Квильно  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ясене
Ясене — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Псков Кромы
Псков Кромы (Кремле) — Псков шәһәренең тарихи-архитектура үзәге, Псков ныгытмасының төп өлеше. Пскова елгасының Великая елгасына койганч урыныдагы биек һәм тар борынында урнашкан. Өч гектар мәйданны биләп тора.
Кремльнең алгы (көньяк) диваралары ягыннан биләмәсе биеклеге 6-8 метр һәм калынлыгы 2,5 метрдан алып 6,0 метрга чаклы булган агач түбә белән капланган таш кирмән диварлары менән уратып алынган. Кремлнең көнчыгыш стенасының озынлыгы — 435 метр, көнбатыш стенасы — 345 метр. Көньяк стенаның озынлыгы 88 метр тәшкил итә.
Кромның архитектура ансамбле VIII—XVII гасырларда корылган Довмонт каласыннан, 1337 елда беренче тапкыр телгә алынган, 1393-1424 еллардагы «Перси» (Перша, яки Довмонт дивары, Кромның алгы дивары) диварыннан, Кремлнең көнчыгыш һәм көнбатыш диварларынан (XIV—XV гасырлар, XVII гасыр); Захабтан (охабень яки захабень), Троицкий соборыннан (1682-1699 еллар), манарадан (XIX г.), Приказ палаталарынан (1692-1695, 1701 еллар), дары базыннан, чиркәү әһелләре йортыннан, кунак йортыннан, Кром һәм Довмонт кала манараларыннан, Власьевский манарасыннан, Рыбницкий манарасыннан (Изге капкалар өстендәге манара), Троицкий (Сәгать) манарасыннан, Урта манарадан (1416-1419 еллар), Кутекрома манарасыннан (Куту Кром, Красная яки Кутий Костёр, 1399—1400 еллар), Җәенке манарадан, Довмонт (Смердья) манарасынан торган.
Герасдорф-бай-Вин
Герасдорф-бай-Вин — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сивеж (Уң Сученьга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 107
NGC 107 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Уттвиль
Уттвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Эглькофен
Эглькофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шеридан (Индиана)
Шеридан  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фёдор I
Фёдор I Иоан улы, Феодор Юләррәк  (, - 17.01.1598, )  —  патшасы.
Тәрҗемәи хәл
Улы дөньяга килү белән Иван IV Переславль-Залесскийдагы Феодор монастырендә чиркәү төзергә куша.
Скульптура
2009 елны 4 ноябрьдә Йошкар-Олада Фёдор I Иоаннович патша һәйкәле ачылган, (скульптор — РФ халык рәссаме Андрей Ковальчук).
Жор (Кальвадос)
Жор — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Черноборски (Чесма районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), казахлар (5%).
Врбно (Шентюр)
Врбно  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Джонзгово (Познанский повяты)
Джонзгово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бронза гасыр
Бро́нза гасы́р – энеолитны алыштырган тарихи дәвер; бу дәвердә бронза металлургиясе барлыкка килә, барлык эш һәм сугыш кораллары, бизәнү әйберләре бронзадан җитештерелә башлый. Бронза гасыр якынча б.э.к. 4 нче меңьеллык ахыры – 1 нче меңьеллык башын үз эченә ала.
Әүвәлге, урта һәм соңгы бронза дәверләргә бүленә. Евразиянең төп территориясендә бронза гасырның әүвәлге дәвере – б.э.к. 3 нче меңьеллыкка; урта дәвере – б.э.к. 3 нче меңьеллык ахыры – 2 нче меңьеллыкның 2 нче чирегенә; соңгы дәвере – б.э.к. 2 нче меңъеллыкның 3 нче чиреге – 1 нче меңьеллык башларына туры килә.
Ермаково (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Бронза гасыр
Бронза гасыр төшенчәсен фәнни әйләнешкә беренче булып Дания тарихчысы В. Симонсен (1813) кертә, соңрак шул ук ил галимнәре К. Томсен белән Й.-Я. Ворсо (1830-50 еллар) бронза гасыр төшенчәсен шактый тирәнәйтү һәм детальләштерүгә ирешәләр. 20 йөздә бронза гасыр истәлекләре киң планда тикшерелә, бүгенге көндә билгеле булган археологик культураларның күбесе бүлеп чыгарыла.
Әүвәл зур булмаган бер аралык чор – бакыр дәвере, фәндәгечә итеп әйткәндә, энеолит яшәп ала, латинчадан тәрҗемә иткәндә, ул бакыр-таш дигәнне («энеус» – бакыр) аңлата. Бу чорда, көнкүрештә кулланыла торган таш кораллар белән бергә, аларны саф бакырдан да ясый башлаганнар. Тик бакыр пычаклар һәм сөңгеләрнең файдасы аз тигән, алар тиз бөгелгән, үтмәсләнгән. Вакытлар үтү белән аларны катырак итеп ясарга да өйрәнгәннәр – бакырга аккургаш куша башлаганнар.
Бронза әйберләрен җитештерү технологиясе
Бронза – тугыз өлеш бакырның бер өлеш аккургаш, мышаяк, кургаш, сөрмә белән катнашкан эретмәсен тәшкил итә, ул тиз эрүчән металл (700-900°С). Бронза үзенең эрү, тутыгу, механик һәм технологик үзенчәлекләре белән саф бакырдан гаять өстен тора. Салкын килеш чүкелгән бронзаның катылыгы исә чыныктырылмаган корыч катылыгына якынлаша (200-250 кг/мм²).
Татарстанның кайбер  районнарында, бигрәк   тә   Ык, Минзәлә, Зәй   елгалары   буйларында,  Сарман, Әлмәт, Шөгер, Бөгелмә, Азнакай якларындагы тауларда әле дә бакыр базлары сакланып калганнар.
Бронза корал эшләү процесы бер ничә баскычтан торган: руда ятмасын эзләү, руда чыгару, эретү, чүкү, формаларга кою. Башта руда баетылган (бакыр эретү өчен файдаланылган бакырташ һәм азуритны сайлап, чыгарылган руда кисәкләрен таш чүкечләр белән ваклаганнар). Беренчел эретү 1083 °C артык температурада эзбизташ плитәләр белән түшәлгән чокырда яки балчык нигезгә утыртылган савытта (тигелләрдә), күмер һәм флюс (шлак бүленүен һәм эрүне тизләтүче минерал) салып башкарылган. Алынган металл коелмалары (1,5—4 кг) вакланган һәм тазартылган (“чиста” эретү). Эретмә балчык яки таш калыпларда коелган.
Гади ачык учакта эретү мөмкинлеге биргән түбән эрү температурасы бронза әйберләрнең киң таралуына булышлык иткән. Бронза бизәнү әйберләре ясаган вакытта шулай ук алтын, көмеш, кургаш кулланылган (балдаклар, чуклар һ.б. әйберләр алтын яки көмеш фольга белән капланган). Һәнҗәр, сөңге очлары, пычак, урак, балта, бизәкләнү һ.б. бронза әйберләр киң кулланылыш тапкан һәм сәүдә яки алмашу объекты булган.
Баштагырак чорда бронза тиз генә киң кулланылышка кереп китмәгән; кешеләр һаман да таш корал ясауларын дәвам иткәннәр, коралның йөзен үткенләү белән генә чикләнмичә, аны бөтенләе белән шомартып, уңайлы итеп эшләү ысулларын тагын да камилләштергәннәр. Әмма металл ташны торган саен ныграк кысрыклаган, кешеләр аның өстенлегенә тиз арада ышанып алганнар. Элек таш балта ватылса, аны ташлап кына калдырганнар, хәзер исә яраксыз хәлгә килгән бронза коралны чыгарып ыргытмаганнар, ә яңадан эретеп, аннан башка корал ясаганнар. Бронзадан шулай ук төрле көнкүреш кирәк-ярагы һәм бизәнү әйберләре эшли башлаганнар.
Бронза безнең эрага кадәр III меңъеллыкта ук табылган булса да, ул бары II меңъеллыкта гына киң кулланышка кергән, һәм шуңа күрә бу чор бронза гасыры дип атала. Бронза гасыры – төрле континентлардагы күп кабиләләр тормышында бик зур капма-каршылыклар туган дәвер ул. Шушы чорда кешелек цивилизациясенең беренче учаклары булып көньякта – Мисырда, Грециядә һәм Якын Көнчыгышта, шулай ук Кытай һәм Һиндстанда югары үсешкә ирешкән антик һәм көнчыгыш мәдәнияте булган колбиләүчелек дәүләтләре барлыкка килгән, ә Евразиянең төньяк өлешендә, шул исәптән безнең төбәкләрдә, борынгы ыруглык җәмгыяте өстенлек иткән.
Идел-Урал буенда бронза гасыры
Русиядәге әүвәлге һәм урта бронза гасыр культуралары истәлекләрендә табылган беренче ясалма эретмә мышаяк катнаш бронза була. Бронза гасырның соңгы дәверендә ул күпкомпонентлы һәм ике составлы бакыр-аккургаш эретмәләре белән инде ярыша алмый. Идел-Урал төбәкләрендә бронза кою өчен чимал булып җирле бакыр катнаш комташлар кулланыла. Бронза гасырда һәм аннан соңрак чорларда бакырның хәзерге Кукмара, Лениногорск һ.б. районнарда, Ырынбур өлкәсенең Татар Каргалысы авылы янәшәсендә, Кама буеның Көңгер төбәгендә һ.б. җирләрдә чыгарылуы билгеле.
Бронза гасыр терлекчелекнең үсүе, примитив игенчелек барлыкка килү, җәмгыятьнең социаль яктан катлаулана баруы, ыруг-кабилә инанулары булган тотемизм, кояш, ут, баба культларының таралуы, миграция процессларының көчәюе, сугыш коралларының камилләшүе белән үзенчәлекле. Бу дәвердә мөстәкыйль җитештерү өлкәсе буларак һөнәрчелек тармагы аерылып чыга (металлургия, савыт-сабалар җитештерү һ.б.), сугыш һәм эш кораллары эшләү технологиясе катлаулана.
Татарстанда бронза гасыр истәлекләре якынча б.э.к. 3 нче меңьеллыкның 2 нче яртысы – 2 нче меңьеллык аралыгы белән билгеләнә. Татарстанда мондый тикшеренүләрне О.Н. Бадер, В.Ф. Генинг, Н.Ф. Калинин, А.П. Смирнов, В.Ф. Смолин, А.Х. Халиков, Е.П. Казаков һ.б. башкара.
Татарстанда бронза гасыр культуралары
Соңгы бронза гасыр дәверендә Татарстанның бөтен җирендә диярлек кешеләр яшәгән. Камадан көньяктарак борынгы Көнчыгыш Европаның иң зур археологик культурасы булган Буралы культура кабиләләре көн иткәннәр. (Әлеге кабиләләр, кеше үлгәч, аны кабер эченә кертеп ясалган кечкенә бураларда күмә торган булганнар. Культурага исем дә шартлы рәвештә шул йолага нисбәтле бирелгән.) Бу культураның көньяк чикләре Каспий һәм Кара диңгезгә кадәр диярлек барып җиткән. Галимнәр фикеренчә, читтән күчеп килгән терлек асраучы күчмә һәм ярымкүчмә кабиләләр күп кенә археологик культура истәлекләре калдыра, алар тарафыннан мәетләрне курганга күмү йоласы, торакларны яңача төзү, үзгә ысул белән керамика әйберләре әзерләү, бронза, сөяк, таштан әйберләр эшкәртү һөнәрләре кертелә.
Иделнең уң ягындагы көнбатыш районнарда һәм Зөя елгасы тирәсендә Абашево, ә аларга кадәр Баланово культурасы кабиләләре яшәгән; алар Чуашиянең шул исемдәге авылларына бәйле рәвештә аталганнар, чөнки шунда иң әһәмиятле археологик истәлекләр тикшереп өйрәнелгән. Ә Камадан төньякка таба Казан яны культурасы кабиләләре көн күргән. (Бу кабиләләрнең яшәгән урыннары иң әүвәл Казан тирәсендә табылган.) Баланово культурасы кабиләләре дә металлургия өлкәсендә сизелерлек уңышка ирешә: оста һөнәрчеләр металл эретә, аннан балта, сөңге очлары, беләзекләр коя. Идел буе һәм Урал төбәгендәге урман-дала зонасында Абашево культурасы кабиләләре яшәгән. Алар да металл җитештерү осталары була, Урал-Идел буе төбәкләрендә табылган бакыр чыганакларыннан файдаланганнар. Һөнәрчеләр төрледән-төрле эш-сугыш кораллары, бизәнү, йола үткәрү әйберләре җитештерә. Урта Иделдә һәм Чулман буенда Чиркәскүл культурасы белән Казан яны культурасы кабиләләре яшәгән, алар калдырган торулыкларда шулай ук югары үсеш алган металл эретү-кою эзләре табыла. Татарстанда Андроново культурасы истәлекләре дә бар. Терлекчелек һәм игенчелек белән шөгыльләнгән бу кабиләләр Уралдан алып Янәсәйгә, тайгадан Урта Азиягә кадәр җәелгән мәйданда яшәгән. Аларда да җирле металл эретү-кою һөнәре үсеш алган, аккургашлы бронзадан балталар, сөңге башлары, хәнҗәрләр, ураклар һ.б. кирәк-яраклар җитештерелә.
Бронза дәверендә Казан яны кабиләләренең 400 дән артык торулыгы билгеле. Кайбер зурракакларында 500 гә якын кеше яшәгән. Кайсы гына торулыкны казып карама, һәрберсендә йорт хайваннарының сөякләрен, игенчелек белән бәйле эш коралларын – бронза китмәннәр, ураклар, ургычлар табарга мөмкин.
Тимер гасырга күчеш
Бронза дәвере чагыштырмача озакка бармый – б.э.к. II меңъеллыкка гына туры килә. Металл әйберләр куллану төсле металлургияне үстерүгә, алардан затлырак булган алтын һәм көмештән бизәнү әйберләре ясауны көйгә салып җибәрүгә юл ачкан. Тиздән, б. э. к. I меңъеллык башында, беренче тимер әйберләр күренгән һәм тиз арада тимер металлургиясе барлыкка килү, тимердән көнкүреш һәм сугыш кораллары җитештерү бронза әйберләрне кысрыклап чыгарган. Тимердән ясалган эш коралларының бронза кораллардан өстенлеге бәхәссез, чөнки тимер бронзага караганда каты, чыдам һәм ул табигатьтә күбрәк тә очрый. Шуның өстенә, тимерне эретеп алуы да артык кыен түгел, мәшәкате дә азрак, чөнки сирәк табыла торган аккургашны өстәмә кушылдык чимал буларак куллануның кирәге калмый.
Бу исә бронза гасырның тимер белән алышынуына китерә. Тимер гасырга күчү акрынлап бара, бу күчеш б.э.к. 2 нче меңьеллык ахыры – 1 нче меңьеллык башында төгәлләнә.
(18016) Grondahl
(18016) Grondahl — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JU122» саналган.
Ле-Кудре-Макуар
Ле-Кудре-Макуар — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ортакөй (Мачка)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пильвины
Пильвины (Пільвіны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бурунҗа (Бафра)
Бурунҗа (Burunca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Векерешть (Харгита)
Векерешть — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Салават Кәримов (мәгънәләр)
Салават Кәримов:
Ясениця-Гурна
Ясениця-Гурна — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Герерсдорф (Түбән Австрия)
Герерсдорф  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Ясениця-Гурна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Герерсдорф (Түбән Австрия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Алтура (Миннесота)
Алтура  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Алтура шәһәре  елда нигезләнгән.
Болярци (Пловдив өлкәсе)
Болярци  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герника агачы
Герни́ка агачы (баск. Gernikako Arbola, исп. El Árbol de Guernica) — Басклар Илендәге (Испания) Герника шәһәре мәйданнарының берсендә үсүче имән агачы, баск халкының милли тормышын һәм хокукларын гәүдәләндерүче тарихи символ.
Герника агачы — музыка әсәре, баск халкының рәсми булмаган милли гимны. Аларның борынгы тарихы, бүгенге халәте һәм баск халкы өчен әһәмияте бер-берсеннән аерылгысыз.
Имән-король һәм аның варислары
Урта гасырларда Бискайя авылларында яшәүче басклар үз җыеннарын зур имән агачлары астында үткәрә торган булганнар. XVI гасыр башында бу җыеннарның иң зурысын һәм баск җәмәгатьчелеге өчен бик әһәмиятлесен Герника шәһәрендәге юан агач янында уздыра башлаганнар. Бу имәннең Ата агач (исп. El Árbol Padre) дип атала торганы XIII гасырда ук күчереп утыртылган яисә үзе үсеп чыккан дигән фараз тарихи чыганаклар белән дә раслана.
Тора-бара агач милли символ булып киткән. Аның янында махсус павильон корып куйганнар, ул, 1833 елда архитектур үзгәртүләр кичергәннән соң, “Герника җыелышлар йорты” дип атала башлаган һәм бүгенгәчә сакланып калган. Бина кырындагы “Ата имән”нең төбе һәм кәүсәсенең аскы өлеше махсус һәйкәл белән әйләндереп алынган.
Имән исән-сау булган вакытта, 1476 елдан башлап, Испаниянең католик динендә булган һәм Мадрид тәхетенә утырырга әзерләнгән бөтен кыйраллары яки аларның регентлары шул “Ата агач” яисә аның төбе янында ант итә торган булганнар — баск халкының мәнфәгатьләрен һәм хокукларын яклачакмын дип. Соңгы тапкыр бу йола 1839 елда башкарылган. Хәзерге заманда борынгы имәннең варислары янында Бискайя провинциясенең леендакарилары (хөкүмәт башлыклары) тантаналы рәвештә ант итә. 2012 елда сайланып куелган леендакари Иньиго Уркулью Рентерия анты:
Apal-apalik Jaungoikoaren eta gizartearen aurrean Euzko-lur gainean zutik eta Gernikako haritzaren azpian asaben gomutaz herri-ordezkari zareten zuen aurrean nire agintea zintzo beteko dudala zin dagit.
Тәрҗемәсе: “Аллаһы Тәгалә хозурында һәм җәмгыять алдында, баск туфрагына баскан килеш, Герника имәне астында ата-бабалар истәлегенә багышлап, халык вәкиле буларак үз вазифаларымны намус белән үтәячәкмен дип ант итәм”.
Бу имәнгә алмашка 1742 елда мәйдан уртасында “Карт агач” (исп. El Árbol Viejo) пәйда булган. 1860 елда аның үсентеләренең берсе — “Углан агач” (исп. El Árbol Hijo) атасының ләхет булып калган “тәхете”нә утыртылган. Баск “агач-кыйраллары”ның өченче буыны һәм аның янындагы бина 1937 елда гражданнар сугышы вакытында Гитлер очкычлары бомбага тотканнан соң, зур зыян күргән булсалар да, исән калганнар һәм яшәвен дәвам иткәннәр. Герниканы Франко гаскәрләре басып алгач, “Ата агач”ның оныгын һәм баск халкының милли символын юк итәчәкләр, дигән хәбәр таралган. Җирле халык кешесе капитан Хайме дель Бурго кораллы отряд туплый һәм тарихи истәлекне саклап кала.
“Ата агач”ның торыны әле күптән түгел, 2005 елның 25 февралендә генә шул ук тарихи урынга күчереп утыртылды. Аның туган елы да билгеле — 1986 елда үсенте буларак туфрак өстенә калкып чыккан ул. 2015 елда исә аны да алыштырганнар: бишенче буын итеп 14 еллык яңа имән утыртылган.
Тарихи имән Бискайяның һәм бу провинция шәһәрләренең гербында сурәтләнгән. Бискайя хөкүмәте имән яфракларын логотип рәвешендә куллана. Герника агачы турында байтак музыкаль һәм әдәби әсәрләр язылган, кинофильмнар төшерелгән. Пабло Пикассоның “Герника” исемле һәм кубизм стилендәге картинасы да 1937 елда фашистлар шәһәрне бомбага тотканнан соң иҗат ителгән.
Меңнәрне аягүрә бастырган җыр
“Герника агачы” җырының сүзләрен 1853 ел тирәсендә Мадридта яшәгән баск барды Хосе Мария Ипаррагирре (баск. Jose Maria Iparragirre) язган. Ул заманнарда Испаниянең милли азчылык зыялылары мөмкинлекләре бермә-бер күбрәк булган метрополиядә көн күрергә тырышканнар. Мадридта шактый ишле һәм оешкан баск колониясе булган. Басклар гадәттә Монтера урамында урнашкан Сан-Луис кафесында очрашканнар. Герника агачының көен исә Хуан Мария Блас де Алтуна (баск. Juan Maria Blas Altuna) исемле музыкант басклар өчен гадәти булган сортсико (баск. zortxiko) жанрында иҗат иткән. Бу стильнең төп такт үлчәме 5/8, ләкин 5/4 һәм 5/16 үлчәмнәре дә очрый. Мондый музыканы гадәттә җырлау өчен дә, салмак бию ритмы буларак та кулланып була. “Герника агачы” шундый көйләрнең берсе. Ә zortxi баск телендә “сигез” дигән сүз. Җыр үзе дә 8 куплеттан тора. Бу язма башындагы һәм биредәге аудиофайлларда аның төрле куплетлары башкаруы язылган: Википедиядәгесендә — беренче, дүртенче һәм сигезенче куплетлары, Youtube'тагысында — беренче һәм өченче куплетлары. Җырлаганда һәр ике юлы икешәр тапкыр кабатлана.
Авторлар ватандашларын яңа җырны беренче кат тәкъдим итү турында алдан ук кисәтеп куйганнар, шуңа күрә кеше күп җыелган. Алтуна фортепьянода уйнаган, Ипаррагирре җырлаган. Һәм башыннан ахырына кадәр милли рух белән сугарылган бу көй тыңлаучыларны шулкадәр рухландырган ки, алар артистларны көчле алкышлар белән хуплап, җырны кабатлауларын кат-кат үтенгәннәр. Бу онытылмаслык кичә тәмамланганда, кафеда булган басклар “Герника агачын” ятлап та өлгергәннәр һәм дәртләнә-дәртләнә хор булып җырлый башлаганнар. Тиз арада җыр Мадридтагы бөтен баск җәмәгатьчелегенә таралган.
Бер елдан соң Ипаррагирре туган җиренә кайткан һәм бу җырны гитарада уйнап популярлаштыра башлаган. Ахыр чиктә “Герника агачы” баскларның шул еллардагы һәм соңрак та дәвам иткән милли күтәрелешен әйдәп баручы җырга әверелгән. Ул Франциядә яшәүче баскларга да үтеп кергән. Һәм, әлбәттә, империячел хакимиятләрне пошаманга салган. Хосе Мария Ипаррагирре “халык аңын буташтыручы” дип игълан ителгән. Шуңа да карамастан, 1864 елда андалусияле Хосе Суарес де Урбина (исп. José Suárez de Urbina) җыр текстының испан (кастилья) теленә ирекле тәрҗемәсен ясаган.
Казевекье (Торино)
Казевекье — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казевекье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фежер
Фежер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
NGC 108
NGC 108 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мостай Кәрим урамы
Мостай Кәрим урамы:
Врбовець (Кочевье)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD205171
HD205171 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Декстер (Кентукки)
Декстер  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Декстер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кырым авылы
Кырым авылы — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452118, —  80202834001.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ле-Лион-д'Анже
Ле-Лион-д'Анже — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Кырым авылы
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 529 кешенең яшәве мәгълүм.
Рубежница
Рубежница (Рубежница) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%).
Козлуҗа (Оваҗык)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
(18017) 1999 JC124
(18017) 1999 JC124 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 14 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JC124» саналган.
Дзевин-Мали
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18018) 1999 JR125
(18018) 1999 JR125 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JR125» саналган.
Герерсдорф-Зульц
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бор (авыл, Болгария)
Бор  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Устенка
Устенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чагодоща елгасының сул ярына тамагыннан 142 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пурная (Саланга кушылдыгы)
Пурная — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Саланга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Эгльфинг
Эгльфинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пурная (Саланга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мостай Кәрим урамы (Казан)
Мостай Кәрим урамы (улица Мустая Карима) — Казанның Киров районында «Салават күпере» торак комплексындагы урам.
Шагыйрь, язучы һәм драматург, Башкортстанның халык шагыйре, Социалистик Хезмәт Каһарманы, ССРБ Дәүләт һәм Ленин премияләре лауреаты Мостафа Сафа улы Кәримов (Мостай Кәрим, 1919—2005) исемен йөртә. Почта индексы 420076. ОКАТО коды 92401370000. Координатлары 55.865741°, 48.882227°.
Урнашуы
Казанның Киров районындагы Залесный торак пунктының төньягында яңа төзелгән «Салават күпере» торак комплексындагы 1нче урам. Урам янәшәсендә Илһам Шакиров проспекты, Әлфия Авзалова урамы урнаша.
Ясениця-Дольна
Ясениця-Дольна — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вирьял
Килеп чыгыш
Кайбер галимнәрнең фикере буенча вирьял чуашлары таулы мариларның чуашлашуы нәтиҗәсендә барлыкка киләләр. Математик модельләү ярдәмендә уздырылган антропологик эзләнүләр таулы мариларның һәм төньяк чуашларның уртак антропологик типка караганлыкларын исбатлый.
Диалект
Вирьял чуашларының диалектына олаштыру хас (әдәби укçа (акча) урынына окçа, әдәби урпа (арпа) урынына орпа).
Шипшевана (Индиана)
Шипшевана  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Квятково (Александровский повяты)
Квятково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алфа (Миннесота)
Тарихы
Алфа шәһәре  елда нигезләнгән.
Нәсими (Биләсувар)
Нәсими  (Nəsimi ) — Әзербайҗанның Биләсувар районына караган авыл.
NGC 109
NGC 109 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ферваш
Ферваш — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Ортакөй (Сүрмене)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Сүрмене илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Врбовець (Требне)
Врбовець  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моабит төрмәсе
"Моабит" — элеккеге Берлин төрмәсе, 1888 елда төзелгән. Веер формасында тоташтырылган биш катлы корпустан торган комплекс.
Тарихы
1945 елда бомбардировкалардан нык зыян күрә, 1962 елда ремонтлана. Моабит төрмәсе – Берлин үзәгендә урнашкан. 2001 елдан Митте округы составына керә. Элекке заманда бу төрмә мәрхәмәтсез шартлары белән аерылып торган, тоткыннар түзмәслек газапларга дучар ителгәннәр.
Бүген
Хәзерге вакытта "Моабит" — суд карары буенча 21 яшькә җиткән һәм аннан өлкәнрәк ир-атлар өчен алдан тыю учреждениесе. "Моабит" та ике атнага бер тапкыр (ә кирәк очракта аерым тоткыннарга ешрак та) күрешүләр рөхсәт ителә. Рөхсәтне судья яки прокурор бирә. Адвокат белән әңгәмә вакытында сөйләшүләр һәм аның белән язышу цензурага тартылмый. Суд яки прокуратура карары буенча, тоткыннарны исәпкә алу яңадан рәсмиләштерелергә тиеш. Барлык тоткыннарга телевизор карарга һәм радио тыңларга рөхсәт ителә. Тоткыннар хәтта билгеле бер чикләрдә үз камераларын декорацияләү буенча тәкъдимнәр кертә ала (электр приборлары һәм санитар җиһазлардан тыш). Тикшерү астындагы зат "Моабит"та үзенә китап һәм периодикага заказ бирә ала.
Векеряска
Векеряска — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әгъзам Мусин
Әгъзам Мөбәрәкша улы Мусин (1924 нче елның 2 нче ноябре, ТАССР, Апас районы, Югары Балтай авылы  — Бөек Ватан сугышы ветераны һәм инвалиды (Сталинград янындагы кул сугышыда кулын өздерә). Сугышта күрсәткән батырлыгы өчен I дәрәҗә Ватан сугышы ордены, I дәрәжә Дан ордены, «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Алманияне җиңгән өчен» медале белән, тыныч тормышта Хөрмәт Билгесе ордены, «Хезмәттәге батырлыклары өчен» медале белән бүләкләнгән.
Биографиясе
Әгъзам Мөбарәкша улы 1924 елның 2 ноябрендә Югары Балтай авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә туа.
Кечкенәдән атлар белән җенләнә. 1931 елда алар Югары Балтай башлангыч мәктәбенә укырга керә. 1934 елны Урта Балтай мәктәбенә укырга төшә. Анда да үзен бары яхшы яктан гына күрсәтә. 1938 елда ул мәктәптән 7 класс белемле булып чыга. Аны шунда ук Крупская исемендәге колхозга хисапчы итеп алалар. Математиканы яхшы белгәнгә, аңа эшләү авыр булмый.
Казедогана (Җенова)
Казедогана — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Әгъзам Мусин
Биографиясе
Бөек Ватан сугышы башлана. 1942 елда сугышка алына. 1943 елның 23 гыйнварында Сталинград шәһәрендә булган бәрелешләр вакытында каты яралана. Госпитальдә ятканда үзенә урын таба алмый. “Иптәшләрем фронтта, ә мин госпиталь койкасы саклап ятам”, - дип сыкрана ул. Госпитальдән чыгып, фронтка китү аның өчен зур бәйрәм кебек була. Ләкин бу шатлыгы озакка бармый. Шул ук Сталинград янындагы кул сугышы вакытында кулын өздерә.
Казедогана (Җенова)
Географиясе
Казедогана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Әгъзам Мусин
Биографиясе
“I дәрәҗә Бөек Ватан сугышы ордены”, ” “I дәрәжә Дан ордены”, “Германияне жиңгән өчен” медале, һ.б медальләр белән бүләкләнә.
Казедогана (Җенова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әгъзам Мусин
Биографиясе
1943 елның май аеннан колхоз бухгалтеры булып эшли башлый. 1960 елга кадәр Куйбышев исемендәге Кызыл Балтай колхозында һәм Крупская колхозында бухгалтер булып эшли.
1960 елның июнь аеннан 1980 елның март аена кадәр Урта Балтай авыл советы башкарма комитеты рәисе булып эшли. Әлеге чорда ул, индивидуаль сектордан дәүләткә авыл хужалыгы продукциясен (ит, йомырка, сөт, йон, бәрәңге) әзерләү планын һәр елны арттырып үтәп бара. Шунын өчен авыл советы 3 тапкыр республика күләмендә, 9 мәртәбә район күләмендә 1, 2 нче урыннарны яулап, Мактау гармотасы белән бүләкләнә.
Колхозда эшләгән чорында “Почет билгесе ордены”, “Хезмәттәге батырлыклары өчен“ медале, бик күп мактау кәгазъләре һәм кыйммәтле бүләкләр белән бүләкләнә.
HD205178
HD205178 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сивеж (Саланга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Ле-Лонжрон
Ле-Лонжрон — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Бәри Маршалл
Бәри Маршалл (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2005).
Степной (Кызыл Армия районы)
Степной (Степной) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Кожважи
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,7%), чуашлар (4,3%).
(18019) Dascoli
(18019) Dascoli — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JJ126» саналган.
Борец (Болгария)
Борец  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Угор (Афанасьево районы)
Угор (Угор) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Геретсберг
Геретсберг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Угор (Афанасьево районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Пильцы
Пильцы (Пільцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Зубова Поляна
Зубова Поляна (Зубу, Зубова Поляна) – шәһәр тибындагы бистә, Мордовиянең Зубова Поляна районының административ үзәге.
Халык саны — 10 310 кеше (2010).
География
Бистә Парца елгасы буенда, Саранскидан 201 километр көнбатыштарак урнаша. Куйбышев тимер юлының Зубова Поляна станциясе.
Зубова Поляна аша М5 «Урал» автоюлы бара.
Тарих
Беренче тапкыр 1680 елда телгә алына.
1928 елдан Зубова Поляна районы үзәге булып тора. 1959 елда шәһәр тибындагы бистә статусын ала.
Халык
Милли состав (2002): мукшылар – 54,2%, руслар – 44,0%.
Джефф (Кентукки)
Джефф  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джефф халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эгльхам
Эгльхам — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Врсно (Кобарид)
Врсно  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ясковице (Ключборский повяты)
Ясковице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дзевинь-Дужи
Дзевинь-Дужи — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Чебула
Кече Чебула — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чебула елгасының уң ярыннан 97 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Козлуҗа (Чорум)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Харзинка
Харзинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чагодоща елгасының сул ярына тамагыннан 122 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Әндрү Фаер
Әндрү Фаер (, —, ) —. Физиология һәм медицина өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2006).
Ле-Луру-Беконне
Ле-Луру-Беконне — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Линдовка
Линдовка — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452118, — 80202804010.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 116 кешенең яшәве мәгълүм.
Жюрк
Жюрк — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Ферманвиль
Ферманвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Альберта (Миннесота)
Альберта  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Альберта шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борово (Пловдив өлкәсе)
Борово  — Болгариянең Пловдив өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18020) Amend
(18020) Amend — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JT126» саналган.
Бурункөй (Мут)
Бурункөй (Burunköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 110
NGC 110 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вртача (Костаневиця-на-Крки)
Вртача  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казеифичо Коломбарото (Мантова)
Казеифичо Коломбарото — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казеифичо Коломбарото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Гёриах
Гёриах — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Квятково (Рипинский повяты)
Квятково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Псков кривичлары
Псков кривичлары яки төньяк кривичлар — Псков җире территориясендә яшәүче кривичларның төньяк төркеме.