cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD250408
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бериняк
Бериняк — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Варенга-Яха
Варенга-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Гасии
Ла-Гасии — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Резеда Вәлиева
Резеда Вәлиева — татар шагыйрәсе.
Тәрҗемәи хәл
1930 елның 1 маенда Башкортстанның Кыйгы районы Дүшәнбикә авылында туа. Әтисе Тәфкалүн Хаммат улы Вәлиев – РСФСРның атказанган укытучысы, 40 ел укытучы һәм мәктәп директоры булып эшләгән. Әнисе Марзия – башлангыч сыйныфлар укытучысы. Резеданың бала чагы һәм мәктәп еллары Салават районының Лаклы, Михайловка һәм Каратаулы авылларында уза. 1947 елда Каратаулы урта мәктәбен тәмамлый.
Урта белем алганнан соң, Казан дәүләт университетының татар филологиясе бүлегенә укырга керә. Аннары утыз елдан артык Татарстан китап нәшриятының яшьләр-балалар әдәбияты редакциясендә редактор булып эшли.
1960 елда аның “Минем дусларым” дигән беренче шигырьләр җыентыгы басылып чыга. Шуннан соң “Калган эшкә кар ява” дигән әкият-поэмасы, “Нәниләргә бүләк”, “Канатлы җайдак”, “Пионерка Гөлназ”, “Якты йолдызым”, “Батырлык турында җыр”, “Ипекәем, ипекәй”, “Әниемә бүләгем”, “Зәңгәр иртә”, “Язгы сулар”, “Шиңмәс чәчәкләр”, “Дәү әнигә барабыз”, “Китмә, сөю” дигән шигъри китаплары дөнья күрә. Шагыйрә тәрҗемә өлкәсендә дә актив эшли. Татар балалары Н.Верзилинның “Робинзон эзләреннән”, Н.Поповның “Андрейның яшьлеге”, Л.Воронкованың “Дәү апа”, А.Бартоның “Безнең бәйрәм”, С.Михалковның “Дустым белән икебез” һ.б. әсәрләрне аның тәрҗемәсендә укыйлар.
Ляди (Подлясье воеводалыгы)
Ляди  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чант (ай кратеры)
Чант - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 33,6 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Кларенс Огастес Чант (1865—1956) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Берёзов өязе
Берёзов өязе (Берёзовский уезд) — Тубыл рәзрәте, Тубыл калгайлыгы, Себер, Тубыл һәм Төмән губерналары эчендә административ-территориаль берәмлек.
Тарих
Берёзов өязе 1593 елда оештырылып, 1923 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган телләр (1897): хантый теле — 51,8%, нен теле — 20,7%, рус теле — 17,5%, коми (коми) теле — 9,4%.
Эчке бүленеш
11 вулыс (1913).
NGC 1317
NGC 1317 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Казчине Мойоли (Новара)
Казчине Мойоли — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчине Мойоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хозым
Хозым — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ковенская елгасының уң ярына тамагыннан 139 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(20017) Alixcatherine
(20017) Alixcatherine — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 2 октябрендә C. P. de Saint-Aignan тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TF14» саналган.
Дженунень
Дженунень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Аррантьер
Аррантьер (Arrentières) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бар-сюр-Об кантонына карый.
Беражаны (Гродзенский районы)
Беражаны  (Беражаны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гьюстон-Лейк (Миссури)
Гьюстон-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гьюстон-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любеново (Хасково өлкәсе)
Любеново  — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түбән Склад
Түбән Склад (Нижний Склад) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче бистә.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2010 елда биредә 10 кеше яшәве билгеле.
Польска-Весь (Познанский повяты)
Польска-Весь  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грабин (Любуш воеводалыгы)
Грабин  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ирек Биккинин
Ирек Биккинин (, —, ) — журналист, төбәк тарихчысы, җәмәгать эшлеклесе, «Татар газетасы» мөхәррире, беренче татар интернет-журналисты.
1997-20?? елларда үзе чыгарган «Татар газетасы» гәҗите мөхәррире; 2006 елга кадәр Азатлык радиосының Мордовия һәм Пенза өлкәсе буенча хәбәрчесе. 1991-20?? елларда «Якташлар» татар мәдәнияте җәмгыяте рәисе (Саранск). Мордовия татарларына багышлаган китаплар авторы һәм мөхәрире.
Ирек Дамир улы Биккинин 1956 елда Ләмберә районының Таула авылында укытучылар гаиләсендә дөньяга килә.
(1491) Бальдуинус
(1491) Бальдуинус  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 23 февралендә Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 EJ» саналган.
Будденхаген
Будденхаген — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беричево
Беричево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20018) 1991 UJ2
(20018) 1991 UJ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 29 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UJ2» саналган.
Ателета
Ателета — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Әкъдәс Бикколов
Әкъдәс Бикколов (, —, ) — химик-технолог, техник фәннәр докторы (1968), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1969). 1951 елдан Уфа нифет институтында: технология факультеты деканы (1960-1964), нифет химиясе һәм химия технологиясе кафедрасы мөдире (1963-1992). Хезмәтләре нифет эшкәрткәндә һәм нифет химиясендә экстракцион процессларның күп компонентлы системаларында фаза тигезләнешен тикшеренүгә карый.
Мексико (Мэн)
Мексико  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Худзево
Худзево — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рорерсвилл (Мэриленд)
Рорерсвилл  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Рорерсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грабице (Любуш воеводалыгы)
Грабице  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ишем өязе
Ишем өязе (Ишимский уезд) — Тубыл калгайлыгы, Тубыл һәм Төмән губерналары эчендә административ-территориаль берәмлек.
Тарих
Ишем өязе 1782 елда оештырылып, 1923 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган телләр (1897): рус теле — 93,8%, украин теле — 3,3%.
Эчке бүленеш
43 вулыс (1913).
Кензарь
Кензарь — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нару-Тамбов елгасының сул ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Цна елгасы, тамагынан Тамбов каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вакыйф Нуруллин
Вакыйф Нурулла улы Нуруллин — татар язучысы, Татарстанның һәм Русиянең атказанган мәдәният хезмәткәре. Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2010).
Сапакпынар (Измит)
Сапакпынар (Sapakpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вакыйф Нуруллин
Вакыйф Нуруллин 1935 елның 1 маенда Татарстанның Балык Бистәсе районы Югары Әшнәк авылында туа. Олы Солтан авылындагы урта мәктәпне тәмамлагач, армия хезмәтендә булып кайта. Аннан Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә, аның соңгы курсында укыганда (1961) “Совет әдәбияты” журналы редакциясенә эшкә алына. 1977 елда В. Нуруллин Татарстан китап нәшриятының баш редакторы итеп билгеләнә.
NGC 1318
NGC 1318 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Вакыйф Нуруллин
Вакыйф Нуруллин 60нчы еллар башында үзенең кызыклы һәм үзенчәлекле хикәяләре белән матбугатта күренә башлый. Аннары тәүге күләмле әсәре булган “Шинельсез солдатлар” повестен яза. Әдәби җәмәгатчелек һәм укучылар игътибарын тойган язучы тагын да дәртләнебрәк иҗат итә башлый, шуннан соң аның бер-бер артлы “Күпер чыкканда”, “Әгәр син булмасаң”, “Аккан су юлын табар”, “Яшьнәп үткән яшьлек”, “Һәлакәт” һ.б. повестьлары дөнья күрә.
В. Нуруллинның әсәрләре рус теленә дә тәрҗемә ителеп, Мәскәү һәм Казан нәшриятларында күп мәртәбәләр басылып чыкты. Аның әсәрләре буенча кызыклы телефильмнар да куелды.
NGC 1318
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Югары Әүҗән
Почта индексы — 453524, ОКАТО коды — 80211815001.
Тарих
1942—2004 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.
Асылгәрәй Япиев
Тәрҗемәи хәле
1929 елның 26 августында Татарстан АССР Минзәлә кантоны Мөслим волосте (хәзерге Татарстанның Мөслим районы) Мари-Бүләр авылында туган. Мари милләтеннән. Әтисе Солтангәрәй — Ватандашлар һәм Бөек Ватан сугышларында катнашкан, авылда күмәк хуҗалык оештыручыларның берсе була. Гаиләсе белән еш күчеп йөрү сәбәпле, Асылгәрәйгә Мөслим һәм Актаныш районнарының төрле мәктәпләрендә: Ямалы татар мәктәбендә, Дербешка рус мәктәбендә укырга туры килә. Җидееллык мәктәпне тәмамлагач, Казан кинематография техникумына укырга керә. Бер елдан (җәйге практика вакытында студентларны ашату оештырылган) Чистай совхоз-техникумына күчә. 1949 елда «агроном» белгечлеге буенча совхоз-техникумны (2005 елдан Чистай авыл хуҗалыгы техникумы) тәмамлый. Армиядә хезмәт итә. Хәрби хезмәттән кайткач, 1958 елга кадәр Актаныш районы Усы һәм Качкын авылы күмәк хуҗалыкларында агроном булып эшли. Институтка керергә аттестат алу өчен, 17 чакрым ераклыктагы кичке урта мәктәпкә йөреп укый.
Югары Әүҗән
Демография
Халык саны динамикасы:
Асылгәрәй Япиев
Теш табибы
«Теш табибы» белгечлеге буенча Казан дәүләт медицина институтын тәмамлый (1963). Йошкар-Ола шәһәрендә теш табибы, шәһәрнең яңа поликлиникасының бүлек мөдире булып эшли. Йошкар-Олада эшләгәндә, Казан дәүләт медицина институтына аспирантурага керә. Казан медицина институты тарихында беренче тапкыр буларак, аспирант завод белән килешү төзи: А. С. Япиев, Бондюг химия заводында эшләүчеләрнең тешләренә күкерт кислотасы парларының зыянлы тәэсирен өйрәнү һәм аны киметү өстендә эшләү өчен, П. К. Ушков исемендәге Бондюг (1967 елдан Менделеевск) химия заводы белән 3 873 сумлык килешү төзи. Шушы эзләнүләр нигезендә 1967 елда кандидатлык диссертациясен яклый. 1967—1980 елларда Казан дәүләт медицина институты доценты. 1980 елда А. С. Япиевны Ижау дәүләт медицина институтына (1995 елдан ) стоматология факультетын һәм кафедрасын оештыру өчен чакыралар. Шуннан бирле тормышы Удмуртия башкаласы белән бәйле: институтта ассистент, доцент, 1993 елдан стоматология кафедрасы мөдире. Институтта стоматология факультетын оештыруда турыдан-туры катнаша. Ижауда эшләү чорында, Мәскәүнең «Стоматология» фәнни-җитештерү үзәгендә «Разработка и совершенствование методов диагностики, лечения и профилактики поражений твердых тканей зубов рабочих промышленных предприятий» темасына докторлык диссертациясе яклый (1993), профессор итеп сайлана (1994).
Югары Әүҗән
Демография
Милли состав (2002): башкортлар — 8,9%, руслар — 89,4%.
Асылгәрәй Япиев
Фәнни кызыксынулар өлкәсе
Теш чирләрен дәвалау һәм кисәтү. Тешләрне саклау өчен төрле ачышлар ясый. Удмуртиянең табигый дәвалау ресурсларын куллану буенча керткән тәкъдимнәре нигезендә «Блеск» һәм «Ново-Ижевская» теш эликсирлары, «Весенняя», «Витадент» теш пасталары, «Конфета-иммуномодулятор», чәйни торган резинкалар һ. б. ясала. А. С. Япиев — 135 фәнни хезмәт авторы. Ул әзерләгән «Стоматолог белешмәлеге» (Справочник стоматолога) 1993 елдан РФнең 38 вузында кулланыла. 20 уйлап табу авторы.
Тавыксыманнар
Тавыксыманнар (Galliformes) — кошларның бер отряды. Барлыгы 5 семьялыкка 283 төре билгеле.
Асылгәрәй Япиев
Гаиләсе
Улы Владимир, табиб.
Тавыксыманнар
Томшыклары кыска, нык. Көчле аяклары тырнатып азык табарга җайлашкан. Канталары кыска, киң, начар очалар. Иркәкләр тешеләргә караганда матуррак һәм зуррак була. Кайберләренең башында каурыйсыз урыннар бар, итләч алкалар, кашлар, кикрикләр үсә. Тундрадан алып тропик урманнарга кадәр таралганнар. Күбесенчә утрак яки күчеп йөрүче кошлар. Балаларын теше гына җылыта һәм үстерә. Кош балалары йомыркада җитлегә. Үсемлекләр белән тукланалар. Күп кенә тавыксыманнар — аучылык объекты.
Татарстанда алты төре яши: суер, ак көртлек, соры көртлек (кыр тавыгы), бытбылдык, боҗыр, озан (урман тавыгы).
Гүндогду (Першембе)
Гүндогду (Gündoğdu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Першембе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казчине Монтарзоне (Асти)
Казчине Монтарзоне — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчине Монтарзоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Джепиу
Джепиу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лясанка
Лясанка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беражна
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Хәрхан
Хәрхан (Xərxan ) — Әзербайҗанның Хоҗавәнд районына караган авыл.
Лясковец (авыл)
Лясковец  — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ухтаньга
Ухтаньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ваеньга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.
Сайма (Югары Өфәле шәһәр округы)
Сайма (Сайма) — Чиләбе өлкәсенең Югары Өфәле шәһәр округы составына керүче авыл.
Ухтаньга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Сайма (Югары Өфәле шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Ухтаньга
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сайма (Югары Өфәле шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
(20019) Yukiotanaka
(20019) Yukiotanaka — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 2 ноябрендә А. Такахаси, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VN» саналган.
Атесса
Атесса — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Күчүкнефес (Еркөй)
Күчүкнефес (Küçüknefes) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Еркөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Татар Вагае
Татар Вагае (Второвагайское) — Төмән өлкәсенең Вагай районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тубыл өязенә караган.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 97,6%, руслар — 2,4%.
Учами
Учами (Учами) — Красноярск краеның Эвенкия районында урнашкан авыл.
Польске-Олендри
Польске-Олендри — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Учами
Почта индексы — 648580.
Польске-Олендри
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Учами
Халык
Халык саны динамикасы :
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: эвенклар (90%), руслар (10%).
Климат
Учами континенталь субарктик климат өлкәсендә, тайга урманнары зонасында урнашкан. Кышын температура −60°С кадәр җитә ала. Мондый түбән температуралы кышлар булганга, бу җирлектә 50-200 метрлы мәңгелек туңлыклар хасил булган. Җәй кыска булса да, чагыштырмача җылы.
Бург-Штаргард
Бург-Штаргард — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курган өязе
Курган өязе (Курганский уезд) — Тубыл калгайлыгы, Тубыл, Чиләбе һәм Төмән губерналары эчендә административ-территориаль берәмлек.
Аррель
Аррель (Arrelles) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
Курган өязе
Халык
Туган телләр (1897): рус теле — 98,8%.
Эчке бүленеш
46 вулыс (1913).
Лез-Орм-сюр-Вульзи
Лез-Орм-сюр-Вульзи — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Дадли (Миссури)
Дадли  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дадли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берковськи Прелоги
Берковськи Прелоги — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чан-Хэн (ай кратеры)
Чан-Хэн - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 42,65 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Чжан Хэн (78-139) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Ла-Круа-Еллеан
Ла-Круа-Еллеан — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
(4831) Болдуин
Тарихы
1988 елның 14 сентябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RX11» саналган.
Грабкув (Любуш воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20020) 1991 VT
(20020) 1991 VT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 4 ноябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VT» саналган.
Меррилл (Мэн)
Меррилл  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маджари (авыл)
Маджари  — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лариха
Лариха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Навасeбер өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мостовая елгасының сул ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫᴦeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чумыш елгасы. Кече елга бассейны — Об, Чулым кушылганга чаклы (Томи елгасын керетмәсә), елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хшаново (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Хшаново  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
HD250419
HD250419 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Хшаново (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD250419
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Иске Белогузка
Иске Белогузка (Старая Белогузка) — Киров өлкәсенең Нократ Аланы районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
Холь-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 1319
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ляски (Подлясье воеводалыгы)
Ляски  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казчине Монтеросо - Мецена (Асти)
Казчине Монтеросо - Мецена — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Беразавец (Карэлицкий районы)
Беразавец  (Беразавец ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Казчине Монтеросо - Мецена (Асти)
Географиясе
Казчине Монтеросо - Мецена Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Беразавец (Карэлицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Джепиш
Джепиш — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чаплыгин (ай кратеры)
Чаплыгин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 123,39 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Сергей Алексеевич Чаплыгин (1869—1942) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Грабно (Любуш воеводалыгы)
Грабно  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исмакай
Исмакай — Башкортстанның Белорет районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — ?, — ?.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 273 кешенең яшәве мәгълүм.
Атри
Атри — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Соргыт өязе
Соргыт өязе (Сургутский уезд) — Тубыл рәзрәте, Тубыл калгайлыгы, Себер, Тубыл һәм Төмән губерналары эчендә административ-территориаль берәмлек.
Тарих
Соргыт өязе 1594 елда оештырылып, 1923 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган телләр (1897): хантый теле — 71,7%, рус теле — 27,8%.
Вар-Кикя
Вар-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Еркал-Надей-Пур елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(20021) 1991 VM6
(20021) 1991 VM6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Россвилл (Мэриленд)
Россвилл  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полядово
Полядово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(770) Бали
(770) Бали  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1913 елның 31 октябрендә Адам Массингер тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1913 TE» саналган.
Бертоки
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Рош-Бернар
Ла-Рош-Бернар — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Даймонд (Миссури)
Даймонд  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Даймонд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буров (Алмания)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүндогду (Бейшеһир)
Гүндогду (Gündoğdu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лезиньи (Сена һәм Марна)
Лезиньи — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Малево (Хасково өлкәсе)
Малево  — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арси-сюр-Об
Арси-сюр-Об (Arcis-sur-Aube) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Арси-сюр-Об кантонына карый.
Ибраһим Бикколов
Ибраһим Бикколов (, —, ) — җәмәгать эшлеклесе, педагог, публицист. 1905-1906 елларда «Әл-Ислах» шәкертләр хәрәкәтендә катнашучы. 1907-1913 елларда Том (Томск) шәһәрендә укыта; бер үк вакытта «Шура», «Мәктәп» журналлары, «Әл-Ислах», «Сибирия» гәҗитләре белән хезмәттәшлек итә, 1914-1916 да Казанда «Кояш» гәҗитендә эшли, «Йолдыз», «Ил» гәҗитләре, «Аң», «Ак юл», «Сөембикә» журналлары белән хезмәттәшлек итә. 1917 елда «Җөмһүрият» гәҗите нашире була. Милләт Мәҗлесе депутаты (1917-1918). 1920-еллар башыннан Казанда фәнни-педагогик эштә. 1929 елдан Сәмәрканд шәһәрендә тәрҗемәче. «Солтангалиевчеләрнең Мәскәү үзәге» эше буенча репрессияләнә, 1959 елда аклана.
(20022) 1991 VO7
(20022) 1991 VO7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 3 ноябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VO7» саналган.
Хырманҗыг
Хырманҗыг (Xırmancıq ) — Әзербайҗанның Хоҗавәнд районына караган авыл.
Бегуновская
Бегуновская (Бегуновская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Поляново (Пильский повяты)
Поляново  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бегуновская
Халык
2010 елгы җанисәп буенча авылда руслар (100%) яши.
Казчине Монфалито (Асти)
Казчине Монфалито — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчине Монфалито Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 1320
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Андаман һәм Никобар утраулары
Халкы
Андаман һәм Никобар Утрауларында 69,44% - Һинд дине тарафдарлары, 21,7% - Христианнар, 8,51% - Мөселманнар. Андаман утрауларында 400-450 асаба Андаманлы халык яши, Джарава һәм Сентинел халкы аеруча бәйсез булып торалар һәм контактка кермиләр. Никобар утрауларында асаба халык булып Никобарлылар һәм Шомпен халкы тора. Төньяк Андаман районының Маябундер тэһсилында 2000 Карен халкы вәкилләре яши.
Хшонстово (Иновроцлавский повяты)
Хшонстово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грабовець (Любуш воеводалыгы)
Грабовець  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джереуша
Джереуша — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Күчүкова (Маден)
Күчүкова (Küçükova) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Маден илчесенә караган бер авыл (köy).
Ляскивщина (Симьятицкий повяты)
Ляскивщина  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рөстәм Сүлти
Рөстәм Сүлти (Рөстәм Гаделҗан улы Сүлтиев) - шагыйрь, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (1992).
Тормыш юлы
Рөстәм Сүлти 1969 елның 6 октябрендә Чуашстан Республикасының Батыр районында урнашкан Шыгырдан авылында дөньяга килә. Шыгырдан урта мәктәбен тәмамлый. 1986 елда Казан дәүләт университетының татар филологиясе, тарихы һәм Көнчыгыш телләре факультетына укырга керә һәм аны 1991 елда тәмамлый. Шуннан соң ул «Идел» журналында мөхәррир булып эшли башлый, әдәби иҗат белән шөгыльләнә: «Яшь ленинчы» (хәзерге «Сабантуй»), «Социалистик Татарстан» (хәзерге «Ватаным Татарстан») газеталарында, «Идел», «Казан утлары» журналларында әсәрләре чыгарыла. 1992 елда аның «Тәрәзә» исемле поэмасы басыла, «Мин – шигырьдән» исемле шигырьләр җыентыгы нәшер ителә. Шул ук елны аны Татарстан Язучылар берлегенә кабул итәләр. 1990 елларның урталарында Рөстәм Сүлти Төркиягә күчеп китә. Хәзерге вакытта Лондонда югары уку йортында инглиз теле, төрки халыклар фольклорын укыта.
Әмир Солтангәрәев
Әмир Солтангәрәев (20 февраль 1958 ел) — хокук белгече, дәүләт һәм җәмәгать эшлелесе, язучы (документаль проза), публицист. Башкортстан Республикасының атказанган юристы (2010), Башкортстан Республикасы һәм Россия Федерациясе Журналистлар берлекләре әгъзасы (1997), Россия һәм Башкортстан Язучылар берлеге әгъзасы (2007).
Биографиясе
Әмир Миһран улы Солтангәрәев 1958 елның 20 февралендә Башкорт АССРның Куергазы районы Таймас авылында туган. 1975 елда Таймас урта мәктәбен тәмамлагач, Күмертау вертолет заводында бизәүче рәссам булып эшли.
Совет Армиясендә хезмәт итеп кайткач, Башкорт дәүләт университетының юридик факультетына укырга керә. Аннары студентларның җәмәгать берләшмәләрендә җитәкчелек итә.
- 1990 елда М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында аспирантура тәмамлагач, юстиция министрының консультанты була.
- 1994 елда Башкортстан Республикасының матбугат һәм мәгълүмат министры урынбасары итеп тәгаенләнә.
- 2003 елдан «Башнефть», «Уфа» халыкара аэропорты, «Башкиравтодор» ачык акционерлар җәмгыятьләрендә җитәкче вазифалар били
- 2018 елдан Башкортстан Третей Суды Президиумы рәисе.
Җәмәгать эшчәнлеге
- ХХ гасырның 90 нчы елларында Башкортостанның төп законнарын әзерләүдә катнаша.
Башлап җибәрүче, оештыручы:
- Башкорт дәүләт университетының (1993 г.) юридик факультетында һәм Башкорт дәүләт университетының Хокук Институтында башкорт телен белүчеләрдән абитуриентлар төркемен булдыруны оештыра (2011 елда абитуриентлар (студентлар) кабул итү туктатыла. Шушы 18 ел эчендә башкорт телен белгән  540 югары белемле хокук белгече әзерләнә).
- 2009 елда Сибай аэропортын тергезүдә, «Аркаим» милли авиакомпаниясен ачуда әйдәп йөрүче (аэропорт 2011 елда ябыла) http://www.interfax-russia.ru/Povoljie/report.asp?id=223970&p=15
Беразняки (Смаргонский районы)
Беразняки  (Беразнякі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Хомка
Хомка — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Карымкарская елгасының уң ярына тамагыннан 3 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Кече Томай
Кече Томай — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лохта елгасының сул ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бесниця
Бесниця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чаппелл (ай кратеры)
Чаппелл - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 73,92 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джеймс Чэппел (1891—1964) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тара өязе
Тара өязе (Тарский уезд) — Тубыл рәзрәте, Тубыл калгайлыгы, Себер, Тубыл, Төмән һәм Омск губерналары һәм Акмола өлкәсе эчендә административ-территориаль берәмлек.
Тарих
Тара өязе 1594 елда оештырылып, 1925 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган телләр (1897): рус теле — 85,7%, татар теле — 9,0%, украин теле — 2,9%.
Эчке бүленеш
30 вулыс (1913).
Малки-Воден
Малки-Воден — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерсер (Мэн)
Мерсер  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20023) 1992 AR
(20023) 1992 AR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 9 гыйнварында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 AR» саналган.
(4808) Бэллаэро
(4808) Бэллаэро  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Сапанҗа (Сапанҗа)
Сапанҗа (Sapanca) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сапанҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4808) Бэллаэро
Тарихы
1925 елның 21 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1925 BA» саналган.
Аччано
Аччано — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Поляново (Слупецкий повяты)
Поляново  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Аччано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Поляново (Слупецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арсеменки
Арсеменки (Арсеменки) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ущаж
Ущаж — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ерга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Трините-Порое
Ла-Трините-Порое — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Бутцов
Бутцов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грабув (Жарский повяты)
Грабув  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Даневейг (Миссури)
Даневейг  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Даневейг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лясковець (Монецкий повяты)
Лясковець  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тубыл өязе
Тубыл өязе (Тобольский уезд) — Тубыл рәзрәте, Тубыл калгайлыгы, Себер, Тубыл һәм Төмән губерналары эчендә административ-территориаль берәмлек.
Тарих
Тубыл өязе 1587 елда оештырылып, 1923 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган телләр (1897): рус теле — 77,0%, татар теле — 17,6%, ханты теле — 1,8%.
Эчке бүленеш
30 вулыс (1913).
Роуздейл (Мэриленд)
Географиясе
Роуздейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(20024) Mayrémartínez
(20024) Mayrémartínez — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 30 гыйнварында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 BT2» саналган.
Чемдальск
Чемдальск (Чемдальск) — Красноярск краеның Эвенкия районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы :
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (52%), эвенклар (38%).
Климат
Чемдальск континенталь субарктик климат өлкәсендә, тайга урманнары зонасында урнашкан. Кышын температура −60°С кадәр җитә ала. Мондый түбән температуралы кышлар булганга, бу җирлектә 50-200 метрлы мәңгелек туңлыклар хасил булган. Җәй кыска булса да, чагыштырмача җылы.
Железнодорожный (Белорет районы)
Железнодорожный — Башкортстанның Белорет районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 3020 кешенең яшәве мәгълүм.
Помажани (Великопольское воеводалыгы)
Помажани  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лесш
Лесш — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Беразовка (Астравецкий районы)
Беразовка  (Беразоўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Хшонстово (Накельский повяты)
Хшонстово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бальсорано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 1321
NGC 1321 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Чаппи (ай кратеры)
Чаппи - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 55,79 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Жан Шапп д’Отрош (1728—1769) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1994 елда раслана.
Сапанҗа (Сур)
Сапанҗа (Sapanca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Малко-Асеново
Малко-Асеново — Болгариянең Хасково өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бетаня
Бетаня — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арсонваль (коммуна)
Арсонваль (Arsonval) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бар-сюр-Об кантонына карый.
Ла-Трините-сюр-Мер
Ла-Трините-сюр-Мер — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Казчине Мотаола (Новара)
Казчине Мотаола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчине Мотаола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->