cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мариенборн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смогожув (Люблин воеводалыгы)
Смогожув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клаймен (шәһәр, Висконсин)
Клаймен  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8312) 1996 TJ12
(8312) 1996 TJ12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 15 октябрендә Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TJ12» саналган.
Сьленжани
Сьленжани — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Василий Тимофеев (1836)
Василий Тимофей улы Тимофеев (Василий Тимофеевич Тимофеев;, — , ) — православ дин эшлеклесе, миссионер, Үзәк керәшен татар мәктәбе мөдире (1863-1893). Инҗилне һәм башка чиркәү текстларын татар теленә тәрҗемә иткән.
Килеп чыгышы, белеме
В. Т. Тимофеев керәшен-татар крестьян гаиләсендә туган. Башлангыч белемне Абди авылында дәүләт милке министрлыгы мәктәбендә алган, рус грамотасын яхшы үзләштергән һәм дини-әхлакый һәм дин китапларын иркен укый алган.
Монастырьга качу, Н. И. Ильминский белән танышу
1856 елда В. Т. Тимофеев үз авылыннан китә һәм Казанда урнашкан Иоанн-Предтеча монастырена тыңлаучы буларак урнаша анда мәңгегә калырга тели. Әмма авыл общинасыннан азат ителми, һәм 1858 елда ул үз авылына кайта. В. Т. Тимофеевның әти-әнисе, улын яңадан шәһәргә җибәрергә теләмичә, аны көчләп никахлашырга мәҗбүр итәләр.
В. Т. Тимофеевның алдагы язмышына хезмәткәрләргә мохтаҗ «керәшен апостолы» Н. И. Ильминский хәлиткеч йогынты ясый, аның белән алар 1858 елдан бирле таныш булалар. Н. И. Ильминский аңа авыл җәмгыятеннән китәргә һәм Казанда урнашырга ярдәм итә. 1863 елның сентябрендә Н. И. Ильминскийның үтенече буенча, В. Т. Тимофеев Казан руханилар академиясе каршындагы миссионер бүлегенә татар теле практиканты буларак кабул ителә. Шуннан бирле ул Н.И. Ильминскийның даими хезмәткәре, ә алга таба - иң якын дусты һәм көрәштәшенә әйләнә, аның белән үлгәнче аерылмый.
Тәрҗемә эшчәнлеге һәм рухи хезмәте
В. Т. Тимофеев Казан руханилар академиясенең миссионерлык бүлеге каршындагы татар теленең практиканты була. Аның турыдан-туры катнашында Н. И. Ильминский татар теленә «Букварь» (Казан шәһәре, 1862 ел, 3 нче басма, 1867 ел), Яшәеш китабын (1863 ел), Сирахов улы зирәклектәре китабын (1864 ел), Матфейдан Инҗилне (1866 ел), Иоанн Златоуст литургиясен һәм күп кенә изге җырлар һәм шигырьләр тәрҗемә итә.
1864 елда Казанда, Н. И. Ильминский инициативасы белән, шәхси уку йорты хокукларында халык мәгарифе министрлыгы мәктәпләре арасына кабул ителгән керәшен-татар мәктәбе ачыла (1864/1865 уку елында анда егерме кеше укый: тугыз малай һәм бер кыз). Шул ук вакытта В. Т. Тимофеев аның беренче мөдире һәм укытучысы була.
В. Т. Тимофеев һәм аның укучылары дин-мәгърифәт максатлары белән керәшен торак пунктларына йөриләр. 1869 елда В. Т. Тимофеев рухани була, шуннан соң бу сәфәр тагын да ачыграк миссионер төс ала.
П. В. Знаменский сүзләренә караганда, В. Т. Тимофеев «югары дәүләт өлкәләрендә дә дә яхшы билгеле була, югары шәхесләрнең күп тапкырлар игътибарын яулый», Изге Синод Хөкүмәтенең обер-прокурорлары граф Д. А. Толстой һәм К. П. Победоносцев, Казан уку округы попечителе П. Д. Шестаков һәм башкалар «югары бәялиләр».
Наградалары
1866 елда В. Т. Тимофеев Владимир лентасында муенына тагып йөрү өчен «Тырышлык өчен» алтын медале белән бүләкләнә. 1871 елда - руханилар киеме (тәре сүрәте белән пояс), 1875 елда - скуфья (православие руханиларының һәм монахларның көндәлек баш киеме), 1881 елда камилавка (югарыга таба киңәйтелгән цилиндр рәвешендә баш киеме, материя белән тышланган), 1887 елда - Изге Хөкүмәт Синодының алтын тәресе белән, 1892 елда - 3 нче дәрәҗә Изге Анна ордены белән бүләкләнгән.
1886 елда Изге Хөкүмәт Синоды Казан руханилар академиясенең миссионерлык бүлеге каршындагы хезмәтен дини-укыту ведомствосы буенча нәтиҗәле хезмәткә исәпләп 25 ел эшләү хокукы белән елына өч йөз сум күләмендә пенсия билгели.
Үлем, җирләү, ихтирам
В. Т. Тимофеев өчен 1891 елда аның остазы һәм көрәштәше Н. И. Ильминский үлеме зур тетрәнү була, шуннан соң В. Т. Тимофеевның сәламәтлеге какшый, һәм аны төрле авырулар эзәрлекли башлый.
1895 елның мартында В. Т. Тимофеевның урта колагы ялкынсына, шуның аркасында табиблар аны көньякка дәвалау өчен җибәрәләр, ләкин ул Саратовка гына барып җитә ала, аннан В. Т. Тимофеевны Казанга кайтаралар. Монда аңа операция ясыйлар, шуннан соң кан агулануы башлана. Үзенең авыруы вакытында В. Т. Тимофеев акчага бик мохтаҗ була. Аның некрологында билгеләп үтелгәнчә: «Василий Тимофеевичның вафаты буенча ярлы шартлардан һәм берничә иске рясадан (өске рухани киеме) башка бернәрсә дә юк, чөнки аның әдәби һәм тәрҗемә хезмәтләре миссионерлар җәмгыятенә карый».
1895 елның 2 (14) декабрендә, иртәнге сәгать тугызда, илле тугызынчы яшендә В. Т. Тимофеев авыр һәм озак вакытлы авырудан соң вафат була. В. Т. Тимофеевны «аның яхшы дуслары исәбенә», П. В. һәм М. П. Щетинкиннар акчасына күмәләр. 1895 елның 4 (16) декабрендә В. Т. Тимофеевның гәүдәсе Үзәк керәшен-татар мәктәбе каршында урнашкан Казанда Арча зиратында гаилә каберенә җирләнә.
Аспа (Испания)
Аспа — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бирсеу-де-Жос
Бирсеу-де-Жос — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Айзас (Мрас-Су кушылдыгы)
Айзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының уң ярыннан 276 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь инешенән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15639) 2074 P-L
(15639) 2074 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2074 P-L» саналган.
Каза Ремиҗо-Каза Козта (Павия)
Каза Ремиҗо-Каза Козта — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Ремиҗо-Каза Козта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вогра (Сивоза кушылдыгы)
Вогра  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сивоза елгасының сул ярына тамагыннан 8,5 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
HD164903
HD164903 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Паулу-Жасинту
Паулу-Жасинту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Садовый (Екатеринбур)
Садовый (Садовый) — Свердловск өлкәсенең Екатеринбур каласы составына керүче эшчеләр бистәсе.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Марке (Анхальт)
Марке (Marke) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Зялёная (Буда-Кашалёвский районы)
Зялёная  (Зялёная ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Караҗаахмет (Улубей)
Караҗаахмет (Karacaahmet) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Улубей илчесенә караган бер авыл (köy).
Лабуер
Лабуер — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
(8313) Christiansen
(8313) Christiansen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 19 декабрендә BAO SCAP тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 YU1» саналган.
Каменная (Агыйдел кушылдыгы)
Каменная — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республика биләмәләрендә ага. Елга  Агыйдел елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ружинець
Ружинець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьлепково-Крулевске
Сьлепково-Крулевске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Милогощ (Валецкий повяты)
Милогощ  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горем (Канзас)
Горем  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Горем шәһәре  елда нигезләнгән.
Боринская
Боринская (Боринская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Горем (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боринская
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Смолигув
Смолигув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кырели (Һүюк)
Кырели (Kıreli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һүюк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Новини
Новини — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бирсеу-де-Сус
Бирсеу-де-Сус — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15640) 2632 P-L
(15640) 2632 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2632 P-L» саналган.
Балагер (Льейда)
Балагер — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Комфорт (Көнбатыш Виргиния)
Комфорт  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Комфорт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ош өлкәсе
Ош өлкәсе (Ош облусу, Ошская область) — Кыргызстан составына керүче өлкә.
Административ үзәк — Ош шәһәре.
Халык
Милли состав (2009): кыргызлар - 68,7%, үзбәкләр - 28,0%, уйгырлар - 1,0%.
Административ бүленеш
Ош өлкәсе составына 7 район керә.
Стоддард (округ, Миссури)
Стоддард — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Блумфилд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1835 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 29 069 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2142 км² тәшкил итә.
Водыш
Водыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шача елгасының уң ярына тамагыннан 78 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Фореу
Фореу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кларно (Висконсин)
Кларно  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паулу-Лопис
Паулу-Лопис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Зялёная Далина
Зялёная Далина (Зялёная Даліна ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пётр Васильев
Пөтр Васильев (Пөтр Михаил улы Васильев,, — , ) — укытучы, Пермь губернасы укуханәләре директоры (1835-18??).
(8314) Цудзи
(8314) Цудзи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 25 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 US8» саналган.
Марквербен
Марквербен (Markwerben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Юраш
Иске Юраш — Татарстан Республикасының Алабуга районындагы авыл.
Почта индексы — 423619.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Ашыкоглу (Бала)
Ашыкоглу (Aşıkoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бала илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Южно-Сухокумск
Южно-Сухокумск (Южно-Сухокумск) — Россия Федерациясенең Дагстан Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1963 елдан, шәһәр статусын 1988 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): аварлар (46,2%), даргиләр (21,1%), ләзгиләр (10,4%), лаклар (9,2%), комыклар (4,8%), урыслар (4,2%).
Каза Риволтини (Пяченца)
Каза Риволтини — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Риволтини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чумакша
Чумакша — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Люнда елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Горес (Канзас)
Горес  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Горес шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сморинь
Сморинь — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Руско (Свидницкий повяты)
Руско  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьлепково-Шляхецке
Сьлепково-Шляхецке — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кривуша (Агыйдел кушылдыгы)
Кривуша — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Агыйдел елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вассиан
Вассиан (,, — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Казан архиепискобы (1575).
Николай Васильев (1880)
Николай Васильев (Николай Александр улы Васильев,, — , ) — фәлсәфәче, этик, психолог, тарихчы, шагыйрь һәм тәрҗемәче, Казан университеты профессоры (1918).
Биографиясе
1898 елда Казан университетының медицина факультетына укырга керә (төп дисциплиналар белән беррәттән фәлсәфә курсы да тыңлый). 1904 елның июнендә Ядрин өязенең Шатьма авылында табиб булып эшли. Шул ук елны Екатерина Степановна Завьяловага өйләнә. 1906 елда Николай Александрович «Вопрос о падении Западной Римской империи и античной культуры в историографической литературе и в истории философии в связи с теорией истощения народов и человечества» дигән кандидатлык трактатын тәмамлый.
1907 елда психология буенча лекцияләр курсы укый.
1910 елның ноябреннән-Казан университетының философия кафедрасы приват-доценты.
1910-1914 елларда Н.А.Васильевның күп мәгънәле, паратив каршылыклы, күп үлчәмле һәм башка классик булмаган логика буенча новаторлык эшләре керә.
1913 ел - «Чтение отрывков из сочинений, входящих в Органон Аристотеля» дигән курс укыта.
1914 елның көзендә хәрби хезмәткә алына. 1916 елның декабрендә авыру сәбәпле хәрби хезмәттән азат ителә".
Васильев тарафыннан психология буенча китаплар язылган.
1918 елда галим Халык Комиссарлары Советы Декреты тарафыннан профессорлар составына күчерелә. 1922 елда 42 яшендә лаеклы ялга чыга.
Кискенләшкән авыруы аркасында (маниакаль-депрессив психоз), вафатына кадәр психиатрия клиникасында яшәргә мәҗбүр була.
1940 елның 31 декабрендә вафат була.
Милогощ (Кошалинский повяты)
Милогощ  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боссе (Эндр һәм Луара)
Боссе — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Гренадада ислам
Гренадада ислам (Islam in Grenada, الإسلام في غرينادا) ― азчылык дине. Мөселманнар ил халкының (113 475 кеше, 2022 елның 1 июленә ) 0,75 % ын тәшкил итә (500 кеше, 2022 елга ). Мөселманнарның саны арта бара.
Гренадада христиан дине өстенлек итә ― халыкның 96 % ы христианнар (шуның эченнән, католиклар 53 %, төрле конфессия протестантлары 33 %, шул исәптән, англикан чиркәве тарафдарлары 14 %, илленчеләр 11 %, адвентистлар 11 5, Йәһвә шаһитлары (2011 елга) 1,1 %, башка диннәр (Растафари, Ислам, Һинд дине һ. б. тарафдарлары ― 5,5 %.
Тарих
XVIII гасырда Британия колонизаторлары утраудагы шикәр камышы плантацияләрендә эшләү өчен Африкадан коллар китерә башлый, алар арасында кара тәнле мөселманнар да була. Көчле давыллар шикәр камышы басуларын юкка чыгаргач, утрауда какао, мамык, мускат чикләвеге, канәфер, корица һәм башка үстерә башлаганнар.
Гренаданың якынча 85 % халкы чыгышы белән Африкадан китерелгән кара тәнле колларның токымы, 11 % ы – ата-анасы ак һәм кара тәнле булган катнаш гаиләләрдән. Халыкның калган өлеше азиялеләр (нигездә, чыгышы буенча Көнчыгыш Һиндстаннан, 1857―1885 елларда эшкә ялланып килгәннәр) һәм ак тәнлеләр (аурупалылар) арасында бүленгән.
Гренадада 1994 елда ― 200, 2000 елда ― 300 мөселман исәпләнгән, бу сан ил халкының якынча 0,30 % ы. . Шуларның 100 е Гуджараттан күчеп килгән мөһаҗирләр, 120 се Кушма Штатлардан, Канада һәм Берләшкән корольлектән укырга килгән студент-медиклар.
Ислам җәмгыяте
Ил башкаласы шәһәрендә Дар әл-Ислам җәмгыяте (Islamic Organization Jamaat Dar al-Islam) гамәлдә. Гренада мөселман җәмгыяте бер мөселман егетне Мәдинә Ислам университетына укырга җибәргән, ул аны уңышлы тәмамлаган. Икътисади яктан үсеш өчен, Гренада мөселманнары Ислам фонды ярдәме белән тире-күн остаханәсе ача алуга ирешкән.
Мәчет
Гренадада ике мәчет бар. Гренада мөселманнары Тринидад мөселманнары белән тыгыз элемтә урнаштырган.
Новини (Браневский повяты)
Новини  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зялёная Дуброва (Буда-Кашалёвский районы)
Зялёная Дуброва  (Зялёная Дуброва ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Паулу-Рамус
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Зялёная Дуброва (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Аида Ведищева
Аида Ведищева (Ида Соломон кызы Вайс,, — , ) — СССР һәм АКШ җырчысы (лирик сопрано).
Лаглорьез
Лаглорьез — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Lordi
Lordi — Финляндия рок төркеме. Өч катнашучыдан тора: Mr. Lordi, Hella, OX, Mana, Amen. Евровидение җыр бәйгесенең башкаласы да 18-20 май көннәрендә узган 2006 елгы ярышында җиңүчесе.
Мартинсрит
Мартинсрит (Martinsrieth) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бирсеу-Маре
Бирсеу-Маре — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барбенс
Барбенс — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD165012
HD165012 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Любихино
Любихино (Любихино) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Мөсәгыйть Хәбибуллин
Мөсәгыйть Мөдәррис улы Хәбибуллин (1927 елның 25 декабре – 2019 елның 4 гыйнвары) – күренекле татар язучысы, тарихи романнар авторы, Татарстанның Г. Тукай бүләге иясе (2003), Татарстан Республикасының халык язучысы.
Биография
Мөсәгыйть Хәбибуллин 1927 елның 25 декабрендә Ырынбур өлкәсенең Абдуллин районы Габдрахман авылында крестьян гаиләсендә туа. Башлангыч белемне үз авылларындагы мәктәптә ала, аннары Татарстанның Баулы районы Шалты җидееллык мәктәбендә укый. Бөек Ватан сугышы елларында, уку белән бергә, колхоз эшендә актив катнаша.
1944 елда М. Хәбибуллин Чиләбе өлкәсенә китә, һөнәр мәктәбен тәмамлап, 1946–1953 еллар арасында Магнитогорски металлургия комбинатында токарь, Башкортстанның Октябрьски шәһәрендәге бораулау конторасында мастер булып эшли. 1953 елда туган авылына кайта. 1958–1966 елларда Баулы эшчеләр поселыгында эшли һәм яши. 1961–1962 елларда Баулы, 1966–1968 елларда Азнакай район газетасы Маякта редакцияләрендә эшли. 1969–1971 елларда Таҗикстандагы Рудәкый исемендәге урта мәктәптә тарих һәм җәмгыять белеме фәннәре укыта. 1971 елда, читтән торып укып, Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген тәмамлый.
1971 елның июненнән М. Хәбибуллин Казанда яши.
2019 елның 4 гыйнварында Казан шәһәрендә вафат булды. 5 гыйнварда Самосыроводагы татар зиратында җирләнде.
Иҗаты
Мөсәгыйть Хәбибуллин «Кубрат хан», «Илчегә үлем юк», «Шайтан каласы», «Хан оныгы Хансөяр», «Аллаһы бүләге», «Батый хан һәм Ләйлә», «Сөембикә ханбикә һәм Иван Грозный», «Атилла» исемле тарихи романнар иҗат итә.
1969 елда «Казан утлары» журналында «Унсигезенче яз» исемле беренче күләмле әсәре басылып чыга. Аның шуннан соң язылган һәм тормышка, күмәк хезмәткә мөнәсәбәттә төрле һөнәр кешеләренең әхлакый һәм рухи дөньяларын ачуга багышланган «Икмәк кадере» (1968), «Тау белән тау очрашмаса да» (1970), «Хәтер ярлары» (1977) повестьлары һәм «Чоңгыллар» (1973), «Сулар үргә акса да» (1982) романнары шул чор татар прозасындагы актуаль яңгырашлы әсәрләр буларак кабул ителәләр.
Әмма Мөсәгыйть Хәбибуллинны популяр язучы итеп таныткан әсәрләр – 80 нче еллардан башлап аерым китап рәвешендә яки журнал басмаларында дөнья күргән тарихи романнар сериясе: «Кубрат хан», «Илчегә үлем юк», «Шайтан каласы», «Хан оныгы Хансөяр», «Аллаһы бүләге», «Батый хан һәм Ләйлә», «Сөембикә ханбикә һәм Иван Грозный» һ.б. Бу әсәрләрендә автор, тарихи чыганакларга таянып, һун-төрки, болгар-татарларның тарихын һәм катлаулы язмышларын җанлы рәвештә сурәтли.
Бүләкләр
1978 елда Татар АССР атказанган мәдәният хезмәткәре исемен ала, 1987 елда РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре дип игълан ителә. 2008 елда Татарстан Республикасы Президенты М.Ш. Шәймиев Указы белән «Татарстан Республикасының халык язучысы» дигән мактаулы исем бирелә.
Кырҗа (Бигадич)
Кырҗа (Kırca) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15641) 2668 P-L
(15641) 2668 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2668 P-L» саналган.
Аксас
Аксас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тутуяс елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь инешенән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Караҗаахметли (Еркөй)
Караҗаахметли (Karacaahmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Еркөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Вожна
Вожна — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Солда елгасының сул ярына тамагыннан 29 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каза Ригето (Венеция)
Каза Ригето — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Ригето Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Михаил Великанов
Михаил Великанов (Михаил Андрей улы Великанов,, — , ) — СССР һидрологы, коры җир һидрологиясенә нигез салучыларның берсе, техник фәннәр докторы (1935), СССР һәм КазССР фәннәр академияләренең мөхбир әгъзасы, РСФСРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1948).
(8315) Бацзинь
(8315) Бацзинь — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 25 ноябрендә BAO SCAP тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WA22» саналган.
Клей-Бенкс (Висконсин)
Клей-Бенкс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ТИСБИ
ТИСБИ (ТИСБИ идарә университеты), Татарстан бизнеска ярдәм итү институты, Татарский институт содействия бизнесу, ТИСБИ — 1992 елда Казанда ачылган югары уку йорты. Хәзерге Россиянең таңында нигезләнгән һәм вакыт соравына туры килерлек итеп ясалган — яшь дәүләткә яңа һөнәр белгечләре кирәк булган.
Адресы
Росcия Федерациясе, Казан, Мөштәри урамы, 13 (яки Маяковский урамы, 22)
Яр Чаллы филиалы
1999 елда ачылган. Филиал директоры — Рәис Нәҗипов, социология фәннәре кандидаты, доцент.
Кызыклы мәгълүмат
ТИСБИда Африка сәнгате музее бар. Анда агачтан, һәм шул исәптән "тимер" агачтан Африка ходайлар сыннары, кеше сыннары, шахмат сыннары бар.
Гортон (Канзас)
Гортон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гортон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Форешть (Сучава)
Форешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Копперстон (Көнбатыш Виргиния)
Копперстон  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зялёная Паляна
Зялёная Паляна (Зялёная Паляна ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Копперстон (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Копперстон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сьлеповоля
Сьлеповоля — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зялёная Паляна
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сьлеповоля
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Паулу-Фронтин
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мехау
Мехау (Mechau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смуги (Люблин воеводалыгы)
Смуги  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вера Тульчинская
Вера Тульчинская (Вера Пөтр кызы Тульчинская,, — , ) — СССР һәм Украина микробиологы, ветеринария фәннәре докторы, Украина ФАнең мөхбир әгъзасы, Кыргыз (1936-1945), Белая-Церковь (1946-1947) һәм Әдис (1947-1952) авыл хуҗалыгы институтларында һәм Әдис дәүләт университетында (1952-1994) микробиология кафедрасы мөдире.
Стоун (округ, Миссури)
Стоун — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Галина шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1199 км² тәшкил итә.
Василий Тимофеев
Василий Тимофеев :
Кефалогематома
Кефалогематома — баш сөягенең гөмбәз өслеге астына кан йөгерү.
Бу— җитдирәк травма. Баш сөяге белән сөякнең өске катлавындагы тоташтыргыч тукымаларның тышчасы арасында кан сауганда күзәтелә. Гадәттә, бала С туганда баланың сөяк өслегендәге кан тамырлары шартлаганда очрый. Кан агып сөяк өслеген сөяктән куптара һәм, кан тулып, «капчык» ясала.
Мйодовице
Мйодовице — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кефалогематома
Шул ук вакытта шеш сөяк ялганган җөйләрдән читкә чыга алмый, чөнки сөяк өслеге бу җөйләр белән бик нык тоташкан. Катлауланмаганда кефалогематоманы дәваламыйлар, баланы яхшы итеп тәрбияләү, өзлегүләрдән са клау, чиста тоту да җитә. Кайчак беренче көннәрдә шеш тиз үсеп китә, бу вакытта аңа суык куярга кирәк. Әгәр үлекләсә, аны абсцессны чистарткан кебек, операция ясап, үлеген чыгаралар. Табиблар сабыйга антибиотиклар билгеләргә мөмкин.
Артык тиз бәбиләү, бала табучы ананың тар очалы булуы һәм хатын-кызның беренче баланы олы яшьтә табуы еш кына травмалар барлыкка килүгә сәбәп булып тора.
Мйодовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бирсеуца
Бирсеуца — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызыл карлыган
Кызыл карлыган (кызылгат, гади карлыган, бакча карлыганы; Ribes rubrum) — крыжовниклар гаиләлегеннән кече куаклык.
Бу җимештә пектин бик күп. Шушы матдә аркасында төрле ялкынсынулар, шулай ук шешләр барлыкка килү мөмкинлеге кими. Кызыл карлыган ашказаны-эчәк трактын, эч кибүне дәвалауда нәтиҗәле; аның авыртуны басу, үт куу, кан туктату сыйфатлары бар, организмнан зыянлы холестеринны чыгара. Бу җимеш канда гемоглобин дәрәҗәсен күтәрә, күңел болгану, косасы килүне киметә. Кызыл карлыган тир бүленеп чыгуны арттыра, ә тир белән артык тозлар, агулар, шлак бүленеп чыга. Бу җимеш терлек аксымын үзләштерүне яхшырта. Кан оешуын көчәйтә, аны кайбер аллергик авырулар вакытында тәкъдим итәләр. Составында йод булганлыктан, ул эндокрин системаны тәртипкә : китерергә булыша. Кызыл карлыганда дуплау матдәләре, А, С, Р, В1 В2 витаминнары, калий, тимер бар. Бу җимешләрнең согы — тонусны күтәрү өчен яхшы чара. Тик бар кешеләр өчен дә түгел. Аны ашказаны һәм уни- кеилле эчәк җәрәхәте, кискен гепатит, гастриттан интегүчеләргә, каннары начар оеша торган кешеләргә ашарга киңәш ителми.
Кызыл карлыган ярдәмендә атеросклерозны һәм кан йөреше системасын дәваларга була. Халык медицинасы мондый рецепт тәкъдим итә. 1 аш кашыгы җимешне сабаклары белән 1 стакан кайнар суда пешекләргә һәм төнәтеп суытырга. Көненә ярты стакан күләмендә 2 тапкыр эчәргә кирәк.
Классификация
Ак карлыган шулай ук йортлаштырылган кызыл карлыган булып тора. Гәрчә ул кызыл карлыганның татлырак һәм альбинос варианты булса да, ул аерым ботаник төр түгел. Карлыган куакларына тулы кояш яктысына караганда уртача кояш яктысы ярый, һәм күпчелек туфрак төрләрендә үсә ала. Алар чагыштармача әз карау сорый торган үсемлекләргә керә һәм бакчаны бизәү өчен дә кулланырга мөмкин.
Голланд кызыл
Франциядә чыгарылган сорт. Уңышны күп бирә, кышка чыдам, гөмбәчек авыруларына бирешми, үзеннән серкәләнеп уңыш бирә. Карлыганнары соң өлгерә. Куагы биек, куәтле, яшь чагында туры торучан, картая төшкәч бераз җәенке. Яшь ботаклары аксыл-коңгырт төстә. Яфраклары эре түгел, карасу яшел, кабыкчалы, очлы, вак җыерчыклы. Карлыганнары уртачадан кечерәк зурлыкта, кызыл төстә, йомры яки сыман формалы. Кабыкчасы үтә күренмәле. Тәме әчкелтем.
Өстенлекләре: уңышы зур, кышка чыдам. Кимчелекләре: карлыганы вак, тәме уртача.
Кызыл хач
Америкада чыгарылган сорт. Уңышы бик зур (бер куактан 10 килограммга кадәр), суыкка чыдам, карлыганнары эре һәм тәмле булуы белән аерылып тора. Куагы уртача зурлыкта, җәенке, яшь ботаклары аксыл коңгырт. Яфраклары киң, кабыкчалы, җыерчыклы, тонык төстә, урта сеңерчәсе буенча бөгелгән. Карлыганнары эре (уртача авырлыгы 0,8–0,9 г), йомры, кызыл, үтә күренмәле.
Өстенлекләре: уңышы мул, карлыганнары эре һәм тәмле. Кимчелеге: агротехникага таләпчән.
Баселья
Баселья — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Боссе-сюр-Клез
Боссе-сюр-Клез — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Новини (Щиценский повяты)
Новини  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Руско (Сьредский повяты)
Руско  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Майский
Майский (Майский) — Россия Федерациясенең Кабарда-Балкария Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елдан, шәһәр статусын 1965 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (70,0%), төрекләр (11,5%), кабардалар (5,6%), кореялылар (3,3%), чегәннәр (2,9%), украиннар (1,2%).
Костиха (Зур Кумена кушылдыгы)
Костиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Кумена елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15642) 2679 P-L
(15642) 2679 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2679 P-L» саналган.
(8316) Волькенштайн
(8316) Волькенштайн — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3002 P-L» саналган.
Екатерина Борисевич
Тормыш юлы
Екатерина Борисевич 1984 елның 2 апрелендә Беларус ССРның Старые Дороги шәһәрендә туа. Алтын медаль белән Старые Дороги районының Пастович мәктәбен тәмамлый. Параллель рәвештә баян классы буенча музыка мәктәбендә укый. 2007 елда «теле һәм радиожурналистика» белгечлеге буенча Беларус дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлый. Башта Борисевич Минск дәүләт лингвистика университетына (МДЛУ) укырга керергә җыенса да, аның әнисе Польшада ЮНЕСКОдан халыкара лингвистик лагерьга җыю турында белдерү күргән. Нәтиҗәдә, Екатеринаны тугыз укучы арасына сайлап алалар. Бер айдан өйгә кайткач, аңа Старые Дороги район радиосының журналисты очрашырга тәкъдим итә.
Интервьюдан соң мөхәррир әйткән: «Синең тавышың яхшы куелган, тиз, төгәл, грамоталы итеп сөйләшәсең. Әйдә, радиода эшләп кара». Бу сүзләрдән соң, 11 сыйныфта, Екатерина радиода эшли башлый. Моның белән параллель рәвештә МДЛУга укырга керергә әзерләнә.
Икенче курста бала таба, шуннан соң өстенлекләр гаилә файдасына куелган. Декрет ялыннан соң төрле радиостанцияләрдә эшли: «Яңа радио»га сыналып карый, бер ел Беларус радиосының беренче Милли каналында «Сямейнае радыё. Для тых, хто дома» тапшыруын алып баручы буларак үткәрә. Югары уку йортын тәмамлаганнан соң ул Беларусь өчен булган Аурупа радиосына урнаша. 2008 елда радиостанциядә тикшерү уза. Шуннан соң җитәкчелек барысын да җыя һәм Варшавага күчәргә тәкъдим итә, әмма Екатерина Минскида, Белоруссиянең «Комсомол дөреслеге»нә журналист булып урнашып, Минскида кала. Ул вакытта редакциядә криминалистик хроника белән шөгыльләнгән кеше булмаган. Шуңа күрә ул хокук саклау тематикасын сайлаган. Газетада ул 9 ел эшли, шуннан соң, 2017 елның гыйнварында, мәгълүмати-сервис интернет-порталына урнаша.
2020 елныә 8 декабрьдә хокук яклау берләшмәсе версиясе буенча «Ел журналисты — 2020» исеменә номинацияләнә. 10 декабрьдә хокук саклау җәмәгатьчелегенең милли премиясен тапшыруның онлайн-тантанасында «Ел журналисты» дип атала.
2021 елның 9 апрелендә исемендәге «Гонар журналістыкі» премиясе лауреаты була.
2021 елның 14 июлендә «» премиясе лауреаты була.
2021 елның 12 августында «» лауреаты була.
Җинаять эше
2020 елның 19 ноябрендә Екатерина кибеткә чыга, шуннан соң элемтәгә керүдән туктый. Тиздән көччеләр белән өенә кайта. Бер сәгатьтән соң аны битлекләрдә билгесез затлар алып китә. Аның кызы фатирда тикшерү үтү, ноутбук алыну турында сөйләгән. Соңрак Катеринаны КДБ СИЗОсына алып китүләре билгеле була.
24 ноябрьдә «Amnesty International» хокук саклау оешмасы Катерина Борисовичны Бондаренко эше буенча намус тоткыны дип таный. Шул ук көнне ун оешманың уртак белдерүе белән, шул исәптән, , , Катерина Андреева һәм Дарья Чульцова белән бергә, сәяси тоткын дип таныла. Беларусия журналистлар ассоциациясе рәисе урынбасары Борис Горецкий хакимиятләр мәсьәлә белән түгел, ә массакүләм мәгълүмат чаралары белән көрәшүен әйтә: ''«Алар әгәр матбугат Бондаренко турында язмаячак, кешеләр дә бу хакта белмәсләр, дип уйлый. Алар, әлбәттә, барысын да беләчәкләр, ләкин ММЧ барыбер сугу астына эләгә»''.
27 ноябрьдә Екатеринаны Минск шәһәрендәге 1 нче тикшерү изоляторына күчерелүе билгеле була.
9 декабрьдә Минскның Үзәк районы суды Катерина сакчысы Борисевичның аны сак астына алу турындагы шикаятен караган. Судья Татьяна Оковитая шикаятьне канәгатьләндермичә калдырырга карар итә. Шикаятьне карау ябык режимда барган. Халык алдында бары тик карар игълан ителә, Катеринаны судка китермиләр һәм хәтта аны игълан иткән вакытта видеоэлемтәне дә тоташтырмыйлар. Сакчы сак астына алу белән бәйле булмаган чараны сайлауны сорый. TUT.BY генераль директоры Людмила Чекина һәм адвокат Дмитрий Горячко судка үтенеч юллаган, анда Екатерина иректә булганда тикшерүгә комачауламаячак, дип шәхси поручительлек бирергә әзер булуларын күрсәткәннәр. Әмма судья шикаятьне канәгатьләндерми.
16 декабрьдә сәяси тоткынны Бундестаг депутаты шефлыкка ала.
Суд процессы
Екатерина Борисевич һәм анестезиолог-реаниматолог Артём Сорокинга карата җинаять эшен карау 2021 елның 19 февралендә Минск шәһәренең Мәскәү районы судында башлана.
Эш буенча дәүләт гаепләүчесе — прокурор Людмила Иваненко, судья — Светлана Бондаренко. Гаепләүнең беренче үтенече буенча, суд процессны ябык итәргә карар кылган, гаепләнүчеләрнең адвокатлары киресен сораса да «җәмгыять журналист һәм табибның нәрсә өчен хөкем иткәнен белсен өчен».
Милиция хезмәткәрләре һәм гражданнар киемен кигән кешеләр көн саен ябык суд залын саклаганнар. Моннан тыш, кайбер бәйсез ММЧ журналистлары, җәмәгать өчен ачык булган беренче һәм соңгы утырышларга кертелми. Югары суд матбугат хезмәте, залдагы урыннар җитмәүгә һәм COVID-19 аркасында начар эпидемиологик хәлгә сылтап, аларга бу хакта баш тарткан.
Моннан тыш, процесска тагын йөздән артык кеше, шул исәптән гаепләнүче медикның хезмәттәшләре дә эләгә алмаган. Шуларның берсе журналистларга белдерә: «Серне чишү булмады, чөнки башта бу мәгълүмат телеграм-каналларының берсендә барлыкка килә. Гаепнең нәрсәгә нигезләнгәнен белмибез. Артём туганнары рөхсәте белән басылып чыккан фактны билгеләп үтте. Бу тарихта зыян күрүче як юк — нигәдер дәүләт булып чыкты. Артём гаепле булып чыкты, ул постфактум лаборатория анализларының нәтиҗәләрен раслый алды. Без бу эшне табиблар дәшмәсен өчен дип саныйбыз».