cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иске Решеты (Первоуральск шәһәр бүлгесе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
GSC5961-2646
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Иске Решеты (Первоуральск шәһәр бүлгесе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), мордвалар (4%).
(11971) 1994 UJ2
(11971) 1994 UJ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 31 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 UJ2» саналган.
Романешть (Сибиу)
Романешть — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полянка-То-Яха
Полянка-То-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хейм-Паюта елгасының сул ярыннан 77 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Крывцы (Горацкий районы)
Крывцы  (Крыўцы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шараги (Глыбоцкий районы)
Шараги (Шарагі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Плаво
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Адиссан
Адиссан — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
308 ел (б. э. к.)
308 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Грауцария (Удине)
Грауцария — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сломкув-Сухи
Сломкув-Сухи — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вешенбойрен
Вешенбойрен (Wäschenbeuren) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коваля-Стемпоцина
Коваля-Стемпоцина — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фё
Фё — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Паулу (Лиссабон)
Сан-Паулу  — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Анкоридж (Аляска)
Анкоридж  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Анкоридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Сылтамалар
Анкоридж (Аляска)
Урта Ирзеи
Урта Ирзеи (Вăтам Ирçе, Средние Ирзеи) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429071. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253885006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000009900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 84 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,86%).
Qazan Xan Başlığı
Qazan Xan Başlığı iskitkeç bay bizälgän.
Urıs ilbasarlar 1552. yılda Qazan xanlığın basqaç, başqa talanğan baylıqlar belän bergä Mäskäw kirmänenä Xan Başlığın da alıp kitälär. Ul bü köngä dä şunda yata.
Manamax Başlığın da Tatarlar yasağannar dilär.
Радковице (Стараховицкий повяты)
Радковице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Долинка (Вельки Кртиш)
Долинка  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Радковице (Стараховицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Долинка (Вельки Кртиш)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(10856) Bechstein
(10856) Bechstein — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 4 мартында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EG8» саналган.
Карайонҗа (Салыпазары)
Карайонҗа (Karayonca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Салыпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вой-Вож (Куя кушылдыгы)
Вой-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Куя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Велака (Флорида)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бенферри
Бенферри — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Вехинген (Баден-Вюртемберг)
Вехинген (Wehingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Qazan Kirmäne
Qazan Kremle yäki Qazan Kirmäne 16. yöz urtası –  19. yöz miğmari ansamble. Qazannı üzäğe.
14. yöz – 16. yözneñ 1. yartısında Tatar tözüçe ostaları tarafınnan qorılğan şähär-kirmän nigezendä barlıqqa kilä. Şähärneñ üzägendä, Qazansu yılğasınıñ sul yarında borınğı Qazan Qälğäse urınında. Qazan xanlığı zamanında bu mäydanda Xan Sarayı, Xan törbäläre, Nurali mäçete, Qolşärif mäçete, mädräsälär, alpawıt yortları h.b. binalar urnaşqan. Qälğä xäzerge Kremlneñ tönyağında, qalqulıqta urnaşqan. Qazan Qälğäse 7 manaralı, díwarları eçke yaqtan taş belän nığıtılğan. Kirmaännän kerü yulları-qapqaları Nurali, Atalıq, Xan, Alabuğa, Kibäk h.b. isemnärdä bulğan. Şähär bistäläre yağınnan Arça, Zur, Tömän, Qırım, Köräyeş, Nuğay h.b. qapqalardan kergännär. Qapqalar östendä saqlanu manara-qorılmaları eşlängän. Qorılmalarnıñ arxitektur stillärendä Bolğar, Altın Urda, Ğosmanlı häm İtaliä-Awrupa mäktäpläre yoğıntısı sizelä. 1552. yılda Qazannı yawlağanda ul qorılmalarnıñ küpçelege cimerelgän.
Qazan Kremle territoriäse könyaqtan tönyaqqa suzılğan küppoçmaq, 1556-1562. yıllarda taştan, 17-18. yözlärdä kirpeçtän qorılğan biek manaralı qälğä díwarları belän äyländerep alına. Bu kompleksta barlığı 14 manara sanala, alar ike törle: küzätü, saq manaraları (Könyaq-Könçığış, Könçığış, Könyaq-Könbatış, Tönyaq, Tönyaq-Könçığış, İsemsez häm Tönyaq-Könbatış tügäräk manaralar, Biş Qırlı manara); qapqalı manaralar: Spas (16. yözneñ 2 yartısınnan), Yäşeren (Taynitski, Nurali qapqası urınında, 18. ğasırğa qädär Nikolski, 18. yözneñ axırınnan Taynitski), Konsistor, Dmitrov, Preobrajenski qapqası (Tömän qapqası urınında, 16. yözneñ 2. yartısınnnan Sergeyev, soñraq – Preobrajenski), Voskresenski qapqası (Alabuğa qapqası urınında). Manaralarnıñ qayberläre saqlanmağan. Kremlneñ tönyaq öleşendä Söyembikä manarası, Blagoveşçenie Kafedral Çirkäwe, Soşestvie Svyatogo Duxa saray çirkäwe (1852-1859. da Vvedenski çirkäwennän (16. yöz urtası) üzgärtep qorıla), Gubernator (häzerğe Prezident) Sarayı (19. yöz urtaları) Xan Sarayı urınına salına.
Elekke Yünkerlär kölliäte binası Arsenal häm Artilleriä yortı (18. yöz-19. yöz başı) urınında tözelä; 2005. yıldan Ermitaj filialı binası (1829-1840, míğmar P.G.Pätnitski).
309 ел (б. э. к.)
309 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Крычаватка
Крычаватка (Крычаватка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бэррон (округ, Висконсин)
Бэррон — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бэррон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1859 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2235 км² тәшкил итә.
Ләйсән Рәхимова
Рәхимова Ләйсән Нәүфәл кызы - Татарстанның атказанган артисты (2007), Дамир Сираҗиев премиясе лауреаты (2022).
Тәрҗемәи хәле
Рәхимова Ләйсән Нәүфәл кызы 1977 елның 22 мартында Казан шәһәрендә дөньяга килә. Кечкенәдән үк публика ярата. Кунаклар килгәч тә, сикерә торган бауның тоткасын кулга микрофон сыман тотып, аларга төрле җырчыларга пародияләр күрсәтә. Укыганда да төрле этюдлар уйлап чыгара. Ул татар-төрек лицеенда белем алган. Бу аның өчен зур мәктәп була, шәхес буларак формалашуга йогынтысы ясый. Лицейда укыганда Абдулла Алиш исемендәге балалар иҗат йортына театр түгәрәгенә йөри. Композитор Тәлгать Вәлиевтән җыр буенча дәресләр ала. Ул аны концертларда, төрле чараларда катнаштыра. Әти-әнисе кечкенәдән театрга йөртә. Балачакта караган "Зөләйха", "Казан егетләре" спектакльләре күңеленә кереп кала. Театрга мәхәббәт шулай башлана.
1999 елда Казан мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлаганнан соң Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли башлый. Артистка талант белән бергә сәхнә сөйкемлелеге дә кирәк. Ләйсән Рәхимова берсеннән-берсе кызыклы рольләре белән тамашачының яраткан артистына әйләнә. Ул сөйкемле, сәләтле, җырлау осталыгы булган артистка. Сәхнәдә тормышчан, эмоциональ. Нинди генә рольгә тотынса да, аны халык күңеленә кереп калырлык итеп уйный. Шулай да тамашачы аны комедияләрдә аеруча яратып кабул итә. Мәсәлән, «Диләфрүздә ‐ Саҗидә, «Зәңгәр шәлдә ‐ дүртенче абыстай, «Гөргөридә ‐ Анук...
Гаиләсе
Тормыш иптәше - Илтөзәр Мөхәммәтгалиев, Камал театрының тәҗрибәле актеры. 2 кызы бар. Олы кызы – Ләйлә, кечесе – Зилә.
Плазив
Плазив — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ажель
Ажель — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
(11972) 1994 VK
(11972) 1994 VK — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ялынсаз (Догубаязыт)
Ялынсаз (Yalınsaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Догубаязыт илчесенә караган бер авыл (köy).
(11972) 1994 VK
Тарихы
1994 елның 1 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VK» саналган.
Гейтвей (Флорида)
Гейтвей  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гейтвей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Романий-де-Жос
Романий-де-Жос — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC5961-2766
GSC5961-2766 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Коркова (коммуна)
Коркова — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сан-Педру-да-Кадейра
Сан-Педру-да-Кадейра — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Осиек
Осиек (Osijek) — Хорватиянең Осиек-Баранья жупаниясендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 84104 кеше (2011).
Слостовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ковеси (Жирардовский повяты)
Ковеси  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
310 ел (б. э. к.)
310 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Шараги (Микалаёвски авыл советы)
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Микалаёва гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Графаньяна
Графаньяна — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Графаньяна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Радковице-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Педру-ди-Пенаферрин
Сан-Педру-ди-Пенаферрин — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Плазувка (Карпатасты воеводалыгы)
Плазувка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зур Выя
Зур Выя (Большая Выя) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тура шәһәр округы составына керүче авыл.
Плазувка (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Выя
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Вер (Баден)
Вер (Wehr) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Зур Выя
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).
Вер (Баден)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
По-Яха
По-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Адер-Паюта елгасының сул ярыннан 253 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Флавиньи (Шер)
Флавиньи — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Караиса (Гүндогмуш)
Караиса (Karaisa) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Гүндогмуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беньярда
Беньярда — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәридә Кудашева
1947—1956 елларда Башкортстан радиосында эшләгәндә Фәридә Кудашеваның даны бик еракларга тарала.
1956 елда Фәридә Кудашева Башкорт Дәүләт филармониясендә эшли башлый. Гомер юлдашы виртуоз музыкант, композитор Бәхти Гайсин иҗатта аның бер канаты була, аларның бихисап җырлары уртак тырышлык белән туа, алар сәхнә түрендә пар былбыллар шикелле бергә-бергә сайрашып иҗат итәләр.
Җырчы 2010 елның 9 октябрендә Уфа шәһәрендә вафат була. Уфаның мөселман зиратында җирләнгән.
Эшчәнлеге
Ф.Кудашева - халык көйләре җырчысы. Халык көйләрен ул балачактан ук тыңлап, үзенә сеңдереп үскән. Башкортстанның гүзәл табигатендә Урал таулары итәкләре, Дим буйларындагы камышлар, суга башлары иелгән бөдрә таллары белән "серләшеп", башкорт җырчыларын да тыңлап үсә Фәридә. Морзалар нәселеннән булган музыкаль гаилә мохитендә үсү дә моңа сәбәпчедер.
Ф.Кудашеваның киң диапазонлы, озын сулыш таләп итә торган җырларны югары кимәлдә башкаруы сокландыра һәм аңа ул үз хезмәте, үз тырышлыгы белән ирешә. Чөнки табигать биргән тавышны оста файдалана белү дә кирәк. Бигрәк тә озын көйләрдә ул һәр җырның образын ачып бирергә омтыла. Җыр сүзләренә дә саклык белән мөрәҗәгать итә. Озын көйләрне башкарганда артык мелизмнар-бизәкләр белән мавыкмый - халык көйләренең үзенчәлеген тирәннән аңлап, төгәл һәм гади итеп башкара.
Фәридә ханым башлыча лирик җырларны үз итә. һәр җыры аның үзенчә, беркемне дә кабатламый, һәр җыры - үзенә күрә бер мини-спектакль.
Ул халык җырының классик традицияләрен дәвам итеп, бер үк вакытта концерт эстрадасының башкару сәнгатенә оригиналь яңалыклар да алып керә. Андагы җырлау культурасы, репертуар байлыгы күп җырчылар өчен үрнәк булырлык, бәрхет тембрлы тавышы, авазларның ачыклыгы, сөйләмнең төгәллеге дә осталык эталоны булып тора. Ф. Кудашева җырның кульминация урыннарында тавыш көчен чамадан тыш арттырмыйча, матур тембрын саклап җырлый.
Фәридәнең җырлау осталыгын баетуда, аңа яңа төсмерләр кертүгә хәләл җефете - оста музыкант, композитор, башкаручы солист, яхшы аккомпаниатор Бәхти Гайсин сәнгате зур роль уйный. Бәхти Гайсин - виртуоз аккордеончы. Ул Фәридәсе җырлаганда аның тын алышына, авызын ачуына, күз карашына тиклем тоя торган була. Талантлы музыкантның аккордеонда уйнавын беркемнеке белән дә чагыштырып булмый. Композитор буларак, башкорт, татар халык иҗатының борынгы үрнәкләренә нигезләнгән җырларын тыңласаң, һәр әсәре халыкчан һәм заманча яңгырый.
Б.Гайсин тарафыннан Фәридә өчен яңадан-яңа интонацияләр, ритмик бизәкләр белән баетылган, заманча аранжировкалардан төзелгән репертуар барлыкка килә һәм җырчы иҗатында яңа юнәлеш туа. Б.Гайсин ансамбле белән Ф.Кудашева башкарган җырлар дискын тыңлагач, музыкантның синтезаторны моң дигән сихри хәзинәгә буйсындырып уйнавына сокланмый мөмкин түгел. Җыр һәм синтезатор яки ионика аһәңнәре сине сихри космик дөньяга алып китә кебек. "Ике аккош", "Кайтырсың шикелле", "Кермә төшкә", "Су буйлап" шундыйлардан. Ә инде "Йөрәк сере"ндә (С.Садыйкова, И.Ганиева) йөрәгенең серен - дәрья суыдай ташып аккан сүнмәс рухлы йөрәк авазын җыр аһәңе - моң белән ачып бирә. Ф.Кудашева үз моңының серен җырларында ачып бирә дә инде. Ф.Кудашеваның аккомпаниаторлары күп булмый. Бик тә үзенчәлекле композитор, баянчы Таһир Кәримов белән иҗатының башлангыч чорында хезмәттәшлек итә. Иң беренче язмалары да Т.Кәримов белән язылган. Төрле вакытта күренекле музыкантлар - баянчылар Әлфәрит Солтанов, Рәис Сафиуллин, курайда Азат Аетколов, Бәхти Гайсин җитәкчелегендәге инструменталь ансамбль, фортепианода Александр Ключарев, Радик Хәбибуллин, Рөстәм Яхин аккомпанементында җырлаган ул. Баянмы, аккордеон яки фортепианомы, синтезатор яки ансамбльме - җырчыга комачау­ламыйча, аның белән бер үк дәрәҗәдә образ тудыру өстендә эшли, бердәй гармоник дуэт хасил итә.
Ф.Кудашеваның табигатьтән куелган тавышын итальян мәктәбенә хас - белькантога тиңләп була.
Гаиләсе
Ире — Бәхти Гайсин.
Хәтер
2017 елда «Дуслык моңы» халыкара җыр бәйгесенә (БР, Нефтекама) җырчының исеме бирелә.
Чыганак
http://madanizhomga.ru/news/shәheslәrebez/kabatlanmas-mo-iyase
(11973) 1994 VN
Тарихы
1994 елның 1 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VN» саналган.
Яңа вакыт
Яңа вакыт (яки яңа тарих) — кешелек тарихында Урта гасырлар һәм Иң яңа вакыт арасында урын алган чор.
Романий-де-Сус
Романий-де-Сус — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Яңа вакыт
«Яңа вакыт» төшенчәсе Европа тарих-фәлсәфә фәнендә Яңарыш дәверендә барлыкка килә. Әлеге төшенчә тарихчылар тарафыннан хуплана, ләкин аның мәгънәсе ниндидер дәрәҗәдә шартлы булып кала — төрле халыклар бу чорга төрле вакытта кергән.
Долна Легота (Брезно)
Долна Легота  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Яңа вакыт
Яңа вакыт чикләре
Төрле фикердә булган тарихчылар «Яңа вакыт» чикләрен төрлечә билгели. Россия һисториографиясендә гадәттә аны 1640 елда башланган инглиз инкыйлабы белән бәйлиләр. Шулай ук яңа вакыт башлану вакыйгалары дип Реформация (1517), 1492 елда испаннар тарафыннан Американы ачу, Константинополь җимерелүе (1453), һәм хәтта Бөек Француз инкыйлабы башлану вакыйгаларын атыйлар.
Долна Легота (Брезно)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Романий-де-Сус
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа вакыт
Яңа вакыт чикләре
Яңа вакыт тәмамлану вакытын билгеләү тагын да кыенрак. Гадәттә, яңа вакыт Беренче бөтендөнья сугышы белән тәмамлана дип санала (1914—1918).
Долна Легота (Брезно)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Шужба
Шужба — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Колпь елгасының сул ярыннан 57 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Азияне
Азияне — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Нижгарның Мәскәү районы
Мәскәү районы (Московский район) — Түбән Новгород шәһәре районнарының берсе.
Район 1970 елда нигезләнгән. Халык саны — 124 916 кеше (2010).
Аппер-Калскаг (Аляска)
Аппер-Калскаг  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Аппер-Калскаг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крычавец
Крычавец (Крычавец ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вествилл (Флорида)
Вествилл  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булат Ханов
Ханов, Булат Альфред улы (1991 елның 11 июне (Казан) - Россия язучысы, әдәбият белгече, әдәби тәнкыйтьче. «Лицей» (2018) һәм «Йолдызлы билет» (2018) премияләре лауреаты.
Биографиясе
2013 елда "Филология. Милләтара аралашуда рус теле һәм әдәбияты" белгечлеге буенча Казан федераль университетын тәмамлый. 2016 елда «Хәзерге рус прозасында Совет дискурсы» темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый. Урта мәктәптә рус теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли.
2018 елда Ханов "Лицей" премиясе лауреаты була, анда «Проза» һәм «Йолдызлы билет» номинацияләрендә 3 нче урын ала.
2019 елда "Эксмо" нәшриятында Хановның «Гнев» романы чыга. Роман текстыннан тыш, басмада әдәби тәнкыйтьче Валерия Пустованың да эчтәлекле мәкаләсе бар.
2019 елда Хановның «Гюго» хикәясе «Кошлар базары» хикәяләр җыентыгына керә.
(10857) Bluthner
(10857) Bluthner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 5 мартында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EZ8» саналган.
Карман (Менделеевск районы)
Карман (чир.Йыгра) — Татарстан Республикасының Менделеевск районындагы чирмеш авылы.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чирмешләр.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Иске Арлан
Иске Арлан (Кивĕ Арланкасси, Старое Арланово) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 185 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,6%).
GSC5970-2491
GSC5970-2491 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Слотвини (Лодзь воеводалыгы)
Слотвини  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
311 ел (б. э. к.)
311 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Графаньяна (Парма)
Графаньяна — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Графаньяна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ковеси (Соколовский повяты)
Ковеси  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтели
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.14 км².
Сан-Педру-и-Сантьягу
Сан-Педру-и-Сантьягу — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бейфилд (округ, Висконсин)
Бейфилд — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уошберн шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1845 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3823 км² тәшкил итә.
(10858) 1995 FT
(10858) 1995 FT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 28 мартында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 FT» саналган.
Вайденштеттен
Вайденштеттен (Weidenstetten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геритедж-Пайнс (Флорида)
Геритедж-Пайнс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Геритедж-Пайнс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корлетень (коммуна)
Корлетень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.
Мэр
Мэр (фр. Maire — башлык) — торак пункт, гадәттә шәһәр администрациясе җитәкчесе.
Корлетень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Мэр
Латин телендә «maior» сүзе «зур», «бөек» дигәнне аңлата.
Воргашор (Куя кушылдыгы)
Воргашор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Куя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шараги (Язненски авыл советы)
Шараги (Шарагі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Плюти (Карпатасты воеводалыгы)
Плюти — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ялынташ (Каракочан)
Ялынташ (Yalıntaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Каракочан илчесенә караган бер авыл (köy).
Шулма (Андога кушылдыгы)
Шулма — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Андога елгасының сул ярыннан 26 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 76 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Суда, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Радкув (Свентокшиж воеводалыгы)
Радкув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Коми теле
Коми теле яки коми-зырян теле (коми кыв) – коми халкының милли теле. Коми теле Коми Республикасында, Перьм төбәгендә, Киров өлкәсендә, Мурманск өлкәсендә, Көнбатыш Себердә таралган. 2002 елга сөйләшүеләр саны якынча 312 мең кеше (2010да 156 мең).
Коми теле перьм телләренә керүче ике телнең берсе булып тора. Коми теле, һәрберсе үз әдәби теленә ия булган, өч сөйләштән тора:
Гади сүзләр таблицасы
Башка фин-угыр телләре белән чагыштырма таблица: thumb|left|440 px|[[Сыктывкар каласында коми теле язылышы (астагысы)]]
Беньяррес
Беньяррес — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(11974) Ясухидэфудзита
(11974) Ясухидэфудзита — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 24 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 YF» саналган.
Уң Ныда
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Степной (Каменски шәһәр округы)
Степной (Степной) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Алиньян-дю-Ван
Алиньян-дю-Ван — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Себаштиан-да-Педрейра
Сан-Себаштиан-да-Педрейра — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Караисалар (Демирҗи)
Караисалар (Karaisalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Роману
Роману — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Задар
Задар (Zadar) — Хорватиянең Задар жупаниясендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 71471 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Задар Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
(10859) 1995 GJ7
(10859) 1995 GJ7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 1 апрелендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 GJ7» саналган.
Слуги
Слуги — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәшит Шәкүр
Рәшит Шәкүр (псевдоним, тулы исеме Рәшит Закир улы Шәкүров, Рәшит Шәкүр, Рәшит Закир улы Шәкүров) – язучы, шагыйрь, БАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1988), БР атказанган фән эшлеклесе (1997), БР мәгариф отличнигы (1997), филология фәннәре докторы (1998), профессор (2012). ССРБ журналистлар (1961) һәм язучылар (1979) берлекләре әгъзасы. Салават Юлаев премиясе лауреаты (2012). «Урал» милли үзәк рәисе (1989―1991). Башкортстанның халык шагыйре (2021).
Тәрҗемәи хәле
1937 елның 11 гыйнварында БАССР Әлшәй районы (хәзер Стәрлетамак районы) Яңа Габдрахман авылында туган. Авыргазы районы Морадым мәктәбен, Октябрьскида нефть техникумын (1956), Уфада дәүләт университетын (1965), Мәскәүдә тел гыйлеме институтында аспирантура (1972) тәмамлый. Кандидатлык (1974), Урал топонимиясе буенча докторлык (1998) диссертацияләре яклый. Техникум тәмамлагач, Әлмәт нефть промыселларында эшли. Армиядә хезмәт итеп кайта. Уфада радиокомитетта хәбәрче (1960), «Совет Башкортстаны» газетасында (1965-1969) хәбәрче, бүлек мөдире, Уфа Тарих, тел һәм әдәбият институтында (1972-1977) фәнни хезмәткәр, «Агыйдел» (1977), «Ватандаш» (1998) журналларында эшли. Уфа педагогия институтында (1998-2012) укыта.
Иҗаты
Беренче шигырьләр җыентыгы — «Йөрәгемдә — кояш» (1970). «Тауларым, далаларым» (1982), «Малин-кала» (1997), «Заманалар юлында» (1988) исемле китапларында милли горурлык, туган якны сөю хисләре белән өретелгән шигырь һәм хикәятләре урын алган. «Гасырлар әманәты» (2002), «Рухилык нигезләре» (2009) китапларында БР рухи тормышы мәсьәләләрен күтәрә. «Бишегем — чал дала» (2003), «Лачыннар биектә оча» (2007) китапларын язды. Равил Бикбаев белән берлектә БР дәүләт гимны текстын язды.
Фәнни эшчәнлеге
1969 елда Шәкүров Рәшит Закир улы «Куныр буга» эпосынең тагын бер вариантын Аскар авылында М. Мирхәйдәрова язып ала.
Гыйльми кызыксынулары фольклор, диалектология, топонимика өлкәсендә. 1973 елдан башлап БАССР, Курган өлкәсе авылларына оештырылган гыйльми экспедицияләрдә катнаша. 1992 елда «Башкорт энциклопедиясе» бүлеген оештырып, яңа фән тармагын башлап җибәрә. Сүзлекләр, белешмәлекләр төзүдә катнаша: «Башкортстан» (1996) кыскача белешмәлегенең баш мөхәррире. Мифтахетдин Акмуллага багышланган «Шигърият йолдызы» (Звезда поэзии) (1981) монографиясен язды. «Җырлаучы торналар илендә» (1996), «Атаклы башкортлар» (1998) җыентыкларында танылган шәхесләр турында очерклар тупланган. 6 томлык «Башкорт әдәбияты тарихы»н (1990-1996) языша. «Җирнең хәтер китабы» (1984), «Географик атамалар эзеннән» (1986, ) хезмәтләре Көньяк һәм Урта Урал топонимикасына багышланган. 370 фәнни хезмәте бар.
2004 елда «''Башкиры в Татарстане. О судьбе мензелинских и бугульминских башкир''» дигән бәхәсле китабын язды. .
Гаиләсе
Хатыны Марина Нәби ҡызы. Кызлары Шәүрә, Гөлдәр.
Фоэси
Фоэси — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Вайкерсхайм
Вайкерсхайм (Weikersheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крычав
Крычав (Крычаў ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Әдәбият
Крычаў
Нижгарның Нижгар районы
Түбән Новгород районы (Нижегородский район) — Түбән Новгород шәһәре районнарының берсе.
Графиньяне (Бергамо)
Графиньяне — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Графиньяне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Атка (Аляска)
Атка  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Атка шәһәре  елда нигезләнгән.
Ковесово
Ковесово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Долна Сеч
Долна Сеч — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
GSC5974-1142
GSC5974-1142 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Санта-Барбара (Лориньян)
Санта-Барбара  — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пнюв (Карпатасты воеводалыгы)
Пнюв — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корлецел (коммуна)
Корлецел — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Радлин (Свентокшиж воеводалыгы)
Радлин  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Браун (округ, Висконсин)
Браун — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Грин-Бей шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 1370 км² тәшкил итә.
313 ел (б. э. к.)
313 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр IV гасырга кергән ел.
Аньян (Франция)
Аньян — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
(10860) 1995 LE
(10860) 1995 LE — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 3 июнендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 LE» саналган.
Шараи (Чашницкий районы)
Шараи (Шараі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Num Lock
Num Lock (сүзгә-сүз тәрҗемә «саннарны теркәүләү») — саннар теркәүен теркәүләү һәм күчереп ялгау өчен кулланыла торган санак төймәсарының төймәсе. Төймәсарның саннар бүлегенең уң югары почмагында урнашкан.
Саннар төймәләре — Num Lock индикаторы кабынган чакта, калькулятордагы кебек уңайлы урнашкан, саннар һәм арифметик операцияларының билгеләре белән төймәле панель. Кабынган чакта (Num Lock индикаторы янып тора) саннар җыелмасын саннар кертү режимына күчерә, ә сүнгән чакта саннар җыелмасы курсор белән идарә итү режимында эшли. Мондый режим җыйнак, курсор белән идарә итү аерым төймәләре булмаган, төймәсарлар максатына ярашлы.
Ноутбукларның аерым саннар бүлеге булмаган төймәсарларында, Num Lock режимын кабызу хәрефләр төймәләренең бер өлешен саннарны кертүгә үзгәртеп кора:, , дигән төймәләр «4», «5», «6» саннарына алмаша, , ,  төймәләр — «1», «2», «3» саннарына, һ. б.
Num Lock тәэсир итә торган төймәләр
Microsoft Windows операцион система гайләсенда MouseKeys режимын кабызган очракта  төймәсе санак тычканының эмуляция (Num Lock кабынган чакта) һәм текст курсоры белән идарә итү режимнарын алмаштырып тора.
Бигастро
Бигастро — Испаниянең Аликанте провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11975) 1995 FA1
(11975) 1995 FA1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 31 мартында S. Mottola, E. Koldewey тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 FA1» саналган.
Лун-Вож (Куя кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Караисалы (Бозьязи)
Караисалы (Karaisalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Бозьязи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гибсонтон (Флорида)
Гибсонтон  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гибсонтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ромина
Ромина — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виндермир (Флорида)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крычав 2
Крычав 2 (Крычаў 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ковнати (Лосицкий повяты)
Ковнати  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слугоцице (гмина Бендкув)
Слугоцице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайль-ам-Рейне
Вайль-ам-Рейне (Weil am Rhein) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Буян
Иске Буян (Кивĕ Пуянкасси, Старое Буяново) — Чуашстанның Янтык районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 450 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,07%).