cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Екора
Екора — Испаниянең Алава провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11887) Эхеммон
(11887) Эхеммон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 14 октябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 TV12» саналган.
Грубоньово
Грубоньово — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Ненянг-Юн
Ненянг-Юн — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тазов борыны урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Чура
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 256 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Грубоньово
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Вест-Пенсакола (Флорида)
Вест-Пенсакола  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Пенсакола халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авжа
Авжа — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Суда елгасының уң ярыннан 178 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Суда, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC4805-165
GSC4805-165 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Поточек (Свентокшиж воеводалыгы)
Поточек  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Теттнанг
Теттнанг (Tettnang) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сендзице (Лодзь воеводалыгы)
Сендзице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Реформ (Алабама)
Реформ  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Реформ шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лонок (округ, Арканзас)
Лонок — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лонок шәһәре.
Носувка (Карпатасты воеводалыгы)
Носувка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лонок (округ, Арканзас)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1873 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1984 км² тәшкил итә.
Носувка (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ялаз (Идил)
Ялаз (Yalaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Идил илчесенә караган бер авыл (köy).
Химедзи (шәһәр)
Химедзи — Япония дәүләтенең Хиого префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Химедзи шәһәре 1889 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 536170 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 1004 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 534.27 км² тәшкил итә.
Саут-Падре-Айленд (Техас)
Саут-Падре-Айленд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
217 ел (б. э. к.)
217 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр III гасырга кергән ел.
Красная Дуброва (Бабруйский районы)
Красная Дуброва  (Красная Дуброва ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кейжаш
Кейжаш — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Фатувиль-Грестен
Фатувиль-Грестен — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Кейжаш
Географиясе
Мәйданы —.
(10779) 1991 LW
(10779) 1991 LW — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 14 июнендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 LW» саналган.
Рипенешть
Рипенешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мисри (коммуна)
Мисри (Missery) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Преси-су-Тий кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.66 км².
Баскан
Баскан — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Халык саны — 278 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422177.
Тарих
1724 елда нигезләнгән.
Сен-Приест-ла-Марш
Сен-Приест-ла-Марш — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Сөнчәле (Аксубай районы)
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Коаш (коммуна)
Коаш — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чэрнева (Браславский районы)
Чэрнева (Чэрнева ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Клонув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Президент җөмһүрияте
Президент республикасы - дәүләт белән демократиягә корылган идарә итүнең бер төре. Президентның аеруча зур роль уйнавы һәм реаль дәүләт башлыгы булып торуы белән характерлана. Аның кулында ил һәм хакимият башлыгы вәкаләтләре була.
Президент республикалары
Президент республикасы буларак АКШ, Латин Америкасының һәм Африканың күпчелек республикалары санала.
500px|center|thumb|Президент республикалары картада зәңгәр төс белән билгеләнгән
Кече Кылык
Кече Кылык (Малые Клыки) — элеккеге авыл, совет чорында - авыл, хәзер — Казан эчендә аз катлы биналар белән бистә (торак пункт).
Территориаль урнашу, чикләр
Кече Кылык авылы Казанның көнчыгыш өлешендә Совет районы территориясендә урнашкан. Ул Нокса елгасының сул ярында урнашкан, аның үзәне буйлап аның территориясенең төньяк һәм көнчыгыш чикләре уза. Кече Кылыкның көньяк чиге зур транспорт магистрале — Мамадыш тракты буйлап уза. Бистәнең көньяк-көнбатышында Җиңү проспекты, төньяк – көнбатышта Юл тыкрыгы урнашкан.
Халкы
Тарихи яктан Кече Кылык - Россия торак пункты. 1992 елга авылда яшәүчеләр арасында русларның өлеше 79% иде.
Административ һәм территориаль бәйләнеш
Революциягә кадәрге чорда һәм 1920 елга кадәр, Кече Кылык авылы географик яктан Казан өязенә караган һәм Воскресенски вулысының бер өлеше булган.
1927 елда районлаштыру процессы кысаларында Арча кантоныннан көньяк-көнбатыш өлеше бүлеп бирелә, аның территориясендә Казанда үзәге белән Казан районы төзелә. Әлеге район составына Татарстан АССР башкаласы тирәсендә шәһәр яны территорияләре, шул исәптән Кече Кылык та керә.
1938 елда Казан районы бетерелгәч, Кече Кылык Сталбишчы районы составына керә, һәм ул бетерелгәч 1959 елда Биектау районына кертелә. 1963 елда авыл Питрәч районына кертелә, ләкин 1965 елда ул кабат Биектау районына кертелә, аның составында 1998 елга кадәр була.
1998 елның 27 ноябрендә Кече Кылык күрше Зур Кылык белән бергә Казан составына керә һәм Совет районының бер өлеше була.
Тарих
Авыл беренче тапкыр Казан өязенең 1565—1568 еллардагы (Илиодор Износков буенча — 1567 ел) Спас-Преображенский монастыреның вотчинасы буларак искә алына ) Спасо-Преображенский монастыре мирасы буларак. Хәзерге татар тарихчылар фикеренчә, ул 1550 нче елларда  яки хәтта Казан ханлыгы чорында (1552 елга кадәр) нигез салынган.
1647—1656 елларда Казан өязенең язма китабында авыл Нокса елгасындагы Кылык авылы исеме белән искә алына.
1764 елда Екатерина IIнең монастырь җирләрен секуляризацияләү турындагы манифесты нигезендә Кече Кылык казна авыллары разрядына күчә, ә аның халкы монастырь крестьяннарыннан икътисади хәлгә күчерелә, әмма соңрак дәүләт крестьяннары була
Революциягә кадәрге чорда Кече Кылык Вознесенское авылыннын 3 чакрым ераклыкта булып, аның мәхәлләсенә кертелә. Казанга кадәр ара 4 чакрым, Воскресенское авылында вулыс идарәсенә кадәр  10 чакрым тәшкил иткән.
1885 елга Кече Кылык авыл җирлегендә яшәүчеләр 876 дисәтинә мәйданлы җир кишәрлегенә ия булган. Аларның кайберләре бакча белән шөгыльләнгәннәр. Авылның үзендә 44 йорт һәм бер «кирпеч сарай» (кирпеч җитештерү) булган.
1931 елда Кече Кылык авылы крестьяннары карамагында булган Казан янындагы җирләрдә 2000 нче еллар башына кадәр эшләп килгән Казан аэропортын төзү эшләре башлана.
Ируния-де-Ока
Ируния-де-Ока — Испаниянең Алава провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Кече Кылык
Урам челтәре
Кече Кылык авылында 11 урам һәм бер тыкрык бар. Иң озынлыгы - Зур Кызыл урамы, аның төп өлешендә (ян тармаклары булмаган) озынлыгы 1,72 км. Иң кыскасы - Заречная урамы - якынча 40 м, анда бер хуҗалык кына исән калган (№15).
Ируния-де-Ока
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
218 ел (б. э. к.)
218 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр III гасырга кергән ел.
Караганда
Караганда  — Казакъстанда урнашкан шәһәр, Караганда өлкәсе үзәге. Казакъстанның сәнәгый, мәдәни һәм фәнни үзәкләренең берсе.
Зурлыгы буенча ул Алматы, Нурсолтан һәм Чимкент шәһәрләреннән соң дүртенче урында.
Унтугызынчы гасырда далада күмер табыла, тора-бара бирегә руслар килеп күмер табу белән шөгыльләнә башлаган, соңыннан аларга француз һәм инглиз эшкуарлары кушылган. Күмер табу киң җәелә башлагач, 1931 елда Караганды эшчеләр бистәсе төзелә.
1934 елның 10 февралендә Караганда шәһәр статусын ала. Биредә казах, рус, татар, украин, алман, кореялы, белорус, әзербайҗан, үзбәк, калмык, чәчән һәм башка милләтләрдән торучы ярты миллион кеше яши.
Җәй эсселеге һәм корылыгы белән аерылып торса, кышкы температура миныс 30 градуска кадәр җитә, көзләр гадәттә бик яңгырлы килә. Вакыт исә Мәскәү вакытыннан ике сәгатькә алда бара.
Караганды шәһәре үзенең шахталары һәм АЛЖИР, Карлаг дигән лагерьлары белән дә мәгълүм. Биредә А. Солженицын, Н.Заболоцкий, Л.Гумилев кебек күренекле шәхесләр тоткынлыкта булган.
Караҗанлык (Рейһанлы)
Караҗанлык (Karacanlık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Рейһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ноцкова
Ноцкова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бизь (Шаля шәһәр округы)
Бизь (Бизь) — Свердловск өлкәсенең Шаля шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).
Сент-Гедвиг (Техас)
Сент-Гедвиг  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(11888) 1990 UD3
Тарихы
1990 елның 19 октябрендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UD3» саналган.
Тифенбах (Федерзее)
Тифенбах (Tiefenbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роаноук (Алабама)
Роаноук  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Роаноук шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Правенцин
Правенцин — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Харь-Яга (Борщевый Шар кушылдыгы)
Харь-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга   Борщевый Шар елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 80 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гранҗадидьеро (Торино)
Гранҗадидьеро — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гранҗадидьеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Цицерон
Марк Туллий Цицерон (Marcus Tullius Cicero; б.ч.к. 106 елның 3 гыйнвары – б.ч.к. 43 елның 7 декабре) – Борынгы Римның дәүләт эшлеклесе, сүз остасы (оратор), юрист һәм фәлсәфәче, б.ч.к. 63 елда Рим дәүләтенең консулы. Ул Римдагы җайдаклар катламына караган бай муниципийлар (шәһәр әһелләре) гаиләсендә туып үскән һәм Римның иң бөек ораторларының һәм проза стиле белгечләренең берсе булган.
Үзе тәҗрибәле оратор һәм бик тә уңышлы хокукчы булса да, Цицерон үзенең иң мөһим казанышы дип сәяси карьерасын санаган. Аның консуллыгы вакытында Катилинаның икенче фетнәсе башлана, фетнәчеләр шәһәргә читтән һөҗүм итүчеләр ярдәмендә хөкүмәтне бәреп төшерергә маташа. Ләкин Цицерон биш фетнәчене җәзалап үтерергә дигән каршылыклы һәм бәхәсле әмерне бирә һәм фетнәне бастыра. Безнең чорга кадәр I гасырның икенче яртысында Рим дәүләтендә Ватандашлар сугышы була һәм Гай Юлий Цезарьның диктаторлыгы урнаштырыла. Бу буталчык заманада Цицерон гадәти республика хакимиятен кайтарырга өнди. Юлий Цезарь үтерелгәч, Цицерон хакимият өчен башланып киткән көрәштә Марк Антонийның дошманына әверелә, чыгышларында аңа һөҗүм итә. Икенче Триумвират вакытында исә ул дәүләт дошманы дип проскрипцияләргә кертелә. Б.ч.к. 43 елда, Италиядән качып китәргә омтылыш ясаганнан соң, аны хәрбиләр кулга ала һәм ул үтерелә. Аның кисеп алынган куллары һәм башы, Марк Антонийның тәмам җиңүен исбатлап, Рим форумында күрсәтелә.
Франческо Петрарка Цицеронның хатларын табып, «яңадан ачкач», Европа монастырьләрендә латин һәм борынгы грек кулъязмаларын эзләү эше киң җәелә, бу исә Яңарыш чоры башлануга китерә. Польша тарихчысы Тадеуш Зелински фикеренчә, «Ренессанс, барыннан да элек, Цицеронны торгызу иде, һәм бары аннан соң гына һәм аның аша башка классик антиклыкны кайтару иде». Цицерон абруе һәм дәрәҗәсенең иң югары ноктасы XVIII гасырдагы Мәгърифәтчелек чорына туры килә. Джон Локк, Дэвид Юм, Монтескье һәм Эдмунд Берк кебек Мәгърифәтчелекнең алдынгы фикер ияләре һәм сәясәт теоретикларына Цицеронның йогынтысы зур була, күбесенә ул нигезле рәвештә йогынты ясый. Аның әсәрләре Европа мәдәниятенең иң йогынтылы әсәрләре сафында тора, һәм бүген дә Рим тарихын өйрәнүдә, бигрәк тә, Рим республикасының соңгы көннәрен аңлауда беренчел материалның иң мөһим өлешен тәшкил итә.
Сендки (Лодзь воеводалыгы)
Сендки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Красная Зара (Бабруйский районы)
Красная Зара  (Красная Зара ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Грушов (Вельки Кртиш)
Грушов  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
GSC4813-917
GSC4813-917 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Рипиле
Рипиле — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колариш (Португалия)
Колариш  — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
GSC4813-917
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Колариш (Португалия)
Географиясе
Мәйданы —.
GSC4813-917
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(11889) 1991 AH2
(11889) 1991 AH2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 7 гыйнварында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AH2» саналган.
(10780) Apollinaire
(10780) Apollinaire — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 2 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PB2» саналган.
Сугинами
Сугинами — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сугинами шәһәре 1947 елның 13 мартында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 534981 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 15725 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 34.02 км² тәшкил итә.
Борски районы
Борское районы (Борский район) — Самар өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Борское авылы.
Халык
Милли состав (2010): руслар — 85,7%, чуашлар — 3,6%, мордва — 3,0%, татарлар — 1,7%, әрмәннәр — 1,2%, украиннар — 1,1%.
Административ бүленеш
Борское районы составына 13 авыл җирлеге керә:
Нижние Поды
Түбән Поды — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ныда елгасының сул ярыннан 78 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Надым елгасының көнчыгыш чигеннән Пур елгасы бассейнының төньяк-көнбатыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ясминә Кадыйрова
Ясминә Ринар кызы Кадыйрова (11 декабрь 2004, Казан) — Россиянең тимераякта фигуралы шуучы, парлы шуууда чыгыш ясый. Иван Бальченко белән бергә алар Россия Кубогының көмеш медале ияләре (2020).
Карьера
Ясминә Кадыйрова 2004 елның 11 декабрендә Казанда туа. Әнисе Резеда Сибгатуллина җитәкчелегендә «Зилант» спорт мәктәбендә фигуралы шуу белән шөгыльләнә башлый. 2013 елда әнисе Олимпия резервының республика махсуслаштырылган балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе директоры вазыйфасын ала, анда Ясминә киләсе өч сезонны шөгыльләнә. Бу чорда ул зона ярышларында җиңүче була һәм кече яшьтәге Россия Беренчелекләрендә катнаша. Соңрак Санкт-Петербургка күчеп килә, анда Татьяна Мишина белән хезмәттәшлек итә. Шулай ук озак вакыт Этери Тутеридзе төркемендә була. Тутеридзе төркемендәге күнегүләр нәтиҗәсендә, Кадыйрова җитди җәрәхәт ала һәм ярты ел дәвамында ярыша алмый.
2019 елның февралендә ул халыкара ярышларда беренче тапкыр катнаша. Сахалинда беренче тапкыр «Азия балалары» кышкы уеннары уза, анда Көньяк Кореяның өлкәннәр чемпионаты медалистлары Ю Ён һәм Ли Хэ Ин катнаша. Ярышларның беренче көнендә Кадыйрова дүртенче урында урнаша һәм ирекле программа нәтиҗәләре буенча бу позицияне саклап кала. Ул яхшы чыгыш ясый, кыска һәм ирекле программада бары тик бер элемент буенча гына судьялар тарафыннан «минус» ала.
Кадыйрова барлык өчле сикерүләр, 3—3 каскадларны сикерә белә, ә тренировкаларда дүртләтелгән сальхов башкарган. Ялгыз шууда перспективалар булуга карамастан, ул парлы разрядка күчә. 2019 елның сентябрендә Ростов фигуристы Иван Бальченко белән дуэт тәшкил итә. Инде ярты елдан соң пара уңышка ирешә, алар Россия Кубогы финалының көмеш медальләрен яулап алалар. Кыска программада хаталар ясап, Ясминә белән Иван алтынчы урында урнашалар. Икенче көнне алар ирекле программаны чиста башкаралар, барлык элементлары уңай GOE өстәмәләр ала, һәм, нәтиҗәдә, пара икенче урынны яулап ала.
Клонувек-Весь
Клонувек-Весь — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан архитектурасы һәм шәһәр төзелеше
Рәсәйнең иң борыңгы һәм иң зур шәһәрләренең берсе булган Казанда бик күп тарихи һәм архитектура һәйкәлләре, шулай ук танылган заманча биналар бар.
Борынгы Казан
Борынгы Казан X гасыр башында ныгытылган Болгар ныгытмасы буларак барлыкка килә һәм Кремль калкулыгының төньяк-көнчыгыш читендә — Идел һәм Казансу елгасының сул як ярлары террасасы белән барлыкка килгән борын түбәсендә урнашкан була. 1236 елгы монгол явыннан соң Казанның акрынлап үсеп китүе башлана, болгар халкының Батый тарафыннан җимерелгән Идел буе Болгары башкаласы Болгар шәһәреннән китүе моңа ярдәм итә. Бу вакытта Кремль калкулыгыннан көньяктарак ныгытылмаган бистә барлыкка килә.
Алтын Урда таркалганнан соң Казан Казан ханлыгының үзәгенә әйләнә. Казан ханлыгы заманындагы Кремль хәзерге мәйданның ¾ дәрәҗәсенә җитә һәм аның эчендә җир һәм ташлар салынган буралар рәвешендәге имән бүрәнәләреннән ясалган диварлары бар. Посад агач дивар белән әйләндереп алынган. Урамнарны планлаштыру буталчык характерда булган һәм Кремльгә юнәлтелгән.
Казан ханлыгы җимерелгәч, Казан яңадан төзелә башлый. 1556 елда Казанга 200 Псков ташчысы килә, аны Постник Яковлев һәм Иван Ширяй җитәкли. 1568 елга 13 таш манара һәм Кремль стеналарының шактый өлеше салына. Хәзерге вакытта Россиядә Псков архитектурасы стиленең иң Көньяк үрнәге булган ак таш Кремль ЮНЕСКО Бөтендөнья мирасы исемлегенә кертелгән. Ул Европада иң биек Сөембикә манарасын, Спас манарасын, Благовещение соборы (Урта Иделдә иң борынгы православие гыйбадәтханәсе) һәм башка бик күп тарихи объектларны үз эченә ала. 1996—2005 елларда Кремль территориясендә элеккеге ханлыкның төп мәчетенә охшаш Колшәриф мәчете төзелә. Кремль янында хәзерге вакытка кадәр административ функцияләр сакланып калган — анда Татарстан Президенты резиденциясе, аның аппараты һәм канцеляриясе урнашкан.
XVII гасырда яңа ныгытма һәм бистә диварлары төзелә, Казан бистәләре - Горшечная, Кирпичная, Сукно Засыпкина, Солдатская, Красная бистәсе барлыкка килә. XVII гасыр ахырына Казанда гражданлык архитектурасының иң борынгы һәм бердәнбер һәйкәле - сукно мануфактурасы хуҗасы Михляев йорты керә. . XVII гасыр ахырында ташта Сәүдә йорты бинасы төзелә. XVIII гасыр башында Казанда рус бароккосы стилендә сакланган берничә бина — Петропавел соборы (Нарышкин бароккосы), Покровский храмы һәм  Никола Нисский чиркәве манарасы төзелә. 1767 елда архитектор В.И.Кафтырев Казанда эшли башлый, ул Казан өчен беренче даими план төзи (1768). Аның проектлары буенча Казанда берничә дистә административ, мәдәни һәм торак корылмалар төзелә. 1774 елга кадәр төзелгән биналар арасында — Казан рухи училищесы бинасы, Адмиралтейство конторасы комплексы, Дүрт Инҗилче чиркәве, Осокин йорты бар. 1774 елда шәһәрне Емельян Пугачев гаскәрләре яулап ала, ә Кремль камалышта була. Пугачев киткәннән соң, шәһәрнең зур өлеше, бигрәк тә бистә, янып бетә. Бу-шәһәр тормышы өчен фаҗигале вакыйга, элек В.И. Кафтырев тәкъдим иткән план буенча, аның тамырдан үзгәртеп коруына юл ача. Аның нигезендә шәһәрнең көнбатыштан көнчыгышка таба, төньяктан көньякка таба үсеше һәм веер һәм турыпочмаклы планировка системалары каралан. Үзәк нокта булып Кремль калган, аннан радиаль рәвештә киң урамнар (Проломная, Воскресенская, Арча) киткән. План нигезендә, төзелешнең икенче юнәлеше Болак һәм Кабан күле була. Параллель рәвештә аларга Вознесенская, Мәскәү, Екатерина урамнары билгеләнгән иде.
XVIII-XIX гасырлар чигендә шәһәр архитектурасында классицизм һәм ампир өстенлек итә башлый. Бу стильдә В. И. Кафтырев һәм Ф. Е. Емельянов, А. К. Шмидт биналары төзелгән. 1820-30 нчы елларда Казанга шул вакыттагы архитектура шедевры белән баетыла - П. Г. Пятницкий һәм М. П. Коринфский проекты буенча Казан университеты биналары комплексы, шулай ук башка күренекле биналар - Казан Родионов затлы кызлар институты, хәзерге Милли музей бинасы, Дворян җыелышы (соңрак - офицерлар йорты, хәзерге шәһәр Ратушасы) төзелә. XIX гасырда Казанда тагын бер күренекле архитектор — Ф.И.Петонди эшли башлый. Ул 1838 елда расланган һәм 1917 елга кадәр гамәлдә булган шәһәр төзелешенең яңа планын эшли. План шәһәр кварталларын эреләндерүне һәм шәһәрнең көньяк һәм көньяк-көнбатыш юнәлешләрендә үсешен күздә тота.
XIX гасырның икенче яртысыннан шәһәр архитектурасында эклектика элементлары тарала. Мондый биналарның ачык мисаллары 1897 елда рус стилендә архитектор Генрих Руш тарафыннан төзелгән Богоявление чиркәве, тимер юл вокзалының төп бинасы, «Казан» һәм «Совет» кунакханәләре, Арча кырында элеккеге трамвай депосы, Алафузов театры, Изге Барбара чиркәве, лютеран Екатерина чиркәве тора. Шәһәрне, бигрәк тә татар бистәләрен төзү нык бара. Казанда яңа типтагы кирпеч һәм агач биналар: тамаша, сәүдә, уку, сәнәгать, торак биналары барлыкка килә. XIX гасыр ахырыннан эклектикага алмашка акрынлап модерн һәм неоклассицизм килә. Бу архитектура стильләрендә Мүфке йорты,, Шамил йорты, беренче "Иллюзия" кинотеатры (соңрак - "Родина", хәзерге вакытта сәүдә үзәгенә яңадан төзелгән), Болгар бүлмәләре (югалган), хәзерге мэрия биналары, Милли банк биналары иң күренекле биналар булып тора.
Гомумән алганда, ХХ гасыр башында, Казан үзәгендә шәһәр үсешенең ике төп өлеше булган, бу ике төп шәһәр милли культурасы үсешен чагылдырган. Үзәкнең өске өлешендә, хәзерге Вахитов районында, тарихи Казанның рус өлеше булган, ул үз чиратында аристократ һәм сәүдәгәрләр өлешләренә бүленгән ( Александров пассажы бинасы монда аерылып тора, Казан хәрби округы командиры йорты (соңрак - губернатор сарае, хәзер — сынлы сәнгать музее, Ушкова йорты, Казан сәнгать мәктәбе бинасы, Кекин, Чернояров, Акчуриннар, Соломин-Смолин йорты  һ.б.) һәм  еш кына төзекләндерүдән мәхрүм ителгән эшчеләр кыры. Нигездә, шәһәрнең Идел буе һәм өлешчә Бауман районнары территориясендә Түбән Кабан күле һәм Болак ермагында, Иван Грозный тарафынан шәһәр яулап алынганнан соң, лояльле казанлылар күчеп килгән, татар тарихы һәм мәдәнияте өчен күренекле исемнәр белән бәйле Иске Татар бистәсенең уникаль татар архитектурасы ансамбле барлыкка килә. Бу бистәдән ерак түгел Яңа Татар бистәсе дә бар - татар эшче һәм һөнәрче халкы, шулай ук кече архитектура-мәдәни кыйммәткә ия булган элеккеге һәм гамәлдәге предприятиеләр урыны.
Совет чоры
20 нче еллар азагында Казан социалистик чорының беренче йортлары төзелә башлый. Мондый биналарның үрнәге - 1928 елда архитектор Д. М. Федоров проекты буенча төзелгән Мергасов йорты. Казансу артында бу вакытта яңа сәнәгать районнары барлыкка килә, алар яңа сәнәгать предприятиеләре тирәсенә туплана. Яңа сәнәгать предприятияләре Яңа Татар бистәсе территориясендә дә барлыкка килә.
Сугыштан соңгы елларда Сталин ампиры өстенлек итә башлый, әлеге стильнең иң яхшы вәкилләре — Казан университетының химия факультеты, медицина университеты, опера һәм балет театры, Павлюхин мәдәният йорты (хәзер Филармония), иске аэропорт, «Победа» кинотеатры (хәзер-Офицерлар йорты), КАИ-ның  5 нче корпусы (хәзер — КДТУ),  Россия фәннәр академиясенең фәнни үзәге. Әмма шәһәрдә планлаштырылган бу стильдә төп бина - Мәскәүнең Сталин биеклекләрен хәтерләтүче, ләкин зурлыгы буенча азрак булган Советлар йорты - башта сугыш белән, ә аннары корылма урынында грунтларның гидрогеологик шартлары проблемалары аркасында (хәзерге Тукай скверы) төзелми.
1950 нче елларның икенче яртысыннан 1980 нче еллар ахырына кадәр индустриализация һәм утилитарлык рухында карарлар кулланыла: Казан дәүләт циркы, Спорт сарае, консерватория бинасы (хәзерге вакытта Бөек Концерт залына яңадан үзгәртпе корылган), елга станциясе бинасы, КПСС өлкә комитеты бинасы (хәзерге вакытта - Татарстан Республикасы Хөкүмәте бинасы) һәм Татарстан Республикасы Парламенты (Дәүләт Советы), "Татарстан" кунакханәсе, Университетның физика һәм механика һәм математика факультетлары, үзәк универсаль кибет, Татар академия театры, Ленин мемориалы (хәзерге вакытта "Казан" НКСның мәдәни һәм музей үзәге), университетның мәдәни-спорт комплексы (УНИКС).
Хәзерге заман
Шәһәрнең тарихи үзәге 1990-нчы һәм 2000-нче елларда тузган торакны бетерү һәм Казанның меңьеллыгын бәйрәм итүгә әзерләнү программалары кысаларында шактый яңадан торгызыла, шул ук вакытта тарихи төзелеш участоклары һәм хәтта җимерелгән архитектура һәйкәлләре юкка чыга, алар күп еллар дәвамында тузган һәм торгызылмаган хәлгә килә. Тарихи төзелеш планында Бауман, Кремль, Мөштәри, Карл Маркс, Габдулла Тукай урамнары, шулай ук Болак каналы һәм Ирек мәйданы аеруча кыйммәтле булып кала. Казандагы гражданлык архитектурасының иң борынгы һәйкәле — Михляев йорты, күпчелек истәлекле урыннар XIX гасырга карый.
Казанның заманча архитектура истәлекле урыннарына Казанның Яңа оештырылган Меңьеллык мəйданы нда Колшәриф мәчете, Казан метрополитены, Кремль яр буе, «Әкият» курчак театры, «Казан» гаилә үзәге, Петербург урамы, «Миллениум» күпере, «Пирамида» мәдәни-күңел ачу комплексы, Меңьеллык һәм Кырлай парклары, «Татнефть Арена» спорт сарае, Баскет-холл, ике аквапарк, Казан зооботаник бакчасы, Барлык диннәр гыйбәдәтханәсе һәм башкалар керә. 2000 елларда шәһәрдә башня, гөмбәз һәм чатыр рәвешендәге архитектура элементларын куллану популярлаша, шулай ук неоклассик  стильдә — Игенчеләр сарае һәм сарай мәйданында «Сарай яр буе» торак комплексы, Солтангалиев мәйданында «Яңарыш»  сарай комплексы, «Боҗра»  эклектик сәүдә үзәгенең бер өлеше, башка биналар һәм проектлар.
XXI гасырда шәһәрдә биек катлы төзелеш көчәя. 2008 елдан 85 метрлы 26 катлы «Ривьера» кунакханәсе шәһәрдәге иң биек бинага әйләнә. 2013 елда шәһәрдә 100 метрдан артык биеклектәге беренче бина - 37 катлы "Зәңгәрсу күкләр" торак комплексы ачыла."Акчарлак" 41 катлы күп функцияле биек йорт төзү кризис белән бәйле рәвештә кичектерелә.
Советлардан соң Казан Идел буенда торак төзелеше буенча лидер һәм элек тузган торакны бетерү һәм социаль ипотека буенча дәүләт программалары һәм аннан соң коммерцияле торак буенча Россиядә лидерларның берсе булып тора. Гамәлдәгеләре актив рәвештә тыгызлана һәм массакүләм торак төзелешенең яңа кварталлары төзелә. Имәнлек экопаркы, Кояшлы шәһәр, Казан - XXI гасыр (элеккеге очыш), Зур Крыловка, Кулон-строй һ.б. кебек яңа торак микрорайоннары, шулай ук Казан утары, Урман шәһәрчеге, Ореховка һ.б. аз катлы шәхси коттедж төзелеше микрорайоннары барлыкка килде һәм төзелә. Универсиада авылы 2013 елгы Универсиадага кадәр һәм аннан соң студентлар кампусы һәм Россия җыелма командаларын әзерләүнең федераль үзәге буларак кулланыла.
Шәһәр төзелеше
Казанның әкренләп радиаль-боҗра планировкасы барлыкка килде. . Ләкин шәһәр тулы түгәрәк түгел, дүрттән өч өлеше генә - калган көньяк-көнбатыш чиреге Идел елгасы били. Мондый планировка шәһәрнең генераль планы нигезендә үсә бара: 2011 елдан башлап шәһәр эчендәге Кече һәм Зур шәһәр боҗраларының йомык участогы Идел буйлап төзелә, шулай ук төзелеш эшләре алып барыла, шулай ук яңа киселә торган радиаль магистральләр төзелеше дә дәвам итә. М7, Р239 (Ырынбур тракты), Р242 (Себер тракты) магистральләре арасында транзит хәрәкәт агымын булдырмас өчен, көнбатыштан көньяк-көнчыгышка таба һәм төньяк-көнчыгыш аша әйләнеп узучы Урау юлның туктаусыз боҗрасы бар.
Күп катлы торак төзелеше микрорайоннары арасында 100 меңнән артык халкы булган өч зур «йокы» районы - Яңа Савин, Горки, Азино аерылып тора. Иң зур периферияле бистә-эксклавлар - Дәрвишләр һәм Юдино. Шәһәрдә шулай ук берничә дистә башка тарихи-географик микрорайоннар, шәһәр бистәләре һәм шәһәрчекләр бар.
Дәрвишләр һәм Юдино бистәләре 1979 елда түгел, ә  моңа кадәр күпкә алдан  (дүрт дистә ел) шәһәрнең  өлешләренә әверелделәр. Шәһәр чикләренә соңгы кертүләр арасында 1998 елда 14 поселок (Вознесенское, Кече Дәрвишләр, Щербаково, Акса, Борисоглебское, Зур Дәрвишләр, Большие Клыки, Кадыш, Киндерле, Колсәет, Малые Клыки, Зәңгәр Күл, Яңа Сосновка һәм Петровский бистәләре), 2001 елда 2 поселок (Салмачи һәм Вишневка авылы),  2008 елда 6 поселок (Константиновка, Белянкино, Самосырово, Акино, Чебакса Аланы), Чабакса (Новая Сосновка), 2 поселок (Вишневка), 2001 елда 6 поселок (Константиновка авылы, Белянкино, Самосырово, Белянкино авыллары, һәм  Питрәч районы ның Чернопенье авылы). 2003-2004 елларда тәкъдим ителгән һәм якланган Казан мэры Исхаков администрациясе тарафыннан Васильево бистәсен, аның округларын һәм арадаш җирлекләрне кушу исәбенә шәһәр территориясенең зуррак үсеше буенча  планнар район хакимиятләренең  һәм республика җитәкчелеге тарафыннан хупланмый.
Фегероль
Фегероль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Казан архитектурасы һәм шәһәр төзелеше
Шәһәр төзелеше
Шәһәрнең тарихи үзәгендә Сукно бистәсе янында Метрополис эшлекле кварталын төзү планлаштырыла. Шулай ук Казансу елгасының юдыртылган территорияләрендә шәһәр эчендә Миллениум-Зилант-Сити эшлекле үзәге төзү планлаштырыла, моның өчен кризиска кадәрге елларда (2007—2009) ком юу башлана, ул кризис һәм Универсиада-2013 объектларын төзүдә ресурслар туплану белән бәйле рәвештә туктатылды.
2011 елда Идел акваториясендә Локомотив ярымутравы һәм Аракчино бистәсенә караган өем утраулар аша елга портыннан зур булмаган коттедж зоналары булган Яңа Адмиралтейство дамбасын төзү башлана. Ерак киләчәктә шәһәрне Иделнең уң як ярына чыгу белән, Югары Ослан бистәсен кушу, аның тирә-юнен төзү һәм шәһәрнең көньяк өлешендә яңа автоюл күперен төзү күздә тотыла.
Моннан тыш, шәһәрнең хәзерге чигендә Казанның көнбатышка таба өзлексез үсүе планлаштырыла: Залесный — Ореховка — Васильево. Ореховка коттедж төзелеше поселогы 2000 һәм 2010 еллар чигендә әлеге юнәлешнең уртасында барлыкка килә. 2012 елдан башлап социаль ипотека программасы буенча Залесный һәм Ореховка арасында «Салават күпере» күп катлы шәһәр-спутнигы төзелеше башлана. Алга таба Васильеводан соң 150 меңенче «Яшел Үзән» юлдаш-шәһәрен булдыру планлаштырыла. Боларның барысы да киләчәктә аның агломерациясеннән Казанга гына түгел, ә 100 меңенче Яшел Үзән шәһәрен дә тоташтыру мөмкинлеге бирә.
Чэрница
Чэрница (Чэрніца ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вест-Перрин (Флорида)
Вест-Перрин  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Перрин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мэдисон (округ, Арканзас)
Мэдисон — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хантсвилл шәһәре.
Кобадин (коммуна)
Кобадин — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.
Мэдисон (округ, Арканзас)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1836 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2168 км² тәшкил итә.
219 ел (б. э. к.)
219 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр III гасырга кергән ел.
Моньенен
Моньенен (Mogneneins) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Шатийон-сюр-Шаларон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,57 км².
Эрцгерцог Франц-Фердинанд
Франц Фердинанд Карл Лю́двиг Йо́зеф фон Га́бсбург эрцге́рцог д’Э́сте (Franz Ferdinand von Österreich-Este; 18 декабрь 1863 ел, Грац, Австро-Венгрия — 28 июнь 1914 ел, Сараево, Австро-Венгрия) — Австрияле эрцгерцог, 1896 елдан Австро-Венгриянең тәхет варисы.
Франца Фердинандның үтерү (Сараево вакыйгасы) серб террористы Гаврило Принцип тарафыннан башкарыла һәм Беренче бөтендөнья сугышы башлануының төп сәбәбе була.
Ирурайс-Гауна
Ирурайс-Гауна — Испаниянең Алава провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ялайҗык (Ылгаз)
Ялайҗык (Yalaycık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Ылгаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Бурновка
Бурновка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Колпь елгасының сул ярыннан 90 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Суда, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Ядернә
Яңа Ядернә (Çĕнĕ Етĕрне, Новое Ядрино) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429077. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253880008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000013500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 26 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (89,74%).
Проболовице
Проболовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Сон
Кече Сон — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Сент-Пол (Коллин, Техас)
Сент-Пол  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Обарим
Обарим — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сент-Пол (Коллин, Техас)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обарим
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Робертсдейл (Алабама)
Робертсдейл  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Робертсдейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Пьер-ле-Буа
Сен-Пьер-ле-Буа — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
GSC4817-674
GSC4817-674 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тифенброн
Тифенброн (Tiefenbronn) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красная Зара (Беладубравски авыл советы)
Красная Зара  (Красная Зара ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рипичений-Веки
Рипичений-Веки — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сендув (Опочинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10781) Ritter
(10781) Ritter — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Караҗаһает (Сөке)
Караҗаһает (Karacahayıt) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Сөке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Корасан-ди-Жезуш (Лиссабон)
Корасан-ди-Жезуш  — Португалиянең Лиссабон округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
220 ел (б. э. к.)
220 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр III гасырга кергән ел.
(11890) 1991 FF
(11890) 1991 FF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гранҗара (Месина)
Гранҗара — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(11890) 1991 FF
Тарихы
1991 елның 18 мартында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 FF» саналган.
Гранҗара (Месина)
Географиясе
Гранҗара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Анна Качкаева
Анна Качкаева (26 гыйнвар, 1965, Казан ), Россия журналист һәм радио алып баручысы
Биография
1987 елда Казан дәүләт университетының филология факультетының журналистика бүлеген тәмамлый.
КДУда укыган вакытта Казан ТВ студиясендә корреспондент һәм программалар авторы булып эшли.
1987 - 1990 елларда - Мәскәү дәүләт университеты журналистика факультеты телевидение һәм радиотапшырулар бүлегенең аспиранты.
1990 елда "ТВ в социальном развитии региона" темасына  диссертация яклый.
1990 -2011 елларда-МДУның телевидение һәм радиотапшырулар кафедрасы укытучысы.
1994 елдан - Мәскәү Азатлык радиосы бюросы хезмәткәре. «Смотрим телевизор» һәм «Время гостей» программаларының редакторы һәм алып баручысы.
1995 елда - «7 дней» атналык ТВнең баш мөхәррир урынбасары