cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мирзә Вазеһ
Вазеһ һәм Боденштедт
1844 елда Тифлискә немец әдәбиятчесе һәм ориенталисты Фридрих Ботенштедт килә, ул Кавказ тормышы белән кызыксына һәм көнчыгыш телләрен өйрәнү теләген белдерә. 1845 елда Тифлис гимназиясендә укытуын ташлап, Мирзә Шәфи аңа азәрбайҗан һәм фарсы телләрен өйрәнә башлый. Дәресләр атнасына өч тапкыр үткәрелә, Мирзә Шәфи кунакка үзе язган җырларын җырлап ишеттерә.
1847 елда Боденштедт Тифлистән кайтып китә, Мирзә Шәфинең «Акылга ачкыч» дип аталган шигыйр дәфтәрен ала.1850 елда Боденштедт «Көнчыгышта 1001 көн» («Tausend und ein Tag im Orient») китабын бастырып чыгара, бер өлешен тулысынча Мирзә Шәфи Вәзиһ иҗатына арный. 1851 елда Ф. Боденштедт тәрҗемәсендә «Мирзә Шәфи җырлары» («Die Lieder des Mirza-Schaffy») басылып чыга. Мирзә Шәфи вафатыннан соң 20 ел үткәч, XIX гасырның 70нче елларында Боденштедт «Мирзә Шәфи мирасыннан» дигән китап бастырып чыгара, анда җырларның авторы Мирза Шәфи түгел, ә тулысынча үзенең иҗаты икәнлеген белдерә. Әммә безнең көннәргә кадәр фарсы һәм азәрбайҗан телләрендә төп нөсхәдә Мирза Шәфинең авторлыгын раслаучы шигырлары сакланган.
Вафаты
Мирзә Шәфи Вазеһ 1852 елның 16 (28) ноябрендә Тифлиста вафат була.
Шагыйрны Тифлиста мөселман зиратында җирлиләр (хәзер — Атаклы әзербайжаннар Пантеоны, Ботаника бакчасы биләмәсендә).
Иҗаты һәм мирасы
1851 елда Берлинда Боденштедт «Мирзә Шәфи җырлары» («Die Lieder des Mirza-Schaffy») китабын бастырып чыгарганнан соң, бу җырлар шул кадәр популяр булып китә һәм бик күп телләргә тәрҗемә ителә.
«Мирзә Шәфи җырлары»н рус теленә (немец теленнән) Н. И. Эйферт (1880, 1903 елларда басыла) тәрҗемә итә. 1880 елда ул түбәндәгеләрне яза: «Мирзә Шәфи җырлары» 60 тапкыр кабатлап бастырыла, Германияда хәзерге заманда да иң яраткан шагыйрләрнең берсе. Мирзә Шәфи шигырлары инглиз, француз, итальян, фарсы, венгр, чех, швед, голланд, фламанд, дания, испан, португал, гамәлдә барлык славян телләренә, хәтта борынгы яһүд телене дә тәрҗемә ителгән.
Рус композиторы һәм пианисты А. Г. Рубинштейн Мирзә Шәфи сүзләренә җырлар циклын иҗат итә.
Мустафапаша (Гебзе)
Мустафапаша (Mustafapaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гебзе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чарняцкая Паляна
Чарняцкая Паляна (Чарняцкая Паляна ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Вильковички (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вильковички  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әмир-Кәбир
Әмир-Кәбир (, 9 гыйнвар 1807 — 1852), тулы исеме Мирза Таһи-хан Әмир-Незам ( — хәреф тәрҗемәсендә тәртип кенәзе» - Насреддин Шах җитәкчелегендә Иран премьер-министры (вәзире ). Әмир-Кәбир кушаматы белән билгеле (Бөек Министр). Ул беренче булып Иранны модернизацияләү процессын башлап җибәрә. Әрак өлкәсенең Хазаве шәһәрендә туган.
Обераудорф
Обераудорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Әмир-Кәбир
Биографиясе
Аның әтисе Карбалай Курбан (  کربلائی ‎ ул элеккеге премьер-министрда пешекче булган, ул баласының белеме турында кайгырткан.
Обераудорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әмир-Кәбир
Биографиясе
1829 елда ул Россиядәге Иран миссиясе кысаларында Санкт-Петербургка җибәрелә.
Амир-Кәбир Османлы портына йөз елга якын дәвам иткән сугышны туктату турында сөйләшү өчен җибәрелә.
1847 елда Иранга кайткач, ул Азербәйҗанда Нәсретдиннең варис принцы кортында вазифа ала. Ул яшь Нәсреддин шаһга тәхетне алырга ярдәм итә, шуннан соң шаһ аны вәзир итә һәм хатынлыкка сеңлесен бирә.
Империядәге эшләр хаоста, илнең хәле бик авыр, провинцияләр мөстәкыйль иде, илнең бурычлары зур була һәм Амир-Кәбир администрациягә тәртип китерә, Әмир-Кәбир барлык иҗтимагый өлкәләрдә диярлек реформалар үткәрә башлый. Дәүләт чыгымнары кыскартыла, һәм шәхси һәм дәүләт фондлары арасында аерма ясала. Әмир администрация структурасын яңадан карый һәм түрәләрнең бөтен аппараты өчен җаваплылык ала. Иранның эчке эшләренә чит ил катнашуы кими, ләкин халыкара сәүдә үсеш ала.
Ул Ирандагы Европа   Дар ул-Фунун (Белем йорты) тибындагы беренче дөньяви университетны оештыра. Ул Иранның беренче «Вагаэ-йе Эттефагийе   газетасын хуплады. Сарай яны интригасы нәтиҗәсендә, Шах Әмир-Кәбирне шаһ эшеннән алып, Кашанда сөргенгә җибәрә.
Россия илчелеге Амир-Кәбиргә Русиягә сыену урыны тәкъдим итә, ләкин ул аннан баш тарта. Шаһ исерек хәлдә булганда, аның әнисе һәм ярдәмчеләре шаһтан Әмир Кәбирне үтерү турында боерык сорый, аны тәхетне тартып алуда гаеплләр. Заказ шунда ук үтәлә, Әмир-Кәбир Кашан мунчасында чәчтараш тарафыннан үтерелә, ул аның тамырларын кисә.
Тегеран технологик университеты, Мехшердагы нефть химиясе заводы һәм андагы технологик университет Амир-Кәбир исеме белән аталган.
Туделилья
Туделилья — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17133) 1999 JC81
(17133) 1999 JC81 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JC81» саналган.
Бочкув
Бочкув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кассней
Кассней — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Магмас
Магмас — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Пысса елгасының сул ярына тамагыннан 32 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Базаркәнд
Базаркәнд (Bazarkənd ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Дембска-Кузня
Дембска-Кузня — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саики
Саики — Япония дәүләтенең Оита префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саики шәһәре 1941 елның 29 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 78675 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 87.1 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 903.44 км² тәшкил итә.
(9545) Петроведомости
(9545) Петроведомости — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 25 июнендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 MQ» саналган.
Чарот (Буда-Кашалёвский районы)
Чарот  (Чарот ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Приверх
Приверх (Приверх) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
London fond birjası
London fond birjası (inglizçä London Stock Exchange) - Böyekbritaniä, London şähärendä urnaşqan Awrupa iñ iske häm zur birjalarınıñ berse.
Räsmi räweştä 1801 yılda nigezlängän, läkin birja tarixı 1570 yılda başlanğan: patşa kiñäşçese Tomas Greşem üz aqçasına Patşa birjasın tözegän.
London birjası - aktsioner cämğiäte.
Aktsiälär bazarı birjada tübändägeçä bülenä:
Birjada 3041 şirkät qimmätle käğäze bäyälänä.
Rusiä şirkätläre aktsiäläre depozitar alu käğäze törendä birjada bäyälänä: Rosneft, Lukoyl, Tatneft, Yevraz h.b.
Birja kapitallaştıruı 4,09 trillion GBP (2014).
FTSE 100 Index - London fond birjası cıyılma indeksı, 100 şirkät aktsiäse nigezendä isäplänä.
Терра-Нова (Пернамбуку)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD190275
HD190275 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кече Уртазым
Кече Уртазым — Олы Уртазым елгасы (Җаек бас.) кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Хәйбулла районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Уртазым елгасының уң ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Поль-ан-Корнийон
Сен-Поль-ан-Корнийон — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Стенфорд (Кентукки)
Тарихы
Стенфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макклауд (Калифорния)
Макклауд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Макклауд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чунджету
Чунджету — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Коле (Перуҗа)
Казе Коле — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Коле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Уруньюэла
Уруньюэла — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ларино (Уй районы)
Ларино (Ларино) — Чиләбе өлкәсенең Уй районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), татарлар (6%), башкортлар (6%).
(17134) 1999 JX81
(17134) 1999 JX81 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вильково (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вильково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Басавараджа Дэвару
Басавараджа Дэвару Һиндстан гурусы, Дхарвадта урнашкан Мансур Шри Ревана Сиддхешвара Маттның башы. Матт Төньяк Карнатака, Һиндстаннан Вирашайва изгесе Ревана Сиддхешвара тәгълиматына нигезләнгән Шайвизм яклы.
Канака Гопура Сангхарша Ятра
Дэвару 2004 елда "Канака Гопура Сангарша Ятра"ны Удупи Маттта Канака Гопураны җимерүгә каршы тоткан. Ятра Карнатаканың барлык районнары буйлап барган һәм соңында кульминация ноктасында Удупида булган. Аның агитациясе Карнатака хөкүмәтенә Удупи Шри Кришна гыйбадәтханәсен үзенә алырга киңәшен алган.
Каябүкү (Пынарбашы)
Каябүкү (Kayabükü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Пынарбашы илчесенә караган бер авыл (köy).
Обераурах
Обераурах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзбаньце
Дзбаньце — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(9546) 1984 SD6
(9546) 1984 SD6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дзбаньце
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9546) 1984 SD6
Тарихы
1984 елның 22 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SD6» саналган.
Кастелла
Кастелла — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ньюбург (Көнбатыш Виргиния)
Ньюбург  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чарцёж (Жлобинский районы)
Чарцёж  (Чарцёж ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
41 нче мәктәп (Казан)
— Казанның нда, нда урнашкан белем бирү оешмасы.
Уку-укыту эшчәнлеге
балага Укыту рус телендә алып барыла. Шуннан тыш, татар, инглиз һәм франсуз телләре өйрәнелә.
Архип-Ёль
Архип-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Терра-Нова-ду-Норти
Терра-Нова-ду-Норти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бошково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бекирпаша (Еренлер)
Бекирпаша (Bekirpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Еренлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мусулар (Шерефликочһисар)
Мусулар (Musular) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бучумень (Вилча)
Бучумень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Польг
Сен-Польг — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Макклеллан-Парк (Калифорния)
Макклеллан-Парк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
HD190290
HD190290 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Макклеллан-Парк (Калифорния)
Географиясе
Макклеллан-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
HD190290
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Макклеллан-Парк (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җаньятаг
Җаньятаг (Canyataq ) — Әзербайҗанның Тәртәр районына караган авыл.
HD190290
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шәрип (мәгънәләр)
Шәрип (гар. изге, яхшы, ихтирамлы) — ешрак мөселман халыкларында очраучы атама, кеше исеме, фамилиясе.
Русиядагы топоним:
Усуки
Усуки — Япония дәүләтенең Оита префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Усуки шәһәре 1950 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 42464 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 146 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 291.07 км² тәшкил итә.
Обербергкирхен
Обербергкирхен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чацвярня
Чацвярня (Чацвярня ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
(9547) 1985 AE
(9547) 1985 AE — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 15 гыйнварында К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 AE» саналган.
Чацвярня
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Уэрканос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падикасу Пулавар
Падикасу Пулавар 17-енче гасыр ахырында 18-енче гасыр башында яшәгән Тамил шагыйрь. Ул Тхондаймандаламда Каландайда туган булган. Ул "Тхондаймандала Садхакам"ның авторы булуы өчен мәшһүр. Бу Тхондаймандала Веллаларларны яки авыл хуҗалыгында эшләүчеләргә дан җырлау шигъри тупланмасы. Ул шулай ук "Тхандалайяр Садхакам"ны язган. Ул Рамнадның беренче Сетхупатхисы Рагхунатха Килаванның сарай яны шагыйре булган. Шагыйрь Каламега Пулаварның замандашы булган. Рамалинга Свамигал китапның чакыру җырына яхшы комментарий язган, аны шагыйрь Падикасу Пулавар җырлаган.
Дзевентлице
Дзевентлице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кастельжалу
Кастельжалу — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Казе Коломбара (Венеция)
Казе Коломбара — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Коломбара Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17135) 1999 JD82
(17135) 1999 JD82 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мадмас (Вежа-Ю кушылдыгы)
Мадмас  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вежа-Ю елгасының сул ярына тамагыннан 7 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 38 км.
(17135) 1999 JD82
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JD82» саналган.
Мадмас (Вежа-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Терра-Рика
Терра-Рика — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вилькостово
Вилькостово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стергис (Кентукки)
Стергис  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стергис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чунтешть
Чунтешть — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үтәгән (елга)
Утяганка – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Караганка елгасының сул ярыннан 63 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны – бассейны юк, елга бассейны – Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Яңа Авыл (Биектау районы)
Яңа Авыл — Татарстан Республикасының Биектау районындагы татар авылы.
Үтәгән (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Авыл (Биектау районы)
Яңавыл район үзәге Биектау тимер юл станциясеннән — 46, Казаннан 41 чакрымда урнашкан. Яңавыл тарихи белешмәләрдә Кульга-Куюк, Кулька-Куюк дип күрсәтелгән. 1859 ел мәгълүматларын эченә алган А. Артемьев тарафыннан җыеп чыгарылган тарихи чыганакта авыл Кулька-Куюк (Айбаш Көеге) дип билгеләнгән. Андагы 54 хуҗалыкта 220 ир-ат һәм 226 хатын-кыз яшәгән, бер мәчет эшләгән. Д.А.Корсаков җыеп чыгарган тарихи белешмәдә авыл Культа-Куюк дип искә алына. Анда 64 ясаклы татар һәм 1 керәшен татары яшәгән. H. H. Вечеслав бастырып чыгарган белешмәдә авыл Кулька-Куюк дип искәртелгән. Апса елгасы ярына утырган бу авылның 97 хуҗалыгында 337 ир-ат һәм 288 хатын-кыз яшәве күрсәтелә. Анда агач мәчет, мәктәп, тимерчелек, җил тегермәне, 2 кибет, кирпеч сарай булган.
1913-1915 елларда, Казанда мәдрәсә тәмамлагач, ике ел Яңа Авылда Минһаҗ Конов балалар укыта.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
HD190381
HD190381 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Таң династиясе
Таң династиясе (唐朝, Táng cháo; ) — Урта гасырларда Кытайда хакимлек иткән династия (618—907).
Тарих
Таң дәүләтенең барлыкка килү 610 елда Кытайда Суй династиясенә каршы башланган халык күтәрелеше белән турыдан-туры бәйле. Уңай форсаттан файдаланып, Шәнши (Шаньси) провинциясе җитәкчесе Ли Юан (Гаозу) 618 елда башкала Чаңанга (хәзерге Сиань) басып алган һәм 618 елда император дип игълан ителгән.
Чачэрск
Чачэрск (Чачэрск ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(9548) Фортран
(9548) Фортран — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 13 февралендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 CN» саналган.
Сен-Поль-де-Везелен
Сен-Поль-де-Везелен — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Яныш Ялкайн
Тәрҗемәи хәле
1906 елның 25 октябрендә Уфа губернасы Бөре өязе (хәзерге БР Мишкә районы) Чурай авылында крестьян гаиләсендә туган. Бөре педагогия техникумын (1921), Мәскәү дәүләт университетын (1931) тәмамлаган. Мари өлкә туган якны өйрәнү музее (Йошкар-Ола) фәнни хезмәткәре, ССРБ ФА антропология һәм этнография институты (Ленинград) хезмәткәре булып эшли, «Советская этнография» журналы (Мәскәү) редколлегиясе әгъзасы була.
Гаиләсе
Хатыны Надежда (1916―1987), язучы, тәрҗемәче, педагог.
16 декабрь
16 декабрь — Милади тәкъвимендә уникенче айның уналтынчы көне. Ел ахырына кадәр 15 көн кала.
Дзевковице
Дзевковице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каяганташ (Пазар)
Каяганташ (Kayağantaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Обергрисбах
Обергрисбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прокопье
Прокопье (Прокопье) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%), арлар (4%).
(17136) 1999 JE82
(17136) 1999 JE82 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JE82» саналган.
Оберн (Көнбатыш Виргиния)
Оберн  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мусчалы (Чаршамба)
Мусчалы (Musçalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кастелькюлье
Кастелькюлье — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Маккленни-Тракт (Калифорния)
Географиясе
Маккленни-Тракт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мадмас (Ус кушылдыгы)
Мадмас  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ус елгасының уң ярына тамагыннан 35 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Фонсалече
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мадмас (Ус кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чапар (Кәлбәҗәр)
Чапар  (Çapar ) — Әзербайҗанның Агдәрә районына караган авыл.
Бекирпаша (Измит)
Бекирпаша (Bekirpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Терра-Роша (Парана)
Терра-Роша  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вильче (гмина Короново)
Вильче  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мөхтәр Сабитов
Сабитов Мөхтәр Абдрахман улы (20 декабрь 1946 ел) — журналист, язучы, драматург, топонимист һәм туган якны өйрәнүче. 2001-2006 елларда Салават шәһәрендә башкорт телендә чыккан «Салават» гәзите мөхәррире. 1992 елдан Башкортстанның Язучылар берлеге, 2002 елдан — Журналистлар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасы ның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2006), СССР ның мәдәният отличнигы (1989), Х. Гыйләҗев исемендәге премия лауреаты (1998).
Биографиясе
Мөхтәр Абдрахман улы Сабитов 1946 елның 20 декабрендә Башкорт АССРның Макар районы (хәзерге Ишембай районы) Уразбай авылында туган.
Салават шәһәрендә башкорт телендә чыккан «Салават» гәзитен оештыручы һәм 2001 елдан 2006 елга кадәр басманың мөхәррире.
Салават шәһәре хакимиятенең топономик комиссия җитәкчесе, төбәкнең авыллары тарихын өйрәнүче.
1992 елда Башкортстан Республикасының Язучылар берлегенә кабул ителә.
«Мөхтәр Абдрахман улы — башкорт телендә „Салават“ гәзитенә нигез салучы һәм оештыручысы.Гәзит Салават шәһәрендә генә популяр түгел, аны Ишембай, Мәләвез һәм республиканың башка күрше районнарында да алдыралар. Басманың тиражы арта, матди-техник базасы ныгый. 2004 елда республика конкурсы „Салават образы безнең йөрәкләрдә“ темасына „Иң яхшы публикация“ номинациясендә гәзит лауреат дипломына лаек булды. Мөхтәр Абдрахман улы — берничә китап авторы, драматург, театр сәхнәсендә аның пьесалары зур уңыш белән бара. Салават шәһәре хакимиятенең топономик комиссия җитәкчесе, төбәкнең авыллары тарихын өйрәнүче. Аңа зур куаныч белән профессиональ награданы тапшырам!»
Башкортстан Республикасы ның Салават шәһәре шәһәр округы Советы депутаты, сәнәгать, төзелеш, транспорт, элемтә, экология һәм гадәттән тыш хәлләр буенча комиссия әгъзасы.
Әдәби әсәрләре
Автор үзе болай дип сөйли: «Бу роман бик символик. Исеме үзе күп нәрсә турында сөйли. Кемне һәм кайдан көтәргә? Мин мәктәп укучыларының үзгәртеп кору дәвереннән алып безнең көннәргә кадәр булган проблемалары турында яздым. Бу бөтен буын формалашуның катлаулы чоры була. Наркомания, сәламәтлек саклау, социаль адаптация проблемалары».
Бабка-Ёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Цукуми
Цукуми — Япония дәүләтенең Оита префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Цукуми шәһәре 1951 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 20561 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 259 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 79.53 км² тәшкил итә.
Яңа Урал (Чиләбе өлкәсе)
Яңа Урал (Новый Урал) — Чиләбе өлкәсенең Варна районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
Чкалава (Гомельский районы)
Чкалава  (Чкалава ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сен-Поль-д'Юзор
Сен-Поль-д'Юзор — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Дзедзице (Крапковицкий повяты)
Дзедзице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вьетнам сугышы
Вьетнам сугышы (tat.lat. Vyetnam suğışı, Chiến tranh Việt Nam, Vietnam War) — XX гасырда купкан иң зур хәрби низагларның берсе, АКШ, ССРБ, Вьетнам тарихында, мәдәниятендә, иҗтимагый тормышында әһәмиятле эз калдырды. Салкын сугышның төп низагларның берсе.
Вьетнам сугышы нәтиҗәсендә АКШ үз тарихында иң зур хәрби һәм сәяси җиңелүенә очрый, дәүләтнең эчке көрәше нәтиҗәсендә контракт гаскәргә күчә, «Вьетнамнан соң» дигән синдром АКШ-та әле дә саклана.
Колониядән Бәйсезлеккә
XIX гасырдан Вьетнам Франция колониаль империясенә керә.
Беренче бөтендөнья сугышыннан соң Вьетнам үзаңы арта, бәйсезлек өчен көрәш актив башлана. 1941 елда Кытайда «Вьетнам бәйсезлеге өчен Лигасы» (Вьетминь) оеша. Соңрак бу оешмасын коммунистик карашлы Хо Ши Мин җитәкли.
Икенче бөтендөнья сугышында Франция Япония белән француз колониаль идарә калдыруын килешә.
1944 елда Япония Вьетнамны тулысынча буйсындыра.
1945 елда Вьетнам бәйсезлеге өчен көрәшүчеләр Хо Ши Мин һәм Во Нгуен Зиап җитәкчелегендә Ханой шәһәрен азат итә.
1945 елның 2 сентябрендә Хо Ши Мин бәйсез Демократик Вьетнам Җөмһүриятен игълан итә.
Франция колониаль һөҗүме
Ләкин Франция үзенең колониясенең бәйсезлеген танымый һәм 1945 елда Вьетнамга һөҗүм итә. Килешүгә карамастан 1946 елның декабрендә Франция Вьетнамга каршы тулы колониаль сугышны башлый.
Боянице (Гнезненский повяты)
Боянице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вьетнам сугышы
Франция колониаль һөҗүме
Ләкин Франция Вьетнамның партизан хәрәкәтен җиңә алмый. 1950 елда АКШ Франциягә булыша башлый. 1950—1954 елларда АКШ Франциягә доллар бирә. Шуңа карап Кытай Вьетнамга хәрби ярдәм күрсәтә башлый. Бу вакытта АКШ сугышның кыйммәтен Франциягә түли.
Женева килешүләре
1954 елга Франция көчләре җиңелә диярлек. 1954 елның маенда Дьенбьенфу бәрелешендә Вьетнам партизан көчләре Франция көчләрен тар-мар итә.
Дьенбьенфу бәрелеше нәтиҗәсендә Франция Вьетнам белән 1954 елның июлендә Женева килешүләре имзаларга дучар була.
Женева килешүләре буенча Вьетнам 17-нче параллелдә бүленә, Төньяк Вьетнам Вьетмин идарәсендә (бәйсез), Көньяк Вьетнам колониаль идарәсендә (Франция тарафыннан билгеләнгән) — кала.
АКШ тыгылуы: Женева килешүләрен бозу
1955 елның 16 июлендә Көньяк Вьетнам җитәкчесе Нго Динь Зьем (АКШ-та таянып) Җенева килешүләреннән баш тарта, солых килешүен боза. 1959 елда Зьем сәясәте нәтиҗәсендә сугышның яңа чоры башлана. Зьемга каршы партизан көчләре Көньяк Вьетнам азат итү Милли фронтында (Көнбатышта аны Вьетконг дип исемләнә) берләшә.
1961 елның декабрендә АКШ үз көчләре Вьетнамга җибәрә.
Беренче Вьетнам берләштерүе
1963 елның гыйнварендә Апбак бәрелешендә Көньяк Вьетнам партизаннары Зьем көчләрен тар-мар итә.
Шулай итеп АКШ «курчагы» тулысынча җиңелә, ноябрендә аны үтерелә.
АКШ үз көчләрен Вьетнамга күбрәк җибәрә:
АКШ һөҗүме
1964 елның 2 августында Тонкин култыгында АКШ эсминецы «Мэддокс» Төньяк Вьетнам чикләрен боза, «Мэддокс» һәм Төньяк Вьетнам чик торпедлы катерлары арасында бәрелеш булган.
4 августта АКШ очкычлары Вьетнам җирен бомбалыйлар. Вьетнам җавабында 1965 елда Плейку АКШ хәрби объектларын һәм Сайгонда Бринкс кунакханәсен һөҗүм итә.
АКШ-ның тоталь сугышы
АКШ президенты Джонсон 1965 елда Вьетнамга каршы тулы сугышны башлый.
АКШ Вьетнам сугышы вакытында зур җинаятләрне ясый: граҗдан халык үтерүе, балаларны, хатын-кызларны азаплары, НАПАЛМ, химия коралларын куллануы, Вьетнам шәһәрләрен, авылларын яндырып бетерүе.
Ләкин АКШ рәхимсезлеге Америкага җиңәргә булышмый.
Бәйсезлекнең җиңүе
1965 елдан ССРБ Вьетнамга хәрби-техникалыкча булыша башлый: зенит-ракетлы комплекслар тапшырыла. Совет зенитчылары күп АКШ хәрби очкычларын юк итә. 1975 елның мартында Төньяк Вьетнам гаскәрләре азат итү һөҗүмен башлый.
Шулай итеп Вьетнам утыз ел дәвамында азатлык өчен көрәшендә җиңә. АКШ үз иң хурлыклы сугышында җиңелә.
Вьетнам сугышы мәдәниятендә
Вьетнам сугышы дөнья мәдәниятенә зур йогынтысын ясый. АКШ дәүләтендә хиппи-хәрәкәте, сугышка каршы, хокуклар яклавы оешмалары барлыкка киләләр.
Күп Һоливуд фильмнары Вьетнам сугышына багышланган:
Казе Коломбара (Болонья)
Казе Коломбара — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Коломбара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(9549) Акплатонов
(9549) Акплатонов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 19 сентябрендә Черных Н. С., Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 SM2» саналган.
Обергюнцбург
Обергюнцбург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD190401
HD190401 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Стратмор-Вилледж (Кентукки)
Стратмор-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Лемеза
Лемеза (Лемеза) — Чиләбе өлкәсенең Катав-Ивановск районы составына керүче авыл.
Стратмор-Вилледж (Кентукки)
Тарихы
Стратмор-Вилледж шәһәре  елда нигезләнгән.
Лемеза
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Стратмор-Вилледж (Кентукки)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лемеза
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (65%), татарлар (6%), башкортлар (24%), чуашлар (5%).
Чупа-Менчулеску
Чупа-Менчулеску — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17137) 1999 JK84
(17137) 1999 JK84 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JK84» саналган.
Камса Мортазин
Биографиясе
Кама Дәүләтбай улы Мортазин 1966 елның 1 июнендә Башкорт АССРның Учалы районы Мулдаш авылында туган. Хезмәт эшчәнлеген Чиләбе өлкәсе Мияс каласындагы УралАЗ автомобиль заводында эшче булып башлый. 1989 — 92 елларда бу өлкәнең Аргаяш районы Куйсар мәктәбендә башкорт теле һәм әдәбияты укытучысы була. Аннары 1995 елга кадәр туган авылында башлангыч мәктәп мөдире вазифасын башкара.
1992 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый.
1995 елдан Чиләбе дәүләт университетында: гомуми һәм төрки филологиясе кафедрасы укытучысы, доцент. 2005 елда «филология фәннәре кандидаты» гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.
Фәнни эшчәнлеге
Камса Мортазин 30 дан артык хезмәт авторы. Ул шулай ук «Чиләбе башкортларының әдәби антологиясе» исемле китапның автор-төзүчесе.
Кастельморон-сюр-Лот
Кастельморон-сюр-Лот — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Атма Рам
Атма Рам Әфганстанда 19-ынчы гасырда Һинд дине тарафдары министры булган. Ул шул чорда Һиндстан һәм Туран арасында сәүдәдә доминацияләгән дип әйтелә.
Чкалава (Светлагорский районы)
Чкалава  (Чкалава ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фонсеа
Фонсеа — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Терра-Роша (Сан-Паулу)
Терра-Роша  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Максвейн (Калифорния)
Максвейн  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чиң династиясе
Чиң (Цин) династиясе (манҗурча дайциң гурун, ) — Кытайда хакимлек иткән манҗур императорлары династиясе (1644—1912).
Чиң империясе тарихын дүрт эре дәвергә бүлергә мөмкин:
Дзедзице (Намисловский повяты)
Дзедзице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яхшы-Акҗар
Яхшы-Акҗар (Бахты-Бай) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сөендек (елга) елгасының уң ярыннан 68 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чардаглы (Тәртәр)
Чардаглы  (Çardaqlı ) — Әзербайҗанның Тәртәр районына караган авыл.
Бучумень (Галац)
Бучумень — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильче (гмина Осельско)
Вильче  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свами Ганананда
Свами Ганананда (12 сентябрь 1937 – 18 январь 2016) асаба Гананың Һинду җәмәгатенең мәшһүр свамисы, һәм Африка чыгышлы беренче Һинд дине свамисы. Ул свами итеп Свами Кришнананд тарафыннан Һиндстанда 1975 елда инициацияләнгән һәм Ганада, Аккрада Һинд дине монастыре җитәкчесе булган.
Тормыш башы
Свами Ганананда 12-енче сентябрьдә Гананың Үзәк регионында Сенья Бераку авылында асаба Гана дине тарафдары буларак туган, әмма аның әти-әнисе Христианлыкка күчкән. Бик иртә яшьтән бирле ул Галәмнең серләре турында уйланган һәм дини текстларда җавапларны табарга тырышкан.
Һиндстанга сәяхәт
Свами Ганананда шуннан соң Һинд дине турында берничә китап укыган һәм сәфәргә чыгып киткән, ул аны төньяк Һиндстанда, Уттараханд штатының Ришикешына китергән. Ул анда рухи гуру белән берникадәр вакыт уздырган һәм ул аңа Аккрада монастырь ачарга тәкъдим иткән.
Свами Кришнананда белән беренче очрашу
1962 елда Свами Ганананда Аккрага күчкән һәм 24 ноябрьдә Илаһи Мистик Юл Җәмгыятен нигезләгн. Шуннан соң ул Төньяк Һиндстанның Гималайлар итәгендә урнашкан Ришикешның Илаһи Тормыш Җәмгыяте белән Һинду тормыш ысулы буенча хат буенча курслар ачкан. Ришикешта ул беренче мәртәбә Һиндстанлы Свами Кришнананда белән очрашкан һәм аның шишьясы (өйрәнчеге) булган, һәм соңыннан 1975 елда Свами Кришнананда Свами Ганананданы свами буларак инициацияләгән.
Сен-Прие-ан-Жаре
Сен-Прие-ан-Жаре — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Яңа Болгар (Татарстан)
Яңа Болгар — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы поселок.
Почта индексы — 422575.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Олбрайт (Көнбатыш Виргиния)
Олбрайт  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).