cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зур театр
Зур театрда балет
1950 еллардан Зур театр балеты чит илләрдә дә чыгыш ясый башлый һәм анда зур абруй казана. Ләкин Ю. Григорович спектакльләрен кую белән артык мавыгу репертуарның бертөрлелегенә китерә. Иске балетлар һәм башка хореографлар куйган спектакльләр әкренләп кими, Мәскәү өчен гадәти булган комедияле балетлар бөтенләй юкка чыга. 1982 елда Ю. Григорович Зур театрда үзенең соңгы оригиналь балетын — Д.Д. Шостаковичның «Алтын гасыр» балетын куя. Кайбер спектакльләрне В.В. Васильев, М.М. Плисецкая, В. Боккадоро, Р. Пети сәхнәләштерә. Дж. Баланчин куелышында С. Прокофьевның «Юлдан язган угыл» балеты (1991) репертуарга алына. Шулай булуга карамастан, 1990 еллар урталарына кадәр, театрда балет репертуары яңартылмый. XX гасыр ахыры - XXI гасыр башында куелган спектакльләр: П.И. Чайковскийның «Аккош күле» (1996, В.В. Васильев куелышында; 2001, Ю.Н.Григорович куелышында), А. Аданның «Жизель» (1997, В.В. Васильев), Ч. Пуньиның Фиргавен кызы (2000, М. Петипа мотивлары буенча П. Лакотти куелышы), П.И. Чайковскийның «Пики дамасы» (2001, Р. Пети), М. Жаррның «Париж изге анасы соборы» (2003, Р. Пети), С. Прокофьевның «Ромео һәм Джульетта» (2003, хореограф Р. Поклитару, режиссёр Д. Доннеллан), Ф. Мендельсон һәм Д. Лигети музыкасына «Җәйге төндә йокы» (2004, хореограф Дж. Ноймайер), Шостаковичның «Якты инеш» (2003, хореограф А.О. Ратманский), «Болт» (2005, А.О. Ратманский) балетлары, шулай ук Дж. Баланчинның, Л.Ф. Мясинның бер актлы балетлары һ.б.ш.
1990-2000 елларда әйдәүче биючеләр: Н.Г. Ананиашвили, М.А. Александрова, А.А. Антоничева, Д.В. Белоголовцев, Н.А. Грачёва, С.Ю. Захарова, Д.К. Гуданов, Ю.В. Клевцов, С.А. Лунькина, М.В. Перетокин, И.А. Петрова, Г.О. Степаненко, А.И. Уваров, С.Ю. Филин, Н.М. Цискаридзе һ.б.
Зябликово (метро станциясе)
«Зябликово» метро станциясе (станция метро «Зябликово») — Мәскәү метрополитенының Люблино-Дмитров сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Н. Шумаков, В. Волович.
Станция 2011 елның 2 декабрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Зябликово районнарында урнашкан.
Теренка
Теренка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сутка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңашаруа (Алматы өлкәсе)
Яңашаруа (Жаңашаруа) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Суходоли (Подлясье воеводалыгы)
Суходоли  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Журавский
Журавский (Журавский) — Коми Республикасының Усть-Цильма районында урнашкан авыл.
Климат
Журавский климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
NGC 7129
NGC 7129 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Забостув-Дужи
Забостув-Дужи — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Касневшчына
Касневшчына (Каснеўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Флюме
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,15 км².
Искәрмәләр
Флюме
Касневшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пыввату
Пыввату (Põvvatu) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Тимбер-Лейкс (Юта)
Тимбер-Лейкс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тимбер-Лейкс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вимислув (Жирардовский повяты)
Вимислув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крашево (Диңгез буе воеводалыгы)
Крашево  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ZC3HAV1L
ZC3HAV1L —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Опале
Опале — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виньяле Лунго
Виньяле Лунго — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Nightwish
Nightwish (äyteleşe: /Naytwiş/, ingliz telennän tärcemä: Tönge teläk) - Finlandiäneñ muzıkal' törkeme, simfonik-pawer metal stilendä, ingliz telendä cırlarnı başqara.
Татами (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Nightwish
1996 yılda Kitee şähärendä barlıqqa kilgän.
Татами (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Nightwish
Elek Nightwish icatı elekke cırçısı Tarya Turunen - xatınnıñ opera vokalı, klavişlı-simfonik häm awır gitaralı oranjirovka belän ayırılıp torğan. Bu stil pawer-metal häm simfonik metal bulıp bilgelänä.
Виньяле Лунго
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Nightwish
2005 Tarya Turunnen törkemnän kitkännän soñ, Annet Olzon - yaña cırçı kilä. 2012 Annet Olzon törkem eçendä fiker qarşılığı säbäple kitä.
2013 yılda Qazannıñ Cäyge Universiada uyınnarında Rusiä sinxron yözüçeläre - Svetlana Romaşina häm Svetlana Kolisniçenko - Nightwish törkemeneñ "Wishmaster" (Teläkne ütäwçe) cırı häm Metallica törkemeneñ "Master of Puppets" (Qurçaqlar xucası) cırı muzıkasında iskitkeç "Hard rok" çığışın kürsättelär. Şul çığışı belän alar altın medalenä Qazanda häm soñraq Barselonada layıq bulğannar.
Сен-Жуст (Дордонь)
Сен-Жуст — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Позада-де-Сарамагуш
Позада-де-Сарамагуш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Тейлор-Лендинг (Техас)
Тарихы
Тейлор-Лендинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Франция Гвианасында Һинд дине
Һинд дине Франция Гвианасында азчылык дине булып тора, аны Индо-Гайаналыларның токымнары керткән һәм практикалаган, 2014 елда аларның саны якынча 360 000 булган. 2010 елга Франция Гвиана халкының 1,6%-ы Һинд дине тарафдарлары. .
Тейлор-Лендинг (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франция Гвианасында Һинд дине
Тарихы
Франциядә 1848 елда коллыкны бетерү өч Кариб колониясендә хезмәт кризисы барлыкка китергән. Күп Һиндле хезмәтчеләр Франция Гвианасына күрше Британия Гвианасыннан китерелгән булган һәм күпмеседер Протестант динен кабул итеп күпчелеге Һинд дине тарафдарлары булган, фараз ителгәнчә 20%-ы Мөселман булган.
Алексей Учитель
Алексей Ефимович Учитель (1951 елының 31 августы, Ленинград, ССРБ) — совет һәм Россия кинорежиссёры, сценарист, Россия Федерациясенең халык артисты (2002), «Рок» киностудиясенең сәнгать җитәкчесе.
Тормыш юлы
Алексей Учитель 1951 елның 31 августында Ленинградта туа. Әтисе — Ефим Юльевич Учитель (1913—1988), совет операторы, режиссёр, ССРБның халык артисты. Әнисе — Нина Константиновна Войцеховская (1922—1995), «Искусство» нәшриятында мөхәррир.
1975 елда ВГИК тәмамлаган, Ленинград документаль фильмнар студиясендә эшләгән.
1990 елда «Рок» киностудиясенә нигез сала. Алексей өчен уен фильмнары режиссёры сыйфатында дебют булып «Мания Жизели» фильмы тора.
2000 елда «Аның хатыны көндәлеге» фильмы өчен «Ника» премиясен, «Кинотавр» гран-приен һәм «Бәллүр глобус»ка номинация ала. 2002 елда Алексей Учитель Россия Федерациясенең халык артисты була.
2005 елда төшерелгән «Космос алдан сизү кебек» фильмы XXVII Мәскәү Халыкара кинофестиваленең төп бүләген — «Алтын Изге Георгий» һәм иң яхшы режиссёрлык эше өчен «Алтын бөркет» премиясен ала. 2010 елдан — Санкт-Петербургта «Кешегә хат» («Message to Man») документаль, кыска метражлы уен һәм анимацион кино Халыкара кинофестивале президенты.
Алексей Учитель «Ника» Россия кинематография сәнгате академиясе президиумы әгъзасы булып тора.
2020 елда Пушкинның тормышына һәм иҗатына багышланган фильм өстендә эш башлану анонсланган. Проект америка тәрҗемәчесе Джулиан Генри Лоуэнфельд белән берлектә эшләнә.
Иҗтимагый позиция
2008 елның октябрендә ЮКОС нефть компаниясе юристы Светлана Бахминаны яклауга һәм азат итүгә ярдәм өчен ачык хатка кул куя.
2014 елның 11 мартында Россия Федерациясе мәдәният эшлеклеләренең Украинада һәм Кырымда Россия Федерациясе Президенты Владимир Путинның сәясәтен хуплау мөрәҗәгатенә кул куя.
Шәхси тормыш
Хатыны — Кира Саксаганская (1962), продюсер, ел саен үткәрелә торган «Кешегә хат» халыкара конкурсының генераль директоры.
Улы — Илья (1992), ВГИКның режиссёрлык факультетын тәмамлаган.
Суходолина
Суходолина — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Алексей Учитель
Шәхси тормыш
Алексей Учитель анардан 33 яшькә кечерәк актриса Юлия Пересильд белән мөнәсәбәтләрдә торган. 2009 елда парның кызлары Анна, ә 2012 елда кызлары Мария туа.
Суходолина
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падгайшчына
Падгайшчына (Падгайшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Яңашаруа (Павлодар өлкәсе)
Яңашаруа (Жаңашаруа) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Йигыйтпынары (Пасинлер)
Йигыйтпынары (Yiğitpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(3736) Рокоске
(3736) Рокоске  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 26 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SY3» саналган.
Пина-де-Эбро
Пина-де-Эбро — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синерь
Синерь (Синер, Синерь) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Лунвож (Чурсь-Ю кушылдыгы)
Лунвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чурсь-Ю елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Синерь
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Лунвож (Чурсь-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Синерь
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 130 кешенең яшәве мәгълүм.
Лунвож (Чурсь-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Синерь
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
NGC 7130
NGC 7130 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Опалково
Опалково — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZC3HC1
ZC3HC1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Авез (Рона)
Авез — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Калининград
Калинингра́д (1255 елга кадәр — Твангсте; 1946 елга кадәр — Көнигсберг, Калининград; Królewiec, Karaliaučius) — Россия шәһәре, Калиниград өлкәсенең административ үзәге. Илнең иң көнбатыш өлкә үзәге.
Преголя елгасының Калининград култыгына кою урынында урнашкан. 2010 елның җанисәбе буенча шәһәрдә 431 902 кеше яши.
Калининград — халык саны буенча Төньяк-Көнбатыш федераль бүлгенең икенче (беренче — Петербург), Балтыйк буе төбәгендә өченче (Рига һәм Вилнүстән калыша). Эре транспорт төене: тимер юл һәм шоссе юллары; диңгез һәм елга портлары; «Храброво» халыкара аэропорты. Калиниградта Россия ХДФның Балтыйк флоты штабы урнашкан.
Эре машиналар төзү үзәге, металлурия, җиңел, полиграфия сәнәгатьләре дә үсеш алганнар.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар — 87,4%, украиннар — 4,1%, белоруслар — 3,8%.
Административ бүленеш
Калининград шәһәре 3 районга бүленә:
Кызыклы факт
1938—1996 елларда Калининград исемен шулай ук Мәскәү өлкәсендәге Королёв шәһәре йөрткән.
Праага
Праага (Praaga) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Кремпа-Кашубска
Кремпа-Кашубска — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нух Якупов
Нух Мәхмүт улы Якупов — күренекле татар галиме, техник фәннәр докторы, профессор, Россия инженер академиясенең әгъзасы, Татарстан Республикасының атказанган фән һәм техника эшлеклесе. Нух Мәхмүт улы 7 монография, уйлап табуга 26 патент, 99 басма эшләр, 2 укыту әсбабы авторы.
Кремпа-Кашубска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нух Якупов
"Who is Who в России. Энциклопедия личностей серии Hübners Who is Who" энциклопедиясенә кертелгән.
Сийак
Сийак — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Вимислув (Козеницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Касовшчына
Касовшчына (Касоўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Певелари
Певелари — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бурятия гимны
Бурятия Республикасы Гимны ( бүр. Буряад Уласай түрын дуулал) — 1995 елда кабул ителгән Бурятия Республикасының Дәүләт гимны. Сүзләре Дамба Жалсараевның "Туган җир турында җыр" шигырьдән.
Татарча ай исемнәре
Татар телендә инкыйлабка кадәр мөселман ай исемнәре таралган булган. Ләкин халык арасында, авылларда хуҗалык белән бәйле һәм кайбер җирләрдә иске төрки ай исемнәре дә кулланылган булган. Күбесе ай исемнәре кардәш халыкларының - башкорт, казакъ телендә ай исемнәренә охшаш.
“Татар теленең диалектологик сүзлеге” буенча тәкъвим
1969 елда Татарстан китап нәшриятында басылган “Татар теленең диалектологик сүзлеге” буенча ай исемнәре. Төрле халыкларда ай исемнәре
Татарда Төректә  Европада     Гарәптә(кояш)    Гарәптә(ай)
Яз айлары
1. Яңарыш  Mart     21 Март      Aзәр             Шәгъбән 2. Сабан   Nısan    21 Апрель    Нисан            Рамазан 3. Черешмә Mayıs    21 Май       Әййәр            Шәүвәл
Җәй айлары
Көз айлары
Кыш айлары
10. Кырлач  Aralık   21 Декабрь   Кәнунү л-әүвәл   Җүмәдиү л-әүвәл 11. Акман   Оcak     21 Январь    Кәнунү с-сәни    Җүмәдиү л-ахир 12. Бушай   Şubat    21 Февраль   Шүбәт            Рәҗәб
Атна көннәре:
Туган Атлаган Камкөн Атнакич Җыенкөн (Җомга) Атнарты Базар
Атна көннәренең атамаларын яңартуда, татарның урта диалектындагы Лаеш, Мамадыш, арырак: Минзәлә, Өфе, Красноуфим җирле сөйләмнәре, мишәр, керәшен, Бардым сөйләшләре, нугай, чуаш календарьләре чыганакларыннан файдаланылды.
Бу йола безнең халыкларда бүгенгә хәтле сакланып калган, әлеге ышануга күрә “сайрап утырган кошның ботагын кошын куркытмыйча гына сындырып кесәңә сала алсаң, якын туганың белән кавышачаксың икән”. Әлеге ботак кисәге белән күзең төшкән кыз яки егетне сиздерми генә сыйпый алсаң да, ул һичшиксез синеке булачак икән! Һәм шул ук чакта Дунай буе болгар кызларында да бүгенгә хәтле үк, төньякта – Идел-Урал төбәкләрендә яши торган кызкардәшләренә шул тарафка оча торган кошлар аша сәламнәр күндереп җибәрү йоласы бар.
Сабан (21.4-21.5) – төрки-татарда язгы кыр эшләре башлануны, гарәптә дә Рамазан- язгы, кызу кыр эшләре барышын аңлата.
Сабан аеның беренче көннәрендә – 21 апрельдән башлап, Идел-Урал-Себер төбәкләре төркиләре – татар-башкортлар Сабан туен, язгы кыр эшләре башлануны бәйрәм иткәннәр. Узган гасырның 30-нчы еллларда бу йоланы большевиклар печән аенда үткәрелеп килә торган Җыен белән бергә куштырттырганнар.
Черешмә (24.5-21.6) – төрки-татарда да, Шәүвәл – гарәпләрдә дә язын үсемлекләрнең үсү чорын белдерә. Бу айның дәвамында йорт терлекләренең дә, кыргый киекләрнең дә ите ашарга яраксыз була. Чөнки кышын тупас һәм кипкән азык белән тукланган хайваннарның ите буш һәм арык була. Бу ай дәвамында мал-туар яңа Черәшеп – бөреләнеп килүче үлән ашап тәнен җыя – яңарта башлый.
Идел-Урал-Себер төркиләренең яшьләре бу ай дәвамында кичен болынга чыгып уеннар уйнаган, биегән-җырлаган. (1965-1975 еллар арасында минем, үземнең дә Татарстанның Балык Бистәсе, Лаеш һәм Питрәч бүлгеләре авылларында уздырылган СӨРӘН һәм ҖЫЕНга СӨЛГЕ ҖЫЮ уен һәм йолаларында катнашканым булды.
Печән (21.6-21.7) аеның башында Идел-Урал-Себер яклары төркиләре Биләр-Болгарда ирекле һәм рәсми рәвештә ислам динен кабул итүгә багышлап ел саен ҖЫЕН мәрасиме уздырганнар. 1930-нчы елларда большевиклар әлеге Җыен бәйрәмен “дини эчтәлекле” дип тыеп аны апрель ахырындагы Сабан ае башында үтә торган Сабан туе белән алмаштыралар.
Аллаһының биргәненә шөкер, Рәсәйнең баш мөфтие Тәлгать хәзрәт Таҗ үд-дин 1989 елдан башлап бу Олуг Җыен мәрасимен – бәйрәмен милләт һәм өммәтебезгә кайтарып бирүгә күп иҗтиһад кылды – күп тырышты.
Печән аеның 22-нче көнендә, (хәзерге дәверлектә 12 июльгә туры килә) хатын-кызлар чәчәк бәйрәме уздырганннар. Печән – Хәзийран – Зү әл-кагъдәти аенда терлек-туар кыр-җәйләүләрдә симертелә. Кыргый киекләр һәм йорт хайваннарының итен әле бу айда да ашамаганнар.
Урак ае (21.7-21.8) – Идел-Урал-Себер тарафларында өлгергән игенне урып-җыю эшләре башланган. Ә исламгача гарәпләрдә бу вакытта Мәккә шәһәрендәге ярминкәләр башланган. Җәен көтүлектә йөртеп симертелгән мал-туарның итен ашарга яраклы вакыт җитә.
Ындыр ае (21.8-21.9) – безнең төбәкнең төрки халыкларында, Урак аенда җыеп алган игенне ындыр табагында эшкәртү чоры. Татар-башкорт һәм себер төркиләренең яшүсмер һәм егетләре бу айда өмәгә йөреп ындыр табагында көлтә сукканнар.
Ә менә ауропалылардагы “Augustus” исемендәге, гарәпләрдәге “Мүхәррәм” дип аталучы айлар “изге” дигән мәгънәгә ияләр.
Билек ае (21.9-21.10) – хәрфиян би – бәк – хуҗа шикелле бай булуны белдерә торган атама. Гәрәптә дә бу исем “сафәр” “сары” көз мәгънәсенә ия. Идел-Урал-Себер төбәге төркиләре бу айда уңыш бәйрәме ясаганнар.
Керәү (21.11 -21.12) – Идел-Урал-Себер төбәкләрендә бу атама көздән кышка керү вакытын үтә дә төгәл күрсәтә. Гадәттә бу айда мал-туарны кышлык ит мәүҗүдәсе (запасы) булдыру өчен сугымга тота башлыйлар. Гарәптә көзнең икенче – соңгы ае булуын белдерә.
Кырлач (21.12 - 21.1) – безнең якта кышкы беренче иң салкын айдан саналса, гарәптә “җәмәдә” – “кышкы кыраулар” дигән мәгънәне генә белдерә.
Акман (21.1-21.2) –  Идел-Урал-Себер аланында кышның уртасы, бөтен җирнең дә ап-пак кар белән күмелгән мәле. Гарәптә бу ай фәкать җиргә кыраулар төшү вакытын гына аңлата.
Бушай (21.2-21.3) – безнең якларда йорт мал-туарының артым китерә торган чоры. Кешеләрнең язгы кыр эшләре алдыннан бушап торган вакыты. Гарәптә исә Рәҗәб изге айлардан булып, аларда да бу айда һәртөрле эшләрдән һәм һәртөрле күченеп йөрүләрдән тыелып тора торган ай.
Ай исемнәре бүген
Инкыйлабтан соң урысчалаштыру сәясәте нәтиҗәсендә татар телендә гел Юлиан тәкъвиме буенча ай исемнәре кулланыла. Башкорт телендә дә Юлианча ай исемнәре кулланыла, ләкин кайчакта иске ай исемнәре дә языла. Казакъ телендә 1970-1980 елларда иске ай исемнәре кайтарылганнар.
Полворейра
Полворейра — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
ZC4H2
ZC4H2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Забостув-Малий
Забостув-Малий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Илер-д'Естиссак
Сен-Илер-д'Естиссак — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Кургем
Кургем — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Почта индексы — 422249.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Филипповка (Федоровка районы)
Филипповка — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Базынин
Базынин — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Кужва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Филипповка (Федоровка районы)
Почта индексы — 453282, — 80254825006.
Базынин
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Филипповка (Федоровка районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
Базынин
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Филипповка (Федоровка районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
Сухожець
Сухожець — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тейтум (Техас)
Тейтум  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пинсеке
Пинсеке — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доганҗылар (Алаплы)
Доганҗылар (Doğancılar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Алаплы илчесенә караган бер авыл (köy).
Опате Село
Опате Село — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виньяле Ривалта (Тревизо)
Виньяле Ривалта — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Виньяле Ривалта Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Прааклима
Прааклима (Praaklima) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Тисдейл (Юта)
Тисдейл  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Яңашаруа (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
Яңашаруа (Жаңашаруа) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Тисдейл (Юта)
Географиясе
Тисдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Яңашаруа (Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Фонкуверт-ла-Туссюир
Фонкуверт-ла-Туссюир (Fontcouverte-la-Toussuire) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,53 км².
Искәрмәләр
Фонкуверт-ла-Туссюир
ZCCHC10
ZCCHC10 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Авна
Авна — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Капрез-д'Еме
Сен-Капрез-д'Еме — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Тауер-Сити (Пенсильвания)
Тауер-Сити  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оплотниця
Оплотниця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вимислув (Сохачевский повяты)
Вимислув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йигыйтташы (Пасинлер)
Йигыйтташы (Yiğittaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кремпа-Слупска
Кремпа-Слупска — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Понте (Вила-Верде)
Понте  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Кремпа-Слупска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1269) Ролландия
Тарихы
1930 елның 20 сентябрендә Неуймин Г. Н. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1930 SH» саналган.
Падгаи (Глыбоцкий районы)
Падгаи (Падгаі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Жуэд
Жуэд (Жуэд) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Климат
Жуэд климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
NGC 7131
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Забродзе (Лодзь воеводалыгы)
Забродзе  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кастровичы
Кастровичы (Кастровічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Суща
Суща — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пласенсия-де-Халон
Пласенсия-де-Халон — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Те-Колони (Техас)
Те-Колони  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Те-Колони шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңаюл (Акҗайык районы)
Яңаюл (Жаңажол) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Пегая
Пегая — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доганҗылар (Гөлпазары)
Доганҗылар (Doğancılar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Гөлпазары илчесенә караган бер авыл (köy).
Орехек-при-Материи
Орехек-при-Материи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
ZCCHC11
ZCCHC11 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
(472) Рим
(472) Рим  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1901 елның 11 июлендә Л. Карнера тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1901 GP» саналган.
Азолетт
Азолетт — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Лунданка (авыл)
Лунданка (Лунданка) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Вимисьле-Польске
Вимисьле-Польске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Норман Фостер
Норман Фостер (Norman Foster, 1 июня 1935, Манчестер) - — британ архитекторы, Притцкер премиясе лауреаты.
Норман Фостер эшче гаиләдә туа.
NGC 7132
NGC 7132 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Завада (Ленчицкий повяты)
Завада  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тихвина
Тихвина — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Селижаровка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Понте (Гимарайнш)
Понте  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Виньяле Риоторто
Виньяле Риоторто — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Понте (Гимарайнш)
Географиясе
Мәйданы —.
Кремпець (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Синькасы (Әлек районы)
Синькасы (Ҫӗнкас Юнтапа, Синькасы) — Чуашстанның Әлек районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 11 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Франсен
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,93 км².
Кастэчына
Кастэчына (Кастэчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яңаюл (Актүбә өлкәсе)
Яңаюл (Жаңажол) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Праги
Праги (Pragi) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Падграддзе
Падграддзе (Падграддзе ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Fridrix Nitsşe
Fridrix Wilhelm Nitsşe (almança Friedrich Wilhelm Nietzsche [ˈfʁiːdʁɪç ˈvɪlhɛlm ˈniːtsʃə]; 1844, Rökeken, Alman Berlege - 1900, Weimar, Alman İmperiäse) - Almaniä fiker iäse, fälsäfäçe, klassik filolog, kompozitor, üzänçälekle fälsäfä täğlimatına buldıruçı, şuşı akademik bulmağan täğlimat kiñ taralğan bulğan.
Nitsşe üz fälsäfä täğlimatında äxlaqi, dini, mädäni, ictimaği-säyäsi nigezlär şik astında quyğan. Aforistik stildä yazıp birelgän äsärlär küp bäxäslär tudırğannar.
Nitsşe yazğan "Zaratustra bolay äytkän" äsärendä "Ğäyre tabiği şäxes" (almança Übermensch) turında täğlimat buldırılğan, şuşı täğlimat mäsläkläre soñraq faşizm nigezenä quyılaçaq.
Tärcemäi xäle
Fridrix Nitsşe Rökkendä (Leiptsig yanında urnaşa) lüteran pastor ğailäsendä 1844 yılda tuğan. Almanlaştırılğan poläk näselennän çıqqan.
1858 yılda "Pforta" gimnaziäsendä uqıy başlıy.
1862 yılda Bonn Universitetına kerä, anda teologiä häm fälsäfä uqıy. Soñraq Leiptsig Universitetına küçä.
24 yäşlek Nitsşe Bazel Universitetına klassik filologiä professorı xezmät urınına çaqırılğan.
Frank-Pruss suğışı waqıtında 1870 yılda Nitsşe suğışqa barmas öçen Prussiä watandaşlığınnan baş tartqan.
1868 yılda Nitsşe belän Wagner tanışa. Alarnı borınğı grek sänğäte berläştergän. Läkin soñraq alar arasında mönäsäbätlär bozılğan häm Nitsşe "Wagner kazusı" (Der Fall Wagner) kitabın yazğan.
18 yäştän Nitsşe awıra başlıy, 30 yäşkä ul suqıraya diärlek. 1879 yılda ul uqıtu xezmätennän kitä.
1882 yılda Nitsşe belän Lu Salome (tabib-psixoterapevt, fälsäfäçe, rus-alman millätennän) tanışa.
Lu Salome tä'sire näticäsendä Nitsşe üz iñ tanılğan kitabın "Zaratuştra bolay äytkän" 1884-1885 yılda yaza.
1889 yılda Nitsşe bik awırta başlıy: aqılğa zarar kilä. Tizdän ul Bazel Psixiatrik xastaxanäsenä elägä.
Paraliç suğudan soñ 1900 yılda Nitsşe ülgän.
Nitsşe fälsäfi icatı ädäbiätkä, mädäniätkä, säyäsätkä XX ğasırda zur yoğıntı yasağan.
Орехова Вас
Орехова Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плейтас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZCCHC12
ZCCHC12 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
(2516) Роман
(2516) Роман  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1964 елның 6 ноябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1964 VY» саналган.
Талансьё
Талансьё — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Томпсон-Спрингс (Юта)
Томпсон-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Сцёкла
Сцёкла — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Томпсон-Спрингс (Юта)
Географиясе
Томпсон-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сцёкла
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тексаркана (Техас)
Тексаркана  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тексаркана шәһәре  елда нигезләнгән.
Прәһламәэ
Прәһламәэ (Prählamäe) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Балыклыбаш
Балыклыбаш — Башкортстанның Федоровка районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453291, — 80254827002.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 161 кешенең яшәве мәгълүм.
Йигыйтчавуш (Сур)
Йигыйтчавуш (Yiğitçavuş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Сур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Виндики (Мазовия воеводалыгы)
Виндики  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кремпки
Кремпки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дорга
Дорга — Татарстан Республикасының Балтач районындагы авыл.
Халык саны — 313 тирәсендә. Почта индексы — 422249.
Тарих
16да нигезләнгән.
Ореховський Врх
Ореховський Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Дорга
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Ореховський Врх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Касцюки (Дзятлавский районы)
Касцюки  (Касцюкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дорга
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Доганҗылар (Чан)
Доганҗылар (Doğancılar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чан илчесенә караган бер авыл (köy).
Портела (Амареш)
Портела  — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Яңаюл (Бурабай районы)
Яңаюл (Жаңажол) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Сен-Касьян (Дордонь)
Сен-Касьян — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Завада (Поддембицкий повяты)
Завада  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Таунвилл (Пенсильвания)
Таунвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7133
NGC 7133 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пегубень
Пегубень — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZCCHC13
ZCCHC13 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Равшана Куркова
Равшана Бахром кызы Куркова(Ravshana Kurkova; 22 август 1980, Ташкәнт, СССР) — русия театр һәм кино актрисасы.
Биографиясе
Әти — Бәһрам Эркин улы Матчанов, театр актеры, әнисе — актриса һәм кинорежиссер Иртә Кубаева. Абый — кинорежиссер һәм сценарист Рәүф Кубаев. Урта Азияда иң дәрәҗәле музыкаль мәктәпләрдә укый.
Виньяле-Санта Маргерита (Потенца)
Географиясе
Виньяле-Санта Маргерита Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Торранк
Торранк — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Паддубье (Вицебский районы)
Паддубье (Паддуб’е ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Пленас
Пленас — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ореховци
Ореховци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сцёни
Сцёни — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Френе (Савойя)
Френе (Freney) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Модан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,13 км².
Искәрмәләр
Френе (Савойя)
Эфиопиядә Һинд дине
Кереш
Һиндстан һәм Эфиопия арасында борынгы бәйләнешләр тарихта теркәлгенгәчә кадәр Ауксимит чорында булган (2-енче гасыр безнең эрага кадәр дан 9-ынчы гасырга кадәр). Тарихчы Ричард Панкхёрст буенча, "Хәзер Эфиопия һәм Һиндстан буларак илләр арасында контактлар тарих таңына тоташа." Һиндстан һәм Ауксимит Патшалыгы арасында сәүдә безнең эрага кадәр 6-ынчы гасырда чәчәк аткан. Борынгы Адулис порты дингез сәүдәсенең керү хабы булып хезмәт иткән һәм күпсанлы Һинд дине сәүдәгәрләре тәмләткечләрне фил сөягенә һәм алтынга алыштырыр өчен килгәннәр.
Соңрак чорларда Һиндлеләр 17-енче гасырда Португальлеләр яклавы белән килгән, Һиндле гаскәрләр 1868 елда Бомбейда Британия Армиясе Баш командиры Роберт Напье тарафыннан китерелгән булган һәм шулай ук 1935 елда фашистлар Эфиопиягә бәреп кергәч булган. Һиндстан һөнәр ияләре һәм эшчеләре мәшһүр Гондар шәһәрен һәм Император Фасилидас Сараен үстерүдә мөһим роль уйнаган.
Генерал Роули Эфиопиядә Хәрби Академияне нигезләү өчен чакырылган булган. Контракт базасында алтмышынчы еллар ахырында һәм туксанынчы елларда күп Һиндлеләр илнең башлангыч һәм урта мәктәпләрендә укыту өчен эшкә алынган булган. Әмма Полковник Менгитсу Император Хайле Селассиены урыныннан кысрыклагач яңа коммунист режимы "Эфиопизация" сәясәтен керткән, ягъни чит ил кешеләре Эфиопия мәктәпләрендә укыта алмаган. Шуннан соң күп укытучылар һәм күп Һиндле эшмәкәрләр башка урыннарга киткән.
Берничә Һиндле генә калган, шулар арасында илдә өч буыннан артык яшәгәннәр.
Эфиопиядә Һинд дине тарафдарлары
Бер вакыт Эфиопиядә 9000-нән күбрәк гаилә яшәгән. 80-енче еллар уртасына аларның саны 8000-гә кадәр кимегән. Хәзерге вакытта Һиндле җәмәгать саны якынча 1500 плюс якынча 400 контракт буенча ялланган укытучы