cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(2538) Вандерлинден
(2538) Вандерлинден  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1954 елның 30 октябрендә Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1954 UD» саналган.
Яңа Ермаковка
Яңа Ермаковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ермаковка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бая (коммуна, Сучава)
Бая — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гродзиск-Дужи
Гродзиск-Дужи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поконо-Ранч-Лендс (Пенсильвания)
Географиясе
Поконо-Ранч-Лендс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ларуэн
Ларуэн — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Сие-Амансе
Сие-Амансе — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Вежбиця (Буский повяты)
Вежбиця  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вернон (Флорида)
Вернон  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вернон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Исһаклы (Бейкоз)
Исһаклы (İshaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бейкоз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сподний Коцян
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Левини
Левини — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вальс (Таррагона)
Вальс — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилар-Секу (Нелаш)
Вилар-Секу  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Zäñgär taypılma
Zäñgär taypılma, şulay uq şämäxä taypılma — ximik elementlarnıñ spektr sızıqlarınıñ şämäxä (qısqa dulqınlı) yaqqa taypılışı. Qızıl taypılmağa qarşı tora.
Küreneş bar diapazonnar öçen küzätelä, şuña kürä tös - şartlı atama.
Taswir
Taypılma parametrı
Габели (Парма)
Габели — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Zäñgär taypılma
Taswir
~\lambda, — küzätü noqtalarında dulqın ozınlıqları (küzätü häm çığaru noqtalarında)
Çığanaq spektrınıñ dulqın ozınlığınıñ Doppler taypılması, ~v_r - nur tizlege, ~v - tulı tizlek
Qızıl taypılma öçen bu paramtetr uñay 0 ... +∞, zäñgär taypılma öçen - tiskäre −1 ... 0.
Gravitatsion zäñgär taypılma absolüt, zurraq gravitatsion qırda kvantnıñ yışlığı arta.
Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäsendä Albert Eynşteyn gravitatsion taypılmanı aldan äytä. Sızqça yaqınçalıqta
,
~z_G > 0 küzätü noqtasında potensial zurraq oçraqta (module keçeräk, tiskäre zurlıq)
Zur gravitatsion qırı belän massiv obyektlar öçen (neytron yoldız, qara tişek), sfera öçen:
biredä
massa ~M, radius
~R_G - gravitatsion radius
Taypılma dulqın ozınlığına bäyle bulmıy, törle diapazonnarda dulqın ozınlığı üzgärä.
Шанак-ле-Мин
Шанак-ле-Мин — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Велисемыиса
Велисемыиса (Velisemõisa) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Челтәркатлауның кискен некрозы
Челтәркатлауның кискен некрозы (ЧКН) — төрле яшьтә, гадәттә беренче карашка сәламәт авыруда очрый алган сирәк авыр некрозлаучы  ретинит. Ир-атлар 2 тапкыр ешрак чирли. ЧКН — ике фазалы чир, яшь авыруларда күбесенчә  herpes simplex вирусы, ә өлкән яшьтәгеләрдә  herpes zoster вирусы китереп  чыгара. Кайбер авырулар анамнезда HSV чыгарган күп еллар элек кичергән энцефалитка күрсәтә, әмма кайвакыт энцефалит һәм ЧКН бер үк вакытта үсеш  алырга мөмкин.
1.   Төрле  авырлыкта гадәттә бер яклы зарарлану белән билгеләнә. Кайбер авыруларда чагылган күрү начарлану берничә көн эчендә үсеш ала һәм авыртулар белән бара, шул ук вакытта башкаларда чир  сиздермичә чагылмаган күрү какшаулары белән, мәсәлән йөзеп йөрүче  томанланулар белән бара.
2.     Билгеләре
•     Алгы гранулематоз увеит һәм витреит барлык очракларда  очрый.
•     Периферия периартерииты белән әкренләп кушылган  челтәркатлауның күпсанлы тирән саргылт-ак инфильтратлары (рәс. 14.38а, б).
•     Челтәркатлауның бөтен калынлыгының көчәюче некрозы  (рәс. 14.38в).
•     Арткы котып гадәттә җәлеп ителми, шуңа тирә-яктагы  челтәркатлау некрозына карамастан күрү чагыштырмача югары озак кала ала (рәс.  14.38г).
Кискен үзгәрешләр 6-12 атна дәвамында гиперпигментланган кырыйлар белән үтә күренмәле некрозлы  челтәркатлауны калдырып юк була.
NB Дөрес дәвалау булмаганда икенче күз 30% очракта гадәттә 2 ай дәвамында зарарлана, ләкин бу вакыт күбрәк тә була ала.
1.    Дәвалауны ацикловир белән башта вена эченә (10 мг/кг һәр 8 сәг.)  10-14 көн дәвамында, аннары эчкә 800 мг 5 тапкыр көнгә 6-12 атна дәвамында  үткәрәләр. Бу кискен некрозлы үзгәрешләр бетүен тизләтергә һәм икенче күз җәлеп ителүе куркынычлыгын киметә, ләкин челтәркатлау кубарылуын кисәтми. Кайбер авыруларда чир кабатлана, бу дәвамлы терапия сорый. Кортикостероидларны системалы кабул итү авыр очракларда, аеруча күрү нервы зарарланганда күрсәтелә; препаратны вирусларга каршы терапия башлаганнан бер  тәүлектән соң кабул итәргә мөмкин.
NB Ретинит таралышын булдырмауга юнәлгән профилактикалы лазерлы коагуляциядән баш тарттылар диярлек.
2.   Фараз чагыштырмача уңайсыз. 60% авыруда азактагы күрү үткенлеге челтәркатлау кубарылу, ишемияле оптик нейропатия һәм окклюзив  перифлебит өчен  6/60 артмый.
Әрәмә (авыл)
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Старе Поляшки
Старе Поляшки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плопи (Хунедоара)
Плопи — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сподний Лесковець
Сподний Лесковець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7680
NGC 7680 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Гродзиск-Малий
Гродзиск-Малий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вила-Сека (Армамар)
Вила-Сека  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бая (коммуна, Тулча)
Бая — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан коммуна.
Сие-Блефон
Сие-Блефон — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Шултус
Шултус — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нименьг күле - Нименьг елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Каракулка
Каракулка – Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Сива елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рымаравшчына
Рымаравшчына (Рымараўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Батнер (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Рымаравшчына
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Новы Пагост гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Батнер (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поконо-Спрингс (Пенсильвания)
Поконо-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Поконо-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волфорд (Айова)
Волфорд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Волфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Юрна
Юрна — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Арxангил өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Городишна елгасының сул ярыннан 44 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — елганың башыннан алып Төньяк Двина Вычерга елгасына койганчыга чаклы, Юг һәм Сухона елгаларын кертмичә (инештән Көбән гидротөененә чаклы). Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Велисе-Нылва
Велисе-Нылва (Velise-Nõlva) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Легендзин
Легендзин — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Осман
Сент-Осман — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Вежбиця (Пиньчовский повяты)
Вежбиця  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ласер (Атлантик Пиренейлар)
Ласер — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Нантер (округ)
Нантер — Франциядәге округ (Arrondissement). О-де-Сен департаментына карый.
Вальфогона-де-Риукорб
Вальфогона-де-Риукорб — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ласер (Атлантик Пиренейлар)
Чыганаклар
Ласер (Атлантик Пиренейлар)
Вальфогона-де-Риукорб
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нантер (округ)
Географиясе
Мәйданы — 81 км². Округ 24 кантоннан тора, алар үз чиратында 15 коммунага бүленгән.
Старе Пруси (Диңгез буе воеводалыгы)
Старе Пруси — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вила-Шан-да-Бейра
Вила-Шан-да-Бейра — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Старе Пруси (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вест-Маями (Флорида)
Вест-Маями  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вест-Маями шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3401) Ванфилос
(3401) Ванфилос  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Өчмәче
Эчмитче, Өчмәче — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Өчмәче авыл җирлегенә карый.
Барда авылы үзәгеннән якынча 23 км төньяк-көнбатыштарак урнашкан.
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Озёл
Озёл (Озёл) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Климат
Озёл климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (84%), руслар (16%).
Габелоне
Габелоне — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габелоне Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мирхәйдәр Фәйзи музей-утары (Шода)
Мирхәйдәр Фәйзи музей-утары (Музей–усадьба Мирхайдара Файзи) — Татарстанның Балтач районы Шода авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Чепья «Халыклар дуслыгы» музее филиалы. Күренекле татар драматургы Мирхәйдәр Фәйзинең (Мирхәйдәр Мостафа улы Фәйзуллин, 1891—1928) тормышы һәм иҗаты белән таныштыра.
Тарих
Музей 1991 елда ачыла.
Бина
Музей урнашкан бина — Мирхәйдәр Фәйзи еш кунакта булган өй — туганы Сәетгәрәй хәзрәт Фәйзуллин (1875-1927) йорты. Утар үз эченә Сәетгәрәй Фәйзуллин йортын, ул имам булып торган мәчетне һәм хуҗалык биналарын ала. Утар составына кергән барлык биналар да — ХХ гасыр башында төзелгән һәм төбәк әһәмиятенә ия архитектура һәйкәлләре.
Исһакушагы (Челтик)
Исһакушагы (İshakuşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Челтик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бая-де-Криш (коммуна)
Бая-де-Криш — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сованье
Сованье — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Эретеп ябыштыру карандашы
Эретеп ябыштыру карандашы (Инглиз телендә: wiring pencil (шулай ук road runner һәм verowire атамалары астында сатыла)) ул электр тоташтыруларны ясау өчен эш коралы.
Махсус изоляцияләүче лак белән бакыр чыбык кәтүге эш коралының очына монтажлана. Чыбык эретеп ябыштыру карандашы үзәгендә нечкә көпшә аша ага һәм эретеп ябыштыру карандашы басма схемасындагы тиз һәм тыгыз тоташтыру өчен кулланылырга мөмкин. Шуннан соң тоташтыру урыннары эретеп ябыштырыла; эретелгән припойның эссесе лакны яндыра һәм тоташтыруны тәмамлый.
Богомолка (Балахлей кушылдыгы)
Богомолка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Балахлей елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гродзиско (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сподний Петелинек
Сподний Петелинек — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рымашы (Браславский районы)
Рымашы (Рымашы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Вила-Шан-ди-Са
Вила-Шан-ди-Са — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(1263) Варшавия
(1263) Варшавия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1933 елның 23 мартында Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 FF» саналган.
Померой (Пенсильвания)
Померой  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Померой халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7681
NGC 7681 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вежбиця (Энджейовский повяты)
Вежбиця  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Габдулла Тукай һәйкәле (Түбән Кама, 1991)
Габдулла Тукай һәйкәле — Татарстанның Түбән Кама шәһәрендә 1991 елда Габдулла Тукайга куелган (беренче) һәйкәл. Авторы — Бакый Идрис улы Урманче (1897 — 1990) (бюст өлеше), архитектор — Фирдәвис Гайнетҗан улы Ханов ( өлеше). Түбән Каманың Габдулла Тукай паркына (башка исемнәре: Г. Тукай исемендәге Ял һәм уку паркы, Мәгърифәт һәм ял паркы, Әкиятләр паркы) керү юлында, махсус эшләнгән милли орнаментлы áрка алдына урнаштырылган.
Тарих
2015 елның 14 августында, «2015 ел — Татарстанда Парклар һәм скверлар елы» уңаеннан, Тукай һәйкәле тирәсе гүзәл паркка әйләндерелә. Паркның мәйданы 3,2 га. Парк белән беррәттән, янәшәдәге Тукай исемендәге шәһәр китапханәсенә дә республика бюджеты хисабына үткәрелә. Үзгәртеп корылган паркны һәм һәйкәлне ачу тантанасында ТР президенты Рөстәм Миңнеханов, ТР Дәүләт шурасы депутаты Разил Вәлиев һ. б. рәсми кешеләр катнаша.
Тасвирлама
Биек алты кырлы гранит постаментка яшь Габдулла Тукайның бюсты урнаштырылган. Постаментның алгы ягында гарәп һәм кирилл хәрефләре белән шагыйрь турында мәгълүмат язылган мемориаль такта беркетелгән.
Вортингтон (Айова)
Тарихы
Вортингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Веллавере
Веллавере (Vellavere) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Лежайна
Лежайна — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шане (Эн)
Шане (Chanay) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Бельгард-сюр-Вальсерин кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,10 км².
Аксу (Буа районы)
Аксу (халык телендә Кишер Аксуы) — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Географиясе
Район үзәге Буа шәһәреннән — 30, тимер юл станциясеннән — 15, Казаннан 72 чакрым ераклыкта урнашкан.
Топонимия
Авылдагы һәм авыл янындагы һәр урынның үз исеме бар. Бакырлы чокыры авылдан читтәрәк урнашкан. Аның аша чыгу өчен, күпер салганнар. Вакытлар үтү белән, күпер искергән, начарланган. Бер юлчының аты күпер аша чыкканда егылып төшеп үлгәч, авыл халкы ат хуҗасына үлгән ат өчен бакыр акча җыеп биргән. Шуннан соң бу чокыр Бакырлы чокыры исемен йөртә башлаган, дип сөйлиләр. Бурсык чокыры дип элек аның тирәсендә вак урманнар булганга һәм анда бурсыклар яшәгәнгә әйткәннәр.
Бу якларда чокыр (чогыр) дип елгаларны әйтәләр. Әлеге чокырлардан башка, авыл янында тагын Тукбирде елгасы һ. б. вак инешләр бар.
Климаты
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Тарихы
Аксу атамасы русча исемнәр белән тарихи белешмәләрдә ныгып калган. Д. А. Корсаков бастырып чыгарган тарихи белешмәдә авыл Белая Волошка, Камышенка исемнәре белән бирелгән һәм анда 97 йомышлы, 78 керәшен татары яшәве искәртелгән. А. Артемьев җыеп чыгарган тарихи белешмәдә авыл Белая Волошка (Камышенка, Аксу) дип теркәлгән. Камышлы суы ярына утырган 163 хуҗалыкта 434 ир-ат һәм 442 хатын-кыз көн күргән. 1898 елгы тарихи белешмәдә авыл Белая Волошка дип аталган һәм анда татарлар яши дип әйтелгән. К. П. Берстельнең тарихи белешмәсеннән күренгәнчә, Белая Волошка авылында 1596 татар кешесе яшәгән.
Бола суының икенче ягында Кокуй дигән рус авылы утырган була. Анда бай алпавыт яшәгән. Бу авыл халкы Аксу авылын бер дә яратмаган, халыкны һәрдаим кыерсытып, кыйнап, җирләрен тартып алып торган. Бу кыерсытуларга чыдый алмыйча, Аксу бабай, башка кешеләрне дә ияртеп, тау башындагы чишмә янына килеп урнаша. Халык урман кисә, басу ясый һәм йортлар сала башлый. Чишмәнең суы бик мул һәм тәмле була. Хәзер аны кое итеп эшләгәннәр, исеме — Бикәмәт коесы.
Яңа урында авыл 50—60 хуҗалыкка кадәр үсә һәм тирә-ягы биек койма белән әйләндереп алынган була. Бу койманы чит кешеләрнең һөҗүменнән саклану өчен төзегәннәр. Күчеп урнашкан авылның исеме Аксу бабай хөрмәтенә Аксу атамасы алган.
50—60 йорттан торган Аксу халкына авылдан чыгу өчен бары бер капка булган. Кешеләр кая гына барсалар да шушы капкадан чыгып йөргәннәр. Авылда кешеләр, берничә гаилә берләшеп, бер ишегалдында яшәгәннәр. Болай яшәү тора-бара авыл халкында ризасызлык тудырган. Халык һаман арта барган, ә койма белән әйләндереп алынган кечкенә авылда кешеләр бернинди һөнәр белән дә шөгыльләнә алмаган. Авыл халкы уйлаша да җир бүлүчене (землемер) чакыра. Җир бүлүче килә, халыкка җир бүлеп бирә һәм хуҗалыкларны урамнарга урнаштыра. Шуннан соң авыл зурая башлый, халык ишәя. Игенчелек белән көн күрәләр.
Вакыт үтә, халыкның белемгә булган ихтыяҗы арта. Бу вакытта авылда мәчет тә, мәдрәсә дә булмый. Халык авылдан 5 чакрым ераклыктагы Бик-Үти авылына мәчеткә йөреп гыйбадәт кыла. Тора-бара ике авыл өчен мәчет кечкенә була башлый һәм Бик-Үти кешеләре Аксу халкын китерми башлыйлар. Шуннан соң Аксу халкы авылда мәчет төзергә карар кыла. Авылның нәкъ үзәк өлешенә мәчет салып куялар. Тора-бара мәчетләр саны бишкә җитә.
1923 елда авылда беренче әртил төзелә, 1930 елда колхоз оеша.
Демография
Төп милләтләр (2010 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Сент-Сабин-сюр-Лонжев
Сент-Сабин-сюр-Лонжев — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Аксу (Буа районы)
Социаль тармак
1925 елда авылда мәктәп ачалар, янында интернаты да була. Мәктәпкә күрше-тирә авыллардан да йөреп укыйлар.
Хәзер авылда урта мәктәп эшли, анда тарих музее бар.
Экмекчи (Эдирне)
Экмекчи (Ekmekçi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Эдирне илчесенә караган бер авыл (köy).
Бобиньи (округ)
Бобиньи — Франциядәге округ (Arrondissement). Сен-Сен-Дени департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 66 км². Округ 17 кантоннан тора, алар үз чиратында 15 коммунага бүленгән.
Вандельос-и-ла-Оспиталет-дель-Инфант
Вандельос-и-ла-Оспиталет-дель-Инфант — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сподний Порчич
Сподний Порчич — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юшковка
Юшковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Двиница елгасының сул ярыннан 110 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — елганың башыннан алып Төньяк Двина Вычерга елгасына койганчыга чаклы, Юг һәм Сухона елгаларын кертмичә (инештән Көбән гидротөененә чаклы). Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бейборо (Төньяк Каролина)
Бейборо  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плопий-Слевитешть
Плопий-Слевитешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вест-Мелборн (Флорида)
Вест-Мелборн  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вест-Мелборн шәһәре  елда нигезләнгән.
Ласклавери
Ласклавери — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Илья Лукомский
Лукомский Илья Генрихович (1893— 1958) — ССРБ галиме һәм педагогы, хирург һәм стоматолог, медицина фәннәре докторы (1935), профессор (1927). РСФСР-ның атказанган фән эшлеклесе (1947).
Биографиясе
1914 елда Рус император армиясе сафына чакырыла, Беренче бөтендөнья сугышында катнаша. 1917 елдан 1922 елга кадәр Мәскәү дәүләт университетының медицина факультетында укый, билгеле хирург П.А.Герценның укучысы.
Мәскәү университетында педагогик эшчәнлек белән бер үк вакытта, 1952 елдан 1926 елга кадәр Беренче Мәскәү дәүләт медицина институты стоматология кафедрасы профессоры һәм мөдире сыйфатында эшли.
Westinghouse H840CK15
Westinghouse H840CK15 ул Америка Кушма Штатларында сатуга чыккан иртә тулаем электрон төсле кулланучы телевизор булган. Аны чыгара башлаганнан соң алты айдан соң туктатканнар, чөнки 1954 елда июль һәм декабрьдә зуррак һәм арзанрак 19 һәм 21 дюймлы төсле телевизорлар чыккан булган, мәсьәлән, Motorola һәм RCA. Телевизорда 15GP22 катод нур трубкасы кулланылган булган.
==References ==
Илья Лукомский
Гыйльми-педагогик эшчәнлеге
1935 елда медицина фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый, 1927 елда аңа гыйльми профессор исеме бирелә. И. Г. Лукомский җитәкчелеге астында йөз дә җитмеш өч тикшеренү, шул исәптән алты монография һәм ике дәреслек языла. Аның җитәкчелегендә өч докторлык һәм егерме ике кандидатлык диссертация әзерләнә. 1940 елдан И.Г.Лукомский «Стоматология» фәнни-медицина журналының җаваплы мөхәррире була. Ул Зур медицина энциклопедиясенең беренче һәм икенче басмасының «Стоматология» мөхәрририяте бүлегендә мөхәррир була.
И.Г. Лукомский 1958 елның 16 декабрендә Мәскәүдә вафат була.
Соль (Ду)
Соль — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Велна
Велна (Velna) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Törekmänstanda Hind dine
Borynğy çorda Törekmänstan territorijäseneñ Hindstan sub-qyjtğasynda Harappa Tsivilzatsijäse belän bäjläneşe bulğany bilgele. Mohendƶо-Daro häm Harappa şähärlären açqan İngliz arheology Jon Marşall fikerençä Harappanıñ şul zaman räsemnärendä Şiva (jäki Rudra) İlahy surätlängän bulğan. Soñraq waqytta Hind dine Jefäk July aşa häzerge zaman Äfğanstan häm Üzäk Azijä cirenä ütep kergän. Tarihtan bilgele bulğança Merv şähäre Axämenid Däwläteneñ Margiana satrapijäseneñ (regionynyñ) üzäge bulğan. Axämenid Däwläteneñ ber dine bulyp Vedik Hind dine torğan. Häzerge zamanda Törekmänstanda Gaudia-Vajşnavizmny Halyqara Krişna Añy Cämğyjäte tarafdarlary däğwa itä. Törekmänstanda Hind dine tarafdarlary sany 1000-nän kimräk dip kursätelä.
Эктыша
Эктыша (Ёктыша) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Онега елгасының уң ярыннан 297 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вежбка
Вежбка — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гродзицк-Олдаки
Гродзицк-Олдаки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бая-де-Ф'ер (коммуна)
Бая-де-Ф'ер — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Вил-де-Соту
Вил-де-Соту — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Рымки (Аршанский районы)
Рымки (Рымкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вотервилл (Айова)
Вотервилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вотервилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старе Чапле (Диңгез буе воеводалыгы)
Старе Чапле — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Габелота I
Габелота I — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габелота I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Порт-Тревортон (Пенсильвания)
Порт-Тревортон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Порт-Тревортон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Серотт
Сент-Серотт — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Карамалы (Мәллә кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вендрель
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Ренси (округ)
Ле-Ренси — Франциядәге округ (Arrondissement). Сен-Сен-Дени департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 123 км². Округ 13 кантоннан тора, алар үз чиратында 16 коммунага бүленгән.
Акбаш (Барда районы)
Акбаш, Әмҗебаш — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Хәзерге статусы - село (федераль классификатор буенча). Өчмәче авыл җирлегенә карый.
Барда авылы үзәгеннән якынча 22 км көнбатыштарак урнашкан.
NGC 7682
NGC 7682 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Акбаш (Барда районы)
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Сподний Прекар
Сподний Прекар — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велтси
Велтси (Veltsi) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
(3776) Вартиовуори
(3776) Вартиовуори  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 5 апрелендә Х. Аликоски тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 GG» саналган.
Сольмон (Ду)
Сольмон — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Байтуган
Байтуган — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Халык саны — 145 тирәсендә. Почта индексы — 422226.
Тарих
1762 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чирмешләр.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Возела (район)
Географиясе
Мәйданы —.
Беба-Веке (коммуна)
Беба-Веке — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Лезьниця-Велика
Лезьниця-Велика — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Беба-Веке (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Лезьниця-Велика
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Озёрный (Коми)
Озёрный (Озёрный) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.
Климат
Озёрный климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (17%), руслар (71%), украиннар (8%).
Старий Баркочин
Старий Баркочин — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
AQŞ Demokratik firqäse
AQŞ Demokratik firqäse — AQŞ ikeseneñ töp firqäseneñ berse. AQŞta iñ qart säyäsi firqä.
Anıñ räsmi bulmağan simvol — işäk, räsmi bulmağan tös — zäñgär.
Firqäneñ räise — Debbi Wasserman-Şults. Säyäsi yünäleş — sul üzäk.
1930 yıldan firqä sotsial-liberal häm progress qaraşlarında tora.
Xäzerge AQŞ prezidentı Barak Obama — 15-nçe demokratik firqädän saylanğan prezident.
2012 yılda ütkän saylawlardan soñ Demokratik firqä Senatta küpçelek urınnarına, Wäkillär pulatında kimçelek urınnarına iä.
Ştatlar gubernatorları sanı buyınça Respublika firqäsenä bireşä.
Qısqaça tarix
1828—1860 yılda AQŞ säyäsi säxnädä östen bulğan.
Başta Demokratik firqä qollıq saqlanu öçen köräşä. Anıñ saylawçıları — awıl toruçıları, plantatorlar, qol biläwçelär, könyaq ştatlarnıñ xalqı.
20 ğasırda Demokratik firqä «yañadan tuğan» häm mäşhür prezidentlarnı birgän: Wudro Wilson, Franklin Ruzvelt, Con Kennedi.
Югондыш
Югондыш (Югондоша, Егондома) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ВОлышка елгасының сул ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вестон
Тарихы
Вестон шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Дени (округ)
Сен-Дени — Франциядәге округ (Arrondissement). Реюньон департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 423 км². Округ 14 кантоннан тора, алар үз чиратында 5 коммунага бүленгән.
Потликер (Пенсильвания)
Потликер  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Потликер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Веспелья-де-Гайя
Веспелья-де-Гайя — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евромәйдан
Евромәйда́н (Євромайдан) — Украинаның күп кенә шәһәрләрендә, шул исәптән Киевта баручы күп айлык массакүләм протест акцияләре атамасы.
Вакыйгалар үсеше
2013 елның декабрь аенда Виктор Янукович Европа Берлеге белән Ассоциациягә керүдән баш тарта. Көнбатыш яклы сәяси көчләр, аеруча Көнбатыш Украина тарафдарлары Киев шәһәрендә чуалышлар, хакимият белән ризасызлыкларын белдереп "Мәйдан"ны оештыралар. Баш күтәрүчеләр арасында күп радикаль төркемнәр, шул исәптән украин милләтчеләре "Уң бүлек" (правий сектор) сугышчан оешмасы катнаша. Вакыйгалар Украинада Янукович сәясәте аркасында килеп чыккан кыен икътисади һәм сәяси кризис фонында уза.
2014 елның гыйнварында украин милләтчеләре "Төбәкләр фиркасе" бинасын басып ала. Һөҗүм нәтиҗәсендә берничә кеше үтерелә, бина яндырыла. Украинаның күп кенә төбәкләрендә Ленинга, Кутузовка, Совет гаскәриләренә куелган һәйкәлләрне җимерәләр.
18-21 февральдә чуалышлар иң югары ноктага ирешә. Россия җитәкчелеге биргән «көч куллану» киңәшеннән соң Киевта баш күтәрүчеләргә корал кулланыла башлый Нәтиҗәдә 82 кеше вафат була (70 мәйданчы, 12 «Беркут»чы).
Янукович белән оппозиция чит ил вәкилләре катнашында килешү төзи, чит ил вәкилләре гарантия дә бирә, ләкин соңрак оппозиция (Батькивщина, Свобода, Удар) шушы килешүне үтәми, боза. Мәйдан тарафдарлары президент йортына һөҗүм итә, нәтиҗәдә Янукович Киевтан кача.
22 февральдә Украина парламенты — Югары Рада, Конституцион Мәхкәмәгә таянмыйча конституцион күпчелек тавыш белән В. Януковичка импичмент белдерә.
Рада үзенең рәисе итеп А. Турчиновны сайлый. Шул ук вакыт Турчиновка президент һәм Украина Хөрби көчләре Баш сәргаскәре вазифаларын үтәргә кушыла. Кораллы "мәйдан көчләре" президент резиденциясен басып ала, Янукович Киевтан качарга мәҗбүр була. Яңа Министрлар кабинеты оештырыла, аның башлыгы А.Яценюк Европа берлеге белән ассоциация төзүгә таба курс алуын белдерә. Россия яңа хөкүмәтне танымый.
Хакимиятне кулга төшергән мәйданчылар яңа хөкүмәт төзиләр, ләкин Көнчыгыш Украинаның вәкилләрен "яңа хөкүмәткә" кертмиләр. Шулай итеп Көнбатыш төбәкләрнең, милләтчеләрнең хөкүмәте булып чыга. Украинаның кайбер өлкәләре, аеруча Кырым автономиясендә яңа хөкүмәтне танымыйлар. Кырымда протестлар, ризасызлыклар башлана).
Сподний Разбор
Сподний Разбор — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Велебнув
Велебнув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вот-Чир (Айова)
Вот-Чир  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Велебнув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле (Атлантик Пиренейлар)
Ле — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Евромәйдан
Вакыйгалар үсеше
Күп төбәкләрдә "Уң сектор" әгъзалары җирле идарә биналарын басып алалар. Шушы хөкүмәтнең карарларының берсе: төбәктәге телләрнең хокукларын киметү. Болгария, Румыния, Маҗарстан хөкүмәтләре Украина хөкүмәтенә протест белдерә. Бу гамәлне Россия җитәкчелеге Украинадагы «рустеллеләр»нең хокукларын кимсетү итеп бәяли һәм каршы гамәлләр әзерли башлый.
Гродзично (Мазовия воеводалыгы)
Гродзично  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Евромәйдан
Вакыйгалар үсеше
Беренчедән Симферополь аэропорты, аннары хөкүмәт биналары басып алына, аннары - Украинаның Кырымдагы хәрби частьлары чолганышка алына. Рәсми булмаган чыганаклар буенча алар — Акъярда тупланган Россия хәрби-диңгез базасыннан килгән Россия махсус гаскәриләре була, ләкин Россия хәрби министры Украина территориясендә Россиянең хәрбиләрнең булуын «күрми». 2014 елның 1 мартында Россия Федерация Советы чираттан тыш утырышында Украинага Россия Хәрби көчләрен кертү турындагы карар кабул итә. Шул авыр вәзгыятьтә, кырым татарлары Украина бөтенлеген яклап чыгалар. Кырымтатар Милли Мәҗлесе Кырымның үзбилгеләнү Референдумын үткәрүгә каршы чыгыш ясый.
Гродзично (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Евромәйдан
Көньяк-Көнбатыш төбәкләрнең позициясе
2014 елның март аенда Днепропетровск, Донецк , Луганск , Харковь һ. б. Көньяк-Көнбатыш шәһәрләрендә Россия байрагы астында демонстрацияләр үткәрелгән. Харковь өлкә идарәсенең штурмлавы нәтиҗәсендә 68 кеше яраланган. Россия яклы активистларга футбол җанатарлары һәм "Уң сектор" боевиклары каршы торганнар. Одессадагы Евромәйдангә каршы митингта рус теленә дәүләт теле дәрәҗәсен бирү, илне федерациягә үзгәртеп кору турында таләпләре яңгырадылар. Кырым исә фактик рәвештә Украина составыннан чыккан, Украина хакимияте аны Россия тарафыннан басып алынган дип игълан иткән.
Ле (Атлантик Пиренейлар)
Чыганаклар
Ле (Атлантик Пиренейлар)
Вот-Чир (Айова)
Тарихы
Вот-Чир шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рымки (Паставский районы)
Рымки (Рымкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Фёдор Раскольников
Тәрҗемәи хәле
Руханиның никахтан тыш туган баласы. Ятимханәдә тәрбияләнгән. Реаль укуханәне, Петербург политехника институтын, гардемарин сыйныфларын тәмамлаган (1917). 1910 нан РСДЭФ әгъзасы. 1912-1913 тә "Правда" гәзитенең сәркәтибе булган. Февраль инкыйлабыннан соң Кронштадт шурасы рәисе урынбасары, «Хакыйкать тавышы» (Голос правды) гәзите мөхәррире.
Июль вакыйгалары көннәрендә кулга алынган, әмма матросларның таләпләре буенча иреккә чыгарылган. Октябрь кораллы күтәрелешендә, Керенский һәм Красновның Петроградка һөҗүмен кире кайтаруда катнашкан. 1918 дән - диңгез эшләре буенча халык комиссары урынбасары, Көнчыгыш фронтның ы әгъзасы, РСФСР ХИШы әгъзасы. 1918 елда Казанны штурмлауда катнашкан. 1919-1920 елларда - Идел-Каспий хәрби флотилиясе. 1920-1921 - Балтыйк флоты сәргаскәре. 1921-1923 - Әфганстанда тулы вәкаләтле вәкил. 1924-1930 елларда - берничә журналның җаваплы мөхәррире. 1930-1938 елларда - Эстониядә, Даниядә, Болгариядә тулы вәкаләтле вәкил. «Зур террор» вакытында (1938) репрессияләрдән куркып, ССРБга кайтудан баш тарткан. Мөстәбид совет режимының репрессиячел сәясәтен фаш итүче ачык хат бастыра («Сталинга ачык хат»). Үзе югында фиркадән чыгарылган, «халык дошманы» дип игълан ителгән. 1939 елда ачыкланмаган шартларда (психиатрик дәвәханәдә тәрәзәдән егылып төшеп үлгән) үлгән.
1963 елда акланган.
Исһакчелеби (Саруһанлы)
Исһакчелеби (İshakçelebi) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Саруһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(3930) Васильев
(3930) Васильев  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 25 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UV10» саналган.
Ямжа
Ямжа — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хайма елгасының сул ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
NGC 7683
NGC 7683 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ямжа
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — елганың башыннан алып Төньяк Двина Вычерга елгасына койганчыга чаклы, Юг һәм Сухона елгаларын кертмичә (инештән Көбән гидротөененә чаклы). Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бейдин (Төньяк Каролина)
Бейдин  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Сподний Слемен
Сподний Слемен — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
RF resistance architecture
RF resistance architecture ул микрофоннарда тыштан радио ешлыгы интерференциясеннән сиземле схемаларны яклау өчен эшләнгән хасият. Бу атама Солон Оһайода Astatic Corporation ширкәтенең сәүдә маркасы булып тора. Бу хасият белән продукцияне сертификацияләү өчен Европа Берлеге спецификацияләре ясалган булган.
Плопиш (Марамуреш)
Плопиш — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габелота II
Габелота II — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габелота II Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Велёборовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа япун мөхбире (журнал)
Яңа япун мөхбире — айлык журнал. 1931-1945 елларда Токио шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Беренче елны «Япун мөхбире» дип чыккан, 1932 елдан «Яңа япун мөхбире» чыга башлаган. Журналга нигез салучы һәм башлыгы Токиода имам булып торган Габделхәй Корбангали. Журналның һәр санында Япония тематикасы мөһим урынны били. Журнал Япония, Корея һәм Маньчжуриядә яшәгән татар мөһәрҗиләре арасында тарала.
Гродково (Мазовия воеводалыгы)
Гродково  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Экмекчилер (Сиирт)
Экмекчилер (Ekmekçiler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Сиирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Шанен
Шанен (Chaneins) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Виллар-ле-Домб кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,63 км².
Вилабелья
Вилабелья — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа вакыт (гәҗит)
Яңа вакыт — иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. 1917 елның 1 ноябреннән 1918 елның 22 мартына кадәр Ырынбур шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхәррир – Фатих Кәрими.
Старий Буковець
Старий Буковець — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гафаньян
Гафаньян — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Старий Буковець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гафаньян
Географиясе
Мәйданы —.