cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Холыхоленка
Холыхоленка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тверца елгасының уң ярыннан 148 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тверца, инешенән (ВышневОлывец гидроузеленән) Тверь каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Идел Рыбинск сусаклагычына чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Турень (Румыния)
Турень — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бардзина
Бардзина (Бардзіна ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Турень (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бардзина
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Воко (Висконсин)
Воко  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Воко халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булат Мансуров
Булат Багаутдин улы Мансуров — режиссер һәм продюсер, сценарист, артист, Россиянең халык артисты.
Ул 1937 елда Төрекмәнстанда дөньяга килә. Педагогик институтын тәмамлый. 1963 елда Бөтенроссия дәүләт кинематография институтының режиссерлык факультетын тәмамлый. Күп кенә премияләр һәм бүләкләр лауреаты.
Ул 2011 елның 11 мартында инсульттан Мәскәүдә вафат булды.
Бөркетле
Бөркетле — Кече Балыклы (Ашказар бас.) елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Федоровка районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Луис-Эдуарду-Магальяйнс (Баия)
Луис-Эдуарду-Магальяйнс  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Буен (Де-Севр)
Буен — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Куюлу (Антакья)
Куюлу (Kuyulu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эль-Сегундо (Калифорния)
Тарихы
Эль-Сегундо шәһәре  елда нигезләнгән.
Гадом
Гадом — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сергей Харламов
Сергей Харламов (Сергей Сергей улы Харламов,, — , ) — СССР һәм РФ футболчысы (сакчы), РФ беренче дивизионы җиңүчесе, РФ премьер-лигасының бронза призчысы (2002, 2003, Казан «Рубин»ы составында).
Зёрен (Гольштейн)
Зёрен (Sören) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Понси
Сен-Понси — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
(14961) d'Auteroche
(14961) d'Auteroche — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 8 июнендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 LV3» саналган.
Айрат Хәмматов
Айрат Касыйм улы Хәмматов — ССРБ боксчысы, дөнья чемпионы (1989, 57 кггача авырлыкта), Яхшы ихтыяр уеннарының бакыр медале иясе (1990, 60 кггача авырлыкта), Европа чемпионатының көмеш медале иясе (1991, 60 кггача авырлыкта).
Тормыш юлы
Айрат Хаматов 1965 елның 2 февралендә Казанда туа. 13 яшендә Дәрвишләр бистәсенең «Ракета» спорт клубында тренер М. Вәлиуллинда спорт белән актив шөгыльләнә башлый. Аннары атказанган тренер Виктор Краснов җитәкчелегендә әзерлекне дәвам итә, ярышларда «Зенит» ирекле спорт җәмгыятен тәкъдим иткән.
1986 елда РСФСР халыклары спартакиадасында җиңел авырлык категориясендә җиңә, Советлар Берлеге беренчелегендә бакыр медаль яулый. Бу җиңүләр нәтиҗәсендә илнең олылар җыелмасына эләгә һәм зур халыкара турнирларда катнаша башлый.
1989 елда милли беренчелектә көмеш медаль яулый, Манилда мэр Кубогында, финал ярышында Филиппин Леопольдо Кантансиога оттырып, көмеш медаль ала, Мәскәүдә узган дөнья чемпионатында алтын медаль ала. Бу казанышлары өчен «Атказанган спорт мастеры» һәм «Күренекле боксчы» дигән мактаулы исемнәргә лаек була.
Киләсе сезонда Сиэтлда узган ирекле ихтыяр уеннарында бакыр медаль ота — ярымфинал стадиясендә аны унҗиде яшьлек америкалы Оскар де Ла Хойя җиңә.1991 елда Гөтеборгта узган Европа чемпионатында көмеш медальгә лаек була, ССРБ чемпионы титулын яулый. Җыелма команданың лидеры буларак, 1992 елда Барселонада узган җәйге Олимпия уеннары ярышларында катнашырга тиеш була, ләкин Тамбовта узган БДБ сайлап алу чемпионатында Артур Григорянга оттыра. Спорт карьерасын 1992 елда тәмамлый.
1999 елның декабреннән спорт функционеры, Татарстан Республикасы бокс федерациясе президенты вазыйфасын били. Өйләнгән, улы һәм кызы бар.
Злотна
Злотна — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любятув (Злоторийский повяты)
Любятув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ка Пива (Римини)
Ка Пива — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Пива Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Брас (Вар)
Ле-Боссе (Le Beausset) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,00 км².
Андрей Харлов
Андрей Харлов (Андрей Васили улы Харлов,, — , ) — РФ шаһматчысы, гроссемейстер (1992), тренер.
Мардас
Мардас — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАС/ИДЕЛ/2231/87/135/89    кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Ковров каласыннан тамагына кадәр,  Уводь  елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Ука кушылдыклары бассейны, Мукшыдан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Румянка
Румянка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алман (Висконсин)
Алман  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каньете-де-лас-Торрес
Каньете-де-лас-Торрес — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәйзелгаян Килмәтев
Фәйзелгаян Килмәтев (Фәйзелгаян Мөгаллим улы Килмәтев,, — , ) — мәгариф эшлеклесе, Свердлаудагы мөселман педагогия техникумы мөдире (1919-1923). 1923 елдан Казанда: икътисадчы, Казан синтетик каучык заводында сектор башлыгы. 1938 елда 8 ел лагерьләргә хөкем ителә, шуннан соң Краснояр краена сөрелә; сөргендә һәлак була.
Пушкарево 1-е (Туринская Слобода районы)
Пушкарево 1-е (Пушкарево 1-е) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Невиркув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рамил Хәсәнгатин
Рамил Хәсәнгатин (Рамил Вәгыйз улы Хәсәнгатин,, — , ) — РФ шаһматчысы, гроссемейстер (2003), Россия чемпионы (команда исәбендә, 1998, 2002, 2003).
Барки (Веткавский районы)
Барки  (Баркі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кадыоглу (Деврекани)
Кадыоглу (Kadıoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Деврекани илчесенә караган бер авыл (köy).
Буе-Лоре
Буе-Лоре — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Динар Хәфизуллин
Динар Хәфизуллин (Динар Рамил улы Хәфизуллин,, — , ) — РФ һоккейчесе (сакчы), яшьләр дөнья чемпионатының бронза мидәле иясе (2009), Гагарин кубогы иясе (2015, 2017).
IC 156
IC 156 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
(7588) 1992 FJ1
(7588) 1992 FJ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 24 мартында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 FJ1» саналган.
Сергей Чеботарев
Сергей Чеботарев (Сергей Чеботарев, ) — РФ сәяси-дәүләт эшлеклесе
Тәрҗемәи хәле
1969 елның 14 октябрендә Магдагачи шәһәрендә туган.
Хезмәт юлы
..
Аксаркино
Аксаркино (Кугу Аксарка, Аксаркино) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,1%), руслар (2,9%).
Шиһабетдин Гобәйдуллин
Шиһабетдин Гобәйдуллин (Шиһабетдин Гыйззетдин улы Гобәйдуллин,, — , ) — мәгариф эшлеклесе, Свердловск татар-башкорт педагогия училищесы мөдире (1926-193?).
Лукас-ду-Риу-Верди
Лукас-ду-Риу-Верди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Любятув (Сьредский повяты)
Любятув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эль-Сентро (Калифорния)
Эль-Сентро  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эль-Сентро шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Проже-де-Салер
Сен-Проже-де-Салер — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Марс иярченнәре
Фобос һәм Деймос  (φόβος — «куркыныч», δείμος — «имәнеч») — Марс планетасының ике иярчене.
Һәр ике иярчен үз күчәләре һәм Марс тирәсендә бер периодта әйләнәләр, шуңа күрә алар планетага һәрвакыт бер яклары белән карыйлар. Марс үзенең тартылышы белән Фобосның хәрәкәтене акрынайта; бу киләчләктә аның Марс өслегенә төшүенә китерәчәк. Деймос, киресенчә, Марстан ераклаша.
Һәр ике иярчен өч күчәрле эллипсоид рәвешендә, Фобос (26,6×22,2×18,6 км) Деймостан (15×12,2×10,4 км) бераз зуррак.
Зёруп
Зёруп (Sörup) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яран (Иләт кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
(14962) Masanoriabe
(14962) Masanoriabe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 9 октябрендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TL15» саналган.
Роскоммон (округ, Мичиган)
Роскоммон — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Роскоммон шәһәре.
Халкы
2019 елда халык саны 23 955 кеше тәшкил иткән.
Ка Пилино (Модена)
Ка Пилино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Пилино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Невиркув-Колёния
Невиркув-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Армутлу (Бозкыр)
Армутлу (Armutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бозкыр илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Воманди (мистечко округы, Висконсин)
Воманди  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Воманди халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Злотниця (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Злотниця  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Куюлу (Ешилъюрт)
Куюлу (Kuyulu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гаевко
Гаевко — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Владимир Хвостов
Владимир Хвостов (Владимир Михаил улы Хвостов,, — , ) — СССР тарихчысы, профессор (1939), яңа тарих һәм халыкара мөнәсәбәтләрен өйрәнүче, СССР ФА академигы (1964), СССР педагогия фәннәре академиясе президенты (1967-1971).
IC 157
IC 157 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Турия (Ковасна)
Турия — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Басараби (Долж)
Басараби — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җорҗ Һилл
Җорҗ Һилл (George A. Hill,, — , ) — британ күзәтчесе (бригадир), Россия ватандашлар, Беренче һәм икенче бөтенднья сугышларында катнашучы.
Чертовля
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тверца, инешенән (ВышневОлывец гидроузеленән) Тверь каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Идел Рыбинск сусаклагычына чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Яков Хинчин
Яков Хинчин (Яков Григори улы Хинчин,, — , ) — галим, целлүлоза-кәгазь җитештерү өлкәсендә белгеч, профессор (1920), техник фәннәр докторы (1937).
Алмена (шәһәр, Висконсин)
Алмена  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карденья
Карденья — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барки (Узовски авыл советы)
Барки  (Баркі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Бренон
Бельжантье (Belgentier) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,38 км².
Горевщина
Горевщина (Горевщина) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Лукресия (Риу-Гранди-ду-Норти)
Лукресия  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Иске имлә
Иске имлә (ايسكی املا) — татар телендәге дөрес язу кагыйдәләренең төре. Гарәп әлифбасында булган имлә. Иске татар әдәби телнең нигезе булып тора. Иске имләдә кагыйдәләрендә 1924 елга кадәр барча татар матбугат басмалары басылган. Хәзерге вакытта иске имләне Кытай татарлары куллана.
Тел-алды сузыклары (и, и (кыска), э, ө, ү), сүз уртасында хәрефләр урынына хәрәкәләр белән белгеләнгән һәм бу Төрки телләргә охшашрак имләне тәэмин иткән. Сүз башында вә ахырындагы бөтен сүзләр һәм сүз уртасындагы тел-арты (а, ы, о, у) хәрефләре белән билгеләнгән. Яңа имләгә караганда, бу озын гомерле әлифба татар теле өчен Гарәп-нигезле әлифбалар арасында яхшырак нигез тәшкил итә.
Гатикъ(борынгы) чоры
Гатикъ (борынгы) чоры (922-1445 сәнәләр, 28 хәреф) ошбу имлә гәрәб хәрефләреннән генә тора. Гатикый чорга караган татар-гарәп әлифбасы ислам динен рәсми кабул рәвештә Болгар дәүләте тарафыннан рәсми рәвештә кабул ителгәннән соң гамәлгә кергән дип санала. Ибн Фазлан Багъдад хәлифлеге сифаратенең кябибе яза булгар-сәркалиб дәүләтендә инде төзелгән иде мәсҗид һәм уку йортлары. Димәк булгарлар ислам динен кабул иткәннәр һәм гарәб әлифбисын кулланганнар инде VIII гасырда. Шундый иртә ислам диненең кабул итүе Болгарлар арасында табигыннар булуы сәбәп булырга мөмкин.
Кара ханнар дәүләтендә Солтан Сатук Бугра Хан (920–956) 934-нче елда Ислам динен кабул иткән, һәм Караханидларның массакүләм динен кабул итү 960-нчы елда булган. Пәйтәхете Кашгарга күчкән. Ошбу хәл кадими татар әдәби традицияләренә өтәргеч бирде.
һәм башкалар.
Кадими чор
Кадими чор(1445-1883 еллар, 32-35 хәреф) Ошбу чорда 28 хәрефкә 6 хәреф өстәлә.
Хәреф өстәлүләр ике өлештән тора. Иң беренче, гәрәб әлифбасындагы хәрефләр татар теленә хас булган бөтен тартыкларны белдерер өчен һәм фарсы теленең киң таралуы нисбәтеннән фарсы сүзләрен үзгәртмичә языр өчен 4 хәреф өстиләр. Шул дүрт хәреф татар сүзләренә дә тарала. Соңында татар әдипләре ڭ һәм ۋ хәрефләрен кулланалар, әммә кайбер мәшһүр әдипләребер "Ң" урынына "нүнкәф" نك куллануны дәвам итәләр. ۋ хәрефе урыс сүзләрдә генә, Ң исә татар сүзләрендә генә очрыйлар. Шагыйребез Габдулла Тукай "НүнКәф" хәрефен ڭ итеп кулланган, димәк ике хәрефкә аермыйча. Кадими чорда кулланыла торган имләне "Иске татар теле әлифбасы" дип атыйлар. Ошбу имлә бик якын була төрки, гәрәб халыклары белән аралашырга.
Иске имләнең кадими чорындагы әдәби истәлекләр:
һәм башкалар.
Иң соңгы совет чорындагы иске имләгә караган документ Муса Җәлилнең "Моабит Дәфтәре" булып тора.
Җәдиди чор
Яңа имләнең җәдиди чор 1883-1923 елларга туры килә. Әмма Кадими чордагы имләне куллану дәвам итә. Сүз башындагы сүзыкларны аерым белдерә башлыйлар. Һәр татар сузык хәрефләрен аерым белдерәләр.
Әхмәтһади Максуди һәм Габделкаюм Насыйри татар телендә булган сузыкларны аерым билгеләүне тәкъдим итәләр.
Галимҗан Ибраһимов үзенең "татар сарыфы" дәреслегендә (1918) "Татар әлифбасы 38 хәрефтән тора: 32 тартык, 6 сузык" Татар телендә язуда сүз уртасында [о][ө][е][ы]авазларын аеру өчен өстенә "өтер" даммә куйганнар.
Мисаллар
Габдулла Тукайның «Китап» шигъренең асыл нөсхәсе(«Мәктәптә милли әдәбият дәресләре»ннән):
کتاب
،هیچده کوڭلم آچلماسلق اچم پوشسه
،اوز اوزمنی کوره‌لمیچه روحم توشسه
جفا چیکسه‌م، جوده‌ب بتسه‌م بو باشمنی
،قویالمیچه جانغه جلی هیچ بر توشکه
،حسرت صوڭره حسرت کیلب آلماش، آلماش
،کوڭلسز اوی بله‌ن تمام ئه‌یله‌نسه باش
کوزلرمده کیببده جیتمگان بولسه
.حاضرگنه صغلوب، صغلوب جلاغان یاش
شول وقتده مین قولیمه کتاب آلام
آنڭ ایزگی صحیفه‌لرن آقتارام
.راحتله‌نوب کیته شونده جانم، ته‌نم
.شوندنغنه دردلريمه درمان طابام
،اوقوب بارغان هربر یولم، هربر سوزم
بولا مینم یول کورسه‌تکوچی یولدزم
.آچیلا‌در، نورلانا‌در کوڭلم، کوزم
جیڭلله‌نه‌م، معصومله‌نه‌م مین شول چاقده
رحمت ئه‌یته‌م اوقوغانم شول کتابقه
،اشانچم آرطه‌ مینم اوز اوزیمه
.امید برلن قاری باشلیم بولاچقغه
«Үз үземә»:
اوز اوزیمه
،تلیم بولورغه مین انسان علی
.تلی کوڭلم تعالی بالتوالی
کوڭلم برلن سویه‌م بختن تاتارنڭ
کوررگه جانلیلق وقتن تاتارنڭ
.تاتار بختی اوچون مین جان آتارمن
.تاتار بیت مین اوزمده چن تاتارمن
،حسابسز کوب مینم ملتکه وعده‌م
.قرلماسمی واوی، والله اعلم
Чагыштырма мисал
Киләсе текст Иске имлә, Яңа имлә, Заманәлиф, Яңалиф һәм Кирилл әлифбасы кулланып чагыштыру өчен бирелә.
Рунув (Мазовия воеводалыгы)
Рунув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бәрмеш
Бәрмеш — Башкортстанның Тәтешле районы биләмәләрендә ага торган елга. Йок елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Олы Шаплак
Олы Шаплак (Кугу Шаплак, Большой Шаплак) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (85,1%), татарлар (8%), чирмешләр (6,9%).
Андреа Андреен
Элленор Андреа Андреен (Ellenor Andrea Andreen, 11 июль 1888, Эр — 20 апрель 1972) — медицина фәннәре докторы (1933), Стокгольм клиник госпиталенең баш табибы, Швеция халыкара хатын-кызлар демократик хәрәкәте эшмәкәре, тынычлык өчен көрәшче. «Халыклар арасында тынычлыкны ныгыту өчен» халыкара Сталин премиясе лауреаты (1953).
Матня
Матня — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Люлех елгасының уң ярына тамагыннан 24 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Андреа Андреен
Эшчәнлеге
1930 елдан алып Андреен Андреа Швеция хатын-кызларының Сул союзын җитәкли (CSV). 1952 елда КХДР да һәм КХР да бактериологик сугыш фактларын тикшерүдә катнашкан. 1953 елдан — халыкара хатын-кызлар демократик федерациясе вице-президенты.
(7589) 1992 SR1
(7589) 1992 SR1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Андреа Андреен
Эшчәнлеге
Швецияда радикал пацифизм хәрәкәте вәкиле, тынычлык саклауга, атом сугышы янавына каршы юнәлтелгән зур иҗтимагый-сәяси эш алып бара.
Матня
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Андреа Андреен
Гаиләсе
Ике тапкыр кияүдә була. Беренче ире — швед физик-химигы, Швед Фәннәр академиясе әгъзасы, 1926 елда химия буенча Нобель премиясе лауреаты Теодор Сведберг (1884-1971) белән никахтан (1909-1915) ике бала туа: Хиллеви Сведберг (1910-1990), архитектор, һәм Элиас Сведберг (1913-1987), дизайнер.
(7589) 1992 SR1
Тарихы
1992 елның 16 сентябрендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SR1» саналган.
Ка Пирами (Венеция)
Ка Пирами — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Недежив
Недежив — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Иван Холмогоров
Иван Холмогоров (Иван Николай улы Холмогоров,, — , ) — шәркыятьче, гарәбиятче, фарсы әдәбияте белгече.
Недежив
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ка Пирами (Венеция)
Географиясе
Ка Пирами Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(14963) Toshikazu
(14963) Toshikazu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Зюдерау
Зюдерау (Süderau) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ирина Хрунова
Ирина Хрунова (Ирина Владимир кызы Хрунова,, — , ) — РФ адвокаты, «Агора» халыкара хокук яклау оешмасының хокук аналитигы.
Сагино (округ, Мичиган)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1822 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 195 012 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2072 км² тәшкил итә.
Кадыоглу (Чайҗума)
Кадыоглу (Kadıoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Пьер (Канталь)
Сен-Пьер — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Людвиковице-Клодзьки
Людвиковице-Клодзьки — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD151860
HD151860 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
IC 158
IC 158 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Куюлук (Мезитли)
Куюлук (Kuyuluk) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Злотово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Злотово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алменд (шәһәр, Висконсин)
Алменд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Эль-Серрито (Калифорния)
Эль-Серрито  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Алменд (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эль-Серрито (Калифорния)
Тарихы
Эль-Серрито шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаево (Дравский повяты)
Гаево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каркабуэй
Каркабуэй — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рупин (Маковский повяты)
Рупин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Луминариас
Луминариас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Армутлу (Элмалы)
Армутлу (Armutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Луминариас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Барок (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вудрафф (сан алу урыны, Висконсин)
Вудрафф  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Неджвиця-Дужа
Неджвиця-Дужа — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Вудрафф (сан алу урыны, Висконсин)
Географиясе
Вудрафф халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Неджвиця-Дужа
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вудрафф (сан алу урыны, Висконсин)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7590) Aterui
(7590) Aterui — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Буссе (Де-Севр)
Буссе — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Турия (Олт)
Турия — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Согыт (Карлы кушылдыгы)
Согыт — Карлы елгасы (Зөя бас.) кушылдыгы. Чуашстанның Батыр районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Свияжский
Свияжский — Татарстан Республикасының Апас районындагы поселок.
Халкы
Авылда 2010 елга 550 кеше яши. Милли составы: татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Башкорт дәүләт сәнгать музее
'''М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музее'''(М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы) — Уфадагы музей.
1919 елның 5 гыйнварында, Россиядә тәүгеләрдән булып шәһәрнең революцион комитеты карары нигезендә оештырыла һәм бер елдан соң, 1920 елның 5 гыйнварыннан, эшли башлый. Ул чакта Пролетар сәнгать музее дип атала. Музейга шәһәрнең иң матур йорты бүленә, аңа учреждениеләрдәге, качкан дәүләтле өйләрендәге, губерна— музеендагы сынлы сәнгать әйберләре күчерелә. Музейны оештыру өчен Мәскәүдән рәссам һәм архитектор И. Е. Бондаренко чакырыла. Ул килгәч тә, эшкә урындагы рәссамнарны җәлеп итә.
Зюдербраруп
Зюдербраруп (Süderbrarup) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Башкорт дәүләт сәнгать музее
Тиздән Мәскәүдән күренекле рус рәссамы М. В. Нестеровның якташларына — Уфа халкына — бүләк иткән 102 картинадан торган коллекциясе кайтарыла. Революцияга тиклемге рус сынлы сәнгате мирасларыннан торган бу коллекциядә И. Репин, И. Левитан кебек бөек рәссамнарның картиналары да була.
Музейның XIX—XX быуаттагы рус сәнгате булеге Нестеров бүләге белән генә чикләнми. Аны тулыландыруга Мәскәү һәм Ленинград галереялары һәм музейлары зур ярдәм курсәтә. Алар аша Уфага Көнбатыш Европа, шулай ук Япония һәм Кытай сәнгате үрнәкләре дә килә. Музей тоташ тулылана. Башкорт сынлы сәнгатенең барлыкка килүе, халыкның сырлап, бизәп, чигеп зәвык белән эшләгән әйберләрен җыю буенча үтә торган экспедицияләр сөземтәсендә музейда купшы, шул исәптән Башкортстанның үткәнен һәм бүгенгесен чагылдыручы яңа бүлекләр ачыла.
Роберт Вудро Вилсон
Роберт Вудро Вилсон (,, — , ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1978).
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
(14964) Robertobacci
(14964) Robertobacci — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 2 ноябрендә Л. Тези, Г. Каттани тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VS» саналган.
Бриньоль
Бес-сюр-Исоль (Besse-sur-Issole) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 37,19 км².
Людгежовице
Людгежовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ключи (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Ключи (Ключи) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Басараби (Сучава)
Басараби — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ключи (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), татарлар (4%).
Басараби (Сучава)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зомбе
Зомбе — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бәрсүән (елга)
Бәрсүән (Берсианка) — Агыйделнең сул як кушылдыгы. Башкортстанның Чишмә районы һәм Уфа районы биләмәләрендә ага. Зубово һәм Чесноковка авыллары арасында Агыйделгә кушыла. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ка Пирето (Болонья)
Ка Пирето — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Пирето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 159
IC 159 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Рупин (Остроленцкий повяты)
Рупин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Межица
Межица — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Теза елгасының сул ярына тамагыннан 159 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галово (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Галово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барок (Гомельский районы)
Барок  (Барок ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лунарделли
Лунарделли — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Голубое Озеро (Мари Иле)
Голубое Озеро (Кандыер, Голубое Озеро) — Мари Илнең Медведево районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк (%).
Альбион (Дейн, Висконсин)
Альбион  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Неджвиця-Косьцельна
Неджвиця-Косьцельна — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Щегринка
Щегринка (Щегра, Шегра) — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тверца елгасының уң ярыннан 124 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тверца, инешенән (ВышневОлывец гидроузеленән) Тверь каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Идел Рыбинск сусаклагычына чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эмеривилль (Калифорния)
Эмеривилль  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эмеривилль шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD151867
HD151867 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Валлан (Де-Севр)
Валлан — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Кастро-дель-Рио
Кастро-дель-Рио — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14965) Bonk
(14965) Bonk — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 24 маенда N. Ehring тарафыннан Bornheim обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 KC» саналган.
Илюшонки
Илюшонки (Илюшонки) — Киров өлкәсенең Мураши районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Куюлук (Козан)
Куюлук (Kuyuluk) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Петр Капица
Петр Капица (,, — , ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1978).
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Санилак (округ, Мичиган)
Санилак — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сандаски шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1822 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 41 587 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2493 км² тәшкил итә.
Сен-Сантен-де-Мор
Сен-Сантен-де-Мор — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
(7591) 1992 WG3
(7591) 1992 WG3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Зюдердайх
Зюдердайх (Süderdeich) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Армутлу (Ефелер)
Армутлу (Armutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
IC 160
IC 160 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Недзелиска (Люблин воеводалыгы)
Недзелиска  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Луперсиу
Луперсиу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Турлуяну
Турлуяну — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вудфорд (Висконсин)
Географиясе
Вудфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Людув-Польский
Людув-Польский — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полдневица (Карюг кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ка Пицинато (Тревизо)
Ка Пицинато — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Анна Квирентия Нильссон
Анна Квирентия Нильссон (Anna Quirentia Nilsson; 30 март 1888 ел — 11 февраль 1974 ел) — «телсез кино» дәверендә билгелек яулаган Америка актеры, чыгышы буенча Швециядан.
Ка Пицинато (Тревизо)
Географиясе
Ка Пицинато Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Анна Квирентия Нильссон
Биографиясе
Эшче гаиләсендә туган. Мәктәпне тамамлаганнан соң Швециянең көнбатышында сатучы булып эшли.1905 елда ул АКШ ка күчеп китә һәм анда беренче вакытта бала караучы булып эшли. Озакламый Анна модель бизнесында уңышлы карьерага ирешә һәм 1911 елда кинога килеп эләгә. Ананры ел саен Нильссон катнашлыгындагы дистәләп фильмнар экранга чыга башлый. «Kalem» студиясендә ул үзенең рольләренең күпчелеген башкара һәм Элис Джойс белән беррәттән йолдыз булып санала. 1920 нче елда Нильссон «Рaramount Рictures» белән уңышлы хезмәттәшлек итә һәм зур уңышка ирешә. 1923 елда Анна Нильссон Рекс Бичның әсәре буенча куелган «Негодяй» фильмында Шерри Мэлоут ролен уйный, аннары бу рольне ремейкларда Бетти Компсон (1930), Марлен Дитрих (1942) һәм Бакстер. Э. (1955) башкаралар.
Ка Пицинато (Тревизо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Анна Квирентия Нильссон
Биографиясе
Тавышлы кино чоры башлану белән Анна Нильссонның карьерасы аска тәгәри, әммә вак рольләрне ул аннары да, 1950 нче елларның уртасына кадәр, уйный әле. 1950 елда «Сансет бульвары» фильмында күренеп кала, бу фильмда Норма Десмонд йортындагы «балавыз фигуралары» кичәсендә ул үз-үзен уйный.
Анна К. Нильссон йөрәк авыруынан 1974 елның февралендә Калифорниянең зур булмаган Хамлет шәһәрендә вафат була .Кинематографияга керткән өлеше өчен актриса Голливуд аллеясындагы йолдызга лаек була.
Зомбровець
Зомбровець — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барсуки (Кармянский районы)
Барсуки  (Барсукі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Русець (Мазовия воеводалыгы)
Русець  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альбион (Джексон, Висконсин)
Альбион  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брю-Орьяк
Борм-ле-Мимоза (Bormes-les-Mimosas) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.
Ганки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Конкиста (шәһәр)
Конкиста — Испаниянең Кордова провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валь
Валь — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
(14966) Jurijvega
(14966) Jurijvega — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.