cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Туаре-сюр-Динан
Туаре-сюр-Динан — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Стшебелино
Стшебелино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Моми (Франци)
Моми — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Моми (Франци)
Гарнавилло (Айова)
Гарнавилло  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарнавилло шәһәре  елда нигезләнгән.
Бойлинг-Спрингс (Төньяк Каролина)
Бойлинг-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габрьела (Анкона)
Габрьела — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габрьела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Леонардув (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виири
Виири (Viiri) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Шартрие-Ферьер
Шартрие-Ферьер (Chartrier-Ferrière) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Брив-ла-Гайард-3 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,16 км².
Саболки
Саболки (Саболкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Грудзковоля
Грудзковоля — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Комсомолка
Комсомолка — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы поселок.
Халык саны — 2 тирәсендә. Почта индексы — 422224.
Тарих
1941 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
NGC 7709
NGC 7709 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Белтень (коммуна, Олт)
Белтень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Средне Гамельне
Средне Гамельне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каштелу (Моимента-да-Бейра)
Каштелу  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дебари (Флорида)
Дебари  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дебари шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Истасйон (Алашеһир)
Истасйон (İstasyon) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Корнуделья-де-Монсан
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильковице (Свентокшиж воеводалыгы)
Вильковице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плоскуцень
Плоскуцень — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Большое Качино
Зур Качино — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Ананьино авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Тәнзилә Килдебәкова
Тәнзилә Килдебәкова  (15 март 1939 ел — 2 март 2015 ел), тел белгече, югары мәктәп укытучысы. Филология фәннәре докторы (1987), профессор (1990). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1999), Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2003).
Биографиясе
Тәнзилә Әсхәт кызы Килдебәкова 1939 елның 15 мартында Уфа шәһәрендә туган.
1961 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый һәм шунда ук эшли башлый.
1977—1978 елларда Монголиядә Улан-Батор университетында укыта.
1990—1995 елларда Башкорт дәүләт университетының гомуми һәм чагыштырма‑тарихи тел гыйлеме кафедра мөдире.
Стшеленцино
Стшеленцино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тәнзилә Килдебәкова
Фәнни эшчәнлеге
Фәнни эшчәнлегенең төп юнәлешләре: функциональ лингвистика, когнитив лингвистика, лексикография, контрастив лингвистика. Ул функциональ грамматика, тел функцияләре һәм номинация типологиясе мәсьәләләрен өйрәнгән; дөнья тел картинасын чагылдырган мохитләрнең функциональ‑семантик теориясе һәм когнитив сүзлектә рус теле, башкорт теле, инглиз теле, француз теле мисаллары нигезендә тел материалын җыю һәм бирү принципларын эшләгән.
Ижевка (Янчер кушылдыгы)
Ижевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Янчер елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Тәнзилә Килдебәкова
Фәнни эшчәнлеге
«Рус теленең функциональ‑когнитив идеографик сүзлеге» («Функционально-когнитивный идеографический словарь русского языка», 2 бүлектә, 2007), «Рус теленең функциональ‑когнитив сүзлеге (Дөнья тел картинасы)» [«Функционально‑когнитивный словарь русского языка (Языковая картина мира)», 2011-13] проектының авторы һәм төп төзүчесе (Г. В.Гафарова белән бергә).
Ижевка (Янчер кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Стшеленцино
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тәнзилә Килдебәкова
Фәнни эшчәнлеге
Утыздан артык ике телле (урысча‑башкортча, урысча‑инглизчә, урысча‑французча) когнитив сүзлекләр авторы.
Ижевка (Янчер кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Виисиреиу
Виисиреиу (Viisireiu) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Альховка (Чавуский районы)
Альховка  (Альхоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Арбын-Я
Арбын-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мань-Я елгасының сул ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Килик (Иртыш кушылдыгы)
Килик — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Элдеш (Улус)
Элдеш (Eldeş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (köy).
Робинсон (Индиана округы, Пенсильвания)
Робинсон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Робинсон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(490) Веритас
(490) Веритас  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1902 елның 3 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1902 JP» саналган.
Искәндәр Абдуллин (1935)
Бу тел галиме турында мәкалә, шагыйрь турында моннан укыгыз
Искәндәр Габдулла улы Абдуллин — татар тел галиме.
Ул 1935 елның 22 октябрендә Татарстанның Яшел Үзән районы Олы Күлбаш авылында хезмәткәр гаиләсендә туа.
Искәндәр хезмәт сөючән, эзләнүчән, тел фәненә мөкиббән киткән зур галим иде. Телнең бер өлкәсе дә аның игътибарыннан читтә калмады. Әдәби тел тарихы һәм стилистика, матур әдәбият теле, лексикология һәм терминология, язма ядкарьләр теле һәм тестологиясе, эпиграфика (кабер ташы язмаларын өйрәнү фәне), татар теленең башка телләр белән бәйләнеш проблемалары, шәҗәрә-генеология мәсьәләләре, басылып чыккан яңа хезмәтләргә бәяләмәләр язу, татар телен һәм тел галимнәрен пропагандалау һ.б. эшләр – бу игелекле зат иҗат иткән юнәлешләрнең кайберләре. Шулар өстенә ул коеп куйган лексикограф – сүзлекләр төзүче дә иде. Ул өч томлык «Татар теленең аңлатмалы сүзлек»ләр һ.б. төзүдә катнашты.
Галимнең дистәдән артык китап-монографияләре, 100дән артык фәнни һәм фәнни-популяр мәкаләләре калды. Иртә вафат булган галимнең киләчәккә планнары зур иде.
Монасют-Одирак
Монасют-Одирак — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Средне Грчеве
Средне Грчеве — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тюффе
Тюффе — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Саварына
Саварына (Саварына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Леонув (Белхатовский повяты)
Леонув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фессвилле
Фессвилле — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Каштелу-де-Пеналва
Каштелу-де-Пеналва — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Грудув
Грудув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белтиуг (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Николай Гоголь
Аның иң танылган әсәрләре: "Мертвые души", "Вечера на хуторе близ Диканьки", «Сорочинская ярмарка», «Вечер накануне Ивана Купала», «Майская ночь, или утопленница», «Пропавшая грамота»;  «Ночь перед Рождеством», «Страшная месть, старинная быль», «Иван Фёдорович Шпонька и его тётушка», «Заколдованное место», "Миргород" җыентыгында: «Старосветские помещики», «Тарас Бульба»;  «Вий», «Повесть о том, как поссорился Иван Иванович с Иваном Никифоровичем», "Ревизор".
Биографиясе
Николай Гоголь 1809 елда 20 мартта Полтава губернасының Сорочинцы авылында туа. Аның әтисе Василий Гоголь-Яновский 1805 елда отставкага чыккан, өйләнгән һәм хуҗалык белән шөгыльләнә башлаган. Тиздән ул элеккеге министр Дмитрий Трощинский белән дуслашкан һәм аның белән бергә йорт театрын барлыкка китергән. Тамашалар өчен украин телендә комедияләр язган, ә сюжетларны халык әкиятләреннән алган. Николай Гогольның әнисе–Мария Косяровская–14 яшендә кияүгә чыккан.
Николай Гоголь гаиләдә өченче бала була. Соңрак гаиләдә тагын сигез бала барлыкка килә, әмма Мария, Анна, Елизавета һәм Ольга кызлары гына исән калалар. Гоголь бик күп вакытын апалары белән бергә үткәрә, хәтта кул эшләре белән дә шөгыльләнә. Ул иртә иҗат эше белән мавыга һәм биш яшендә үз әсәрләрен яза башлый.
Гоголь, ун яшь тулгач, Полтавада укуга әзерләнә башлый. 1821 елда Николай Гоголь югары фәннәр Нежинск гимназиясенә укырга керә. Ул тырыш укучы булмый, ләкин аның хәтере бик яхшы була. Булачак язучының яраткан дәресләре–рәсем һәм рус әдәбияты. Аңа Александр Пушкинның иҗаты бик ошый башлый. Үзе дә уйлап чыгарган «Разбойники» поэмасын, «Братья Твердиславичи» повестен кулъязма журналында урнаштыра. Николай Гоголь гимназиядә театр түгәрәге оештыра. Ул үзе спектакльләр өчен пьесаларны сайлый, рольләрне бүлә һәм декорацияләр ясый. Анда актерлар укучылар була.
1825 елда Гогольнең әтисе үлә. Ул бу югалтуны бик авыр кичерә. Әтисе үлгәннән соң акча белән кыенлыклар башлана. Гоголь сеңелләре файдасына мирасыннан баш тарта.
1827 елда Гоголь «Ганц Кюхельгартен» поэмасын яза. Бер ел үткәч, язучы Нежинский гимназиясен тәмамлый һәм Петербургка китәргә уйлый.
1828 елның декабрендә Николай Гоголь Петербургка хезмәткә урнашырга килә. Ләкин язучы эш таба алмый. 1829 елда Гоголь «Италия» шигырен яза һәм имзасыз «Ватан улы» журналына җибәрә. Әсәрне бастыралар, һәм бу язучыга ышаныч бирә. Ул «Ганц Кюхельгартен» поэмасын да бастырырга була. Әмма бу юлы китап таралмый. Николай Гоголь бөтен тиражны сатып алып яндыра. Бу вакыйгадан соң ул актер булырга тырышып карый, ләкин язучыны эшкә алмыйлар. 1829 елның җәендә Германия буйлап сәяхәткә китә.
1829 елның көзендә Николай Гоголь Петербургка кайта. Акча җитмәгән өчен язучы коллеж асессоры булып эшли башлый. Ә буш вакытында ул Украинадагы тормыш турында повестьлар иҗат итә. 1830 елда «Ватан язмалары» журналында язучы «Вечер на кануне Ивана Купала» повестен бастыра.
Акрынлап Гоголь журналлар өчен яза башлый. Антон Дельвиг яшь авторны Василий Жуковский һәм Петр Плетнев белән таныштыра. Язучылар Николай Гогольгә яңа эш табарга ярдәм итәләр. Ул хатын-кызлар Патриотик институтында укытучы булып эшли башлый, ә ялларда бай дворяннарның балаларына дәресләр бирә. Шул ук вакытта Николай Гоголь Украина турында хикәяләр сериясе өстендә эшли.
1831 елда Гогольнең «Вечера на хуторе близ Диканьки» дигән китабы чыга, ул шул ук вакытта популяр була. Авторны Александр Пушкин, Евгений Баратынский, Иван Киреевский һәм башкалар мактый. 1832 елда Гоголь ул китапның икенче томын чыгара. Бу китапны да бик ошатып алалар. Гогольне барлык әдәби кичәләргә чакыралар, ул еш кына Александр Пушкин белән күрешә башлый. 1832 елның җәендә язучы туганнарын күрергә уйлый һәм юлда беренче тапкыр Мәскәүдә була, анда публицистлар Сергей Аксаков һәм Михаил Погодин, актер Михаил Щепкин белән таныша.
1834 елда язучыга Санкт-Петербург университетында гомуми тарих кафедрасында эшләргә тәкъдим итәләр. Көндез Николай Гоголь Урта гасырлар һәм халыкларның Бөек күчеше чоры турында лекцияләр укый, кичен Украинадагы крестьян-казак восстаниеләре тарихын өйрәнә. 1835 елда Гогольнең «Арабески» исемле тагын бер җыентыгы чыга, анда төрле жанрлар әсәрләре берләшкән була. Бер ай үткәч, «Миргород» дигән тагын бер китабы чыга. Бу китапта вакыйгалар Запорожьеда була. «Миргород»ка «Старосветские помещики», «Тарас Бульба», «Вий» һәм « Как поссорился Иван Иванович с Иваном Никифоровичем» повестьлары керә. «Арабески» һәм «Миргород» җыентыкларының бөтен тиражын тиз сатып алып бетерәләр.
1835 елда Николай Гоголь «Мертвые души» яза башлый. Шул ук елның көзендә Николай Гоголь университеттан китә. Ул профессиональ рәвештә әдәбият белән шөгыльләнергә һәм пьеса иҗат итәргә уйлый. Язучы Пушкиннан әсәр өчен идея бирергә сорый. Шулай Николай Гоголь «Ревизор» әсәрен яза,1836 елда комедияне тәмамлый. Ул аны Василий Жуковскийда кунакта Александр Пушкин, Петр Вяземский, Иван Тургенев һәм башкаларга укый. Пьеса тыңлаучыларга бик ошый. Әмма комедия цензураны үтә алмый, шуның өчен императорның үзеннән театрны куярга рөхсәт сорыйсы була. Берничә айдан соң Гоголь Петербургта Александр театрында репетицияләргә керешә. Комедия премьерасына 1836 елның маенда император Николай I килә һәм спектакльны ошата.
Соңыннан язучы Германиядә, Швейцариядә була, аннары Парижга күченә. Анда Гоголь «Мертвые души» романын язуын дәвам итә. 1837 елның февралендә Пушкин һәлак була. Язучы шагыйрьнең үлемен бик авыр кичерә. Әмма Россия урынына Гоголь Италиягә китә. Анда 1841 елда ул «Мертвые души» романының беренче томын тәмамлый һәм әсәрне бастыру өчен Мәскәүгә әйләнеп кайта.
1842 елның язында «Мертвые души»ны бастыруга рөхсәт бирелә. Шул ук елда тагын бер Гогольның «Шинель» повесте чыга.
1842 елның июнендә Гоголь яңадан чит илгә китә. Бу вакытта ул «Мертвые души»ның икенче томын яза башлый. Ләкин 1845 елда Гоголь аның икенче томы белән үзенең барлык кулъязмаларын яндыра. Дусларына хатлар язмый башлый, ә 1848 елда Иерусалимга китә.
1849 елда язучы Россиягә кайта. 1852 елның 21 февралендә язучы вафат була.
Александр Грибоедов
Александр Сергей улы Грибоедов (1795, Мәскәү — 1829, Тәһран) — рус дипломаты, драматургы, шагыйре, язучысы, пианисты, композиторы. Дворян. Дәүләт киңәшчесе (Статский советник, 1828).
Бердәнбер танылган китабы — «Горе от ума», әлеге әсәр мәшһүр гыйбарәләр чыганагы булып тора.
1829 елда Грибоедов һәм 37 рус вәкиле белән берлектә Тәһран шәһәрендә урнашкан Россия илчелегендә фарсы һөҗүмчеләре тарафыннан үтерелгән.
NGC 7710
NGC 7710 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Габрьеле (Козенца)
Габрьеле — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габрьеле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Остаповская
Климат
Остаповская климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (82%), руслар (15%).
Александрия (Румыния)
Александрия (Alexandria) — Румыниянең Телеорман өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 45434 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Александрия Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1840 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — 95,4%, чегәннәр — 4,5%.
Виисли
Виисли (Viisli) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Боливия (Төньяк Каролина)
Боливия  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Средне Лакнице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боливия (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пүлшә милли футбол җыелмасы
Польша милли футбол җыелмасы — халыкара футбол ярышларында Польша вәкиле булып торучы милли такым.
Крешель
Крешель — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стшелинко
Стшелинко — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шассань-Монраше
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.5 км².
Гарнер (Айова)
Гарнер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарнер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дейд-Сити (Флорида)
Дейд-Сити  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дейд-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Човара Чидамбарасвами Гыйбадәтханәсе
Човара Чидамбарасвами Гыйбадәтханәсе  Эрнакулам районында Човварада урнашкан. Төньяк гыйбадәтханәсенең төп Ходае булып sanctum sanctorum-да көнчыгышка карап торган Натараджа формасындагы Шива Ходае. Ышану буенча бу гыйбадәтханә Кераланың 108 Шива гыйбадәтханәсенең берсе булып тора һәм олы фикер иясе Парашурама тарафыннан Шива Ходаена багышланып куелган булган. Гыйбадәтханәнең Махашиваратри фестивале Малаялам Кумбха аенда (февраль-март) бәйрәм ителә.
Зур Талота
Зур Талота (Талата, Зур Талата) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печор диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Октябрьский (мәгънәләр)
Октябрьский — топоним.
Истиклал (Мезитли)
Истиклал (İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Каштру-Дайри (район)
Каштру-Дайри  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Грудунки
Грудунки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риф Гатауллин
Риф Гатауллин, Риф Хоббула улы Гатауллин (1950 елның 25 феврале, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Югары Ослан районы, Яңа Болгар) — композитор, җырлар авторы, Муса Җәлил премиясе лауреаты (1988), ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (1996), РФ һәм ТР композиторлар берлекләре әгъзасы (2007), ТР «Барлау» һәвәскәр композиторлар берлеге иҗтимагый оешмасы рәисе (1991).
Тәрҗемәи хәле
1950 елның 25 февралендә ТАССР Югары Ослан районының Яңа Болгар авылында туган. Әнисе Марзия Зыятдин кызы Кайбыч районы Чүти авылыннан, әтисе Хоббула Гатаулла улы Әтнә районы Ябынчы  авылыннан. Балачагы әнисе мәктәптә укыткан Югары Ослан районының Яңа Болгар, Мәмәтхуҗа, Келәнче авылларында, Октябрьский бистәсендә уза. Сара Садыйкова тәкъдиме белән Казан музыка укуханәсен (1974), Казан дәүләт консерваториясенең вокал (1979), соңрак композиторлык бүлекләрен (1994) тәмамлаган.
1991 елда Халык иҗаты һәм агарту эшләре буенча фәнни-методик үзәк каршында һәвәскәр композиторлар оешмасын (хәзер ТР «Барлау» һәвәскәр композиторлар берлеге иҗтимагый оешмасы) оештыра һәм шушы көнгәчә алыштыргысыз рәисе булып тора.
Иҗаты
300дән артык җыры бар. Музыка язу һәвәслеге Казан музыка укуханәсендә уку елларында (1970—1974) ачыла. Казанда Горький исемендәге клубка, Сара Садыйкова җитәкләгән Халык хорына йөри. Воровский исемендәге мәдәният сарае каршында «Чишмә» ансамбле оештыра (1975—1980), ансамбль «Халык ансамбле» исемен яулый (1978). Яшьләрнең һәм студентларның ХII Бөтендөнья фестивалендә катнаша (1985, Мәскәү).
Гаилә хәле
Беренче хатыны Гөлзада Сафиуллина, җырчы. Уртак балалары юк. Икенче хатыны Мөршидә Гатауллина,  фәнни хезмәткәр, педагогия фәннәре кандидаты.
Леонув (Згерский повяты)
Леонув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белушень (коммуна)
Белушень — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.
Стшелино
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белушень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(4928) Вермеер
(4928) Вермеер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 21 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UG7» саналган.
Феш-ле-Шатель
Феш-ле-Шатель — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Баткак (Кармасан кушылдыгы)
Баткак — Кармасан елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Благовар районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Средне Пиявшко
Средне Пиявшко — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Альшаники 1
Альшаники 1 (Альшанікі 1 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Средне Пиявшко
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альшаники 1
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вилькув (Свентокшиж воеводалыгы)
Вилькув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Савасцеенки
Савасцеенки (Савасцеенкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Плотонешть
Плотонешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Савасцеенки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Виису
Виису (Viisu) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Элдигин (Ширан)
Элдигин (Eldiğin) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Ширан илчесенә караган бер авыл (köy).
Робсвилл (Пенсильвания)
Робсвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Дейтона-Бич
Тарихы
Дейтона-Бич шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Робсвилл (Пенсильвания)
Географиясе
Робсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кунит
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чупай (мәгънәләр)
Чупай — күп мәгънәле сүз.
Арпин-Лех-Сос
Арпин-Лёх-Сос — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ялбын-Я елгасының уң ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Октябрьское (мәгънәләр)
Октябрьское — топоним.
Ермия (Чернушка районы)
Ермия — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Ананьино авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Кеймада
Кеймада — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
NGC 7711
NGC 7711 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Грудуск
Грудуск — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Козим
Кече Козим — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Обва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Белцаць (коммуна)
Белцаць — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Альшаники 2
Альшаники 2 (Альшанікі 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Белцаць (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Альшаники 2
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Стшельки
Стшельки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монкла (Франци)
Чыганаклар
Монкла (Франци)
Габрьели (Сондрио)
Габрьели — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габрьели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Шаснёй-сюр-Боньёр
Шаснёй-сюр-Боньёр — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Габрьели (Сондрио)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пәнҗәр
Халык саны — 1601 тирәсендә. Почта индексы — 422216.
Тарих
1680 елда нигезләнгән.
1930—1960 елларда — ТАССРның Пәнҗәр районы үзәге.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 63%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Флаже (Ду)
Флаже — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Средне Ярше
Средне Ярше — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2809) Вернадский
(2809) Вернадский  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Вильчице (Свентокшиж воеводалыгы)
Вильчице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2809) Вернадский
Тарихы
1978 елның 31 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 QW2» саналган.
Роджерсвилл (Пенсильвания)
Роджерсвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Савейки (Асвейски авыл советы)
Савейки (Савейкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Леонув (Пйотрковский повяты)
Леонув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Зур Хехеган-Яга
Зур Хехеган-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Октябрьск (мәгънәләр)
Октябрьск — географик атама.
Майн Рид
1849 елда Майн Рид Төньяк Ирландиягә кайта. Анда яралангач, ул Лондонга килә, монда аның беренче романы «Ирекле укчылар» (ингл. The Rifle Rangers) чыга. 1853 елда язучы Элизабет Хайдка өйләнә.
Майн Рид дөньякүләм мәшһүр булган «Башсыз җайдак» (роман Яхъя Халитов тарафыннан татар теленә тәрҗемә ителде) романы авторы.
Гомернең соңгы көннәрендә Майн Рид инвалидка әйләнә. Ул Лондонда 1883 елда вафат була.
Истиклал (Атакум)
Истиклал (İstiklal) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кеймадела (Армамар)
Кеймадела  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Гарпер (Айова)
Гарпер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарпер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дейтона-Бич-Шорс (Флорида)
Дейтона-Бич-Шорс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дейтона-Бич-Шорс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Болтон (Төньяк Каролина)
Болтон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наилә Кирәева
Наилә Кирәева (10 ноябрь 1948 ел — 25 ноябрь 2012 ел) — микробиолог, биотехнолог. Биология фәннәре докторы (1996), профессор (1998). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2006). Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2004).
Биографиясе
Наилә Әхнәф кызы Кирәева 1948 елның 10 ноябрендә Уфа шәһәрендә күренекле башкорт язучысы һәм фольклорчы-галиме Кирәй Мәргәннең һәм Уфада билгеле булган балалар табибы Мәгафирә Кирәева гаиләсендә дөньяга килгән. Бабасы — атаклы башкорт чәчәне Нурмөхәмәт Йомран. 1966 елда Наилә Кирәева урта мәктәпне алтын медальгә тәмамлый һәм Башкорт дәүләт университетының биология факультетына укырга керә.
1971 елда БДУ-ны тәмамлаганнан соң Биология институтында эшли. 1977 елда Н. Ә. Кирәева Казан университетының микробиология кафедрасы аспирантурасында кандидатлык диссертациясе яклый.
1977 елдан алып БДУ да укыта башлый. Бу вакыттан аның тормышы Башкорт дәүләт университеты белән тыгыз бәйләнә һәм гомеренең азагынача ул биохимия һәм биотехнология кафедрасында эшли, биредә ул ассистенттан профессорга кадәр хезмәт юлын үтә һәм университетның алдынгы укытучыларның берсе була.
1996 елда Санкт-Петербург технология университетында докторлык диссертациясе яклый, темасы: «Микробиологические процессы в нефтезагрязненных почвах».
2012 елның 25 ноябрендә Уфада вафат була.
Фәнни эшчәнлеге
Фәнни эшчәнлеге нефть продуктларының, пестицидларның һәм башка пычратучыларның тирә-як мохиттә микробиологик таркалуын өйрәнүгә багышланган. Нефть белән пычранган туфрак һәм су ятмаларын тергезүнең биотехнологик ысулларын эшли. Тирә-як мохитнең нефть белән пычранган объектларына мониторинг ясар өчен биодиагностик күрсәткечләр һәм биотест-системалар сайлап ала.
500-гә якын фәнни хезмәт һәм 2 уйлап табу авторы.
Төп гыйльми хезмәтләре:
Микробиологические процессы в нефтезагрязнённых почвах. Уфа, 1994; Биологическая активность нефтезагрязнённых почв. Уфа, 2001 (авторҙаш); Микробиологическая рекультивация нефтезагрязнённых почв. М., 2001 (автордаш).
Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2006);
Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2004).
Ceyms Coul'
Ceyms Preskott Coul' (inglizça James Prescott Joule, 1818-1889) - ingliz fizigı, termodinamika üseşenä zur öleş kertkän.
Täcribälär häm teoriä yärdämendä cılılıq täbiğäten tiränten tikşergän. Cılılıq belän mexanik eş arasında bäyläneşne kürsätkän, Ğomumi energiä saqlanu qanunın açıp, Termodinamikanıñ berençe nigezen täğbir itä.
Coul' xörmätenä energiä berämlege atalğan - coul.
Coul'- Lents qanunı
1841-1842 yılda Coul' häm Emil Lents ütkärgeçneñ elektr qarşılığı häm çığuçı cılılıq arasında bäyläneşne açalar.
Differentsial' küreneş
biredä w - yegärlek tığızlığı, \vec j — ağım tığızlığı, \vec E — elektr qırınıñ köçäneşlelege.
İntegral' küreneş
biredä dt waqıtta çığuçı cılılıq - dQ, I — ağım köçe, R - qarşılıq, Q - tulı cılılıq
Груець (Пшасниский повяты)
Груець  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Средний Липовець
Средний Липовець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уассо-ле-Пети
Уассо-ле-Пети — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Белцетешть (коммуна)
Белцетешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Острово (Коми)
Острово (Острово) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.
Климат
Острово климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Стшельно (Диңгез буе воеводалыгы)
Стшельно — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Виитасоо
Виитасоо (Viitasoo) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Флаже-Ринье
Флаже-Ринье — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Вильчковице (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арад
Арад (Arad) — Румыниянең Арад өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 159074 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Арад Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1028 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — %.
Альшов 1
Альшов 1 (Альшоў 1 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Октябрьское районы (мәгънәләр)
Октябрьское районы — район атамасы.
Элеҗик (Аксу)
Элеҗик (Elecik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аксу илчесенә караган бер авыл (köy).
Монко (Атлантик Пиренейлар)
Монко — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
NGC 7712
NGC 7712 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Монко (Атлантик Пиренейлар)
Чыганаклар
Монко (Атлантик Пиренейлар)
NGC 7712
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Плоштина (Бузеу)
Плоштина — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Средни Раденци
Средни Раденци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жан-Поль Сартр
Жан-Поль Шарль Эма́р Сартр (фр. Jean-Paul Charles Aymard Sartre; 1905 елның 21 июне — 1980 елның 15 апреле) — күренекле француз фәлсәфәчесе, атеистик экзистенциализм вәкиле, язучы, драматург һәм эссечы, педагог.
Стшепч
Стшепч — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Леопольдув (Лодзь воеводалыгы)
Леопольдув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Киша (Иртыш кушылдыгы)
Киша — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кейран
Кейран — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Шаснон
Шаснон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Ронко (Пенсильвания)
Ронко  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Савейки (Боркавицки авыл советы)
Савейки (Савейкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Габрьелини (Парма)
Габрьелини — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Савейки (Боркавицки авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Габрьелини (Парма)
Географиясе
Габрьелини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Белцешть (коммуна)
Белцешть — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.
Средний Гастерай
Средний Гастерай — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Белцешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Средний Гастерай
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деланд
Деланд — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Деланд шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Алешар
Ла-Алешар — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4335) Верона
(4335) Верона  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 1 ноябрендә тарафыннан Кавриана обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 VC7» саналган.
Виитна
Виитна (Viitna) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Груцеле
Груцеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аш-Люнсим-Сос
Аш-Люнсим-Сос — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лыраки елгасының сул ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фланжебуш
Фланжебуш — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Гарперс Ферри (Айова)
Гарперс Ферри  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарперс Ферри шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кодаш (Әгерҗе районы)
Кодаш — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Халык саны — 279 тирәсендә. Почта индексы — 422205.
Тарих
1680 елда нигезләнгән.
Альшов 2
Альшов 2 (Альшоў 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бордмен (Төньяк Каролина)
Бордмен  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Фатин
Фатин — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Бордмен (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Шевелевка
Зур Шевелёвка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печор диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилянув (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грушев
Грушев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Стшечона
Стшечона — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Грушев
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.