cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дялу-Помилор
Дялу-Помилор — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наярада (Монтана)
Наярада  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Наярада халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
NGC 2030
NGC 2030 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Янишовице (Кросненский повяты)
Янишовице  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бачира (кратер)
Бачира — Венера планетасының -26.5°N, -10°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,3 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Бачира кратеры Әлҗәзаир хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Джексон (Мичиган)
Джексон  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Авре
Авре — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Джексон (Мичиган)
Тарихы
Джексон шәһәре  елда нигезләнгән.
Долене Отаве
Долене Отаве — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Джексон (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долене Отаве
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байльштайн (Мозель)
Байльштайн  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Дубинка (Гродзенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Тшебова
Тшебова — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Усть-Пыжа
Усть-Пыжа (Усть-Пыжа) — Алтай Республикасының Турочак районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (47%), руслар (53%).
Вигнанув (гмина Славно)
Вигнанув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Честер (Монтана)
Честер  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кеньяк
Кеньяк — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Франшвиль
Ла-Франшвиль (La Francheville) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Восточный Мезьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.79 км².
Киршномен
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,93 км².
Искәрмәләр
Киршномен
Кампо Виньяце (Бергамо)
Кампо Виньяце — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Виньяце Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пасом
Пасом — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Вар-Еган елгасының уң ярына тамагыннан 17 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 54 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Согуккую (Наллыһан)
Согуккую (Soğukkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ливада (Бургас өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долене Подполяне
Долене Подполяне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Иллази
Иллази — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Долене Подполяне
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иллази
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(3642) Фриден
(3642) Фриден  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1953 елның 4 декабрендә H. Gessner тарафыннан Зоннеберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 XL1» саналган.
Янкова-Жаганска
Янкова-Жаганска — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ләләпаша
Ләләпаша (Lələpaşa ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
Байндерсхайм
Байндерсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геннадий Матвеев
Геннадий Константинович Матвеев (1908 ел—1996 ел) — совет һәм украин галиме, юридик фәннәр докторы (1951), профессор (1953).
Биографиясе
Матвеев Геннадий Константинович 1908 елның 8 августында (яңа стиль буенча 21 август) Нократ губернасы Пекла авылында, хәзер Марий Элның Новоторъял районында туган.
1918 елда атасы үлгәннән соң малай балалар йортына эләгә. 1925 елда урта мәктәптә белем ала, күпмедер вакыт төрле эшләрдә эшли.
Белем
1928 елда Казан университетының юридик факультетына укырга керә, аны 1933 елда тәмамлый һәм шушы ук университетның аспирантурасында укуын дәвам итә. 1935 елда аспирантурадан Казан юридик институтының ватандашлар хокукы кафедрасына эшкә алына (1931 елда Казан университетының юридик факультеты Совет хокукы институты итеп оештырыла, 1952 елда таркатыла). 1939 елда Бөтен Союз юридик институтында «Возмещение договорного убытка» темасына кандидатлык диссертациясен яклый. 1951 елда СССР Фәннәр академиясе дәүләт һәм хокук институтында «Вина как основание гражданско-правовой ответственности по советскому праву» темасы буенча докторлык диссертациясе яклый.
Эшчәнлеге
1938 елның сентябрендә Геннадий Константинович Киев дәүләт университетына эшкә күчерелә (хәзер Тарас Шевченко исемендәге Киев милли университеты). Бөек Ватан сугышыында катнаша, аннан 1946 елда демобилизацияләнә. Кайтып Киев университетында эшен дәвам итә, юридик факультет деканы була (1949). КПСС әгъзасы. Хаклы ялга чыкканнан соң, яңа оештырылган халыкара хокук һәм халыкара мөнәсәбәтләр факультетына күчә, анда чит ил студентлары белән шөгыльләнә. Краков, Прага, Лейпциг, Рим, Флоренциядә лекцияләр һәм докладлар укый, Парижда һәм Гаагада халыкара конференцияләрдә катнаша.
Халыкара шәхси хокукның Киев мәктәбенә нигез төзүчесе булып тора, никах һәм гаилә кодексын төзүдә катнаша.
Г. К. Матвеев җәмәгать эшләре белән дә шөгыльләнә. 1947 елда Украин ССРы Югары судының ватандашлар коллегиясе әгъзасы итеп сайлана, аның составында укыту эшмәкәрлеге белән беррәттән 1952 елга кадәр эшли. Мизалдар белән, шул исәптән «Хәрби казанышлары өчен» медале белән бүләкләнә.
1996 елның 23 гыйнварында Киевта вафат була. Улы — Юрий Геннадьевич Матвеев шулай ук галим-хокук белгече.
Тшебонь (Великопольское воеводалыгы)
Тшебонь  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демирышык (Мезитли)
Демирышык (Demirışık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мезитли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дубинцы (Воранавский районы)
Дубинцы  (Дубінцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Василий Филиппов (1958)
Василий Николай Филиппов (1958 елның 9 гыйнвары, Пермь өлкәсе, Добрянский районы, Түбән Красное поселогы) — Түбән Кама шәһәре җәмәгать эшлеклесе, Түбән Кама муниципаль районы Советы депутаты.
Биографиясе
Филиппов Василий 1958 елның 9 гыйнварында Пермь өлкәсенең Добрянский районы Түбән Красное поселогында туган.
Хезмәт эшчәнлеген 1976 елда «Түбән Кама нефть химиясе комбинаты» ҖБ ремонт-механика цехының 2 разрядлы котельнигы булып башлый. Нефть химиясе комбинатында КИПиА слесаре, кабельле көч челтәрләре электромонтажнигы булып эшли. 1981-1988 елларда «Таттрансуправление» АТТДА өлкән инженер-технолог, ОТЭР төркеме өлкән инженер-җитәкчесе булып эшли. 1988 елда шәһәр сәламәтлек саклау бүлегенең АТХДА автотранспорт хуҗалыгы башлыгы итеп билгеләнә. 2012 елда «Түбән Кама шәһәренең төзелеш, торак-коммуналь хуҗалык һәм төзекләндерү Департаменты» МУП җитәкчелек итә. 2020 елда Филиппов В.Н. табигатьтән файдалану өлкәсендә күзәтчелек буенча федераль хезмәтнең Идел-Кама Төбәкара идарәсенең дәүләти экологик күзәтчелек бүлеге башлыгы урынбасары итеп билгеләнә.
Филиппов Василий Николаевич актив иҗтимагый эшчәнлек алып бара. Түбән Кама шәһәр Советының 4 чакырылыш депутаты итеп сайланган. 3 чакырылыш Түбән Кама шәһәр Советының шәһәр төзелеше, торак сәясәте, төзекләндерү, коммуналь хуҗалык һәм транспорт мәсьәләләрен алып баручы даими комиссиясен җитәкли. Түбән Кама шәһәр Советында «Бердәм РОССИЯ» фракциясе составында актив эшли.
Филиппов В. Н.җирле үзидарәне торгызуга һәм үстерүгә зур өлеш кертте, дәүләт хакимияте һәм җирле үзидарә органнары арасында конструктив хезмәттәшлек, Түбән Кама шәһәре һәм Түбән Кама муниципаль районының социаль-икътисадый үсешенә юнәлдерелгән чаралар кабул итүгә актив ярдәм итә.
Бүләк һәм премияләре
Татарстан Республикасы Дәүләт Советының Рәхмәт хаты, ТР сәламәтлек саклау министрлыгының Мактау грамоталары, ТР Транспорт һәм юл хуҗалыгы министрлыгының Мактау грамотасы, «РФ Сәламәтлек саклау отличнигы» күкрәк билгесе, ТР сәламәтлек саклау министрлыгының Мактау грамотасы, «Казан шәһәрендәге 2013 елгы XXVII Бөтендөнья җәйге универсиадасы» истәлекле медале, «2014 елда Казанда узачак XXII Кышкы Олимпия уеннары һәм XI Параолимпия кышкы уеннары» истәлекле медале белән бүләкләнгән. Татарстан Республикасы Төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык министрлыгының Рәхмәт хаты белән бүләкләнде. «Татарстан Республикасының Атказанган транспорт хезмәткәре» дигән мактаулы исем, «Татарстан Республикасының Мактаулы сәламәтлек саклау ветераны» исеменә лаек була.
Түбән Кама шәһәр Советының 2020 елның 21 февралендәге 11 номерлы карары белән Түбән Кама шәһәренең социаль-икътисади үсешенә, Түбән Кама шәһәре территориясендә җирле үзидарәне торгызуга һәм үстерүгә зур өлеш керткән, Түбән Кама шәһәр советында актив депутатлык эше, киң иҗтимагый-сәяси эшчәнлек өчен «Түбән Кама шәһәренең Мактаулы гражданины» исеме бирелә.
Авриль-сюр-Луар
Авриль-сюр-Луар — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Турея (Зур Нигва кушылдыгы)
Турея — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Нигва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дялу-Роатей
Дялу-Роатей — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долене Поле
Долене Поле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вигода (гмина Била)
Вигода  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ноксон (Монтана)
Ноксон  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Вигода (гмина Била)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ноксон (Монтана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бодаржевска (кратер)
Бодаржевска — Венера планетасының -22.6°N, -137.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 29,6 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Бодаржевска кратеры поляк композиторы Текла Бодаржевска-Барановска хөрмәтенә аталган.
Заложена
Заложена (Заложена) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Махматлар (Эгирдир)
Махматлар (Mahmatlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Эгирдир илчесенә караган бер авыл (köy).
Джонсвилл (Мичиган)
Джонсвилл  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джонсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яновець (Жаганский повяты)
Яновець  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әнәс Галиев
Әнәс Касыйм улы Галиев (, —, ) — татар язучысы.
Әнәс Галиев 1920 елның 3 апрелендә Татарстанның Арча районы Кушлавыч авылында мулла гаиләсендә туа. Бала чагында Тукай иҗатына һәм матур әдәбиятка гашыйк егет бик мавыгып шигырьләр язарга керешә.
Әнәс Галиев җидееллык авыл мәктәбен тәмамлаганнан соң 1936-39 нчы елларда Казан финанс-экономика техникумында махсус белем ала, аннары берникадәр вакыт Дөбъяз районы һәм Казандагы финанс органнарында инспектор булып эшли.
1940 елда Ә. Галиев армиягә алына, сугышның беренче көннәрендә үк алгы сызыкта була. 1942 елда контузияле хәлдә дошман кулына әсир төшеп, 1945 елга кадәр фашист концлагерьларында газап чигә. Иң аянычлысы шул: әсирлектән кайткач та, аңа озак еллар әдәбияттан читкә тибәрелеп яшәргә туры килә.
1945-49 елларда Татарстан АССРның финанс халык коммиссариатының налоглар һәм җыемнар бүлегендә ревизор, Свердлов, Ленин, Бауман район советы башкарма комитетларының финанс бүлекләрендә инспектор ярдәмчесе, инспектор, өлкән инспектор, ә 1959 нчы елдан 1973 нче елга кадәр Казан шәһәре Совет районы совет башкарма комитетының финанс бүлегендә дәүләт керемнәре инспекциясе начальнигы булып эшли. 1973 елның маеннан ул Вахитов район советы финанс бүлегендә дәүләт керемнәре инспекциясе начальнигы хезмәтендә.
1956 елдан соң гына аның өчен матбугатта басылу мөмкинлеге ачыла. 1958-1996 еллар арасында әдипнең ике шигырь җыентыгы, күп повестьлары, романнары дөнья күрә. Әнәс Галиев 1985 елдан СССР язучылар берлегендә.
Данис Хәйруллин
Данис Тәбибулла улы Хәйруллин (1945 елның 7 октябрендә туган) — татар шагыйре, ике китап авторы, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (1992 елдан). Белгечлеге буенча инженер. Илдар Юзеев исемендәге премия лауреаты (2021).
Тәрҗемәи хәле
Ул 1945 елның 7 октябрендә Татарстанның хәзерге Азнакай районы Таштуган авылында дөньяга килә. Башлангыч белемне туган авылының җидееллык мәктәбендә ала (1953-1960), ә 1964 елда Азнакай районының Чалпы урта мәктәбен тәмамлый. Казанның химия-технология институтына укырга керә. Бер елдан Казан авыл хуҗалыгы институтына күчә, 1969 елда аны тәмамлый. Белгечлеге — авыл хуҗалыгы инженеры-механигы.
1969-1970 елларда Совет Армиясендә хезмәт итә. Берникадәр вакыт Азнакай районының «Марат» һәм «Октябрьнең 40 еллыгы» исемендәге колхозларда баш инженер булып эшли. 1972-1998 елларда Данис Хәйруллин Чаллы шәһәренең Төзелешне механикалаштыру идарәсендә өлкән инженер, прораб, бүлек башлыгы булып эшли. 1998 елдан бирле «Кран-сервис» оешмасында директор урынбасары вазифасын үти.
Иҗат
Шагыйрьнең беренче шигырьләре матбугатта 1979 елдан күренә башлый. 1988 елда Татарстан китап нәшриятында аның «Хәтер» дип исемләнгән шигырьләр җыентыгы дөнья күрә. 1991 елда шул ук нәшриятта аның «Йөрәк тибеше» җыентыгы басылып чыга.
Листец (Бургас өлкәсе)
Листец  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Истрана
Истрана — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кларак (Югары Гаронна)
Кларак — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Шеридан (Монтана)
Шеридан  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Согуккую (Көшк)
Согуккую (Soğukkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Көшк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кампо Гало (Витербо)
Кампо Гало — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Гало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Байдан
Байдан — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Алчедат елгасының уң ярыннан 76 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Артур Бренинг
Артур Бренинг (, —, ) — терапевт, медицина фәннәре докторы (1924), профессор (1934). 1927-1959 елларда КМИдә, 1927-1929 елларда эчке авырулар пропедевтикасы кафедрасы мөдире.
Байдан
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Верне (Алье)
Верне — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Иске Фәйзулла
Иске Фәйзулла (Иске Фәйзулла) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (89,3%), кыргызлар (3%), карачайлар (3%).
NGC 2032
NGC 2032 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дмитрий Рохлин
Рохлин Дмитрий Герасим улы (1895 - 1981) — совет рентгенолог-радиологы, профессор (1932), Медицина фәннәре академиясенең әгъза-корреспонденты (1946), остеопатия, палеонтология һәм сөяк-буын авыруларын рентгенодиагностика өлкәсендә фәнни мәктәпкә нигез салучы.
Биографиясе
1895 елның 7 (21) мартында Витебск губернасы Двинск шәһәрендә туа.
1919 елда Казан университеты медицина факультетын тәмамлый. Минск һәм Варшавада табиб-терапевт һәм педиатр булып эшли, ә 1923 елда Үзәк рентгенология һәм онкология институтына эшкә күчә. Санкт-Петербург рентгенодиагностика бүлеге һәм рентгенология, рентгенология һәм буыннар патологиясе лабораториясендә мөдир була (1941 елга чаклы). Бөек Ватан сугышы елларында берничә фронтның төп рентгенологы булып хезмәт итә. 1945 елдан 1972 елга кадәр Павлов исемендәге 1-нче Ленинград медицина институтының рентгенология һәм радиология кафедрасын җитәкли, анда нормаль һәм патологик остеология һәм палеонтология музеена оештыра. 1973 елдан патологоанатомнарга консультатив ярдәм күрсәтә.
Рохлин сөяк һәм буыннар төзелешен, аларның яшь үзенчәлекләре, шулай ук сөяк системасының патологик процесслар эволюциясе мәсьәләләренә багышланган 300-дән артык фәнни эш алып бара. «Борынгы кешеләр авырулары» китабында кайбер тарихи шәхесләрнең сөяк калдыклары буенча аларның үлем сәбәпләрен, хезмәт һәм көнкүреш шартларын, кичерелгән җәрәхәтләрен өйрәнә. Рохлин тарафыннан сөяк һәм буыннар авыруларына, бигрәк тә Остеомиелит авыруына диагностика принципларын әзерләнә.
Рохлин 1-нсее дәрәҗә Ватан сугышы ордены, Кызыл Йолдыз ордены һәм медальләр белән бүләкләнгән.
(538) Фредерика
(538) Фредерика  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1904 елның 18 июлендә Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 OK» саналган.
Долене Поляне
Долене Поляне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшебош
Тшебош — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чуйка
Чуйка (Чуйка) — Алтай Республикасының Турочак районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (30%), руслар (70%).
Дубичы
Дубичы (Дубічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Байнхаузен
Байнхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаембирде
Лаембирде — Сакмар елгасы кушылдыгы.Башкортстанның Җылаер районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ази-ле-Виф
Ази-ле-Виф — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Яново (Любуш воеводалыгы)
Яново  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клан (Мозель)
Клан (Klang) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,19 км².
Бакер (кратер)
Бакер — Венера планетасының -62.5°N, -40.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 109 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Бакер кратеры Америка биючесе Жозефина Бейкер хөрмәтенә аталган.
Патерен-Игль
Патерен-Игль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Куль-Еган елгасының сул ярына тамагыннан 228 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Махматлар (Амасья)
Махматлар (Mahmatlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
Долене Поникве
Долене Поникве — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дезертин (Алье)
Дезертин — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Лозарево
Лозарево — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавазо-дель-Томба
Кавазо-дель-Томба — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вигода (гмина Воля-Кшиштопорска)
Вигода  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампо д'Адоро (Фрозиноне)
Кампо д'Адоро — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо д'Адоро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дялу-Серий
Дялу-Серий — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мртьян
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусоваяелгасы, Ревда каласыннан Кын авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Марсан
Марсан (Marsan ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
NGC 2033
NGC 2033 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Хәй Сәйфуллин
Сайфуллин Хай Игтисам улы — хезмәт батыры, Ватан сугышы ордены иясе.
Биографиясе
Сайфуллин Хай Игтисам улы Татарстанның Лениногорск районы Сугышлы авылында 1926 елның 15 мартында туа. 1941 елда авылның 7еллык мәктәбен тәмамлый. 1941-1943 елларда колхозда эшли. 1944 елның апрелендә Шөгер военкоматыннан сугышка алына һәм 1945 елның 9 маена кадәр сугыш хәрәкәтләрендә катнаша. Хай абый гвардия старший сержанты.
Башта Беренче Белоруссия фронтының 169 нчы дивизиясе 680 полк составында телефонист булып хезмәт итә. Сугыш беткәнне Германиядә ишетә. Җиңү көнен Берлин шәһәреннән 150 км ераклыкта Эльба елгасы буенда каршылый. Эльба буенда 3 ай торалар. Америка, Англия солдатлары белән очрашалар. Аннары аннан Белоруссиянең Витебск шәһәренә кайталар. Юлда 2 ай ярым булалар. 2000 км ны җәяү баралар. Көн дә 45-50 км юл узалар. 1946 елның манда Брест шәһәренә күчерәләр. Хай абый анда 1950 елга кадәр хезмәт итә. 1950 елның ноябрендә генә туган авылы Сугышлыга катып җитә.
1951-1954 елларда буровойда дизелист була, 1954-1959 елларда карьерда таш вата. 1959 елның 15 сентябреннән алып 1981 елның 3 февраленә кадәр Лениногорск шәһәрендә ВПЧ-11, Ромашкиноның ВПЧ-20 янгын сүндерү частьларында хезмәт итә. 28 ел хәрби, 15 ел гражданский стажы бар. 1955 елда Валиева Агиян Зәки кызы белән тормыш корып җибәрәләр. 3 кыз тәрбияләп үстерәләр.
Дирборн (Мичиган)
Тарихы
Дирборн шәһәре  елда нигезләнгән.
Норт-Браунинг (Монтана)
Норт-Браунинг  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Дирборн (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норт-Браунинг (Монтана)
Географиясе
Норт-Браунинг халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшебухув
Тшебухув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Клермон-ле-Фор
Клермон-ле-Фор — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Тшебухув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(77) Фригга
(77) Фригга  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1862 елның 12 ноябрендә Кристиан Г. Ф. Петерс тарафыннан Обсерватория Литчфилд обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Юрика (Монтана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александр Брехман
Александр Брехман (, —, ) — төзелеш эшләре белән идарә итү гыйлеме белгече, техник фәннәр докторы (1992), профессор (1993), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1990). 1965 елдан КДАТУда, юллары һәм күперләре кафедрасы мөдире (1994-2014), юл корылмалары институты директоры (2001-2011). 1989-2004 елларда Татарстан төзелеш икътисады һәм идарәсе фәнни-тикшеренү институты директоры.
Дубки (Смаргонский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Балесфельд
Балесфельд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зверевы
Зверевы (Зверевы) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Янчево (Любуш воеводалыгы)
Янчево  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Долене Радуле
Долене Радуле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Янчево (Любуш воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Долене Радуле
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Денёй-ле-Мин
Денёй-ле-Мин — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Демокраси (Меликгази)
Демокраси (Demokrasi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Меликгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Брусна (Брусна кушылдыгы)
Брусна — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тула өлкәсе, Липецк өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Брусна елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Анатолий Бржезовский
Анатолий Бржезовский (, —, ) — инкыйлабчы, журналист. 1902-1903 елларда Казанда: Алафузов заводы социал-демократлар түгәрәге җитәкчесе, РСДРПның Казан комитеты әгъзасы. 1903 елда Көнчыгыш Себергә сөрелә. 1905 елда «Потемкин» броненосындагы фетнәдә катнаша. 1907 елда Уфада «Южный Урал» гәҗитен нәшер итә. 1907-1917 елларда Самар, Мәскәү, Киев, Әдис шәһәрләрендә инкыйлаб эшендә. 1917 елдан соң совет эшендә.
Шунарак
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (74%), руслар (26%).
Сахаларның милли киеме
Сурәтләнеше
Х гасырдан саха киеме үзендә төрле чыгышлы сыйфатларны җыя, үзенчәлекләрне туплый башлый. Бу бигрәк тә өс киемендә ачык күренә.
Аны тегү өчен постау, жаккард ефәген, болан һәм поши тиресеннән эшләнгән замшаны (ровдуга), тире, төрле хайван йоннарын файдаланалар.
Кием бизәк-нәкышлар тегеп сырлана, мәрҗән,  алкалар белән  бизәлә.
Җәмгыятьтәге һәм мәдәни  тормыштагы  тарихи вакыйгалар һәм башка төрле  йогынты  аркасында үзгәрешләр кичергәндә дә, саха киеме үзенә хас милли сыйфатларын саклый алган. .
Материалы һәм тегелеше
ХVII—ХVIII гасырларда, христиан диненә күчкәнчегә кадәр саха киеме башлыча табигый материаллар эшләнгән: күн, замша, йорт хайваннарының йоны кулланылган. Төрки халыкларга хас булганча, сахраларда хуҗалыкның төп тармагы булып терлекчелек тора: атлар һәм мөгезле эре мал тотканнар. Шуңа да бу табигый материалларга кытлык булмый.
Кышкы киемне калынайту һәм бизәү өчен җәнлек тиреләрен катлап теккәннәр. Кием каптырмасына, җиңнәренә, аскы яктан ике буй итеп мех тегелгән.
Читтән кайтарылган ефәк, йон тукымалар кыйммәт булган. Аны кулдан алмашу юлы белән алганнар һәм бизәү өчен апликация итеп кенә файдаланганнар.
Кытай киҗе-мамык тукымасы "дабы"дан эчке кием теккәннәр. Тик бу байларның гына хәленнән килгән. Ярлылар эчке киемне, җәйге киемне (күлмәк, халатка охшаш кием) юка замшадан теккән.
Күп кенә халыкларда кием теккәндә туры сызык буйлап киселгән өлге кулланыла. Ул бер яктан, материалның формасына, зурлыгына бәйләнсә, икенче яктан, аны тулырак, яхшырак тотарга ярдәм итә.
Саха милли киемендә дә бу киң чагылыш таба. Көндәлек өчен тәгаенләнгән бөтен киемнәрдә дә гәүдә өлеше һәм җиңе туры киселә.
Хатын-кыз киеменең итәге, каптырмасы тире кисәкләре, мех, мәрҗән белән бизәкләнә. Купшыга киелә торган киемнәр, гадәттә катлаулырак, аскы итәге киңәйтеп, җәелеп киселә.
Җиңе иңбашында җыелып тегелә. Андый җиң төрен «бууктаах» дип атыйлар. «Буф» дигән төре дә бар. Аны бөрмәләп, җыерчыклап, вак чәнчеп, бизәк салып тегәләр.
Рус киеменнән алынган ысул ятмалы яка белән тегү дә кулланыла. Байкал ягы халыкларына хас асимметрик каптырмалы кафтанны хәлле сахалар кигән. Каптырмалары затлы итеп, көмеш, мәрҗән, кыйммәтле мех тасмалар белән бизәлгән пальто теккәннәр.
Халыкларның милли киемнәрендә очраган үзара охшашлык бик тә кызыклы хәл. Халатка охшаган киемнең гәүдә өлешен җиңе белән бербөтен итеп кисү әнә шундыйлардан.
Бу киемне хатыннар җәен кигән. Аларның тегелеше алдагылардан нык аерыла. Тик көнчыгыш азиат халыктарыннан отып алынган мондый киселгән өлге, материалның чыгымы күплектән, киң кулланыш таба алмаган.
«оноолоох, бууктаах» өлгесе
Сахаларда кием өлгесенең киң таралган төре булып «оноолоох, бууктаах» тора.
Бу ысул урыслардан алынган, аннары урындагы халыкның мәдәни йолаларына ярашлы үзгәртеп кулланылган.
Мондый әйберләрнең арка ягыннан уртасындагы һәм кырындагы җәйләр буйлап бөрмәләре бар («оноо»). Шулай ук, җиңенең җилкә өлешендә бөрмәләр эшләнә («буук»).
Шундый итеп тегелгән пальтоны ирләр дә, хатын-кыз да кигән.
Төп аерма бизәлештә. Ирләрнең пальтосын тиредән яки киҗе-мамык тукымадан (даба) теккәннәр. Тукымадан тегелгән пальтога бәрхәттән яка һәм манжетлар куелган.
Хатын-кызларның андый юл белән эшләнгән пальтосы, нинди мизгел  өчен тәгаенләнсә дә, мехтан яки замшадан тегелгән. Замшадан тегелгән пальтоны постаудан яки ефәктән апликация  өстәп бизәгәннәр.
Әгәр тиренең зурлыгы кышкы (мәсәлән, кышкы пальто «саҕынньах») пальто өчен җитәрлек булмаса, замша, мех, тукыма кушып озынайтканнар.
Өс киеме өлгесенең тагын бер ысулы «кытыылаах» дип атала. Бу ысул соңрак, сәнәгать юлы белән җитештерелгән тукымалар була башлагач килеп чыга.
Ул «оноолоох»тан аермалы, каптырмасы, җиңе, итәге буйлап киң итеп ике юл постаудан тасма тегелә. Ул киемне хатын-кызлар салкынча көннәрдә киеп йөргәннәр. Сахаларда кием өлгесенең иң борынгы ысулы «таҥалай» дип атала.
Бу ысул белән тегелгән киемнәр зур түгел. Замшадан (ровдуга) мех белән тегелә.
«Таҥалай» ысулының ачык мисалы булып мехтан кыскартылган җиңле кием тора. Күкрәк бөрмәсе (кокетка]] мәрҗән һәм көмеш белән бизәлә.
Мондый тегү ысулы ХХ гасыр башына кулланыштан чыга башлый. Хәзер инде бөтенләй юкка чыккан.
Аннары тукымалар күбәю сәбәпле саха киеме үзгәрешләр кичерә. Анысы инде  кисү өлгеләрендә дә, тулаем алганда, киемнең төрләрендә дә чагылыш тапкан.
Махматлы (Чамарды)
Махматлы (Mahmatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Чамарды илчесенә караган бер авыл (köy).
Кавайон-Веронезе
Кавайон-Веронезе — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Аллиньи-ан-Морван
Аллиньи-ан-Морван — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Пан Чжао (кратер)
Пан Чжао — Венера планетасының -17.1°N, -147°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 39 километр озынлыкта булган кратеры.
Лозенец (Бургас өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампо д'Амелия (Фрозиноне)
Кампо д'Амелия — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо д'Амелия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Клуанж
Клуанж (Clouange) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,01 км².
Искәрмәләр
Клуанж
Вигода (Ловицкий повяты)
Вигода  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 2034
NGC 2034 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тшек
Тшек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пеньк. Еган
'''Пеньк. Еган''' — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1546/5    кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Долене Селце
Долене Селце — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(709) Фрингилла
(709) Фрингилла  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1911 елның 3 февралендә Джозеф Хелффрич тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1911 LK» саналган.
Ягрыш (Шеньг кушылдыгы)
Ягрыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шеньга елгасының уң ярыннан 83 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кобус (Югары Гаронна)
Кобус — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Демрек (Һасса)
Демрек (Demrek) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Һасса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Долене Скопице
Долене Скопице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бальдринген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дирборн-Гайтс (Мичиган)
Дирборн-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Махматлы (Сунгурлу)
Махматлы (Mahmatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Чытыр
Чытыр (Четыровка) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (62,1%), чуашлар (31,9%).
Дирборн-Гайтс (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каваллино-Трепорти
Каваллино-Трепорти — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Овандо (Монтана)
Овандо  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Каваллино-Трепорти
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Овандо (Монтана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лозица (Бургас өлкәсе)
Лозица  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Согуколук (Чине)
Согуколук (Soğukoluk) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Чине илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фуркат
Закиржан Фуркат (Zokirjon Xolmuhammad o`g`li Furqat; 1858—1909) — үзбәк шагыйре һәм публицисты.
Закиржан Халмухаммәд, үзенә Фуркат (Аерылышу) псевдонимын ала, 1858 елда Коканд шәһәрендә вак сәүдәгәр-һөнәрче гаиләсендә туган. Ул мәктәптә, аннары мәдрәсәдә укыган. Сатучы приказчик булып эшли. 1889 елда Фуркат Ташкентка күчеп килә һәм Күкелдаш мәдрәсәсендә урнаша. Ташкентта шагыйрь ике ел яши. Фуркат иҗатының иң нәтиҗәле чоры була бу.
Фуркат үзбәк шагыйрьләре арасында беренче публицист та була, рус телен, рус фәнен һәм техникасын күнегү кирәклеге турында яза. Фуркат мәгрифәтчелеккә өнди, рус теле аша дөнья мәдәниятенә ылыктырып, халкын агартуга ынтыла.
Дялу-Скеюлуй
Дялу-Скеюлуй — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Фуркат
Әсәрләре: «Гимназия», «Фән турында», «Театр турында», «Рояль», «Суворов», «Шагыйрьнең тәгаенләнеше һәм шигъриятнең югарылыгы турында». Н. Гребнев тәрҗемәсендә: «Ташкент шәһәрендә оештырылган музыкаль җыен турында», «Ташкент шәһәрендәге күргәзмә турында», «Елгә дәшү».
Дялу-Скеюлуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фуркат
Рус телене тәрҗемәләре
См. Наум Гребнев. Истоки и устья. Переводы из узбекской поэзии Изд-во Гафура Гуляма Ташкент 1983
См. Наум Гребнев. Другие слова. Избранные переводы из узбекской народной и классической поэзии. Издательство литературы и искусства им. Гафура Гуляма. Ташкент 1973
Сылтамалар
Закирджан Әлмөхәммәд Фуркат (1858-1909)
Лайсята
Лайсята — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Айваседа-Пур елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 5 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дубляны (Мастовский районы)
Дубляны  (Дубляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Аллиньи-Кон
Аллиньи-Кон — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Мешәбаш
Мешәбаш (Meşəbaş ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
NGC 2035
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Баррера (кратер)
Баррера — Венера планетасының -16.6°N, -109.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 27 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Баррера кратеры испан язучысы медицинской Оливия Баррера хөрмәтенә аталган.
Ярнатув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тшемешно (Кротошинский повяты)
Тшемешно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Александрия (Нью-Гэмпшир)
Александрия  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тшемешно (Кротошинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александрия (Нью-Гэмпшир)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампо дей Гали (Фрозиноне)
Кампо дей Гали — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо дей Гали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вигода (Лодзький-Схидний повяты)
Вигода  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Долене Сушице
Долене Сушице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дубна (Мастовский районы)
Дубна  (Дубна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кнютанж
Кнютанж (Knutange) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,43 км².
Искәрмәләр
Кнютанж
Каварцере
Каварцере — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Зяблец
Зяблец (Зяблец) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Мансур Шиһапов
Мансур Шиһапов — татар шагыйре, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1996). Саҗидә Сөләйманова премиясе лауреаты (2010).
Тәрҗемәи хәл
Мансур Шиһапов Балык Бистәсе районының Яншык авылында 1940 елның 1 маенда туа.