cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гора (Савона)
Географиясе
Гора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Самуэл (Соре)
Самуэл  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зур Урзуга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Отей-Отуе
Отей-Отуе — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
(10527) 1990 UN1
(10527) 1990 UN1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 20 октябрендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UN1» саналган.
Вайи-сюр-Содр
Вайи-сюр-Содр — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
(11595) Монсуммано
(11595) Монсуммано — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 23 маенда А. Боаттини, Л. Тези тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 KN» саналган.
Бонилья-де-ла-Сьерра
Бонилья-де-ла-Сьерра — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Беренче Хоршеваши
Беренче Хоршеваши (Хурашаш, Первые Хоршеваши) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429047. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226850006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100004600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 148 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Караагачлы (Шеһзаделер)
Караагачлы (Karaağaçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Липовець (Польша)
Липовець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Луго-ди-Нацца
Луго-ди-Нацца (Lugo-di-Nazza) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Фьюморбо-Кастелло кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,41 км².
КАМАЗ-2 (футбол клубы, Яр Чаллы)
КАМАЗ-2 — 1993 елда нигезләнгән футбол такымы. футбол клубы буларак 1993-1997 елларда чыгыш ясаган.
Домбровский мазуркасы
— Вокал — Оркестр
“Домбровский мазуркасы” (полякча — Mazurek Dąbrowskiego, икенче атамасы — “Польша әле һич җуелмас...”, полякча — Jeszcze Polska nie zginęła) — Польша дәүләтенең рәсми һәм поляк халкының милли гимны. Полякларның һәм литвалыларның бердәм дәүләте булган Речь Посполита (полякча — Rzeczpospolita) 1795 елда юкка чыга, аның җирләрен Пруссия, Россия һәм Аустрия империяләре басып ала һәм үз дәүләтләренә куша. Поляк гаскәриләре Румга күчеп китеп, Наполеон Бонапарт канаты астына сыенырга мәҗбүр була. Ләкин 1797 елда ук генерал һәм кенәз Ян Һенрик Домбровский, Ватикан һәм Наполеон ярдәменә таянып, эмиграциядә поляк легионнарын оештыра һәм Польша бәйсезлеген кайтаруны максат итеп куя. “Польша әле һич җуелмас...” җырын беренче тапкыр шул елның 20 июлендә хәрби оркестр башкара. Аның музыкасы поляк халкының мазурка калыбындагы милли көенә нигезләнгән. Ләкин Наполеон гаскәрләре 1812 елда Россиядә җиңелгәннән соң, Польша яңадан һәм озак елларга өч империя коллыгына эләгә. “Домбровский мазуркасы” 1830 һәм 1863 еллардагы күтәрелешләр вакытында гимн буларак кулланыла. Беренче бөтендөнья сугышыннан соң гына Польша тулы азатлыкка ирешә. “Польша әле һич җуелмас...” җыры 1927 елда дәүләтнең рәсми һәм халыкның милли гимны буларак кабул ителә.
Ходаравка (Сенненский районы)
Ходаравка (Ходараўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Домбровский мазуркасы
“Домбровский мазуркасы”ның башлангыч текстында тагын ике строфа булган, Польшаның бүгенге рәсми дәүләт гимнында алар юк инде: Niemiec, Moskal nie osiędzie, — Алман-москаль һич узынмас, Gdy jąwszy pałasza,          — Кылыч белән орсаң, Hasłem wszystkich zgoda będzie — Күмәк өндәмәбез булсын I Ojczyzna nasza. — “Татулык һәм Ватан”. Refren (2). — Кушымтасы (2).
Ходаравка (Сенненский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Домбровский мазуркасы
Na to wszystkich jedne głosy  — Безне яклап Костюшко да Dosyć tej niewoli! — Чыккан орыш-яуга, Mamy Racławickie kosy         — Рацлавице чалгыларын Kościuszkę, Bóg pozwoli. — Ярлыкаган Алла. Refren (2).         — Кушымтасы (2).
Биредә Россия баскынчыларына каршы тәүге күтәрелешне җитәкләгән Тадеуш Костюшко телгә алына (тулы исеме — Анджей Тадеуш Бонавентура Костюшко). Аның Краковта туплаган гаскәрендә бары тик чалгылар белән генә коралланган ике мең гади крестьян дә булган. Шуңа да карамастан, нәкъ шушы сугышчылар Раславице авылы янындагы бәрелештә хәлиткеч көч булган.
Ревиця-Колёния
Ревиця-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полтава өлкәсе
Полтава өлкәсе (Полтавська область) — Украина cастaфына керүче өлкә.
Административ үзәге — Полтава шәһәре.
Халык
Милли cастaф (2001): украиннар — 91,4%, руслар — 7,2%.
Административ бүленеш
Полтава өлкәсе 25 районга һәм 5 өлкә буйсынуындагы шәһәренә бүленә.
Рашка (Вранча)
Рашка — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шехостанка
Шехостанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Кыяс районы һәм Татарстанның Әгерҗе районы биләмәләрендә ага. Елга  Кырыкмас елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бейвью (Техас)
Бейвью  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Анна (Старр округы, Техас
Санта-Анна  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Санта-Анна халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нойлер
Нойлер (Neuler) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вельки Кир
Вельки Кир — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сан-Бартоломеу (Коимбра)
Сан-Бартоломеу  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Ң
Ң, ң («койрыклы Н») — кирилл әлифбасының хәрефе; татар әлифбасының унсигезенче хәрефе. Күбесенчә төрки телләрдә кулланыла.
[ŋ] авазны белдерә (чыгарма: кильдин саам телендә [n̥] авазны белдерә).
Иванавка (Крычавский районы)
Иванавка  (Іванаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
GSC3696-1925
GSC3696-1925 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(11596) Francetic
(11596) Francetic — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Николай Байтирәков
Николай Байтирәков (Николай Семёнович Байтеряков,, — , ) — ар телендә иҗат иткән язучы, шагыйрь, тәрҗемәче, УАССР Дәүләт премиясе иясе (1985), Удмуртиянең халык шагыйре (1986).
Новий Гарбув
Новий Гарбув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калинув-Малий (Липский повяты)
Калинув-Малий  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(10528) 1990 VX3
Тарихы
1990 елның 12 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VX3» саналган.
Калинув-Малий (Липский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ленинск-Кузнецкий
Ленинск-Кузнецкий (Ленинск-Кузнецкий) — Россия Федерациясенең Кемерово өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,4%), татарлар (1,3%).
Триполи (Айова)
Триполи  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Триполи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жойца (коммуна)
Жойца — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Языхүюк (Деринкую)
Языхүюк (Yazıhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Деринкую илчесенә караган бер авыл (köy).
Вайи-сюр-Содр (кантон)
Вайи-сюр-Содр — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Гора (Асти)
Гора — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вәли Килмәков
Вәли Килмәков (Валей Кельмакович Кельмаков,, — , ) — ар телбелгече, филология фәннәре докторы (1993), профессор (1996), УАССРның һәм РФнең атказанган фән эшлеклесе (1991, 1993), Удмурт дәүләт университетының гомуми һәм ар (удмурт) телбелеме кафедрасы мөдире.
Ревиця-Крулевска
Ревиця-Крулевска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Боойо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ревиця-Крулевска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эскимос-алеут телләре
Эскимос-алеут телләре - шартлы рәвештә палеоазиат телләренә кертелгән, генетик яктан аерымланган, изоляцияләнгән алеут һәм эскимос телләре семьялыгы.
Сангиньейра
Сангиньейра — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Оту
Оту — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Ходаравка (Шумилинский районы)
Ходаравка (Ходараўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Липовиця (Польша)
Липовиця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джексон (округ, Көньяк Дакота)
Джексон — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кадока шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1914 елда оештырыла.
Нойлинген
Нойлинген (Neulingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иванавка (Новасаматэвицки авыл советы)
Иванавка  (Іванаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рашка (Сучава)
Рашка — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11597) 1995 KL1
Тарихы
1995 елның 31 маенда Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 KL1» саналган.
Зур Холка
Зур Холка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Холка елгасының уң ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 4 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Калышта
Калышта – Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Белорет районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагыИнҗәр елгасының сул ярыннан 199 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Сем елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Питеркино
Питеркино (Питĕркасси, Питеркино) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429052. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226840001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100004700.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Артемейкова (Әчет шәһәр округы)
Артемейкова (Артемейкова, Ут) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.
Питеркино
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 647 кешенең яшәве мәгълүм.
Артемейкова (Әчет шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Питеркино
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
Артемейкова (Әчет шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (50%).
Лумио
Лумио (Lumio) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кальви кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,18 км².
Түбән Кармачы
Түбән Кармачы — Татарстан Республикасының Лаеш районындагы поселок.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Шилнә
Шилнә — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Тукай районы биләмәләрендә ага. Елга Чулман елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 49 км.
(10529) Giessenburg
(10529) Giessenburg — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 WQ4» саналган.
Шилнә
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сан-Жиан
Сан-Жиан — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Василий Энгельгардт
Василий Павлович Энгельгардт (1828-1915) - Россия астрономы һәм җәмәгать эшлеклесе.
Биография
1875 елда ул Дрезденга килеп урнаша, анда 1879 елда үз хисабына Бөек обсерватория төзи, 1897 нче елга кадәр берүзе эшли. Энгельгардтның төп эше кометаларны, астероидларны, томанлык һәм йолдыз тупланышын өйрәнүгә багышланган. 1879 - 1894 елларда ул 50 комета һәм 70 астероидка күзәтү ясый. 1883 елдан томанлык һәм йолдыз тупланышларын өйрәнә, 400 дән артык томанлык каталогын төзи. 1886-нчы елдан ул спутник йолдызларын ачыклау өчен Брэдли каталогының 829 йолдызын ачыклый.
90-нчы еллар азагында, сәламәтлегенең начарлануы аркасында, Энгельгардт практик күзәтүләрдән баш тартты һәм Бөек обсерваториянең барлык җиһазларын Казан университетына бүләк итте. Ул вакытта аның ректоры дусты Д.И.Дубяго була. Энгельгардт кораллары белән җиһазландырылган Казан университетының яңа обсерваториясе 1901 елда ачылган һәм 1903 елдан алып бүгенге көнгә кадәр ул Энгельгардт обсерваториясе дип атала. Энгельгардт гомеренең ахырына кадәр яңа обсерватория төзелешендә һәм оештыруда актив катнаша, обсерватория үсеше өчен барлык мөлкәтен һәм капиталын Казан университетына күчерә.
1889 елда ул Казан университетының мактаулы табибы итеп сайлана, 1890 елда - Россия Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы була.
Василий Энгельгардт 1915 елның маенда үлә һәм Дрездендагы Изге Троица зиратына күмелә. 2014 елның 21 сентябре Астрономик обсерватория территориясендә Энгельгардт күмү тантанасы оештырыла. Ул исән чагында шунда күмелергә теләвен әйтеп калдырган.
Җәмәгать эшчәнлеге
Күп еллар дәвамында Энгельгардт Россия тарихы буенча материаллар җыеп, коллекцияләрен Россиягә тапшырган.
Ул М.И. Глинканың якын дусты була. 1857 елның февралендә Берлинда Глинканың үлеменнән соң Энгельгардт аның көлен туган ягына күчерергә ярдәм итә. Моннан тыш, Энгельгард Глинканың кулъязмалары җыентыгын Санкт-Петербургтагы җәмәгать китапханәсенә бүләк итте, шулай итеп композитор архивына нигез салды, һәм М.И. Глинканың күп операларын бастырды. Соңыннан, юриспруденция мәктәбендәге элеккеге иптәше, танылган сәнгать белгече В. Стасов кушуы буенча М.И. Глика һәм А.С. Даргомыжский турында истәлекләр язды.
1890-нчы еллар ахырында Энгельгардт А.В. Суворовның Швейцариягә сәфәре турында материаллар җыя, ул аны Санкт-Петербургтагы Суворов музеена тапшыра. Энгельгардт әлеге материаллар җыентыгын 1812 елгы патриотик сугышның 100 еллыгына җыйды.
Энгельгардтның танылган мәдәният эшлеклеләре белән язышуы да бик кыйммәт (М. И. Глинка, Ф. Лист, Г. Бюлов, В. В. Стасов).
Хәй Сабитов
' Хәй Сабитов''' (Гай Сабитович Сабитов,, — , ) — удмурт телендә иҗат иткән шагыйрь, җырлар авторы, тәрҗемәче, УАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1956), СССР язучылар берлеге әгъзасы (1965). Габдулла Тукай һәм Муса Җәлил шигырьләрен удмурт теленә тәрҗемә иткән.
Шартлаулы тартыклар
Шартлаулы тартыклар - артикуляцион органнар алдан тоташкан хәлдә булып, авазларны әйткәндә кисәк ачылып китү сәбәпле хасил булган тартыклар (мәс., [п], [б], [д])
Новий Двур (Свентокшиж воеводалыгы)
Новий Двур  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шулпалы ит бәлеше
Шулпалы ит бәлеше — татар һәм башкорт уртак ашларыннан берсе, камыр тыш эченә бер яки берничә төрле ашамлык салып мичтә пешерелгән кунак ашы.
Бәлеш өчен камыр басу
Шулпалы бәлешне гадәттә төче камырдан ясыйлар, чөнки әче камырдан ясасаң, бәлеш тишелеп шулпасы агып бетүе мөмкин.
Табакка йомырка сыта­лар, аңа тоз сибеп һәм өстенә каймак яки өсте алынмаган сөт салып туглыйлар. Бу сыекчага иләнгән он салып, токмач камы­рыннан йомшаграк итеп камыр басалар. Берсен дүрттән өч өлеш, икенчесен дүрттән бер өлеш итеп камырны ике кисәккә бүләләр. Зуррак кисәкне биш-алты миллиметр калынлыгында, читләре зур табадан бер кул яссуыннан күбрәк чыгып торырлык итеп, куна тактасында түгәрәкләп җәеп, майлаган табага тигез итеп салалар.
Таба кырыена тиеп камыр өзелмәсен өчен, аның тирәсенә таба биеклегендә тастымал урап куярга мөмкин.
Бәлешнең эчлеген әзерләү һәм аны эшләп бетерү
Бәлеш эченә дигән итне юганнан соң, сөякләреннән аерып, кузы чикләвеге эрелегендә турыйлар һәм шундый ук эрелектә туралган бәрәңге белән бергә катнаштыралар. Бәрәңге белән бер үк вакытта вак кына итеп туралган суган да кушыла, борыч һәм тоз сибелә. Гадәттә шулпалы бәлешләргә лавр яфрагы са­лынмый, теләгән кешегә бөтен килеш яисә ваклап 1—2 яфрак салырга мөмкин. Кайберәүләр яфракны кайнатып, суын гына да салалар. Шуларның барысы табадагы камыр җәймәсенә өем итеп салына һәм камырның кырыен күтәреп, бөреп чыгалар. Шуннан соң камырның калган кисәген җәеп, бәрелгән бәлешкә каплыйлар да ике бармак белән чеметеп, ябыштыралар. Бәлеш капкачының уртасына тишек тишелә һәм аңа камырдан бөке (кендек) ясап тыгыла.
Бәлешне пешерү
Ясап  бетергәннән соң,   бәлешнең өстен канат белән майлыйлар һәм мичкә тыгалар, Әгәр мич кызу булып, бәлешнең өсте катып китү куркынычы булса, бәлеш мич­тә бераз торганнан соң, аның өстенә суда басылган арыш камы­рыннан каплама ясап ябалар яки суга манчылган кәгазь кап­лыйлар. Бәлеш мичтә 1—1,5 сәгать тотыла. Шуннан соң бәлеш­нең бөкесен ачып, эченә алдан хәзерләп куелган ит шулпасы салына һәм бөкесен каплап, яңадан мичкә тыгыла.
Бәлешне табынга бирү
Бәлешне табынга бирү алдыннан аның ' эченә тагын шулпа салына. Табынга бәлешне табасы белән бирәләр. Башта аның капкачын кисеп, өлешләп бүләләр, аннан һәр тәлинкәгә эче са­лына, соңыннан кырые киселә, Боларны ашап бетергәч, төбе кисеп бүленә.
Рецепт
Бәлеш пешерү өчен: 1,5 килограмм камыр, сөяге белән бергә 1,5—2 килограмм ит, 2 килограмм бәрәңге, 100—150 грамм май, 400 грамм шулпа, 150—200 грамм суган, кирәк кадәр тоз һәм борыч алына.
Вельки Лапаш
Вельки Лапаш — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
27-нче армия корпусы (Вермахт)
27-нче армия корпусы (XXIV. Armeekorps) – Икенче бөтендөнья сугышында Алмания Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә.
Вельки Лапаш
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(11598) Кубик
(11598) Кубик — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Санта-Крус (Старр округы, Техас
Санта-Крус  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Санта-Крус халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жорешть (коммуна)
Жорешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Вальне
Вальне — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Караагачлы (Тонья)
Караагачлы (Karaağaçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Тонья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Миңсадыйк Гарипов
Миңсадыйк Гарипов (Менсадык Гарипович Гарипов,, — , ) — рәссам, Удмуртиянең халык рәссамы (1996), РСФСҖнең атказанган рәссамы (1991), УАССРның Дәүләт премиясе иясе (1988).
Калиска (Мазовия воеводалыгы)
Калиска  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Брабос
Брабос — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Калиска (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брабос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейсайд (Техас)
Бейсайд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йоткылык тартыгы
Йоткылык тартыгы - йоткылык стеналары тараеп, шул ярыктан һава өрелеп чыгу юлы белән ясала торган тартыклар (мәс., [һ]).
Нойлусхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иран телләре
Иран телләре — Һинд-аурупа телләре гаиләлыгыннан дүрт астөркемне (көньяк-көнбатыш – фарсы, таҗик һ.б. телләр, төньяк-көнбатыш – көрд, каспий буе һ.б. телләр, көньяк-көнчыгыш – пашто, памир һ.б. телләр, төньяк-көнчыгыш – осетин һ.б. телләр) берләштергән телләр төркеме. 1986 елда Иранлыларның ничә проценты фарсы телендә сөйләшкәнен, ничәсе белмәгәнен һәм ничәсе камил сөйләшкәнен билгеләү өчен дәүләт сан алуы булган. Көрд-Бельгия-Америка галиме Меһрзад Изади (аның эшләре Колумбия Университетының Халыкара һәм Җәмәгать Эшләр Мәктәбендә, Gulf 2000 Project веб-сайтында табылырга мөмкин) (2001 Иран халык санын алуында халыкның 68%-ы фарсы телендә беренче тел буларак сөйләшә дип язып куелган булган) 2014 ел өчен төрле телләрне белүчеләрнең шундый саннарын китерә:
Ровно өлкәсе
Административ үзәге — Ровно шәһәре.
Халык
Милли состав (2001): украиннар — 95,9%, руслар — 2,6%.
Административ бүленеш
Ривне өлкәсе 16 районга һәм 4 өлкә буйсынуындагы шәһәренә бүленә.
Ревиця-Шляхецка
Ревиця-Шляхецка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ефәкчелек
Ефәкчелек - ефәк булдыру максатыннан ефәк кортларын үрчетү белән шөгелләнүче авыл хуҗалыгы тармагы. Ешрак тут ефәк кортларын (Bombyx mori) кулланалар.
Тарманың барлыкка килү вакыты б.э.к. 27 гасыр дип баралар, әмма археологик эзләнүләр ефәкчелекнең Яншаода б.э.к. 5000нче елда ук булуын исбатлый. Б.э. 1нче гасырында ефәкчелек Хотанга, ә аннан 3 гасыр азагында Һиндстанга тарала. Соңрак Аурупага һәм калган Азия илләренә дә тарала.
Бүген ефәк продукциясенең 60 %ы Кытай белән Һиндстанга туры килә.
Тирән тел арты тартыклары
Тирән тел арты тартыклары - кече тел катнашында ясала торган тартыклар (мәс., [ғ], [қ]).
Раю
Раю — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липско (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Жуан-да-Боа-Вишта (Табуа)
Сан-Жуан-да-Боа-Вишта  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Рөстәм Шаһиев
Рөстәм Раил улы Шаһиев - озын арага йөгерүче спортчы, җиңел атлетика буенча халыкара күләмдә спорт остасы, Универсиада призёры.
Ульяновск шәһәрендә туган. И.Н. Ульянов исем. Ульяновск педагогия университетының физик тәрбия факультетын тәмамлый. Күп санлы халыкара марафоннарда, дөнья кубогы ярышларында, Европа чемпионатында катнаша.Спортта уңышка ирешү өчен ай саен 500-1000 км йөгерә. 1987 елдан 1994 елга кадәр марафон йөгерүе буенча илнең (ССРБ) җыелма такымы әгъзасы була.Хатыны Наталья – шулай ук халыкара күләмдә спорт остасы.
Спортта ирешкән уңышлары: 1986 - ССРБ һәм РСФСР халыклары Спартакиадасы – алтын медаль
1988 - 10 мильгә йөгерү буенча Европа кубогы - бронза медаль
1989 – XV Бөтендөнья Универсиадасы (Дуйсбург) - көмеш медаль
1989 – Бертуган Знаменскийлар Мемориалы – 10 км га йөгерүдә бронза медаль
1990 – РСФСР халыклары Спартакиадасы - 10 км га йөгерүдә алтын медаль
1991 - Себер халыкара марафоны (Омск) – алтын медаль – 2:16.54
1994 - Себер халыкара марафоны (Омск) – алтын медаль - 2:17.05
Гора (Кунео)
Гора — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Труро (Айова)
Труро  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Труро шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вики
Вики — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11599) 1995 QR
(11599) 1995 QR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 16 августында Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 QR» саналган.
(10530) 1991 EA
(10530) 1991 EA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 7 мартында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 EA» саналган.
Ходасы (Сенненский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Новий Дзебалтув
Новий Дзебалтув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Иванавск
Иванавск (Іванаўск ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Новий Дзебалтув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иванавск
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Саңгырау тартыклар
Саңгырау тартыклар - артикуляцияләре вакытында тавыш ярылары хәрәкәтләнми һәм шуңа тавыштан башка, шау ярдәмендә генә әйтелә торган тартык авазлар (мәс., [п], [ф], [к])
Джеральд (округ, Көньяк Дакота)
Джеральд — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэссингтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1883 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1379,6 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Джеральд (округ, Южная Дакота)
Язьюрду (Гүрүн)
Язьюрду (Yazyurdu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (köy).
Нойнкирхен (Баден)
Нойнкирхен (Neunkirchen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люсо (Шаранта)
Люсо — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Васле
Васле — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Бугаз тартыклары
Бугаз тартыклары - бугазда тавыш ярыларының йомылуы һәм кисәк ачылып китүе нәтиҗәсендә ясала торган тартык авазлар; ларингаль тартыклар (мәсьәлән, татар телендә - һәмзә [۶] тартыгы).
Ваганиха
Ваганиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кузнечиха кушылдыгының сул ярыннан 2,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 6,7 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шәһәр тибындагы бистә
Шәһәр тибындагы бистә (кыскача ш.т.б., посёлок городско́го ти́па) — СССР вакытында чыгарып ясалган җирлек төре. Халык исәбе буенча шәһәр һәм авыл арасында.
Шәһәр тибындагы бистәләрдә халыкның төп өлеше (85 % тан) авыл хуҗалыгыдан тыш өлкәләрендә эшли. Советлар вакытында поселокның халык исәбе 3 мең кешедән башланды (шәһәрнең — 12 мең кешедән).
«Шәһәр тибындагы бистә» атамасы белән «эшчеләр бистәсе» атамасы да куллана. Болар атамалар мәгънәсе бик якын. Әмма шәһәр тибындагы бистә — география атамасы, ә эшчеләр бистәсе (э.б.) — идарә-хуҗалык төшенчәсе.
2008 елның 1 гыйнварына Россиядә 1361 шәһәр тибындагы бистә бар. Халык исәбе буенча (2010) Россиядә иң зур шәһәр тибындагы бистәсе - Ставрополь краендагы Горячеводский (36 965 кеше).
Азәрбайҗан
2011 елда Азәрбайҗандә (шул исәптә Таулы Карабах Республикасы котроле астындагы территорияләрдә) 256 шәһәр тибындагы бистә (qəsəbə, гәсәбә) булган.
Әрмәнстан
1990-елларда барлык шәһәр тибындагы бистәләр (Քաղաքատիպ ավան, транслитерация: Кһағакһатип аван) авылларга яки шәһәрләргә үзгәртеп корылганнар.
Белорусия
2008 елда Белорусиядә 94 шәһәр тибындагы бистә (Пасёлак гараскога тыпу) булган.
Грузия
2011 елда Грузиядә 50 шәһәр тибындагы бистә (დაბა, транслитерация: даба) булган, шул исәптә Төньяк Осетиядә һәм Абхазиядә — 8 шәһәр тибындагы бистә.
Алман теле
Алма́н теле́, немец теле (алм. Deutsch, deutsche Sprache) — алманнар, австриялеләр, лихтенштейнлылар һ. б. халыкларның теле. Алман теле күп үзәкле тел булып тора, төрле төбәкләрдә күп стандарт юрамаларны кертә. Алмания, Австрия, Лихтенштейн, Швейцария, Люксембург, Бельгия дәүләтләренең рәсми теле. Шулай ук алман теле кайбер Европа һәм Европадан тыш илләрдә азчылык теле булып тора, мәсәлән, Румыниядә һәм Көньяк Африка Җөмһүриятендә һәм шулай ук Африкада Намибиядә милли тел булып тора. Латин әлифбасы кулланыла.
Шәһәр тибындагы бистә
Кыргызстан
2010 елда Кыргызстанда 55 шәһәр тибындагы бистә (шаар тибиндеги поселок, шаарча) булган.
Латвия
1990—1993 елларда барлык шәһәр тибындагы бистәләр (Pilsētciemats) авылларга яки шәһәрләргә үзгәртеп корылганнар.
Алман теле
Грамматикасы
Алман телендә исем сүзләрнең өч роды барː ир-ат, урта һәм хатын-кыз. Исем сүзләрнең берлек һәм күплек саны бар. Исем сүзләр килешләр буенча төрләнә. Исем сүзләр баш хәрефтән языла. Алман теле өчен берничә исем сүзне бер сүзгә кушып кушылма сүзләр формалаштыру хас. Мәсәләнː das Lehrbuch - дәреслек. Алман телендә билгеле булу һәм билгесезлек артикльләре кулланыла.
Әдәбият
• В.Б.Медведев - НЕМЕЦКИЙ ЯЗЫК ДЛЯ ВАС/DEUTSCH FÜR SIE - Казань, 95 - АН Республики Татарстан, ФӘН • С.А.Матвеев - Все правила немецкого языка + приложения - МːАСТ, 2016 - ISBN 978-5-17-098933-1 • С.А.Волина, Г.Б.Воронина, Л.М.Карпова - ВРЕМЯ НЕМЕЦКОМУ - МːИностранный язык, Лист-Нью, 2001 - ISBN 5-94045-057-1 • Ярцев В.В. - DEUTSCH FÜR SIE UND... - МːМосковский Лицей - ISBN 5-7611-0188-2
Шулай ук карагыз
arz:المانى Герман теле Deitsche Sprach Vuokītiū kalba Нѣ́мьчьскъ ѩꙁꙑ́къ Týskt (mál) hsb:Němska rěč Tysk språk Idioma alemán الماني Lingua tudisca Almand
Шәһәр тибындагы бистә
Таҗикстан
2011 елда Таҗикстанда 57 шәһәр тибындагы бистә булган.
Төркмәнстан
2012 елда Төркмәнстанда 78 шәһәр тибындагы бистә булган.
Үзбәкстан
Моны карагыз: Үзбәкстан шәһәр тибындагы бистәләре
Украина
2009 елда Украинада 855 шәһәр тибындагы бистә булган. 2001 елның җанисәбе буенча иң зур ШТБ — Харковь өлкәсендәге Ковшаровка (20 729 кеше).
Сан-Жуан-ду-Кампу
Сан-Жуан-ду-Кампу — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кискәнеште
Кискәнеште – Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Инҗәр елгасының сул ярыннан 208 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Сем елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пчёлка
Пчёлка (Пчёлка, Пчелка) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429040. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226830004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100004900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 15 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Тышкы сылтамалар
Пчелка
GSC3696-2409
GSC3696-2409 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шипицина
Шипицина — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чепец елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жосений-Биргеулуй (коммуна)
Жосений-Биргеулуй — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ребегань
Ребегань — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буларрос
Буларрос — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10531) 1991 GB1
(10531) 1991 GB1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Иванишчавичы (Славгарадский районы)
Иванишчавичы  (Іванішчавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Славгарадский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(11600) Cipolla
(11600) Cipolla — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Междуреченск
Междуреченск (Междуреченск) — Россия Федерациясенең Кемерово өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1955 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (92,0%), татарлар (1,6%), шорлар (1,6%), украиннар (1,1%).
Регинув
Регинув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Реґінув
Липья
Липья — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вельки Лом
Вельки Лом — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Крус (Техас)
Санта-Крус  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Санта-Крус халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новые Поляны (Лаеш районы)
Новые Поләны — Татарстан җɵᴍһүриятсының Лаеш районындагы авыл.
ᴨучтьı индексы — 422617.
Климат
Климат уртача континенталь. көппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Ирен-теш тартыклары
Ирен-теш тартыклары - аскы ирен белән өске кискеч тешләрнең бер-берсенә якынаюы белән ясала торган тартыклар (мәс, [в], [ф]).
Караагачлы (Герменҗык)
Караагачлы (Karaağaçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Берривилл (Техас)
Берривилл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горазко (Маса-Карара)
Горазко — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Горазко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нойрид (Баден)
Нойрид (Neuried) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ведён
Ведён — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Калиски (гмина Папротня)
Калиски  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Жулиан-да-Фигейра-да-Фош
Сан-Жулиан-да-Фигейра-да-Фош — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ходцы (агрошәһәрчек)
Ходцы (Ходцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Парвиль
Парвиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Новий Казанув
Новий Казанув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11601) 1995 SE4
Тарихы
1995 елның 28 сентябрендә Стивен Лори тарафыннан Church Stretton обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 SE4» саналган.
Трусдейл (Айова)
Трусдейл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Трусдейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенго теле
Пенго теле ул Одишаның Набарангпур районында Пенго Пураджа җәмәгате тарафыннан сөйләшелә торган Көньяк-Үзәк Дравид теле. Күпчелек сөйләшүчеләр шулай ук Ория телендә яхшы сөйләшәләр.
Сумы өлкәсе
Сумы өлкәсе (Сумська область) — Украина cастaфына керүче өлкә.
Административ бүленеш
Сумы өлкәсе 18 районга һәм 7 өлкә буйсынуындагы шәһәренә бүленә.
(10532) 1991 NA2
(10532) 1991 NA2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 14 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 NA2» саналган.
Йонас Юшка
Йонас Юшка (Иван Юшкевич, Jonas Juška,, — , ) — литва тәрҗемәчесе, телбелгеч, этнограф-тикшеренүче, 3 нче Казан ирләр гимназиясе укытучысы (1876-1886).
Кузебай Герд
Кузебай Герд (Кузьма Павлович Герд-Чайников, 2.01.1898, Зур Докя авылы, Нократ губернасы,  — 1.11.1937, Сандармох, / Карел АССР, ) — күренекле удмурт шагыйре.
Биография
Җиде яшендә әтисез кала. Матди авырлыкларга карамастан әнисе аны башлангыч мәктәпкә бирә. Башлангыч мәктәптән соң ул Вавож авылы мәктәбендә белем ала.
1912 елның августында ул Кукарск укытучылар семинариясенә укырга керә. 1916 елның маенда ул семинарияне уңышлы тәмамлый. Аннары Малмыж өязе Зур Уча авылында укытучы була.
1920 елның сентябрь аенда ул удмурт телендә «Муш» («Бал корты») дип аталучы балалар өчен беренче журнал чыгара башлый.
1921 елның гыйнварында ул туган авылына кайта һәм укытучы булып эшли башлый. Шул ук елны аны Ижау шәһәренә халык мәгарифе бүлегенең мәктәпкәчә белем бирү мөдире буларак чакырып алалар. 1922 елда ул «Крезьчи» дип аталучы беренче шигырь җыентыгын бастыра. Ул үз эченә 1915 — 1921 елларда язылган шигырьләрне ала. Шул ук елның көзендә ул җирле идарә тәкъдиме буенча Мәскәүгә В.Я.Брюсов ис. Югары әдәби-сәнгать институтына укырга китә.
1925 елда ул институтны тәмамлый. Башта аспирантурага керә, аннары аннан китәргә һәи туган ягына кайтырга мәҗбүр була.
1927 елда аның «Сяськаяськись музъем» һәм 1931 елда «Лёгетъёс» исемле шигырь җыентыклары басыла.