cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зур Паета-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Николай Столбов (1910)
Николай Столбов, Николай Гурий улы Столбов (Столбов Николай Гурьевич, 1910 елның 8 декабре, Казан — 1942 елның 14 августы, Төньяк фронт) — хәрби диңгезче, Советлар Берлеге Каһарманы, 3нче ранг капитаны, «Щ-402» су асты көймәсе командиры.
Тәрҗемәи хәле
1910 елның 8 декабрендә Казанда туган. Мәктәпне тәмамлагач, 1930 елда автомобиль йөртүчеләр курсларында укый. Кызыл Гаскәргә чакырылганчы, Казанда шофёр булып эшли.
Хәрби хезмәткә алынгач, Балтика флотына эләгә, анда хәрби диңгезчедән су асты көймәсе командиры дәрәҗәсенә кадәр юл үтә. ССРБ Хәрби-Диңгез көчләренең команда составын тизләтелгән әзерләү курсларын (КУПКС, Кронштадт, 1935), С.М. Киров исемендәге Кызыл Байраклы су астында йөзәргә өйрәтү отрядын (Ленинград, 1938) тәмамлый. 1933-1935 елларда «М-72», 1938-1939 елларда «М-87», 1940-1942 елларда «Щ -402» су асты көймәләрендә хезмәт итә.
Ак финнәр белән сугыш башлангач, Төньяк флоты сугыш хәрәкәтләрендә катнаша.
Бөек Ватан сугышын да төньякта каршылый. Төньяк флотның су асты көймәләре бригадасы 3нче дивизионына кертелгән, командиры Н. Столбов булган «Щ-402» (ru) су асты көймәсе 1941 елның 14 июлендә Порсангерфиордка үтеп керә һәм, совет су асты көймәләреннән беренче булып дошманга һөҗүм итеп, Хоннингсвог портында якорьда торган 3 мең т сусыешлы «Ханау» пароходын шартлата. «Щ-402» су асты көймәсе экипажы, үзенең һәлакәтенә кадәр дошманның 11 транспортын һәм су асты көймәсен юкка чыгара. Су асты көймәсенә «гвардия» исеме бирелә, ул Кызыл Байрак ордены белән, ә көймә командиры Н.Г. Столбов икенче Кызыл Байрак ордены бүләкләнә, аңа чираттан тыш 3нче ранг капитаны дәрәҗәсе бирелә. 1942 елның 14 августында сугышчан бирем үтәп кайтып килгәндә, аккумулятор батареяларын корганда су тудыргыч шартлап, көймә экипажыннан 19 кеше (командирны да кертеп) һәлак була. «Щ-402» су асты көймәсе (командиры А.М. Каутский) 1944 елның 21 сентябрендә торпеда йөртүче «Бостон» совет хәрби очкычы тарафыннан, ялгышлык белән, торпеда һөҗүменә дучар була һәм барлык экипажы белән су төбенә китә.
Старе Пяски (Ловицкий повяты)
Старе Пяски  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ярагыл (Зара)
Ярагыл (Yarağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Лимень
Лимень (Лімень ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шусцицкия
Шусцицкия (Шусціцкія ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Монтверде (Флорида)
Монтверде  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аше-ан-Виме
Аше-ан-Виме — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
(12092) 1998 HH97
(12092) 1998 HH97 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Грицана (Болонья)
Грицана — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Грицана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Семпихув
Семпихув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ист-Милтон (Флорида)
Ист-Милтон  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Семпихув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ист-Милтон (Флорида)
Географиясе
Ист-Милтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Напакиак (Аляска)
Напакиак  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Напакиак шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Футю (Токио)
Футю — Япония дәүләтенең Токио префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Футю шәһәре 1954 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 248445 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 8468 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 29.34 км² тәшкил итә.
Хванал теле
Хванал теле, бежтин теле (үзатамасы: бежкьалас миц) - Төньяк Кавказда таралган тел, хваналларның туган теле, Дагстан Республикасында көнкүрештә кулланыла.
Таралышы
Хванал теле Төньяк Кавказда таралган. Телне якынча Русиядә 7 меңләп кеше белә дип санала (2002 ел).
Круча (коммуна, Сучава)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Жемляре
Жемляре — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Линкольн (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Территориясе
Округ мәйданы 1131,9 км² тәшкил итә.
Артерн (Унструт)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Роги (Карпатасты воеводалыгы)
Роги — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
452 ел (б. э. к.)
452 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Харчунчай
Харчунчай — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кули (Виралю) елгасының уң ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркейск гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санта-Эулалия (Элваш)
Санта-Эулалия  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Каракурт (Кыркагач)
Каракурт (Karakurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кыркагач илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(10984) Гиспен
(10984) Гиспен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3507 T-3» саналган.
Николай Столбов урамы (Казан)
Николай Столбов урамы (улица Николая Столбова) — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан урам. Париж Коммунасы урамы белән киселештән башланып, Галиәсгар Камал урамы белән киселештә тәмамлана. Казанда туып-үскән Советлар Берлеге Каһарманы Н.Г. Столбов (1910-1942) исемен йөртә.
Тарих
XX гасыр башыннан 1965 елга кадәр Гараж урамы дип йөртелгән; моңа кадәр урам Печән мәйданының (хәзерге Мәскәү, Г. Камал, Столбов һәм Париж Коммунасы урамнары арасындагы квадрат) бер өлеше дип саналган. Казанда туып-үскән Советлар Берлеге Каһарманы Н.Г. Столбов (1910-1942) истәлегенә 1965 елда Николай Столбов урамы итеп үзгәртелгән.
Вильяпаласиос
Вильяпаласиос — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ламалу-ле-Бен
Ламалу-ле-Бен — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Вильяпаласиос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старе Ровиска
Старе Ровиска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сендек (Свентокшиж воеводалыгы)
Сендек  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Липа (Быхавский районы)
Липа  (Ліпа ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бавленкур
Бавленкур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Конаже
Конаже — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Санту-Алейшу
Санту-Алейшу — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Лёк-Ю (Серко-Шар кушылдыгы)
Лёк-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга   Серко-Шар елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 9 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мәхмүт Габдрахманов
Мәхмүт Габдрахманов (, —, ) — педагог, ахун. Самардагы калмыклар һәм татарлар өчен мәктәбендә татар, төрек һәм гарәп телләрен укыткан. Рус-татар-калмык сүзлеген төзүдә канташкан (сүзлек кулъязма рәвешендә РФА китапханәсенең кулъязмалар һәм сирәк очрый торган китаплар бүлегендә саклана).
453 ел (б. э. к.)
453 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Киров (Калуга өлкәсе)
Киров (Киров) — Россия Федерациясенең Калуга өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1925 елдан, шәһәр статусын 1936 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,6%).
(12093) Chrimatthews
(12093) Chrimatthews — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HF99» саналган.
Нома (Флорида)
Нома  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шуты (Бешанковицкий районы)
Шуты (Шуты ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вон Һиппель-Линдау синдромы
Вон Һиппель-Линдау 3 нче хромосома (3p25-p24) мутациясе өчен  килеп чыга. Синдром аутосом-доминатлы нәселдәнлек төренә ия.
Клиник күренешләре
•      Кече ми (рәс. 24.56), арка мие, озынча ми һәм күпер зарарлану белән ҮНС гемангиобластомалары челтәркатлау шешләре белән  авыруларның якынча 25%-ында очрый.
•      Феохромоцитома.
•      Бөер яки ашказаны асты бизе утрауларының күзәнәкле карциномасы.
•      Күкәй, күкәйлек, бөер, үпкә, бавыр һәм ашказаны асты бизе кисталары.
•      Полицитемия, аның сәбәбе кече ми яки бөер шешләре эшләп чыгарган факторлар була ала.
Тикшерү
Тикшерү мәҗбүри, чөнки челтәркатлау гемангиомасы белән кайсы авыруларда киләчәктә системалы күренешләр үсеш аласын алдан әйтеп  булмый. Шуңа күрә офтальмолог барлык авыруларны гомуми һәм неврологик тикшерүгә җибәрергә тиеш. Туганнарын да тикшерергә кирәк, чөнки чиргә доминант нәселдәнлек хас. Физикаль тикшерүдән кала, Вон Һиппель-Линдау синдромы диагнозы куелган авырулар һәм чир үсешенең югары куркынычлыгы белән  туганнар даими тикшерелергә тиеш.
1. Ел саен тикшерү
•      Физикаль тикшерү.
•      Офтальмоскопия 5 яшьтән башлап, 10-30 яшьтән - алты айга бер тапкыр.
•      Бөерләр УТТ - 16 яшьтән башлап.
•      Феохромоцитоманы ачыклау өчен көндәлек сидекне ванилил-бадәм әчелеге булуына һәм катехоламиннар дәрәҗәсен тикшерү - 10  яшьтән башлап.
2.     Һәр 2 ел — 15 яшьтән алып корсак куышлыгы һәм ми МРТ'сы.
3.     Генетик тикшерүләр чиргә шик булган барлык авыруларга һәм 1 белән 2 дәрәҗәдәге туганлык туганнарына күрсәтелә. Заманча ысулларны кулланганда сизгерлек 100% ка җитә.
Рогозьниця (Карпатасты воеводалыгы)
Рогозьниця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нёвиль (Коррез)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,29 км².
Ярамыш (Малазгирт)
Ярамыш (Yaramış) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Кручишор (коммуна)
Кручишор — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Рәисә Габдрахманова
Рәисә Габдрахманова (Рәисә Шәрәфетдин кызы Габдрахманова,, — , ) — табиб, медицина фәннәре докторы (1972), профессор (1973), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1980), ТР Дәүләт премиясе иясе (2000), КМИ (КДМУ)нең факультет терапиясе кафедрасы мөдире (1971-1982) эчке авырулар кафедрасы профессоры (1983-2000).
Бөккән
Бөккән  (шулай ук, тәкә) – татар милли ашамлыкларының берсе.
Бөккәнне төче камырдан да, әче камырдан да пешерәләр, сумсадан эрерәк итеп ясыйлар. Аның эченә үпкә-бавыр белән бәрәңге, дөге белән кабак, тары ярмасы белән ташкабак, кишер, кәбестә һ.б. салалар.
Кайбер якларда бөккәнне тәкә дип тә йөртәләр. Аның эченә бәрәңге һәм чөгендер боламыгы, борчак боткасы салалар. Тәкәнең баш-башлары очлырак була, сырлы тәкә мөгезен хәтерләтә. Бөккәнне һәм тәкәне табынга сөт, сөт өсте яисә катык белән бирәләр.
Кишер бөккәне
90 г әче камыр, 80—100 г чи кишер, 1/4 йомырка, 20—30 г бүрттергән дөге, эченә — 15 г, таба майлау өчен 3—4 г май, шикәр, тоз.
Кабак бөккәне
Кабак бөккәнен гадәттә әче камырдан пешерәләр, төче камырдан да әзерләргә була.
Өлгергән каты кабакның кабыгын әрчиләр дә, вак кына турап, тоз сибеп, кул белән уалар. Кабакның суы чыга, шуңа күрә аны иләккә салып 20—30 минут саркыталар. Аннары кабакка бүрттергән дөге яисә яхшылап юган пешмәгән тары ярмасын кушалар, бераз шикәр комы, эретеп, атланмай өстиләр, барысын бергә болгаталар да бөккән эченә салалар.
90 г камыр, 100 г кабак, 35 г бүрттергән дөге, 20—25 г пешмәгән тары ярмасы, 15 г май, шикәр, тоз.
Кәбестә белән йомырка бөккәне
Бу бөккәнне әче камырдан пешерәләр. Башлы кәбестәнең тышкы яфракларын алгач, юалар да вак итеп тагаракта чабалар, тоз сибеп, кул белән уалар, суын сыгалар. Аннары кәбестәгә каты итеп пешереп вак кына тураган йомырка кушып болгаталар, эреткән май, шикәр комы өстиләр.
Үпкә-бавыр бөккәне
Бөккәннең камырын болай әзерлиләр: савытка кирәк кадәр сөт яисә су салып, йомырка сыталар, бераз чәй содасы, тоз өстәп, токмач камырыннан йомшаграк итеп басалар. Камырны 90 г лы кисәкләргә бүлеп җәяләр. Җәйгән камырның яртысына алдан әзерләгән эчне салалар да икенче яртысы белән каплыйлар, кырыйларын чеметеп сырлап чыгалар, бөккәнне ярым ай рәвешендә ясыйлар. Аннары майлы табага яисә калайга тезәләр, өстенә йомырка сөртәләр һәм мичкә яки духовкага куялар.
Әзер бөккәнне табынга өстенә атланмай сибеп чыгаралар.
90 г камыр, 40 г бәрәңге, 100 г йөрәк, үпкә-бавыр, бөккәннең эченә һәм майлау өчен 20 г май, 15 г суган, тоз, борыч, өстенә сөртү өчен йомырка.
Калморза
Калморза — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Халык саны — 203 тирәсендә. Почта индексы — 423726.
Тарих
1706 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар, руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Сендзейовице (Свентокшиж воеводалыгы)
Сендзейовице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боровая (Кушва шәһәр округы)
Боровая (Боровая) — Свердловск өлкәсенең Кошва шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Асбах-Зикенберг
Асбах-Зикенберг (Asbach-Sickenberg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гричили (Латина)
Гричили — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гричили Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хедчарчай
Хедчарчай — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Цамтичай елгасының уң ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркейск гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(12094) Mazumder
(12094) Mazumder — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 21 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HX99» саналган.
Вильярробледо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ист-Палатка (Флорида)
Географиясе
Ист-Палатка халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лансарг
Лансарг — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Санту-Амару (Созел)
Санту-Амару  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Яңа Чишмә вулысы
Яңа Чишмә вулысы (ياڭا چىشمە ۋولىٰسىٰ, Ново-Шешминская волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Ерыклы, Күтәмә, Аксубай, Яңа Әдәмсу, Изгар һәм Каргалы вулыслары белән чиктәш булган (1890). 10 торак пунктта ? кеше яшәгән. 1920-еллар уртасында күрше вулыслар исәбенә зурайтыла. 1930 елда бетерелә, территориясе Яңа Чишмә районына кушыла.
Напаскиак (Аляска)
Напаскиак  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Напаскиак шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жип
Жип — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Кичке-Таң (тыюлык)
Кичке-Таң - Татарстан Республикасы Әгерҗе районында урнашкан һәм Иж елгасының тамагы участогын һәм Түбән Кама сусаклагычының төньяк-көнчыгыш өлешен үз эченә алган региональ әһәмияттәге табигый комплекслы тыюлык.
Тарих
Тыюлык Татарстан Республикасы Министрлар Кабинеты 1997 елның 16 сентябрендә  Иж елгасының табигый системасының махсус экологик кыйммәте белән бәйле  701 нче карары нигезендә төзелгән, анда Татарстан Республикасының Кызыл китабына кертелгән 25 төр үсемлек һәм хайван үсә һәм яши. .
Туфрак
Тыюлык территориясендә татар ярусының кызыл төстәге ком-балчык катламнары киң таралган, алар карбонат соры токымнары: известьташлар, доломитлар, мергельләр. Иж елгасы үзәнендә һәм аның Варзинка һәм Уса кушылдыклары буенда туфрак ком һәм балчыклы аллювияләрдә барлыкка килә. Туфрак каплавы түбәндәге туфрак төрләре белән аерылып тора: кара төсле сазлыклы балчык, ләмле сазлыклы балчык, торфлы сазлыклы, торфлы, болынлы кара туфраклы авыр күкертле,  бөртекле болынлы авыр күкертле, юка катламлы-болынлы  авыр күкертле,  каты катламлы болынлы, комлы йомшак кәсле ҡом.
Үсемлекләр
Монда Татарстан Республикасының Кызыл китабына кертелгән 10 төрдән артык үсемлек үсә: ала бармак төпчек, клобук кебек неоттианта, кувшинка, озын марҗа алкасы һ.б.
Кошлар
Тыюлык территориясендә 99 төр кошлар теркәлгән. Иң күп гади сарык, камыш солы кошы, камыш бурсык, кара карга, сазлык кошы, сары сиртмәкойрык, гади саескан, саескан, бакча славкасы, кыр үрдәге, гади солы чыпчыгы, чибис, зяблик, соры ала карга,  урман аты кошлары. Көз миграциясе чорында урманнарында, 56 төр теркәлгән, алар арасында зяблик, гади солы кошы, московка, весничка, сары баш тартмасы бар. Иж үзәнлегенең икенче өстендәге су басу террасы һәм болынлы яшәеш агроландшафтында 55 төр теркәлгән: гади солы кошы, бекас, сабан тургае, ак сиртмәкойрык. Татарстан Республикасының Кызыл китабына кертелгән 12 төрдән артык төр билгеләп үтелгән: ышылдак аккош, кыза, елга каракошы,  кулик-саескан, соры торна,  нарат кошы, эрбетче, кыйгыр, зур ала тукран, акчарлак һ.б
Иж елгасы үзәнлегендә орнитофауна барлык экологик төркемнәр белән күрсәтелә: су кошлары, ярым су, урман куаклары, ачык мәйдан кошлары, бу рельефның катлаулы булуы, үсемлекләр катламының мозаиклыгы, су һәм сазлана торган участокларның булуы белән аңлатыла.
Имезүчеләр
Аучылык-промысел хайваннарыннан кыргый кабан, төлке, бурсык, куян, ак куян, урман көзәннәре, америка чәшкесе, ондатра, һәм елга кондыз ы теркәлгән
Кечкенә имезүчеләр арасында, җирән җир тишкеч һәм агач тычканнары иң күп, сары төсле тычкан бераз сирәк очрый, һәм кайбер елларда  гади бурозубка  күп була.
Умырткасызлар
Туфрак умырткасыз мезофауналар яңгыр суалчаннары, күп аяклылар, кивесяклар һәм бөҗәкләр белән тәкъдим ителгән, алар арасында аларның личинкалары аеруча күп.
454 ел (б. э. к.)
454 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Хатинохе
Хатинохе — Япония дәүләтенең Аомори префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Хатинохе шәһәре 1929 елның 1 маенда шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 241613 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 792 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 305.17 км² тәшкил итә.
Конажево-Болести
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Логан (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Логан — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Логан шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1824 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1175,2 км² тәшкил итә.
Старе Скошеви
Старе Скошеви — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Хондэй-Яха
Зур Хондэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарацк борыны урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рәмис Габдрәшитов
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Липаки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сендзишовице
Сендзишовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шухавцы
Шухавцы (Шухаўцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
GSC7798-8
GSC7798-8 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Омравож (Созьва кушылдыгы)
Омравож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Созьва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дучмак
Дучма́к – татар милли ризыкларының берсе.
Дучмакны әче камырдан да, төче камырдан да пешерәләр. Эченә бәрәңге боламыгы, эремчек яки сөткә кушып туглаган йомырка салалар. Дучмак камырын сумса камырына караган да зуррак һәм юкарак җәяләр, эчен дә юкарак итеп салалар.
Бәрәңге дучмагы
Әзер әче камырны 100 г лы кисәкләргә бүлеп җәяләр. Камырның кырыйларын күтәреп, 4—6 җирдән чеметеп куялар һәм, эч салгач камыр пешми калмасын өчен, коры табада яисә калайда пешереп алалар. Аннары табаны яисә калайны майлыйлар, пешереп-катырып алган камырга эч салалар, өстенә йомырка сөртәләр һәм мичкә яисә духовкага тыгалар.
Дучмакны төче камырдан әзерләгәндә камырын башта пешереп алуның кирәге юк. Дучмакның эчен бәрәңге пәрәмәченә әзерләгән кебек әзерлиләр.
Йомырка дучмагы
Әзер төче камырны 100 г кисәкләргә бүләләр дә диаметрын 12—13 см итеп җәяләр. Камырның кырыйларын күтәреп, дүрт кырлы яисә алты кырлы 2 — 3 см биеклегендәге «савыт» ясап, 4 — 6 җирдән чеметеп куялар. Шул «савытлар»ны кайнар коры табага тезеп, тышын пешерү-катыру өчен мичкә тыгып алалар. Аннары, дучмак тышын майлы табага яисә калайга тезеп, эченә сөттә туглаган йомырка салалар да шунда ук мичкә тыгалар. Әзер дучмакны майлап табынга чыгаралар.
Хзан-ор
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санту-Антониу-даз-Ареяш
Географиясе
Мәйданы —.
Рогужно
Рогужно — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крушец (коммуна)
Крушец — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
PhenomicDB
PhenomicDB - ул ирекле фенотип юнәлешле бирелгән мәгълүмат базасы. Анда кайбер модель организмнар, мәсәлән, Homo sapiens, Mus musculus, Drosophila melanogaster һәм башкалар турында бирелгән мәгълүмат бар. PhenomicDB кластерлау алгоритмнарын кулланып төрле җәмәгать чыганакларыннан: WormBase, FlyBase, NCBI Gene, MGI һәм ZFIN-нан фенотипик мәгълүматны куша һәм структуралаштыра. Веб-сайты хәзерге вакытта офф-лайн рәвештә эшли.
(12095) Pinel
(12095) Pinel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ларок (Эро)
Ларок — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
(12095) Pinel
Тарихы
1998 елның 25 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HE102» саналган.
Вильятоя
Вильятоя — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габделгаффар бине Сәгыйть әш-Шырдани
Габделгаффар бине Сәгыйть әш-Шырдани (, —, ) — мөселман дин эшлеклесе, 18?? елларда Сәгыйдия мәдрәсәсе җитәкечесе.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
(10985) Фист
(10985) Фист — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4017 T-3» саналган.
Дүртмеш
Дүртмешнең эченә төйгән киндер орлыгына сөт, йомырка, шикәр комы, тоз кушып яхшылап болгаткан бериш куе катнашма салалар.
Төче камыр әзерлиләр дә, 0,5 см калынлыгында җәеп, майлы табага яисә калайга салалар. Камыр өстенә тигезләп 1,5 — 2 см калынлыгында эч ягалар. Камырның кырыен дүрт яктан күтәреп, дүртпочмак рәвешендә ачык бәлеш — дүртмеш ясап чеметеп куялар.
Бәлеш өстенә чи йомырка сөртеп, кызу мичкә яисә духовкага тыгалар.
Әзер дүртмешне майлап, өлешләргә бүлеп, кайнар килеш табынга чыгаралар. Аерым савыт белән катык куярга була.
100 г камыр, 120 г эч, 1/4 йомырка, таба майлау өчен һәм дүртмеш эченә 15 г май.
455 ел (б. э. к.)
455 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Рошия-Монтане
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аспах (Тюрингия)
Аспах (Aspach) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старе Хрусти (Томашовский повяты)
Старе Хрусти  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ярамыш (Сивас)
Ярамыш (Yaramış) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Конажево-Марцише
Конажево-Марцише — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сантьягу-Майор (Каштелу-ди-Види)
Сантьягу-Майор  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гричиньяно (Арецо)
Гричиньяно — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гричиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сендовице (Свентокшиж воеводалыгы)
Сендовице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лила Чаритра
Лила Чаритра - ул Һинд диненең Маһанубһава дини юнәлеше гуруы Чакрадһар Сваминың биографиясе һәм шул дини юнәлешнең изге тексты. Ул 13-енче гасыр ахырында аның тугърысы Мһаимбат тарафыннан язылган булган.
Боровая (Верхотурье шәһәр округы)
Боровая (Боровая) — Свердловск өлкәсенең Верхотурье шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Норт-Редингтон-Бич (Флорида)
Норт-Редингтон-Бич  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нёвиль-ле-Дам
Нёвиль-ле-Дам (Neuville-les-Dames) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Шатийон-сюр-Шаларон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 26,59 км².
Липавка (Касцюковицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Истачатта (Флорида)
Истачатта  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Истачатта халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габделҗәббар бине Габдрахман әл-Орнашбаши
Габделҗәббар бине Габдрахман әл-Орнашбаши‎ (, —, ) — мөселман дин эшлеклесе, Орнашбаш мәчете имамы, Ырынбур мөселман диния нәзарәте казые (1823), Ырынбур мөселман диния нәзарәте мөфтие вазыйфасын башкаручы (1824-1825), Казанның «Барудия» мәчете имамы (1826-1829).
Сага (шәһәр)
Сага — Япония дәүләтенең Сага префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сага шәһәре 2005 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 239932 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 556 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 431.42 км² тәшкил итә.
Сиделле вулысы
Сидилкин вулысы (سىدىلكىن ۋولىٰسىٰ, Седелькинская волость) — Казан губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Югары Карамалы, Тимәш, Костюнькин (Самар губернасының Бөгелмә өязе), Елагин, Смольков (Самар губернасының Сергиевск өязе), Зубовка, Ышлама (Самар губернасының Самар өязе), Иске Чаллы һәм Котыш вулыслары белән чиктәш булган (1890). 16 торак пунктта 15132 кеше яшәгән. 1921 елда ТАССР составыннан Самар губернасының Самар өязе составына күчерелә, 1924 елда - шул ук губернаның Мәләкәс өязенә күчерелә. 1928 елда бетерелә, территориясе Чаллыбаш районына кушыла.
Шчакатовшчына
Шчакатовшчына (Шчакатоўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(12096) 1998 HL120
(12096) 1998 HL120 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HL120» саналган.
Яңгыр теләү (йола)
Яңгыр теләү (йола) - татар халкына хас йола. Гасырлардан-гасырга, буыннан-буынга, әби-бабайдан әти-әнигә, әти-әнидән балага үзләренең борынгы бәйрәмнәрен, гореф-гадәтләрен, йолаларын югалтмыйча тапшырып килгән, һәм алар, күпмедер дәрәҗәдә үзгәреп, югалып бетә язып, безнең көннәргә дә килеп җиткән. Яңгыр теләү йоласы да, кайбер район-авылларда бөтенләе белән югалып бетсә дә, кайбер җирлекләрдә хәзерге көнгә кадәр сакланып калган һәм бик матур йола буларак үткәрелә.
Үткәрү тәртибе
Бу йола, үткәрү-башкару формасы ягыннан төрле булсалар да, барлык татар группаларына хас. Йоланы ирләр дә, хатыннар да, картлар һәм бала-чагалар да башлап йөрергә мөмкин. Йола корылык елларында аеруча акуталь. Авыл халкы җыелышып яңгыр сорыйлар һәм ышанып өмет итәләр. Халык ботканы төрле ярмалардан урманда, басуда, яки су буенда пешергән. Башлар алдыннан намаз укылган. Ботка пешкәндә бу такмакны кабатлаганнар:
Яңгыр яу, яңгыр яу!
Без сорыйбыз Ходайдан,
Арыштан, бодайдан,
Пәрәмәчтән, күмәчтән.
Сыерларның сөтләре
Игеннәрнең башлары
Ач булмасын, тук булсын.
Шушы йоладан соң барлык авыл халкы яңгыр явуына һәм, нәтиҗәдә, мул уңыш җыеп ала алуларына ышаналар.
Рогузня (Карпатасты воеводалыгы)
Рогузня — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
456 ел (б. э. к.)
456 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Латт
Латт — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Татар йолалары
Татар халкының гореф-гадәтләре — татарларның борынгы заманнардан бүгенге көнгә кадәр сакланып калган үзенчәлекләре. Алар бүгенге көндә дә үтәлә. Халыкның гореф-гадәтләре кешене тормыш тәртипләренә һәм тәлапләренә күнектерергә ярдәм итә. Бу бәйрәмнәрне халыкның олысы-кечесе бергәләп уздыра.
Татар халкы борын-борыннан үзенең кунакчыллыгы белән дан тота, шуңа күрә хәзерге татарлар да аны безнең көннәргә кадәр сакланган традиция буларак аерып күрсәтә.
Кыз бала тәрбиясе
Традицион татар гаиләләрендә кызларны кечкенәдән хуҗалык алып барырга, милли ризыклар әзерләргә, никахка керү өчен әзерләнергә өйрәтәләр.
Никах
Традицион татар туйлары мөселман йоласыннан башка узмый. Ул өйдә яки мәчеттә мулла катнашында үткәрелә. Бәйрәм өстәле бары тик татар милли ризыклар: бәлеш, корт, гөбәдия, чәк-чәк, катык, пәрәмәчләр. Кияү түбәтәй кия, кәләш ябык җиңле озын күлмәк кия, башында яулык мәҗбүри.
Дөрес, хәзерге вакытларда килен кияу пилмәне әвәләми. Бу кияү һәм аның гаиләсе өчен кечкенә пилмәннәр. Аларны, гореф-гадәт буенча, килен үзе кулдан әвәләп ясаган. Ни дәрәҗәдә кечкенә пилмәннәр килеп чыгуы, аның ни дәрәҗәдә кайгыртучан хуҗабикә булуын күрсәткән. Һәр пилмән туй балдагы аша узарга тиеш булган.
Туйдан соң, кәләш беренче тапкыр кияү йортына килгәч, каенанасы аның аягы астына мендәр сала, кәләш яңа гаиләгә карата шундый ук назлы һәм йомшак булсын һәм өй буйлап йомшак кына йөрсен өчен. Әлеге йола ярдәмендә кияү әнисе өйдә тынлык һәм тынычлыкны саклап калырга тели. Шуннан соң каенана яшь киленгә тулы бер кашык бал һәм май каптыра, аның сүзләре бал һәм май кебек баллы-татлы булсын өчен.
Исем кушу йоласы
Яңа туган сабыйга исем кушу йоласы мулла һәм мактаулы картлар, туганнар һәм күршеләр чакырып үткәрелә. Кунаклар өчен «аш» өстәле әзерләнә һәм бары тик татар халкының традицион ризыкларыннан гына тора. Мулла баланың колагына аның булачак исемен һәм әтисенең исемен өч тапкыр әйтә. Баланың битен ябып, мендәргә салып, мулла янына китерәләр. Киездә баланың әти-әнисе, мулла, авыл картлары утыра. Мулла баланы алып утыра да, аның уң һәм сул колагына баланың исемен әйтә. Бала авырса, яки миң чыкса, баланың исемен алыштыралар.
Корбан чалу
Безнең халыкта ел тәүлегендә үткәрелә торган җәмгыяви бәйрәмнәр арасында иминлек, мул уңыш теләп, күмәкләшеп корбан чалу, корбан итен бергәләп пешереп ашау йоласы аерым урын алып тора. Корбанны җир уңдырышлы булсынга, мал-туар ишәйсенгә, иминлек һәм муллык теләп чалганнар. Сарык, үгез, бозау, сыер корбан итеп чалынганнар. Хайванның сөякләрен теләсә кайда ташламаганнар, аларны җыеп суга салганнар, я җиргә күмгәннәр.
Орлык чыгару
Язгы йола һәм бәйрәмнәр циклы чәчү башлануга багышланган йолалар белән төгәлләнгән. Теге яки бу формада алар Урта Идел һәм Урал татарларының барысына да хас булган. Казан татарларының күпчелегенә алар орлык чыгару йоласы рәвешендә үткән. Казан татарларында "орлык чыгару” йоласы түбәндәгечә үткәрелгән. Иң башта мунча якканнар. Урамга чыккач, беренче очраган кешегә, юл уң булсын дип, йомырка биргәннәр. Чәчкән вакытта туфракка орлык белән бергә өомыркалар да ташлаганнар, ә беренче чәчү көнендә, басуга чыккан балалар ул йомыркаларны җыя барганнар. Бераздан, җиргә ашъяулык җәйгәннәр һәм бергәләшеп йомырка, өйдән алып килгән башка ризыкларны ашаганнар. Ашап-эчкәннән соң: "Хәерле янгырлар булсын, еллар тыныч булсын, йомырка кебек түгәрәк булсын!” – дип теләк теләгәннәр.
Яңгыр теләү йолалары
Бу йолалар, үткәрү-башкару формасы ягыннан төрле булсалар да, барлык татар группаларына хас. Йоланы ирләр дә, хатыннар да, картлар һәм бала-чагалар да башлап йөрергә мөмкин. Авыл халкы төрле ярмалардан ботка урманда, басуда, яки су буенда пешергән. Башлар алдыннан намаз укылган. Ботка пешкәндә бу такмакны кабатлаганнар: Яңгыр яу, яңгыр яу! Без сорыйбыз Ходайдан, Арыштан, бодайдан, Пәрәмәчтән, күмәчтән. Сыерларның сөтләре Аз булмасын, күп булсын. Игеннәрнең башлары Ач булмасын, тук булсын.
Каз өмәсе
Татар яшьләре каз өмәсен аеруча көтеп ала торган булганнар.Каз өмәсен бигрәк тә кызлар көтеп алган. Аннан читтә калмас өчен, алар бәбкәләре күп булган апаларга җәйдән үк сүз салып куйганнар. Бу гаиләгә охшарга, ярарга тырышканнар. Каз өмәсе – ул матур итеп аралашу, күңел ачу, үзеңне күрсәтү чарасы.
Жирани
Жирани — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Вьянос
Вьянос — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кряка (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Льюис (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Льюис — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1816 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1009,8 км² тәшкил итә.
Сениславице
Сениславице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Се (Порталегри)
Се  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ногман Габделкәримов
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Химрик
Химрик — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аварское Койсу (Джурмут) елгасының сул ярыннан 136 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркейск гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пальник-Шор (Созьва кушылдыгы)
Пальник-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Созьва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аулебен
Аулебен (Auleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Каракую (Кызылтепе)
Каракую (Karakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Козельск
Козельск (Козельск) — Россия Федерациясенең Калуга өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1146 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,4%), украиннар (2,6%).
Яраш (Тиреболу)
Яраш (Yaraş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Тиреболу илчесенә караган бер авыл (köy).
457 ел (б. э. к.)
457 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Ле-Боск (Эро)
Ле-Боск — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Старий Адамув
Старий Адамув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Созел (район)
Созел  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сенско (Свентокшиж воеводалыгы)
Сенско  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липавка (Краснаслабодски авыл советы)
Липавка  (Ліпаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Гричиньяно (Фиренца)
Гричиньяно — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.