cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рокитниця (Лаский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марксизм
Маркси́зм — Карл Маркс һәм Фридрих Энгельс нигезләгән фәлсәфи, икътисади һәм сәяси тәгълимәт.
Социаль система
Җәмгыять – кешеләрнең буыннан-буынга күчә торган, тарихи уртак яшәү һәм гамәл итү формасы. Күмәкләп яшәү кешегә генә хас түгел. Биологиядә җәмгыяви җәнлекләр дигән исем алган эт-бүреләр, күселәр, кайбер бөҗәкләр – кырмыска, бал корты һ.б.лар чын коммуна итеп яши. Җәмгыять итеп яшәү ике төрле файда бирә: үрчүне рәткә салу һәм саклану. Җәмгыяви җәнлекләр ерткычларга катырак каршылык күрсәтә һәм токымны яхшырак кайгырта. Шуннан аналогия эзләп, җәмгыятьнең үзенчәлеген дә аерып була. Кешелек җәмгыятен кырмыска оясы белән чагыштыру бик файдалы. Аларның уртаклыгы – гамәл нәтиҗәләре (продукт яки хезмәтләр) белән алмашу. Кеше дә, кырмыска да тапканны һичшиксез якындагылар белән бүлешергә тиеш. Алмашу – хезмәт бүленешенең нигезендә ята. Кешелек өчен файдалы шундый кооперация үрнәге аерым шәхесләрне җәмгыятькә берләштерә. Нәтиҗә ясыйк: кешеләрнең үзара ярдәмләшүе җәмгыятьне ныгыта торган гамәл булып санала.
Җәмгыять хасил булу өчен мөһим икенче шарт – җитештерә торган хуҗалык алып бару (бу К. Маркс фикере). Иҗтимагый җәнлекләр һәм беренче кешеләр үзләштерә торган хуҗалык белән яши, сезгә мәктәп программасынан таныш җыючылык һәм аучылык белән. Кеше исә, табигать байлыкларын файдалану өстенә табигатьнең үзен, үз максатында үзгәртә ала. Шуңа да беренче кешеләр коллективы, борынгы кешеләр көтүе җәмгыять түгел әле.
К. Маркс белән Ф. Энгельс системаның яшәешен икътисад даирәсенә йөкли. Алар детерминизм мәсьәләсен ифрат җиңел чишәләр. Җитештерүче көчләр һәм җитештерү мөнәсәбәтләре системаның базисын тәшкил итә. Өстәмә кыйммәтне бүлешү (Марксча: җитештерү мөнәсәбәтләре) технология (җитештерү көчләре) белән үзара диалектик бердәмлектә торалар. Җитештерү көчләре белән җитештерү мөнәсәбәтләре бер-берсенә туры килгәндә һәм сәяси өскорма икътисади базиска ярашлы булган шартларда җәмгыять тотрыклы була ала. Маркс әйткәнчә, диннең, хокукның, дәүләтнең мөстәкыйль яшәеше чикләнгән, аларның үз тарихлары юк, чөнки алар чын яшәешнең чагылышы гына.
Җәмгыятьнең үсеше
Иҗтимагый үсешнең беренче теорияләренә уртак үзенчәлекләр хас. Беренчедән, идеализм – тарихи үсешнең сәбәпләрен рухи чыганактан эзләү. Үсешнең этәргеч көчләрен рухи даирәдән күрәләр: фән, әхлак, хокук, диннең йогынтысыннан. Икенче үзенчәлек – иҗтимагый тормышның диалектикасын аңламау. Иҗтимагый үсеш салмак, әкрен, революциясез, кискен борылышларсыз, турысызык буенча күтәрелү итеп күзаллана (О. Конт, Г. Спенсер). Кешелек бер урында гына таптанмый, яңа, катлаулырак халәткә күчә: гади маймылдан – кешесыман маймылга, шуннан безнең заман кешесе кыяфәтенә керә (30 мең еллап элек); кыргыйлык белән мәҗүсилектән – цивилизациялеккә һәм «дөрес дингә» килә һ.б. Өченчедән, үсеш авторның кайсыдыр аеруча ошаткан иҗтимагый тәртипнең бетүе белән тәмамлана. Германия философы Г. Гегель (1770-1831) җәмгыять үсешенең югаргы ноктасы итеп герман телле һәм христиан динле дөньяны күргән. Гегельнең укучысы Маркс та кайбер мәсьәләләрдә бу хатаны кабатлый. «Прогресс» төшенчәсе аша социологиягә аның киләчәге өчен бик мөһим тарихилык, иҗтимагый эволюция, динамика, үзгәреш, модернизация төшенчәләре үтеп кергән. Бүгенге социологиядә «прогресс»ны «эволюция», «үзгәреш» төшенчәләре кысрыклап чыгарган. К. Маркс белән Ф. Энгельс иҗтимагый үсеш тамырларын базис һәм өскорманың диалектик мөнәсәбәтеннән күргәннәр. Җитештерү көчләре белән икътисад – базис (нигез), ә калганы – дәүләт, сәясәт, әхлак һәм милли холык-фигыль – өскорма булып чыга. Яңа технология пәйда булгач, икътисади мөнәсәбәтләр дә үзгәрә. Калган даирәләр һәм мөнәсәбәтләр – җәмәгать, сәяси, юридик һ.б. мөнәсәбәтләре – котылгысыз рәвештә, җән-фәрманга булса да үзгәртелә. Шул рәвешле яңа формация пәйда була.
Формацион теория
К. Марксның формацияләр теориясе буенча кешелек дөньясы эзлекле рәвештә дүрт формация – борынгылык, колбиләүчелек, феодализм, капита¬лизм чорларын узган. Маркс тарихи материализм ысулына таянып, формацияләрнең табигый рәвештә, ләкин революцияләр юлы аша берсен-берсе алыштырып торуын күрсәтә. Аның сүзе белән, «революцияләр – тарихның этәргеч көче». Революцион үзгәрешнең механизмы шундыйрак: Җитештерү көчләренең һәм җитештерү мөнәсәбәтләренең тотрыксыз балансы «авыша» башлагач, җитештерү мөнәсәбәтләре үсешкә аяк чала башлый. Шуңа күрә алар революцион үзгәрешләргә дучар ителә. Бу процесс берьюлы иҗтимагый системаның башка компонентлары арасындагы төрле коллизия һәм низагларда чагыла: сыйнфи, идеологик, сәяси көрәш, тарткалашлар көчәя һ.б. Нәтиҗәдә тулы канлы иҗтимагый үзгәреш, иҗтимагый революция хасил була. Әмма революциядән соң да искергән формация элементлары өлешчә сакланып килә. Тарихи процесс коммунизм дәвере җитү белән бетәргә тиеш, дип исәпли Маркс. К. Маркс икътисади, иҗтимагый, сәяси үзгәрешләрне үлчәп, яңа иҗтимагый дәвер – капитализмның килүен тасвирлый. Капитализм – хосусый милеккә һәм базар икътисадына нигезләнгән җәмгыять төре. Маркс тасвирлаганча, капитализмның төп билгеләре – сәнәгатьнең үсеше һәм сәнәгать җитештерү коралларына хосусый милек. Табышка хезмәт куйган күпчелек халык түгел, «җитәкчелек» иткән азчылык, ягъни капиталистлар ия. Техник үсеш хезмәт җитештерүчәнлеген арттыра, эшче хезмәте күбрәк кыйммәтне китерә башлый, ләкин «өстәмә» кыйммәт эшче гавамга түгел, капиталистлар азчылыгына кала. Ризасыз эшчеләр кайчан да булса капиталистик җәмгыятьнең астын өскә китерергә тиеш. Маркс сәнәгать эшчеләрен «капитализмны күмүчеләр» дип атый. Ләкин капитализм үзендәге каршылыкларны Генри Форд кебек капиталистлар кулы белән үзе җиңә алды. Капиталистлар сыйныфының аңлы вәкилләре, сәнәгатьнең үсеше эшче көчнең хезмәт хакын һәм тормыш дәрәҗәсен үстерүне күздә тотарга тиеш, дигән фикергә киләләр. Шуңа күрә бүген капиталистик илләрдә өстәмә кыйммәтне бүлү артык иҗтимагый поляризациягә юл куймый.
Цыганы (Гарадоцкий районы)
Цыганы (Цыганы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ионешть (коммуна, Вилча)
Ионешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Фалкон-Лейк-Естейтс (Техас)
Фалкон-Лейк-Естейтс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фалкон-Лейк-Естейтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Яйлаҗык (Мерзифон)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Мерзифон илчесенә караган бер авыл (köy).
Фалкон-Лейк-Естейтс (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рафаэль Сафин
Рафаэль Сафин — башкорт телендә иҗат иткән татар шагыйре, драматург.
Тәрҗемәи хәле
Рафаэль Әхмәтсафа улы Сафин Башкортстанның Кыйгы районындагы Еланлы исемле татар авылында туып үсә. Уфага күчеп килгәч, 9нчы санлы мәктәп-интернатта, аннан соң музыка училищесында укый ул. Әмма шул елларда ук татар егете әдәби иҗатка да тартыла башлый һәм, училищены тәмамлауга ук, Мәскәүдәге Максим Горький исемендәге Әдәбият институтына укырга керә.
Уфага әйләнеп кайткач, Рафаэль Сафинның бар гомере әдәби иҗатка һәм журналистикага багышланды. 1956 елда аның «Тормыш кушуы» дип исемләнгән беренче җыентыгы дөнья күрә, аннан соң аның дистәләрчә китабы басылып чыкты. Төрле газеталарда һәм журналларда эшләде Рафаэль Сафин һәм Башкортстан Язучылар берлеге идарәсе рәисенең урынбасары вазыйфаларын да башкарды.
Рафаэль Сафин үзен оста драматург итеп тә танытты. Аның «Янбикә», «Тилекәй», «Газизәкәй балдыз», «Кыр казлары» дигән пьесалары буенча сәхнәләштерелгән спектакльләр озак еллар төрле театрларның репертуарыннан төшмәде.
Калвария-де-Сима
Калвария-де-Сима — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ванькино (Ядернә районы)
Ванькино (Ванькушкăнь, Ванькино) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429068. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253865004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001700.
Гоуй (Торино)
Гоуй — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Карабул (Гүндогмуш)
Карабул (Karabul) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Гүндогмуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гоуй (Торино)
Географиясе
Гоуй Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ванькино (Ядернә районы)
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 90 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Тышкы сылтамалар
Ванькино
Войка-над-Дунаьем
Войка-над-Дунаьем — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Юниверсити-Парк (Айова)
Юниверсити-Парк  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юниверсити-Парк шәһәре  елда нигезләнгән.
GSC3990-1129
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мариньи-ле-Рёлле
Мариньи-ле-Рёлле (Marigny-lès-Reullée) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Бон-Юг кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.02 км².
Каролев (гмина Клембув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10627) Ookuninushi
(10627) Ookuninushi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кобельма
Кобельма — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кондурча елгасының уң ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сок елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Сен-Клер-д'Арсе
Сен-Клер-д'Арсе — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Яңа Елхово
Яңа Елхово — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Почта индексы — 423294.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Гади эт җиләге
Гади эт җиләге — паслөнчәләр гаиләлегенә караган үсемлекләр төре.
Навакесера
Навакесера — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Кызым
Кызым — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Кызым елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Навакесера
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызым
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Павлув (Стараховицкий повяты)
Павлув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Элворд (Техас)
Элворд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ридерих
Ридерих (Riederich) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
̺Хелленик Математика Җәмгыяте
Ул Европа Математика Җәмгыяте әгъзасы булып тора.
Майдан Лукавецкий
Майдан Лукавецкий — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Резвань
Резвань — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рокитниця-Конти
Рокитниця-Конти — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ходай Муруган Поты
Ходай Муруган Поты (Тамил телендә: முருகன் சிலை; Малай телендә: Tugu Dewa Murugga), Картикейя (Муруган) сыны булып тора, ул Малайзиядә иң биек Һинд дине Ходае сыны булып тора, һәм дөньяда зурлык буенча икенче Һинд дине Ходае поты булып тора, беренчесе булып Непалда Кайлашнатх Махадэв Поты тора. Ул шулай ук, 42,7 м биеклектә булып Малайзиядә иң биек сын булып тора. Ул Бату Мәгарәләре астында Шри Муруган Перумал Ковилда урнашкан. Аны төзергә 3 ел вакыт киткән һәм аннан пәрдә 2006 елның январенда Тхаипусам фестивале вакытында ачылган булган.
Рокитниця-Конти
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Повракулка
Повракулка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Маймакса кушылдыгының уң ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 7 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(11707) Grigery
(11707) Grigery — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 18 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HW17» саналган.
Кампелу (Фигейро-душ-Виньюш)
Кампелу  — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Камерава
Камерава (Камерава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нэлла Прусс
Нэлла Прусс (1 гыйнвар, 1941 ел, Свердловск, Свердловск өлкәсе, СССР ) - педагогика фәннәре кандидаты, профессор. ТИСБИ идарә итү университеты ректоры (1993–2016, 2018 елдан), TИСБИ идарә итү университеты президенты (2016 елдан). Россия гуманитар фәннәр академиясе академикы. ЮНЕСКО эшләре буенча Россия Федерациясе комиссиясе әгъзасы.
Биография
Нэлла Матвеевна Прусс 1941 елның 1 гыйнварында Свердловскида (хәзерге Екатеринбург ) туган.
1963 елда ул Казан дәүләт педагогия институтын (КДПУ) тәмамлый. Белгечлеге - инглиз теле укытучысы. Аны тәмамлагач, 1963-1964 елларда Казан шәһәрендәге 127 нче урта мәктәптә укытучы булып эшли.
1963 - 1994 елларда ул Казан химия-технология институтының (KХТИ) чит телләр кафедрасында ассистент, өлкән укытучы, доцент булып эшли.
1979 елда Казан педагогия институтында аспирантура тәмамлый. Шул ук елда «Влияние видных русских педагогов Казанского края на развитие просвещения и педагогической мысли нерусских народов, конец XIX-начало XX веков» темасына педагогия фәннәре кандидаты дәрәҗәсе буенча диссертация яклый.
1992 елда Татарстан Республикасында беренче дәүләтнеке булмаган университет - "ТИСБИ" Идарә итү университетын оештыра, аның  ректоры була.
Цынгяли
Цынгяли (Цынгялі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Нэлла Прусс
Биография
1997 елдан педагогика кафедрасы мөдире булып эшли.
Цынгяли
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Нэлла Прусс
Биография
2016 елның 27 июнендә «ТИСБИ» ның гыйльми советы утырышында Нэлла Прусс университет ректоры постыннан китү турында игълан итә. Ректор вазифасыннан киткәч тә, ТИСБИ президенты булып университетта эшли.
2018 елның 4 апрелендә Нелла Прусс кабат ТИСБИ университеты ректоры була. "Вечерняя Казань» газетасына биргән интервьюсында ул бу вазифага үзенең инициативасы белән кайтмавын белдерә.
Гофер (Валле д'Аоста)
Гофер — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гофер Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Карабулак (Сейдишеһир)
Карабулак (Karabulak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сейдишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Креншо (округ, Алабама)
Креншо — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Луверн шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1866 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1577 км² тәшкил итә.
Тамил теле
Тамил теле (үзатамасы — தமிழ் ) — күбесенчә Һиндстанда һәм Шри-Ланкада, шулай ук Тамил диаспорасында, Шри-Ланка маврлары арасында, Чиндианнарда һәм Доуглалар арасында сөйләшелә торган тел. Тамил теле Һиндстанда, Шри-Ланкада һәм Сингапурда рәсми тел булып тора. Һиндстанда ул Тамилнад штатында һәм Пудушерри штатында рәсми тел булып тора. Шулай ук ул Малайзиядә инглиз теле, малай теле һәм мандарин теле белән беррәттән белем бирү теле булып тора. Тамил телендә Көньяк Һиндстан Керала, Карнатака, Андһра-Прадеш һәм Телангана штатларында һәм Андаман һәм Никобар утраулары Берлек Территориясендә әһәмиятле азчылык теле булып тора.
Риваять
Һинд дине риваяте буенча, Тамил яки шәхси формада Тамил Тһаи (Ана Тамил) Ходай Шива тарафыннан барлыкка китерелгән булган. Аны Тамил Ходае буларак хөрмәт ителгән Муруган, олы фикер иясе Агастья белән кешеләргә китергән.
Ионешть (коммуна, Горж)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(10628) Feuerbacher
(10628) Feuerbacher — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Войняни
Войняни — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Марийак-ле-Фран
Марийак-ле-Фран — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Кычытканчалар
Ыруглар
Иң танылган ыруг — кычыткан.
60ка якын ыруг бар, шул исәптән:
Төзелеше
Берьеллык һәм күпеллык үләннәр, сирәгрәк куакчыклар яки лианалар һәм бик сирәк агачлар.
Яфраклары, кагыйдә буларак, гади, гадәттә өч сеңерле, тешле-тешле. Гади формаларлда парлап, югарырак төзелешлеләрендә һәр парның бер яфрагы кечерәю исәбенә чиратлашып урнашкан.
Чәчәклекләр алкасыман, башлы, себерке формасында.
Яйлаҗык (Ардануч)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Ардануч илчесенә караган бер авыл (köy).
Фалкон-Меса (Техас)
Фалкон-Меса  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фалкон-Меса халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Чыпчыклар
Төрләр
Элек Советлар Берлеге җирләрендә 7 төрләрне билгеләнгән: йорт (Passer domesticus), Һиндстан (Passer indicus), басу (Passer montanus), кара түшле (Passer hispaniolensis), җирән (Passer rutilans), саксаул (Passer ammodendri) һәм чүл чыпчыклары (Passer simplex). Хәзер исә Һиндстан чыпчыгыны йорт чыпчыгының төрчәсе (Passer d. indicus) буларак исәплиләр.
Чыпчыклар – төрле шартларда яшәргә җайлашкан кошлар. Алар көньякта да, Себердә дә , Африка һәм Америкада да яшиләр. Ояларын тәрәзә башында, йорт кыегында, абзарда , ярдагы тишекләрдә , агач куышында, ташландык сыерчык оясында коралар.
Хилок (шәһәр)
Хилок (Хилок) — Россия Федерациясенең Байкал арты краенда урашкан шәһәр.
Чыпчыклар
Төрләр
Кошлар – Җир йөзенгдә иң күп таралган тереклек иясе. Хәзер аларның 9 меңгә якын төре бар, җирдә барлыгы 100 млрд. чамасы кош яши. Русиянең иксез – чиксез киңлекләрендә 700 ләп төр кош бар. Татарстанда исә җәй көннәрендә 200 дән, ә кышын 40 төрдән артык кош очратырга мөмкин.
Хилок (шәһәр)
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1929 елдан, шәһәр статусын 1950 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,3%).
Васькино (Ядернә районы)
Васькино (Ваçкасси, Васькино) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429080. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253840002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 49 кешенең яшәве мәгълүм.
Банное (Свердловск өлкәсе)
Банное (Банное) — Свердловск өлкәсенең Кызылъяр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Инза районы
Инза районы (Инзенский район) — Сембер өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Инза шәһәре.
Халык
Милли состав (2010): урыслар — 85,9%, мордва — 8,4%, татарлар — 3,3%.
Административ бүленеш
Инза районы составына 2 шәһәр җирлеге һәм 6 авыл җирлеге керә:
Марьяк
Марьяк — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Копковка
Копковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Козловка елгасының уң ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сок елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Плитная
Плитная (Плитная) — Красноярск краенең Дзержинское районында урнашкан торак пункт.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Енисей губернасының Канск өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Канск бүлгесендә, 1930-1934 елларда — Көнчыгыш Себер краенда, 1934 елдан — Красноярск краенда.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 66,3%, урыслар — 33,7%.
Яңа Шөгер
Яңа Шөгер — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Почта индексы — 423282.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
GSC3991-814
GSC3991-814 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Волгоград өлкәсе татарлары
Волгоград өлкәсе татарлары — татарларның Волгоград өлкәсендә яшәүче территориаль төркеме.
Тарихлары
Волгоград өлкәсе төрки халыклар яшәгән иң борынгы төбәкләрнең берсе. Аның территориясе Алтын Урда составына кергән, биредә аның башкалаларының берсе – Сарай‑Бәрке яки Сарай әл‑Җадид, хәзер Царево археологик шәһәре урнашкан, Әстерхан ханлыгы, Нугай Урдасы составында булган. 1778 елда Казан һәм Пенза наместникларыннан күчеп килүчеләр Кече Чапурники авылына, Саратов губернасының Кузнецк өязеннән 1836 елда Царев шәһәре Сарай бистәсенә, 1840 елда шул ук губернаның Яңа Үзи өязеннән Лятошинка авылына, Пенза губернасының Чебар өязеннән 1826 елда Бәхтияр авылына, 1865 елда Маляевка авылына нигез салалар.
1923-1924 елларда Царицынода (хәзер Волгоград шәһәре) татар телендә «Чаткы» әдәби‑сәяси, юмористик иллюстрацияле журналы, 1925 елда РКП (б) губкомының «Элемтә» атналык газетасы чыга. 1948 елга кадәр – Лятошинкада, 1957 елга кадәр Кече Чапурники мәктәбендә татар телендә укыту алып барылган.
Таралышлары
2010 елда Волгоград өлкәсендә 24 557 татар кешесе яшәгән (1959 елда – 17 743, 1989 елда – 25 973, 2002 елда - 28 641 кеше), шул исәптән Волгоград (9760 кеше), Волжский (2557) шәһәрләрендә, Светлоярск (2352) (Кече Чапурники, Червленое,  Нариманов), Ленин (1975, Бахтияровка, Маляевка, Царев), Иске Полтавский (1059, Лятошинка), Палласовский (848) районнарында яшиләр.
Мәдәният
2015 елдан башлап «Идел» татар мәдәни‑мәгариф үзәге эшли, татар мәдәни үзәкләре шулай ук Волжск шәһәрендә дә, Бахтияровка, Лятошинка, Маляевка авылларында да эшли, Кече Чапурники авылында мәдәни‑этнография үзәге булган «Туган як» музее бар. «Чишмә» (1989 елдан, 2012 елдан, Волгоград), «Дуслык» (Бәхтияровка авылы), «Шатлык» (Лятошинка авылы), «Яшьлек» (Маляевка авылы), «Туган як» һәм «Тамчы» (Кече Чапурники авылы) вокаль төркемнәре оештырылган. Татар телен өйрәнү буенча 3 якшәмбе мәктәбе ачылган (Волгоград, Волжский шәһәрләре, Кече Чапурники). Барлык татар авылларында да мәчетләр төзелгән.
Саз тавыкчәчәге
Саз тавыкчәчәге — кабарчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр төре.
Волжск районы
Волжск районы (рус. Волжcᴋи район мар., Юлсер кундем) — Мари Илнең көнчыгышында урнашкан административ берәмлеге.
Районның үзәге — Волжск (мар. Юлсер-Ола) шәһәре.
Чиктәшлек
Район территориясендә «Марий Чодра» (татарча: «Мари урманы») националь паркның көньяк-көнчыгыш өлеше урнаша. Төп елга — Илләт; Ялчык, Диңгез Күзе, Елан-Ер, күлләре, һ. б.
Тарих
Урта гасырларда Казан ханлыгы сасᴛафына кергән. Россия империясе заманнарда Казан губернасы сасᴛафына кергән. 1939 елның 26 аугьıста Лопатино районы барлыкка килә (үзәге — Лопатино посөлогы). 1940 елда Лоатино посөлогы шәһәр стаусын алды һәм Волжскка исемен алыштырды; район да үз исемен алыштырган.
Административ бүленеш
Приволжcᴋи шәһәр җирлеге (54,40 км²): Большепаратское авыл җирлеге (60,30 км²): Карамас авыл җирлеге (88,00 км²): Обшияр авыл җирлеге (104,56 км²): Петъял авыл җирлеге (268,40 км²): Помар авыл җирлеге (103,00 км²): Сотнур авыл җирлеге (102,00 км²): Эмеково авыл җирлеге (133,20 км²):
Карангежейра
Карангежейра — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Юрий Гортышов
Гортышов Юрий Федорович (17 октябрь, 1946, ССРБ, РСФСР, Татарстан АССР, Зәй районы, Поручиково авылы) — техник фәннәре докторы, профессор, А.Н.Туполев исемендәге Казан дәүләт технология университеты президенты (2013 елдан). А.Н.Туполев исемендәге Казан дәүләт технология университеты ректоры (2007-2011). Татарстан Фәннәр академиясе академигы (2007).
Биографиясе
Юрий Гортышов 1946 елның 17 октябрендә Татарстан АССР-ның Зәй районы Поручиково авылында туган. 1964 елда Зәй 2-нче урта мәктәбен алтын медальга тәмамлый. 1970 елда Казан авиацион институтын (хәзерге Туполев исемендәге Казан дәүләт техник университетын) "Аэродинамика һәм термодинамика" һөнәре буенча очу аппаратлары двигательләре факультетын тәмамлый. 1988 елда аңа профессор исеме бирелә.
1989 елда югары уку йортының гыйльми советы итеп «Җылылык техникасының теоретик нигезләре» кафедрасы мөдире итеп сайлый. 1993 елдан университетта оештылылган укыту-методик үзәгенең җитәкчесе вазифаларын башкара. 1995 елның маенда уку эше буенча беренче проректоры итеп билгеләнә. 1995 елның октябреннән 2007 елга кадәр — фәнни эш буенча проректор булып эшли.
2007 елның июнендә Казан дәүләт технология университетының хезмәт коллективы конференциясендә КДТУ-ның яңа ректоры итеп сайлана. 2011 елда ректор вазифасына 65 яшькә җитү сәбәпле китә. .
2013 елда Туполев исемендәге КНИТУ-КАИ институтына президенты итеп сайлана.
Юрий Гортышов Россия Табигый фәннәр академиясе, SAE халыкара инженерлык авиацион һәм һавада йөзү академиясе академигы.
Карабулак (Кулп)
Карабулак (Karabulak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Кулп илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гоца
Гоца — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гоца Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пакули (Свентокшиж воеводалыгы)
Пакули  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каролев (Груецкий повяты)
Каролев  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Pycasa
Pycasa ул Picasa фото альбомнарны йөкләр һәм кире чыгару өчен өстәл өсте кушымтасы булып тора. Ул GTK-ны төзер өчен PyGtk кулланып Python программа телендә язылган.
Программа башланыр алдыннан кулланычының исемен сорый. Шуннан соң ул шул кулланучы өчен альбомны ала. Кулланучы шуннан соң барлык җәмәгать альбомнарына керә ала һәм барлык сурәтләрне карый ала. Шулай ук яңа альбомнарны барлыкка китерергә һәм фотоларны йөкләргә мөмкин.
Каминтэрн (Магилёвский районы)
Каминтэрн  (Камінтэрн ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Pycasa
Pycassa-ны эшләтер өчен, берәү Python-ны куярга, тәэмин ителә торган gdata API-ын, PyGTK (python-gtk2) һәм python-glade2 куярга тиеш.
Каминтэрн (Магилёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ялган каз чәчәге
Ялган каз чәчәге — кашкарыйчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр төре.
Юнион (Айова)
Юнион  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Цынки
Цынки (Цынкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Юнион (Айова)
Тарихы
Юнион шәһәре  елда нигезләнгән.
Цынки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(11708) 1998 HT19
(11708) 1998 HT19 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Юнион (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11708) 1998 HT19
Тарихы
1998 елның 18 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HT19» саналган.
Ион-Корвин (коммуна)
Ион-Корвин — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Lütsiä
İsem "revolütsiä" digännän çıqqan.
Саз акканаты
Саз акканаты — ароидчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр төре.
Ла-Шаплот
Ла-Шаплот — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Яйлаҗык (Дерэли)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Дерэли илчесенә караган бер авыл (köy).
(10629) 1998 BK11
(10629) 1998 BK11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 гыйнварында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BK11» саналган.
Резешу
Резешу — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рокитовець (Лодзь воеводалыгы)
Рокитовець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мельп
Мельп — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Согом елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Марльен
Марльен (Marliens) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Женли кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4.35 км².
Волиця (Словакия)
Волиця  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Калмен (округ, Алабама)
Калмен — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Калмен шәһәре.
Волиця (Словакия)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калмен (округ, Алабама)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1877 елда оештырыла.
Волиця (Словакия)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Калмен (округ, Алабама)
Территориясе
Округ мәйданы 1904 км² тәшкил итә.
Ридхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элкгарт (Техас)
Элкгарт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карвальял (Бомбаррал)
Карвальял  — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пыжма
Пыжма — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уна елгасының сул ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Фалконейр (Техас)
Географиясе
Фалконейр халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Югары Ачаки
Почта индексы — 429079. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253820004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000002000.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 355 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,83%).
Паленги
Паленги — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10630) 1998 BV12
(10630) 1998 BV12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 гыйнварында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BV12» саналган.
Гоци (Вербано-Кузио-Осола)
Гоци — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гоци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Break (төймә)
Pause/Break (pause «тыныш», «туктатып торыру» һәм break «өзәргә») — санак төймәсарының төймәсе. Агымдагы процессны өзү өчен кулланыла. Гадәттә төймәсарда һәм  төймәләре белән бер бүлемдә урнашкан.
IBM PC’га ярашлы санакларның BIOS’лары бу төймәгә ике функция биргәннәр иде. Төймәгә бер генә басу, эйләндерелә торган листингка текәлеп карарга мөмкинлек биреп, санакның эшен туктаткан; бу санаклар әкрен булган чакта зарур булган. Эшне дәвам итү өчен теләсә нинди төймәгә басырга таләп ителгән. төймәсе белән бергә ’ка басу программага туктату билгесен җибәргән (туктату  16). Бу билгегә җавап бирергә ме, юк мы — программадан караган; кагыйдә буларак, консоль программалары  төймәләр тиңдәшлегенә басу буенча ябылганнар, катлаулы интерфейслы программалар берничек тә бу басуга җавап бирмәгәннәр.
(11709) Eudoxos
(11709) Eudoxos — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 27 апрелендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HF20» саналган.
Карапапахлар
Үзбәкстанда яшәүче халык - каракалпаклар белән бутамаска
Карапапахлар (үзатамалары قـﺎ ﺭﺍ ﭘﺎ ﭘﺎ ﺥ, Qarapapaqlar, Tərəkəmələr; Karapapaklar, карапапаглар, гарапапаглар, тәрәкәмә, таракама) — Иранның төньяк-көнбатышында (Көнбатыш Азәрбайҗан останының көньягы) һәм Төркиянең иң ерак төньяк-көнчыгышында, Азәрбайҗанда (Газакъ районы), Грузиядә, Әрмәнстанда, РФдә яшәүче төрки кабиләләр төркеме. Төркиядә 68 мең кеше, Иранда 30 мең кеше (XXI гасыр башы, бәяләмә), Грузиядә, Әрмәнстанда, Урта Азиядә 10 мең тирәсе карапапах яши. Азәрбайҗан теленең диалектында сөйләшәләр. Иран карапапахлары — мөселманнар-шигыйлар (күбесенчә, галәвитләр), Төркия карапапахлары — күбесенчә мөселманнар-сөнниләр.
Тарих
XIX гасырның II чирегенә кадәр карапапахлар Севан күленнән төньякка таба сузылган җирлектә (Әрмәнстанның төньяк-көнчыгышы, Грузиянең көньягы, Азәрбайҗанның төньяк-көнбатышы) яшәгәннәр. Күп кенә карапапах ирләре Россия империясендә хәрби хезмәттә, калганнар фарсы кабиләләре ополчениесендә хезмәттә була.
1826-1828 елгы Рус-фарсы сугышыннан (ru) соң 800 гаилә Иранга һәм Госманлы империясенә күченәләр. Иранда Урмия күленнән көньякка таба, Төркиядә Карс тирәсендә булган җирләр бирелә. Иранда карапапахлар янәшәдә яшәүче мәмәш көрд кабиләсе белән якынайганнар, көрд мәдәниятен үзләштергәннәр.
1892 елда карапахлар Карс өлкәсе халкының 14% ын тәшкил итә.
Россия империясендә 1897 елгы халык санын алу вакытында карапапах телен аерым тел итеп исәплиләр.
1926 елгы ССРБ халык санын алу мәгълүматлары буенча, Кавказ артында (башлыча Әрмәнстанда) калган карапапахлар 6 311 кеше булган.
1944 елда месхет төрекләре белән бергә Урта Азиягә сөрелгәннәр.
1988 елда Фәрганәдә булып узган суештан соң, аларның бер өлеше Украинага һәм Ставрополь краена күченгән яки Грузия белән Әрмәнстанга кире кайткан.
Карапапахларның мәдәнияте Көнбатыш Азия халыкларыныкы белән уртак. Җир эшкәртү һәм көтүлекле мал үрчетү, бакчачылык белән шөгыльләнәләр.
Камсамольски (Быхавский районы)
Камсамольски  (Камсамольскі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Яңа Чыршылы
Яңа Чыршылы — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы поселок.
Почта индексы — 423274.
Каролев (Плоцкий повяты)
Каролев  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карабулут (Акшеһир)
Карабулут (Karabulut) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Акшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Каролев (Плоцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рокицини (Лодзь воеводалыгы)
Рокицини  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сипавски (Каменски шәһәр округы)
Сипавское (Сипавское) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), татарлар (5%).
Юнионвилл (Айова)
Юнионвилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юнионвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Яйлаҗык (Боябат)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Лавердин
Лавердин — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ион-Крянге (коммуна)
Ион-Крянге — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Антонина Усова
Антонина Усова (1921 елның 4 августы, Карлыхан авылы, Башкорт АССР - 2014 елның 8 августы, Чиләбе ) - физика укыту теориясе һәм методлары өлкәсендә совет һәм рус галиме, РАОның хакыйкый әгъзасы. (1995, гомуми урта белем бүлеге), педагогика фәннәре докторы (1970), профессор (1973).
Биография
1951 елдан Чиләбе дәүләт педагогия университетында физика укыту теориясе һәм методлары бүлегендә эшли. 1973 елдан 2006 елга кадәр - кафедра мөдире.
А.В. Усова җитәкчелегендә 1000нән артык физика укытучысы чыгарылган, 90 нан артык кандидатлык һәм 20дән артык докторлык диссертациясе якланган.
Цыпки
Цыпки (Цыпкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Карвальял-Бенфейту
Карвальял-Бенфейту — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
GSC3997-4
GSC3997-4 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Карвальял-Бенфейту
Географиясе
Мәйданы —.
GSC3997-4
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Цыпки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сен-Кристоф-сюр-Конде
Сен-Кристоф-сюр-Конде — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
(10631) 1998 BM15
(10631) 1998 BM15 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Курумоч (елга)
Курумоч — Сук елгасы кушылдыгы. Самара өлкәсенең Краснояр районы, Волжский районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сук елгасының уң ярыннан 0,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Атама калмык теленнән алынган. Корум сүзе ташлы дигәнне аңлата. Калмыклар елга буенда 1738 елдан башлап торганнар.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Резоаре (Клуж)
Резоаре — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.