cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кокошовце
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ил Җиразоле (Милано)
Ил Җиразоле — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Оксфорд (Джорджия)
Оксфорд  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Ил Җиразоле (Милано)
Географиясе
Ил Җиразоле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Оксфорд (Джорджия)
Тарихы
Оксфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ил Җиразоле (Милано)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(6604) Илиада
(6604) Илиада — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QE8» саналган.
Кымиль-Кикя
Кымиль-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печаль-Кы елгасының сул ярыннан 67 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Гижег
Гижег — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Полой Прось елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әсгать Гарипов
Әсгать Гарипев (Әсгать Гарип улы Гарипев,, — , ) — Татарстан АССРның атказанган нефтьчесе, җәмәгать эшлеклесе, скважиналарга бер сменалы хезмәт күрсәтүгә күчү инициаторларының берсе, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Биографиясе
Әсгать Гарипов 1938 елда Мәлбагыш җидееллык мәктәбен тәмамлый, аннан колхозда эшли.
1943 елның гыйнварында Кызыл Армия сафларына алына, 1 нче Байкал арты фронты гаскәрләрендә хезмәт итә, снайперларны әзерләү курсларында укый, Япониягә каршы сугышларда катнаша. Хәрби бурычны үтәүдә күрсәткән батырлыклары өчен «Батырлык өчен» медале, ә аннан соң — алты сугышчан һәм юбилей медальләре белән бүләкләнгән. 1950 елның октябрендә кече сержант исемендә демобилизацияләнә.
1951 елның ноябреннән нефть сәнәгатендә нефть һәм газ чыгару буенча оператор ярдәмчесе, оператор, скважиналарны тикшерү буенча оператор, нефть һәм газ чыгару буенча мастер булып эшли. Нефть промыселларын күпскважиналы хезмәт күрсәтүгә күчерү башында торды, ул нефть чыгарганда хезмәт җитештерүчәнлеген кискен күтәрергә мөмкинлек бирде.
Бүләкләре
Ленин ордены (30.03.1971) II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (06.04.1985) «1941-1945 еллар Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале "Батырлык өчен" медале (18.09.1945) «Нефть сәнәгате отличнигы» билгесе, социаль ярышларда җиңүченең күкрәк билгеләре Татарстан АССРның атказанган нефтьчесе исеме Әсгать Гариповка 1971 елның 30 мартында Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелгән
Стоенешть (Берислевешть, Вилча)
Стоенешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Копал (Карачобан)
Копал (Kopal) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Карачобан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жукитиба
Жукитиба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Михнавичы (Бярозавский районы)
Михнавичы  (Міхнавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ерпельмон
Ерпельмон — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
(13879) 6328 P-L
(13879) 6328 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6328 P-L» саналган.
Дербушева (Әчет шәһәр округы)
Дербушева (Дербушева) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Бродув
Бродув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жаковоля-Радзинска
Жаковоля-Радзинска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Семкино (Киров өлкәсе)
Семкино (Семкино) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Олехув-Новий
Олехув-Новий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Банҗармасин
Банҗармасин (Banjarmasin) — Индонезиянең Көньяк Калимантан правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Банҗармасин Калимантан утравының көньяк өлешендә урнашкан.
Чуча (коммуна)
Чуча — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Әхтәм Бәхтизин
' Әхтәм Бәхтизин''' (, —, ) —  хәрби эшлекле. Беренче Бөтендөнья сугышында катнашкан, Изге Георгий орденының тулы кавалеры. 1918 елда Башкортстан җирендә партизан хәрәкәтен оештыручылардан. 1918-1919 елларда Көнчыгыш фронтның 2 нче армиясе 28 нче укчылар дивизиясендә рота, батальон командиры. 1927-1934 елларда Казанда Татар-башкорт хәрби мәктәбендә курс командиры. Бөек Ватан сугышында 323 нче укчылар дивизиясе командиры.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Акчасаз (Бүюкорһан)
Акчасаз (Akçasaz) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Бүюкорһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тужуз
Тужуз — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Пасека-Отфиновска
Пасека-Отфиновска — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вельгендри-э-Левресе
Вельгендри-э-Левресе (Velleguindry-et-Levrecey) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,54 км².
Юва (Дивриги)
Юва (Yuva) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
Михнавичы (Ивацэвицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Жукия
Жукия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
(6605) Carmontelle
(6605) Carmontelle — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SM9» саналган.
Баркельсби
Баркельсби (Barkelsby) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Жукия
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Перальвече
Перальвече — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стоенешть (Бреила)
Стоенешть — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD131505
HD131505 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Колбасов
Колбасов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Воллер (Вашингтон)
Географиясе
Воллер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бланка Намюрская
Бланка Намюрская (Blanche de Namur, Blanka av Namur, Blanka av Namur, Blanca Namurcensis; 1320, Намюр, Намюр — 1363, Штенберг замогы (Норвегия корольлеге) — Дампьер нәселеннән маркграф Намюр Жан I олы кызы, кияүдә чакта — Швеция һәм Норвегия королевасы.
Ил Каво (Лоди)
Ил Каво — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бланка Намюрская
Урта гасырда иң билгеле норвег һәм швед королеваларының берсе. Сәяси һәм җәмәгать тормышында актив эш алып бара. Халык мөхитендә аның турында күп хикәяләр һәм җырлар иҗат ителгән.
Ил Каво (Лоди)
Географиясе
Ил Каво Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Бланка Намюрская
Иртә еллары
Бланка якынча 1320 еллар тирәсендә Намюрда туа. Ул Дампьерлар йортының маркграфы Намюр Жан I һәм аның хатыны — Капетинглар династиясе тармагынан Мари д'Артуаның кызы була. Атасы буенча ул Фландрия графлары, анасы ягыннан — Франция корольләре чыгышынан була.
Ил Каво (Лоди)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бланка Намюрская
Иртә еллары
Үзенең бала чагын Фландриядә графлар резиденциясендә Винендейл сараенда үткәрә, биредә принцессага ярашлы яхшы белем ала.
Магнус Эрикссон, Норвегия һәм Швеция короле, маркграф Намюр кызының матурлыгы турында ишетеп, 1334 елның июнендә аны шәхси сората. Аңа ризалык белән җавап бирәләр. 1335 елның августында никахлашкан принцесса Швециягә китә.
Норвегия һәм Швеция королевасы
1335 елның октябрь яки ноябрь башында, Бохус замогында туй үтә. Туй бүләге сыйфатында Бланка иреннән Норвегиядагы Тёнсберг провинциясен, Швециядәге Лёдёсты һәм Хизинген утравындагы Линдхольмен замогын ала. 1353 елда Тенсбергны Бохус,Марстранд, Эльфсиссель, Ранрика һәм Боргарсисселга алмаштыра.
1336 елның 24 июнендә (21 июль) Стокгольмда Бөек чиркәүдә Бланка Норвегиянең, Швециянең һәм Сконеның королевасы дип билгеләнә. Киләсе елда ул беренче баласын таба.
Иренең идарә итү вакыты ике корольлектә дә икътисади һәм сәяси тотнаксызлык вакытына туры килә. 1355 елда аларның олы улы, Швеция тәхет варисы булырга тиеш Эрик, кече абые Хакон инде Норвегиянең короле булган дип, дәүләт күтәрелеше оештыра. Ул Швециядәге хакимлекне законсыз рәвештә тартып ала һәм Дания белән сугышка әзерләнә башлый, әммә гаҗәп шартларда кинәт үлеп китә. Аны хатыны белән әнисе агулап үтергән, дигән сүзләр барлыкка килә.
Патшабикә Бланка акыллы гына түгел, ә матур хатын-кыз булган дип күрсәтә хәзерге заман чыганаклары. Әммә тере чагындагы аның бер сүрәте дә сакланмаган. Бланка Намюрская швед короле сараенда сәнгатькә дәрт уята, шагыйрь һәм рәссамнарны сарайга китерә. Билгеле булуынча, күпмедер вакыт королеваның фрейлинасы булып билгеле изге Бригитта Шведская була.
Үлеме
1363 елның апрелендә кече улының туеннан соң патшабикә Бланка, фаразлаулар буенча Тенсбергта вафат була. Мәрхүмнең вакыты һәм җирләнгән урыны әлегә кадәр билгеләнмәгән. Васыятенә карата, патшабикә Вадстен аббатлыгында җирләнгән булырга тиеш.
Никахы һәм нәселе
1335 елның октябрендә — ноябрь башында Бланка Намюрская Швеция короле Магнус II, Норвегия короле Магнус VII, Седерманландский улы Эрик Магнуссен һәм принцесса Ингеборга Норвежскаяның уллары Магнус Эрикссонга (1316 -1.12.1374) кияүгә чыга. Бу никахтан биш бала туа. Өч кыз, исемнәре билгесез, бала вакытларында вафат булалар һәм Ас аббатлыгында җирләнәләр. Ике улы гына исән кала:
Мәдәнияттә
Балалар өчен швед халык җырларының берсе «Rida, rida heter hästen Blanka ranka» (Бланка исемендәге аткай, йөрт мине, йөрт өстеңә утыртып) Альберт Эдельфельт «Королева Бланка» дип аталган билгеле картинасын язуга дәртләнә (1877). Анда патшабикә төпчек улы Хаконны тубыгына утыртып сикертеп утырган кияфәттә сүрәтләнә.
Королеваның исемен билгеле сыра компаниясе Брассери дю Бок йөртә.
Пётр Хлебников
Петр Хлебников ( 1829 - 1914 елдан соң? ) - Император медицина һәм хирургия академиясе профессоры, тәрҗемәче.
Биография
Пётр Алексеевич Хлебников 1829 елда беренче гильдия Әстерхан сәүдәгәре Алексей Иванович Хлебниковның беренче никахында туган.Әнисе Наталья Михайловна үлгәннән соң (07.30.1843), әтисе икенче тапкыр  өйләнә. Бу никахта тагын дүрт бала туа.
Пётр Хлебников  1851 елда Казан университетының физика-математика факультетын тәмамлый. Аннары Император тыйб-хирургия академиясенең 3 нче курсына укырга керә. 1854 елда, табиб дәрәҗәсе алгач, 2нче коры җир госпиталендә хезмәт итә башлый
Кырым сугышы башында, үзенең  үтенече буенча, профессор Н. И.Пирогов белән Севастопольгә китә. Анда 1855 елның июленә кадәр эшли. 1855 елның көзендә Н.И. Пирогов белән Кырымга кайта.
1856 елның маенда Тыйб-хирургия академиясе каршында белемен камилләштерү өчен кала. Анда «Опыт исторического изложения учения о клеточке в анатомическом и физиологическом отношениях» темасына диссертация яклый, медицина докторы гыйьми дәрәҗәсен ала.
1861 елның маенда физика профессоры А.А. Измайловка адъюнкт итеп сайлана.
1864 елда медицина-хирургия академиясенең Физика һәм физик географиясенең ординар профессоры итеп сайлана. Физика укыту эксперименталь характер ала. Физика кабинеты яңа прибор коллекцияләре, фотографик павильон белән тулылана.
1870 елның октябреннән Хлебников "Знание"журналы чыгара башлый.
Берничә тапкыр чит илләргә сәяхәт кыла, танылган галимнәрнең лекцияләрен тыңлый, аларның әсәрләрен тәрҗемә итеп бастыра.
1872 елда Хлебников каты  авырый, шул сәбәпле 1873 елда хезмәттән китә, журнал басмасын Д.А.Коропчевскийга тапшыра. 1873 елда, дәвалану өчен, кызы Наталья белән чит илгә китә. Франциядә Бордо шәһәре янында яши.
1908 елның ноябрь-декабрь айларында ул Одессага дәваланырга килә, һәм, көтмәгәндә, энекәше Владимир Алексеевич белән очраша.
Копаран (Гөлбашы)
Копаран (Koparan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Понтианак
Понтианак (Pontianak) — Индонезиянең Көнбатыш Калимантан правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Понтианак Калимантан утравының көнбатыш өлешендә урнашкан.
Жаковоля-Стара
Жаковоля-Стара — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(13880) Wayneclark
(13880) Wayneclark — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Жаковоля-Стара
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13880) Wayneclark
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6607 P-L» саналган.
Виктория (Арканзас)
Виктория  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жукурусу
Жукурусу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Олехув-Старий
Олехув-Старий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Жукурусу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Олехув-Старий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Молко-Игол
Молко-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Колик-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брожець (Түбән Силезия воеводалыгы)
Брожець  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ескль
Ескль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Олбани (Джорджия)
Олбани  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Пикерас
Пикерас — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Пасербець
Пасербець — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Олбани (Джорджия)
Тарихы
Олбани шәһәре  елда нигезләнгән.
Пасербець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пикерас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олбани (Джорджия)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акчасусурлук (Караҗабей)
Акчасусурлук (Akçasusurluk) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Михнавшчына
Михнавшчына (Міхнаўшчына ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сапторма-Яха (Соелю-Се кушылдыгы)
Сапторма-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Соелю-Се елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 101 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Глазь-Ю
Глазь-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Весляна елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стоенешть (Вилча)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бессарабия
Бессарабия (Basarabia, Бессарабія, Басарабія, Бессарабия) — Днестр һәм Прут елгалары арасында урнашкан тарихи өлкә (хәзер бу терриориясендә Молдавия җирләренең төп өлеше һәм Одесса өлкәсенең көньяк өлеше урншканнар). 10—11 гасырларда Бессарабия Киев Русенә, 12— 13 гасырларда Галич-Волын кенәзлегенә караган. 14 гасырда Молдавия кенәзлегенә кушылган. 16 гасыр башында аны Төркия. 1812 елдан Россия империясе составында. 1918—1940 елларда аны Румыния басып алган.
(6606) Макино
Тарихы
1990 елның 16 октябрендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UF» саналган.
Ил Казале (Мантова)
Ил Казале — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Турдён
Турдён — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Юва (Гүрүн)
Юва (Yuva) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (köy).
Иштымбал
Иштымбал (Ӱштымбал, Иштымбал) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (98,1%).
Тасикмалая
Тасикмалая (Tasikmalaya) — Индонезиянең Көнбатыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Тасикмалая Җава утравының көнбатыш өлешендә урнашкан.
Кыналь-Кы
Кыналь-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тонукыль-Кы елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Морозова (Верхотурье шәһәр округы)
Морозова (Морозова) — Свердловск өлкәсенең Верхотурье шәһәр округы составына керүче авыл.
Кыналь-Кы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Шаг (Румыния)
Шаг — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кыналь-Кы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Морозова (Верхотурье шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Шаг (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Морозова (Верхотурье шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Колибабовце
Колибабовце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Жукуруту
Жукуруту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Колибабовце
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жукуруту
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Баркенхольм
Баркенхольм (Barkenholm) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вельклер
Вельклер (Velleclaire) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,13 км².
(13881) 6625 P-L
(13881) 6625 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6625 P-L» саналган.
Губа-Куш
Губа-Куш — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Окос елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жалин (Люблин воеводалыгы)
Жалин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галимәтелбәнат Биктимерия
Галимәтелбәнат Биктимерова, әдәби тәхәллүсе Галимәтелбәнат Биктимерия (,  —, ) — мөгаллимә, педагогика теоретигы, мәгърифәтче, шагыйрә. Беренче татар хатын-кыз язучылар һәм шагыйрәләренең берсе, феминизм эшлеклесе.
Роберт Хафизев
Роберт Хафизев (, —, ) — комсомол һәм фирка эшлеклесе. БЛКЯБнең Ленин район (Иркутск, 1963-1970) һәм Иркутск шәһәр (1970-1971) комитетларының 1 нче сәркәтибе, БЛКЯБнең Иркутск өлкә комитетының сәркәтибе (1971-1983). 1983-1989 елларда СБКФнең Ленин район (Иркутск ш.) комитетының 1 нче сәркәтибе, СБКФнең Иркутск өлкә комитетының фән һәм уку йортлары бүлеге мөдире. 1989 елдан укыту эшендә.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Броновець
Броновець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сармик-Яха (Хабей-Яха кушылдыгы)
Сармик-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хабей-Яха елгасының уң ярыннан 46 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оловске
Оловске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Иранда Зәрдөштлек
Килеп чыгышы
Зәрдөшт вакытыннан объектив язмалар юк. Зәрдөшткә караган иң иртә язма сылтамалар (Иранлы булмаганнардан) Юнан язучыларыннан булганга охшаган. Зәрдөшт һәм аның беренче тарафдарлары Бронза Гасыры һәм Тимер Гасыры (як. б.э.к. 1200 - 600 еллар) арасында яшәгән Иранлылар булган. Иранга Иранлы халыклар дип аталган халыкларның күчеше вакытын күбесенчә Ассирия язмаларыннан фараз итәргә була. Шулай ук, Геродот (I, 101) бер Меде кабиләсе "Магой" дип аталу турында мәгълүмат китерә, ул яхшырак "Магилар" буларак мәгълүм; бу кабиләгә күп каһиннәр кергән, алар Меделарга да, Фарсыларга да хезмәт иткән. Медия империясе (як. б.э.к. 612 ел), Зәрдөштлек Парс төбәгендә (соңрак Персиянең башкаласы) дә, Көнчыгыш төбәкләрдә дә яхшы нигезләнгән булганы мәгълүм.
Ахеменид династиясе
Бөек Кирос җитәкчелегендә Фарсылар Медес династиясен б.э.к. 549 елда тар-мар итеп тиздән икенче Иран династиясен һәм беренче Фарсы империясен нигезләгәннәр. Фарсылар империяләрен киңәйтә торгач, Зәрдөштлек Гермодор, Гермиппус, Ксантос, Евдокс һәм Аристотель кебек Юнан тарихчыларына тәкъдим ителгән булган; һәрберсе Зәрдөшт тормышына карый торган төрле даталар биргән, әмма табигый рәвештә аның Фарсы пәйгамбәре дип ышанганнар һәм аны "Магилар Остазы" дип атаганнар. Гәрчә бу дин турында Кирос вакытыннан калган язмалар булмаса да, Пасаргадаэда табылган ут алтарьлары, һәм шулай ук аның кызының исеме Атосса булуы, бу Виташпа патшабикәнең исеме (Зәрдөштнең патша яклаучысы), ул чынлап та Атәшпәрәст булуын фараз итәргә мөмкинчелек бирә. Шулай да, Бөек Дарий вакытына (б.э.к. 549 ел – б.э.к. 485/486 ел) империядә Зәрдөштлек киң таралганы ачык билгеле. Дарий язмаларының берсендә шулай дип игълан итә: Агурамазда бөек Илаһ, ул бу җирне барлыкка китергән, теге күкне барлыкка китергән, кешене барлыкка китергән, кеше өчен бәхетне барлыкка китергән, Дарийны патша иткән, күпләр өстеннән патшаны, күпләр өстеннән бер Раббыны."
Пинилья-де-Молина
Пинилья-де-Молина — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Иранда Зәрдөштлек
Персеполис
Персеполис (яки Парса) Бөек Дарий һәм аның улы Ксеркс I төзегән Ахеменид империясенең дүрт башкалаларның берсе булган; ул дөньяга "Кояш астында иң бай шәһәр" буларак мәгълүм булган балкучы шәһәр булган. Ул шулай ук Якын Көнчыгышның сәүдә башкаласы булган. Персеполисның төп функцияләрнең берсе борынгы Зәрдөштлек фестивале Нәүрүзне кабул итү булган. Шулай итеп, һәр елны Персия хөкеме астында һәр илдән вәкилләр Персеполиска патшага һәм империягә лояльлеген күрсәтер өчен бүләкләр алып килә торган булганнар.
Пинилья-де-Молина
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иранда Зәрдөштлек
Сассанид династиясе
Сассанид династиясе (б.э. 224-651 елы) Зәрдөштлекне дәүләт дине дип игълан иткән һәм Зәрдөштлекнең дини яңарышын тәэмин иткән. Кавказ өстеннән гасырлар буе дәвам иткән сюзеренитеты вакытында, Сассанидлар күренерлек уңышлар белән Зәрдөштлекне тәэмин итеп караганнар һәм ул Христианлык кергәнче Кавказда мәшһүр булган (бигрәк тә хәзерге көн Азәрбайҗанда). Христиан дине киң таралган Парфян империясе вакытыннан бирле үтә көндәше булган Рим Империясе белән бәйләнешләре булганга күрә, Сассанидлар Рим Христианлыгына шөбһәләнеп караган һәм Бөек Константин хөкем итүеннән соң кайвакыт аны эзәрлекләгәннәр.
Мани пәйгамбәре
Мани пәйгамбәре Зәрдөштлекнең дә, һәм шулай ук Гностицизмның да күп элементларын керткән Манихеизмны нигезләгән Парфян килеп чыгышлы асыл Иранлы булган, шулай да тәгълиматында кешеләрнең җирдә яшәү тәҗрибәсе мескен дип каралган, бу тормышны бәхетлек аша бәйрәм итәргә булган Зәрдөштлек карашы белән капма-каршы булган. Мани юмарт рәвештә Патша Шапур I тарафыннан кабул ителгән булган һәм күп ел аның сарай янында уздырган, анда Мани Шабуһрның бөтен хөкеме вакытында якланган булган. Шулай да Мани Семит (Сириак Арамей) телендә язган һәм аның бар эше тарафдарлары тарафыннан Урта Фарсы теленә тәрҗемә ителергә тиеш булган, алар Маниның Иң Олы Ходаеның исеменә Зурван дип мөрәҗәгать иткәннәр һәм аны Оһрмазд атасы дип атаганнар. (Аһурамазда, Акыл Ходае, Зәрдөштлекнең төп Илаһы).
Зурванизм
Гәрчә Зурванит Зәрдөштлекнең килеп чыгышы мәгълүм булмаса да, ул киң колач алуы Сассанид чорында булган һәм күп Сассанид императорлары кимендә күпмедер дәрәҗәдә Зурванизм тәгълиматын белән таныш булганнар. Зурванизм Сассанид чоры вакытында рәсми танылган булган, әмма 10-ынчы гасырдан соң аның эзләре калмаган. Маздей Зәрдөштлегеннән аермалы буларак, Зурванизм Агура Мазданы трансцедент Барлыкка Китерүче итеп түгел, әмма Зурван өстенлеге астында ике тигез, әмма капма-каршы Илаһларның берсе дип таныган. Үзәк Зурванит ышану Агура Мазданы (Урта Фарсы телендә: Оһрмузд) һәм Ангра Маиньюны (Аһриман) гел булган игезәк иртуганнар дип раслаган. Типик Зурванит ышануларның Зәрдөштлек булмаган игъланнары Зәрдөштлекнең көнбатышка ирешүнең беренче эзләре булган, алар Европа галимнәрен Зәрдөштлек дуалистик ышану дигән нәтиҗәгә килергә мәҗбүр иткән. Зурванның Зәрдөштлек культы Манихеизмның Урта Фарсы текстларда Зурван исемен Манихей яктылык Илаһын чагылдыру белән куллану белән буталмаска тиеш. Мани пәйгамбәр бу практиканы (мөгаен сәяәси сәбәпләргә күрә) Шапурганда китергән, аны ул Шапур II-гә багышлаган. Сассанид чорының калганында, Манихейлар эзәрлекләнгән азчылык булган һәм Мани Баһрам I тарафыннан үлем җәзасына хөкем ителгән булган.
Изге утлар
Сассанидлар вакытында Персиянең өч бөек изге уты Адур Фарнбаг, Адур Гушнасп һәм Адур Бурзен-Миһр булган, алар тәңгәл килгән рәвештә Парста, Мидия һәм Парфиядә янган. Бу өчнең Адур Бурзен-Миһр иң изге ут булган, чөнки ул Зәрдөшт пәйгамбәр үзе һәм патша Виштаспага бәйле булган.
Гарәп яулап алуы һәм хәлифәлек астында
Шулай ук Иранны Гарәпләр яулап алуы буларак мәгълүм Персиянең мөселманнар тарафыннан яулап алынуы 651 елда Сассанид Империясенең ахырына һәм Иранда Зәрдөштлек диненең бөлүенә китергән. Гарәпләр Сассанид территориясенә беренче мәртәбә 633 елда һөҗүм иткәннәр, шул вакытта генерал Халид ибн Валид Месопотамияне (хәзер Гыйракъ булганны) яулап алган, ул Сассанид дәүләтенә сәяси һәм икътисади үзәге булган. Халидның Левантта Рим фронтына күчүеннән соң, мөселманнар ахыр чиктә Иран контр-һөҗүмнәренә тоткан позицияләрен югалткан. Икенче яулап алу 636 елда Саад ибн аби Ваккас астында башланган, шул вакытта Кадисийя Бәрелешендә ачкыч җиңү Ираннан көнбатышка Сасанид контроленең әкренләп бетүенә китергән. Загрос таулары Рашидун Хәлифәлеге һәм Сассанид Империясе арасында табигый барьер һәм чик булган. Даирәгә дәвам итеп Фарсыларның рейдлары булганга күрә, Гомәр Хәлифә 642 елда Сасанид Иран империясенең тулы яулап алуын әмер иткән, бу Сасанидларның 651 ел тирәсендә тулы яулап алынуы белән тәмамланган. Иранның яхшы координацияләнгән күп яклы һөҗүмнәр сериясендә яулап алынуы Иран сугыш кырларыннан берничә мең километрда урнашкан Мәдинәдән Гомәр Хәлифә җитәкчелеге астында булган. Иран тарихчылары бабаларын яклар өчен Гарәп чыганакларын "кайбер тарихчылар расламаларына каршы рәвештә, чынлыкта, Иранлылар Гарәп яуларына каршы озак һәм каты сугыш алып барганнары"н сурәтләү өчен кулланганнар. 651 елга, Иран җирләрендә шәһәр үзәкләренең күпчелеге, игътибарга лаек Каспий провинцияләре һәм Трансоксиана чыгарылмалары белән, Гарәп армияләре хөкеме астына кергән. Хәттә Гарәпләр илне буйсындырганнан соң, күп шәһәрләр фетнә күтәргәннәр, Гарәп губернаторын үтергәннәр яки гарнизоннарына һөҗүм иткәннәр, әмма хәлифәләрдән бу барлык фетнәләрне бастырыр һәм Ислам хөкем сөрүне кертү өчен кире көчәйтү уңышка ирешкән булган. Моның мисалы булып Бохараны күп фетнәләрдән соң рәхимсез буйсындыру булган. Исламга күчерү, шулай да, бары тик әкренләп барган. Процесс барышында күп көч куллану гамәлләре булган, Зәрдөштлек язмалары яндырылган булган һәм күп мобадлар үлем җәзасына тартылган булган. Сәяси яулап алынганнан соң, Фарсылар үзләрен ныкландыру өчен Фарсы телен һәм мәдәниятен тәэмин итә башлаганнар. Моңа да карамастан, сәяси, иҗтимагый-мәдәни яки рухи сәбәпләргә күрә яки бары тик сөйләшеп ышандырып күпләр Исламны кабул иткән.
Монголлар хөкеме
Иранның Монголлар тарафыннан яулап алынуы нәтиҗәсендә миллионнарча кеше үлгән һәм күп шәһәрләр хәрабә булган. Иртә Монгол яулап алучылары, шулай да, мәҗүсиләр яки Буддачылык тарафдарлары булган, шулай итеп аларның эзәрлекләүләре элеккеге кебек Атәшпәрәстләргә каршы булмаган. Шулай да, яулап алынуның ярты гасырында, Ил Ханлыгының җитәкчесе Газан Хан Исламга күчкән, бу Иранда Зәрдөштлек тарафдарларының статусына ярдәм итмәгән. Шулай да, Монголлар китәргә мәҗбүр ителү вакытына, Парс провинциясе зур зыян күрмәгән һәм Зәрдөштлек тарафдарлары Парсның төньягына күбесенчә Йәзд һәм Керман төбәкләренә күчкән, биредә хәзерге көндә дә төп Зәрдөштлек җәмәгатьләре урнашкан.
Сәфәви династиясе
Шигый Сәфәви династиясе Атәшпәрәстләрнең кайчандыр дәртле җәмәгатен җимергән. Рәсми сәясәт буенча, Сәфәвиләр һәрбер кешене Исламның Шигыйчылык мәзһәбенә күчерергә теләгән һәм йөзләрчә мең Атәшпәрәстне һәм башка азчылыкларны баш тартсалар үтергән. Зәрдөштлек тарафдарларының күпчелеге шулай ук Һиндстанга киткән, гәрчә якынча 20%-ы калган, шуларның күбесе 19-ынчы гасыр ахырында күчәргә мәҗбур булганнар, чөнки Каҗар династиясе аларга чикләүләр куйган.
Каҗар династиясе
Каҗар династиясе вакытында дини Зәрдөштлек тарафдарларын эзәрлекләве янаган булган. Йогынты ясаучы Парсилар белән, мәсәлән, Манекҗи Лимҗи Хатария кебек иганәчеләр белән үсүче контактларга күрә; күп Зәрдөштлек тарафдарлары Ираннан Һиндстанга киткән. Анда алар Иранилар буларак мәгълүм икенче төп Һиндстан Зәрдөштлек җәмәгатен оештырганнар.
Пәһләви династиясе
Егерменче гасыр башыннан дәүләтнең башкаласы Тәһран барлык Иран азчылыкларыннан тиз миграцияләр кичергән. Зәрдөштлек тарафдарлары саны 1881 елда 500-дән 1912 елда 500-гә кадәр үскән. Пәһләви династиясе хөкеме вакытында, Атәшпәрәстләр Иранда иң эзәрлекләнгән азчылык булудан Иран дәүләтчелеге символына үзгәргәннәр. Бу фикер 1979 Ислам Инкыйлабы барышында истә тотылган булган, шул вакытта Айятоллаһ Садугһи "Без Мөселманнар агач ботаклары кебек, әгәр дә безнең тамырлар киселсә, без сулачакбыз һәм үләчәкбез" дип игълан иткән, шулай ук соңгы премьер-министр Шапур Бәхтияр инкыйлабына кадәр "чын дәүләтчелек"кә кертем ясап Зәрдөштлек Меһреган фестиваленда (1980) Калифорниядә, Лос-Анжелеста анти-Айятоллаһ Хомейнига каршы очрашу уздырган.
Ислам Җөмһүрияте
Башка төркемнәр кебек, Иранлы Әрмәннәр, Иранлы Ассириялеләр һәм Иранлы Яһүдләр кебек, Атәшпәрәстләр рәсми танылган һәм 1906 Конституциясе нигезендә Иран Мәҗлисендә бер урын бирелгән булган, хәзерге вакытта аны Эфандияр Эхтияри Касснавиеһ алып тора. Нидерландта урнашкан GAMAAN (Group for Analyzing and Measuring Attitudes in Iran - Иранда Мөнәсәбәтләрне Анализлаучы һәм Үлчәүче Төркем), респондентларның күбрәк анонимлыгын тәэмин итәр өчен онлайн сораштыруны кулланып сораштыруы нәтиҗәсендә 50 000 Иранлының карашын өйрәнгән һәм 7,7% үзләрен Зәрдөштлек тарафдарлары икәнен күрсәткән. 2013 елда, Йәзд шәһәр шурасына Сепанта Никнам сайланган булган һәм Иранда беренче Зәрдөшт тарафдары киңәшче булган. 20-енче гасырда мәшһүр Иран Атәшпәрәстләре:
Пачултовице
Пачултовице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воллочет (Вашингтон)
Воллочет  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Воллочет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Жулиу-Боржис
Жулиу-Боржис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Силино (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
HD131517
HD131517 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Силино (Киров өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
HD131517
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мицкевичы (Баранавицкий районы)
Мицкевичы  (Міцкевічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Акчасыр (Кулп)
Акчасыр (Akçasır) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Кулп илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ессенье
Ессенье — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Самаринда
Самаринда (Samarinda) — Индонезиянең Көнчыгыш Калимантан правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Виллисвиль (Арканзас)
Виллисвиль  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Самаринда
Географиясе
Самаринда Калимантан утравының көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Виллисвиль (Арканзас)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оливер (Джорджия)
Оливер  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оливер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Комаров (Словакия)
Комаров  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Мольга-Еган
Мольга-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Сабун елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Юва (Аксарай)
Юва (Yuva) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Аксарай илчесенә караган бер авыл (köy).
Стоенешть (Джурджу)
Стоенешть — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6607) Мацусима
(6607) Мацусима — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 29 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UL2» саналган.
Атлантик океан
right Атлантик океан — субарктик киңлекләрдән Антарктидага кадәр сузылган, Тын океаннан соң мәйданы буенча икенче урында торган океан. Мәйданы 91,6 млн. км². Барлык океаннар арасында Атлантик океан кешелек дөньясы тормышында иң мөһим урынны алып тора. Бу тарихи яктан шулай формалашкан.
Географик урыны
Тын океан кебек үк, Атлантик океан да субарктик киңлекләрдән Антарктидага кадәр сузылган, ләкин киңлеге ягыннан аннан калыша. Атлантика уртача киңлекләрдә бик нык киңәя һәм экваторга таба тарая.
Океанның яр сызыгы Төньяк ярымшарда нык, ә Көньяк ярымшарда азрак ергаланган. Утрауларның күпчелек өлеше материкка якын урнашкан.
Океанны тикшерү тарихы
Кеше Атлантик океанны борынгы заманнарда ук үзләштерә башлаган. Аның ярларында төрле чорларда Борынгы Грециядә, Карфагенда, Скандинавиядә диңгездә йөзү үзәкләре барлыкка килгән. Аның сулары легендар Атлантида ярларын юган, әмма Атлантиданың океандагы географик урыны турында галимнәр хәзергә кадәр әле бәхәсләшәләр.
Бөек географик ачышлар чорыннан башлап Атлантик океан Җир шарында төп су юлына әверелә.
Атлантика табигатен комплекслы өйрәнү бары тик XIX гасыр ахырында гына башлана. «Челленджер» судносында инглиз экспедициясе тирәнлекләрне үлчи, океанның су массасы үзлекләре, органик дөньясы турында мәгълүмат туплый. Халыкара геофизика елы (1957—1958) үткәрелгән чорда океанның табигате турында бигрәк тә күп мәгълүмат алына. Хәзерге вакытта күп кенә илләр катнашында 40 корабтан торган фәнни экспедиция эскадрасы су массаларын, океан төбе рельефын тикшеренүне дәвам иттерә. Океанологлар океанның атмосфера белән үзара тәэсирен өйрәнәләр, гольфстрим һәм башка агымнарның табигатен тикшерәләр.
Океан климаты
right|300px|thumb|[[Ямайкадан океан манзарасы]] Литосфера плиталары теориясе буенча Атлантика — чагыштырмача яшь океан. Аның төбенең рельефы Тын океанныкы кебек катлаулы түгел. Бөтен Атлантика аша меридиан буенча диярлек гаять зур сырт сузылган. Бер урында ул су өстенә чыга, бу — Исландия утравы. Сырт океан үзәнен тигез диярлек ике өлешкә бүлә. Европа һәм Төньяк Америка ярлары буйлап бик киң шельфлар ята. Океан төбе рельефын сез мөстәкыйль рәвештә җентекләбрәк атлас буенча тасвирлый аласыз.
Атлантик океанның климаты бик төрле, чөнки ул барлык климат поясларында да ята. Океанның иң киң өлеше Тын океан кебек экваториаль киңлеккә түгел, ә тропик һәм уртача киңлекләргә туры килә. Бу киңлекләрдә, Тын океан өстеннән искән кебек, пассатлар һәм уртача киңлекләрнең көнбатыш җилләре исә. Кышын уртача киңлекләрдә еш кына давыллар куба, Көньяк ярымшарда алар елның барлык фасылларында да була.
Климат үзенчәлеге су массаларының үзлекләрендә чагыла. Биредә өске суларның температурасы Тын һәм Һинд океаннарындагыга караганда шактый түбән. Бу Төньяк Боз океаныннан һәм Арктикадан килә торган су һәм бозларның салкынайтучы тәэсире белән, шулай ук су массаларының бик көчле болгануы белән аңлатыла. Су һәм һава температурасы арасындагы шактый сизелеп торган аерма Атлантиканың күп кенә районнарында көчле томаннар барлыкка килүне китереп чыгара.
Океанның кайбер районнарында су массаларының тозлылыгы уртачадан югары, чөнки океанның чагыштырмача тар булуы аркасында парга әйләнгән дымның шактый өлеше җил белән күрше материкларга күчә.
Агымнар боз шартларына да тәэсир итә. Океанның үзенчәлеге — күп санлы бозтаулар һәм йөзеп йөрүче диңгез бозлары. Гренландия янындагы сулар — Атлантиканың иң матур районнарыннан берсе. Утраулар эченнән океанга бик зур боз «телләре» чыга, алар аның күксел-яшькелт төстәге салкын суы өстендә үтә күренмәле текә боз кыялар булып асылынып торалар. Вакыт-вакыт алар гөрселдәп сыналар һәм зур боз кисәкләре суга килеп төшә. Су агымнары бозтауларны т. к. нең 40° ына кадәр ачык океанга алып чыга. Атлантиканың бу районнары суднолар йөрү өчен хәтәр. Бозтаулар хәрәкәтен махсус һава хезмәте патруле күзәтеп тора, Җирнең ясалма иярченнәреннән дә фоторәсемнәр алына. Ул мәгълүматлар барлык илләрнең корабларына тапшырыла.
Океанның органик дөньясы
right|200px Атлантиканың органик дөньясы Тын океандагыга караганда төрләргә ярлырак. Бу исә Атлантик океанның чагыштырмача яшь булуы белән һәм аның климатының соңгы бозлык чорында бик нык суынуы белән аңлатыла. Төрләре аз булса да, бу океанда балык һәм башка диңгез хайваннарының саны шактый күп. Монда шельфлар һәм төптәге күтәренке урыннар Тын океандагыга караганда күбрәк. Шунлыктан су төбендә һәм төпкә якын катламнарда яши торган балыкларга, шул исәптән тәрәч, сельдь, скумбрия, диңгез алабугасы, мойва кебек промысел балыкларына, уылдык чәчү өчен уңайлы урыннар күп. Поляр суларда кит һәм тюленьнәр яши. Тын океандагы кебек үк, Атлантик океанда да барлык диярлек табигый пояслар бар. Алар эчендә диңгезләрнең һәм култыкларның (Урта диңгез, Төньяк диңгез, Балтыйк диңгезе һәм башка диңгезләр) табигый комплекслары аерылып тора. Үзләренең табигате ягыннан алар океанның ачык өлеше комплексларыннан аерылалар.
Төньяк субтропик пояста үзенең табигате белән гаҗәеп булган Саргасс диңгезе — ярсыз диңгез урнашкан. Аның чикләрен агымнар барлыкка китерә. Бу диңгез суының тозлылыгы (37 % ка кадәр) һәм температурасы югары. Океанның ачык зәңгәр өслегендә яшел-көрән таплар булып Саргасс суүсемнәренең кечкенә бәйләмнәре калкып тора. Суы планктонга ярлы. Монда кошлар да бик сирәк. Океанологлар мондый районнарны «зәңгәр океан чүлләре» дип атыйлар.