cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Түбән Азъял
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (90,0%), руслар (7,8%), татарлар (2,2%).
Лобанова (Гари шәһәр округы)
Лобанова (Лобанова) — Свердловск өлкәсенең Гари шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Хачынка
Хачынка (Хачынка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мокшк
Мокшк — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орнонтовице
Орнонтовице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13282) 1998 QQ49
(13282) 1998 QQ49 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QQ49» саналган.
Томире
Томире (Thomirey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Блиньи-сюр-Уш кантонына карый.
Акдам (Аланья)
Акдам (Akdam) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җербо (Комо)
Җербо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Засценак (Лунинецкий районы)
Засценак  (Засценак ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Боа-Виста (Параиба)
Боа-Виста  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кестанелик (Ердек)
Кестанелик (Kestanelik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ердек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сиври-ла-Форе
Сиври-ла-Форе — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Ганиева
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып төзелгән түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
(6061) 1981 SQ2
(6061) 1981 SQ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Карлет
Карлет — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кашув (Кече Польша воеводалыгы)
Кашув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Войцехув (Володавский повяты)
Войцехув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Erix Mariä Remark
Erix Mariä Remark (almança Erich Maria Remarque, tumışta Erich Paul Remark; 1898 - 1970) - Almaniä mäşhür yazuçısı, XX ğasırdağı iñ uqıla torğan ädiplärneñ berse.
Anıñ iñ tanılğan äsärläre: "Könbatış frontta üzgäreşsez" (Im Westen nichts Neues) (1929), "Öç iptäş" (Drei Kameraden) (1936), "Tantanalı arka" (Arc de Triomphe) (1945), "Qara häykäl" (Der schwarze Obelisk) (1956).
Tärcemäi xäle
Remark 1898 yılda Almaniäneñ Osnabrük şähärendä, kitap töpläwçe ğailäsendä dönyağa kilä.
Yäşlek çaqta Stefan Tsveyg, Tomas Mann, Dostoyevskiy, Prust, Göte icadı belän mawığa.
1904 yılda çirkäw mäktäbenä, 1915 yılda katolik uqıtuçılar seminariäsenä kerä.
1916 yılda ğäskärgä çaqırıla. 1917 yılda Könbatış frontqa cibärelä.
1917 yılnıñ 31 iyülendä sul ayqqa, uñ qulğa häm muyınğa yaralana, suğış qalğan waqıtı Almaniädä, xärbi xastaxanäsendä yata.
1918 yılda änise ülgännän soñ, isemneñ öleşe anıñ xörmätenä üzgärtä - Mariä.
1919 yıldan törle xezmätlärdä eşli.
1921 yıldan Echo Continental jurnalınıñ möxärrire bulıp eşli.
1929 yılda "Könbatış frontta üzgäreşsez" mäşhür äsären yaza.
"Yandıru"
1933 yılda Almaniädä xäkimiättä kilgän natsi köçläre Remark äsärlären tıya häm yandıralar. Natsi Almaniädä kitaplarnı yandıru çaralarınnan soñ Remark Eswiçrägä kitä.
Natsi köçläre Remarkka qarşı pıçıratu çaraların başlıy: anı yähüd, qurqaq, xiänätçe dip atıylar.
Anıñ apası Elfrida Şolts 1943 yılda natsilär tarafınnan qulğa alına, Hitler häm suğışqa qarşı äytkän süzlär öçen üterelä (başı kiselä). Faşişt xökemdarı: "Qızğanıçqa qarşı enegez bezdän qaçqan, läkin sez qotılmassız" - dip, ülemgä xökem itä. Natsi ütergän apası xörmätenä Remark "Tormış çatqısı" digän äsärne bağışlıy.
Möhacirlek
1937 yılda Marlen Ditrix belän tanışa.
1939 yılda AQŞqa kitä, 1947 yılda AQŞ watandaşlığın ala.
1970 yılda Eswiçrädä, Lokarno şähärendä wafat bula.
Remark "Yuğalğan buın" yazuçılarına qarıy.
Ле-Кремлен-Бисетр
Ле-Кремлен-Бисетр — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Добершау-Гауссиг
Добершау-Гауссиг (Doberschau-Gaußig) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Мещаннар
Мещаннар — шәһәр-бистәләрдә яшәүче һөнәpчеләр, вак сәүдәгәрләр, йорт хуҗалары һәм башкаларны эченә алган социаль катлау атамасы. Россия империясендә 1775-1917 елларда актив кулланышта була. Мишчәннәр катлавы керәстияннәр, бөлгенлеккә төшкән сәүдәгәр һәм эшмәкәрләр исәбенә даими тулыланып тора. Мишчәннәрнең җирле үзидарәләре, җәмгыять-берләшмәләре булган. Мишчән атамасы нәселдән нәселгә күчә килгән.
Добершау-Гауссиг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йоңин
Йоңин (용인시, 龍仁市) — Көньяк Кореянең Кйоңги правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1996 елдан башлап йөртә.
Матюшенка
Матюшенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кушва елгасының уң ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Доз (округ, Небраска)
Доз — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Чедрон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1885 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3616,81 км² тәшкил итә.
Боа-Виста-да-Апаресида
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хвайница
Хвайница (Хвайніца ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мартинес-Лейк (Аризона)
Географиясе
Мартинес-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ак, димә, кара, димә (уен)
Ак, димә, кара, димә — татар халык уены, балаларның уйлау сәләтен үстерә, аларда игътибарлылык, тапкырлык сыйфатлары тәрбияли.
Аккирәй
Аккирәй — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы авыл.
Ак, димә, кара, димә (уен)
Уйнау тәртибе
Балалар тезелеп утыралар. Санамыш ярдәмендә сорау бирүче билгеләнә. Ул балаларга төрле сораулар бирә. Аңа җавап бирүче «ак», «кара», «әйе», «юк» сүзләрен әйтмәскә тиеш. Башны түбән ияргә һәм көләргә дә ярамый. Сорау алучы, бер баланың каршына басып, әйтергә ярамаган сүзләрне әйттерү өчен, юри сораулар бирә:
Аккирәй
Халык саны — 713 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423113.
Ак, димә, кара, димә (уен)
Уйнау тәртибе
— Синең күлмәгең нинди, акмы?
Аккирәй
Тарих
1730 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.
Ак, димә, кара, димә (уен)
Уйнау тәртибе
— Синең аягыңда туфлимы?
— Итекләр.
Аккирәй
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.5 °C.
Ак, димә, кара, димә (уен)
Уйнау тәртибе
Әгәр бала, ялгышып, әйтергә ярамаган сүзләрнең берәрсен әйтсә, йә булмаса башын исә, яки көлеп җибәрсә, ул бала сорау алучы була. Уенның кагыйдәсен шигырь юллары белән әйтеп, уенны дәвам итә:
Моленди
Моленди — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ак, димә, кара, димә (уен)
Уйнау тәртибе
Башыңны түбән имә.
«Әйе», димә, «юк», димә,
Көлмә, елмайма.
Искәрмә: бу уенны ике кеше дә уйнарга мөмкин. Шигырьне әйткәндә соңгы ике юлында берәр нинди сорау бирелә һәм сораучы шул сорауны ачыклый-ачыклый әйтергә ярамаган сүзләрне әйттерергә тырыша:
Әйе-юкны әйтмәскә,
Ак-карага тимәскә,
Өч миллион акчаң булса
Нишләр идең?
Стредне Плахтинце
Стредне Плахтинце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кареллар
Кареллар (үзатамалары karjalazet, karjalaizet, karjalažet) — Балтик буе — фин халкы, Карелиянең төп халкы. Халык саны 93,3 мең (2002), ↓88 850 (2010). Карелиядә 65,7 мең, Тверь өлкәсендә 14,6 мең (Тверь кареллары, Санкт-Петербургда 2,1 мең, Ленинград өлкәсендә 2,1 мең кеше, шулай ук РФнең Вологда, Архангельск, Новгород, Мәскәү һ.б. өлкәләрендә бар. Шулай ук Финляндиянең көнчыгышында (10 мең – 2008, бәяләмә), Эстониядә, Латвиядә, Беларусиядә, Украинада, Казакъстанда яшиләр. Карелларның яртысы (күбесенчә авыл җирендә) карел телендә, күпчелеге рус телендә сөйләшә. Динннәре буенча православие динен тотучылар.
Тарих
Карелларның килеп чыгышында борынгы корела (кирьяла) халкы һәм вепслар өлеше зур. Төньяк карелларда Лапландия саамнары чалымнары сакланган. XII гасырда Корел җирләре Новгород җирләренә кушылгач, бирегә руслар күчеп утыра башлый. 1940 еллар ахырыннан – 1950 еллар башыннан карел җирләренә руслар күпләп күчеп килә. Шул сәбәпле 1959 елга 3 кенә авыл районында кареллар күпчелекне тәшкил итә (Олонец, Калевала, Пряжин районнары). 2002 елга карелларның күпчелеге (54,4%) шәһәрләрдә яши. 1920 елдан башлап (1938-1940 елларда Карелиянең рәсми теле итеп карел теле билгеләнүне исәпкә алмыйча), карелларга рус һәм фин телләре көчләп кертелә.
Мәдәнияте
Карелларның мәдәнияте Россиянең Төньяк-көнбатышында яшәүче халыкларныкы белән охшаш. Төп кәсепләре – агач яндырып-төпләп, басу ясап, иген игү. Иң борынгы игелгән бөртек булып тары исәпләнә, XVI гасырдан арыш (көньяктарак бодай) күпләп игелә башлый. Сыерлар, җирле тәбәнәк буйлы токымлы атлар, каты йонлы сарыклар (көньяктарак итен сату өчен дуңгызлар) үрчетәләр, төньякта яшәүче кареллар саамнардан болан үрчетү кәсебенә өйрәнгәннәр. Аучылык һәм балык тоту, тире эшкәртү, урманнан җиләк-җимеш җыю да киң таралыш алган. Җирле саз тимер (шулай ук көмеш, бакыр) эшкәртү кәсебе үсеш ала, Олонец тау заводлары барлыкка килә. XVIII гасырдан кареллар арасында читкә китеп эшләү, шул исәптән урман егып, сал агызу кәсебе дә тарала. Хәрәкәт итү өчен чаңгы, волокуша, ат носилкасы, чана (җәйге чана касяреги), төньяк карелларында болан җигелгән чана кулланылган. Көнчыгыш һәм, бигрәк тә, төньяк кареллар өчен аз санлы йортлы (3 хуҗалыктан артмаган) кечкенә авыллар хас, XIX гасырдан хуторлар барлыкка килә. Төньяк рус төрендәге йортларда яшәгәннәр, йортлары торак өйдән (пертти), өйалды (синчо), келәттән (айтта) торган. Йортлар агачны кисеп бизәлгән, төньяк-көнбатыш җирләрдә түбәләр кайры белән ябылган. Йорт эчендә гөлбәчле (каржина) рус миче (төньяктарак ачык учаклы мич - пииси) төп урынны алып торган. Йорт җиһазларының барысына да агачны кисеп бизәк төшерелгән була, базарда сату өчен буяп бизәк тә төшергәннәр.
Киемнәре рус киеменә охшаш. Ир-атлар чалбар, озын итәкле, кыек якалы күлмәк (пайду) кия, XIX гасырдан кайтарма якалы күлмәкләр кулланышка керә. Хатын-кызлар борынгырак заманда бау белән бәйләүле итәк (хурстут), XVI гасырдан сарафан (ферези) кигән. Киемнәргә (бигрәк тә төньякта) кызыл, сары, зәңгәр, кара төсләр кулланып, геометрик орнамент чигелгән. Туганлык атамаларында рус алынмалары күп кулланыла. Төньяк (хият) һәм көньяк (свуадьбу) карелларда туй үткәрү йоласы аерымлыклары бар. Төньяк карелларда кияү вәкилләре булып сихерче (патьвашка) һәм аның ярдәмчесе (шуаяннайни), көньяк карелларда кияү дуслары (дружки) чыгыш ясый. Туйда саубуллашу җырлары күбесенчә рус телендә башкарылган. Халык авыз иҗатында калевала шигыренә нигезләнгән руник җырлар, туй җырлары, балладалар, каргану-сыктау (туйда, җирләүдә, рекрутлыкка алынганда һ.б. очракларда җырланган) җырлары, өшкерүләр урын ала. Кантеле уен коралына кушылып ялгыз җырлау таралган булган. Сыктау җырларын хатын-кызлар гына башкара. Борынгыда импровизация ясап җырлау (ёйги, йокку) ысулы киң кулланыла. Хәзер лирик җырлар (финчә, русча) башкару, такмак әйтү (карелча, русча), пийрилекки (түгәрәк буйлап җырлап әйләнү уены) сакланып калган. Калевала районында Архип Перттуненнан Э. Лёнротт тарафыннан язып алынган руннар «Калевала» эпосының нигезен тәшкил итә. Күбесе тылсымлы әкият төренә караган карел әкиятләре, баһадирлар, хәзинәләр, күченеп йөрү тарихы турында хикәятләр сакланган. Карел авыз иҗаты легендаларга, мәкальләргә, табышмакларга бай.
(13283) Dahart
(13283) Dahart — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QF51» саналган.
Со-Марше
Со-Марше — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Скиту (коммуна, Олт)
Скиту — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Коир
Коир — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Аргут елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Оук-Крик (Висконсин)
Оук-Крик  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Коир
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Оук-Крик (Висконсин)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коир
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сядайсуты-Яха
Сядайсуты-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Варкута-Яха елгасының сул ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Осини (гмина Камениця-Польска)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сядайсуты-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каррикола
Каррикола — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маслянино районы
Маслянино районы (Маслянинский район) — Новосибирск өлкәсенең көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Маслянино.
Тарих
Маслянино районы 1924 елда Себер краеның Новосибирск округы составында оештырыла.
1930 елдан — Көнбатыш Себер крае, 1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.
Йигитьятагы (Догубаязыт)
Йигитьятагы (Yiğityatağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Догубаязыт илчесенә караган бер авыл (köy).
Тамара Ганиева
' Тамара Ганиева' (псевдоним, чын исеме'' Тимербикә Әхмәтшәриф кызы Ганиева, Тамара Ғәниева, Тимербикә Әхмәтшәриф ҡыҙы Ғәниева) — язучы. БР атказанган мәдәният хезмәткәре (1993). Рәми Гарипов (1998) һәм Фатих Кәрим (2004) исемендәге премияләр лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1951 елның 23 гыйнварында БАССР Күмертау (хәзерге Куергазы) районы Кинҗәбай авылында туган. Сигезьеллык мәктәпне, Салават педагогия укуханәсен (1972), Стәрлетамак педагогия институтын (1976) тәмамлый. Стәрлетамакта интернат-мәктәптә (1970 елдан), мәдәни-агарту укуханәсендә укыта. Аннан журналистика эшенә («Ленинсы», 1980) күчә. Радиотелекомитетта (1981 елдан) мөхәррир. «Агыйдел», «Панорама Башкортстана» журналында (1988 елдан) эшли (бүлек мөдире, баш мөхәррир).
Иҗаты
Беренче китабы — «Очрашырбыз әле» (1980). «Киек казлар» (1984), «Күңел тавышы» (1986), «Көмеш тамчы» (1988), «Мәхәббәткә ышынам» (2006), «Бер ялгызым» (2012) исемле шигырь җыентыклары дөнья күрде. Алардагы әсәрләргә лирик җылылык, драматик үткерлек сыйфатлары хас. «Кыпчаклар» (1994), «Аркайым» (1997), «Ахак гөмбәзләр» (2001) китапларында туган халкының тарихын чагылдыра. Н. Гумилев, Лопе де Вега, А. Камю, Ф. Шиллер, Н. Грахов һ.б. әсәрләрен тәрҗемә итә. «Тамарис» трагедиясен («Туганлык» театр фестивале лауреаты) Сибай драма театры сәхнәгә куйды.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1986)
Квапинка
Квапинка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD121661
HD121661 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пессемерь
Пессемерь (Пессемерь) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Соңнам
Соңнам (성남시, 城南市) — Көньяк Кореянең Кйоңги правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Акдам (Чине)
Акдам (Akdam) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Чине илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Заточча (Драгичынский районы)
Заточча  (Заточча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Добершюц
Добершюц (Doberschütz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Торе-ан-Плен
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11.54 км².
Добершюц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соншам
Соншам — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Скайоши
Скайоши — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Войцехув (Красницкий повяты)
Войцехув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Скайоши
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кестанепынар (Җаник)
Кестанепынар (Kestanepınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Перре-сюр-Марн
Ле-Перре-сюр-Марн — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Досон (округ, Небраска)
Досон — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лексингтон шәһәре.
(6062) Веспа
Тарихы
1983 елның 6 маенда Н. Томас тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 JQ» саналган.
Досон (округ, Небраска)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1860 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2623,92 км² тәшкил итә.
Җербо (Кунео)
Җербо — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Боа-Виста-дас-Мисойнс
Боа-Виста-дас-Мисойнс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Җербо (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Европада урнашкан дәүләтләр һәм буйсынган территорияләр исемлеге
Бу биттә Европада урнашкан дәүләтләр һәм буйсынган территорияләр исемлеге бирелә:
Хварасцяны
Хварасцяны (Хварасцяны ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Славгарадский районында урнашкан авыл.
Тузи-Сярмус
Тузи-Сярмус (Туҫи Ҫармӑс, Тузи-Сярмус) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 337 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
(13284) 1998 QB52
(13284) 1998 QB52 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QB52» саналган.
Моложев-Двур
Моложев-Двур — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Боа-Виста-ду-Бурика
Боа-Виста-ду-Бурика — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Моложев-Двур
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скиту-Голешть (коммуна)
Скиту-Голешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Боа-Виста-ду-Бурика
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Заяленне
Заяленне (Заяленне ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Карсер
Карсер — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Яңа Парат
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91,5%), руслар (6,5%).
Остре (Силезия воеводалыгы)
Остре  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стреков
Стреков — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Войцехув (Люблинский повяты)
Войцехув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лобазиха (Тәүде шәһәр округы)
Лобазиха (Лобазиха) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
Хваставичы
Хваставичы (Хваставічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пучон
Пучон (부천시, 富川市) — Көньяк Кореянең Кйоңги правинсәсендә урнашкан шәһәр.
(6063) Ясон
(6063) Ясон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 27 маенда Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 KB» саналган.
Мияссы
Мияссы — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тауда елгасының сул ярыннан 167 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Песи белән тычканнар (уен)
Песи белән тычканнар — татар халык уены, йөгереклек һәм җитезлек сәләтен үстерүгә ярдәм итүче уен.
Уйнау тәртибе
Мияу-мияу мышнаган,
Мич башында кышлаган,
Бүген тычкан тотмаган,
Тотар иде йоклаган.
Песи-песи поскан,
Ике күзен кыскан,
Кысса безне тоталмый,
Тотар иде, җиталмый...
Шулай дип җырлашкан арада, алдан ымлашкан буенча, берсе икенчесенең почмагына таба чаба башлыйлар. Шул чагында песинең «күзләре ачыла», почмакка җиткәнче бер тычканны тотып ала. Кулына төшкән тычкан песи була да, элгәреге песи, буш почмакны алып, тычкан була. Уен шулай дәвам итә.
Кваснюв-Гурни
Кваснюв-Гурни — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Торе-су-Шарни
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12.03 км².
Ошкош (Висконсин)
Ошкош  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ошкош шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боа-Виста-ду-Гурупи
Боа-Виста-ду-Гурупи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Суендр
Суендр — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Дома
Дома — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
HD121675
HD121675 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Коксочка
Коксочка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Кокса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җербола (Кунео)
Җербола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җербола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мошково районы
Мошково районы (Мошковский район) — Новосибирск өлкәсенең көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Мошково.
Тарих
Мошково районы 1925 елда Себер краеның Новосибирск округы составында оештырыла.
Кестанепынар (Чаршамба)
Кестанепынар (Kestanepınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Войцехув (Опольский повяты)
Войцехув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Т-40 (танк)
Т-40 — Икенче бөтендөнья сугышы вакытындагы совет җиңел (кечкенә үз вакыты классификация буенча) йөзүче танк.
1939 елның беренче яртысында 37 номерлы Мәскәү заводында Николай Астров җитәкчелегендә эшләп чыгарылган. Шул ук елның декабрендә Т-40 Кызыл армия корал итеп алына һәм 37 номерлы заводында серияләп чыгаралды.
(13285) Stephicks
(13285) Stephicks — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QK52» саналган.
Акдам (Һаҗилар)
Акдам (Akdam) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Һаҗилар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дуглас (округ, Небраска)
Дуглас — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Омаха шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1854 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 850,71 км² тәшкил итә.
Збарамирава
Збарамирава (Збарамірава ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Скафари
Скафари — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боа-Виста-ду-Инкра
Боа-Виста-ду-Инкра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нурмөхәммәт Хөсәенов
Нурмөхәммәт Хөсәенов - җәмәгать эшлеклесе. 1954 елның 31 августында БАССРның Бишбүләк районында туа. 1987 елда Казан дәүләт университетын тәмамлый. Башкортостанның Бәләбәй шәһәрендәге татар гимназиясе директоры. Минтимер Шәймиев, Мортаза Рәхимов, Владимир Путин белән Казанда узган очрашуда “Башкортостанда татар булу авыр”, — дип чыгыш ясап татар дөньясына танылды. Шуннаң соң аңа һәм җитәкләгән гимназиягә каршы административ басым башланды. 20 ачлыган административ эш буенча мәхкәмә утырышлары булды.
Петровцы (Слободской районы)
Петровцы (Петровцы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Ийикомшу (Малазгирт)
Ийикомшу (İyikomşu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Петровцы (Слободской районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сядай-Яха (елга)
Сядай-Яха (Юн-Яха) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об борыны урнашкан. Елга озынлыгы 86 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маунтинейр
Маунтинейр — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маунтинейр халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ансан
Ансан (안산시, 安山市) — Көньяк Кореянең Кйоңги правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1986 елдан башлап йөртә.
Касас-Альтас
Касас-Альтас — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хватавка (Бялыницкий районы)
Хватавка  (Хватаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Такуаньер
Такуаньер — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Хватавка (Бялыницкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Острови-над-Окшою
Острови-над-Окшою — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скиту-Дука (коммуна)
Скиту-Дука — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Акмәсҗит шәһәр округы
<div class="dablink noprint" style="font-style:italic; padding-left:1,5em;">Бу мәкалә Россиянең Кырым Җөмһүриятенә керүче административ берәмлек турында. Украинаның Кырым Автономияле Җөмһүриятенә керүче административ берәмлек турында Акмәсҗит шәһәр шурасы мәкаләсен укы. Акмәчет шәһәр округы (Городской округ Симферополь, Міський округ Сімферополь, Aqmescit şeer bölgesi, Акъмесджит шеэр больгеси) — Россия Федерациясенең Кырым Җөмһүриятенә керүче муниципаль берәмлек.
округ үзәге — Акмәсҗит шәһәре.
Төзелеш
Шәһәр округы составына 6 торак пункт керә (1 шәһәр, 4 штб һәм 1 бистә)
Халык
2001 елгы Украина җанисәбен алу буенча милли составы:
Кваснюв-Дольни
Кваснюв-Дольни — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Турикасы (Чабаксар районы)
Турикасы (Турикасси, Турикасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 49 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Боа-Виста-ду-Кадеаду
Боа-Виста-ду-Кадеаду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Дона
Дона (Dohna) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боа-Виста-ду-Кадеаду
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(6064) Голасовице
(6064) Голасовице — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 23 апрелендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 HE1» саналган.
Торе-сюр-Уш
Торе-сюр-Уш (Thorey-sur-Ouche) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Блиньи-сюр-Уш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.84 км².
Моложев-Вешь
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Войцехув (Холмский повяты)
Войцехув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кармыш (Татарстан)
Халык саны — 381 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423119.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.5 °C.
Стречно
Стречно — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(13286) Adamchauvin
Тарихы
1998 елның 20 августында LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QK53» саналган.
Фәния Хуҗахмәт
Фәния Хуҗахмәт — журналист. 1949 елның 11 маенда ТАССРның Норлат районы Кычытканлы авылында туган. "Социалистик Татарстан" газетасында эшләгән. "Милләт" нәшрияты җитәкчесе, китап кибетләре хуҗасы, 1993 елдан бирле "Татар-мөселман календаре"н нәшер итүче, китаплар авторы. 2019 елда «Дөнья барыбер матур» исемле китабыгы чыкты.
Ложкина (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Ложкина (Ложкина) — Свердловск өлкәсенең Махнёво муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Збираги
Збираги (Збірагі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Парк-Фоллс (Висконсин)
Парк-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җерболе (Асти)
Җерболе — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җерболе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Моломотки
Моломотки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хвашчы (Краснапольский районы)
Хвашчы  (Хвашчы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Молва (Похманка кушылдыгы)
Молва — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Похманка елгасының сул ярыннан 25 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дуил (округ, Небраска)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1888 елда оештырыла.
Лимей-Бреванн
Лимей-Бреванн — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Тессанкур-сюр-Обетт
Тессанкур-сюр-Обетт — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Гегель Гәрәев
Гегель Гәрәев, Гегель Әмир улы Гәрәев (1937 елның 17 октябре, Татарстан АССР, Мөслим районы, Түреш) — химик, химия фәннәре докторы (1981), профессор (1990), РСФСР атказанган химигы (1989), ССРБ машина төзү министрлыгының иң яхшы уйлап табучысы (1989). Мөслим районыннан чыккан белгечләр арасында иң беренче фән докторы.
Тәрҗемәи хәле
1937 елның 17 октябрендә Татарстан АССР Мөслим районы Түреш авылында укытучылар гаиләсендә туган. Мөслим урта мәктәбен, «химик-технолог» белгечлеге буенча КХТИның инженерлар факультетын (1959) тәмамлый. Институтны тәмамлагач, Алтай өлкәсе Бийск шәһәрендә урнашкан «Алтай» хәрби берләшмәсендә (НПО «Алтай») лаборатория мөдире булып эшли, Бийск технология институтында укыта. Хәрби завод ябылгач, «Нитрометан» оешмасында фән буенча директор урынбасары булып эшли, соңрак «Новотех» оешмасын җитәкли. 2002 елдан дару, спирт әйберләре җитештерүче, көнкүреш химия препаратлары чыгаручы «Инжиринговая компания» оешмасының фән буенча директоры.
Гыйльми эшчәнлеге
Ябык фәнни-тикшеренү оешмаларында хәрби ракеталарга каты ягулык ясауда, шулай ук шартлау матдәләрен өйрәнү һәм ясауда катнаша. 1967 елда химия фәннәре кандидатлыгына, 1981 елда химия фәннәре докторлыгына диссертацияләр яклый. Химия фәненә багышланган 415 фәнни хезмәт, 166 уйлап табу авторы. «Триазолы и тетразолы» (1985), «Химия нитрометана» (1995) монографияләре югары бәяләнә.
Гаиләсе
Әтисе Әмир Гәрәй улы, Бөек Ватан сугышында катнашкан, Мөслим районы мәгариф бүлеге мөдире, Мөслим кичке мәктәбен оештыручы, беренче директоры, ТАССР атказанган укытучысы. Әнисе Гыйльмиҗамал Гали кызы, башлангыч сыйныфлар укытучысы.
Хатыны Эвелина Николай кызы, химия фәннәре кандидаты. Кызлары Рената, фән кандидаты, Бийск технология институты укытучысы.
Скоарца (коммуна)
Скоарца — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Касас-Бахас
Касас-Бахас — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Квачала
Квачала — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кестанепынары (Коҗаалы)
Кестанепынары (Kestanepınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Коҗаалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Острув (Люблинецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скеень (Румыния)
Скеень — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новосибирск районы
Административ үзәге — Новосибирск.
Тарих
Новосибирск районы 1929 елда Себер краеның Новосибирск округы составында оештырыла.
Акдамар (Акчаабат)
Акдамар (Akdamar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(6065) Chesneau
(6065) Chesneau — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Яңа Карамас (Волжск районы)
Яңа Карамас (Усола Корамас, Новый Карамас) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95,1%), руслар (4,9%).
(6065) Chesneau
Тарихы
1987 елның 27 июлендә Элеанор Хелин, Скотт Данбэр тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 OC» саналган.
(13287) 1998 QW53
(13287) 1998 QW53 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Войцехувка (Рицкий повяты)
Войцехувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.