cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каһим Әүхәтов
Биографиясе
Бөек Ватан сугышы башланганга кадәр Каһим Күрдем авылында җидееллык мәктәптә укый. Укытучылары бәләкәй чактан ук аның әдәбиятка, белемгә ынтылышын күрәләр. Өченче сыйныфта ярты ел укыгач аңа укуны ташларга туры килә, әтисе сугышта вафат була.
1952-1955 елларда ГДР-да Бранденбург шәһәрендә хезмәт итә. Армияда хезмәт иткән чорда шагыйрьнең әнисе вафат була, ә сеңлесе Казакъ ССР-ына (хәзерге Казакъстан Республикасы) яшәргә китә. 1958 елның мартында Каһим Әүхәт улы комсомол путевкасы буенча Казакъ АССР-ының Караганда каласына металлургия комбинаты төзелешенә җибәрелә. Анда ул үзенең булачак хатыны, Башкортстан Республикасының Архангель районы, Азау авылы кызы Закирә Габидулла кызы Әбдрәхимованы (1928-1998) очрата. 1959 елның көзендә яшьләр өйләнешәләр һәм шагыйрнең туган авылына әйләнеп кайталар. Шагыйрь авылында клуб мөдире булып эшли. 1962 елда яшь гаилә яңадан Казакъстанга китә, анда дәүләттән фатир ала. Ләкин туган ягы тарта һәм гаилә туган авылга тагын кире кайта.
Казакъ ССР-нан кайтканнан соң, Каһим Әүхәт улы Иске Күрдем авыл Советы сәркәтибе булып эшли. 1966 елда шагыйрь беренче тапкыр шигырьләрен «Кызыл таң» җөмһүрият гәзитенә җибәрә. 1970 елда шагыйрь кыр бригадиры вазифасына тәгаенләнә. 1973 елның язында Каһим Әүхәт улы Әнгам Касим улы Атнабаев (авылдашы, Башкортстан Республикасының халык шагыйре) белән очраша. Әнгам Касим улы аңа үзенең шигырьләр китабы өстендә эш башларга киңәш итә.
Аның шигырьләре җөмһүрият гәзитләрендә һәм журналларында («Агыйдел», «Яшь көч», «Кызы л таң») басылып чыга. 1980 елда аның «Басу җыры» исемле беренче шигырьләр китабы басылып чыга. Рецензенты билгеле әдәбиятчы, тәнкыйтьче Ким Әбүзәр улы Әхмәтҗанов, ә редакторы башкорт шагыйре, әдәбиятчы Равил Сәхиулла улы Шаммасов булалар.
1983 елда «Авылым үрләре» исемле икенче китабы дөнья күрә, ә 1984 елда шагыйрь «Кызыл таң» гәзите премиясе лауреаты була.
2003 елның февраленда Әүхәтов Каһим Әүхәт улына Башкортстан Республикасы Тәтешле районының мәдәниятен һәм сәнгатен үстерүгә зур өлеш керткәне өчен Әнгам Атнабаев исемендәге бүләк бирелә. Шагыйрь Яңавыл әдәби берекмәсе «Замандаш» һәмТәтешле районының «Ак чишмә» шагыйрьләр берләшмәсендә әгъза булып тора.
Каһим Әүхәт улы 2014 елның 14 октябрендә вафат була. Ул үзенең туган авылы — Башкортстан Республикасының Тәтешле районы Иске Күрдемдә җирләнгән.
Басма китаплары
Башкорт телендә:
Татар телендә:
Бурвайлер
Бурвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтусен
Монтусен — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Костино (Киров)
Костино (Костино) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Обрек
Обрек (Obreck) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Костино (Киров)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Обрек
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,24 км².
Костино (Киров)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), арлар (1%), чирмешләр (1%).
Югары Шангес
Югары Шангес (Югары Шаньгас) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ежуга елгасының сул ярыннан 88 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Екәхана (Гобустан)
Екәхана  (Yekəxana ) — Әзербайҗанның Гобустан районына караган авыл.
Пьянецце
Пьянецце — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Воля-Мощеницка
Воля-Мощеницка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чарни-Сад
Чарни-Сад — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нью-Бостон (Нью-Гэмпшир)
Нью-Бостон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
337 (сан)
337 (өч йөз утыз җиде) - 336 белән 338 арасындагы натураль сан.
Заврч
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беляви-Голуски
Беляви-Голуски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3731) Хэнкок
(3731) Хэнкок  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 20 февралендә ук әлеге атамасы тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 DH1» саналган.
Славейково (Варна өлкәсе)
Славейково  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ремии (Ньевр)
Ремии — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Кампони (Фрозиноне)
Кампони — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Моллаибрахим (Патнос)
Моллаибрахим (Mollaibrahim) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 2207
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Деринбогаз (Акчадаг)
Деринбогаз (Derinboğaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Акчадаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Моран (Гаронна)
Моран — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Индиан-Спрингс (Невада)
Географиясе
Индиан-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үзәк Азия
Үзәк Азия (Орталық Азия,, Oʻrta Osiyo, Орто Азия, Осиёи Марказӣ, , وسط ایشیا, 中亚) - Азиянең океанга чыгыш булмаган шактый зур регионы, ул үз эченә Үзбәкстан, Төркмәнстан, Таҗикстан, Кыргызстан һәм Казакъстанны ала (Бу географик принцип буенча түгел). ЮНЕСКО билгеләмәсе буенча, бу төбәккә шулай ук Монголия, Көнбатыш Кытай, Пенҗаб, төньяк Һиндстан һәм төньяк Пакъстан, төньяк-көнчыгыш Иран, Әфганстан һәм Россиянең Азия өлеше дә керә.
338 (сан)
338 (өч йөз утыз сигез) - 337 белән 339 арасындагы натураль сан.
Бург (Айфель)
Бург  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кастуша (кратер)
Кастуша — Венера планетасының 28.6°N, -59.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 13 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кастуша кратеры мордва хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Чарнотки
Чарнотки — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Верещагин
Верещагин Николай Кузьмич (21 ноябрь 1908, Новгород губернасы Петровка авылы — 27 октябрь 2008, Санкт-Петербург) — ССРБ һәм Россия зоологы, палеонтологы, биолог-ау хуҗалыгын алып бару буенча белгеч, мамонтология өлкәсендә белгеч, биология фәннәре докторы (1954), профессор (1970) , Россия Федерациясенең атказанган фән эшмәкәре.
Биографиясе
Николай Кузьмич Верещагин 1908 елның 21 ноябрендә Новгород (хәзер Вологда) губернасының Пертовка авылында туа, ул, аның сүзләре буенча, «1939 елга кадәр булган һәм Шексна елгасының уң ярында, Череповец шәһәренән 35 км түбән урнашкан,  Рыбинск сусаклагычы астында кала. Николай Кузьмич мирза нәселеннән, Вологда маен уйлап табучы Николай Василий улы Верещагинның оныгы була.
1924 елда Верещагин Череповец педагогия техникумын, ә аннан соң Мәскәү зоотехния институтын тәмамлый. 1930 елдан алып 1935 елга кадәр чорда Мәскәү өлкәсендә тәҗрибә җәнлек фермалары мөдире һәм кыйммәтле тире әзерләү хуҗалыгы һәм пант болынлыгы гыйльми-тикшеренү институтында эзләнүче, ары ел дәвамында Ленинград Арктика институтында хезмәткәр булып эшли.
1936-1948 елларда СССР Фәннәр академиясенең Азәрбайҗан филиалы Зоология институтының фәнни хезмәткәре була, биредә 1939 елда кандидатлык диссертациясе яклый. Зоология институтында эшләгән вакытта Николай Кузьмич Бакы дәүләт университетында укыта, ә Бөек Ватан сугышы елларында Азәрбайҗан чумага каршы станциясенә мобилизацияләнә.
1948 елда Верещагин Ленинград Зоология институтында докторлык диссертациясе яклый, ә 1970 елда гыйльми профессор дәрәҗәсен ала. 1970 елдан Арктиканың палеофаунасын тикшерү белән шөгыльләнә, Берелех елгасында мамонтлар зыяратын һәм мамонт баласы Диманы өйрәнә, СССР Фәннәр академиясе президиумы каршындагы мамонтларны өйрәнү буенча комитет җитәкчесе була.
Соңгы елларда Россия фәннәр академиясына комитетының мактаулы рәисе булып тора
Николай Кузьмич гомеренең соңгы көннәренә кадәр актив тормыш алып бара: 99 яшендә Кениягә экспедицияга «кансыз сафарига» бара, гыйльми эш белән шөгыльләнә.
Гыйльми хезмәтләре
Галим 500-гә якын тикшеренү эше яза, алар фәнни хезмәтләр җыентыкларында һәм журналларда гына басылмый, ә үзаллы басма булып та чыгарыла , алар арасында «Записки палеонтолога. По следам предков», «Зоологически путешествия», «Млекопитающие Кавказа», «Почему вымерли мамонты» һәм башкалар бар.
Заврше-при-Гробелнем
Заврше-при-Гробелнем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жупинешть (Горж)
Жупинешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пьянига
Пьянига — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Воля-Наропинска
Воля-Наропинска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Адур
Адур (Adur ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Воля-Наропинска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Суватлы (Антакья)
Суватлы (Suvatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беляни (Груецкий повяты)
Беляни  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2166) Хэндаль
(2166) Хэндаль  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1936 елның 13 августында Неуймин Г. Н. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1936 QB» саналган.
Кече Сенькина
Кече Сенькина — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Югары Сенькина елгасының уң ярына тамагыннан 38 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
339 (сан)
339 (өч йөз утыз тугыз) - 338 белән 340 арасындагы натураль сан.
Оден-ле-Тиш
Оден-ле-Тиш (Audun-le-Tiche) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,43 км².
Сладка-Вода
Сладка-Вода — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алма
right|250px|thumb|Алма төрләре thumb|200px|Кызыл алма Алма́ — алмагач җимеше. Ашамлык буларак аны гади (тазә) төрендә, төрле ризыклар һәм элемлекләр әзерләүдә кулланалар. Алмагачның ватаны булып Урта Азия санала. Бүгенге көндә алманың төрле климатик шартларда үскән бик күп төрләре билгеле.
Алма ашауда
thumb|Алма [[бәлеше]]
Лежебоково
Лежебоково — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452465, — 80213825004.
Моревиль
Моревиль — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Заврше-при-Добем
Заврше-при-Добем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайт-Салфер-Спрингс (Монтана)
Вайт-Салфер-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайт-Салфер-Спрингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моллаибрахим (Генч)
Моллаибрахим (Mollaibrahim) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (köy).
Кампоногара (Верона)
Кампоногара — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампоногара Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Инклайн-Вилледж (Невада)
Инклайн-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
NGC 2208
NGC 2208 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Инклайн-Вилледж (Невада)
Географиясе
Инклайн-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
NGC 2208
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нью-Гемптон (Нью-Гэмпшир)
Нью-Гемптон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Исток (Таловка кушылдыгы)
Исток — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Таловка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Загай-под-Бочем
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
1800 ел
Вафатлар
thumb|100px|[[Александр Суворов]]
Пьяццола-суль-Брента
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(3826) Гендель
(3826) Гендель  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 27 октябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 UV5» саналган.
Костино (Кумёны районы)
Костино (Костино) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Бург (Мозель)
Бург  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чарнушка (Великопольское воеводалыгы)
Чарнушка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рикс (Ньевр)
Рикс — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Афурҗа
Афурҗа (Afurca ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Босваль-э-Брианкур
Босваль-э-Брианкур (Bosseval-et-Briancourt) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западный Седан кантонына карый.
340 (сан)
340 (өч йөз кырык ) - 339 белән 341 арасындагы натураль сан.
Беляни (Липский повяты)
Беляни  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Моремон
Моремон — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Камжела
Камжела (Приезжая Камжела) — Россия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Барзас елгасының уң ярыннан 97 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дерингечит (Башкале)
Дерингечит (Deringeçit) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Башкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Верещагин
Верещагин ― фамилия.
Воля-Недзьведзя
Воля-Недзьведзя — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слынчево
Слынчево — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2209
NGC 2209 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
1790-еллар
1790-еллар — 1790 елда башланган һәм 1899 елда тәмамланган унъеллык.
Нью-Дарем (Нью-Гэмпшир)
Нью-Дарем  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жупинешть (Мехединць)
Жупинешть — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2718) Хэндли
(2718) Хэндли  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1951 елның 30 июлендә Эрнест Джонсон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1951 OM» саналган.
Нидся-Яха
Нидся-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вайтфиш (Монтана)
Вайтфиш  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ист-Велли (Невада)
Ист-Велли  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ожи (Мозель)
Ожи (Ogy) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,74 км².
Кампоночекио (Анкона)
Кампоночекио — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампоночекио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Катря (кратер)
Катря — Венера планетасының 29.5°N, -108.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 9,2 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Катря кратеры украин хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Загай-при-Поникви
Загай-при-Поникви — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сугедигый (Һасса)
Сугедигый (Sugediği) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Һасса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
1780-еллар
1780-еллар — 1780 елда башланган һәм 1789 елда тәмамланган унъеллык.
Бургброль
Бургброль — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
341 (сан)
341 (өч йөз кырык бер) - 340 белән 342 арасындагы натураль сан.
Пьяченца-д'Адидже
Пьяченца-д'Адидже — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сәләхиев
Сәләхиев, шулай ук Сәлахиев ― фамилия.
Чартки (Калиский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямаш (Бөре районы)
Ямаш — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452465, ОКАТО коды — 80213825003.
Моллакамер (Тузлуҗа)
Моллакамер (Mollakamer) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Тузлуҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
КечеКоньга
КечеКоньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2189/308/211/6    кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Моренс (Югары Гаронна)
Моренс — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Воля-Нехцицка-Стара
Воля-Нехцицка-Стара — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
1770-еллар
1770-еллар — 1770 елда башланган һәм 1779 елда тәмамланган унъеллык.
Беляни (Плонский повяты)
Беляни  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(4582) Хэнк
(4582) Хэнк  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 31 мартында Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 FW» саналган.
Загайський Врх
Загайський Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Снежина (авыл)
Снежина  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илес
Илес — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ковжи күле (Ковжи елгасының бастауы) урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клавдия Шульженко
Клавдия Ивановна Шульженко (1906, Россия империясе, Харьков шәһәре — 1984 ел, ССРБ, Мәскәү) — рус совет мәйданчык җырчысы, актриса. ССРБ-ның халык артисты (1971). Бөек Ватан сугышында катнаша.
Биографиясе һәм иҗаты
1906 елның 11(24) мартында Харьков шәһәре Александровский хәстәханәсендә туган. Аның әтисе Иван Иванович Шульженко Тимер юллары баш идаралыгында бухгалтер булып эшләгән. 1923 елдан Москалёвкала — Владимирская урамы, 45нче йорт, 6нчы фатирда яши.
1910 еллар азагында халык җырларын башкара башлый. Харьков консерваториясе профессоры Н. М. Чемезовта нота грамотасы һәм җыр буенча шәхси дәресләр ала. 1923 елда Н. Н. Синельников җитәкчелегендәге Харьков драма театры артисты була. Шул ук елда «Җәза» спектаклендә «Күктә йолдыз» романсын башкарып беренче тапкыр җырчы буларак чыгыш ясый. Театрда бирелгән бөтен дивертисментларда катнаша һәм бер үк вакытта кала җәйге эстрада мәйданнарында эшчеләр клубы составында чыгыш ясый. Бу чорда ул башкарган «Шахта № 3» һәм «Кирпеч заводы турында җыр» хәзерге заман көнкүреш җырларының башлангыч үрнәкләре санала. 1925 елның җәендә Харьковтагы Краснозаводск драма театрында эшли башлый. 1927 елда композитор Юлий Мейтус махсус аның өчен тиз арада популяр булып киткән берничә яңа әсәр («Кызыл мәк», «Кызыл армия», «Гренада») яза.
1928 елда Ленинград Мария театры сәхнәсендә Матбугат көненә багышланган концертта җырчының дебюты була.
1929—1942 елда — Ленгорэстрада артисты, Я. Б Скоморовский җитәкчелегендәге джаз-оркестр солисты булып эшли ..
1931 елның октябрендә Ленинград мюзик-холлында үткән «Шартлы үтерелгән» спектакле премьерасы була, җырчы Машенька Фунтикова ролен башкара. Спектакльгә музыканы Дмитрий Шостакович яза, ә дирижёрлык пульты артында Исаак Дунаевский тора. Шулай ук «Аттракцион гамәлдә» программаларында катнаша. 1934 елда режиссёр М. А. Авербухның «Синең дустың кем?» кинофильмда Вера ролендә төшә. 1936 елда аның җырлары граммофонга беренче тапкыр яздырыла. 1939 елның көзендә 1нче Бөтен Союз эстрада артистлары конкурсы үтә. Бик каты һәм абруйлы жюри, конкурсантлар арасында шактый сәләтле артистлар булса да, берәүгә дә беренче премияне бирми. Җырчы башкарган өч җыр— «Челита», «Кызчык, сау бул» һәм «Записка» җырлары жюрига да, тамашачыга да онытылмас көчле тәэсир итә. Мария Миронова белән өченче премияне бүлешеп, Клавдия конкурс лауреаты була. Аның танылуы арта бара. Шульженко грампластинкалар яздыра, һәм алар прилавкаларда озак ятмый. Аның репертуарына «Алҗыган кояш» популяр тангосы, «Дуслык» («Кайчан гади һәм ягымлы караш белән...»), «Андрюша», «Ваня абый» фокстротлар керә; ул «Куллар», «Записка» сюжетлы җырларын актёрларча «уйный». 1940 елның гыйнварында Ленинградта Клавдия Шульженко һәм аның ире Владимир Коралли җитәкчелегендә джаз-оркестр төзелә, ул бик популяр булып китә һәм 1945 елның җәенә кадәр гамәлдә кала. «Күңел турында әйтеп торасы да түгел», «Күгәрченкәем» алды башкарыла.
Бөек Ватан сугышы башлануы турында игъланны җырчы Ереван каласындагы гастролләрендә ишетә. Ул үз ирке белән гамәлдәге Кызыл Армия сафына баса. Ленинград фронтында булды, алар белән. Ире Коралли белән Шульженконың оркестры Ленинград фронты яугирләре алдыннан йөзләрчә тапкыр чыгыш ясый, Ленинград Фронт джаз-ансамбле булдырыла. Аның җырлары фронтның алгы сызыгында һәм госпитальләрдә яңгырый. 1941 елның азагында җырчының репертуарында поляк композиторы Ежи Петерсбурскийның «Зәңгәр яулыкчык» җыры барлыкка килә. 1942 елда Михаил Максимов язган яңа сүзләр белән (шул ук елда «Фронтта концерт» фильмына керә) соңыннан легендар җырга әйләнә. Журналистлар, Шульженконың нәтиҗәле иҗади кредосы, сәнгатьле темасы һәм аның моңлы героинясы сугыш елларында формалашты, чөнки аның репертуарында башкача «очраклы» җырлар булмады диярлек, дип яза. Асылда исә, җырлар, һаман төрле булса да, артист аларны «үзенеке» итә белде. Ленинград чолганышы чорында ул салдатларга 500дән артык концерт күрсәтте. «Зәңгәр яулыкчык», «Кил, тартып алыйк» һәм башка фронт җырларын башкаруы аркасында Шульженко Бөтен Союз танылуына ирешә. 1942 елның 12 июлендә Кызыл Армиянең Ленинград Йорты сәхнәсендә җырчының һәм Фронт джаз-ансамбленең 500нче концерты үтте. Артист ансамбль белән сугыш елларында бөтен гаскәрләрдә гастроль чыгышлары ясады.
1943 елдан — Мәскәүдә, Бөтенрусия гастроль-кәмит берекмәсе, аннары Москонцерт артисты. 1945 елның җәендә җырчы ялгыз чыгыш ясый башлый. Чит илләрдә гастрольләрдә була.
Сугыштан соң кәмит эшмәкәрлеген дәвам итә. 1947 елда аның репертуарында соңыннан киң аныклык алган «Полкташ дуслар» җыры барлыкка килә. 1954 елда җырчының тәге озак башкаручы пластинкасы чыга. Шул ук елның мартында ул режиссёр В. П. Строеваны «Шат йолдызлар» кинофильмында төшә.
1956 елның июлендә җырчыга 1940 елда ук, очраклы гына аның пластинкасын сатып алганнан соң, гашыйк булып йөргән кинооператор Георгий Кузьмич Епифанов белән таныша. Ә берничә ай үткәч, аның Ленинградтагы концертына эләккәннән соң, тулысынча «мәхәббәт утында янганын» аңлый. Күп еллар дәвамында үзенең командировкаларыннан «Г. Е.» дип язып, хатлар, открыткалар һәм телеграммалар җибәрә. Соңыннан ачыклануынча, шушындый мул ям алучы җырчы «Г. Е.»ның хатларын аерым саклаган була. Чынбарлык тормышта аны очратканнан соң, җырчы да аңа карата сөю хисләрен яшерми. Епифанов Клавдия Ивановнадан 12 елга яшь булса да, һәр чак үзен олыррак, аны яшь кыз кебек якларга һәм сакларга кирәк дигән хис белән яшәвен әйтә. Хәзер инде ул Шульженко гастроль сәфәреннән җибәргән хат һәм телеграммаларын кадерләп җыеп бара: «Бүген синең өчен генә йырланым, минем, сөекле Жоржым! Син минем бер мәгънәсе һәм кызыгы калмаган тормышыма килеп кердең.Син минем тормышыма гомер бирдең. 1956 елның 21 июлендә, без очрашкан көн, — минем өчен бөек көн, минем сөю хакына икенче тапкыр туган көнем. Миңа никадәр калган — барсы да синеке». Бу 1964 -1976 еллардан соң бозылган гражданлык никахы Клавдия Ивановнаның Союзлар Йорты Колонналы залында үткән юбилей концертындагы чыгышынан тетрәнгән Епифановның инициативасы белән яңара.
1965 елның октябрь аенда үткән Мәскәү дәүләт мәйданчык театрында үткән совет эстрада җырлары фестивалендә катнаша. Ә 1967 елда ул бу фестивальнең жюри әгъзасы була.
1980 елда үзенең соңгы озак уйный торган «Рәсем» пластинкасын яздыра. 1981 елда «Яшь гвардия» нәшриятендә аның «Әгәр миннән сорасагыз...» (Глеб Скороходовның әдәби язмасы) мемуарлары чыга. 1983 елның декабрендә җырчы «Сезне Клавдия Шульженко чакыра» (режиссёры — С. Журавлев) телевизион фильмын төшерүдә катнаша, 18 декабрьдә Үзәк телевидениенең беренче каналында аның премьерасы була.
Җырчы тормышта үзенә бер төрле характеры белән аерылып торган. Акчаны кысып тота белмәгән: парфюмерия һәм билгеле модельерлар теккән кыйммәтле киемнәргә өстенлек биргән. Шул ук вакытта аның мәңгегә үз автомобиле булмый.
Клавдия Ивановна 1984 елның 17 июнендә үзенең мәскәү фатирында, кайчандыр Дмитрий Шостакович Исаак Дунаевскийга преферанс уйнаган рояль утырган бүлмәдә вафат була. Озак авырый, үлер алдыннан ике атна һушсыз булып ята кома. Шәхси әйберләре арасында —ул чакта әле билгелелек яуламаган модельер Вячеслав Зайцев теккән концерт күлдмәге. Язулар теркәгән китабында — Зур театр поликлиникасы телефоннары һәм нык кардәшлек җепләре белән бәйле булган Аркадий Райкинның йорт телефоны. Мәскәүдә Новодевичье зиратында (10 нчы бүлем) җирләнгән. Шаһитлар хәтерләвенчә, аны җирләгән көнне яңгыр яуган, әммә табутны кабергә төшергән чакта, кояш чыга. Владимир Коралли 11 ел үткәч вафат була, һәм катыны белән янәшә җирләнә.
Агбил
Агбил (Ağbil ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Вадленкур
Вадленкур — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Лытка (елга)
Лытка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 78 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
342 (сан)
342 (өч йөз кырык ике) - 341 белән 343 арасындагы натураль сан.
Ревине-Лаго
Ревине-Лаго — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Горна (Таруса кушылдыгы)
Горна — Россия территориясеннән ага торган елга. Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Таруса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чартово (Великопольское воеводалыгы)
Чартово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бурген (Мозель)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кауффман (кратер)
Исеме
Кауффман кратеры алман рәссамы Анжелика Кауфман хөрмәтенә аталган.
NGC 2210
NGC 2210 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нью-Ипсвич (Нью-Гэмпшир)
Нью-Ипсвич  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Моллакара (Диядин)
Моллакара (Mollakara) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Диядин илчесенә караган бер авыл (köy).
Нью-Ипсвич (Нью-Гэмпшир)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Жупинешть (Тимиш)
Жупинешть — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кампонуово (Савона)
Кампонуово — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Жупинешть (Тимиш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нью-Ипсвич (Нью-Гэмпшир)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампонуово (Савона)
Географиясе
Кампонуово Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Морессак
Морессак — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Мөселман чуашлары
Чуаш-мөселманнар — чуашларның ислам динен тота торган этномәдәни, конфессиональ төркеме. Чуаш-мөселманнар дип чуаш халкының ике категориясе күздә тотыла. Бер яктан, бу аз санлы татар телле һәм татар үзаңлы чуашлар төркеме. Икенче яктан, бу - исламлаштырылган чуашларның үз мәдәниятләрендә мөселман эзләрен саклап калган нәселләре.
Таралышы
Ислам динен тотучы чуашларның күбесе Татарстан, Оренбург өлкәсе, һәм Башкортстан территориясендә яшиләр. Алай да мәҗүси чуашлар кебек үк, Урал-Идел буеның төрле төбәкләре буенча таралып этноконфессиональ азчылыкны тәшкил итәләр.
Тарих
Урта Идел буена ислам үтеп керү вакыты турындагы мәсьәлә бәхәсле булып кала. Рәсми мәгълүматлар буенча, ислам 922 елда Идел буе болгарлары тарафыннан Багдад илчелеге визиты нәтиҗәсендә кабул ителә. 922 елда болгарларны исламлаштыруның беренче этабы буларак карарга була.
Ислам чуашларның дини күзаллаулары, әхлак культурасы һәм социаль оешмалары эволюциясенә йогынты ясый, шул ук вакытта традицион диннең асылын үзгәртми. Ләкин Коръән формулировкалары булган гарәп телле эпитафияләр күрсәткәнчә чувашларның бер өлеше исламлаштыру этабы аша үткән. Мөселман изге урыннары, аерым алганда, ислам тарафдарларының һәм сәяси эшлеклеләрнең җирләү урыннары чуашлар тарафыннан хәтта Кама буеннан Чувашиягә күчкәч тә хөрмәтләнә бирелгән. Исламга чуашларның дини терминологиясе дә кайтып кала.
X-XVII гасырларда чуаш халкы язмышында исламның тарихи роленә килгәндә, кайбер тарихчылар чувашлар санында демографик кимү һәм этнос географиясенең кимүен аерым төркемнәрне исламлаштыру белән бәйли. Күпчелек чуашлар ислам динен кабул итеп татарлар составына керә.
XVII гасырда чуашлар исламлаштыру, алга таба, бердәм чуаш-татар һәм/яки чуваш-башкорт яшәгән районнарны колачлый, нигездә, бу Зөя буйларын һәм Көнбатыш Башкортстанны үз эченә ала. Аның сәбәбе булып этник төркемнәрнең күршелеге һәм мәдәни-тел якынлыгы белән беррәттән, дини пропаганда да торган. Мәҗүси чуашлар арасында мөселман вәгазенең активлашуы 1740 елларда күзәтелә. Бу чорда Казан һәм Сембер губернасы чуашлары авыллары белән исламга күчә башлыйлар. Аларга Ачасыр, Олы Урсак, Янгелде, Дәвеш, Атабай, Әлки, Иске Тәрбит, Хуҗа Хәсән, Күкшем, Кошман, Мөрәле авыллары кергән.
(2299) Ханко
(2299) Ханко  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Мөселман чуашлары
Тарих
Иң актив исламлаштыру XIX гасыр - XX гасыр башында тормышка ашырыла. Ниһаять, чуашларның исламлашуына дөньядагы дини-фәлсәфи системалар һәм илдәге иҗтимагый-сәяси тормышның катлаулануы нәтиҗәсендә мәҗүсиләр» кичергән дөньяви карашлы һәм социаль кризис сәбәп булган. Зур масштаблы мөселманлашу Уфа губернасында, XX гасырның 70 нче елларыннан башлана. Исламлашу ешрак чуаш-татар авылларында була, гәрчә рус тирәлегендә дә күренә. Чуаш авылларының «мөселман» куагы Бәләбәй өязенең Зирекле мәхәлләсендә урнашкан була.
(2299) Ханко
Тарихы
1941 елның 25 сентябрендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1941 SZ» саналган.
Мөселман чуашлары
Тарих
Идел буенда чувашларны исламлаштыру XX гасыр башында һәм бигрәк тә 1905-1907 елларда, дин иреген игълан иткән һәм базар дини плюрализмы вакыты җитү турында хәбәр иткән манифестлардан соң, аеруча 1905 елның 17 апрелендә һәм 17 октябрендә булган манифестлардан соң, иң зур масштабларга ия була.
XX гасырның беренче унъеллыгында Столыпин реформасы тарафыннан хупланган хуторлар һәм выселкалар барлыкка килү чуашларның мөселман җәмгыятьләре өчен дини мөстәкыйльлекне саклап калуның оптималь ысулы булып торган. Бу тактика чуашларга һәм элек билгеле булган, шуның аркасында яшәүнең барлык районнарында, аерым алганда, Кама аръягы, Идел аръягы һәм Урал буе районнарында авыллар челтәре киңәйгән. Көнбатыш Башкортстанда 1917 елгы халык санын алу берничә дистә чуаш яңа авыллары теркәлгән, аларның бер өлеше төп авылда яшәүчеләрнең дини каршылыклары аркасында барлыкка килгән.
Совет чорында (1917 - XX гасырның 80нче еллар уртасы) дини вәзгыятьнең үсешенә социаль-сәяси һәм икътисади характердагы факторлар йогынты ясый. Чувашлар арасында ислам ареалы узган чорда киң колачлы булган аерым локусларга - чуваш мөселман авылларына китерелгән, аларның төп өлеше Идел аръягы һәм Урал буенда урнашкан. Көчле мөселман-татар басымына карамастан, чуаш гореф-гадәтләре никах йолалары һәм искә алу йолалары өлкәсендә дәвам итәләр. Мөселман йолалары практикасы XX гасырның 30нчы елларына кадәр туган буын тарафыннан гына саклана башлый.
Хәзерге заман йоласында мөселман элементлары, мөселман-«мәҗүси» синкретизм тибы итеп, «мәҗүсилек» белән тыгыз үрелеп бара. XX йөзнең соңгы унъеллыкларында ике комплексның йолалары көчле трансформациягә дучар була.
Башкортстан Республикасының бүгенге чуаш-мөселманнары дин һәм мәдәният буенча якыннары яшәгән авылларның географиясен яхшы белә. Нигездә, мәгълүмат XX гасыр дәвамында алар арасында булган туганлык элемтәләре аркасында сакланган.
Воля-Новска
Воля-Новска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беляни (Пултуский повяты)
Беляни  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Загоздац
Загоздац — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулф-Пойнт (Монтана)
Вулф-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вулф-Пойнт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
343 (сан)
343 (өч йөз кырык өч) - 342 белән 344 арасындагы натураль сан.
Солник
Солник — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кал-Нев-Ари (Невада)
Кал-Нев-Ари  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кал-Нев-Ари халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дериндере (Чайкара)
Дериндере (Derindere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Чайкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Силантьево
Почта индексы — 452474, — 80213831001.
О-Клоше
О-Клоше (Haut-Clocher) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,44 км².
Сугелди (Оф)
Сугелди (Sugeldi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Оф илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рюаж
Рюаж — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Загоичи
Загоичи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1668) Ханна
(1668) Ханна  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1933 елның 24 июлендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 OK» саналган.
Алексеевка (Губа)
Алексеевка  (Alekseyevka ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Чартувек
Чартувек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Резана
Резана — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Мурвиль-Бас
Мурвиль-Бас — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Бурген (Хунсрюк)
Бурген  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
344 (сан)
344 (өч йөз кырык дүрт) - 343 белән 345 арасындагы натураль сан.
Воля-Овсяна
Воля-Овсяна — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виллер-сюр-Бар
Виллер-сюр-Бар (Villers-sur-Bar) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западный Седан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5.45 км².
Картер-Спрингс (Невада)
Картер-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Картер-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2211
NGC 2211 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кече Амелич
Кече Амелич — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Амелич елгасының сул ярына тамагыннан 146 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ново-Яблонка
Ново-Яблонка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Терса елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Михаил Верещагин (1891)
Михаил Верещагин, Михаил Николай улы Верещагин (Верещагин Михаил Николаевич, 1891 елның 12 сентябре, РИ, Вятка губернасы, Слободской өязе, Белохолуницкое ― 1970 елның 26 июле, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) ― эпизоотолог, ветеринария фәннәре докторы (1940), профессор (1935), ТАССР (1946) һәм РСФСР (1961) атказанган фән эшлеклесе. Казан эпизоотологлар мәктәбенә нигез салучы, илнең эпизоотология фәненә нигез салучыларның берсе.
Тәрҗемәи хәле
1891 елның 12 сентябрендә Вятка губернасы Слободской өязе (хәзерге Киров өлкәсе Слободской районы) Белохолуницкое авылында туган. 1913 елда дини семинарияне, 1917 елда Казан ветеринария институтын тәмамлый. Профессорлар П. М. Тушнов, Н. П. Рухлядев һәм академик К. И. Скрябин җитәкчелегендә фәнни әзерлек үткән. Югары уку йортын тәмамланганнан соң, 53 ел әлеге институтта эшли: ординатор, ассистент, доцент, эпизоотология кафедрасы профессоры. 1925 елдан 1970 елга кадәр ― кафедра мөдире.
1929―1930 елларда ― институтның уку эшләре буенча проректоры, эпизоотология факультетын оештыручы һәм деканы.
100 дән артык фәнни эш авторы. 10 фән докторы (ш. и., М. Н. Иванов, В. В. Никольский, В. П. Тульчинская, Л. В. Яковлев һ. б.) һәм 45 фән кандидаты ( ш. и., В. П. Тульчинская, Т. Р. Гайнуллин, С. Н. Анастасьян, А. И. Филиппов, Е. С. Шулюмова, В. Н. Грибаков, Я. М. Скорняков, П. С. Лазарев, Х. Г. Гыйззәтуллин, В. А. Фейтенгеймер, Н. Х. Глебов, В. Ф. Петров, И. И. Архангельский, Л. Г. Даутов) әзерләгән. Хезмәтләре эре мөгезле терлекләрнең үпкәсе тоташ ялкынсыну, атларда йогышлы анемия, энцефаломиелит, пироплазмоз, эре мөгезле һәм вак терлекләр бруцеллезы, дуңгыз чумасы, некробактериозны өйрәнү һәм дәвалауга багышланган. Галим эпизоотология үсешенең закончалыклары һәм актив профилактиканың төп законнары турында теоретик гомумиләштерү ясаган. Эре мөгезле терлекләрнең үпкәсе ялкынсынуны, сап, контагиоз плевропневмониянең, йогышлы анемиянең, атларның йогышлы энцефаломиелитын өйрәнү һәм бетерү өчен Татарстанда, Башкортстанда һәм илнең башка төбәкләрендә экспедицияләр оештырган.
Югары Шарда
Югары Шарда — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының уң ярыннан 304 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 68 км.