cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Репрессия корбаннары–татарларга һәйкәл (Левашово, Санкт-Петербург)
Репрессия корбаннары – татарларга һәйкәл (Памятник татарам – жертвам репрессий) — 1937—1955 елларда Ленинград һәм Ленинград өлкәсе төрмәләрендә һәлак булган татарларга куелган һәйкәл.
Тарих
1937—1955 елларда Ленинград шәһәре һәм Ленинград өлкәсе төрмәләрендә һәлак булган татарларга һәйкәл 2019 елның 24 июлендә Ленинград өлкәсе (Левашовская пустошь) куела. НКВД—МГБ—КГБ элекке махсус объекты булган Левашово мемориаль зиратында төрле милләттән 45 мең Сталин репрессияләре корбаны җирләнгән.
Һәйкәл «Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе татар җәмгыяте» төбәкара мәдәни-агарту иҗтимагый оешмасы башлангычы белән куела. Идея авторы — РФ ФА Африка институты өлкән фәнни хезмәткәре Ренат Беккин. Һәйкәлне куюда матди яктан меценат Шамил Измаил улы Акбулатов ярдәм итә.
Тасвирлама
Һәйкәл кара граниттан эшләнгән. Һәйкәлнең өске өлешендә ярымай сурәте, аннан астарак алгы якта русча «Әл-Гыймран» сүрәсеннән 185нче «Күллү нәфсин» аяте язылган.
Аскы күтәртмәдә русча дүртюллык язылган: Без савана и Божьего слова Без фамилий и дат В холодной земле Левашова Татары лежат
Малынишки
Малынишки (Малынішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бартошовини
Бартошовини — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свибник
Свибник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Буле-Мозель (округ)
Буле-Мозель — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Ундла
Ундла (Undla) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Йөрүклер (Һайраболу)
Йөрүклер (Yörükler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4488) Токитада
(4488) Токитада  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 21 октябрендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 UK» саналган.
Меридиан (Пенсильвания)
Меридиан  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Меридиан халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мере-Вьее
Мере-Вьее — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Әлки (Буа районы)
Әлки — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Реблино
Реблино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голас
Голас — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әнвәр Бәширов
Әнвәр Бәширов (Әнвәр Кәлимулла улы Бәширов,, — , ) — сынчы, станук һәм скульптур портретлары остасы. Металлдан һәм таштан бизәү композицияләре, монументлар, скульптуралар авторы. Төп әсәрләр: В.И. Ленин портреты (1969, агач), Тукай портреты (1982, тимер белән тышланган бакыр), Муса Җәлил һәйкәл-бүсте (Сарман районы Җәлил бистәсе, 1964), Алабугадагы һәлак булган сугышчылар монументы (1970-еллар, бетон)
Кренжна-Колёния
Кренжна-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бюссо
Бюссо (Busseaut) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Энье-ле-Дюк кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.62 км².
Пиньдеша
Пиньдеша — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 378 Онега елгасының уң ярыннан км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
(2326) Тололо
Тарихы
1965 елның 29 августында IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1965 QC» саналган.
Кордова (Көньяк Каролина)
Кордова  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZSWIM1
ZSWIM1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Норма
Норма — күп мәгънәле сүз.
Парада-ду-Монте
Парада-ду-Монте — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Вя Пезкьере (Тревизо)
Географиясе
Вя Пезкьере Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тахауэрсе
Тахауэрсе — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фейрдейл (Төньяк Дакота)
Фейрдейл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фейрдейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Свибно
Свибно — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Рамжына 2
Рамжына 2 (Рамжына 2 ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Свибно
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люше-Пренже
Люше-Пренже — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Рамжына 2
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Митрофаново (Коми)
Митрофаново (Митрофаново) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Климат
Митрофаново климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
NGC 7559
NGC 7559 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Унесте
Унесте (Uneste) — Эстониянең Ляэнемаа өязендә урнашкан авыл.
Малышкавшчына
Малышкавшчына (Малышкаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Барча (гмина Маслув)
Барча  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пискань (Олт)
Пискань — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голашев
Голашев — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нормабаш
Нормабаш — күп мәгънәле сүз.
Аделина Сотникова
Аделина Дмитрий кызы Сотникова (1996, Мәскәү) — 🇷🇺 тимераякта фигуралы шуучы, хатын-кызлар арасында ялгыз шууда Олимпия чемпионы (2014).
Хатын-кызлар арасында ялгыз шуу тарихында беренче Россия Олимпия чемпионы.
Европа 2013, 2014 елгы ярышларының көмеш медале иясе.
Дөнья чемпионы (2011, яшүсмер), Россия чемпионы (2009, 2011, 2012, 2014).
13 яшьлек Аделина бик авыр каскад ясый алды: өч тапкыр лутц, ридбергер, сальхов.
Буе 163 см. Тренеры — Елена Буянова, хореограф — Татьяна Тарасова.
Сочи Кышкы Олимпия уеннарында Аделина барлыгы 224,59 балл җыеп, төп көндәше Ё-ну Ким не җиңде, һәм алтын Олимпия медален яулады.
Силим
Силим — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Силим елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җәрәхәтле колит
Җәрәхәтле колит — туры эчәкне зарарлаучы һәм проксималь таралып өлешчә яки тулысынча юан эчәкне җәлеп иткән идиопатияле кабатланучы  хроник чир. Чир лайланың таралган өстәге җәрәхәтләнүе белән эчәклек крипталары һәм псевдополипларның абсцесслары үсү белән сыйфатлана (рәс.  24.17а).
Чирнең озак барышы белән авырулар юан эчәк яман шеше үсүе буенча куркынычлык төркеменә  керә.
1.     Гомернең 2-3 дистәсендә канлы эч китү, эчнең аскы өлешендә спазмлы авыртулар,  туктаусыз сиясе килү һәм тенезмалар белән билгеләнә. Гомуми күренешләренә аручанлык, тән авырлыгын югалту, көчсезлек һәм бизгәк керә.
2.     Эчәклектән тыш күренешләре
б) терәк-хәрәкәт системасы. Аскы очлыкларның  эре буыннарының асимметрияле артриты; HLA-В27-уңай авыруларның сакроилеит һәм  анкилозлаучы спондилит үсеш алырга мөмкин;
в)    бавыр зарарлануы аутоиммун гепатит, склерозлаучы холангит һәм үт юлларының яман  шеше формасында бара ала;
г)    артерияләр һәм веналар тромбозы;
д) икенчел амилоидоз.
3.     Тикшерүләр. Эндоскопия һәм биопсия.
4.     Дәвалау. Сульфасалазин, цитотоксик препаратлар һәм стероидларны системалы куллану һәм колэктомия.
5.     Офтальмологик күренешләре. Кискен иридоциклит, мөгезкатлауның периферияле инфильтратлары, конъюнктивит,  эписклерит, склерит, папиллит һәм челтәркатлау тамырларының васкулиты.
Рева (Диңгез буе воеводалыгы)
Рева — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Җәрәхәтле колит
Җәрәхәтле колит — туры эчәк һәм проксималь таралып юан эчәкнең бер өлешен җәлеп итеп зарарлаучы идиопатияле хроник кабатланучы  ялкынсынулы чир (24 нче бүлекне кара).
Рева (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җәрәхәтле колит
1.   КАУ якынча 5% авыруларда үсеш ала һәм колит өзлегүе белән  туры килә ала. Увеит бергә булган анкилозлаучы спондилит булганда ешрак очрый.
2.    Башка күренешләргә мөгезкатлау перифериясендә инфильтратлар, конъюнктивит,  эписклерит, склерит һәм сирәгрәк — арткы бүлекнең папиллит, мультифокаль  хориоидит һәм ретиналь васкулит формасында җәлеп ителү.
Юан эчәктәге лайлалы тышчаның специфик булмаган җәрәхәтле ялкын- I сыну (НЯК) сәбәбе билгеле түгел. Ул юан эчәкнең лайлалы тышчасында некрозлы, җәрәхәтле үзгәрешләр килеп чыгу белән характерлана. Авыру ® юан эчәктән башланып, югарыга күчәргә һәм туры, юан эчәкләрдә җәрәхәт ясалып, алардан кан агарга мөмкин. Кайбер авыруларда юан эчәкнең лайлалы тышчасында яшерен абсцесслар ясала, псевдополиплар барлыкка килә. Кайвакыт авыру азканлылыкка китерә, эчәкнең тишелү, яман шеш барлыкка килү очраклары да күзәтелә. Авыруларны дәвалау өчен төрле дарулар, шифалы үсемлекләр куллансаң да, дөрес төзелгән диета булмаса, дәвалау уңышлы бармаска мөмкин. Ашау рационыннан беренче чиратта көрпәле ризыклар чыгарылырга тиеш, хәтта  кара ипи дә. Алар эчәкнең лайлалы тышчасын ярсыта. Бик салкын һәм кайнар ризык ашарга, суны күп эчәргә киңәш ителми. Яшелчәне чи килеш ашарга ‘ ярамый. Җимешләрнең кабыгын чистартырга кирәк. Кыздырылган ашамлы- : клар, тәмләткечләр, каһвә, эчәкне ярсыта торган ризыкларны чикләү зарур. Туклану рационында көрпәсез бөртеклеләр, симез булмаган җиңел ит (тавык, сарык, куян), барлык яшелчәләрне орлыкларыннан башка пешереп ашарга ярый. Йогырт, кефир, пудинг, әчегән сөт, яртылаш искергән икмәк ашарга тәкъдим ителә. Ашамлыкларда май бик аз булырга тиеш. Эчне йом­ шарта торган ашамлыклар, дарулар дәвалау процессында кулланылмаска тиеш. Кирәк икән, аена 1-2 тапкыр клизма ясарга була.
Халык медицинасы бал, бөтнек төнәтмәсе, карбыз, кабак, кәбестә, помидор согы эчәргә тәкъдим итә. Бик озак дәваланып та, уңышка ирешеп булмаган очракта, хирургик метод кулланырга туры килә.
Шато-Сален (округ)
Шато-Сален — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 974 км². Округ 5 кантоннан тора, алар үз чиратында 128 коммунага бүленгән.
Бивер (Айова)
Бивер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бивер шәһәре  елда нигезләнгән.
Эвренкөй (Гиресун)
Эвренкөй (Evrenköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гиресун илчесенә караган бер авыл (köy).
Бивер (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Свино
Свино — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арти (Атлантик Пиренейлар)
Арти — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Арти (Атлантик Пиренейлар)
Крон чире
Крон чире (регионар илеит, чыганаклы илеит) — эчәклекнең бөтен тышчасы буенча мультифокаль  казеоз булмаган гранулематоз ялкынсыну белән сыйфатланган идиопатияле  кабатланучы хроник чир, патологик барышка иң еш илеоцекаль өлкә җәлеп ителә.
1.    Гомернең 2-3 дистәсендә бизгәк, тән авырлыгын югалту, эч китү һәм эч авыртуы белән билгеләнә.
2.     Эчәклектән  тыш күренешләре
а)    авыз куышлыгы. Глоссит һәм афтоз җәрәхәтләр;
б)   тире. Төерлесымын эритема, гангреноз пиодермия һәм псориаз;
б)   терәк-хәрәкәт системасы. «Барабан таяклары» кебек бармаклар деформациясе, кискен  периферияле артрит, сакроилеит һәм анкилозлаучы спондилит.
3.     Өзлегүләргә стриктуралар ясалу өчен (рәс. 24.18а) эчәклек үткәрмәүчәнлеге, периректаль абсцесслар, фистулалар (рәс.  24.18б), бавыр чирләре керә.
4.     Тикшерүләр. Эндоскопия һәм биопсия.
5.     Дәвалау. Туклыклы эремәләр билгеләү, стероидлар, антибиотиклар, цитостатиклар куллану һәм хирургик катнашу.
6.     Офтальмологик күренешләре. Кискен иридоциклит, конъюнктивит, эписклерит, мөгезкатлауның периферияле  инфильтратлары һәм челтәркатлау веналарының перифлебиты.
Крон чире — эчәклекнең бөтен калынлыгы буенча мультифокаль казеоз булмаган гранулематоз ялкынсыну белән  сыйфатланган идиопатияле хроник кабатланучы чир (24 бүлекне кара).
1.   КАУ 3% авыруда үсеш ала.
2.    Башка күренешләргә конъюнктивит, эписклерит, мөгезкатлауның периферия  инфильтратлары һәм ретиналь перифлебит.
ZSWIM2
ZSWIM2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мере-су-Монрон
Мере-су-Монрон — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Рамни
Рамни (Рамні ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Паредиш-ди-Кора (район)
Паредиш-ди-Кора  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кренжце
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тахуэко
Тахуэко — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мае (Сарта)
Мае — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Голе (Мазовия воеводалыгы)
Голе  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Меррисвиль (Пенсильвания)
Меррисвиль  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Йөрүклер (Орһанели)
Йөрүклер (Yörükler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Меррисвиль (Пенсильвания)
Географиясе
Меррисвиль халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бацковице
Бацковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свинсько
Свинсько — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уникүла (Лүганусе)
Уникүла (Uniküla) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
(138) Тулуза
(138) Тулуза  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1874 елның 19 маенда Ж. Перротен тарафыннан Тулуза обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Фейрмаунт (Төньяк Дакота)
Фейрмаунт  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фейрмаунт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малышы (Лидский районы)
Малышы  (Малышы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 7560
NGC 7560 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вя Пеньяти (Верона)
Вя Пеньяти — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Пеньяти Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
ZSWIM3
ZSWIM3 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Плотичья (елга)
Плотичья — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лоп күле-Лоп елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Плотичья (река)
Рамшына (Сенненский районы)
Рамшына (Рамшына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Никель (авыл, Польша)
Никель — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коттеджвилл (Көньяк Каролина)
Коттеджвилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бюсрот-э-Монтенай
Бюсрот-э-Монтенай (Busserotte-et-Montenaille) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Грансе-ле-Шато-Нёвель кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.56 км².
Пискою
Пискою — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голеево (Мазовия воеводалыгы)
Голеево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бачина (Свентокшиж воеводалыгы)
Бачина  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Голеево (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бачина (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Форбак (округ)
Форбак — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 561 км². Округ 7 кантоннан тора, алар үз чиратында 73 коммунага бүленгән.
Уникүла (Валга)
Уникүла (Uniküla) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Әрлән (авыл)
Әрлән (авыл) — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452812, ОКАТО коды — 80259875002.
Кренцешки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пасу-Ведру-де-Магальяйнш
Пасу-Ведру-де-Магальяйнш — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мерсе-ле-Гран
Мерсе-ле-Гран — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Техадо
Техадо — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артиглув
Артиглув — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Маликорн-сюр-Сарт
Маликорн-сюр-Сарт — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Свржаки
Свржаки — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Бикен (Айова)
Бикен  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Свржаки
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бикен (Айова)
Тарихы
Бикен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фессенден (Төньяк Дакота)
Фессенден  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фессенден шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малышэвичы (Слонимский районы)
Малышэвичы  (Малышэвічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Зур Усолка
Зур Усолка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Мулянка №1400 елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Унипиһа
Унипиһа (Unipiha) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Голелонки
Голелонки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рандары
Рандары (Рандары ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
(3357) Толстиков
Тарихы
1984 елның 21 мартында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 FT» саналган.
Башовице
Башовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эвренли (Визе)
Эвренли (Evrenli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Визе илчесенә караган бер авыл (köy).
ZSWIM4
ZSWIM4 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Митрофановская (Коми)
Митрофановская (Митрофановская) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Мерцтаун (Пенсильвания)
Мерцтаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мерцтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сандугач (авыл)
Сандугач (авыл) — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Сандугачта 2008 елда ачылган яңа урта мәктәп эшли, анда йөзгә якын бала укый. Алдагы елларга да балалар саны кимү күзалланмый. фельдшер-акушерлык пункты эшли. Авыл мәдәният йортында төрле түгәрәкләр эшли. Сандугачның “Ак яулык” бию ансамбле — районда гына түгел, республикада да күптән танылу алган коллектив. Мәдәният йортында өлкән яшьтәгеләр өчен “Сәламәтлек клубы” да оештырылган.
Тарихи белешмә
Сандугач — районның чагыштырмача соң барлыкка килгән авылларының берсе. Аңа Алдар һәм Югары Чат авылларыннан күчеп килүчеләр нигез салган. Авыл 1861 елда барлыкка килә. Урман Гәрәй ыруы кешеләре патшага җир сорап хат яза. “Улларыгызны патша хезмәтенә җибәрсәгез, җир бирелер”, — дигән җавап 1866 елда килә. Халык моңа риза була.
Кырык елдан артык гомерен туган авылы тарихын өйрәнүгә багышлаган Рәвизә апа Мөхәммәтшина язмаларыннан күренүенчә, Алдар авылыннан Хәерлевара һәм Хәернаф Гомәровлар, Югары Чаттан Гарифулла Зарипов, бертуган Закир һәм Харис Канифовлар яшәр өчен уңайлы җир эзләп чыгып киткән.
Сәфәрчеләр матур табигать кочагында урнашкан елга буена килеп нигез кора. Озакламый якын-тирәдә үскән агачларны төпләп, җир әрчеп, өй төзеп, шунда яши башлаганнар. Аларны күреп, башкалар да күчеп килгән. Кашкак авылыннан күпләр килеп урнашып, урман төпләп иген иккәннәр. Шуңа да авыл янындагы бер басуны “Кашкак басуы” дип йөрткәннәр. Каниф, Ногман чокыры, Сәйфи әрчү, Максим авылы ягында “Байсар” (авылга нигез салучыларның берсенең исеме), Сибәде ягында “Слабутнай” (ирек дигән сүздән алынган) дип аталган урыннар әле дә бар.
Яңа җиргә урнашучылар иген үстерер өчен урманны кисеп, сал агызган. Шуңа да баштагы мәлдә авылга ”Салдуга” дигән исем биргәннәр. Елганы да шулай атаганнар. Беркөн иртән торып тышка чыккан авыл кешеләре гаҗәеп күренешкә тап була: талларда чут-чут итеп өздереп сандугачлар сайрый. Шуннан соң авылның атамасын “Сандугач” дип үзгәрткәннәр, елганыкы элеккечә калган. Акрынлап авыл зурая, халык җир эшкәртү, иген игү, малчылык белән шөгыльләнә башлаган.
Сандугачлылар гомум ыру тамгасы итеп себеркене исәпләгән, агачы — карагач, кошлары карга булган. Моннан тыш, һәр кабиләнең үз тамгасы булган. Аларны, кагыйдә буларак, кыздырылган тимер белән үзләренең йорт хайваннарына басканнар.
1917 елгы революциядән соң Сандугачның яңа тарихы башлана. Авылга иң беренче яңалыкны Кәрам Садертдинов кертә — яңача укыта башлый. Әмма Совет хакимияте бик авыр урнаштырыла. Революция дулкыннары белән бергә авылның хәлле кешеләрен эзәрлекләүләр дә килеп җитә. Мәзин Нигъмәтҗан Сахратовны раскулачивать итәләр. Адый Зариповны да шул исемлеккә кертәләр.
1927 елда авылда беренче әртил оештырыла. Аңа керүчеләр саны күбәйгәч, 1930 елда бер авылда ике колхоз оештырыла: Байсарда — “Куш ай”, “Слабутнай”да “Кызыл Йолдыз” була. 1931 елда алар берләшә һәм “Октябрь юлы” дигән исем ала. Авылга иң беренче трактор да шул елда кайта. “Бу техниканы күрер өчен олысы да, кечесе дә аның артыннан Әрлән авылына тиклем йөгергән”,— дип сөйли Рәвизә апа. Акрынлап колхоз көчәя, ныгый бара. 1932 елда МТС оештырыла.
Колхоз көчәю белән авылда социаль мәсьәләләр дә хәл ителә. 1933 елда яңа мәктәп салганнар.
1959 елда авылда машина-трактор мастерское төзелә, 1960 елда электр үткәрелә, радио кертелә.
Рафаэль Дәүләтшин
Биографиясе
Рафаэль Әхмәтгәрәй улы Дәүләтшин 1939 елның 24 декабрендә Башкортстан АССРның Балакатай районы Түбән Үтәш авылында туган.
1956 елда Яңыбай авылы урта мәктәбен тәмамлаган һәм «Победа» колхозында эшләгән. 1958-1961 елларда Чиләбе өлкәсе Златоуст шәһәрендә металлургия заводында эшли.
Хезмәт юлы
1966 елдан Балакатай районының Билән авылы урта мәктәбенең директоры була. 1968 елдан шушы ук районның Майгары авылы урта мәктәпләре директоры вазифасын үти.
1971-1972 елларда «Яңа тормыш» («Новая жизнь») район гәзите мөхәррире урынбасары вазифасын башкара.
1972-1975 елларда аспирантурада укый, аны тәмамлаганнан соң Башкорт дәүләт университетында укыта. 1977 елда кандидатлык диссертациясе яклый.
1983-1991 елларда В.&nbsp;И.&nbsp;Ленинның Музей йортында Уфа филиалында фән буенча директор урынбасары вазифасын башкара.
1991-2005 елларда Россия Фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәге Тарих, тел һәм әдәбият институтында эшли. 2001 елдан бу институтта — төп гыйльми хезмәткәр. 2000 елда докторлык диссертациясе яклый.
Фәнни эшчәнлеге
Рафаэль Әхмәтгәрәй улының фәнни хезмәтләре XX гасырда Башкортстанда аграр мөнәсәбәтләр һәм крәстьяннар тарихына багышланган, ул — 100 дән артык фәнни хезмәт авторы.
Редзиково (Диңгез буе воеводалыгы)
Редзиково — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Себеборци
Себеборци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подломка
Подломка (Подложка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кож күле—Кож елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 110 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Торленгуа
Торленгуа — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Подломка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Торленгуа
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя пер Боргоманеро (Новара)
Вя пер Боргоманеро — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя пер Боргоманеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Универе
Универе (Univere) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Пасуш (Мелгасу)
Пасуш  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Крери (Лодзь воеводалыгы)
Крери  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маме (Сарта)
Маме — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
NGC 7561
NGC 7561 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Метабьеф
Метабьеф — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Йөрүкоглу (Ментеше)
Йөрүкоглу (Yörükoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Коуп (Көньяк Каролина)
Коуп  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бюсьер (Кот-д’Ор)
Бюсьер (Bussières) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Грансе-ле-Шато-Нёвель кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6.31 км².
Писку (Галац)
Писку — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Себене
Себене — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бебельно-Весь
Бебельно-Весь — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Һенрик Сенкевич
Һенрик Сенкевич яки Генрих Сенкевич (Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz, tat. lat. Henrik Senkeviç) (1846-1916) — Польша татар язучысы, галиме, Нобель бүләге иясе (1905).
Голембе (Мазовия воеводалыгы)
Голембе  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Һенрик Сенкевич
Һенрик Сенкевич — Санкт-Петербург Император Фәннәр Академиясенең әгъза-кореспонденты (1896 елдан) һәм аның хөрмәтле академигы (1914 елдан) булган.
Тәрҗемәи хәл
Һенрик Сенкевич татар нәселеннән, фәкыйрьләнгән шляхтадан булган. Әтисенең бабалары Витовт хәкимлегендә Җәләл-әд-Дин җитәкчелегендә Польшага килгән татарларыннан чыккан.
Голембе (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Һенрик Сенкевич
Тәрҗемәи хәл
Һенрик Сенкевич 1870 елда Варшава Университеты тәмамлаган.
1869 елдан Польша матбугатында эшли башлаган. 1873 елдан "Польша гәҗите"ндә («Gazeta Polska»), 1874 елдан «Niwa» җурналында, 1882 елдан «Сүз» («Słowo») гәҗитендә эшләгән.
Беренче бөтендөнья сугышы башлаганнан соң Швейцариягә күчә, анда Веве шәһәрендә 1916 елда вафат булган.
Хәтирә
Һенрик Сенкевичның иҗаты Польша мәдәниятенең тарихында зур роль уйнады һәм бөтендөнья тарафыннан хөрмәтләнде.
Сенкевич 1990-1994 елларда кулланышта булган 500000 злотый купюрасында сурәтләнгән.
«Quo vadis» әсәре кырык артык теленә тәрҗемә ителгән иде. "Догматсыз" әсәре Л. Н. Толстой, Н. С. Лесков, А. П. Чехов, Максим Горький һәм бүтән рус язучылары тарафыннан югары рәвешле бәяләнгән.
Һенрик Сенкевичның әсәрләре буенча күп филмнәр төшерелгән, иң танылганы: «Quo vadis» (1951, АКШ), «Огнём и мечом» (1999, Польша), «Quo vadis» (2001, Польша).
Һенрик Сенкевич истәлегенә Ил-62 очкычына (RA-8670 санлы) исем бирелгән.
Үннасте
Үннасте (Ünnaste) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Ранина
Ранина (Раніна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гималайлар
right|250px|thumb Гималайлар, Гималай таулары, шулай ук Һималай, Һималай таулары (санскр. हिमालय,, хинди हिमालय, непалча हिमालय, кыт. 喜馬拉雅山脈) — Җирнең иң бөек таулар системасы. Гималайлар Һиндстан, Непал, Кытай (Тибет), Пакьстан, Бутан территорияләрендә урнаша.
Гималайларның иң бөек ноктасы (Җомолунгма) шулай ук дөньяның иң югары нокта булып санала.
Гималайлар 2900 кмга сузыла. Таулар системасы киңлеге якынча 350 км. Якынча биеклеге — 6000 м, ә Җомолунгма биеклеге исә 8848 м тәшкил итә.
Дөньяның иң зур елгаларның кайберәүләре: Ганг, Һинд, Брахмапутра, Янцзы, Меконг, Салвин, Кызыл елга (Азиядә), Хунзян, Чао Прайя, Иравади елгасы, Аму Дәрья, Сыр Дәрья, Тарим елгасы һәм Сары елга Һималай тауларыннан агып төшә һәм аларның кушылган агым бассейны 3 млрд кеше өчен Әфганстан, Бангладеш, Бутан, Кытай Халык Җөмһүрияте, Һиндстан, Непал, Бирма, Камбоҗа, Таҗикстан, Үзбәкстан, Төркмәнстан, Казакъстан, Кыргызстан, Таиланд, Лаос, Вьетнам, Малайзия һәм Пакъстанда (бу Җир халкының яртысы диярлек) өй булып тора.
Экологиясе
Гималай тауларының флора һәм фаунасы климат, явым-төшем, биеклек һәм туфракларга бәйле рәвештә үзгәрә. Климат тау нигезендә тропиклардан иң югары биеклектә мәңге боз һәм карга кадәр дәвамлы рәвештә үзгәрә. Бу климат, явым-төшем, биеклек һәм туфраклар шартларының төрлелеге аерылып тора торган үсемлек һәм хайван төркемнәрен барлыкка китерә. Югары биеклекнең экстремаль шартлары (түбән атмосфера басымы) һәм иң күтәрелеп торган урыннарда бик салкын булу экстремофил организмнарга яшәргә мөмкин итә.
Һинд динендә
Һинд динендә Гималайларда Шива Ходае сыена дигән ышаныч бар. Шулай ук Һинд дине изге текстларында Һималай тауларында урнашкан Һималайя Патшалыгы искә алына.
Артиглутан
Артиглутан — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Зәүр Бәширов
Зәүр Бәширов (Зәүр Әхмәдулла улы Бәширов,, — , ) — радиоэлектроника гыйлеме белгече, техник фәннәр докторы (1993), профессор (1995). 1971-1975 елларда Казан радиоэлектроника фәнни-тикшеренү институтында, 1975 елдан Казан техник университетында, 1996 елдан Мәскәү энергетика университетының Казан филиалында электротехника нигезләре кафедрасы мөдире. Имитация системнарын, очраклы вибрация процессларын анализлауны тикшерү һәм эшкәртүгә караган фәнни хезмәтләр авторы. ТР дәүләт премиясе лауреаты (1996).
Атабай-Әнкәбә
Атабай-Әнкәбә — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Халык саны — 82 тирәсендә. Почта индексы — 422416.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
(1604) Томбо
(1604) Томбо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1931 елның 24 мартында C. O. Lampland тарафыннан Флагстафф обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 FH» саналган.
Казанның Совет районы
Казанның Совет районы (рус. Советский район) — Казанның көньяк-көнчыгыш өлешендә урнашкан район.
Казанның Совет районы, олы Себер юлында төзелгән яшәү массивында, Танкодром һәм Азино территориясендә, Дәрвишләр бистәсендә урнаша.
Районда:
ZSWIM5
ZSWIM5 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Сульцыс
Сульцыс — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шиш елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пенсу (Мелгасу)
Пенсу  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бикенсфилд (Айова)
Бикенсфилд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бикенсфилд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фингел (Төньяк Дакота)
Фингел  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Редковице
Редковице — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голембе-Лесьнево
Голембе-Лесьнево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әләрә Закирова
Әләрә Закирова  (24 июль 1941 ел) — кардиолог-галим, югары мәктәп укытучысы. Медицина фәннәре докторы (1995), профессор (1998). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2001) һәм атказанган табибы (1996), Россия Федерациясенең мактаулы кардиологы (2011).
Биографиясе
Әләрә Нурмөхәммәт кызы Закирова 1941 елның 24 июлендә БАССР‑ның Бүздәк станциясе бистәсендә туган.
1965 елда Башкорт дәүләт медицина институтын тәмамлый. 1966 елга кадәр Уфаның 1‑нче поликлиникасында, 1968 елдан алып Республика клиник дәваханәсендә эшли. 1972 елдан Башкорт дәүләт медицина институтында укыта, 1997 елдан — өстәмә профессиональ белем бирү институтының клиник кардиология кафедрасы мөдире.
Фәнни эшчәнлеге
Әләрә Закированың  эшчәнлеге гипертония авыруы, йөрәкнең ишемия авыруы, хроник йөрәк хәлсезлеге патогенезын, аны диагностикалау һәм дәвалауны; йөрәк авыруларын дәвалаганда антиоксидантлар, блокаторлар, диуретикларны һәм башка чараларның нәтиҗәлелеген өйрәнүгә багышланган. Аның катнашлыгында стенокардияне церулоплазмин файдаланып дәвалау ысулы эшләнә һәм республика дәвалау‑искәртү учреждениеләрендә куллануга кертелә.
Закирова Әләрә Нурмөхәммәт кызы — 600гә якын фәнни хезмәт авторы. Башкортстан кардиологлар гыйльми җәмгыяте президенты (2000 елдан алып). «Пурпур йөрәк» милли премия лауреаты (Мәскәү, 2010).
Торреблакос
Торреблакос — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крисяки (Лодзь воеводалыгы)
Крисяки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Севець
Севець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радик Бәширов (1935)
Радик Бәширов (Радик Миңнехан улы Бәширов,, ) — механика өлкәсендә галим, техник фәннәр докторы (1981), профессор (1983). БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1980). 1965 елдан Башкорт дәүләт аграр университетында: 1973-1984 елларда проректор, 1988-1999 елларда ректор, 2005-2009 елларда автотрактор йөрткечләре һәм җылылык техникасы кафедрасы мөдире. Фәнни тикшеренүләре һидравлик аккумуляторлы системнарда ягулык бирү процессын исәпләү ысулиятен һәм теориясен, пунжер парларының һәм кысучы клапаннарның ныклыгын тикшерүнең яңа алымнарын һәм приборларын эшләү белән бәйле.
Мансинье
Мансинье — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Мессая-Колледж (Пенсильвания)
Мессая-Колледж  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рапяхи (Докшыцкий районы)
Рапяхи (Рапяхі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вя Пер Крова (Верчели)
Вя Пер Крова — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Пер Крова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мец-город (округ)
Мец-город — Франциядәге округ (Arrondissement). Мозель департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 42 км². Округ 4 кантоннан тора, алар үз чиратында 1 коммунага бүленгән.
NGC 7562
NGC 7562 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бебельно-Колёния
Бебельно-Колёния — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эвренсекиз (Лүлебургаз)
Эвренсекиз (Evrensekiz) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Лүлебургаз илчесенә караган бер авыл (köy).
ZSWIM6
ZSWIM6 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Урыссу ГРЭСы
Урыссу ГРЭСы, «Урыссу ГРЭСы» ябык акционерлык җәмгыяте (ЗАО «ТГК Уруссинская ГРЭС») — Татарстанның көньяк-көнчыгышында, Ютазы районы Урыссу шәһәр тибындагы бистәсендә (1947 елдан шәһәр тибындагы бистә) Ык елгасында 1944-2016 елларда эшләгән җылылык электр станциясе. 2017 елның 1 маенда ябылган.
Тарих
1942 елда, Бөек Ватан сугышы барган көннәрдә, Туймазы тирәсендә «Девон» яткылыгында нефть чыгаруны тизләтү өчен җылылык электростанциясе төзү бурычы куела. Көнчыгыш төбәкләр нефть сәнәгате министрлыгы (Главостокнефть) ГРЭСны проектлауга Гипроэнергонефть, Гипроспецнефть һәм Энергопроектнефть институтларын җәлеп итә. ГРЭС өчен Ык елгасы белән Бөгелмә-Уфа тимер юлы кисешкән урын сайлап алына. Украинадан эвакуацияләнгән Власов ГРЭСы җиһазлары сүтеп алынып файдаланыла.