cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иртөбәк (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эллис (округ, Техас)
Эллис — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уоксахачи шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1849 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 111 360 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2435 км² тәшкил итә.
Налимная (Кеть кушылдыгы)
Налимная  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Кеть елгасының уң ярына тамагыннан 260 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD147346
HD147346 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Дзиснити (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Дзиснити  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD147346
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Штраубинг
Штраубинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вабр (Канталь)
Вабр — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Светлана Сураева
Сураева Светлана Рөстәм кызы (13 июнь 1970 ел) — Башкортстанда яшәп, рус телендә иҗат итүче прозаик, драматург, публицист һәм шагыйрь, тәрҗемәче. Рәсәй һәм Башкортстан Язучылар берлекләре әгъзасы. Степан Злобин исемендәге әдәби премия лауреаты (2017).
Фокон (Воклюз)
Фокон (Faucon) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Топиле
Топиле — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рамутово
Рамутово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ачуа
Ачуа — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вебер-Сити (Виргиния)
Вебер-Сити  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коту-ди-Магальяйнс-ди-Минас
Коту-ди-Магальяйнс-ди-Минас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(14752) 3005 P-L
(14752) 3005 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3005 P-L» саналган.
Стәрлебаш
Стәрлебаш - авыл, Башкортстанның Стәрлебаш районы үзәге.
Мәгариф системасы
Бүгенге көндә Стәрлебаш авылында өч белем бирү оешмасы бар: ике урта һәм бер башлангыч мәктәп.
Климат
Климат континенталь: -15 °C (25 декабрь — 5 февраль); + 18 °C (25 июнь — 5 август). Туллы еллык төшеме 462 мм*. * — интерполяция Шеппард инверс дистанция дигән метод буенча.
Перу (Индиана)
Перу  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майданек (Томашивский повяты)
Майданек  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сабанчы (Әлмәт районы)
Сабанчы — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Конари (Стшелинский повяты)
Конари  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиффон
Пиффон — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Һаннес Альвен
Һаннес Альвен (,, — , ) —. Физика өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1970).
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Подкина (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Подкина (Подкина) — Свердловск өлкәсенең Махнёво муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Танаково
Танаково (Танаково) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Акюрейри
left|thumb|250px|Акюрейри
Акюрейри (Akureyri) — Исландиянең төньягында урнашкан шәһәр. Халык саны — 17 563 тирәсе (2009).
Ка ди Пьетро (Модена)
Ка ди Пьетро — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка ди Пьетро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Уба районы
Уба районы (Убинский район) — Новосибирск өлкәсендә урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Уба авылы.
География
Сазлыклар район мәйданының 42% өлешне, урманнар һәм куаклыклар район мәйданының 31% өлешне биләп торалар. Район территориясендә Уба күле — зурлыгы буенча Новосибирск өлкәсенең икенче күле урнаша.
Тарих
Уба районы 1925 елда Себер крае Бараба округы составында оештырыла.
1930 елдан — Көнбатыш Себер крае, 1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.
Икътисад
Икътисад нигезе — авыл хуҗалыгы.
Транспорт
Район аша М51 (Чиләбе — Курган — Петропавел — Омск — Новосибирск) автоюлы һәм Себер аша тимер юл магистраленең «Новосибирск—Татарск» өлеше бара.
Талаверуэла-де-ла-Вера
Талаверуэла-де-ла-Вера — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Морадабад
Морадабад (Moradabad) — ул Һиндстанда шәһәр.
Һинд дине
Халыкның 51,68%-ы Һинд дине тарафдарлары.
Аһиҗелал (Акшеһир)
Аһиҗелал (Ahicelal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Акшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Билий Здруй (Свидвинский повяты)
Билий Здруй  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анатолий Кремлёв
Анатолий Николаевич Кремлёв (1859 елның 8 (20) мае, Казан, Россия империясе — 1919 елның 25 декабре, Петроград, РСФСР) — рус язучысы, шагыйрь һәм актер.
Тормыш юлы
Анатолий Кремлёв 1859 елның 8 (20) маенда Казан шәһәрендә туа. Аның әтисе, Николай Кремлёв — Рим хокукы профессоры һәм Казан университеты ректоры. Икенче Казан гимназиясен тәмамлагач, Кремлёв Казан университетының юридик факультетында укый башлый. 1880 елда Санкт-Петербург Император университетының юридик факультетын тәмамлый. Казанда җәмәгать судьясы вазыйфасында эшләгән. 1893 елдан башлап Санкт-Петербургта вәкил хөкемче вазыйфасында эшли.
Провинциядә трагик рольләр, күбесенчә Шекспир репертуарын, уйнаган; Петербургның шәхси сәхнәләрендә чыгыш ясаган.
Пронсторф
Пронсторф (Pronstorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Анатолий Кремлёв
Тормыш юлы
«Русская мысль», «Новости», «Неделя» һ. б. журналларда публицистик мәкаләләр һәм шигырьләр бастыра. Ачык лекция «А. С. Пушкин драма гение» (Казан, 1881), «Гамлетның әтисе күләгәсе һәм Шекспир фаҗигасе турында» (Казан, 1881), «Газета — иҗтимагый күренеш», комедияләр (Казан, 1881), «Сайланма шигырьләр» (Казан, 1887) һ. б. аерым чыккан.
Эль-Пасо (округ, Техас)
Эль-Пасо — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эль-Пасо шәһәре.
Пронсторф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анатолий Кремлёв
Тормыш юлы
Лондондагы инглиз-рус әдәби җәмгыятенә нигез салучыларның берсе һәм эшлекле әгъзасы була.
Эль-Пасо (округ, Техас)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1848 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 721 598 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2624 км² тәшкил итә.
Язвин (Маларыта районы)
Язвин  (Язвін ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыта районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кавакдере (Елдызэли)
Кавакдере (Kavakdere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Итальян теле
Исем
Итальян телендә исемнәр җенес буенча аeрыла, ике род бар. Җенесне аеру өчен артикльләр һәм кушымчалар кулланыла.
Китап – Il libro
Məктəп – La scuola
Исемнең сан категориясе бар. Күплек санын ясау өчен исемнең кушымчалары үзгәрә: Libro (китап) – Libri (китаплар)
Scuola (мəктəп) – Scuole (мəктəплəр)
Итальян телендә килеш төшенчәсе юк. Килеш кушымчалары урынына бәйлекләр (предлоглар) кулланыла.
Без мəктəпкə барабыз. – Noi andiamo a scuola.
Мəскəүдəн кайтам. – Io torno da Mosca.
Мансурның китабы. – Il libro di Mansur.
Фигыль
Итальян телендә фигыльнең инфинитив формасы -are, -ere, -ire кушымчасы белән ясала.
arrivare – килергә
ripetere – кабатларга
dormire – йокларга
Билгеле үткән заман (Il Passato Prossimo)
essere/avere + үткән заман сыйфат фигыль
Вейверли (Виргиния)
Вейверли  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валет (коммуна)
Валет — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Куруҗуова (Бейшеһир)
Куруҗуова (Kurucuova) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кадыш (Агыйдел кушылдыгы)
Кадыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга  Агыйдел елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рамутувко
Рамутувко — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(14753) 4592 P-L
(14753) 4592 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4592 P-L» саналган.
Майсор
Майсор (Mysore) — ул Һиндстанда шәһәр.
Һинд дине
Халыкның 74%-ы Һинд дине тарафдарлары.
Дзиснити (Ельблонзький повяты)
Дзиснити  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пантопс (Виргиния)
Пантопс  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пантопс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7465) Munkanber
(7465) Munkanber — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 31 октябрендә Брайан Мэннинг тарафыннан Stakenbridge обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UA3» саналган.
Фонтен-де-Воклюз
Фонтен-де-Воклюз (Fontaine-de-Vaucluse) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,14 км².
Ранахув-Б
Ранахув-Б — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Туфан Миңнуллин
Туфа́н Габдулла́ улы Миңну́ллин (1935 елның 25 августы, Олы Мәрәтхуҗа — 2012 елның 2 мае, Казан) — күренекле татар драматургы, язучы, публицист, җәмәгать эшлеклесе, сәясәтче. ТР Дәүләт Шурасы депутаты, Дамир Сираҗиев премиясе, Муса Җәлил премиясе, Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты, Казанның шәрәфле ватандашы. Татар драматургиясен, татар театрын ССРБ халыклары дәрәҗәсенә күтәргән классик драматург.
Туфан Миңнуллин — 1984-1989, 1989-1991 елларда ТАССР Югары Советы; беренче (1995-1999), икенче (1999-2004), өченче (2004-2009) һәм дүртенче (2009-2014) чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты. Ул дәүләт дәрәҗәсендә татар теле, мәдәнияте проблемаларын күтәреп, Дәүләт шурасында һәрдаим татар телендә чыгыш ясаучы азсанлы депутатларның берсе була.
Тормыш юлы
Туфан Габдулла улы Миңнуллин 1935 елның 25 августында Татарстанның Кама Тамагы районы Олы Мәрәтхуҗа авылында игенче гаиләсендә дөньяга килә. Туфан Миңнуллинда әдәби зәвык тәрбияләүдә әтисенең тәэсире зур була. Чыгышы белән ул — Казан кешесе, заманында Гафур Коләхмәтовтан белем алган. Алар укыган мәктәпкә Тукайның килүе, яхшы укучыларга китаплар өләшүе кебек истәлекләрен улына кат-кат сөйли.
Габдулла агай, гомумән, кызыклы шәхес була, аның тормыш юлы да катлаулы һәм кызыклы: дары заводы эшчесе Габдулла Миңнуллин 20 нче елларда авылга китә, авыл Советы секретаре булып эшли. Ул анда беренче мәртәбә радио керткән, велосипед алып кайткан. Беркадәр вакыт рәисе булып эшләгән. Габдулла агай үгет-нәсыйхәтле шигырьләр язган, әкиятләр чыгарган. Малаена шул елларда дөнья шаулаткан шагыйрь исемен кушуы да аның әдәбиятка гашыйк булуын күрсәтә.
Белем алу
Башлангыч белемне авылларында алгач, Туфан күрше Олы Салтык авылында җидееллык, Олы Карамалыда (язучы Ибраһим Гази авылы) унъеллык мәктәптә укый. Стена гәҗитләре чыгаруда бик теләп катнаша, аларда өйрәнчек шигырьләрен бастыра. 1952 елда урта мәктәпне тәмамлый. омтылыш һәм әдәбиятка мәхәббәт Т. Миңнуллинны Казан университетына алып килә. Әмма сугыштан соңгы авыр еллар, гаиләгә ярдәм итү кирәклеге яшь егетнең тормыш юлына үзгәрешләр кертә: ул туган авылына кайта, төрле эшләрдә эшли. Олы Кариле һәм Кама Тамагы авылларында төрле урыннарда хисапчы хезмәтен башкара. Казанда бухгалтерларны әзерләү курсларында укый, соңыннан комсомол юлламасы белән Казакъстанның Кустанай өлкәсендәге бер совхоз кооперациясендә баш бухгалтер булып эшли.
1956 елда университетка кабат килә, ләкин укый башлагач Мәскәүгә, театр училищесына укырга китеп бара. Шулай итеп, 1956 ел|1956-1961 елларда Туфан Миңнуллин Мәскәүдә М.С.Щепкин исемендәге театр училищесында укый. Т.Миңнуллинның әдәби иҗат белән чынлап торып шөгыльләнә башлавы да Мәскәүдә укыган елларга туры килә. Дөрес, ул язганнарын бастырырга ашыкмый, «Насыйбулла боткасы» дигән һәм башка шундый, кулдан тегеп эшләнгән «китаплар чыгару» белән чикләнә. Шулай да инде киләчәк өчен шактый «мая» туплана; мәсәлән, «Азат» исемле соңыннан аерым китап булып басылып чыккан әкият-пьесасы шул елларда ук язылган. Щепкин исемендәге театр училищесының 1961 елгы чыгарылышы яшьләре (бүгенге танылган сәхнә осталары Ринат Таҗетдинов, Равил Шәрәфиев, Әзһәр Шакиров, Нәҗибә Ихсанова, Наил Дунаев, Гөлсем Исәнгулова һ.б.) белән бергә, Т. Миңнуллин да Казанга кайта.
left|300px|thumb|[[Рәдиф Гаташ, Туфан Миңнуллин, Чыңгыз Айтматов, Миркасыйм Госманов, Разил Вәлиев, Гәрәй Рәхим. Мәскәү Кирмәне, 1981]] Аны тәмамлап кайткач, башта Минзәлә драма театрында, аннары Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында артист булып эшли. 1964-1967 елларда – Казан телестудиясендә мөхәррир, «Чаян» журналында әдәби хезмәткәр эшендә. 1968 елдан Т.Миңнуллин әдәби иҗат эше белән генә шөгыльләнә. 1975-1977 елларда Мәскәүдәге Югары әдәби курсларда укып кайта.
Шулай итеп, беренче карашка, Т. Миңнуллин — әдәбият һәм театр мохите тәрбияләп үстергән талант. Театр училищесында уку һәм Г.Камал театрында эшләү еллары, аннары телевидение һәм «Чаян»да эшләү чоры аны әдәбиятның авыр төрләреннән булган драматургияне үзләштерү өчен әзерлиләр. Ул сәхнә сәнгате серләренә төшенә, аның үзенчәлекләрен, тамашачы белән бәйләнеш булдыру өчен нәрсәләр кирәген белергә өйрәнә. Әмма бу талантның ачылып китүендә, мул җимешләр бирә башлавында тормыш, аны яхшы өйрәнү, кешеләрне белү, аңлый алу — төп сәбәпчеләрдән берсе. Т. Миңнуллинның беренче пьесаларына ук заманны һәм кешеләрне аңлау, көн сорауларына, заман агышына сизгерлек хас. Боларын исә иҗат кешесендә тормыш үзе булдыра һәм үстерә.
Туфан Миңнуллин 2012 елның 2 маенда Казан хастаханәсендә якты дөнья белән хушлаша. Аны соңгы юлга озату мәрасиме 3 май көнне Камал театрында уза. Әдип Казанның Яңа бистә зиратында җирләнә.
Иҗаты
Туфан Миңнуллин әдәбиятка 1960 еллар башында юмористик хикәяләр һәм кечкенә күләмле сәхнә әсәрләре белән килә. Аның әдәби иҗат белән шөгыльләнә башлавы Мәскәүдә укыган елларына туры килә.
Бераздан зурлар өчен чорның актуаль мәсьәләләрен күтәргән, аны драматург итеп таныткан күләмле драмалар иҗат итә башлый. 1962 елны Туфанның «Безнең авыл кешеләре» исемле өч пәрдәле комедиясе — Минзәлә драма театрында, балалар өчен язылган «Азат» исемле пьеса-әкияте Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры сәхнәсендә куела һәм тамашачыларның игътибарын җәлеп итә. 1967-1969 елларда Татарстанның Әлмәт дәүләт театрында — «Күрше кызы», Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында — «Миләүшәнең туган көне», ә Татарстан республика Күчмә театры (хәзерге К.Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры) сәхнәсендә «Нигез ташлары» һәм «Йөрәк янар өчен бирелгән» исемле яңа пьесалары куела. Шул вакытларда Туфан Миңнуллин әдәби тәнкыйтьтә өлгергән драматург буларак телгә алына башлый.
Драматургия
right|300px|thumb|Туфан Миңнуллин тудырган мәшһүр образ — Әлдермеш авылыннан Әлмәндәр ролен [[Шәүкәт Биктимерев башкарган]] 70 ел|70-нче елларда Туфан Миңнуллинның рәссам-драматург буларак иҗади йөзе формалашу, табигый талантының үзенчәлекле рәвештә ачылып китү һәм шәхси сыйфатларга байый бара. Драматург форма һәм эчтәлек өлкәсендәге эзләнүләрен тагы да тирәнәйтә төшә, тормыш материалын, үзен кызыксындырган, борчыган иҗтимагый һәм әхлак проблемаларын сәнгатьчә хәл итү, заман кешесенең рухи дөньясын, яшәеш фәлсәфәсен укучыга, тамашачыга үтемлерәк, тулырак итеп җиткерү өчен сәхнә әдәбиятының төрле жанрларына һәм алымнарына мөрәҗәгать итә, иҗтимагый тормышның төрле-төрле темаларын кузгата. Әдипнең иҗади активлыгы бермә-бер көчәя. 1970-1983еллар арасында аның Татар академия театры сәхнәсендә тугыз пьесасының «Диләфрүзгә дүрт кияү» (1972), «Ир-егетләр» (1971), «Канкай угылы Бәхтияр» (1974), «Әлдермештән Әлмәндәр» (1976), «Дуслар җыелган җирдә» (1977); «Адәм баласына ял кирәк» (1979); «Моңлы бер җыр» (1981); «Монда тудык, монда үстек» (1982); «Әниләр һәм бәбиләр» (1983); Әлмәт дәүләт драма театрында — дүрт («Диләфрүзгә дүрт кияү» (1971); «Ай булмаса, йолдыз бар» (1977); «Яшьлегем — җүләрлегем» (1978); «Бәйләнчек» (1982)); Татар дәүләт драма һәм комедия театрында — биш («Үзебез сайлаган язмыш» (1973); «Уйланыр чак» (1973); «Китәр юлың еракмы?» (1975); «Ак тәүбә, кара тәүбә» (1976); «Кырларым-тугайларым» (1978)) пьесасының премьерасы була.
Туфан Миңнуллин пьесаларының уңышы аларда сурәтләнгән вакыйгаларның тормышчанлыгы, реалистик нигезе белән аңлатыла. Язучы тормышны, аның үзгәрүле агышын нечкә сиземли, анда әледән-әле туып торган әхлакый һәм мөһим социаль мәсьәләләрне оста тотып алып, аларны конкрет материал җирлегендә заманча яңгырашлы, сәнгатьчә тәэсирле-гыйбрәтле итеп сурәтли белә. Автор күпчелек әсәрләрендә олы фәлсәфи категорияләр турында — кешенең дөньяда яшәү мәгънәсе, аның җәмгыять Һәм үз алдындагы гражданлык җаваплылыгы, әхлакый сафлыгы, намуслылыгы, туган җиргә, Ватанга тугрылыгы, үз халкының үткәненә ихтирамы һәм киләчәгенә ышанычы турында сүз алып бара.
Туфан Миңнуллин — пьесалары илебез сәхнәләрендә иң күп уйнала торган татар драматургларының берсе. Аның сәхнә әсәрләре Башкортстан театрларында («Диләфрүзгә дүрт кияү», «Үзебез сайлаган язмыш», «Ай булмаса, йолдыз бар», «Кырларым-тугайларым» һ. б.), Үзбәкстанның Мөкыйми исемендәге дәүләт музыкаль театрында («Диләфрүзгә дүрт кияү») һәм Хәмзә исемендәге Үзбәк дәүләт академия театрында («Әлдермештән Әлмәндәр») зур уңыш белән барды. «Әлдермештән Әлмәндәр» моңсу комедиясе шулай ук Шкетан исемендәге Мари дәүләт, Басарганов исемендәге Калмык дәүләт драма, Мурманск, Новокузнецк, Әстерхан, Горький, Мичурин һ. б. шәһәрләрнең рус драма театрлары сәхнәләрендә куелды; «Ай булмаса, йолдыз бар» драматик хикәясе Дагыстанда С.Стальский исемендәге Лезгин һәм Ә.Капиев исемендәге Лак дәүләт драма театрларында сәхнәләштерелде.
Авыл темасы
Мәскәүгә укырга киткәнче, булачак язучы авыл һәм аның кешеләре тормышы белән яши. Авыл аңа бик күпне бирә. Авыр сугыш еллары, сугыштан соңгы хәерче һәм мәшәкатьле дәвер крестьян алдына күп төрле мәсьәләләр куйды, аларны хәл итә белергә, авырлыкларны җиңә белергә өйрәтте. Крестьян (ә сугыш елларында аның төп өлешен хатын-кызлар һәм яшүсмерләр тәшкил итте) төп бурычын намус белән үтәде: фронтны азык-төлек белән, чимал белән тәэмин итте. Икмәк үстерүдә, мал-туар асрауда, хуҗалык алып баруда ул елларда әллә кайчангы бабайлар ысуллары киредән кайтты. Бу чор баласы буларак, Туфан «уфалла» арбасына җигелеп урманнан утын да ташый. Сыер җигеп, анысы да булмаганда, кул белән тартып, иске сука белән җир сукалауны да, чабагач белән ашлык сугуны да күреп һәм үзе кичереп үсте. Шуның белән бергә, тормышны танып-белергә, яшәү өчен көрәшергә өйрәнә, гомумән, иртә уйлый белергә, олы була белергә өйрәнә.
Боларның һәммәсе яшь Туфан Миңнуллин күңелендә җуелмас эз калдыра. Болар — драматург әсәрләренең тормышчанлык нигезләрен тәэмин итешкән башлангыч чишмәләр. Менә ни өчен аның иң беренче пьесаларына ук, алда әйтелгәнчә, заманга сизгерлек һәм авыл тормышын, аның кешеләрен яхшы белү, аларны ярату хас. Шулар һәм, әлбәттә, табигый талант Т. Миңнуллинга әдәби өйрәнү чорын чагыштырмача тиз узарга мөмкинлек бирәләр. Кече күләмле пьесалар, шаян-көлкеле хикәяләр, театрда уйналган, соңыннан аерым китап булып басылган «Азат» һәм «Айга сәяхәт» исемле әкият-пьесалар, «Безнең авыл кешеләре» дип аталган пьеса яшь авторның кыска вакытлы өйрәнчеклек чорын тәшкил итә.
Башкортстанда иҗаты
left|250px|thumb|Туфан Миңнуллин үзенең 75 еллыгына багышланган кичәдә Милләтнең олуг шәхесе Туфан Миңнуллин Башкортстанга еш барган. Төрле бәйрәмнәргә хөрмәтле кунак итеп чакырыла. Ә инде Башкортстан театрларында әсәрләре сәхнәләштерелгәндә спектакльләр премьераларына һәрчак үзе килеп рәхмәт әйтергә тырышкан.
Туфан Туфан Миңнуллинның тирән фикерле әсәрләре республика театрлары тарафыннан һәрдаим сәхнәләштерелә. Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры соңгы эше итеп аның “Мулла” әсәрен сәхнәгә куйды һәм ул зур уңыш белән бара. Шулай ук Башкорт милли яшьләр театры, Уфа “Нур” татар дәүләт театры, Туймазы татар театры һәм башка театрлар сәхнәләрендә Туфан аганың үлемсез яңа әсәрләре дөнья күрә.
Туфан Миңнуллинны Башкортстанда гел күтәреп алдылар дип әйтеп булмый. Татар милләте язмышы өчен борчылган һәм аны яклау өчен кыю сүзләр әйткән әдип һәм дәүләт эшлеклесе Башкортстан татарларының кискен проблемаларына да күз йомып кала алмаган. Уфа татарлары хокукларын яклап ясаган чыгышлары өчен, Башкортстанның элекке хакимиятләре тарафыннан “теләнмәгән шәхес” – персона нон-грата дип игълан ителә. Шул хәлдән соң хәтта Уфа “Нур” татар театрында әзерләнеп беткән спектакле премьерасын да тыйдылар. Әлеге тыю берничә ел дәвам итә. Ләкин барыбер аек акыл өстен чыгып, талант иясенә Уфага килергә һәм әсәрләрен сәхнәләштерүгә юл ачыла.
Ырынбурда иҗаты
Ырынбур татар театрының сәнгать җитәкчесе Рөстәм Абдуллаев 20 ел эчендә язучы Туфан Миңнуллин әсәрләре буенча унга якын спектакль куйя. Ә 2011 елда драматургның берьюлы ике әсәре сәхнәләштерелә – “Нәзер” һәм “Төш” спектакле театр репертуарында аеруча популярлык казанды. Соңгы ике ел эчендә Туфан ага артистлар белән бергә Татарстанның егермеләп районында булып, тамашачылар белән очрашты. 29 октябрьдә Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур дәүләт татар драма театры үзенең 22нче театраль сезонын драматург Туфан Миңнуллинның «Төш» спектакле белән ача.Танылган драматург театр сезонын ябу тантанасында да катнашкан.
2012 ел башында Мирхәйдәр Фәйзи исемендәге Ырынбур татар дәүләт драма театры агымдагы елны Туфан Миңнуллин елы дип игълан иткә. Театрга ярдәм итү максатыннан театр каршында берничә ел элек оештырылган “Берлек” фонды әгъзалары белән Туфан ага тыгыз элемтәдә торып, хезмәттәшлек иткән.
Сәяси эшчәнлек
right|270px|thumb|Туфан Миңнуллин Дәүләт Советында үзенең соңгы чыгышын ясый, 26 апрель, 2012 ел. Туфан Миңнуллин — 1990 еллардагы милли хәрәкәт активисты. Татарстан суверенитетын, татар теленең дәүләт статусын яулап алуда аның өлеше зур.
Дүртенче чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты этикасы кагыйдәләрен үтәү буенча Татарстан Республикасы Дәүләт Советы комиссиясе әгъзасы, «Мәгариф» милли проектын гамәлгә ашыруны тикшереп тору буенча Татарстан Республикасы Дәүләт Советы комиссиясе әгъзасы булып торган иде.
Туфан Миңнуллин депутатлар арасында иң өлкән яшьтә булу сәбәпле берничә чакырылышның беренче утырышларын татар телендә ачып җибәрә иде. Депутат буларак ул һәрвакыт татар теле, мәдәнияте, милләте язмышы турында чыгышлар ясый иде, татар халкын дәүләт дәрәҗәсендә яклый иде.
Үзенең соңгы чыгышын Туфан Миңнуллин 2012 елның 26 апрелендә ясый.
2050 елда яшәячәк татар кызына ачык хат
Дүртенче чакырылыш Татарстан Дәүләт Советының алтынчы утырышында Туфан Миңнуллин «2050 елда яшәячәк татар кызына ачык хат» дип исемләнгән чыгыш ясый. Әлеге хатында ул Татарстан хөкүмәтен тәнкыйтьләп, милли мәсьәләләргә акча бүленмәвен акча булмау белән түгел, ә теләк булмау белән аңлата:
Кошилья (Риу-Гранди-ду-Сул)
Кошилья  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Топирча
Топирча — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD147359
HD147359 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Коупавогюр
left|thumb|250px|Коупавогюр
Коупавогюр (Kópavogur) — Исландиянең көнчыгышында урнашкан шәһәр. Халык саны — 33 045 тирәсе (2012).
Югары Чакулка
Югары Чакулка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чакула елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Плесси-Сен-Жан
Плесси-Сен-Жан — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Югары Чакулка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Конари (Сьредский повяты)
Конари  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD147359
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Конари (Сьредский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD147359
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пульс (шәһәр, Алмания)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майданек-Козицкий
Майданек-Козицкий — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Талаюэла
Талаюэла — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошин (Бразилия)
Кошин  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ка ди Реньола (Реҗо Эмилия)
Ка ди Реньола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка ди Реньола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Налимная (Орловка кушылдыгы)
Налимная  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Орловка елгасының сул ярына тамагыннан 161 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кеть елгасы. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Чулымдан Кеть елгасына кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Билице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Билице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Томшарово
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (93,4%), руслар (6,6%).
Эрат (округ, Техас)
Эрат — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Стивенвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1856 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 33 001 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2813 км² тәшкил итә.
Тхирупур
Тирупур (Thiruppur) — ул Һиндстанда шәһәр.
Һинд дине
Халыкның 86%-ы Һинд дине тарафдарлары.
Питерсбург (Индиана)
Питерсбург  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Питерсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вейкфилд (Виргиния)
Вейкфилд  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ачуца
Ачуца — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Курукавак (Гүнейсыныр)
Курукавак (Kurukavak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Гүнейсыныр илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ангола
Анго́ла Җөмһүрияте́ (порт. República de Angola), Анго́ла – көньяк-көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Намибия белән көньякта, Демократик Конго Җөмһүрияте белән төньяк-көнчыгышта һәм төньякта, Замбия белән көнчыгышта, шулай ук Конго Җөмһүрияте белән (Кабинда анклавы) чиктәш. Көнбатышта Атлантик океаны белән юыла. Анголаның AngoSat-1 дип аталган беренче ясалма иярчене 2017 елның 26 декабрендә җибәрелгән булган һәм илнең бөтен территориясендә һәм аның чикләреннән тыш телекоммуникацияләр тәэмин итәргә мөмкинчелек бирәчәк. Элекеге Португалия колониясе. Күп файдалы казылмалар бар.
Имәнлекүл вулысы
Имәнлекүл вулысы (ىمەنلىٰكول ۋولىٰسىٰ) — Уфа губернасына һәм Башкортстан АССР-ына кергән административ-территориаль берәмлек.
Вальжуз
Вальжуз — Франциянең Канталь департаментында урнашкан коммуна.
Язвинки
Язвинки (Язвінкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
(14754) 4806 P-L
(14754) 4806 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Язвинки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(14754) 4806 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4806 P-L» саналган.
Ранахув-Весь
Ранахув-Весь — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мартынов
Мартынов — фамилия.
Кондратовице
Кондратовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аһикемалшенъюрт (Калеҗык)
Аһикемалшенъюрт (Ahikemalşenyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ка ди Риве (Бьела)
Ка ди Риве — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка ди Риве Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Дзьвежня
Дзьвежня — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD147392
HD147392 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Колония
Колония - империалистик дәүләт тарафыннан басып алынган, изелгән ил. Колониядә сәяси яисә икътисади көч юк.
Гургаон
Гургаон (Gurgaon) — ул Һиндстанда шәһәр.
Майдан-Загородинский
Майдан-Загородинский — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәвәләй
Сәвәләй — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.
Почта индексы — 423537.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Ельцов
Ельцов — фамилия.
Шатонёф-де-Гадань
Шатонёф-де-Гадань (Châteauneuf-de-Gadagne) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,48 км².
Александр Петров (1837)
Александр Васильевич Петров (1837 ― 1885 ел, Казан) ― рус патологоанатомы, профессор, Казан университетының патология анатомиясе кафедрасы мөдире.
Кавакдере (Кыркларэли)
Кавакдере (Kavakdere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Александр Петров (1837)
Тормыш юлы
Александр Петров 1837 елда туган. 1859 елда Казан университетының медицина факультетын тәмамлый, шуннан соң Якутск өлкәсендә табиб булып эшли.
Алманиядә күренекле алман табибы һәм галим Рудольф Вирховта патологик анатомия буенча специализация уза.
1865 елдан Казан университетында профессор буларак патология анатомиясен укыта. Авыл участок табибын әзерләү программалары реформасын үткәргән.
Гигиена укытуны яхшыртуда, медицина географиясе һәм статистикасы курсын кертүдә катнаша. Александр Петровның укучылары арасында И. И. Молессон, Н. И. Тезяков, Е. А. Осипов бар.
1870 елда Казан табиблар җәмгыяте рәисе була, Казан губернасының санитар торышын өйрәнә. «Иҗтимагый медицина журналы» программасын эшләгән, анда авыруларны кисәтү табиб эшчәнлегенең төп бурычы дип игълан ителгән, әмма Россия империясенең Эчке эшләр министрлыгы әлеге журналны бастыруга рөхсәт бирмәгән.
1885 елда Казанда вафат була.
Әкълимә Сафина
Сафина Әкълимә Гази кызы (29 май 1948 ел) — совет, партия һәм җәмәгать хезмәткәре, шагыйрь һәм прозаик. 2013 елдан Учалы язучылар оешмасының җаваплы секретаре. Рәсәйнең һәм Башкортстанның Язучылар берлеге, Рәсәйнең һәм Башкортстанның Журналистлар берлеге әгъзасы.
Парретт (Виргиния)
Парретт  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Әкълимә Сафина
Биографиясе
Әкълимә Гази кызы Сафина 1948 елда Учалы районының Сәфәр авылында туа. Авыл мәктәбен тәмамлагач, Учалыдагы һөнәр училищесында укый.
Диплом алып, туган авылына эшкә кайта. Комсомол оешмасын  җитәкли.
Парретт (Виргиния)
Географиясе
Парретт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Әкълимә Сафина
Биографиясе
Чиләбе партия мәктәбендә укып кайткач, колхозның профком рәисе итеп сайлана. Авыл Советы башкарма комитеты рәисе вазифасын башкара.
Авыл хуҗалыгы институтының икътисад бүлеген тәмамлаганнан соң, КПССның Кыйгы район комитетында инструктор булып эшли.
Кармасан
Кармасан — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Агыйдел елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 128 км.
Әкълимә Сафина
Биографиясе
Аннан соң Сәфәр авыл хакимияте башлыгы булып хезмәт итә.
Парретт (Виргиния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кармасан
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Әкълимә Сафина
Биографиясе
Сафина Әкълимә Гыйззетдин кызы язучы-прозаик, 15 китап авторы, БР һәм РФ Язучылар берлеге әгъзасы.
Кармасан
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әкълимә Сафина
Биографиясе
Мөхәмәт Хәйдәров һәм Хәснә Юлдыбаева исемендәге премияләр лауреаты. 2013 елдан Учалы язучылар оешмасының җаваплы сәркатибе.
1968 елда комсомолның юбилей билгесе һәм Рәсәй Федерациясенең статистика Дәүләт комитетының «2002 елда халыкның санын алуда актив катнашканы өчен» билгесе белән бүләкләнә.
Иҗади эшчәнлеге
Ижатка 1995 елларда гына килә.
2012 елдан Рәсәйнең һәм Башкортстанның Язучылар берлеге, 2014 елдан Рәсәйнең һәм Башкортстанның Журналистлар берлеге әгъзасы.
Җәмәгать эшчәнлеге
Әкълимә Сафина лаеклы ялда булуына карамастан, Учалы язучылар оешмасын җитәкли.
Шәһәр, район һәм республика күләмендә әдәби-мәдәни чаралар үткәрүдә, җәмәгать эшләрендә актив катнашып яши.
Дахау
Дахау (Dachau) — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 45985 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Дахау Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Беренче мәртәбә 805 елда телгә алына. == Халык ==
Техеда-де-Тьетар
Техеда-де-Тьетар — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Билиця (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Билиця  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ратае (Мазовия воеводалыгы)
Ратае  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Билиця (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пёлиц (Гольштейн)
Пёлиц (Pölitz) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Халтурино (Киров өлкәсе)
Халтурино (Халтурино) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Шуышма
. Шуышма (оползень, landslide) — хәвефле геоморфология күренеше, авырлык көче тәэсирендә көпшәк тау токымнарының (токымнар суга туенганда) битләү буенча шуышып төшүе. Әлеге күренеш бигрәк тә су үткәрмәүче (балчыклы) катламнар авыш яткан урыннарда күзәтелә. Су астындагы шуышмалар күләме буенча су өстендәге шуышмаларга караганда зуррак була. Алар шельф читендәге зур утырма токымнар ишелүе нәтиҗәсендә барлыкка килә. Су асты шуышмасы, кагыйдә буларак, цунами барлыкка китерә.
Шуышма битләве
Шуышма битләве — тышкы төзелешендә шуышмалар яки рәттән берничә шуышма (шуышмалар сериясе) эзләре (шуышма тәне, шуышу өслегенең өске өлеше, аерылу дивары) сакланган битләү. Шуышма эшчәнлеге нәтиҗәсендә, битләүнең югары өлешендә (плато читендә, елга үзәне битләвендә) циркка охшаган иңкүлекләр һәм шуышма псевдотеррасалары барлыкка килә.
(7466) 1989 VC2
(7466) 1989 VC2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 2 ноябрендә Ц. Хиоки, Н. Кавасато тарафыннан Окутама обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 VC2» саналган.
Нибега
Нибега — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елга Суйга елгасының сул ярына тамагыннан 48 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пон-сюр-Ванн
Пон-сюр-Ванн — Франциянең Йонна департаментында урнашкан коммуна.
Хаҗиев
Хаҗиев — фамилия.
Нефедьев
Нефедьев — фамилия.
Кошишола
Кошишола — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вест-Пойнт (Виргиния)
Вест-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Топла (Караш-Северин)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курукөй (Нусайбин)
Курукөй (Kuruköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Джаландхар
Джаландхар (Jalandhar) — ул Һиндстанда шәһәр.
Һинд дине
Халыкның 75%-ы Һинд дине тарафдарлары.
Кремлёв
Кремлёв — фамилия.
Ювалде (округ, Техас)
Ювалде — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ювалде шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1850 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 25 926 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 4033 км² тәшкил итә.
(14755) 6069 P-L
(14755) 6069 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Каменовка (авыл)
Каменовка (Каменовка) — Свердловск өлкәсенең Красноуфимск округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Плимут (Индиана)
Плимут  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Плимут шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ратинець
Ратинець — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Майдани (Люблин воеводалыгы)
Майдани  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Язвины (Драгичынский районы)
Язвины  (Язвіны ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Аһилер (Памукова)
Аһилер (Ahiler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мира-Бхаяндар
Мира-Баяндар (Mira-Bhayandar) — ул Һиндстанда шәһәр.
Һинд дине
Халыкның 69%-ы Һинд дине тарафдарлары.
Шатонёф-дю-Пап
Шатонёф-дю-Пап (Châteauneuf-du-Pape) — Франциянең Воклюз департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,85 км².
Ториль
Ториль — Испаниянең Касерес провинциясендә урнашкан муниципалитет.