cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Әлмәт (иҗтимагый-мәдәни үзәк)
Өченче кат
Иҗтимагый үзәкнең өченче катын Ace Language Academy Лингвистик Үзәге алып тора. Аудиторияләр интерактив панельләр, акустика системасы, виртуаль мохит булдыру өчен җиһазлар һәм мультимедиа өстәлләре белән җиһазландырылган. Анда берничә телне өйрәнергә мөмкин булачак. Шулай ук анда имтиханнарга әзерләнергә була. Уен бүлмәсе һәм чит ил әдәбияты китапханәсе вокал белән шөгыльләнү өчен аудиторияне һәм арт-студияне тулыландырачак.
Дүртенче кат
Дүртенче катта космонавт Сергей Рязанский фотосурәтләре күргәзмәсе урнаштырылды. Күргәзмә "Татнефть" «хәйрия фонды һәм» бизон «заманча сәнгать галереясы белән берлектә әзерләнде. 50 фотосурәтне 300 мең кадрлы архивтан алганнар. Дүртенче катта җәмәгать үзәгенең һәм хәтта шәһәрнең төп локацияләренең берсе — Аркадий Новиковның ачык кухня һәм азык-төлек лавкасы булган «Сыроварня» рестораны урнашкан.
Чыганаклар
1. «Союзмультфильм» үзенең арт-объектлары да күп: Әлмәт мәдәнияте ничек үзгәрде
2. Миллион долларлык Картина: Әлмәттә уникаль " Әлмәт «иҗтимагый үзәге ачылды»
3. Әлмәттә җәмәгать үзәге ачылды
4. "Нефть монда үзмаксат түгел»
5. Югары сәнгать һәм технологияләр
6. Альметрика
Люляково (Кырҗали өлкәсе)
Люляково  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Әлмәт (иҗтимагый-мәдәни үзәк)
Чыганаклар
7. Татнефть» Әлмәткә иҗтимагый үзәк бүләк итте
Люляково (Кырҗали өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әлмәт (иҗтимагый-мәдәни үзәк)
Чыганаклар
8. Әлмәттә «Алмет» иҗтимагый үзәге ачылды, дип хәбәр итә
10. "Алмет " иҗтимагый мәдәни үзәге рәсми рәвештә ачылды
Сева (Чулман кушылдыгы)
Сева — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кинду
Кинду — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яры-Седэ-Яха
Яры-Седэ-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бреель
Бреель — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Нантикок (Нью-Йорк)
Нантикок  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рюшайд
Рюшайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түнтәрнең Ленин орденлы сыер савучылары
Әлеге бит Татарстанның Балтач районы Түнтәр авылы Ленин орденлы сыер савучылары исемлеге булып тора.
Помбия
Помбия — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Пүрчүкөрен (Оваҗык)
Пүрчүкөрен (Pürçükören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Пон-Сен-Мар
Пон-Сен-Мар (Pont-Saint-Mard) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Кламет-Фоллс (Орегон)
Кламет-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кламет-Фоллс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Медоу-Лейк (Нью-Мексико)
Медоу-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Медоу-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бюр (Югары Пиреней)
Бюр — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Лясково (Кырҗали өлкәсе)
Лясково  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Кабан (Тарн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,68 км².
Кемча-Яга
Кемча-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хой-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тузлакөй (Олту)
Тузлакөй (Tuzlaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олту илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мишельбак-ле-Ба
Мишельбак-ле-Ба (Michelbach-le-Bas) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Сен-Луи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,94 км².
NGC 3209
NGC 3209 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Брезолетт
Брезолетт — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Наполи (Нью-Йорк)
Наполи  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ениҗе (Тарсус)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Наполи (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пондерано
Пондерано — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Майсторово
Майсторово — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клацкейни (Орегон)
Клацкейни  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Клацкейни шәһәре  елда нигезләнгән.
Симониха (Чулман кушылдыгы)
Симониха — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Сарапул районы биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алнас (предприятие)
«Алнас» ачык акционерлык җәмгыяте — нефть чыгару өчен электр үзәк яру насосларының тулы комплектлы җайланмалары җитештерү предприятиесе. ЧТПЗ төркеменең нефть сервисы дивизионы булган «Римера» компанияләр төркеменә керә.
Саарбург
Саарбург — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Алнас (предприятие)
Предприятие тарихы
Алнаска 1978 елда Әлмәт шәһәрендә нигез салына. 1979 елда заводта беренче электр двигательләре җыелган. 1981 елда кою цехы, гидроаклагыч җитештерү буенча механик җыю цехы һәм озын үлчәмле детальләрнең механик цехы ачыла. 1982 елда «АЗПЭН» клеймы белән төшкән беренче электр насосының (Әлмәт су астына төшүче электр насослары заводы) беренче маркасын серияләп чыгару башлана.
Саарбург
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алнас (предприятие)
Предприятие тарихы
1987 елда завод модульле башкаруда чуму электр насослары җитештерүне үзләштерә. Бу конструкция ярдәмендә тәүлегенә 15-1000 м3 нефть чыгаруны тәэмин итә торган җайланмалар җитештерә башлауга ирешкәннәр.
1989 елда «Алнас» 25 меңлек УЭЦН чыгара.
Бретель
Бретель — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Алнас (предприятие)
Предприятие тарихы
1994 елның 1 гыйнварыннан завод «Алнас» АҖ ачык типтагы акционерлык җәмгыятенә әверелә. 1997 елның апрелендә «Әлмәт су астына төшүче электр насослары заводы — АЛНАС» ачык акционерлык җәмгыяте «Әлмәт насос заводы» ААҖ дип үзгәртелә.
Эшләнмәлщр
«Алнас» нефть һәм ЭЦН чыгару өчен электр двигательләре җитештерә. Шулай ук завод җиңел автомобильләргә һәм микроавтобусларга автокомпонентлар һәм алгы тормоз дискларын җитештерә. «Римера»ның «Алнас» башка предприятиеләре белән берлектә «Ак скважина» проектын тормышка ашыруда катнаша.
Җитештерүне модернизацияләү
2010 елдан 2016 елга кадәр заводта җитештерү куәтләрен модернизацияләү үткәрелгән. 2011-2016 елларда «Алнас» җиһазларын яңартуга юнәлтелгән ЧТПЗ төркеме инвестицияләренең гомуми суммасы 2,5 млрд.сум тәшкил иткән, модернизация нәтиҗәләре буенча «Алнас» елына 7500 электр насослары җайланмасын җитештерү күләмен 25% ка арттырыр дип көтелә.
Понтекуроне
Понтекуроне — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
NGC 3210
NGC 3210 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Айдар Ашрапов
Ашрапов Айдар 1989 елның 15 мартында Татарстан Республикасы Балтач районының Нөнәгәр авылында туган. Нөнәгәр урта мәктәбендә укыган. Мәктәп елларында ук мохтаҗларга ярдәм итү хезмәт отрядында катнашып, актив эшчәнлек алып барган. 8 сыйныфтан алып студент елларына кадәр милли татар көрәше белән шөгыльләнгән. Шушы вакыт аралыгында 35 тапкыр төрле дәрәҗәдәге ярышларда җиңү яулаган. Спорт аңа дисциплиналы булырга һәм холкын чыныктырырга ярдәм иткән. Студент елларында студентлар һәм аспирантларның профком әгъзасы булып торган. Ул хезмәт юлын укытучы буларак башлап җибәрә. 2012 елның гыйнварыннан робот техникасы белән шөгыльләнә башлый. Олимпиадаларга әзерлек вакытында робот техникасы буенча балаларны үз методикасы буенча әзерли. Нәтиҗәдә, аның укучылары Бөтенрәсәй күләм ярышларда даими рәвештә җиңеп, призлы урыннар алганнар. 2017 елда Ашрапов Айдар үзенең “Робот техникасы иҗат” лабораториясен ачкан. Ул биредә робот техникасы белән кызыксынучы балаларны кабул итә. Белем ала: 1. 2005-2011 - "Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты" югары һөнәри белем бирү дәүләт мәгариф учреждениесе»; 2. 2020 – "Татарстанның агробизнес кадрларын яңадан әзерләү институты" федераль дәүләт бюджет мәгариф учреждениесе; 3. Европа Советында Стажировка, Страсбург шәһәре, Франция, 2019 ел; 4. Татарстан Республикасы Мәгариф һәм фән министрлыгында стажировка, 2009 ел.
Аның ирешкән уңышлары: 2012 ел - «Учитель цифрового века»; 2013 ел - Татарстан Республикасы сәнәгать һәм сәүдә министрлыгының Рәхмәт хаты; 2013 ел - «Өстәмә белем бирү өлкәсендә иң яхшы педагог" гранты белән бүләкләнә; 2013 ел - “Робототехника" компетенциясе буенча өстәмә белем бирү педагоглары өчен укыту семинарлары үткәргән өчен Республика мәктәптән тыш эшләр үзәгеннән Рәхмәт хаты»; 2013 ел - Россия Федерациясе Мәгариф һәм фән министрлыгының Рәхмәт хаты; 2016 ел "Мобиль робототехника" компетенциясендә сертификацияләнгән эксперт; 2019 ел – “Полит Завод” республика иҗтимагый-сәяси проекты җиңүчесе; 2019 ел – “Вверх" лидер конкурсы җиңүчесе; 2020 ел - «100 лидер» конкурсы җиңүчесе; 2020 ел - «Кадрлар резервы " Республика проекты җиңүчесе;
Җәмәгать эшчәнлегендә катнашу тәҗрибәсе: 1) 2019 елдан Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты ярдәмчесе; 2) 2020-2022 еллар - Татарстан Республикасы Яшьләр хөкүмәте рәисенең мәгариф һәм фән мәсьәләләре буенча киңәшчесе; 3) "Робототехника һәм программалаштыру мөмкинлекләре чикләнгән балалар өчен социаль проект җитәкчесе; 4) “Өлкән яшьтәге кешеләр өчен компьютер белеме" социаль проект җитәкчесе; 5) IV чакырылыш Татарстан Республикасы Балтач муниципаль районы Нөнәгәр авыл җирлеге Советы депутаты.
Хезмәт юлы: 17.04.2008-2009.10.2010 - ТДГПУ математика, информатика һәм аны укыту методикасы кафедрасы лаборанты булып эшли; 31.08.2011-31.01.2012 - Ибраһимов исемендәге 17 нче татар гимназиясе информатика укытучысы; 01.02.2012-19.08.2016 - «Балалар техник иҗаты үзәге " муниципаль бюджет белем бирү учреждениесе. В. П. Чкалов, өстәмә белем бирү педагогы (робототехника һәм IT белгечлек). 22.08.2016-26.11.2018 - «Глобус " балаларга өстәмә белем бирү шәхси мәгариф учреждениесе»робототехника берләшмәсе җитәкчесе (робототехника һәм IT белгечлек); 2019 ел - «RoboDom " робот техникасы һәм техник иҗат мәктәбенә нигез салучы һәм генераль директоры; 2020 ел - Казан шәһәре Совет районының 185 нче күппрофильле лицейда мәгълүмати технологияләр буенча директор урынбасары. Гаилә хәле: Өйләнгән, ике ул тәрбияли Алимхан һәм Арслан. Чыганак: Мәкалә Айдар Ашрапов сөйләгәннән язылды
Медрон (Нью-Мексико)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мак (авыл)
Мак  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Керпеть-Яун
Керпеть-Яун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1353/118/121/353    кушыла. Елга озынлыгы 57 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Киндяска
Киндяска — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виду
Виду — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Ениҗе (Дернекпазары)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Дернекпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тузлаташы (Чат)
Тузлаташы (Tuzlataşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Чат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пуйи-сюр-Сер
Пуйи-сюр-Сер (Pouilly-sur-Serre) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Ярэй-Яха
Ярэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Харвудь-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мишельбак-ле-О
Мишельбак-ле-О (Michelbach-le-Haut) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Сен-Луи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,38 км².
Понтекьянале
Понтекьянале — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ле-Каммаз
Ле-Мано-Массюгьес (Le Masnau-Massuguiès) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Кобург (Орегон)
Кобург  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Ле-Каммаз
Географиясе
Коммуна мәйданы — 47,63 км².
Нассо (шәһәр, Нью-Йорк)
Нассо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кобург (Орегон)
Тарихы
Кобург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нассо (шәһәр, Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бретонсель
Бретонсель — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Пынаралты (Генч)
Пынаралты (Pınaraltı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Генч илчесенә караган бер авыл (köy).
Македонци
Македонци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3211
NGC 3211 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Санкт-Альбан (Пфальц)
Санкт-Альбан  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понтестура
Понтестура — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мейгилл (Нью-Мексико)
Мейгилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мейгилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ениҗе (Йомра)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Йомра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Видуз
Видуз — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Кинепешть
Кинепешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санкт-Альдегунд
Санкт-Альдегунд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Понти
Понти — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Брие
Брие — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Санкт-Альдегунд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понти
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Премон
Премон (Prémont) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Неверсинк (Нью-Йорк)
Неверсинк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Малка-Чинка
Малка-Чинка — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лекюр-д’Альбижуа
Ле-Марньес (Le Margnès) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,89 км².
Пынарбашы (Кемер)
Пынарбашы (Pınarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кемер илчесенә караган бер авыл (köy).
Месита (Нью-Мексико)
Месита  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Месита халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кәлимулла (Зиянчура районы)
Кәлимулла — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Яңа Чебенле
Тарихи сыйфатлама
Яманболак елгасы буенда Яңа Чебенле авылына 1840 елда хәзерге Ырынбур өлкәсендәге Үрге Чебенле һәм Түбән Чебенле кешеләре нигез сала. Исемнәре: Мөхәммәтрәхим, аның уллары Әбүбәкер, Усман, Гомәр.
Гани-бай Хөсәенов васыять акчасына биредә җәдитче мәктәп ачыла. Ул якын-тирә авыллары өчен югары үрнәкле уку йорты булып тора.
Кәлимулла (Зиянчура районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 74 кешенең яшәве мәгълүм.
Яңа Чебенле
Тарихи сыйфатлама
1924 елга кадәр – хәзерге Күгәрчен һәм Зиянчура районнарын колачлаган Бөрҗән-Кыпчак вулысы үзәге була. Хәзер биредә хәтта авыл советы идарәсе юк. Совет заманында Яңа Чебенле 4км арадагы Инәк совхозына буйсындырылган. Күп гаиләләр шунда күченгән (Инәкнең 26% халкы – татарлар, 28% - руслар, 42% башкортлар).
Демография
Яңа Чебенледә 1989 елда 595 кеше яши: ир-атлар – 288, хатын-кыз – 325; 2002 елда – 683: 325 һәм 358.
Халык саны динамикасы:
Мәгариф
Чебенледә 9-еллык мәктәп бар, ягъни Инәк совхозы мәктәбенең Чебенле филиалы. Татар теле укытылу-укытылмау турында хәбәрләр юк. Чебенле балалары 9нчы сыйныфтан соң Ишемгул (элекке Инәк совхозы утары) мәктәбенә йөреп укый. Ул мәктәптә татар теленә урын юк.
Дин
Авыл үзенчәлекле архитектуралы мәчете белән аерылып тора. Архитекторы - Сабитов, төзүчесе - Хәйдәр Гайсин.
Икътисад
234 хуҗалыкта 716 эре мөгезле терлек, 23 ат, 642 кәҗә-сарык, 17 трактор, 110 җиңел машина, 8 йөк машина (2008 ел саннары).
Авылда 2008 елдан башлап 1280 баш сыерга исәпләнгән заманча сөтчелек фермасы төзелә.
NGC 3212
NGC 3212 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кетм-Игый
Кетм-Игый — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кече Балык елгасының уң ярына тамагыннан 166 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Тимур Нәҗметдинов
Тимерша Гарәфетдин улы Нәҗметдинов (, —, ) —  Дан орденының тулы кавалеры (1944, 1945, 1945).
Биографиясе
Тимерша Гарәфетдин улы Нәҗметдинов 1924 елның 27 декабрендә ТАССРның Зөя кантоны Кошман волостеның Шуширмә авылында туган. Аңа җиде яшь тулганда әти-әниләре, яхшы тормыш эзләп, Фирганә өлкәсенә күчеп китәләр. Шулай итеп Үзбәкстан яшүсмер егет өчен икенче Ватан була. Әмма ул Татарстанны да беркайчан онытмый, туган авылын, дусларын гел исенә төшерә.
Сугышчан юлы
Тимур Гарәфетдин улы Кызыл Армиягә 1942 елның көзендә китә. Октябрь ахырына кадәр өйрәнү подразделениесендә була. Нәҗметдинов Сталинград сугышына анда контрһөҗүмгә әзерлек тәмамланып килгәндә эләгә. Полк бу сугышларда дошман оборонасын өзүдә һәм аның төркемен Идел белән Дон арасында чолганышка алуда катнаша. Аннары Воронеж фронты, 6 нчы гвардия армиясе. Нәҗметдинов Курск сугышындагы оборона һәм һөҗүм операцияләрендә дә катнаша. Украинаның Уңъяк яр буе районына һәм Днепрга чыгу өчен шартлар булдыруда да катнаша. 2 нче Балтыйк буе фронты составында, Невельдән төньяк-көнбатыштарак оборона тота. 6 нчы гвардия армиясе анда 1944 елның гыйнварына кадәр оборона сугышлары алып бара, ә аннары дошманның Невель төркемен тар-мар итә.
1944 елның җәендә полк Белоруссия җирендә сугыша, дошманның Минск төркемен чолгап алу һәм тар-мар итүдә катнаша. 45 миллиметрлы орудие командиры сержант Нәҗметдинов разведка биргән координатлар буенча фашистларның пулемет расчетын юк итә, безнең пехота авылга керү өчен юл ача. Әлеге батырлыгы өчен Тимур Нәҗметдинов III дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.Шул ук елның көзендә Нәҗметдинов хезмәт иткән полк Балтыйк буен азат итүдә катнаша. Нәҗметдинов расчеты ут ача һәм пехотаның алга хәрәкәтен тоткарлаучы дошманның пулемет расчетын юк итә. Бу бәрелештә Тимур яралана, әмма көрәшен дәвам иттерә. Кыюлыгы өчен, сержант Нәҗметдинов II дәрәҗә Дан орденына лаек була.
1945 елның башында 154 нче укчы дивизия (437 нче полк аның составына керә) 2 нче гвардия армиясе карамагына 3 нче Белоруссия фронтына күчерелә. Фронт гаскәрләре Польшаның төньяк өлешендәге дошманны кысрыклыйлар. Сугышлар берничә көн буе рәттән туктаусыз бара. Безнең позицияләргә немец танклары һөҗүм итә. Һәр очракта аларны туктаталар һәм безнең артиллеристлар төгәл ут белән, кире борылырга мәҗбүр итәләр. Безнең якташыбыз шулар арасында була. Аның расчеты Польша шәһәре Бартенштайн өчен көрәшләрдә үзен аеруча күрсәтә. Фашистлар батарея позициясенә туктаусыз атып торалар, укчы подразделениеләр хәрәкәтен тоткарлыйлар. Шул вакыт Нәҗметдинов дошман танкын җимерә һәм аның контр һөҗүмен өзә. Ә берничә көннән Коббельбуде торак пункты өчен көрәштә туры төзәп атып, ике пулемет расчетын юк итә һәм укчы батальоннарга атакага күтәрелергә ярдәм итә. Менә шуннан соң кыю сугышчы күкрәгендә I дәрәҗә Дан ордены балкый. Туган авылына кайтып йөрүе билгеле.
Сугыш фронтовик өчен эзсез генә үтми - ул 53 яшендә 1977 елда вафат була.
Сухаревка (Чулман кушылдыгы)
Сухаревка — Чулман елгасы кушылдыгы. Удмуртиянең Каракүл районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коквилл (Орегон)
Коквилл  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Коквилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Понт-Канавезе
Понт-Канавезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Коквилл (Орегон)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понт-Канавезе
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ениҗе (Алачам)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тузлуҗа (Кызылтепе)
Тузлуҗа (Tuzluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нёвиллер (Югары Рейн)
Нёвиллер (Neuwiller) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Сен-Луи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,72 км².
Малко-Каменяне
Малко-Каменяне — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санкт-Гоар
Санкт-Гоар — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3213
NGC 3213 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нейпелс (Нью-Йорк)
Нейпелс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малкоч (Болгария)
Малкоч  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понцано-Монферрато
Понцано-Монферрато — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Виже (коммуна)
Виже — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Премонтре
Премонтре (Prémontré) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Мескалеро (Нью-Мексико)
Мескалеро  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мескалеро халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ястнытый-Яха
Ястнытый-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Чучу-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Кинтелник
Кинтелник — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ястнытый-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Кинтелник
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ениҗе (Айваҗык)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ястнытый-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пынарбашы (Караман)
Пынарбашы (Pınarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Караман илчесенә караган бер авыл (köy).
Понцоне
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ле-Мано-Массюгьес
Ле-Рьоль (Le Riols) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Санкт-Гоарсхаузен
Санкт-Гоарсхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3214
NGC 3214 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бөгелмә механика заводы
«Татнефть» ГАҖ Бөгелмә механика заводы — «Татнефть» корпорациясе составына керүче Бөгелмә шәһәрендәге завод.
Гомуми мәгълүмат
Завод нефть-газ эшкәртү, химия һәм энергетика машина төзелеше өлкәсендә иң борынгы предприятиеләрнең берсе. Татарстан Республикасының көньяк-көнчыгышында урнашкан һәм яхшы автомобиль һәм тимер юллар белән тәэмин ителгән.
Завод тарихы
Заводка 1954 елда төзелеш механизмнарын ремонтлау буенча Бөгелмә механика заводы буларак нигез салынган. 1956 елдан хәзерге исеме астында йөри. 1976-1992 елларда «Бөгелмәнефтемаш» берләшмәсе, «Казанкомпрессормаш» фәнни-җитештерү берләшмәсе составында була. 1980-нче елларда «Бөгелмәнефтемаш» җитештерү берләшмәсенең баш предприятиесе, СССР Нефть һәм химия машина төзелеше министрлыгының алдынгы предприятиеләренең берсе; 1992 елда Министрлар Кабинетының 1992 елның 2 ноябрендәге 602 номерлы карары нигезендә «Татнефть» җитештерү берләшмәсе составына керә. Предприятие нефть, газ, нефть эшкәртү, нефть химиясе сәнәгате өчен җиһазлар әзерләү һәм китерү белән шөгыльләнә.
Бөгелмә механика заводының барлыкка килүе һәм үсеше тиз темпларда бара. 1962 елда, төзелгәннән соң алты елдан соң, завод халыкара дәрәҗәгә чыга, Болгариягә җылылык алмаштыручыларның беренче партиясе җибәрелә. 1966 елда экспорт белән тәэмин итү дөньяның 14 илендә башкарыла.
Завод үсешендә аның 1988 елда тулы хуҗалык исәп-хисапка күчүе этап була. 90 нчы еллар башында БМЗ маркасы белән нефть аппаратурасы Кубага, Болгариягә, Югославиягә, Вьетнамга һәм Кытайга озатыла. 1991 елда халык кулланышы товарлары җитештерү цехы ачыла. Бу елларда завод төзелеше төрле темпларда дәвам итә.
Заводның «Татнефть» ГАҖ белән берләшүенә кадәр БМЗ төрле елларда химия һәм нефть машина төзелеше министрлыгына, авыр машина төзелеше министрлыгына караган; БМЗ базасында структур үзгәртеп корулар нәтиҗәсендә «Бөгелмәнефтемаш» җитештерү берләшмәсе барлыкка килгән, завод «Казанкомпрессормаш» составына кергән. 1992 елда завод «Татнефть» ГАҖ берләшмәсе составына керә, шуның аркасында алга таба үсеш өчен яңа импульс ала.
Тузлуҗа (Ейьюбие)
Тузлуҗа (Tuzluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Коламбия-Сити (Орегон)
Коламбия-Сити  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Коламбия-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малык-Девесил
Малык-Девесил — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нельсон (Нью-Йорк)
Нельсон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сюзьва (Чулман кушылдыгы)
Сюзьва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 65 км.
Ранспак-ле-Ба
Ранспак-ле-Ба (Ranspach-le-Bas) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Сен-Луи кантонына карый.
Сюзьва (Чулман кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Куҗабак
Куҗабак — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Сюзьва (Чулман кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Поньо
Поньо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кинч-Ях
Кинч-Ях — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Пыв-Ях елгасының сул ярына тамагыннан 53 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Куҗабак
Почта индексы — 453397, — 80226828004.
Кинч-Ях
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Куҗабак
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 157 кешенең яшәве мәгълүм.
Кондон (Орегон)
Кондон  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Ранспак-ле-Ба
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,43 км².
Кондон (Орегон)
Тарихы
Кондон шәһәре  елда нигезләнгән.
Ениҗе (Һавза)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кондон (Орегон)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цезий
Цезий (, Cs) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период, 1 төркем элементы. Тәртип номеры - 55. Гади матдә цезий — йомшак, селтеле металлар, көмешсу-сары төстә. Атамасын эмиссия спектрындагы ачык күк төстәге ике сызыгы буенча алган (caesius — күк йөзендәй зәңгәр).
Символы
Цезий элементының символы - Cs (Цезий дип укыла).
Тарих
1860 елда немец галимнәре ''Р. В. Бунзен һәм Г. Р. Кирхһоф'' тарафыннан Германиядагы Бад-Дюркһайм минераль чыганагы суларында оптик спектроскопия ысулы белән ачыла, шулай итеп, ул спектраль анализ ярдәмендә ачылган беренче элемент була. Цезийны саф килеш беренче тапкыр 1882 елда швед химигы ''К. Сеттерберг'' тарафыннан электролиз үткәргән вакытында цезий цианиды (CsCN) һәм барий катнашмасыннан аерып алган.
Табигатьтә
Төп цезий минералы булып поллуцит тора. Цезий кушылмалар сыйфатында кайсыбер алюмосиликатларга керә:лепидолит, флогопит, биотит, амазонит,петалит, берилл, циннвальдит, лейцит,карналлит. Шулай ук сирәк очрый торган минерал авогадрит та бар. Сеймал сыйфатында сәнәгатьтә поллуцит һәм лепидолит файдаланыла.
Цезийның расланган дөнья запасы 2012 ел башына.
Цезий рудасы (поллуцит) чыгару буенча Канада алдынгы — аның ятмаларында дөнья цезий микъдарының якынча 70 проценты тупланган. Поллуцит шулай ук Намибия һәм Зимбабведа чыгарыла. Рәсәйдә поллуцит ятмалары Кола ярымутравында, Көнчыгыш Саянда һәм Байкал аръягында бар. Мондый поллуцит ятмалары шулай ук Казакъстан, Монголия һәм Италия дәүләтләрендә (Эльба утр.) бар, әмма запаслары әз, һәм аларның мөһим икътисади әһәмияте юк.
Дөньяда баетылган цезий мәгдәнен чыгару елына 20 тонна чамасы тәшкил итә. Металл (саф) цезий җитештерү күләме — дөньяда елына 9 тонна чамасы.
кайсыбер чыганаклар раславынча, цезийга ихтыяҗ чыгарылганына караганда тапкырга күбрәк, цезий металлургиясендә борчылырга урын бар.
Куллану
Цезий бары тик XX гасыр башында гына кулланыла башлый, шул вакытта аның минераллары табыла һәм саф килеш табу технологиясе җитештерелә. Хәзерге вакытта цезий һәм аның кушылмалары электроникада, радио-, электро-, рентгенотехникада, химия сәнәгатендә, оптикада, медицинада, төш энергетикасында кулланыла. Гомумән алганда, тотрыклы табигый цезий-133, чикләнгән рәвештә - аның атом электростанцияләре реакторларында  уран, плутоний, торийны кушудан бүлеп чыгарылган цезий-137 радиоактив изотобы кулланыла.
Биологик әһәмияте
Рубидий хлориды һәм хлорид цезий хлориды газ алмашуда катнаша, оксидлаучы ферментларның эшчәнлеген активлаштыра, бу элементларның тозлары организмның гипоксиягә тотрыклылыгын арттыра.
Цезий тере организмнарда
Цезий-137 — цезийзың радиоактив изотобы, бета-нурланыш һәм гамма-квантлар чыгарып, биосфераның техноген һәм радиоактив пычрануында төп сәбәпләрнең берсе.
Визос
Визос — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Манчево
Манчево — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лантан
Лантан (, La) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период элементы. Тәртип номеры - 57.
Символы
Лантан элементының символы - La (Лантан дип укыла).
Тарих
Лантан 1839 елда Мосандер тарафыннан ачыла.
Санкт-Йохан (Майен)
Санкт-Йохан  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мескит (Нью-Мексико)
Мескит  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мескит халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3215
NGC 3215 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кинтень
Кинтень — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барий
Барий (, Ba) — Менделеевның периодик таблицасының 6 период, 2 төркем элементы. Тәртип номеры - 56. Гади матдә барий — йомшак, якшы чүкелүчән, селтеле металл, көмеш-ак төстә. Югары химик активлыгына ия; агулы.
Символы
Барий элементының символы — Ba (Барий дип укыла).
Исеменең килеп чыгышы
Атамасы βαρύς — «авыр» сүзеннән алынган.
Тарихы
Барий 1774 елда BaO оксиды рәвешендә Карл Шееле һәм Юһан Ган тарафынан ачыла. .
1808 елда инглиз химигы Гери Дэви барийның дымлы гидроксидын терекөмеш катоды белән электролизлап, барий амальгамасын китереп чыгара; җылытканда терекөмеш парга әйләнеп беткәннән соң, анда металлик барий торып кала.
Табигатьтә
Җир кабыгында барий массасы буенча 0,05 % тәшкил итә; диңгез суында барий — 0,02 мг/л. Барий актив селтеле металлар һәм минералларның кече төркемчәсенә керә. Төп минераллары: барит (BaSO4) һәм витерит (BaCO3).
Барийның сирәк очрый торган минераллары: цельзиан яки барий кыр шпаты (барий алюмосиликаты), гиалофан (катнаш калий һәм барий алюмосиликаты), нитробарит (барий нитратлар) һ.б.
Азнакайнефть
«Азнакайнефть» нефть промыселы идарәсе — 1956 елның 1 ноябрендә «Бөгелмәнефть» идарәсенең икенче нефть промыселы базасында нефть сәнәгате министрлыгы боерыгы белән оештырылган «Татнефть» берләшмәсе составындагы дүртенче оешма. Идарәнең төп бурычы Ромашкино ятмасының төньяк-көнчыгыш өлешендә нефть ятмаларын эшкәртү була.
«Азнакайнефть» идарәсе ике тапкыр зур реструктуризациягә дучар була. Беренче тапкыр – 1965 елда, «Актүбәнефть»нең яңа нефть чыгару идарәсе озатылганда, икенче тапкыр – 1996 елда, аның белән бергә бердәм нефть-газ чыгару идарәсенә берләшкәннән соң.
Углеводород чималының максималь күләме 1971 елга туры килә. Ул вакытта ике тугандаш идарә 18 миллион тоннага якын нефть биргән. Коллективның 3 миллиард тонна Татарстан нефтен чыгаруга керткән өлеше (2007 ел) 456 миллион тоннадан артык тәшкил итәкән. 2019 елның 13 декабрендә нефть – газ чыгару идарәсе тарихи чикне узып китә, эшкәртелә башлаганнан бирле 500 миллион тонна нефть чыгарылган.
«Азнакайнефть» идарәсе үз составында 5 нефть һәм газ чыгару цехларын, катлам басымын саклау цехын, нефтьне комплекслы әзерләү һәм кудыру цехын, җитештерү хезмәте күрсәтү цехын берләштерә.
Хәзерге вакытта «Азнакайнефть» - «Татнефть» компаниясенең эре нефть-газ чыгару идарәләренең берсе. Аның территориясе Татарстан Республикасының алты районы җирләрен үз эченә ала, гомуми мәйданы бер мең квадрат километрдан артык.
«Азнакайнефть» идарәсе нефть чыгаруда яңа юнәлешләрне интенсив үзләштерә, идарә стеналарында прогрессив технологияләр, эшлекле мөнәсәбәтләр, фән актив үсә, бу нефть чыгаруны стабильләштерергә, техниканы һәм технологияне камилләштерергә, «Татнефть» ГАҖдә лаеклы урын алырга мөмкинлек бирә.
Экология
«Азнакайнефть» идарәсе эшчәнлеге территориясендә коллектив тарафыннан әйләнә-тирә мохитнең чисталыгы буенча да, суның химик составы буенча да 100дән артык чишмә төзекләндерелеп тора һәм һәрдаим ярдәм күрсәтелә. Бу чишмәләрнең күбесе район халкы һәм кунакларының күмәк һәм гаилә ялы өчен яраткан урыннары. Идарә «Татнефть» ГАҖ структур бүлекчәләре арасында электрик яктан төзекләндерелгән чишмәләрне саклау һәм суның сыйфатын яхшырту буенча конкурста берничә тапкыр җиңүче булган.
Прель-э-Бов
Прель-э-Бов (Presles-et-Boves) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Киным-Урий
Киным-Урий — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Юган елгасының уң ярына тамагыннан 395 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Марньес
Ле-Рьяле (Le Rialet) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Буасси-Можи
Буасси-Можи — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Ле-Марньес
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,64 км².
Ниагара (Нью-Йорк)
Ниагара  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мартино (Болгария)
Мартино  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корваллис
Корваллис — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Корваллис шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Портакомаро
Портакомаро — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Ениҗе (Памукова)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Портакомаро
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Яурка
Яурка — Олы Чирмешән елгасы кушылдыгы. Татарстанның Чирмешән районы, Самар өлкәсенең Шанталы районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пынарбашы (Ыгдыр)
Пынарбашы (Pınarbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Ыгдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Ранспак-ле-О
Ранспак-ле-О (Ranspach-le-Haut) — Франциянең Югары Рейн департаментына караган коммуна, Сен-Луи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,39 км².
NGC 3216
NGC 3216 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Санкт-Йохан (Рейнхессен)
Санкт-Йохан  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буатрон (Орн)
Буатрон — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Вик-ан-Бигор
Вик-ан-Бигор — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Порте
Порте — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Медевци
Медевци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кинтешть
Кинтешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николс (Нью-Йорк)
Николс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ениҗе (Ментеше)
Ениҗе (Yenice) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Портула
Портула — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Наҗар (Зиянчура районы)
Наҗар — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453395, — 80226828005.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 69 кешенең яшәве мәгълүм.
Прель-э-Тьерни
Прель-э-Тьерни (Presles-et-Thierny) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Тузлучаер (Мамак)
Тузлучаер (Tuzluçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мидвей (Нью-Мексико)
Географиясе
Мидвей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сулыш
Сулыш — организмның сулау эшчәнлеге, хәрәкәте.
Хайваннарның сулыш типлары
Сулышның иң гади тибы “күзәнәк аша” сулау дип атала. Бу тип белән бер күзәнәкле хайваннар сулыйлар. Тереклек иясе үзенең бөтен тән өслеге белән суда эрегән әче тудыргычны сулыйлар. Кайбер күп күзәнәкле җан ияләре да (эчәккуышлылар, яссы суалчаннар) бер күзәнәкле организмннар кебек сулыйлар.
Саңаклар ярдәмендә балыклар, күп кенә моллюсклар һәм буынтыгаяклылар саңаклар ярдәмендә сулыйлар. Саңаклар – тәннең тармакланган тире үсентеләре. Алар ике төрле була. Эчке һәм тышкы. Балыкларда эчке саңаклар. Балык авызы белән суны йотып һәм аны саңаклары аша этеп чыгарып, алар эчендә даими су агышы булдыра. Саңаклардагы капиллярлар челтәрен юучы судан әче тудыргыч канга күчә, ә кандагы углекислый газ суга чыга. Тышкы саңаклар амфибияләрнең личинка стадиясендә була.
Бөҗәкләр трахеяләр ярдәмендә сулыйлар. Май коңгызын күзәтсәгез, аның корсагының күләме я кечерәйгәнен, я зурайганын күрерсез. Бу сулыш хәрәкәтләре. Коңгыз сулый. Аларның гәүдәсенең бер буынтыгында икешәр сулышлык тишемнәре була. Алардан эчкэ таба тармакланган көпшәчекләр китә - алар трахеяләр була. Трахеяләр челтәре бөтен тәнгә тарала. Бу трахеялар буйлап бөҗәк тәненең күзәнәкләренә әче тудыргычка бай һава керә.
Җир өсте умырткалылары үпкәләре белән сулыйлар. Сулыш системасы үпкә, трахея һәм яхшы үсеш алган бронхлардан тора. Үпкәдә бронхлар күп санлы вак тармакларга бүленә. Иң вак тармаклар (бронхиолалар үпкә куыкчыклары — альвео­лалар белән тәмамлана. Альвеолаларда кан тамырлары куе капил­лярлар челтәре барлыкка китерә, аларда газлар алмашы бара. Үпкәләр күп сандагы кан тамырларының куе челтәре белән капланган ячәйкәләрдән торган капчыкларга охшаган. Үпкәләрнең ячәйкә сыман төзелеше аларны эчке өслеген күп тапкырлар арттырырга мөмкинлек бирә.