cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Башкорт күтәрелешләре (1735 - 1740)
Күтәрелешнең башлануы
1737 елның 21 июнендә баш күтәрүчеләр Бөре шәһәре тирәләрендәге мишәр авылларына һөҗүм итәләр, Әй елгасы буендагы мишәр, чуаш авылларына талау һөҗүмнәре оештыралар. 1737 елның 23-28 июнь көннәрендә Сакмар казаклары белән фетнәчеләр арасында сугыш була. Әлеге чорда статский советник В. Татищевтан рөхсәте белән күтәрелешләрне якламаган җирле халык Тубал һәм Миасс елгалары буйларына күчеп утыра башлый.
Әлеге вакыйгалар башкорт баш күтәрүчеләренең үз арасында да тынычлыкны боза. Тарихта Себер юлындагы башкорт старшинасы Хуҗаш Рахмангулов җитәкчелегендәге башкортлар, В. Татищев җибәргән немец майоры Фишер отрядына ярдәм итеп, 1737 елның 31 маенда баш күтәрүчеләр белән сугышалар. Моның өчен аларга казнадан кургаш, дары запаслары бирелә.
Күтәрелешнең ахыры
1737 елның октябрь—ноябрендә баш күтәрүчеләр һәм патша чиновниклары арасында сөйләшүләр башлана. Баш күтәрүчеләр Килмәк Нурышев, Акай Күчемов, Йосоп Арыков һәм башка кулга алынган күтәрелеш җитәкчеләрен иреккә чыгару һәм йөкләмәләрне (штраф атларын) таләп итмәү шарты белән көрәшне туктатачакларын белдерәләр, әммә властьлар бу тәлапларне үтәүдән баш тарта. 1738 елның гыйнварында Себер даругасында күтәрелеш тагын токана, апрель-майда Чибәркүл, Чиләбе һәм Красноуфимск ныгытмаларына, Ревда заводына һөҗүм итәләр. Июньдә 2500 кешедән торган полковник Арсеньев командасы белән берничә сугыш була, Арсеньев чигенергә мәҗбүр була. Июнь азагында баш күтәрүчеләр майор Люткин командасы белән авыр алышлар алып бара. Июль азагында башкортлар властьлар белән сөйләшүләрне башлый. Август уртасында Башкорт эшләре комиссиясе командиры генерал-майор Л. Я. Соймоновка Себер даругасындагы күтәрелеш җитәкчеләре Мәндәр Карабаев, Төлкечура Алдагулов һәм Юлдаш Сөярембетов, «гаепләрен танып», биреләләр. Әммә Бәпәнәй Төрепбирдин һәм Әләнеянгол Котлыгужин җитәкчелегендәге башкортлар көрәшне дәвам итә. Бәпәнәй Төрепбирдин берничә тапкыр Кече һәм Урта җүз казакъларыннан ярдәм сорап мөрәҗәгать итә, үзенең улы Баязитны илче буларак Барак солтанга җибәрә, әммә уңышсызлыкка очрый.
1737 елның көзендә Ырынбур комиссиясе начальнигы В. Н. Татищев Кече казакъ җүзе ханы Әбелхәергә баш күтәрүчеләрнең төп җитәкчеләрен тотуда ярдәм сорап мөрәҗәгать итә. Әбелхәер хан Башкортостанга килгәч башкорт җитәкчеләрен үзенә чакырып туктарга үгетли, әммә тиздән үзе аларның, аерым әйткәндә Бәпәнәй Төрепбирдиннең йогынтысына бирелә.
Күтәрелеш нәтиҗәләре
1735-1740 еллардагы башкорт күтәрелешләре башкортларның Россия дәүләтенә кергәннән соң күп гасырлар дәвамында алып барылган күтәрелеш сугышларының иң зуры булган.
Бу вакыйгаларның замандашы П. И. Рычков баш күтәрүчеләрне җәзалау турында шундый мәгълүмат китергән:
Күп башкортлар карательләрдән качып, туган илен ташлап, казакларга һәм калмыкларга киткән. Аларның күбесе әсирлеккә эләгә һәм урындагы феодалларның колына әйләндерелә. Әсирлеккә эләккәннәрнең күпчелеге, шулай ук аларның хатыннары һәм балалары, чукындырыла һәм «теләгән рус кешеләренә» бирелә, баш бирмәгәннәрне — җәзалыйлар. Мәсәлән, 1738 елның апрелендә Екатеринбургта яңа чукындырылган Туйгилде Жуляков, «чукындырылганнан соң да, Мөхәммәт кануннан чыкмаган өчен», балаларның күз алдыннан яндырылып үтерелә.
1739 елның апрелендә, өч тапкыр туган иленә кайту теләге белән качкын, чукындырылган башкорт хатыны Кисәнбикә Байрасова яндырылган.
П. И. Рычков яраланганнарның санын 28491 кеше дип билгели.
Патша хөкүмәте, башкорт общиналарының эчке тормышын контрольдә тотырлык, административ реформалар уздырган.
Чыганаклар
БСЭ мәкаләсе.
Кайдаково авыл җирлеге
Кайдаково авыл җирлеге (Кайдако́вское се́льское поселе́ние) — Смоленск өлкәсеның Вязьма районына керүче муниципаль берәмлек. Идарә үзәге — Кайдаково авылы. Әлегә муниципаль статусы — муниципаль берәмлек (федераль классификатор буенча). Җирлек территориясенда 19 торак пункт урнашкан.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь.
Экономика
Авыл хуҗалыгы оешмалары,
Халык
Җирлеккә унтугыз авыл керә:
Барысы халык саны — 1783 кеше
Билгесезлек принцибы
Билгесезлек принцибы алман галиме Вернер Һейзенберг (рус телендә Гейзенберг) 1927 елда ачыла, квант механикасының нигезләренең берсе.
Квант механикасында импульс һәм координатлар зурлыгы ихтималлык бүленешенә буйсыналар.
биредә:
Шулай итеп, әгәр координатларны x төгәл билгеләнсә, шунда импульсны p якынча үлчәнә. Һәм киресенчә: әгәр импульсны p төгәл билгеләнсә, шунда координатларны x якынча үлчәнә
Шулай да билгесезлек принцибы энергия өчен:
биредә
Шавань (Иль һәм Вилен)
Шавань — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Көрәк (елга)
Көрәк — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан Республикасының Әбҗәлил районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Кызыл елгасының уң ярыннан 148 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миттертайх
Миттертайх — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сумидору (Рио-де-Жанейро)
Сумидору  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Миттертайх
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Давудлу (Агдаш)
Давудлу  (Davudlu ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Уборак (Лоевский районы)
Уборак  (Уборак ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(9434) Bokusen
(9434) Bokusen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 12 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CJ20» саналган.
Вевюрчин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вевюрчин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чоранка
Чоранка — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пачи (Киров өлкәсе)
Пачи (Пачи) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (2%), руслар (98%).
Муратлы (Җаник)
Муратлы (Muratlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ихеа
Ихеа — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Каваларо (Тревизо)
Казе Каваларо — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Каваларо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Ле-Гранд (Калифорния)
Ле-Гранд  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ле-Гранд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(16998) Estelleweber
(16998) Estelleweber — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CG46» саналган.
Нолье
Нолье — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Бейлерҗе (Үнье)
Бейлерҗе (Beylerce) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Венкшице
Венкшице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Педука (Кентукки)
Педука  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Педука шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буруениш
Буруениш — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шампо (Иль һәм Вилен)
Шампо — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Богдалув
Богдалув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сурубин
Сурубин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пернамбуку штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD188368
HD188368 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Миттерфельс
Миттерфельс — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каелы (Баназ)
Каелы (Kayılı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Баназ илчесенә караган бер авыл (köy).
Кленовка (Чиләбе өлкәсе)
Кленовка (Кленовка) — Чиләбе өлкәсенең Яманъелга шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Шардха Рам Пхиллаури
Шардха Рам Пхиллаури (1837, 30 сентябрь – 1881, 24 июнь) Һинд дине дәгъвачысы, иҗтимагый реформаторы, астрологы һәм язучысы, ул иң күбрәк Һинди һәм Пәнҗаби әдәбиятына кертеме өчен искә алына. Аны "хәзерге Пәнҗаби прозасы"ның атасы дип атаганнар.
Биографиясе
Шардха Рам 1837 елда Брамин гаиләсендә Җаландһарда, Пхиллаур шәһәрчегендә туган. Аның әтисе, Җай Дьялу, астролог булган. Ул формаль рәвештә белем алмаган. Җиде яшендә ул Гурмукхи язуын өйрәнгән. Ун яшенә ул Һинди, Санскрит, Фарсы телен, астрологияне һәм музыканы өйрәнгән. Соңрак ул шулай ук традицион Һинд диненең (Санатана дхарма) дәгъвачысы булган. Китапларында, Шардха Рам Пәнҗаби мәдәниятен һәм телен китергән.
Кленовка (Чиләбе өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), татарлар (7%).
Уборки (Буда-Кашалёвский районы)
Уборки  (Уборкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Шардха Рам Пхиллаури
Биографиясе
Шардха Рам Махабхарата буенча көчле лекцияләр биргән һәм шуңа күрә Британия хөкүмәтенә каршы пропагандада гаепләнгән булган. in 1865. Нәтиҗәдә, ул туган шәһәре Пхиллаурдан куылган булган. Шарда Рам еш Амритсарга һәм янәшәдәге Лахорга барган, бигрәк тә астрология белән бәйләнештә. Бу вакытта ул астролог буларак танылган булган һәм Һиндида берничә китап язган.
Уборки (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(9435) Odafukashi
(9435) Odafukashi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 12 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CK20» саналган.
(16999) Ajstewart
(16999) Ajstewart — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CE47» саналган.
Вежбицк
Вежбицк — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рамил Әхтәмов
Әхтәмов Рамил Мәсхүт улы (Әхмәтянов) (1937—2007) — ССРБ һәм Россия спортчысы һәм тимераяк спорты буенча тренер.
1965нче елдан алып тренерлык эшен алып бара. «Хезмәт», «Давыл кошы», «Уңыш» спорт җәмгыйәтләренә тимераяк секциясе тренеры, Уфа нефть институтында тренер-укытучы, Югары спорт осталыгының Свердловск мәктәбендә өлкән тренер, тимераяк спорты буенча Свердловск өлкәсе җыелма командасының тренеры булып эшли, хезмәт ветераны; РСФСР-ның атказанган тренеры (1987), тимераяк спорты буенча ССРБ-ның спорт мастеры (1962)
Биографиясе
Әхтәмов Рамил 1937 елның 14 сентябрендә Башкорт АССР-ының Борай авылында туган. Конькига беренче тапкыр Бөек Ватан сугышы вакытында әти-әнисе эш буенча күчкән Черниковск шәһәрендә алты яшендә баса. Урындагы мәктәптә җиде ел укыганнан соң Уфа авиацион техникумына укырга керә, анда технологка укый. Техникумда футбол һәм туп белән хоккейда уйный, 1954 елда тренер Виктор Григорьевич Люлюшкин җитәкчелеге астында секцияла тимераяк спорты белән җитди шөгыльләнә башлый. Техникумның спорт беренчелегендә җиңүдән соң «Нефтче» балалар спорт мәктәбенә чакыру ала, тренер Александр Андреевич Кондориның тәрбияләнүчесе була. 1958 елда Уфа авиацион институтын тәмамлый.
РСФСР-ның автономиялы республикалар матч очрашуында призерлар исемлегенә эләгеп, 1959 елда тимераяк спорты буенча башлангыч җитди уңышка ирешә. Техникумны тәмамлаганнан соң Уфа авиацион заводына конструктор булып эшкә керә, әммә биредә озак эшләми — тиздән ССРБ Кораллы көч сафына чакырыла, Новосибирскида үтә ашыгыч хезмәтен үтә, шул ук вакытта күнегүләрен дәвам итә һәм ярышларда чыгыш ясый, башлыча төрле тимераяк дисциплиналарында Себер чемпионы һәм призеры була. 1962 ел азагында демобилизацияләнә һәм кайтып заводта эшли. 1963 ел мизгелен, тарамышы җәрәхәтләнеп, тулысынча диярлек үткәреп җибәрә, әммә соңыннан спортчы карьерасын дәвам итә. Мәсәлән, 1964 елда ул БАССР чемпионатында җиңү яулый һәм бишьеллык дәвамында иң яхшы конькида йөгерешче титулын тота, җөмһүрият кимәлендә берничә рекорд куя.
Спортчы буларак ук, П. Ф. Лесгафт исемендәге дәүләт физик культура институтында читтән торып укый. 1965 елда тренерлык эшчәнлеге белән шөгыльләнә, беренче вакытта «Гастелло» спорт клубында эшли, аннары ирекле спорт җәмгыятенең «Хезмәт» балалар-үсмерләр спорт мәктәбенә күчә. 1978 елда «Давыл кошы» ирекле спорт ширкәтенә тора һәм Уфа нефть институты студентлары белән күнекмәләр үткәрә башлый. 1979 елда Бөтен союз Универсиадасында институт командасы команда зачетында җиңеп чыга, ә аның тәрбияләнүчеләре Сергей Никишин һәм Надежда Алекссева юниорлар арасында ССРБ беренчелегендә җиңү яулый.
1985 елдан Әхтәмов Рамил даими Свердловск шәһәрендә яши, «Уңыш» ирекле спорт җәмгыйәтенең мәйдан советына ана, киләсе елда Свердловск Югары спорт осталыгы мәктәбенең өлкән тренер вазифасын били. Озак тренер әшмәкәрлек чорында монда күп кенә сәләтле спортчылар әзерли, атап әйткәндә, аның җитәкчелеге астында ике кышкы Олимпия уеннарында катнашучы Андрей Ануфриев, Аурупа һәм дөнья чемпионы Эльдар Гараев, тимераяк марафоны буенча ССРБ чемпионы Сергей Сәйфетдинов, 5000 метрлы дистанциягә Россия чемпионы Александр Баранов, Бөтенрусия беренчелеге призеры, спринтер күп бәйгесендә профсоюзларның ВСО беренчелеге чемпионы Радик Шәяхмәтов, Россиянең икеләтә чемпионы Надежда Алекссева күнекмәләр ала. Гомуми алганда 25 спорт мастеры һәм 4 халыкара сыйныф спорт мастеры әзерли. 1987 елда «РСФСР-ның атказанган тренеры» дигән мактаулы исемгә лаек була.
1990 еллар уртасында Свердловск шәһәренең 50 нче һәм 187-се гомуми белем бирү мәктәпләрендә физкультура укытучысы булып эшли. Свердловск өлкәсе тимераяк спорты буенча җыелма команданы җитәкли. Хезмәт ветераны.
2007 елның 30 июнендә Уфада вафат була.
Башкортстанда тимераяк спорты буенча илнең атказанган тренеры Рамил Әхмәтҗанов истәлегенә Уфа Кубогы үткәрелә.
Стоунһендж
Стоунһендж — (ингл.  Stonehenge ) Бөек Британияда дистәләгән еллар буенча тикшерүчеләрнең игътибарын җәлеп итүче борынгы таш корылыш. Ул Лондон шәһәреннән 130 км көньяк-көнбатышта Солсбери тигезлегендә урнашкан. Күп тикшерүчеләр Стоунһенджны борынгы британлыларның таш гасырдагы күк җисемнәрен күзәтү өчен төзелгән астрономик обсерватория дип исәпли. Археологлар фикеренчә, ул өч этапта, б.э.к. 3500 елдан алып 1100 елга кадәр төзелгән.
Стоунһендж — ул биш тонналы 82, егерме биш тонналы 30 һәм илле тонналы 5 ташны билгеле бер тәртиптә түгәрәк буенча урнаштырудан барлыкка килгән корылма. Бер-берсенә «П» хәрефе рәвешле тезелгән блоклардан сырт барлыкка килә. Кайчандыр алар дөнья тарафларын бик дөрес күрсәтүче компас буларак файдаланылган, дигән фикер бар. Башка тикшерүчеләр фикеренчә, бу монумент б.э.к. 3100 елда Британия утрауларында яшәгән кабиләләр тарафыннан Кояш һәм Айны күзәтү өчен төзелгән.
Гаттонсвилл (Көнбатыш Виргиния)
Гаттонсвилл  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Стоунһендж
Әммә соңгы еллардагы фәнни эзләнү нәтиҗәләре моңа кадәр яшәп килгән фикерләрне шик астына куя. XX гасырның егерменче елларында ук билгеле геолог Х. Томас ташларның хәзерге Стоунһендж урнашкан җиргә өч йөз чакрым ераклыктан китерелүен ачыклаган. Илле, егерме биш, хәтта биш тонна авырлыктагы йөкне мондый зур арага күчерү бүгенге көндә дә бик җиңел эш түгел. Ул заманнарда моның өчен техника да, технологияләр да булмаган.
1994 елда Уэльс университеты профессоры Дэвид Буэн, яңа ысулга таянып, Стоунһенджның яшен билгеләгән. Аның тикшеренүе нәтиҗәләре буенча, ул 140 мең ел тәшкил итә. Һәр кемгә мәктәп елларыннан ук билгеле булуынча, аңлы кешелек доньясы ни бары 40 мең ел элек барлыкка килгән. Стоунһендж төзелгән чорда исә җирдә гади эш кораллары белән генә файдалана белгән, әле формалашып килүче генә телдә сөйләшкән кешеләр яшәгән. Аларга мондый авыр структуралы корылманы төзү ник кирәккән? Яисә ул кешелеккә мөнәсәбәте булмаган башка берәр цивилизациянең иҗат җимешеме? Бу сорауларга әлегә җавап юк. Тап бу билгесезлек киң җәмәгатьчелекнең Стоунһенджга кызыксынуын уята да инде. Англиядә ул күптән мифлар, ривәятләр менән уратып алынган изге урынга әверелгән. Ташлардан кешене барлык авырулардан да савыктыра алырлык энергия бөркелә, дигән ышаныч яши. Шул сәбәпле, борынгы корылмага доньяның барлык дәүләтләреннән дә юсәфәр кылучылар саны елдан-ел арта.
Гаттонсвилл (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стоунһендж
Учалы Стоунһенджы
Башкортстанның Учалы районында Англиянең бөтен дөньяга билгеле Стоунһенджына охшаган   археологик һәйкәл табылган. Районның Яңа Байрамгул авылы янындагы Бакшай дигән урын 1956 елда очраклы рәвештә диярлек, һавадан фотога төшергән вакытта табылган. 1998 елда яланда «яшерен» бер түгәрәк булуы ачыкланган. 2004 елда Көнчыгыш икътисад-гуманитар университеты, Башкортстан Республикасының Милли музее һәм Учалы районы хакимияте тырышлыгы белән бу объектта археологик эзләнү үткәрелә башлаган.
Бу серле урынны «Учалы Стоунһеджы» дип тә атый башлаганнар.
Археологлар һәм галимнәр фикеренчә, учалыларның Бакшайы — борыннан калган табыну урыны да, кыйммәтле археологик һәйкәл да. Борынгылар бу яланны юкка сайламаган — монда Җаек, Миндәк елгалары һәм Бакшай чишмәсе бергә кушыла. Икенчедән, ул нәкъ Аурупа белән Азия чигендә урнашкан. Өченчедән, диаметры бер чакрым чамасы булган «тәлинкә» рәвешле борынгы авыл тау сыртлары белән уратып алынган. Казылган урыннарда күпләп ук башлары, савыт-саба ярчыклары, бакыр һәм башка һәйкәллар табыла.
Археологтар бу урында борынгы корам да тапканнар. Борынгы авыл 12 меңъеллык тарихка ия булса, корам исә биш мең ел чамасы, дип күзаллана.
Дәһнәхәлил
Дәһнәхәлил (Dəhnəxəlil ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Иръелья
Иръелья — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вашка елгасының сул ярына тамагыннан 98 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нотр-Дам-де-Буассе
Нотр-Дам-де-Буассе — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Залазная (Печора кушылдыгы)
Залазная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Минзәлә медицина укуханәсе
Минзәлә медицина училищесы (техникум ), Мензелинское медицинское училище (техникум) — Татарстан АССРның (1991 елдан Татарстан) Минзәлә шәһәрендә 1936 елдан эшләп килүче урта һөнәри уку йорты, Татарстан фән һәм мәгариф министрлыгы карамагындагы урта һөнәри белем бирүче,  дәүләт мөхтәриятле һөнәри белем бирү оешмасы. Татарстанның борынгы уку йортларыннан берсе: 2016 елда укуханә ачылуга 80 ел тула. Уку йорты урта һөнәри белемле медицина персоналы (фельдшерлар, шәфкать туташлары) әзерли. Директор (2007 елдан) — Люция Әхмәт кызы Хиразева.
Белгечлекләр
Минзәлә медицина училищесы Татарстанның төньяк-көнчыгыш төбәкләре өчен бюджет нигезендә түбәндәге белгечләрне әзерли:
Техникумны тәмамлаучылар
Уку йорты ачылганнан бирле 10 меңнән артык шәфкать туташы, фельдшер, акушер әзерләп чыгарылган.
Ювас
Ювас — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
2010 елда авылда 125 кеше яши(татарлар). Халыкның төп шөгыле — игенчелек, терлекчелек. Авылда башлангыч мәктәп, клуб һәм мәчет эшли.
Давид Рикардо
Давид Рикардо (1772-1823) - инглиз экономисты. Классик буржуаз политэкономиянең күренекле вәкилләреннән берсе. Карл Маркс, Рикардоның карашларын һәр яктан эзлекле тәнкыйть итү белән бергә, ул калдырган мирасның тарихи әһәмиятен дә югары бәяли.
Ювас
Почта индексы — 422725.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Кабесон-де-Камерос
Кабесон-де-Камерос — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мацумото (шәһәр)
Мацумото — Япония дәүләтенең Нагано префектурасында урнашкан шәһәр.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 227392 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 247 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 919.35 км² тәшкил итә.
Лебек (Калифорния)
Лебек  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Венцмежице
Венцмежице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лебек (Калифорния)
Географиясе
Лебек халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Венцмежице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лебек (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Кавали (Парма)
Географиясе
Казе Кавали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Сусуапара
Сусуапара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чорань (Вранча)
Чорань — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наккирар I
Наккирар I (якынча 250 ел) Сангам чорының шагыйре булган, ул Нетуналватайны кертеп антологияләрне язган. Ул шулай ук Тируваллува Маалайның 7-енче шигырен язган.
(17000) Медведев
(17000) Медведев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Шане-сюр-Илле
Шане-сюр-Илле — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
(17000) Медведев
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CV48» саналган.
Планк даими зурлыгы
Планк даими зурлыгы (тәэсир кванты) (tat.lat. Plank daimi zurlığı)— квант теориясенең төп константасы, электромагнит нурланыш энергиясенең кванты аның ешлыгы белән бәйли, гомуми очракта: тирбәнү системасы энергиясенең кванты аның ешлыгы белән бәйли.
Шушы константаны җылылык нурланышына багышланган мәкаләдә 1900 елда алман галиме Макс Планк тәкъдим итә.
Бейлерҗе (Чумра)
Бейлерҗе (Beylerce) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Планк даими зурлыгы
Планк даими зурлыгы:
Шулай ук даими зурлыгы кулланыла:
Кайчакта аны кыскарган Планк даими зурлыгы яки Дирак даими зурлыгы исемли.
Физик мәгънә
Квант механикасында имульс - дулкынча вектор, тәэсир - дулкын фазасы, энергия - ешлык кулланыла. Планк даими зурлыгы аларның бәйләнеш константасы булып тора:
биредә k - дулкынча вектор
Теоретик физикада кайчакта \hbar = 1 кулланыла, бу очракта:
Квант механикасы кулланышы чикләре
Әгәр (биредә ~S — система тәэсире), һәм  (~M — импульс моменты) булса, система халәте классик механика белән тасвирланып була.
Вежбово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Вежбово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михелау-им-Штайгервальд
Михелау-им-Штайгервальд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пачи-Югунур
Пачи-Югунур (Пачи-Югунур) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (58%), руслар (42%).
Инна Лимонова
Инна Лимонова, Инна Валерий кызы Лимонова (Инна Валерьевна Лимонова, 1955 елның 3 сентябре, Чиләбе) — шагыйрә, ССРБ Язучылар берлеге (1984 елдан), Россия язучылар берлеге (Мәскәү бүлекчәсе) әгъзасы. 1990-1995 елларда Алабугадагы Марина Цветаева музее директоры.
Тәрҗемәи хәле
1955 елның 3 сентябрендә Чиләбедә туган. Чиләбе шәһәренең 120нче урта мәктәбен тәмамлагач, комсомол юлламасы белән КамАЗ төзелешенә килә. 47нче шәһәр Һөнәри-техник укуханәсендә плитәче-мозаикачы һөнәрен үзләштерә. Чаллының Яңа шәһәрен һәм завод корылмаларын төзүдә катнаша. «Камские зори» күптиражлы газетасында хәбәрче, төзелеш идарәсендә матбугат үзәге корреспонденты, КамАЗның двигательләр заводында цех диспетчеры һәм бер үк вакытта Чаллы язучылар оешмасында әдәби консультант булып эшли. 1983 елның декабреннән Бөтенсоюз китап сөючеләр җәмгыятенең Брежнев шәһәре Автозавод районы бүлекчәсе җаваплы сәркатибе. Казан дәүләт университетының журналистика факультетында укый (читтән торып), Мәскәүдәге Максим Горький исемендәге Әдәбият институтының шигърият факультетын  тәмамлый (1982, читтән торып). «Орфей» әдәби берләшмәсен җитәкли. Яшьләрнең «Ника» театр-студиясен оештыруда башлап йөри.
1990-1995 елларда Чаллының «Континент» шәхси банкы ярдәме белән Алабугадагы Марина Цветаева музеен оештыруда катнаша һәм беренче директоры була.
1995 елда Мәскәү өлкәсенә күчә. 1995-2000 елларда «Дорожный патруль» журналының җаваплы сәркатибе.
Иҗаты
Шигырьләре республика көндәлек матбугатында 1970 еллар урталарында басыла башлый. Аннары шигырь шәлкемнәре үзәк газета-журналларда («Комсомольская правда», «Новый мир», «Работница», «Кругозор»), күмәк җыентыкларда («Город моей мечты», К,, 1976; «Свидание», К., 1978; «Лебеди над Челнами», М., 1980; «Лицо души», Чиләбе, 1981) басылып чыга. 1980 елда Чиләбедә «Городские березы» шигырьләр китабы, 1984 елда Казанда (ТКН) лирик шигырьләр җыентыгы («В час предутренний»), 1985 елда Мәскәүнең «Молодая гвардия» нәшриятында икенче шигырь җыентыгы, 1991 елда «Отнеси меня к реке» китабы Һ. б. нәшер ителде.
Пьесалар язу, шул исәптән кинодраматургия белән дә шөгыльләнә.
Гаиләсе
Ире Чаллы халык театры режиссеры булып эшләгән. Игезәк уллары (1977 елгы) Руслан, Тимур. Бер улы 1995 елда вафат (үтерелгән), кабере Чаллының Яшьләр зиратында.
(9436) Shudo
(9436) Shudo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кутырлы
Кутырлы — Олы Кызыл елгасы кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Әбҗәлил районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Кызыл елгасының сул ярыннан 158 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Уборки (Рэчыцкий районы)
Уборки  (Уборкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Кутырлы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Уборки (Рэчыцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кутырлы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9436) Shudo
Тарихы
1997 елның 1 мартында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EB» саналган.
Богданки (Великопольское воеводалыгы)
Богданки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Порожняя (Печора кушылдыгы)
Зур Порожняя — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Верхлесе
Верхлесе — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пейнтсвилл (Кентукки)
Пейнтсвилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пейнтсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17001) 1999 CT54
(17001) 1999 CT54 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CT54» саналган.
Елена Картавенкова
Елена Анатольевна Картавенкова (1985 елның 25 гыйнварында туган) — Россия футболчысы, ярымсакчы. Россиянең халыкара класслы спорт мастеры.
Клубная карьерасы
Омск «Динамо»сы тәрбиәләнүчесе. Тренеры — Е.М. Сычев. Кызыл Армия «Боевое Братство» командасы өчен чыгыщ ясый. 2002 елда «Центр-2» җыелма командасы составында 19 яшькә кадәрге кызлар арасында Россия чемпионы була. .
2003 елда Ногинск «Надежду» футбол командасы өчен чыгыш ясый. 2006 елда беренче дивизионда чыгыш ясаган Пермьнең «Звезда-2005» командасы уенчысы була. Команда аның катнашлыгында беренче сезон нәтиҗәләре буенча югары дивизионга чыкты.
2007 елдан 2008 елга кадәр «Рязань-ВДВ» клубы составында була. Команда белән бергә 2008 елгы "Кубанская весна" турнирында да катнаша.
2009 елда сезон нәтиҗәләре буенча туктаган Тольяттиның «Лада"командасы өчен чыгыш ясый . Шуннан соң Омскиның «Иртыш» командасы өчен беренче дивизионда чыгыш ясый. . 2011 ел башында «Рязань-ВДВ» ка әйләнеп кайта, анда ел дәвамында уйный. 2012 елның апрелендә ул имгәнү сәбәпле, клуб белән контрактны өзә.
Казанышлары
Россиянең беренче дивизионы көмеш призеры: 2006
HD188383
HD188383 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Олег Гайнетдинов
Гайнетдинов Олег Инсаф улы (19 август 1949 ел) — совет галиме, уйлап табучы, югары мәктәп укытучысы. Техник фәннәр докторы.
Биографиясе
Гайнетдинов Олег Инсаф улы 1949 елның 19 августында Башкорт АССР ы Ишембай шәһәрендә туган.
1-нче шәһәр мәктәбен тәмамлагач, Чиләбе политехник институтына укырга керә, аны 1972 елда тәмамлый. 1980 елда кандидатлык диссертациясе, 1992 елда Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һава инженерлык академиясында докторлык (1992) диссертациясен яклый.
Уку процессын камилләштерү юнәлешендә, шулай ук тәҗрибә-конструкторлык бюросы (ОКБ) Гыйльми-тикшеренү институты (НИИ) мәнфәгатләрендә башкарылган эшләр һәм авиацион сәнәгате предприятиеләренең фәнни-тикшеренү эшләре җитәкчесе. Техник фәннәр докторы (1993), профессор (1993), РФ югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре (2007). 1997 елдан 2009 елга кадәр — Тамбов Югары хәрби авиацион инженерлык училищесының (ВАФИРЭ — ВИ) физика кафедрасы начальнигы.
Гыйльми эзләнү юнәлеше
педагогикада — хәрби уку йортларында белем бирү проблемалары һәм физика укытуда инновацион технологияләрне куллану.
техникада — анализ методологиясе һәм самолетларның изү характеристикаларын күтәрү максатында артыгын тирбәнү системасында гироскопик үзара бәйләнешне булдыру.
Педагогик эшчәнлеге
Сигез техник фәннәр кандидаты һәм докторы әзерләгән.
РФ Оборона министрлыгының хәрби белем бирү идаралыгы карамагында физика буенча методик совет әгъзасы; училищеның диссертация һәм гыйльми-техник советы әгъзасы; фән һәм техниканың физика проблемалары буенча семинар җитәкчесе.
Наградалары
«ССРБ-ның уйлап табучысы», «РФ югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре» күкрәк билгеләре «Оборона министрлыгына 200 ел», «Хезмәт батырлыгы өчен» медалләре белән бүләкләнгән.
Сылтамалар
http://army-news.ru/2010/05/gajnutdinov-oleg-insafovich
Әдәбият
Тамбовская энциклопедия : ТЭ / [авт. ст. Абрамов А. М. и др.]; гл. ред. Л. Г. Протасов. — Тамбов : Изд-во Юлиус, 2004 (Дип. ООО фирма Юлиус). — 708 с. : ил., карт., портр., цв. ил., карт., портр.; 27 см; ISBN 5-98407-003-0 (в пер.) Стр. 122.
Климовка (Чиләбе өлкәсе)
Климовка (Климовка) — Чиләбе өлкәсенең Чесма районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76%), татарлар (7%), казахлар (10%).
Камара-Иоль
Камара-Иоль — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Зырянская Ежуга елгасының сул ярына тамагыннан 29 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Калаорра
Калаорра — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нуаретабль
Нуаретабль — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Рәйхана Гыйльманова
Рәйхана Гарифулла кызы Гыйльманова (кыз фамилиясе — Мәсагутова; Райхана Гарифулловна Гильманова; 1954 елның 25 гыйнвары, Өчбүләк, Федоровка районы, Башкорт АССР, СССР) — журналист, Башкортостан Республикасының матбугат һәм массакүләм мәгълүмат чараларының атказанган хезмәткәре (2001), Россия журналистлар союзы әгъзасы, берничә массакүләм мәгълүмат чаралары мөхәррире. 1987-1993 елларда Башкортстанда иҗтимагый экологик һәм протест хәрәкәтендә актив катнашучы. Ачык җәмгыять институтының (Open Society Institute, OSI) мәдәният проблемалары турында язган журналистларның Бөтенрусия конкурсы лауреаты (1997), качаклар проблемалары турында иң яхшы басмалар өчен Бөтенрусия «Бергә» («Вместе») конкурсында җиңүче (2002), Бөтенрусия журналистика «Алтын Гонг» («Золотой Гонг») конкурсы лауреаты (мәдәни сораулар буенча иң яхшы материал — 2002), «Көч куллануны туктатыйк» («Остановим насилие») дигән Беренче Бөтенрусия милли конкурс лауреаты (2003).
Тәрҗемәи хәле
1954 елның 25 гыйнварында Башкорт АССР Федоровка районының Өчбүләк авылында туган.
1971 — Бала-Чытырман урта мәктәбен тәмамлый.
1975 — Стәрлетамак дәүләт педагогика институтының филология факультетын тәмамлый (2012 — Башкорт дәүләт университетының Стәрлетамак филиалы).
1975-1977 – Федоровка район гәзите «Җиңүгә» (2007 — «Ашкадар таңнары») бүлек мөдире.
1979 — ВЛКСМ ҮКның Югары Комсомол мәктәбенең (ВКШ при ЦК ВЛКСМ — Мәскәү, хәзергә — Мәскәү гуманитар университеты) журналистика бүлеген тәмамлый, анда ул танылган Россия журналистларының (Инна Руденко, Лидия Графова, Ярослав Голованов, Симон Соловейчик һәм башкалар) махсус курсларын тыңлый.
1979-1985 — Стәрлетамак дәүләт педагогика институтының рус теле кафедрасы ассистенты.
Өфедә журналист эшчәнлеге
1985-1991 — «Вечерняя Уфа» гәзите хәбәрчесе. Август путчы көннәрендә (1991 елның 18-21 августы) һәм аннан соң бер атна Рәйхана Гыйльманова «Волга-Урал» гәзите нигезендә ике битле A5 форматындагы  «В последний час» («Соңгы сәгатьтә») дигән гәзит бастырып чыгарды. Гәзит активистлар төркеме белән бөтен шәһәр буенча таратылды. 1991 елда Рәйхана Гыйльманова «Уфимская воскресная газета»сының (1992 — «Воскресная газета») нигез салучы һәм баш мөхәррире урынбасары булды. Гәзит тиражы беренче елларда 100000 данәдән артты  — региональ гәзит өчен бу бик зур тираж.
1994 елда Өфе мэры М.А.Зайцев чакыруы буенча мэриянең матбугат үзәге җитәкчесе булып эшләде. Бу постта ул шәһәр өчен Өфе сәнгать галереясе бинасының төп өлешен саклап кала алды (бинаның бер өлеше элегрәк коммерция милегенә күчкән иде). 1995 елда ул мэриянең матбугат үзәге җитәкчесе вазифасыннан китте һәм «Воскресная газета»ның баш мөхәррир урынбасары булып кайтты. Шул ук елны ул гәзитнең медицина темасы кушымтасы «Будь здоров — не болей!»ның («Сәламәт бул — авыру булма!») нигез салучы һәм мөхәррире булды.
thumb|left|200px|Рәйхана Гыйльманова (сулда) һәм [[Лидия Графова]] 2002 елда ул Россиянең әйдәп баручы журналистлары өчен Халыкара журналистика үзәге ICFJ (Журналистлар өчен халыкара үзәк) тарафыннан оештырылган «Яңа офыклар: медиа менеджерлар өчен уңыш ачкычлары» («Новые горизонты: ключи к успеху для медиаменеджеров») семинарында укыды һәм, үз проектын яклап, халыкара сертификатын алды. 2000-нче елларда «Воскресная газета» Башкортостанда төбәк, шәһәр бюджетына яки зур бизнес акчасына бәйле булмаган бердәнбер гәзит иде. 2006 елда редакциянең бер өлеше гәзитне ООО «Альтернативное подписное агентство по РБ»га сатырга булды. Бу карар белән риза булмаган журналистлар, шул исәптән Рәйхана Гыйльманова, эштән киттеләр. 2008 елда «Воскресная газета» чыгудан туктый. 2006-2007 — «Охрана труда и промышленная безопасность» республика гәзитенең баш мөхәррире. 2007-2012 — «Уфимская неделя (гәзит)» гәзитенең мөхәррире. 2013 — «Наша Версия (гәзит)» гәзитенең региональ кушымтасының баш мөхәррире. Бу чорда гәзит эчә торган су чыганагының санитар саклау зонасында агач эшкәртү заводы төзелешенә каршы торучы «Антикроношпан» иҗтимагый хәрәкәтенә актив ярдәм күрсәтте. Башкортостанның шиханнарын яклап материаллар бастырды. Гәзит республиканың кискен экологик проблемаларын актив тикшерде һәм ачты. Ятимнәргә, инвалидларга һәм сугыш ветераннарына торак бүлүдәге хокук бозулар буенча тикшерүләр дә бастырылды. thumb|200px|Рәйхана Гыйльманова һәм [[Михаил Горбачев]] 2014 – «Башмедиа» мәгълүмат агентлыгы редакторы. Рәйхана Гыйльманова социаль һәм сәяси, мәдәният, сәламәтлек саклау, мәгариф темаларын, мигрантлар һәм мәҗбүри күчерелгән кешеләрнең проблемаларын яктырта. Ул гәзит укучыларының чиновникларның эшлексезлеге, хезмәт законнарын, гражданнарның хокукларын бозу турындагы мөрәҗәгатьләре белән эшли.
Гыйльманова күренекле Россия сәясәтчеләре һәм танылган мәдәният эшлеклеләре белән очраша һәм интервью ала. Алар арасында ул вакытта хурланган Б.Н. Ельцин, СССР халык депутатларының Беренче съездында Михаил Горбачевка альтернатива итеп СССР Югары Советы Рәисе вазифасына үз кандидатурасын тәкъдим иткән А.М. Оболенский, Валерий Фокин, Алексей Козлов һәм башкалар.
Журналист тикшерүләре
Рәйхана Гыйльманованың бер белгечлеге — тикшерү журналистикасы. Аларның берсе «Вечерняя Уфа»да бастырылган. Журналист Өфенең Ленин районында социаль торак бүлүдә зур хокук бозулар ачыклаган. Рәйхана Гыйльманованың тагын бер тикшерүе нәтиҗәсе — Өфедә архитектура һәйкәлләренең җимерелүенә китергән республика хакимиятенең җинаять алдавын ачыклау. 2009 елның 2 декабрендә Башкортостан хакимияте Республика тарихи-мәдәни агач архитектура музеен булдыру турында 1345-Р боерыгын кабул итте. Музей булдыру вәгъдә ителгән программа кысаларында дистәләгән агач биналар сүтелде, аларның күбесе дәүләт тарафыннан сакланган һәйкәлләр иде. Массакүләм мәгълүмат чаралары 10 гектарда Өфе агач архитектурасы һәйкәлләре һәм «халыкара авыл» урнаштырылачагы турында яздылар. Музей хезмәткәрләре һәм җитәкчелеге булдырылды. Тикшерү барышында Рәйхана Гыйльманова агач архитектураның бу уникаль һәйкәлләренең череп беткән калдыкларын складларда түгел, ә ачык күк астындагы чүлдә тапты. Гыйльманованың «Дәүләт башка сакламый» («Государством больше не охраняется») мәкаләсен бастыру нәтиҗәләре буенча тикшерү үткәрелде. Фактлар дөрес дип таныла; музей дирекциясе таркатыла. Ләкин республика прокуратурасы җинаять эше кузгатмады.
Иҗтимагый эшчәнлеге
Рәйхана Гыйльманова — Башкортостандагы экологик һәм протест хәрәкәтендә катнашучы. Төбәкара атомга каршы хәрәкәттә катнашты, бу хәрәкәт эшчәнлеген яктыртты. 1989 елда Башкортостан сайлаучылар һәм депутатлар ассоциациясе (БАИД) нигезләүчеләрнең берсе — Ф.Р.Нигматуллин, В.Л.Радзиевский, И.И.Безымянников, Б.Н.Мисенжников, В.И.Прокушев, А.В.Шаронов, Н.И. Кашников, Л.М.Ильясова, И.З.Фархутдинов белән бергә. Ассоциациянең уставы һәм программасы авторларының берсе һәм БАИД идарәсе әгъзасы. БАИД барлык дәрәҗәдәге депутатларның беренче демократик сайлауларын оештыруда актив катнашты. Ассоциация — Башкириянең иҗтимагый оешмалары комитетын булдыру инициаторларының берсе һәм аның коллектив әгъзасы. Яңа оештырылган комитет 3-7 мең кешене җыйган берничә митинг үткәрде. 1990 елда «Уфахимпром» ачык акционерлык җәмгыяте (ОАО «Уфахимпром») гаебе аркасында Өфе су белән тәэмин итү системасына зур күләмдә фенол эләкте. Моңа җавап итеп Иҗтимагый оешмалар комитеты «Яшел чылбыр» («Зеленая цепочка») массакүләм кампания оештырды: куллар тоткан кешеләр чылбыры бөтен шәһәргә сузылды. Халык басымы астында техноген авария чыганагы консервациялана. 1995 елда Рәйхана Гыйльманова бер мандатлы 5-нче сайлау округы буенча Дәүләт Думасына депутатлыкка кандидат итеп күрсәтелгән. Ул 9 кандидат арасыннан икенче урынны алды, бизнесмен һәм милләтчелеклы «Рус» иҗтимагый берләшмәсе лидеры Александр Арининга оттырды.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
Шәһәр һәм республика вакыйгаларын яктырту буенча конкурслар җиңүчесе дип кат-кат танылды.
Эймур
Эймур (Eymur ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Табаи
Табаи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Макан
Макан — Таналык елгасы кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Хәйбулла районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таналык елгасының сул ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: