cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иветт Тот
Карьера
Киләсе сезонда спортчы Австриядә һәм Хорватиядә яшүсмерләр Гран-При этапларында катнаша. Төрле халыкара турнирларда да яхшы старт ала. Декабрь аенда өченче тапкыр Маҗарстан чемпионы була. 2016 елның гыйнвар ахырында Братиславада Европа чемпионатында ул континентның әйдәп баручы фигуралы шуучылары арасында финишка килә. Март аенда Иветт Дебреценда яшүсмерләр арасында дөнья чемпионатында катнаша, анда сигезенче урынны ала һәм Маҗарстан өчен икенче сезонда чемпионатка ике хатын-кызны белдерү хокукын яулый. Апрель аенда Бостонда өлкәннәр арасында дөнья чемпионатында спортчы финал өлешенә чыга алмый.
Олимпия уеннары алды сезонында ул инде өлкәннәр арасында гына чыгыш ясый: Словакиядә Непела мемориалында ул унлыкны йомгаклый. Аннары Ригада икенче урынны ала. Эстониядә Таллин трофеен алтынчы булып тәмамлый. Декабрь аенда ул дүртенче тапкыр милли чемпион була. 2017 елның гыйнвар ахырында Европа чемпионатында кыска программада 6 нчы урынны ала һәм шул рәвешле финал өлешенә чыга. Ирекле программада 8 нче була һәм гомуми зачётта да 8 нче урында урнаша, шул ук вакытта карьерадагы барлык югары нәтиҗәләрне дә яхшырта. Март ахырында Хельсинкида узган дөнья чемпионатында ул финал өлешенә уза һәм егерменче урынны ала. Шул ук вакытта квалификацияне уза һәм Көньяк Кореяда узачак Олимпия уеннарына үз иле өчен юллама ала.
Маҗарстан спортчысы өчен олимпия сезоны бик катлаулы була. Ике сезон арасында һәм сезон башында ул ныклап дәвалана, күп ярышларда катнашмый. Декабрь уртасында гына ул ил чемпионатында старт ала һәм икенче урынны яулый. 2018 елның гыйнвар урталарында ул Мәскәүдә Европа чемпионатында чыгыш ясый, аны ул унөченче урында тәмамлый. Февраль ахырында Кореяда Олимпия уеннарының шәхси турнирында фигуралы шуучы зур авырлык белән ярышларның финал өлешенә уза, анда егерме өченче урынны ала. Март ахырында Миландагы 2018 елгы дөнья чемпионатында ул ирекле программага уза һәм шулай ук егерме өченче урында урнаша.
Козьмодемьянск (Советский районы)
Козьмодемьянск (Козьмодемьянск, Козьмодемьянск) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Шапада (Риу-Гранди-ду-Сул)
Шапада  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рейнбоу (Калифорния)
Географиясе
Рейнбоу халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасёлки (Данилавицки авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вайтвуд (Көньяк Дакота)
Вайтвуд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайтвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Лагард (Арьеж)
Лагард (Lagarde) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Мирпуа кантонына карый.
Камлакан
Камлакан (Kamlakan ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Котб
Котб — Алтын Урда чоры әдибе. Үз заманының гаять сәләтле, укымышлы кешесе.
Якынча 1297 елда дөньяга килә. Аны еш кына мишәр татарлары белән бәйлиләр. XIV гасырның урталарында вафат була.
Котбның хәзерге әдәбиятка бары бер әсәре мәгълүм — «Хөсрәү вә Ширин» поэмасы. Ул 1342 елда Сарай шәһәрендә язып бетерелгән. Әсәрнең 1383 елда Мисырда Бәркә Фәкыйһ тарафыннан күчерелгән кулъязмасы Париж милли китапханәсендә саклана.
Рудельцхаузен
Рудельцхаузен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
HD196001
HD196001 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Винцентув (Великопольское воеводалыгы)
Винцентув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Штефан-Одоблежа
Штефан-Одоблежа — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Винцентув (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Капелей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Штефан-Одоблежа
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нур (Артуклу)
Нур (Nur) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Артуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17449) 1990 OD5
(17449) 1990 OD5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 27 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OD5» саналган.
Саката (шәһәр)
Саката — Япония дәүләтенең Ямагата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саката шәһәре 2005 елның 1 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 114964 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 191 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 602.79 км² тәшкил итә.
Казе Оби (Парма)
Казе Оби — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Оби Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Липова (Бжезький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильбу
Вильбу — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
(9835) 1984 UD
(9835) 1984 UD — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 17 октябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 UD» саналган.
Данрит (Индиана)
Данрит  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беязевлер (Чукурова)
Беязевлер (Beyazevler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Чукурова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Виктория күле
Атамасы
Җирле халык күлне Ньянза (собственно 'күл') дип атап йөртә.
Дж. Спик аңа Виктория ханбикәсенең (патшабикә) исемен биргән. 1920 елга кадәр ул быры тик Виктория-Ньянза (Виктория-Ньянца) дип йөртелгән. Хәзерге вакытта күл өч мөстәкыйль дәүләтнең биләмәсендә ята, шуңа да һәр илдә халык этнонимыннан барлыкка килгән атамалары байтак. 1960 елларда бу дәүләтләр уртак исем бирергә киңәшләшә. Өч илдә дә бердәй кулланылган Ухуру (Uhuru), — 'азатлык', 'бәйсезлек'; Ширикишо (Shirikisho) — 'берләшмә', Умоджа (Umoja) — 'бердәмлек' дигән атамалар тәкъдим ителә. Әмма карар кабул ителми.
Барлыкка килүе
Күл Көнчыгыш-Африка яссылыгының төньяк өлешендә сөзәк тектоник бөгелешне били, төньяктан лавалы агымы белән буалган. Күл антропоген чоры уртасында барлыкка килә. Мәйданы плювиаль дәверләрдә бигрәк тә зур була. Борынгы күл көнбатышка Альберт күленә коя һәм аннары Виктория-Нил елгасы аша Мерчин шарлавыгы барлыкка килгән җирдә Нил системасына ага. Виктория күле һәм төньяктарак яткан Кьога күле — борынгы сулыклар реликтлары.
Европалыларның күлне ачуы
1858 елның 30 июлендә инглиз сәяхәтчесе һәм тикшеренүчесе Джон Хеннинг Спик европалыларга Ньянза күлен ача һәм аны патшабикә Виктория хөрмәтенә атый. Аның сәяхәтеннән язмалар кала, анда җирле халыктан алган мәгълүматлар буенча күл Нил елгасының башы дигән фараз куя. Лондонга кайткач, Король географик җәмгыятендә Нил елгасының башын ачуы турында игълан итә. 1860 елда Спик Виктория күлендә тагын да бер экспедицияне җитәкли, аның барышында күлгә койган Кагера елгасын, шулай ук күлдән агып чыккан Виктория-Нил елгасын ача, ул Зәңгәр Нил белән кушылып, Нил елгасын барлыкка китерә. Виктория-Нил елгасы буйлап аска төшеп, аннары коры җирдән шул ук җирне үтеп, ул Нил елгасының башын тапканын исбат итә. Шуңа карамастан, Аурупада «New York Herald Tribune» гәзите корреспонденты һәм билгеле сәяхәтче Генри Стэнли экспедициясе кайтканга кадәр бәхәсләр дәвам итә. Ул Африкага өч экспедиция оештыра, беренчесендә Виктория күленә юллана һәм Спикның фикерен раслый.
Климаты
1956-1978 еллар өчен уртача явым-төшем миллиметрларда
Географиясе
Күл саванна белән уратып алынган, төньяк-көнбатышта ярларына дымлы яфрак коючы - мәңге яшел экваториаль урман терәлеп тора (башлыча икенчел). Күл күбесенчә атмосфера явым-төшем исәбенә һәм күп санлы елга сулары белән туклана, алар арасында Кагера елгасы - Нил елгасы инеше дә бар. Елгалардан уртача еллык керем 114 км³ тәшкил итә (елгалардан 16 км³, атмосфера  явым-төшемнәреннән 98 км³) Агым (21 км³) Виктория - Нил елгасы буйлап башкарыла һәм Оуэн-Фолс гидроэлектростанциясе белән көйләнә. Күлләрдә су күләменең уртача еллык тирбәлеш амплитудасы 0,3 м. (45 ел эчендәге күзәтүләр буенча еллык максималь күләме 1,74 м). Тропик яшенле яңгырлар вакытында давыллы җилләр барлыкка китергән көчле штормнар хас.
Көнчыгыш яры янында — алмаз һәм алтын чыгарыла. Күл белән Һинд океаны яр буен Кисуму — Момбаса һәм Мванза — Таборы — Дар-эс-Салам тимер юлы тоташтыра.
Күлнең төньяк яр буен экватор кисеп үтә. Күл иң югары 80 метр тирәнлеге белән иң тирән күлләргә карый.
Күл суның күләмен кушылдыкларына караганда яңгырлардан күп ала.
Күл тирә-ягында 30 миллионлап кеше яши. Күлнең көнбатыш һәм көньяк ярларында европалылар килгәнгә кадәр күпкә алдан кофе үстерә белгән хайя халкы яши.
Хайваннар һәм үсемлекләр дөньясы
Виктория күлендә балыкның 200-дән артык төре исәпләнә, алардан башлыча промысел балыгы булып тиляпия һәм нил алабугасы тора.
Яр буйларында һәм утрауларда цеце чебене яши.
Рубондо
Күл биләмәсендә тыюлыклар һәм милли парклар бар. Рубинны — Island Rubondo (450 км²) утравының Милли паркында тирә -як мохитне саклау максатыннан машинада йөрергә ярамый, бу җәяүләп йөрү вакытында хайваннарны якыннан күрергә мөмкинлек бирә.
Утрауда эре ерткыч җәнлекләр юк, Рубондоның хайваннар һәм үсемлекләр бик бай һәм күп төрле. Куе урман, саванна, сирәк урман һәм сазлыкларның ярашып килүе кайбер уникаль булган күп төрле хайваннарның үзенә кызыктырып торган яшәү шартларын булдыра. Мәсәлән,ситатунга (сазлыкларда яши торган антилопа) Танзаниядә тик Рубондо утравында гына очрый. Ситатунганың тояклары нык сузылган (10 см) һәм киң аерылган. Моннан тыш, биредә фил, мөгезборын, жираф, кылыч мөгезле антилопалар, бегемот, крокодил, шимпанзе, яшел мартышка, дикобраз, мангуст, бәләкәй антилопаны йота алырлык питоннар, мамба, кобра, кара елан, күп санлы күбәләкләр һәм кошлар: бөркет, голиаф-селләр яши.
Экологик хәле
Күлнең экологик хәле җирле халык санының тиз артуы,  яр буе урманнарын кисү, чит илгә балык чыгару индустриясенең нык үсүе, экзотик үсемлекләрнең һәм хайваннарның килеп чыгуы һәм үстерелүе, урындагы балыкның 50 процентыннан артыгының  юкка чыгуы (элек чуар алабуганың гына 400 чамасы төре исәпләнгән),  яр буе авылларының канализация сулары агуы аркасында җитди куркыныч астында тора.
Күл балыгын арттыру максатында күл суларына нил алабугасы җибәрелә, бу урындагы балыкларның күп төрнең юкка чыгуына китерә. Китерелгән зыян чиксез зур.
Эвтрофикация һәм пычрак суларның агып төшүенең артуыннан тыш күлнең интенсив коруына су лилияләре дә булышлык итә. Бу төче суда үсә торган чыдамлы һәм яхшы үрчүе белән аерылып торган үсемлек XX гасырда Африкага бизәү сыйфатында кертелә. Шул вакыттан алып алар тиз тарала. 1990 еллар азагында су лилияләре Виктория күле балыкларының кискен кимүенә китерә, чөнки лилияләр судан кислородның нык зур күләмен йота. Моннан тыш аның мыекчалары һәм яфраклары күлдән суның агып килүенә һәм агып китүенә комачаулый, балык тотуны кыенлаштыра. OSIENALA су лилияләрнең таралуын күзәтә һәм аларның санын арттырмау өчен чаралар күрә.
Навасёлки (Дварэцки авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Маяк (Падь кушылдыгы)
Маяк  — Россия территориясеннән ага торган елга. Курган өлкәсе, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Падь елгасының сул ярына тамагыннан 14 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Миасс елгасы Чиләбе каласынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Трёхречье (Киров өлкәсе)
Трехречье (Трехречье) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Шапада-Гауша
Шапада-Гауша — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Виняри (Великопольское воеводалыгы)
Виняри  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17450) 1990 QO4
(17450) 1990 QO4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 23 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QO4» саналган.
Рельез-Велли (Калифорния)
Рельез-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Рельез-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нямга
Нямга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Кече Паток елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Food For Life
«Харе Кришна — тормыш азыгы» тамырлары белән Һинд мәдәниятенә китә һәм максаты белән борынгы Ведик кунакчыллык йоласын янә торгызу күрә. Оешма турында (Халыкара коткару комитеты), массакүләм мәгълүмат чаралары (хосусан, «The New York Times» газетасы) һәм (Нельсон Мандела кебек) мәшһүр иҗтимагый һәм сәяси эшчәннәре мактап сөйләгәннәр.
Тарихы
«Тормыш азыгы» Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ИСККОН) тарафыннан Көнбатыш Бенгалиядә 1974 елда ИСККОН гыйбадәтханәләреннән 10 миль тирәсендә ачлар булмасын дип теләгән Ачарья Бхактиведанта Свами Прабхупаданың туры кушуы буенча нигезләнгән. Иң элек миссия ISKCON Food Relief дип аталган һәм Кришнаизм әдәбияты сатудан килгән акчалардан «Бхактиведанта Бук Траст» нәшрияты тарафыннан финансланган. Прабхупаданың китүеннән соң беренче елларда миссия активлыгын шактый киметкән.
2004 Цунамисы
Food for Life оешмасы 2004 Һиндстан Океаны җир тетрәве һәм цунамисына җавап биргән беренче иганә азык оешмасы булган. Шул ук көнне Һиндстанның Ченнаида ИСККОН гыйбадәтханәсендә Вайшнав монахлары атна саен вегетариан азыгын әзерли торган булганнар һәм бәла турында ишеткәннәр. Алар шунда ук Һиндстанның көньяк-көнчыгыш яр буенда иң зыян күргән урыннарга йөгергәннәр һәм әзерләнгән яшелчә кари белән меңнәрчә кешеләрне сыйлаганнар. Киләсе 6 айда Шри Ланкада, Һиндстанда, Европада, АКШ-ында һәм Австралиядә USA and Australia Food for Life волонтёрлары медицина ярдәме, су, кием һәм Коломбода ИСККОН ятимнәр йортында Bhaktivedanta Children's Home балaлар өчен сыену белән 350 000-нән артык яңа пешерелгән азык тәэмин иткән Bhaktivedanta Children's Home.
Катрина давылы
Food for Life глобаль волонтёрлары Катрина давылына 2005 елның августында Миссиссиппи һәм Техаста урнашкан гаиләләргә веган азыклар тәэмин иткән. Көн саен 800-дән артык азык өләшелгән булган.
Пакистан җир тетрәве
Ачарья Бхактиведанта Свами Прабхупаданың мәшһүр өйрәнчеге Навайогендра Свами Махарадж җитәкчелеге астында Удһампур, Джамму, Амритсар һәм Хардвардан волонтёрлар 2005 Кашмир җир тетрәве корбаннары өчен ярдәм тәэмин итәр өчен бергә килгәннәр. Җир тетрәве булган төбәктә Удһампурда ИСККОН гыйбадәтханәсеннән эшләп волонтёрлар йөк машиналарына, эчү суы, дөге, икмәк, һәм юрганнар төягәннәр.
Рудератсхофен
Рудератсхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лакав (Арьеж)
Лакав (Lacave) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Жуллувиль
Жуллувиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
HD196022
HD196022 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Валя-Каселор (Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маш (Сарысу кушылдыгы)
Маш — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сарысу елгасының уң ярыннан 80 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Вайт-Лейк (Көньяк Дакота)
Вайт-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Маш (Сарысу кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Вайт-Лейк (Көньяк Дакота)
Тарихы
Вайт-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильдье-ле-Шато
Вильдье-ле-Шато — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Маш (Сарысу кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кемерхисар (Бор)
Кемерхисар (Kemerhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Бор илчесенә караган бер авыл (köy).
Липова (Ниский повяты)
Липова  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9836) Aarseth
Тарихы
1985 елның 15 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TU» саналган.
Вйонзова (Великопольское воеводалыгы)
Вйонзова  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Навасёлки (Дзеравновски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(17451) 1990 QF8
(17451) 1990 QF8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QF8» саналган.
Шапада-да-Нативидади
Шапада-да-Нативидади — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кәләдәһнә
Кәләдәһнә (Kələdəhnə ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Бишбалта бистәсе
Бишбалта бистәсе яки Адмираллык бистәсе (tat.lat. Bişbalta bistäse, русча Адмиралтейская слобода) - Казан шәһәрендәге тарихи бистә. Идел буе Болгары, Казан ханлыгы, Казан патшалыгы (1552 - 1708) чорларында бу Казан өлеше Бишбалта авылы, Бишбалта кирмәне, Бишбалта бистәсе дип атала. Петр I хакимлегеннән соң Казан губернасы дәверендә (1708 - 1920) Адмираллык бистәсе дип исемләнә. Совет заманыннан Казанның Киров районына кертелә. Хәзер ике исеме - Адмираллык бистәсе (русча Адмиралтейская слобода), Бишбалта бистәсе кулланыла.
Бишбалта кирмәне
Богылтау тавында якынча 1000 елда Бишбалта авылы болгарлар тарафыннан нигезләнә. Идел буе Болгары хакиме Абд ар-Рахман ибн Мөэмин төньяк чикләрен саклау өчен Богылтау тавында кирмәнгә нигез сала. Шулай ук бу болгар әмире Бишбалта кирмәне янында Казан кирмәнен нигезли. Ике кирмән Идел буе Болгары дәүләтенең төньяк чикләрендә сәүдә, һөнәрче (соңрак хәрби дә) үзәгенә әверелә.
Бишбалта авылы тирәсендә нарат һәм имән урманнары булган. Шуңа күрә болгарлар монда көймәләр ясый башлыйлар. Казан ханлыгы вакытында болгар-татарлар көймәләр Тәзик (Тәҗик) ком утравында (Бишбалта каршысында булган) ясыйлар.
Тәзик утравын руслар Кунак утравы (Гостиный) дип атыйлар. Хәзер шушы утрау Маркиз дип исемләнә.
Идел-Каспий адмираллыгы барлыкка килү
Төп мәкалә: Казан адмираллыгы буйсындырылган соң бер ярым гасыр узгач, 1718 елда патшасы Петр I тан соң илнең икенче адмираллыгын  янында нигезләргә боера.
Адмираллык Бишбалта авылы тирәсендә урнаша, озакламый аның тирә-ягында эшчеләрнең яшәгән бистәсе барлыкка килә. Адмираллык бистәсендә баш Идел флоты, Каспий диңгез флоты ясала иде. Көймәләр ясаганда татарлар, руслар, чуашлар, мариләр эшлиләр.
1722 елда император Петр I үзе Казанга килеп Адмираллык бистәсен тикшерә һәм шат булып кала. Ягъни Казанның Адмираллык бистәсеннән Фарсы походы башлана.
Дан һәм күчерү
Казан Адмираллыгы 1718-1829 елларда эшли. Бик күп хәрби, сәүдә көймәләре ясалган. Казанда ясалган көймәләр бөтен Россия сугышларында катнашалар.
1829 елда Адмираллык Әстерханга күчерә. Күчерүнең төп сәбәбе - Каспий диңгезенә якын булуы.
1920 елда Адмираллык бистәсе халкы 7798 кешене тәшкил иткән, шуларның 5399ы (69,2%) - рус, 2150се (27,6%) - татар булган.
Адмираллыкны бетергәнгә карамастан, бу бистә Адмираллык бистәсе яки Бишбалта бистәсе дип йөртелә.
Адмираллык бистәсе бүген
2005 елда шәһәр урамнарына элекке тарихи исемнәр кайтару турындагы К.Ш. Исхаков имзалаган боерык белән бистәнең үзәк Клара Цеткин урамы исеме Бишбалта урамы итеп үзгәртелде. Әмма шәһәр хакимияте алышынгач, 2006 елда боерык кире алынды.
Адмираллык бистәсе югалтуы
1956 елда бала шуклыгы сәбәпле Екатерина II Казанга килгән Тверь корабы янып бетә.
Казе Окаро (Ровиго)
Казе Окаро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Окаро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Штефан-чел-Маре (Арджеш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Без һәм безнең таулар (һәйкәл)
Без һәм безнең таулар, шулай да Без вә безнең таулар (Մե՛նք ենք մեր սարերը, менк энк мер сарери; Biz və bizim dağlar) — Ханкәнде  (Степанакерт) шәһәренә керү урынындагы калкулыкта урнашкан һәйкәл. Җирле халыкта "Карт белән карчык" (Տատիկ-պապիկ, татик-папик) атамасы кулланыла.
Тарих
Һәйкәл Әрмән ССР халык рәссамы, скульпторы Саргис Багдасарян һәм архитектор Юрий Акопян тарафыннан 1967 елда кызыл октембрян (армавир) туфыннан ясала. Азәрбайҗан ССР хакимияте каршы булуына карамастан, Таулы Карабаг өлкә башкарма комитет рәисе Мушег Оганҗанян ярдәме белән, һәйкәл Ханкәнде шәһәре янында урнаштырыла.
"Правда" газетасы хәбәр итүе буенча, "Без вә безнең таулар" озын гомерле кешеләргә багышланган дөньядагы иң беренче һәйкәл булган. Шаген Мкртчян, 1983 елгы чыганакларга нигезләнеп, һәйкәл урнашкан Таулы Карабаг регионы СССР заманында "планетаның озын гомерле кешеләр эпицентры" булуын ассызыклый. СССРның иң күп йөз яшьтән узган олы кешеләр саны бу җирләрдә яшәгән.
Һәйкәл танылмаган Таулы Карабаг Республикасы байрагында, 5 Таулы Карабаг драмы (Արցախյան դրամ ) һәм Әрмәнстан истәлекле тәңкәсендә сурәтләнгән.
Беязкөй (Сарай)
Беязкөй (Beyazköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Магнетар
Магнетар яки магнитар — бик көчле магнит кырына ия булган (1011 Теслага кадәр) нейтрон йолдыз. Теориядә магнетар барлыгы 1992 елда фараз ителгән, ә 1998 елда Бөркет йолдызлыгында SGR 1900+14 чыганагыннан гамма- һәм рөнтген нурланышын тикшереп магнетар табылган.
Магнетарның уртача яшәү вакыты 1 миллион ел. Галәмдә иң көчле магнит кыры нәкъ магнитарларда күзәтелә.
Тасвир
Магнетар - начар тикшерелгән нейтрон йолдызларның бер төре булып тора, чөнки алар Җирдән ерак урнашкан.
Магнетар диаметры 20-30 км, ләкин массасы Кояш массасыннан күбрәк. Магнетар - бик кысылган матдә, борчак бөртеге зурлыгындагы кисәге 100 миллион тонна тарта.
Кудамацу
Кудамацу — Япония дәүләтенең Ямагути префектурасында урнашкан шәһәр.
Магнетар
Тасвир
Магнетар озак яшәми, магнит кыры 10 мең елдан юкка чыга, аннан соң рөнтген нурланышы да бетә.
Кудамацу
Тарихы
Кудамацу шәһәре 1939 елның 3 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Магнетар
Тасвир
Фараз буенча галактикабызда 30 миллион магнетар бар.
Кудамацу
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 54026 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 605 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 89.36 км² тәшкил итә.
Магнетар
Тасвир
Магнетар 40 Кояш массалы массив йолдыздан формалаша.
Билгеле магнетарлар
2007 елга 12 магнетар табылган.
Дарлингтон (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нуреттин (Үнье)
Нуреттин (Nurettin) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Байрамгол
Байрамгол (Байрамгулово) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (32%), татарлар (4%), башкортлар (63%).
Мидиак
Мидиак — Россия территориясеннән ага торган елга. Курган өлкәсе, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Зюзелга елгасының уң ярына тамагыннан 28 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Миасс елгасы Чиләбе каласынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валя-Каселор (Бакеу)
Валя-Каселор — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Малоникольск (Мари Ил)
Малоникольск (Малоникольск, Малоникольск) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Валя-Каселор (Бакеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риджмарк (Калифорния)
Риджмарк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Риджмарк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудертинг
Рудертинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Дипак Чудасама
Дипак Наналал Чудасама (1963 елның 20 маенда туган) Һиндле Гуҗарати чыгышлы элек уйнаган Кения крикетчысы. Ул уң куллы биталаучы булган. "Док" буларак мәгълүм булып, Чудасама крикетчы булуы белән беррәттән сыйфатлы ортодонт буларак. Ул халыкара сенчери откан беренче Кения уйнаучысы булган.
Халыкара карьера
Дебютын 1980-енче елда ясап, Чудасама Кения өчен 1996 ел Дөнья Крикет Кубогында һәм 1990, 1994 һәм 1997 ICC Трофейларында уйнаган. Барлыгы ул 20 Бер Көн Халыкара матч уйнаган.
Аның иң күп капка хисабы стильле 122 булган бу Найробида 1997-98 Президент Кубогында Бангладеш крикет такымына каршы булган, бу Кения өчен рекорд булган. Чудасама Азия һәм Африкада берничә илләргә булган һәм шулай ук Нидерландларга барган.
Крикеттан тыш
Крикет уйнаудан башка Чудасама шулай ук Кения өчен 1982 елда, Бомбейда, Һиндстанда, Илләр Дуслыгы Өстәл Теннис Чемпионатында уйнаган. Һөнәри карьерасын дәвам итеп Чудасама Коппелл, Техаста мәшһүр ортодонт булган. Ул шулай ук практикасын ачканчы берничә ел Джексонвилль Университетында Ортодонтия укыткан.
Навасёлки (Дзятлавски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Троедворка
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
(17452) Amurreka
(17452) Amurreka — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QE10» саналган.
Әнеф
Әнеф (لأنف әл-әнф — «борын» ; Пегас ε, Пегас эпсилоны, ε Peg) — Пегас йолдызлыгының иң якты йолдызы. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +2,4m тәшкил итә.
Бу К2 спектр сыйныфылы салкын кызгылт-сары үтә зур йолдыз якынча 670 яктылык елы ераклыкта урнашкан. Әнеф Кояштан 6700 тапкыр яктырак һәм аның диаметры Кояшныкыннан 150 тапкыр зуррак. Аның өслегенең температурасы 4460 К тәшкил итә. Ул йолдызлар эволюциясендә ахыргы чорларында тора һәм аның тирәнлегендә гелийдән күмер һәм әче тудыргыч синтезе башланды инде яисә менә генә башлана. Аннары ул Бителҗәүза шикелле үтә яңа йолдыз буларак шартлана яки авыр һәм сирәк очрый торган неон-әче тудыргыч ак кәрлә йолдызына әверелә. Ул чакта аның диаметры Җирнекеннән кимрәк булачак.
Өч якын урнашкан йолдыз: Әнеф, Сәгыделмәлик (Дәлү α) һәм Сәгыделсогуд (Дәлү β) бик охшашлы. Алар бер йолдызлар берләшмәсендә (Орион Томанлыгы шикелле) барлыкка килгәннәр һәм аларны соңгы унларча миллион ел тора-бара бер берсеннән ераклаштырды. Бу өч йолдыз безнең Галактика яссылыгына караганда азмы-күпме турыпочмаклап хәрәкәт итәләр.
Тарих һәм исемнәр
Йолдызның гарәп теленнән алынган исеме Әнеф (لأنف әл-әнф — «борын», Enif, Эниф) «Пегасның борыны» белдерә.
HD196025
HD196025 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вильервье
Вильервье — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Су үлчәү посты
Су үлчәү посты - Гидрологический пост - елгаларда, күлләрдә, диңгезләрдә, каналларда, шулай ук бу җайланмалар урнашкан урында гидрологик үлчәү һәм күзәтүләр өчен төрле җиһазлар һәм кораллар җыелмасы.
Тар мәгънәдә, су үлчәү посты - гидрологик күзәтүләр үткәрә торган учреждение. Дөньядагы төп рәсми гидрологик постларга гидрологик кодлар бирелгән. Русиядә, гидрологик постларның күпчелеге Росгидромет карамагында һәм Гидрометүзәкнең"су үлчәү посты - гидросистема станциясе - гидросистема обсерваториясе "   челтәре чылбырында  аскы звено булып тора. Ләкин шулай ук суүткәргечләрдә, гидроэлектростанцияләрдә һ.б. ведомство постлары бар.
Постларның төрләре һәм рәтләре
Күзәтелгән объектка һәм күзәтелгән күләмгә карап, гидрологик постларның билгеле бер төре һәм категориясе бар:
Күзәтү төрләре
Гидрологик постта түбәндәге төр күзәтүләр үткәрелә:
Моннан тыш, кайбер постларда метеорологик күзәтүләр дә: һава температурасы, явым-төшем, карны тикшерү һ.б. үткәрелә.
Нярт-Сюю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Медянка (Олы Бирдәш кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шапада-ди-Арея
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Рәис Мөхәммәдиев
Рәис Гатаулла улы Мөхәммәдиев (01.09.1946, Башкортстан, Бакалы районы, Сазанлы) — Башкортстанда яшәп иҗат иткән фантаст татар язучысы.
Тормыш юлы
Рәис Гатаулла улы Мөхәммәдиев 1946 елның 1 сентябрендә Башкортстанның Бакалы районы Сазанлы авылында туа. Татарстанның Мөслим районы Күбәк урта мәктәбен тәмамлаганнан соң 1965 елда Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетына укырга керә. Аны тәмамлагач хәрби хезмәттә була, Себер якларында эшләп йөри.
Хәзерге вакытта Башкортстанның Чишмә районы Ибраһим авылында яши.
Иҗаты
Р. Мөхәммәдиевнең каләме исә, 3. Мәхмүдидән аермалы буларак, галәми фантастикада көчлерәк. Ул чит-ят планеталар белән бәйле, үтә дә гаҗәеп маҗаралар хакында яза, оригиналь образлар, ситуацияләр уйлап таба. Аның әсәрләре укучының аның, хисләрен баштан ахыргача киеренкелектә тота, конфликт исә иң соңгы юлларда гына чишелеп китә. Бу үзенчәлек Р. Мехәммәдиев әсәрләрен мавыктыргыч һәм кызыклы итә. Рәис Мөхәммәдиев — Галәмнең ерак чикләрендә яңадан-яңа әхлакый сынаулар белән очрашкан астронавтлар турында кыска, сeрәтләмә хикәяләр остасы.
Вйоска (Великопольское воеводалыгы)
Вйоска  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайт-Ривер (Көньяк Дакота)
Вайт-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайт-Ривер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9837) Jerryhorow
(9837) Jerryhorow — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 12 гыйнварында I. K. Horowitz тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 AA2» саналган.
Жьевиль
Жьевиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Лакур
Лакур (Lacourt) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
Липова (Опольский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Олива (Авелино)
Казе Олива — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хикари
Хикари — Япония дәүләтенең Ямагути префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Хикари шәһәре 2004 елның 4 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 53274 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 579 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 91.94 км² тәшкил итә.
Ричвейл (Калифорния)
Ричвейл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ричвейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Румансфельден
Румансфельден — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Премик Рассел Таббс
Карьерасы
1970-енче еллардан бирле ул күп артистлар белән эшләгән, мәсьәлән, Джон МакЛафлин, Нарада Майкл Уолден, Джексон Браун, Карлос Сантана, Джефф Бек, Йоко Огиноме, Сесил МакБи, Джордж Дюк, Стэнли Кларк, Джако Пасториус, Жан-Люк Понти, T.M. Стивенс, Уэйн Шортер һәм күп башкалар. Аның саксофон уйнавы "How Will I Know", "Baby Come to Me һәм "We Don't Have to Take Our Clothes Off" кебек хитларында яңгыраган.
1983 елда Премик Лонни Листон Смит-ның музыкаль төркеменә басс уйнаучысы Сесил МакБи белән кушылган. 1985 елда ул Монтрө Джаз Фестиваленда уйнаган һәм алар белән ике альбомны язган. 1991-1994 елдан ул Скарлет Ривера (Боб Дилан-ның скрипкачысы) белән тур эшләгән. Алар шулай ук Spyro Gyra өчен шоулар ачканнар. Киләсе елларда ул джаз скрипкачысы Джули Лионн Либерман, Клара Понти, Венди Старланд белән һәм 2007 елда Radio Massacre International әгъзасы буларак тур ясаган. 2011 елның ноябрендә ул Чандрика Тандон һәм Стив Горн белән тур ясаган. Күптән түгел ул Стинг, Леди Гага, Ravi & Anoushka Shankar белән чыгыш ясаган. 2012 елның апрелендә Премик, Карнеги Холлда Элтон Джон, Джеймс Тейлор, Мэрил Стрип, Дженнифер Хадзон, Бруно Марс, Катарин МакФи, Брин Терфел, Розанн Кэш һәм Винс Джилл катнашы белән Джунгли Фонды өчен Ревлон Концерты-нда катнашырга чакырылган булган. Премик гуру Шри Чинмой, Стив Брук һәм Шамбһу Вайнберг белән берничә дөнья музыкасы язмалары һәм шулай ук төрле кыска фильмнар өчен музыканы язган. 2014 елның 17 апрелендә ул "Джунгли Фонды Иганә Концерты"ның төркеменең өлеше булган, монда Стинг, Леди Гага, Бруно Марс, Элтон Джон, Тина Тёрнер, Брюс Спрингстин, Пол Саймон, Джеймс Тейлор, Диана Росс, Стиви Уандер, Билли Джоэл, Мэрил Стрип, Дженнифер Хадзон, Вилл Феррелл һәм күп башка артистлар катнашкан. Премикның Патша Филармония Оркестры белән Кройдонда 25 апрелендә уйнавы игълан ителгән булган.
Навасёлки (Дубровенски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мәгафүр Усманов
Усманов Мәгафүр Мәхмүт улы (26 март 1962 ел) — башкорт театр актеры. Башкортстан Республикасының халык артисты (2008). Театр эшлеклеләре берлеге әгъзасы (1995).
Биографиясе
Усманов Мәгафүр Мәхмүт улы 1962 елның 26 мартында Башкорт АССРның Архангель районы Кызгы авылында туган. Атасы урман кисүче булып эшләгән.
Мәгафүр Мәхмүт улы 1987 елда Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтын (Рифкать Исрафилов курсы) тәмамлый һәм Арыслан Мөбәрәков исемендәге Сибай башкорт дәүләт драма театрында эшли башлый. 1989 елдан Башкортстан Республикасы Милли яшьләр театры актеры.
Башкарган рольләре
Заһир («Галия», К. Таһировның шул ук исемле повесте буенча)
Карт ир («Корон» — «Лавина», К. Джюдженогл)
Король («Роза яки мин?», А. Дилмөхәммәтов)
Юламан карт («Мәхәббәт һәм нәфрәт», Зәйнәп Биишева),
Тимербай — «Алтын балта», С. Сурин)
Жантык («Мәхәббәтл турында легенда» Г. Мусрепов)
Хан, Куандык («Курай авазы», Наил Гаетбаев)
(17453) 1990 RQ9
(17453) 1990 RQ9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мәгафүр Усманов
Башкарган рольләре
Сәлим («Ак калфак», М.Фәйзи)
Карт Адмирал («Мәхәббәт реестры», Ф.Бүләков)
(17453) 1990 RQ9
Тарихы
1990 елның 14 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 RQ9» саналган.
Мәгафүр Усманов
Башкарган рольләре
Генерал («Карачкы», П. Барбазюк)
Юлай Азналин («Салават», Мостай Кәримнең «Салават. Өн аралаш җиде төш» трагедиясе буенча)
Синьор Монтекки («Ромео һәм Джульетта», Вильям Шекспир)
Карт Аҗмагол («Башкорт тоткыны», Мостай Кәрим)
Кыш бабай («Кем аждаһаны уята?», Л. Искужин)
Сарафанов («Өлкән ул», А.Вампилов)
Байназар («Карт кияүләр, яки Шомбай кода», Ф.Бүләков)
Комик рольләре:
Журден ханым («Яртакыл Журден» — «Полоумный Журден», М. А. Булгаков)
Әмир («Авылга кыз килде», Наил Гаетбаев)
Рәхмәтулла («Алтылы кызга бер кияү», Т. Миңнуллин) һәм башкалар.
Балалар өчен спектакльләрдәге рольләре: Сарыбай («Акбай ник күңелсез?» Т. Миңнуллин)
Вәзир («Кәлиф ләкләк» — «Калиф-аист»; В. Гауфның шул ук исемле әсәре буенча)
Кырмыска (К. И. Чуковскийның «Чыңкылдык чебен» — «Муха-цокотуха» әкияте буенча) һәм башкалар.
Усманов Мәгафүр Мәхмүт улы — үзенчәлекле актер. Аңа нәфис кыяфәт, сыгылмалык, импровизациягә осталык хас. 50-гә якын төрле пландагы (комик рольләр, балалар өчен спектакльләрдәге рольләр, җитди рольләр) рольләр башкара. Рольләренә ачык гәүдәләндерү һәм эчкерсез тойгылар хас. Тирән фәлсәфи мәгънә һәм трагизм белән сугарылган Адмирал образы («Мәхәббәт исемлеге», Бүләков) иң уңышлы эшләренең берсе була.
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
Башкортстан Республикасының халык артисты (2008).
Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1994).
«Жест» халыкара пластика фестивале лауреаты, (Уфа, 1994).
Гөлшат Зәйнашева
Гөлшат Хисам кызы Зәйнашева (1928 елның 13 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Чаллы кантоны, Иске Теләнче — 2005 елның 1 апреле, РФ, ТР, Казан) — күренекле татар шагыйрәсе, драматург, Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе иясе (1991), Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (1969 елдан). Татарстан АССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1988).
Тәрҗемәи хәле
1928 елның 13 гыйнварында Татарстан АССРның Чаллы кантоны (1930 елдан Сарман районы, 1937 елдан Ворошилов районы, хәзерге Тукай районы) Иске Теләнче исемле авылда урта хәлле игенче гаиләсендә дөньяга килә. 1930 елда, авыл халкын күмәк хуҗалыкларга берләштерү чорында, гаиләләрне «кулак» тамгасы белән читкә сөргәндә, әти-әнисе ике яшьлек Гөлшатны ерак юлга алып чыгарга җөрьәт итмичә, Минзәлә районы Югары Тәкермән авылында яшәүче әтисе ягыннан туган тиешле апасы тәрбиясендә калдыралар. Балачагы шул авылда уза. Югары Тәкермәндә башлангыч, Хуҗамәттә җидееллык мәктәпләрне тәмамлый. Минзәлә педагогика укуханәсен тәмамлагач, 1945—1949 елларда Казан дәүләт педагогия институтының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә укый.
Хезмәт юлы
1949 елдан Татарстан радиокомитетында әдәби тапшырулар мөхәррире.