cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бребень (Марамуреш)
Бребень — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Маркус (Риу-Гранди-ду-Сул)
Сан-Маркус  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Берри (Кентукки)
Тарихы
Берри шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8938) 1997 AF21
(8938) 1997 AF21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Светлое Озеро (Мари Ил)
Светлое Озеро (Светлое Озеро, Светлое Озеро) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Олы Экипцоко
Олы Экипцоко — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Малка елгасының уң ярына тамагыннан 129 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Малка елгасы башыннан Куро-Марьин каналына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кызлар манарасы (Истанбул)
Кызлар манарасы ( Леандрова манарасы, Кыз Кулеси, тур. Кыз Кулеси ) - Истанбулның Азия өлешендә, Ускюдар өлкәсендәге Босфор утравында урнашкан. Манара - шәһәр символларының берсе. Аерым алганда, Айвазовскийның "Константинопольда Леандрова манарасы күренеше " (1848) картинасында сурәтләнгән.
Тарих
Башня белән бәйле беренче тарихи мәгълүматлар аның үзе турында гына түгел, ә ул төзелгән таш утрау турында да сөйли. Б.э. кадәр 411 елда Афина һәм Спарта арасындагы сугышлар вакытында Византия спарталылар ягына тора. Шулай итеп, Босфор бугазының Европа өлеше — Спартага, ә Азия өлеше Афиналарга күчә. Ахырда, Афина җиңә, ләкин берникадәр вакыт Византийгә каршы бернинди чара күрми. Җиңүчеләр Босфор бугазы белән идарә итү һәм аннан узучы кораблардән салым җыярга булалар.
Манара төзелешенең берничә версиясе бар. Бер версия буенча, Кыз манарасы Афина командиры Алкивиад тарафыннан Босфор бугазына Фарсы корабларының килүен контрольдә тоту өчен төзелгән. Ул таш ярда салым конторасы төзегән. Әмма ул вакытта башняның барлыкка килүе турында беркайда да искә алынмый.
Икенчесе әйтүенчә, манара император Бөек Константин идарә иткән вакытта төзелгән.
1453 елда төрекләр Константинопольне (хәзерге Истанбул) яулап алганнан соң, бу кечкенә ныгытма сакланып калган һәм оборона максатларында кулланылган. Соңрак, Мәрмәр диңгезенә караган агач маяк төзелде.
Госман империясе вакытында манара, нигездә, маяк булып хезмәт итә, төнлә һәм көндез томанлы һава торышында корабларны күрсәтә. Зур булмаган судноларны, давылда дулкыннар белән алып китмәсен өчен, куркынычсызлык өчен, манарага бәйлиләр. Рәсми бәйрәмнәр вакытында манаралардан туплар атыла. Моннан тыш, манара вакыт-вакыт төрле максатларда кулланылган. Сөргендәге яки үлем җәзасына хөкем ителгәннәр озатуга яки үлемгә җибәрелгәнче анда сакланган.
Манара берничә тапкыр каты җир тетрәүләрдән һәм янгыннардан интегә, һәм 1720 елда булган бер янгын вакытында ул тулысынча янып бетә диярлек. Бөек Визир Дамат Ибраһим-паша бу юлы таштан башня төзеп, аңа кургаш түбәсе һәм күп тәрәзәләр салынган манара өстәгән. 1829-нчы елда Кыз манарасы холера авыруы вакытында изоляция хастаханәсе булып хезмәт итә. Озакламый, 1832-нче елда, Мәхмүт II идарә иткән вакытта, манараның соңгы капиталь ремонтлары үткәрелә. 1857 елда манара маяк белән идарә итү комитеты карамагына эләгә, һәм француз компанияләренең берсенә манараны гамәлдәге маякка үзгәртеп кору йөкләнә, ул 1920 елда тулысынча автоматлаштырылган була. Манара буларак маяк йөз елга якын кулланыла.
Озын тарихы дәвамында манара маяк, төрмә һәм карантин корылмасы булып хезмәт итә. 1943—1945 елларда манара XIX гасырдагы күренешенә туры килгән модель буенча торгызылды. Манарада хәзерге вакытта ресторан урнашкан.
Легендалар
Манара төзелеше һәм аның урнашуы турында күп легендалар бар. Иң танылган төрек легендасы әйтә: төрек солтаны кызын бик яраткан. Бервакыт күрәзәче аның кызының 18 яшендә үләчәген алдан әйтә. Солтан кызының 18 яшенә кадәр манара төзергә боерык биргән. Манара төзелгәннән соң, солтан кызын үлемнән саклар өчен, манарага күчерергә боера. 18 яшь тулгач, солтан кызына чүлмәк җимеш бүләк итә. Кызы чүлмәкне ачкач, җимештә агулы елан булып чыга, ул кызны тешли, нәтиҗәдә ул алдан әйтелгәнчә үлә. Икенче риваять буенча, кыз исән кала, аны елан агуын суырып, принц коткара. Моннан исеме дә - Кызлар манарасы.
Кызлар манарасы бүген
1999-нчы елда манараны кунаклар өчен ачу максатыннан, анда капиталь ремонт үткәрелә. Моннан соң, бер елдан соң, туризм проекты кысаларында, манарада ресторан һәм мәдәният үзәге урнашуы игълан ителде. Бүгенге көндә туристлар һәм манарадагы башка кунаклар өчен ресторан, кафе, бар, күзәтү мәйданчыгы һәм сувенир кибете ачык. Кечкенә көймәләрдә кунаклар Кабаташ (Европа өлеше) һәм Ускюдар (Азия өлеше) причалларыннан манарага керә ала.
Таба
Таба - кыздырып пешерү өчен җайланма — гадәттә кырыйлары югарыга каратып бөгелгән түгәрәк металл пластинка.
Орбайсета
Орбайсета — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мемик (Сивриһисар)
Мемик (Memik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Спрингвилл (Висконсин)
Спрингвилл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герольсбах
Герольсбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16434) 1988 VO3
(16434) 1988 VO3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 11 ноябрендә Ё. Осима тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VO3» саналган.
Баһчели (Каракөпрү)
Баһчели (Bahçeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жирона
Жирона (Gerona, Girona) — Испаниянең Каталония автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Фессанвилье-Маттанвилье
Фессанвилье-Маттанвилье — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Жирона
Тарих
Рум империясе заманында нигезләнгән.
Шидлувек (Млавский повяты)
Шидлувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пагост (Жыткавицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мамошинка
Мамошинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Молома елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тинь (Польша)
Тинь  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тальки (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Тальки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тогане
Тогане — Япония дәүләтенең Тиба префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тогане шәһәре 1954 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 61591 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 689 кеше тәшкил иткән.
Казачекаме (Перуҗа)
Казачекаме — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Тогане
Географиясе
Шәһәр территориясе 89.34 км² тәшкил итә.
Казачекаме (Перуҗа)
Географиясе
Казачекаме Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Цепеш-Воде (Констанца)
Цепеш-Воде — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(8939) Onodajunjiro
(8939) Onodajunjiro — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BU1» саналган.
Боровая Шохра
Боровая Шохра — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Межа елгасының сул ярыннан 184 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эльмон
Эльмон (Eulmont) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,97 км².
Генералово (Польша)
Генералово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урсала
Урсала — Әлмәт шәһәренең микрорайоны, 2008 елга кадәр мөстәкыйль торак пункт.
Почта индексы — 423408.
Лина Костенко
Лина Васильевна Костенко (Лі́на Васи́лівна Косте́нко; 1930) — украин язучысы һәм шагыйре, алтмышынчы еллар эшлеклесе.
Биографиясе
1930 елның 19 мартында Ржищевта (хәзер Киев өлкәсе, Украина) укытучылар гаиләсендә туган. 1936 елда гаилә Киевка күченә, бу шәһәрдә Лина 123 нче санлы урта мәктәпне тәмамлый, М.П.Драгоманов исемендәге Милли педагогика университетында укый, А.М. Горький исемендәге Әдәбият институтын 1956 елда тәмамлый. Киев — Могилянск Академиясенең Мактаулы профессоры, Львов һәм Черновцы университетларының Мактаулы профессоры. Украина Герое исеменә лаек булган.
Аның «Җир нурлары» (Проміння землі») (1957) һәм «Паруслар» («Вітрила») (1958) шигырь җыентыклары укучының кызыксынуын уятты, ә 1961 елда дөнья күргән «Йөрәк сәяхәте» («Мандрівки серця») исемле китабы уңышны ныгытты гына түгел, шагыйрәнең чын иҗади өлгергәнлеген күрсәтте, аның исемен украин шигъриятенең иң атаклы осталар арасына куйды.
Иҗади фикерләүнең чикләнүе, застой вакытындагы төрле җәберләр аркасында Л. Костенконың шигырьләре шактый вакыт басылмый. Әмма нәкъ шушы елларда шагыйрә, бернәрсәгә карамастан, лирик жанрлардан башка, «Маруся Чурай» романы өстендә армый - талмый эшли.
2010 елда аның беренче зур  проза әсәре — «Украин хыялые язмалары» («Записки українського самашедшого») романы чыга, аның темасын нәшриятчы Иван Малкович дөньяның акылдан язуына украин карашы дип билгели
Бүләкләре һәм премияләре
Лина Костенконың әсәрләре инглиз, белорус, эстон, итальян, немец, рус («Книга избранных стихов» («Сайланма шигырьләр китабы»),  словак һәм француз телләренә тәрҗемә ителгән.
Кеше арасында бик сирәк була, читләшеп яшәү рәвешен алып бара. Бүгенге көндә Лина Костенко Киевта яши.
Украин хыялые язмалары
«Украин хыялые язмалары» («божевiльного»; "Записки українського самашедшого") — Лина Костенконың беренче проза романы. Бу китап укучылар арасында бик зур ажиотаж тудыра. 2010 елның 17 декабрендә Украинада беренче 10 меңлек тираж белән китап сатуга чыгарыла. 2011 елда китап рәсми рәвештә 80 меңлек тираж белән чыгарыла.[
Орбара
Орбара — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герольфинген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Мартинью (Риу-Гранди-ду-Сул)
Сан-Мартинью  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(16435) Fándly
Тарихы
1988 елның 7 ноябрендә Милан Антал тарафыннан Пивниц обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VE7» саналган.
HD179259
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Спрингвотер (Висконсин)
Спрингвотер  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каратоклу (Патнос)
Каратоклу (Karatoklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (köy).
Кидышевски
Кидышевский (Кидышевский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (57%), татарлар (19%), казахлар (19%).
Вестмонт (Калифорния)
Географиясе
Вестмонт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тальпити
Тальпити — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бребень (Олт)
Бребень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Луго
Луго — Италиянең Эмилия-Романья төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Арпачай (Шәрур)
Арпачай  (Arpaçay ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
Баһчели (Эрегъли)
Баһчели (Bahçeli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Падазерье (Чачэрский районы)
Падазерье  (Падазер’е ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Фласе (Эр һәм Луар)
Фласе — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Бивер-Дем (Кентукки)
Бивер-Дем  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бивер-Дем шәһәре  елда нигезләнгән.
Тихово (Старгардский повяты)
Тихово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мемиш (Бурһание)
Мемиш (Memiş) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бурһание илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лека Дукаджини
Лека III Дукаджини (алб. Lekë Dukagjini ; Бер мең дүрт йөз ун, Печ — Бер мең дүрт йөз сиксән бер) — 1446-1481 елларда Дукаджини кенәзлегендә хакимлек иткән албан кенәзе. Албан гадәти хокук кодификаторы. Албаниянең иң ихтирамлы тарихи эшлеклеләренең берсе.
Биографиясе
1445 елда барлык (яки барлык диярлек) албан кенәзләре Скандербег Топий Музакига кияүгә чыккан кече сеңлесе Мамикиның туена чакырылган. Туй тантанасыннан соң Лека үзе артыннан Задрима кенәзе Лека Душманиның бердәнбер баласы һәм варисы Ирена Душманига кияүгә чыгуны сораган. Бу тәкъдимне ишетеп калган Даньо өлкәсенең хакиме Лека Захария (ул Иренә Душманига үзе өйләнергә ниятләгән) Лека белән сугышка кергән. Нәтиҗәдә Лека каты җәрәхәт алган. 1447 елда үч итеп ул Лека Захарияне камап ала һәм үтерә. Лека Захария үлгәннән соң аның кенәзлеге вариссыз кала, шунлыктан кенәзнең анасы аның Даньо замогы үзәге белән доменын венециялеләргә тапшырган. Скандербег Даньоны яулап алырга маташкач, 1447-1448 елларда албан-венеция сугышы булган.
Скандербег үлгәннән соң 1479 елга кадәр Лека Дукаджини албан халкының төрек хакимлегенә каршы азатлык көрәшенә җитәкчелек иткән.
Дукаджини законнары әлеге вакытта да фис (клан) туганлыгы белән яшәгән албаннар тарафыннан хуплана.
Кончара
Кончара (Кончара) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Сантьяго-де-Компостела
Сантьяго-де-Компостела (Santiago de Compostela, Santiago de Compostela) — Испаниянең Галисия автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Герольцхофен
Герольцхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падалессе (Рэчыцкий районы)
Падалессе  (Падалессе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Шидлувек (Шидловецкий повяты)
Шидлувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орисоайн
Орисоайн — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олы Кураты
Олы Кураты — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Малка елгасының уң ярына тамагыннан 140 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Малка елгасы башыннан Куро-Марьин каналына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8940) Yakushimaru
(8940) Yakushimaru — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BA2» саналган.
(16436) 1988 XL
(16436) 1988 XL — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 3 декабрендә Ё. Осима тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 XL» саналган.
Бери (Польша)
Бери — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Мартинью (Санта-Катарина)
Сан-Мартинью  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Талюси
Талюси — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фонтен-ла-Гвион
Фонтен-ла-Гвион — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Нарасино
Нарасино — Япония дәүләтенең Тиба префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нарасино шәһәре 1954 елның 1 августында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 159758 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 7611 кеше тәшкил иткән.
Спрингдейл (Висконсин)
Спрингдейл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цепешть
Цепешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баһчели (Испир)
Баһчели (Bahçeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Әхмәтгази Баемов
Баемов Әхмәтгази Хаммат улы — (1876, Ырынбур губернасының Югары Урал өязе Баем авылы (хәзерге Башкортстан Республикасының Баймак районы) — 17.11.1964, шунда ук) — дин әһеле, башкорт милли-азатлык хәрәкәте эшлеклесе.
Биографиясе
Баемов Әхмәтгази Хаммат улы 1876 елда Ырынбур губернасының Югары Урал өязе Баем авылында (хәзерге Башкортстан Республикасының Баймак районы) туган.
Әхмәтгази Баемов Муллакай мәдрәсәсендә башлангыч белем ала. Аннары Темәс авылында, Орск шәһәрендә укый. Әхмәтгази Баемов гарәп, фарсы, үзбәк, таҗик, казакъ, татар һәм башка төрки телләрне бик яхшы белә. Укымышлы кеше буларак, бай китапханәгә ия була.
1898 елдан башлап туган авылында мәдрәсә мөдәррисе була. Мәдрәсә ябылганнан соң, мәктәптә балаларга белем бирә.
Энамениль
Энамениль (Hénaménil) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,21 км².
Әхмәтгази Баемов
Биографиясе
Башкорт Хөкүмәтенә ярдәм иткән өчен, Әхмәтгази Баемов 1928 елда кулга алына һәм 1934 елга кадәр Уфа төрмәсендә җәфа чигә.
Иреккә чыккач, 30 нчы елларда колхозда эшли. Бер үк  вакытта мулла вазифасын башкара. Күрәзәчелек сәләтенә ия була, кешеләрне дәвалый. М. Акмулла һәм Р. Ф. Фәхретдинов белән таныш була, аларның реформаторлык идеяләрен уртаклаша.
Касерес
Касерес (Cáceres, Caçris) — Испаниянең Эстремадура автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Рум империясе заманында нигезләнгән.
Казачола-Белведере (Арецо)
Казачола-Белведере — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казачола-Белведере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Удельная (Мари Ил)
Удельная (Удельная, Удельная) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92,7%), чирмешләр (7,3%).
Тегра
Тегра — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Урсалбаш
Урсалбаш — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Почта индексы — 423447.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Бутрус
Бутрус (Зур Утрус, (утрус) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара Лух елгасының сул ярыннан 48 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Герстхофен
Герстхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8941) Junsaito
(8941) Junsaito — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 30 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BL2» саналган.
Вивервилл (Калифорния)
Вивервилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вивервилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тичево
Тичево — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чаллы язучылар оешмасы
Чаллы язучылар оешмасы, Татарстан язучылар берлегенең Чаллы бүлеге, Набережночелнинское отделение СП Республики Татарстан — 1980 елдан Татарстан АССРның (1991 елдан Татарстан) Яр Чаллы шәһәрендә эшләп килүче, язучыларның иҗтимагый оешмасы. Яр Чаллы шәһәрендә яшәп иҗат итүче әдипләрне, шулай ук Түбән Кама, Алабуга, Менделеев, Минзәлә, Актаныш районнары иҗат көчләрен берләштерә.
Чаллыда әдәби хәрәкәт
Чаллыда әдәби хәрәкәт 1960 еллар башыннан исәпләнә. «Коммунизм байрагы» район газетасы каршында «Ләйсән» әдәби берләшмәсе эшендә Мөдәррис Әгъләмов, Разил Вәлиев, Хәниф Хөснуллин, Фәннур Сафин һ.б. катнашып килә. 1970 елда КамАЗ төзелеше башлангач, Чаллыга язучылар Рәшит Бәшәр, Газиз Кашапов, Фаяз Дунай, Инна Лимонова, Данис Хәйруллин, Рафис Сәлимҗанов, Вахит Имамов, Альберт Сафин, Равил Вәлиев, Шәүкәт Сибгатуллин (Шәүкәт Гаделша), Харрас Әюпов, Мансур Сафин һ.б. күчеп килә.
Нәшрият эше
Әлеге басмаларда Фәүзия Бәйрәмова, Айдар Хәлим, Факил Сафин, Шамил Шәйдуллин, Ирек Диндаров, Мирһади Разов, Әмирҗан Моталлапов, Фирүзә Җамалетдинова һ.б. әсәрләре дөнья күрә.
Падбуддзе
Падбуддзе (Падбуддзе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чаллы язучылар оешмасы
Бина
Чаллы язучылар оешмасының озак вакыт үз бинасы булмый. Шәһәр хакимияте һәм ТР Язучылар берлеге ярдәме белән 2021 елның сентябрь аенда әлеге мәсьәлә уңай хәл ителә: Чаллы язучыларына Аяз Гыйләҗев исемендәге Яр Чаллы татар дәүләт драма театрының яңа бинасында (Комсомол районы, ЗЯБ бистәсе, Низаметдинов ур., 29) бүлмә бирелә (314-315нче бүлмәләр). Аны җиһазлар, компьютерлар белән «Профит» компаниясе җитәкчесе Марсель Мингалимов тәэмин иткән.
Мемиш Өздал (Пазарҗык )
Мемиш Өздал (Memiş Özdal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Пазарҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бреби
Бреби — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16437) 1988 XX1
(16437) 1988 XX1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 7 декабрендә - тарафыннан Ок-Ридж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 XX1» саналган.
Шидлувка (Мазовия воеводалыгы)
Шидлувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маромица (авыл)
Маромица (Маромица) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (1%), руслар (92%), татарлар (1%), арлар (1%), украиннар (1%).
Оркойен
Оркойен — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лас-Розас-де-Мадрид
Лас-Розас-де-Мадрид (Las Rozas de Madrid) — Испаниянең Мадрид автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Беренче мәртәбә 1376 елда телгә алына.
Спрус (Висконсин)
Спрус  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Мартинью-да-Серра
Сан-Мартинью-да-Серра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Биттивилл (Кентукки)
Биттивилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Биттивилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фонтен-ле-Рибу
Фонтен-ле-Рибу — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Лиски (Польша)
Лиски — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тапилькайми
Тапилькайми — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гедмыш
Гедмыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Малка елгасының уң ярына тамагыннан 154 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Малка елгасы башыннан Куро-Марьин каналына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD179367
HD179367 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сказ
Сказ (Сказ) — Чиләбе өлкәсенең Нязепетровск районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76%), татарлар (19%).
Баһчели (Низип)
Баһчели (Bahçeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Низип илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ацтлан
Ацтлан или Астлан (аст.Aztlān, бер урында — «челәннәр иле») — ацтекларның (Месоамериканың төп мәдәни төркеменнәреннән берсе) мифик ватаны. Науатль телендә «Azteca» сүзе Ацлан кешеләре дигәнне аңлата.
Риваять
Башта ацтеклар, башка науа халыклары (хочимилька, тлахуика, акольхуа, тахасалан тлакскалан, тепанека һәм чалька) кебек үк, үзләренең ваттаннары дип, Мехико үзәненнән төньяк көнбатышта урнашкан, Чикомостокны («җиде мәгарә урыны») санаганнар. Риваятьләр буенча ацтеклар 1164 елда ташлап киткән Ацтлан турында миф, ацтекларның үз дәүләчелеге барлыкка килә башлагач кына, туа. Риваятьләрдә Ацтлан, озын юлның аргы ягында, суыкта һәм караңгылыкта урнашкан, зур күл эчендәге утрау буларак сурәтләнә.
Ацтланның төрле сурәтләнешләре бик каршылыклылар. Кайберләр аны җәннәт урыны дип, ә кайберләр (Обен кодексы) анда ацтеклар Ацтека-Чикомосток исемле халыкның коллары итеп тасвирлыйлар. Руханилары җитәкчелегендә ацтеклар юл буенча качалар, һәм аларның Уицилопочтли иләһе ацтек дип аталуны тыя һәм үзләрен меши́ка дип атарга боера. (XIX гасырда аларны галимнәр, аерым алганда Уильям Прескотт, «ацтеклар» дип атый башлыйлар.
Ацтеклар мифологиясендә Ацтлан Теночтитланга күчү белән бер урында тора. Риваятьләр буенча, көньякка күчеш 1064 елның 24 маенда башлана. Месоамерика хронологиясенең ахырга постклассик чорында (якынча 1300—1521 еллар) җиде науа халкының һәрберсе, Мексиканың үзәк өлешендә зур шәһәр-дәүләт төзи.
Испан басып-алуларыннан соң, Эдемга охшаш Ацтлан турындагы сүзләр Испаниягә килеп җитә. Төгәл тасвирлаулар, аерым алганда Диего Дуранның 1851 елгы язмалары, Калифорниягә испан экспедицияләрен җибәрүгә сәбәп булалар.
Ацтлан роленә дәгъва итүче урыннар
Ацтлан Тамоанчан, Чикомосток, Толлан һәм Сибола кебек Месоамериканың күп мифик урыннарына ошаган булса да, археологлар мешика халкының чыгу урынын табарга тырышып карыйлар.
Падветка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ацтлан
Ацтлан роленә дәгъва итүче урыннар
1887 елда месика антропологы Альфредо Чаверо Ацтлан Тын океан ярында, Наярит штатында дип фаразлый. 1980 еллар башында мексика президенты Хосе Лопес Портильо-и-Пачеко Ацтлдан шул ук Наярит штатындагы Мекскалтитан утравында дип әйтә, ләкин бу тарихчылар тарафыннан сәяси алым буларак бәяләнә. Наярит штаты Ацтлан символын, «Наярит, мексикалылар бишеге» язуы белән үз гербына кертә.
Шулай ук башка урыннар да әйтелә — Гуанахуато, Халиско, Мичоакан штатлары һәм хәтта американың Юта штаты.
Гёсвайнштайн
Гёсвайнштайн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8942) Takagi
(8942) Takagi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 30 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BR2» саналган.
Любовь Воронкова
Воронкова Любовь Федоровна (1906 — 1976) — совет язучысы, балалар өчен китаплар һәм тарихи повестьлар циклы авторы. СССР Язучылар берлеге әгъзасы.
Биографиясе
1906 елның 4 (17) сентябрендә Мәскәүдә туган. Башта Мәскәү училищесында, аннары Строганов училищесында укый. Гаиләсе Мәскәүне ташлап китә һәм Мәскәүгә якын Коськово бистәсенә төпләнә, Любовь Воронковага укуны калдырырга туры килә.
Мәскәүгә кайткач, Любовь Федоровна журналист булып эшли, илләр буйлап күп йөри, авыл хезмәтчәннәре турында яза.
Беренче шигырьләре «Комсомольская правда» газетасында басылып чыга. Беренче хикәяләр китабы «Шурка» 1940 елда басылып чыга. Аннары сугыш турында китаплары, шул исәптән «Девочка из города» повесте чыга.
Воронкованың повестьлары һәрчак шул чорда яшәгән укучылары кичерешләренә аваздаш. Аларның күбесе документаль. Мәсәлән, «Алтайская повесть» — Таулы Алтайның яшь бакчачылары тормышы турында.
Гомеренең соңгы елларында тарихи темаларга яза: Македония патшасының бала чагы һәм яшүсмер еллары, аның басып алу походлары турында. Урта Азия буенча сәяхәтеннән соң, Любовь Федоровна үзбәк балаларының тормышы турында «Сад под облаками» китабын яза.
1976 елның 20 гыйнварында вафат була. Мәскәүдә Ваганьковский зиратында җирләнгән.
Балалар өчен тарихи повестьлар
Воронкованың өч повестеның тәүге аерым басмалары («Сын Зевса», «В глуби веков», «Герой Саламина») күренекле рәссам Игорь Ильинский тарафыннан иллюстрацияләнә.
Ашагы Аралыг
Ашагы Аралыг (Aşağı Aralıq ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
Копнята
Копнята (Копнята) — Киров өлкәсенең Нема районында урнашкан авыл.
Суматра
Сума́тра (индон. Sumatra, малай. Sumatera) — Зур Зонд утраулары төркеменә кергән, Малай архипелагының көнбатыш өлешендә урнашкан утрау. Якындагы кече утраулар белән (30 мең км² мәйдан) Суматра административ регионына керә. Зурлыгы буенча дөньядагы алтынчы утрау.
Копнята
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Суматра
Тарих
Биредә беренче дәүләтләр II йөздә үк барлыкка киләләр. VII йөздә бөтен утраны диярлек Шривиджая дәүләте алып торган, XIII—XVI йөзләрдә Суматра Маджапахит империясенә кергән, ә XVII йөздән XX йөз урталарына кадәр Нидерландлар колониясенә керә. 1945 елның 17 августыннан соң Индонезия бәйсезлеккә ирешә һәм Суматра аның бер өлешенә керә.
Копнята
Халык
Халык саны динамикасы:
Суматра
Тарих
Утрауда XI—XIV йөзләрдә төзелгән «биаро» буддист храмнары сакланган.
Копнята
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Суматра
Географик урнашуы
Суматра Индонезия архипелагының төп турауларыннан иң көнбатышта урнашканы.
Утрау төньяк-көнбатыштан көньяк-көнчыгышка таба 1.8 мең км.га сузылган, ә киңлеге 435 км.га җитә.
Суматра ике ярымшарда да ята һәм экватор тарафыннан ике тигез диярлек өлешкә бүленә. Мәйданы 435 км² тирәсе. Яр буе сызыгы әз яргаланган, яр буе яннарында мәрҗән рифлары очрый.
Малакка бугазы Малай архипелагын һәм Суматраны аера. Ява белән утрауны Зонд бугазы аера.
Суматраның көнбатыш ярлары таулы (Барисан тау сырты), көнчыгыш өлеше – сазлыклы, аллювиаль тигезлек. Утрауда һәм аның янында эшләүче вулканнар күп (Керинчи 3808 м га хәтле җитә), еш кына җир тетрәүләр була.
Климаты дымлы экваториаль (экватор утрау аша үтә), температура ел дәвамынды 25—27 °С тирәсендә, тауларда җылылык берничә градуска әзрәк, явым-төшем елына 1500—3000 мм (тауларда 4000 мм тирәсе). Утрауның көнчыгыш өлешендә сазлыклы елгалар күп. Суматраның иң зур күле — Тоба.
Рельеф
Суматра рельефы көньяк-көнбатыш яр буенда таулы булып тора – Ачех һәм Батак яссытаулыклары, Барисан сырты. Сырт ярылулар зонасы белән, палеозой токымнары – известташ, кварцит, кристаллик сланецлар һәм гранит интрузий чыгышларыннан төзелгән ике параллель чылбырга аерыла. Утрауда вулканнар күп, шуның уникесе эшли торган.
Суматраның иң биек ноктасы – эшли торган Керинчи вулканы, яки Индрапура (3805 м. Барисан тау сыртының үзәк өлешендә урнашкан. Башка биек вулканнар – Демпо (3159 м), Марапи = Мерапи (2891 м).
Утрауның төньяк-көнбатыш өлеше тигезлектән тора.
Климат
Уирауда климат экваториаль, кызу һәм дымлы. Айлык температура 25 тән 27 °C кача тирбәлә. Декабрь-март айларында төньяк-көнчыгыш җилләр өсиенлек итә, июль-сентябрьдә – көньяк-көнбатыш. Явым-төшем утрауның көнчыгыш өлешендә 1000 мм дан, ә көнбатышты – 4000 гә кадәр, тауларда – 6000 мм га хәтле.
Су чыганаклары
Суматра елгаларга бай. Төп елгалары: Рокан, Кампар, Индерагири, Хари, Муси. Елгаларның аеруча зурлары төньяктан көнчыгышка агалар.
Цепоая
Цепоая — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Суматра
Су чыганаклары
Суматрадагы иң зур күл — Тоба күле, ул борынга вулкан кальдерында урнашкан һәм Көньяк-Көнчыгыш Азиянең иң тирән һәм иң зур күле дип санала.Күлнең киңлеге — 40 км, озынлыгы — 100 км, мәйданы — 1145 км². Күлнең тирәнлеге — 433—450 м. Күлнең үзәгендә Самосир утравы урнашкан, аның мәйданы – 530 км².
Самосирнең үзендә тагын бер күл — Сидохони урнашкан.
Цепоая
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Суматра
Су чыганаклары
Тоба күленең өслеге диңгез өстеннән 906 м биеклектә урнашкан. Күлдәге су әкренләп түбәнәя.
Каратоп (Маден)
Каратоп (Karatop) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Маден илчесенә караган бер авыл (köy).
Суматра
Үсемлекләр
Суматраның 30% тан артык мәйданы тропик урман белән капланган. Дымлы экваториаль урманнарда, 1500 м биеклеккә кадәр, фикуслар, төрле пальмалар, гигант бамбук, агачсыман абагалар, лианалар өстенлек итә. 1500 м дан югарырак тауларда мәңгеяшел имәннәр һәм лаврлар, киңъяфраклы яфраклары коела тоган токымнар, өрәңге, каштан, ылысыл агачлар өстенлек итә.
Тедирак
Тедирак — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Суматра
Үсемлекләр
3000 м дан соң кыскабуйлы куаклар, чирәмнәр үсә. Тауара тигезлекләрдә, аланг-аланг таралган, саванналар урнашкан. Төньяк-көнчыгыш өлештә мангр ешлыклары урнашкан.
Хайваннар дөньясы
Суматраның хайваннар дөньясы төрле. Суматрада яшиләр: 196 төрдәге имезүчеләр, 194 төр сөйрәлүчеләр, 62 төрд җир-су хайваннары, 272 төрле балык һәм 456 төрдәге кошлар. Шуларның 9 төр имезүчеләр, 19 төр кош һәм 30 төр балык эндемик булып торалар.
200px|thumb|[[Тоба (күл)|Тоба — Суматрадагы иң зур күл]]
Хайванар дөньясында суматра мөгезборыннары (икемөгезле мәгезборын), һинд филе, буйвол, чепрач тапиры, суматра юлбарысы, малайя аюы, дуңгызкойрыклы макак, орангутан, гиббон, сиаманг, макакалар, сырлы дуңгыз, каплан, утрау виверрасы, төлкенең төрләре, оча торган тычкан кебек хайваннар очрый. Сөйрәлүчеләрдән – зур еланнар, «оча торган аҗдаһа», гавиал крокодилы.
Халык
Суматра халкының саны 45 млн кешене тәшкил итә (2005). Халык саны буенча дөньядагы дүртенче утрау. Төп шәһәрләре – Медан (иң зур шәһәр), Палембанг, Паданг. Халык тыгызлыгы — 96 кеш/км² тирәсе. Суматрада төрле халык вәкилләре яши, 90 % халык Ислам динендә.
Суматрада Һинд дине гыйбадәтханәләре исемлеге
Пуралар (Бали Һинд дине гыйбадәтханәләре) исемлеге
Көньяк Суматра
Куиллар (Һиндле Һинд дине гыйбадәтханәләре) исемлеге
Икътисад
Суматра икътисады нигезе булып җир эшкәртүчелек һәм тау сәнәгате тора.
Авыл хуҗалыгында дөге, каучык бирүчеләр, пальмалары, каһвә, чәй, тәмәке, тәмләткечләр үстерү киң таралган.
Суматра табигый казылмаларга – нефть, тимер, ташкүмер, алтын, никел, аккургашка бай. Нефть эшкәртүче, текстиль һәм азык-төлек оешмалары бар.
Диңгез транспорты үсеш алган.Төп портлар: Белаван (Медан янәшәсендә), Палембанг, Паданг.
Казачотоли (Перуҗа)
Казачотоли — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казачотоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(16438) Knöfel
(16438) Knöfel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 11 гыйнварында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 AU6» саналган.
Токари (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Токари  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Энвиль-о-Жар
Энвиль-о-Жар (Einville-au-Jard) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,98 км².
Касива
Касива — Япония дәүләтенең Тиба префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Касива шәһәре 1954 елның 1 сентябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 389036 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 3386 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 114.90 км² тәшкил итә.
Сан-Фернандо (Испания)
Сан-Фернандо (San Fernando) — Испаниянең Әндәлүс автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1766 да нигезләнгән.
Тарговиско-Гурне
Тарговиско-Гурне — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оронс
Оронс — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Матеус-ду-Мараньян
Сан-Матеус-ду-Мараньян — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Босфор бугазы
Босфо́р бугазы́ яки Истанбул бугазы (төр. İstanbul Boğazı) - Кара диңгез белән Мрамор диңгезен тоташтырган, Европа һәм Азияне аерган бугаз. Бугазның ике ягында да Истанбул шәһәре урнаша. Бугазның озынлыгы 30 км, иң киң киңлеге 3 700 м, иң тар урында 700 метр. Иң тирән урында 120 метр тирәнлек.
Риваятьләр буенча, Босфор исемен Ио исемле патша кызыннан алды. Риваять буенча Зевс аны ак сыерга әйләндерде һәм Ио бу бугаз буенча үтте (Босфор грек теленнән Сыер броды дип атала).
Бугаз аша ике күпер үтә Босфор күпере (озынлыгы 1074 метр, 1973 елда төзелеп бетте) һәм Мәхмүд Фатих солтан күпере (озынлыгы 1090 метр, 1988 елда төзелеп бетте). Төркия хөкүмәте өченче күперне дә төзергә ниятли, ләкин ул кайда урнашканын сөйләми.
Босфор бик мөһим геостратегик нокта.
Үртамак
Үртамак — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Почта индексы — 423722.