cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кшива-Гура (Великопольское воеводалыгы)
Кшива-Гура  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вултурень (Бреила)
Вултурень — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баллан
Баллан — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Сюбль
Сюбль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Липле (Камник)
Липле  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вустерхаузен (Доссе)
Вустерхаузен  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Бернис (Луизиана)
Бернис  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Вустерхаузен (Доссе)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бернис (Луизиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Жемм (Марна)
Сент-Жемм — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Нас (Штирия)
Нас  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Радево (Сливен өлкәсе)
Радево  — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вшиха тавы
Вшиха тавы  - Идел елгасының уң як яр битендә урнашкан Тәтеш таулары калкулыгының бер өлеше, көнчыгыштан Идел елгасы, Көнбатыштан Тәтеш шәһәре, көньяктан һәм төньяктан чокырлар белән чикләнгән текә борын.
Этимология
Тау исеменең килеп чыгышы берничә төрле фаразланыла, ләкин алар барысы да заманында Идел буйлап баржалар тартып йөргән бурлаклар белән бәйләп аңлатыла. Шушы тау янында ял итәргә туктаган арада алар
(18675) Amiamini
(18675) Amiamini — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FJ70» саналган.
Ельница
Ельница — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пышма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Старыя Смильгини
Старыя Смильгини (Старыя Смільгіні ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мөхсин (Авыргазы районы)
Почта индексы — 453471, — 80205816004.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 37 кешенең яшәве мәгълүм.
Де Фриз (ай кратеры)
Де Фриз - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 57,51 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Хуго Де Фриз (1848—1935) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Геренли (Сивриһисар)
Геренли (Gerenli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Крукстон (Миннесота)
Крукстон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Крукстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтелети (Җенова)
Казтелети — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтелети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(4384) Генрибуль
(4384) Генрибуль — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1990 елның 3 гыйнварында Ц. Хиоки, С. Хаякава тарафыннан Окутама обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 AA» саналган.
Менструаль цикл
Менструаль (күрем) цикл(ы) – эндометрийның функциональ катламының үзгәрешләре. Һәр циклда, уртача 28 көн дәвам итә, эндометрий берничә фаза уза: менструаль, постменструаль һәм предменструаль. Менструациянең беренче көне менструаль циклның беренче көне булып тора.
•	Менструаль (күрем) фаза(сы) (десквамация фазасы) күкәй күзәнәк аталанмаса башлана. Бу очракта эндометрийның өске (функциональ) катламы аерылып төшә һәм аналык җиңсәсеннән кан белән бүленеп чыга. Менструаль фаза 3-5 көн дәвам итә.
•	Постменструаль фаза (пролиферация фазасы) менструациянең беренче көненнән башлап овуляциягә кадәр дәвам итә. Эндометрийның үсүе бара (пролиферация). Бу вакытта күкәйлектән фолликулның өлгерүе бара, ә аның интерстициаль күзәнәкләре эндометрийның регенерациясенә этәргеч булып торган эстрогеннарны эшләп чыгара.
•	Предменструаль фаза (секреция фазасы) овуляциядән башлап чираттагы менструациягә кадәр дәвам итә. Бу вакытта күкәйлектән сары җисем күзәнәкләре прогестерон эшләп чыгара, аның йогынтысында эндометрий бизләренең үсүе бара һәм алар җитештергән сыекчаларын бүлеп чыгара башлый, яралгы имплантациясенә әзерлек бара. Әгәр аталану килеп чыкмаса, җенес гормоннар дәрәҗәсе кискен кими, һәм эндометрийның бормалы артерияләре кыскара, шуннан соң функциональ катлам некрозга дучар була һәм ул аерылып төшә - менструаль кан агу башлана.
Голаше-Гурки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вултурень (Клуж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нассерайт
Нассерайт — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кшиви-Ляс (Великопольское воеводалыгы)
Кшиви-Ляс  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шарловка 3-нче
Шарловка 3-нче — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шарловка елгасының уң ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Нечкә эчәк
Нечкә эчәк (intestinum tenue) — ашказаныннан башланып, юан (сукыр) эчәккә кушыла. Озынлыгы якынча 6 м.
Нечкә эчәкне бүләләр:
•	Өске беркетелгән өлеше – уникеилле эчәккә,
•	Аскы хәрәкәтчән өлеше, боргаланулар ясаучы озын көпшәгә:
o	өске 2/5 хәрәкәтчән өлеше ябык эчәк дип атала,
o	аскы 3/5 хәрәкәтчән өлеше янбаш эчәк дип атала.
Нечкә эчәкнең төзелеше туклыклы матдәләрнең үзләштерүен һәм сеңдерүен тәэмин итә.
Уникеилле эчәк (duodenum)
•	Уникеилле эчәк (12 и.э.) – иң кыска (25 cм), киң һәм беркетелгән нечкә эчәк бүлеге, ашказанның капкасы һәм янбаш эчәк арасында урнашкан.
•	Эчәк уң яктан ашказаны асты бизенең башын урап уза һәм дага яки “C” хәрефе сыман формада.
•	Уникеилле эчәк кендектән өстәрәк урнашкан, 1-3 бил умырткасы биеклегендә.
•	Эчәк корсак ярысы артында урнашкан.
•	12 и.э. 4 өлешкә бүләләр – өске, төшмә, горизонталь һәм күтәрелмә.
o	Өске өлеше (pars superior) капкадан башланып, горизонталь уңга таба бара һәм аска борылып, уникеилле эчәк бөгелешен (flexura duodeni superior) ясый, ә аннан киләсе – төшмә өлеш башлана. Өске өлешнең киң башлангыч бүлеге ампула (суганча) (ampulla) дип атала.
o	Горизонталь өлеше (pars horizontalis) 12 и.э. аскы бөгелешеннән башланып, горизонталь сулга таба - аортага кадәр бара, аның алдында соңгы – күтәрелмә өлешенә күчә.
o	Күтәрелмә өлеше (pars ascendens) сулга һәм өскә таба бара, һәм аортадан сулда 2 нче бил умырткасы биеклегендә ябык эчәккә дәвам итеп, уникеилле-ябык эчәк бөгелеше (flexura duodenojejunalis) ясый. Бу бөгелеш корсак ярысы белән корсакның арткы тышчасына беркетелгән (Трейц бәйләвече).
Ябык эчәк (jejunum) һәм янбаш эчәк (ileum)
•	Нечкә эчәк җыерчасы (mesenterium) ябык һәм янбаш эчәкне тотып тора, корсакның арткы тышчасыннан башлана һәм шактый хәрәкәтчән.
•	Ябык эчәк корсак куышлыгының өске-сул өлешендә урнашкан.
•	Янбаш эчәк корсак куышлыгының аскы-уң өлешен алып тора.
•	Ябык эчәкнең янбаш эчәккә караганда диаметры зуррак, тышчасы юанрак һәм кан белән тәэмин ителүе күбрәк.
•	Янбаш эчәктә 2% очракта үсенте бар, сукыр эчәккә күчкән урыны янындарак – янбаш эчәкнең дивертикулы (diverticulum ilei) (Меккелев) – күкәй сарысы-эчәклек юлы калдыгы.
Ябык эчәк тышчасы
o	Лайлалы катлау күпсанлы эчәк төкчәләрен  (villi intestinales) ясаган өчен хәтфәсыман өслекле. Төкчәләрнең үзәгендә кан һәм лимфа тамырлары урнашкан, алар эченә туклыклы матдәләр сеңә. Ябык эчәктә төкчәләр күбрәк.
o	Тышчада эчәк бизләре (glandulae intestinales) бар, алар эчәк сыекчасын чыгара.
o	Нечкә эчәкнең сеңдерү өслеге күпсанлы әйләнмә җыерчыклары (plicae circulares) өчен шактый зурайган. Җыерчыклар 12 и.э. ампуласында юк, башка бүлекләрдә алар биек һәм бер-берсенә тыгыз тора, дисталь өлештә җыерчыклар сирәгәя һәм янбаш эчәк ахырында тулысынча юкка чыга.
o	12 и.э. ампуласы тышчасында буй җыерчалары (капкада кебек) бар.
o	Уникеилле эчәкнең буй җыерчасы (plica longitudinale duodeni) төшмә өлешнең медиаль тышчасында урнашкан һәм анда ике имчәк бар:
	Дисталь уникеилле эчәкнең зур имчәгендә (papilla duodeni major) (Фаттер имчәге) тишек бар, анда гомуми үт юлы белән ашказаны асты бизе кушылган юл ачыла.
	Проксималь уникеилле эчәкнең кечкенә имчәгендә (papilla duodeni minor) өстәмә ашказаны асты бизе юлы тишеге урнашкан.
Ельничный Исток
Ельничный Исток — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Нечкә эчәк
o	Лайлада лимфоид тупланмалар бар. Алар ялгыз лимфоид төенчекләрдән (noduli lymphoidei solitarii) һәм төркем лимфоид төенчекләрдән (noduli lymphoidei aggregati) тора – Пейр төймәләре. Соңгылары янбаш эчәктә генә табыла.
Ельничный Исток
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Нечкә эчәк
•	Лайла асты катлавы.
Ельничный Исток
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нечкә эчәк
•	Сүл асты нигезе.
•	Сүлле катлау.
Голлапалли, Кришна районы
Голлапалли Һиндстанның Андһра Прадеш штатында Кришна районында авыл. Ул Нузвид бүлгесендә Нузвид мандалында урнашкан. Биредә Телугу телендә сөйләшәләр.
(18676) Zdeňkaplavcová
Тарихы
1998 елның 30 мартында П. Правец тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FE73» саналган.
Косой Мост
Косой Мост (Косой Мост) — Чиләбе өлкәсенең Кыштым шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (58%), башкортлар (42%).
Мусабәйли (Фүзули)
Мусабәйли  (Musabəyli ) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
HD219862
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мурованець (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Мурованець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юан эчәк
Юан эчәк (intestinum crassum) — янбаш-сукыр эчәк тоташмасыннан башлана һәм арткы юл ачыклыгы белән тәмамлана.
•	Юан эчәкнең озынлыгы 1,5 метр тирәсе һәм ул түбәндәге бүлекләрдән тора: сукыр (аннан китүче суалчансыман үсенте белән), күтәрелмә кыршау (тугым, ураучы), аркылы кыршау, төшмә кыршау, сигмасыман, туры эчәк һәм арткы юл каналы.
•	Юан эчәкнең төзелеше аның хезмәте белән билгеләнә – нечкә эчәктән килгән азык калдыкларын туплау һәм алардан су белән тозларны сеңдерү.
•	Юан эчәкнең нечкә эчәккә караганда диаметры зуррак.
•	Юан эчәкнең шактый өлеше корсак куышлыгы тышчасына беркетелгән (чыгарма – суалчансыман үсенте, аркылы кыршау һәм сигмасыман эчәк).
•	Юан эчәктә буй мускуллы катлам өч буй кыршау эчәк тасмасына (taeniae coli) тупланган. Проксималь өлештә сызыклар суалчансыман үсенте нигезендә тоташа, дисталь өлештә туры эчәк башына кадәр дәвам итеп, анда буй катламның мускуллы җепселләре тагын тигез итеп эчәк тышчасында бүленә.
o	Җыерчалы тасма (taenia mesocolica) аркылы кыршау эчәккә җыерча беркетелгән сызыгы буенча урнашкан.
o	Майлы тасма (taenia omentalis) аркылы кыршау эчәккә зур эч пәрдәсе беркетелгән сызыгы буенча урнашкан һәм юан эчәкнең башка өлешләренә дәвам итә.
o	Ирекле тасма (taenia libera) сукыр, күтәрелмә һәм төшмә кыршау эчәкнең алгы өслегендә урнашкан. Аркылы кыршау эчәктә тасма эчәкнең борылуы өчен арткы өслеккә күчә.
•	Тасмалар озынлыгы эчәк озынлыгыннан кечкенәрәк булганлыктан, эчәк тышчасы тасмалар арасында капчыксыман киңәйтүләр ясый (бөрмәле итәктә кебек) – кыршау эчәкнең гаустралары (haustra coli).
•	Майлы үсентеләр (appendices omentales) – май белән тулган висцераль корсак ярысының кечкенә үсентеләре, ирекле һәм майлы тасма буенча кыршау эчәкне каплыйлар.
Юан эчәкнең тышчасы
•	Лайлалы катлау
o	Лайлада эчәк төкчәләре юк.
o	Юан эчәкнең әйләнмә җыерчыклар өзелә, һәм кыршау эчәкнең ярым ай җыерчасын (plicae semilunares coli) ясый. Җыерчалар лайладан гына түгел, ә башка тышча катламнарыннан да ясалаган.
o	Монда ялгыз лимфоид фоликуллар гына бар (Пейер төймәләре юк).
•	Лайла асты катлавы.
•	Мускуллы катлау.
•	Сүл асты нигезе.
•	Сүлле катлау.
Естелл (Луизиана)
Естелл  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Естелл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бланчард (Луизиана)
Бланчард  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липле (Постойна)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вюнсдорф
Вюнсдорф — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Воймига (Ирмес кушылдыгы)
Воймига  — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ирмес елгасының сул ярына тамагыннан 39 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 36 км.
Вюнсдорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андреевка (Алексеевск районы)
Халык саны — 0 тирәсендә. Почта индексы — 422913.
Воймига (Ирмес кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Нерль башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Мокшанан Волгага кушылганга кадәр, елга бассейны — Ока.
Андреевка (Алексеевск районы)
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Воймига (Ирмес кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Андреевка (Алексеевск районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): мордва халкы.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Стасина
Стасина (Стасіна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сент-Имож
Сент-Имож — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Саклау
Саклау ― күп мәгънәле сүз.
Ойконим: Гидроним:
Моны да карагыз
Сарман районы авыллары:
Көркү (Сунгурлу)
Көркү (Körkü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Джулиан Һаксли
Тормыш юлы
Джулиан – борынгы Һаксли нәселенең вәкиле. Ул үзе биолог Томас Һакслиның оныгы; энесе – танылган инглиз язучысы Олдос Һаксли, абыйсы – Нобель бүләге иясе Эндрю Һаксли. Оксфорд университетының Бейллиол-көллиятен тәмамлый, аннары шунда 1910-1912 елларда зоологиядән лекцияләр укый.
1956 елда Патша җәмгыятенең Дарвин медале белән бүләкләнә. 1958 елда рыцарь дәрәҗәсенә лаек була.
Фәнгә керткән өлеш
Джулиан Һаксли эволюциянең синтетик тәгълиматын барлыкка китерүдә зур роль уйный, моннан тыш, аны популярлаштыруга да зур өлеш кертә. Хәзерге фән куллана торган берничә истилахны Джулиан Һаксли уйлап тапкан:
Денисовы
Денисовы (Денисовы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Радецки (авыл)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Денисовы
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Голаше-Домб
Голаше-Домб — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Денисовы
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), арлар (4%).
Өрҗүн (Чукурова)
Өрҗүн (Örcün) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Чукурова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Юеш Бокрылысы
Юеш Бокрылысы (Мокрая Бугурна) — Сембер өлкәсенең Чынлы районында урнашкан сала.
Сюлли (Кальвадос)
Сюлли — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(3696) Вестник
(3696) Вестник — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 17 июлендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 OF» саналган.
Дебай (ай кратеры)
Дебай - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 127,03 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Петер Дебай (1884—1966) хөрмәтенә бирелә.
Наттернбах
Наттернбах — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Дебай (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Наттернбах
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казтелето Бузка (Кунео)
Казтелето Бузка — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Баллон (Шаранта-Маритим)
Баллон — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Казтелето Бузка (Кунео)
Географиясе
Казтелето Бузка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Герҗе (Алтынорду)
Герҗе (Gerce) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Алтынорду илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кшивосондув
Кшивосондув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вултурешть (Арджеш)
Вултурешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куамба (Миннесота)
Куамба  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Куамба шәһәре  елда нигезләнгән.
Иске Ключ
Иске Ключ (Старый Ключ) — Диңгез буе краеның Спасское районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), украиннар (7%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 2,53%.
(18677) 1998 FZ83
(18677) 1998 FZ83 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FZ83» саналган.
Ерак Быньга
Ерак Быньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нейва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Липник (Требне)
Липник  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тышлау
Тышлау (Cladding, облицовка)- йортно яки тирене яки башка материалны катламын тәэмин итү өчен ысул.
Төзелештә кулланыу максатлары:
Хәзерге вакытта бик күп фасад системалары бар:
1.	ДИАТ
2.	U-KON
3.	КрамосАЛ
5.	A-System
6.	Alucom
7.	Интеграл
8.	КТС-ВФ
9.	Марморок
11.	Олис
12.	ФАССТ
13.	Навек
14.	ФС Союз
15.	Краспан
16.	СИАЛ
17.	ZIAS
18.	ИСМ Фасад
Мурск (гмина Влоцлавек)
Мурск  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гарц (Бранденбург)
Гарц  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Мари-а-Пи
Сент-Мари-а-Пи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
(3234) Хергиани
(3234) Хергиани — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 31 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 QO2» саналган.
Госавееду
Госавееду Һиндстанда, Андһра Прадеш штатында Кришна районында авыл. Ул Нузвид бүлгесенең Гампалгудем мандалында урнашкан. Биредә Телугу теле таралган.
(18678) 1998 FS85
Тарихы
1998 елның 24 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FS85» саналган.
Голаше-Мосцицки
Голаше-Мосцицки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дебес (ай кратеры)
Дебес - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 31,92 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Эрнст Дебес (1840—1923) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Подземная (елга)
Подземная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы №9188 исемсез уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — яр сызыгының 03.04.00 гидрографик берәмлеге эчендәге, РФ-ның су территориялары һәм эчке диңгез суларындагы Баренцев диңгезендге утраузар, Колгуев утрауын керетеп. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стасино
Стасино (Стасіно ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бойс (Луизиана)
Бойс  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наттерс
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пирәһмәдли (Фүзули)
Пирәһмәдли  (Pirəhmədli ) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
Раково (Сливен өлкәсе)
Раково  — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иган (Луизиана)
Иган  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Иган халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD219871
HD219871 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(18679) Heatherenae
(18679) Heatherenae — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FW102» саналган.
Кук (Миннесота)
Кук  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кук шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтелето Вила (Верчели)
Казтелето Вила — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтелето Вила Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Якты Юл (Авыргазы районы)
Якты Юл — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453471, ОКАТО коды — 80205816006.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 52 кешенең яшәве мәгълүм.
Кшижанки (Вонгровецкий повяты)
Кшижанки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липниця (Радовлиця)
Липниця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сюрвиль (Кальвадос)
Сюрвиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
NGC 502
NGC 502 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Көркүлер (Ялвач)
Көркүлер (Körküler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Ялвач илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 502
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Муруцин
Муруцин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Мари-дю-Лак-Нюизман
Сент-Мари-дю-Лак-Нюизман — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Вултурешть (Васлуй)
Вултурешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Герҗебаһшиш (Анамур)
Герҗебаһшиш (Gercebahşiş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Баганино урман хуҗалыгы
Баганино урман хуҗалыгы — Татарстан Республикасының Алексеевск районындагы поселок.
Өрҗүн (Гөлҗүк)
Өрҗүн (Örcün) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Баганино урман хуҗалыгы
Халык саны — 19 тирәсендә. Почта индексы — 422901.
Тарих
1940-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Саклау суы (Минзәлә кушылдыгы)
Саклау суы (Сакловасу) ― Татарстанның Сарман районы территориясендә агучы кече елга, Минзәлә елгасының уңъяк кушылдыгы. Озынлыгы 15-17 км. Региональ әһәмияттәге табигать һәйкәле.
География
Елганың югары өлеше (елга башы) ― Сарман районы үзәге Сарман авылыннан төньяк-көнчыгышка 21 км читтә урнашкан Алга  авылыннан көнбатышка 1, 5 км читтә. Саклау суы елгасының киң, яхшы формалашкан тугайлы елга үзәне бар.
Саклау суы яры буйлап Сарман районы авыллары – Саклаубаш, Өчөйле Саклау, Саклау суы бассейнында Алга, Иске Имән, Чураш авыллары, якында Карашай-Саклау, Яңа Саклау авыллары урнашкан. Минзәлә елгасына Саклау суы Сарман районының Сөлек белән Чураш авыллары арасында, Чураш авылының көньяк башыннан 540 м читтә кушыла.
Өчөйле Саклау авылын узгач, Саклау суына Иске Имән авылы ягыннан агып килүче Кетес елгасы, берничә исемсез инеш кушыла.
Объектлар
Саклау суы елгасында Саклаубаш, Өчөйле Саклау авылларында (капиталь) буалар буылган. Саклаубаш, Иске Имән авыллары янында елганы ике мәртәбә Яр Чаллы ― Мөслим ― Бакалы юлы кисеп үтә. Яр буйларында күп санлы куаклар, тал, шомырт агачлары үсә.
Гарцау-Гарцин
Гарцау-Гарцин — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Саклау суы (Минзәлә кушылдыгы)
Объектлар
Елга үзәне киң, ул печәнгә бай болыннар арасыннан ага. Уң ягыннан Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгының соңгы кайтавазы булган биек Әхмәр таулары урнашкан. Балык тотучылар, аучылар (кыр казы, кыр үрдәге), ял итүчеләрнең яраткан урыны.
Гарцау-Гарцин
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саклау суы (Минзәлә кушылдыгы)
Объектлар
Халыкны эчәргә яраклы су белән тәэмин итү өчен елга, аның пычрану дәрәҗәсе югары булу сәбәпле, кулланылмый, янгынга каршы ихтыяҗларны канәгатьләндерү өчен кулланылырга мөмкин. Элек басу-болыннарны сугару өчен интенсив кулланылган. Елганың суын иң мөһим пычрату чыганагы булып елга бассейнында урнашкан нефть-газ чыгару комплексы объектлары тора. Соңгы елларда елганың камыш белән каплануы һәм сазлануы процесслары елга үзәне территориясен авыл хуҗалыгы өчен интенсив куллану белән, барыннан да элек, терлек көтү һәм яр буе территорияләрен сөрү белән көчәйгән.
(4758) Эрмитаж
(4758) Эрмитаж — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Саклау суы (Минзәлә кушылдыгы)
Этимология
Елга атамасы (гидроним) татар телендәге «Саклау» (Хранение) сүзеннән алынган
(4758) Эрмитаж
Тарихы
1978 елның 27 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SN4» саналган.
Зенгино
Зенгино (Зенгино) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
(18680) Weirather
(18680) Weirather — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FS103» саналган.
Чуаш әлифбасы
Чуаш әлифбасы (чӑваш алфавичӗ) — чуаш халкының язу нигезе.
Чуаш әлифбасы тарихы төрле чорларга бүленә:
Чуаш теленең чагыштырмасы
Сүзләрнең чагыштырма таблицасы
Даниловка (Ухтома кушылдыгы)
Даниловка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Иваново өлкәсе, Владимир өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ухтома елгасының уң ярына тамагыннан 45 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Нерль башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Мокшанан Волгага кушылганга кадәр, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стаскелы
Стаскелы (Стаскелы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Наудерс
Наудерс — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казтелето По (Павия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дебус (ай кратеры)
Дебус - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 19,77 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Курт Хенрик Дебус (1908—1983) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 2000 елда раслана.
Пермь дәүләт мәдәният институты
Пермь дәүләт мәдәният институты (рус. Пермский государственный институт культуры) — Пермь шәһәрендә урнашкан югары уку йорты. Пермь крае территориясендә бердәнбер музыкаль вуз булып тора.
Тарих
1975 елның 26 мартында Пермь мәдәният институты буларак Киров һәм Пермь өлкәләре, шулай ук Удмурт АССР һәм Коми АССР өчен китапханә һәм клуб хезмәткәрләрен әзерләү өчен нигез салына.
Башта Пермь мәдәният институтында бердәнбер музыка белгечлеге була — халык инструментлары. Соңрак пианистлар һәм башка белгечлекләр килә.
1975 елдан башлап институт исемнәрен алыштыра:
2013 елда һәм бүгенге көнгә кадәр ПДМИда барлык музыка белгечлекләре тәкъдим ителгән «Консерватория»дип аталган эксперименталь факультет булдырыла. Әлеге факультетның деканы — Роман Феликс улы Козловский. Белгечлекләр:
1) Махсус фортепиано кафедрасы (Кафедра мөдире — Россиянең атказанган артисты Л.И. Дробышева-Разумовская);
2) Кыллы һәм тынлы уен кораллары кафедрасы (Кафедра мөдире — Олег Василий улы Стратулат);
3) Ялгыз җырлау кафедрасы (Кафедра мөдире — Марий Эл Республикасының атказанган артисты Людмила Хохлова);
4) Хор дирижерлыгы кафедрасы (Кафедра мөдире — Татьяна Валентин кызы Иванова);
5) Музыка тарихы һәм теориясе кафедрасы (Музыка белеме) (Кафедра мөдире — Надежда Андрей кызы Петрусева);
6) Халык уен кораллары һәм оркестр дирижерлыгы кафедрасы (Кафедра мөдире — Роман Феликс улы Козловский).
Структурасы
Культурология факультеты 1975 елда мәдәни-агарту факультеты буларак институт төзелгән вакытта ук ачыла. 1990 елда мәдәни-агарту факультеты 2 факультетка бүленә: мәдәният белеме һәм сәнгать-педагогик.
Хәзерге вакытта факультетта идарә итү, туризм, ресторан, кунакханә эшләре, арт-менеджмент, массакүләм коммуникацияләр, режиссура, фестивальләр һәм бәйрәмнәр оештыручылар, булачак продюсерлар һәм менеджерлар әзерлиләр.
Факультетта ике чыгарылыш бүлеге бар:
Факультет түбәндәге белгечлекләр буенча югары квалификацияле белгечләр әзерли:
Документаль-мәгълүмати коммуникацияләр факультеты институтның яшьтәше, югары уку йорты ачылганнан соң бер ел үткәч мөстәкыйль структур бүлекчә буларак оештырыла.
Сәнгать факультеты — институттагы иң яшь факультет, ул 1991 елдан бирле эшли. Аны булдыру төбәктә сәнгать өлкәсендә югары белемле квалификацияле кадрларга ихтыяҗ белән бәйле.
Сәнгать-педагогика факультеты 1990 елда оештырыла. Факультетта студентлар 071301 номерлы «Халык сәнгать иҗаты» белгечлеге буенча укыйлар. Факультетны тәмамлаучылар Пермь крае һәм аннан читтә мәдәният оешмаларында уңышлы эшли. Иң яхшы чыгарылыш сыйныф укучылары мактаулы исемнәр, төбәк һәм дәүләт мәдәниятен үстерүгә керткән өлеше өчен премияләр белән бүләкләнгән.
Факультет төрле яштәге тыңлаучылар өчен программалар һәм курслар әзерли: мәктәп укучылары, студентлар һәм югары буын җитәкчеләренә кадәр.
Говраварам
Говравам Һиндстанда Андһра Прадеш штатында Кришна районында авыл. Ул Виджаявада бүлгесенең Җагаяппета мандалында урнашкан. Биредә Телугу теле таралган. Ул Андһра Прадеш Башкала Регионы өлеше мандалының авылларының берсе булып тора.
Самуилово (Сливен өлкәсе)
Самуилово  — Болгариянең Сливен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Басар (Зәй районы)
Басар (Басар) – Татарстан АССР Зәй районы Басар (1959 елдан Югары Мәлем) авыл советларына караган, хәзер юкка чыккан торак пункт (авыл). 1980 елдан торак пункт буларак исәпкә алынмый. Координаталар: 55.29872°N 52.328047°E.
География
Авыл Налимка елгасының уңъяк кушылдыгы булган Басар инешендә (Басарский ручеек), авыл советы үзәге Югары Мәлем авылыннан төньяк-көнчыгышка 5 км ераклыкта урнашкан булган.
Демография
Төп халык — руслар.
Тарих
Авылга XIX гасыр башында җирбиләүче алпавыт тарафыннан Рязань губернасыннан күчерелгән крестьяннар нигез салган. Торак пунктның исеме берничә мәртәбә үзгәргән: 1858 елгы документларда София (Басар), Софьино (Байсар), XX гасыр башыннан Басар дип аталган. Софья Байсар авылның хуҗасы булган.
1858 елгы X ревизия буенча авыл халкы крепостной крестьяннар катламына кергән һәм ике җенестән 349 кеше исәпләнгән.
1897 елдагы беренче җанисәп алу мәгълүматы буенча, авылда 596 кеше, шул исәптән 9 яшькә кадәрге 177 бала яшәгән.
1897 елда Мәлем авылында таштан чиркәү торгызгач, 1739 елда агачтан салынганын сүтеп алып, 1906 елда Басарга алып килеп корганнар, гыйбадәтханәне Казан Мәрьям Ана иконасы чиркәве дип атаганнар.
1917 елгы революция алдыннан авылда 92 хуҗалыкта 549 кеше яшәве мәгълүм. Җир хуҗасы буларак, аларның 1310 дисәтинә җире булган. 1909—1911 елгы П. А. Столыпин реформасы вакытында авыл җәмгыяте льгота белән 624 дисәтинә җир сатып алган. 1912—1913 елгы хуҗалыклар буенча исәп вакытында 92 хуҗалыктан 29 ының аты булмаган, 62 хуҗалык бер яки ике ат тоткан, 1 хуҗалыкның гына өч аты булган. 655 баш мөгезле эре терлек һ. б. җанвар исәпкә кергән.
Авыл халкы игенчелек һәм терлекчелек белән көн күргән. Бер өлеше кәсепчелек белән шөгыльләнгән: авылда балта осталары, мич чыгаручылар, тәгәрмәч бөгүчеләр булган. Кыш көне крестьяннар күпчелек миллионер Иван Григорий улы Стахеевның якындагы экономиясендә (Петровский Завод вино җитештерү заводы, Языково, хәзерге Сарман районы) эшләгән.
1920 елга кадәр авыл Уфа губернасы Минзәлә өязе Новоспасск волостена караган, 1920 елдан — Татарстан АССР составында. 1930—1935 елларда Сарман районына кергән. 1935 елның мартыннан — яңа оешкан Зәй районында.
Күмәк хуҗалыклар төзү башлангач, 1931 елның мартында авылда «Полтава» колхозы оеша, 1935 елдан — Ленин исемендәге колхоз. 1935 елда колхозда 68 хуҗалык, 299 кеше исәпләнгән. 1435 га җир беркетелгән. Артельнең беренче рәисе — Д. Усачев.
Баньизо
Баньизо — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Басар (Зәй районы)
Тарих
1930-елларда Басар чиркәве ябыла, бинасы авыл клубына бирелә.
1938 елның 22 мартында, Басарда туган (1882 елгы) Захаров Спиридон Петрович Свердловск өлкәсе УНКВД каршындагы өчлек тарафыннан контрреволюцион эшчәнлектә гаепләнеп, атып үтерелгән.
1959 елның гыйнварында колхозларны эреләндерү вакытында Ленин исемендәге колхоз «Кызыл Октябрь» (үзәге Югары Мәлем) колхозына кушыла. Эреләндерелгән колхозның исеме Ленин исемендә була, үзәге – Югары Мәлем, рәисе – В. Ф. Уразайкин.
(3970) Эрран
(3970) Эрран — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Басар (Зәй районы)
Тарих
1959 елда Басар авыл советы бетерелә. Басар авылы Югары Мәлем авыл советына кертелә. Авыл халкы якын-тирә шәһәрләргә күчә башлый, күпчелек Зәй шәһәренә китеп урнаша. 1980 елда авыл юкка чыга.
(3970) Эрран
Тарихы
1979 елның 28 июнендә К. Торрес тарафыннан Cerro El Roble обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 ME9» саналган.
Иске Реченское
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), украиннар (6%).
Голаше-Пуща
Голаше-Пуща — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липовець (Рибниця)
Липовець  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Оргыды
Оргыды:
Ойконим: Гидроним:
Ертарка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Менульд
Сент-Менульд — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
(18681) Caseylipp
(18681) Caseylipp — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FW103» саналган.
Сараҗыг
Сараҗыг (Saracıq ) — Әзербайҗанның Фүзули районына караган авыл.
Иден-Айл (Луизиана)
Географиясе
Иден-Айл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Болдвин (Луизиана)
Болдвин  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурчин
Мурчин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кшижанки (Гостинский повяты)
Кшижанки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дедал (ай кратеры)
Дедал - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 93,61 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Дедал (миф.) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Гердсхаген
Гердсхаген — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нафис
Нафис — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кун-Рапидс (Миннесота)
Кун-Рапидс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.