cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Заполле (Рагачовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(8261) Ceciliejulie
(8261) Ceciliejulie — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 11 сентябрендә галимнәр тарафыннан Копенгаген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RD» саналган.
Пасажен (Риу-Гранди-ду-Норти)
Пасажен  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD164160
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лангендорф (Вайсенфельс)
Лангендорф (Langendorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Карадере (Алтынова)
Карадере (Karadere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Ялова иле Алтынова илчесенә караган бер авыл (köy).
Талзас (ТайТын кушылдыгы)
Талзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ТайТын елгасының сул ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иске Мәңгәр
Иске Мәңгәр — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Кокшага (Кикнур районы, Кокшага авыл җирлеге)
Кокшага (Кокшага) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Иске Мәңгәр
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422741.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Кокшага (Кикнур районы, Кокшага авыл җирлеге)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
1683 елда нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (8%), руслар (89%).
(15598) 2000 GP96
Тарихы
2000 елның 6 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GP96» саналган.
Скербешив
Скербешив — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рогув-Собуцкий
Рогув-Собуцкий — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейкленд
Лейкленд (Lakeland) — АКШның Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Zal Mahmud Paşa mäçete
300px|мини|уңда| Zal Mahmud Paşa mäçete Zal Mahmud Paşa mäçete - İstanbul şähäreneñ mäçete, Äyüp ilçesendä urnaşa.
Лейкленд
Тарих
1884 тә нигезләнә.
Zal Mahmud Paşa mäçete
Mäxmüt-paşa wäzir häm anıñ xatını Şah Soltan (Söläyman I Qanuni qızı) tarafınnan, arxitektor Sinan proyektı buyınça, 1574-1580 yıllarda tözelgän mäçet.
Mhrimax Soltan mäçetenä oxşaş.
Äyüp ilçesendä, Defter (tör. Defterdar Caddesi) häm Paşa (tör. Zal Paşa Caddesi) uramnar arasında cir ala. Kompleks sostavında mäçet, mädräsä, törbä urnaşqan.
Бирияку
Бирияку — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кананкс-е-Реот
Кананкс-е-Реот — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Сушенець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова Весь-Мала (Кентшинский повяты)
Нова Весь-Мала  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шула
Шула — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Устье елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Флорешть (Сибиу)
Флорешть — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Говиллер
Говиллер (Goviller) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,12 км².
Шароль (Дром)
Шароль — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Перри (округ, Миссури)
Перри — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Перривилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 18 847 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1230 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Перри (округ, Миссури)
Галина Польских
Галина Польских (Гали́на Алекса́ндровна По́льских) (1939 елның 27 ноябре, ССРБ, РСФСР, Мәскәү) — РСФСР атказанган артисты (29.09.1969).
Упша (елга)
Упша — Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Зур Ошла елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ашагычифтлик (Каракөпрү)
Ашагычифтлик (Aşağıçiftlik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лангензальцведель
Лангензальцведель (Langensalzwedel) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каза Нуова (Пяченца)
Каза Нуова — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Нуова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Наил Дунаев
Наил Дунаев (чын исеме: Николай Иван улы Дунаев) — Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты.
Тормыш юлы
Наил Дунаев 1937 елның 3 маенда Зәй районы Әхмәт авылында туа. 1961 елда Мәскәүдә Щепкин исемендәге Югары театр училищесын тәмамлый һәм Татар академия театрында эшли башлый. Актерлык хезмәте белән бергә театр өчен пьесалар тәрҗемә итә. Моннан тыш Казан мәдәният һәм сәнгать университетында профессор булып эшли, актерлык осталыгына укыта. Күренекле, киң диапазонлы артист. Аның иҗат иткән тормышчан образларына актерның шәхси Йомшаклыгы хас. Артист образларының нечкә тойгыларын, психологик кичерешләрен халыкка тулысынча җиткерә ала. Наил Дунаев — Татарстанның Муса Җәлил исемендәге премия лауреаты (1978 ел); ТАССРның халык артисты (1982 ел); Россиянең атказанган артисты (1996 ел); Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты (1998 ел).
2022 елның 30 октябрендә 85 яшендә Казанда вафат. Казанның Курган зиратында җирләнә.
Гаиләсе
Хатыны Татьяна Григорий кызы (Зәй районы Кабан-Бастрык авылыннан), Алабугада китапханә техникумын, Мәскәүдә китапханә институтын тәмамлаган. Казан дәүләт мәдәният институты проректоры, профессор. Уллары Владислав.
Запрудовка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пасажен-Франка
Пасажен-Франка — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Марцелин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Марцелин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Трабада
Трабада — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лидия Койдула
Лидия Койдула ( Lydia Koidula; чын исеме Лидия Эмилие Яннсен Lydia Emilie Florentine Jannsen; 1843 елның 12 (24) декабре, Вандра, Парну округы, Лифляндия губернасы - 30 июль (11 август) 1886 ел, Кронштадт, Россия Империясе) - Эстония шагыйрәсе, прозаик, Эстония драмасына нигез салучы.
Биография
Ул журналист һәм педагог Йохан Яннсенның кызы. Лидия мәктәп елларында ук әтисенә "Perno postimees" әсәрен - тәрҗемә итәргә ярдәм итә, бастыру өчен җайлаштыра. Шул ук вакытта аның беренче шигырьләре немец телендә языла. "Койдула" исеме (ягъни "Таң") аңа милли уяну лидеры Карл Роберт Джейкобсон әсәрләрен праймерда бастырганда өстәлде.
Газетада эшләп, Койдула XIX гасыр уртасында торгызылган милли хәрәкәтнең күп җәмәгать эшлеклеләре белән очрашты, аларның йогынтысында аның карашлары һәм ышанулары туды. 1860-нчы елларның икенче яртысында аның исеме гражданлык һәм патриотик әсәрләр авторы буларак популярлашты.
1873-нче елда Тарту университеты студенты Эдуард Михельсонга кияүгә чыкканнан соң, Койдула Кронштадтка күченә, анда аның ире хәрби табиб булып эшли. 1874-нче елда Лидиянең беренче баласы Ганс Волдемар туа, ике елдан соң ул Хедвиг исемле кыз бала таба. 1878 елда өченче кызы Анна (1878-1964) Венада туа. Койдула Эстониядә еш булса да, ул туган иленнән бик нык ераклаша.
Кассвилл (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лидия Койдула
Биография
Аның гомере күкрәк рагы белән өзелә. Шагыйрә Кронштадта үлгән һәм күмелгән.
(8262) Carcich
(8262) Carcich — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лидия Койдула
Биография
1929 елның 9 июнендә Парнуда скульптор Адамсонның шагыйрәгә һәйкәле ачылды, һәм аның истәлегенә истәлек музее да бар. Лидия Койдула яшәгән Кронштадттагы йорт стенасына мемориаль такта өленгән.
(8262) Carcich
Тарихы
1985 елның 14 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RG» саналган.
Башгипронефтехим
Башгипронефтехим (Башҡортостан нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте предприятиеларын проектлау институты, Башкирский государственный институт по проектированию предприятий нефтеперерабатывающей и нефтехимической промышленности) — нефтехимия заводлар проектлау институты. Офисы Уфадә урнашкан. 1957 елның 5 октябрендә Башкорт икътисади районының халык хуҗалыгы шурасы карары белән «Башнефтепроект» институтның бүлекчәсе буларак оештырылган. 1974 елдан - мөстәкыйль предприятие.
Деспард (Көнбатыш Виргиния)
Деспард  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Деспард халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Тәлдәй
Тәлдәй — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
Деспард (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәлдәй
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
(15599) Richardlarson
(15599) Richardlarson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GF99» саналган.
Кыран (Инегөл)
Кыран (Kıran) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вест-Ковина
Вест-Ковина (West Covina) — АКШның Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1923 тә нигезләнә.
Нова Весь-Мала (Ольштинский повяты)
Нова Весь-Мала  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скербешув-Колёния
Скербешув-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Триакастела
Триакастела — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Uçalı taw-bayıqtıru kombinatı
500px|мини|уңда|Üz yılğa mäğdän uçağı ([[Çiläbe ölkäse Verxneural rayonı Küllär qasabäsendä urnaşqan) ]] 500px|мини|уңда|Kombinatınıñ ТЭ-1106 teplovozı Rudnaya stantsiäsınnan tsinq-baqır kontsentratı taşıy
Uçalı taw-bayıqtıru kombinatı(Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты) - ictimaği aktsionerlar cämğiäte; baqır, kükertle, tutıya kontsentratları, şulay uq altın häm kömeş citeşterüçe predpriätie, Başqortstan Respublikasınıñ Uçalı şähärendä urnaşqan. 2011 yılda Uçalı taw kombinatı citeştergän: baqır — 62 364,3 tn; tutıya — 109 690,8 tn.;
Uçalı taw-bayıqtıru kombinatınıñ Sibay filialı citeşterelgän: baqır - 20029,9 tn.; tutıya - 1855,9 tn.
Uçalı taw-kümü kombinatınıñ tutıya kontsentratları Çiläbe tutıya  zavodında eşkärtelä.
Tarix
Yatma bazal’t nigezendä barlıqqa kilgän effuziv ekstruziv vulqan köbäläre (alar qolçedan yatışı häm qaramalıtaw, olılaw vilalarnıñ vulqannar belän bergä qısılıp cıyırçıqlanğan häm tekä töşüçe yarıqlar buylap urınnan küçkän) törkemennän torğan palovnik tözeleşkä turı kilä. Mäğdänle yatışlı eçenä alğan vulqanoğen toqımnar (stratigrafiä buyınça — astan yuğarığa, tekä tışında — könçığıştan könbatışqa) diabaz porfira häm alarnıñ burkilarına (qalınlığı 250 m), rinat häm kriolit sostavlı effuziv, proqlitik häm ekstruziv toqımnardan (50-500 m), vulqanoğen utırma häm çaqmataş qatlamnardan (300 m çaqlı), bazal’t häm andezit porfira häm tawlardan (1500 m) tora.
Açı sostavlı vulqannar häm vulqanoğen utırma qatlamnar quşılmasında mäğdänle närsä urnaşqan, anıñ metasomatik zonasınıñ qalınlığı asılmalı qabırğalı 60 m, yatqan qabırğalı 200 m citä.
Oqis’läşü zonasında qolçedan yanışnıñ öske öleşe altın ”timer eşläpä”gä äylängän.
Mäğdännär 80 gä yaqın mineralnı üz eçenä ala: töp — pirit, falerist, xal’qopirit; ikençe däräcädäge minerallar — ğalenit, gematit, mağnetit, tetraedr; siräkläre — altaist, arseniy, gess, qalavriat, marazit, musson, mel’niqov, pirron, ren’ye, saf altın, telluriy; mäğdän bulmağan minerallar — kvarts, barit, xlorit, qarbonat. Töp sänäğät mäğdännäre: barça häm börçekle baqır tsink, qonditsiäsez börçekle baqır.
Гейзелтон (Канзас)
Гейзелтон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Uçalı taw-bayıqtıru kombinatı
Tarix
Töp faydalı qomponentlar — baqır, tsink, kükertle — häm qaytışlıy çığarıla torğan altın häm kömeştän tış, alarnıñ sostavına qurğaş, selen, tellur, indiy, qadmiy, mış’yak, bariy h. b. kerä.
Гейзелтон (Канзас)
Тарихы
Гейзелтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Uçalı taw-bayıqtıru kombinatı
Tarix
Yuğarı mışayaqlığı häm yuğarı terekömeş mäğdännär östenlek itä.
Гейзелтон (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Uçalı taw-bayıqtıru kombinatı
Tarix
Tipik altın ”timer eşläpä” bulğan qolçedan yatışı öske öleşeneñ oqis’läşü zonası 1940-54 yellarda qar’yer häm vaq şaxtalar yärdämendä eşkärtelä (11 g/k bulğanda 12 k küçü altın çığarılğan).
Uçalı taw-bayıqtıru qombinatı sul’fid mäğdänen açıq (1954 yelda alıp) häm cir astı (1988 yelda alıp) ısulları belän çığara; tiränlege 480 m citkän (2009).
1955-2009 yellarda 132661 meñ tonna mäğdän çığarılğan.
V+S qateğoriäle qaldıq balans zapası 14518 meñ tonna isäplänä, baqır miqdarı — 1,0%, tsink — 4,23% (2009).
Yatqılıqnıñ tirän ğorizontlarındağı R qateğoriäle proğnoz resursları 15 mln k mäğdän, 109 meñ tonna baqır, 312 meñ tonna tsink, 15 tonna altın täşkil itä.
Mal qontsentratların çığarğanda baqır häm tsink — 80-85%, altın 15-20% bula.
1968 yılnıñ 13 martında kümü fabrikasınıñ berençe çiratı safqa inderelä.
1968 yılnıñ 31 dekaberendä "Tözelüçe Uçalı taw-kümü kombinatınıñ direktsiäse turında" SSRB-nıñ tösle metalurgiä ministrlığınıñ boyırığı çığa.
1990-yıllarda Başqortstan Xökümäte oyışmanıñ aktsiälären Cäyek taw-metallurgiä kompaniäsenä sata. ("Cäyek taw-metallurgiä kompaniäse" xoldinğı — Yekaterinburğtağı kompaniä, oyıştıruçılarnıñ berse, prezidentı häm direktorlar sovetı räise İskändär Mäxmutov, general' direktorı Andrey Kozitsın).
Талзас (елга)
Талзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Түбән Терсь елгасының уң ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Талзас (река)
(8263) 1986 QT
(8263) 1986 QT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 26 августында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 QT» саналган.
Пасажен-Франка-ду-Пиауи
Пасажен-Франка-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кандресс
Кандресс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Сциборово
Сциборово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Синячиха
Югары Синячиха (Верхняя Синячиха) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче шәһәр тибындагы бистә.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
HD164190
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Рогужка
Рогужка — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марцинковице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Марцинковице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ургакш (елга)
Ургакш — Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Шуля елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Запясочнае
Запясочнае (Запясочнае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лельчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Берсениха (Киров өлкәсе)
Берсениха (Берсениха) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (12%), руслар (85%), татарлар (3%).
Бирка (Олт)
Бирка — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Лангенштайн (Гарцфорланд)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шарпе
Шарпе — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Шумна
Шумна — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сара елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ашагычобаниса (Шеһзаделер)
Ашагычобаниса (Aşağıçobanisa) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зеленокумск
Зеленокумск (Зеленокумск) — Россия Федерациясенең Ставрополь краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1965 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (89,0%), әрмәннәр (2,7%), чегәннәр (2,0%), украиннар (1,2%).
(15600) 2000 GY103
(15600) 2000 GY103 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GY103» саналган.
Боулдер
Боулдер (Boulder) — АКШның Колорадо штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
19 нчы йөздә нигезләнә.
Каза Нуова Чентовера (Пяченца)
Каза Нуова Чентовера — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Нуова Чентовера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нелли Әхмәтҗанова
Нелли Әхмәтҗанова (8 июнь 1946 ел) — музыка белгече, фольклорчы, педагог-методист, югары мәктәп укытучысы. Сәнгать фәннәре кандидаты (1991), профессор (1999). 1982 елдан ССРБ Композиторлар берлеге әгъзасы. Россия Федерациясенең (2005) һәм Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1993).
Биографиясе
Нелли Васильевна Әхмәтҗанова 1946 елның 8 июнендә Уфа шәһәрендә туган.
1973 елда Казан консерваториясен тәмамлый.
Казан консерваториясен тәмамлаганнан соң укытучы булып эшли, 1991 елдан алып — башкорт музыкасы кафедрасы мөдире, 1997 елдан алып — Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтының музыкаль фольклористика кафедрасы мөдире.
Гыйльми хезмәтләре башкорт инструменталь халык музыкасы жанрлары үзенчәлекләрен өйрәнүгә, башкорт композиторларының һәм башкаручыларның ижатына багышланган.
1970-1990 елларда Нелли Васильевна Башкортстан буйлап фольклор экспедицияләрендә катнаша. Экспедицияләр вакытында ул якынча 2 мең башкорт халык көйләрен язып алган һәм аларның 500 гә якынын нотага салган.
Хезмәтләре
Әхмәтҗанова Нелли Васильевна — якынча 100 фәнни хезмәт, башкорт музыкаль фольклоры буенча училищелар һәм вузлар өчен дәреслекләр һәм уку әсбаплары авторы.
Кассел (Висконсин)
Кассел  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова Весь-Острудзька
Нова Весь-Острудзька — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Запясочча
Запясочча (Запясочча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фольгосо-де-Каурель
Фольгосо-де-Каурель — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәтә
Тәтә — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Скибице (Люблин воеводалыгы)
Скибице  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Флорешть (Скеришоара, Алба)
Флорешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8264) 1986 QA3
(8264) 1986 QA3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 29 августында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 QA3» саналган.
Паса-и-Фика
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Терсәк (Том кушылдыгы)
Терсюк (Урта Терсюк) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 483 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Латдорф
Латдорф (Latdorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карадерехасанага (Дүзҗе)
Карадерехасанага (Karaderehasanağa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Петтис (округ, Миссури)
Петтис — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Седейлия шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 41 421 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1774 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Петтис (округ, Миссури)
Алексей Богородский
Алексей Богородски (Алексей Яков улы Богородски,, — , ) — физик, химик, химия фәннәре докторы (1937), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1940), КДУда (1917-?) һәм КХТИдә (1930-?)  химия кафедралары мөдире.
Сьвентохи
Сьвентохи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гейлорд (Канзас)
Гейлорд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гейлорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Кырлай
Иске Кырлай — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл. Иске Кырлай авылы район үзәге Арча шәһәреннән 12 чакрым ераклыкта урнашкан.
Почта индексы — 422021.
Тирә-юнь
Иске Кырлай тирә-юнендә елга-инеш, чишмәләр күп. Балта, Борау, Шалтыравык, Әпек, Карлыган елгалары суларын Иягә коялар. Әпек, Зират, Кырлай чишмәләре дә, әйләнә торгач, Ия суына килеп кушылалар. Иске Кырлайның данлыклы Изге чишмәсе һәм алма бакчасы бар. Изге чишмәне махсус карап торучы кеше юк. Ләкин аннан су алган һәр кеше аны үзенчә чистартып һәм тазартып китә.
Элек авылның алма бакчасы тирә-юньдә дан тоткан, аны саклау өчен махсус каравылчы булган. Хәзер бу бакчага игътибар юк, ләкин алмагачлар һәр яз саен чәчәккә күмеләләр һәм тирә-юньгә хуш ис таратып утыралар.
Авыл янындагы Мүксаз дип йөртелгән сазда мүк үсә. Өй салганда халык бу саз мүгеннән файдаланган. Аю сазы тирәсендә элекке заманнарда калын урман булган, аюлар да очраштырган. Авыл янында Әкәй өсте дип йөртелгән тау бар.
Иске Кырлай авылы тарихы
Иске Кырлай — күчеп килгән авыл. Ул элекке заманнарда Казанга 40 чакрымда, хәзерге Чыпчык станциясеннән 9 чакрым уңдарак урнашкан булган. Явыз Иван Казанны алгач, рус алпавыты үз крестьяннарын алып килеп, Кырлайга терәп рус авылы салдырган, җирен-суын басып алган, халкын җәберләгән, чукындырырга тырышкан. Шуңа чыдый алмыйча, авыл халкы Кырлай авылын хәзерге урынга күчергәннәр. Кырлайның элекке урынында хәзер Күкләү (Хохлово) дигән рус авылы утыра, диелә. Казан губерна статистика комитеты гамәли әгъзасы И. А. Износков тарафыннан төзелеп, 1885 елда Казанда басылган «Список населенных мест Казанского уезда с кратким их описанием» дигән китапта Чыпчык волостена багышланган өлешендә, 11 битендә болай дип язылган: «Хохлово. Кырлай. Введенская». Болар Хохловоның 19 гасырдагы рәсми исемнәре. Элек Хохлово урынында Кырлай исемле татар авылы булган. Иске Кырлай һәм Хохлово авылы картларының сөйләгән риваятьләре бу сүзләрнең дөреслеген расларга һәм Иске Кырлай тарихын тагын да ачыкларга ярдәм итте.
Рус патшасы Явыз Иван гаскәрләре 1552 елның 2 октябрендә Казанны алып, җимерәләр, халкын кырып, кол итмәкче булалар. Шундый гарасаттан соң рус хөкүмәте Казан ханлыгы, аның барлык халкы үзенеке булды дип ышана. Хәзер күбрәк ясак җыярга һәм хакимлек итәргә генә калды дип уйлый. Ләкин хәл башкача була. Рус патшасы татарның дәүләтен кире кайтарырга дәрте һәм кодрәте, көрәше сүрелмәячәкне аңламый.
1557 елдан башлап татар җирләрен өләшү башлана. Иң яхшы җирләр патшага, аның наместнигына, 1553—1557 еллардагы сугышларда катнашкан русларга, чиркәү-монастырьларга, патша ягына чыккан хыянәтчеләргә, боярларга, чукынучыларга бирелә. Дворяннарга гына да бер ярым миллион дисәтинә җир өләшелә. Казан ханлыгы җирләренә гаскәрләр, чукындыручылар артыннан руслар агыла башлый. Аларны чуаш, татар, чирмеш, ар халыклары корал белән каршы ала. Ике яктан да корбаннарның иге-чиге булмый. Казанны алу һәм аннан соңгы 1553—1557 еллардагы сугышлардан соң, Казан тирәсеннән татарлар куылып, авыллары җир белән тигезләнгәч, Кырлай Казан ягыннан килгәндә, беренче татар авылы булып, чик буенда калган. Шунысы билгеле, рус гаскәрләре Арчаны алырга барганда, авылга да «тиеп» узганнар, бу чакта Кырлайның күп кешеләре һәлак булган.
Кырлай халкы үзенең элекке урынын беркайчан да онытмаган. Ул халык күңелендә риваятьләр булып сакланган. Аларда сөйләнгәнчә, Пугачев явы авылга якынлашкач, Кырлай ирләре аның янына барып, Хохлово алпавытының элек Кырлай халкын ничек җәберләвен сөйлиләр. Пугачев, Хохловога үзенең сугышчыларын җибәреп, алпавытның мөлкәтен алдыра. Тагын бер кызыклы мәгълүмат бар. Кырлай халкы хәзерге, яңа урынга күчеп киткәч, Хохловога бәла-каза еш килә. Башта мал үләте чыгып, терлек-туар кырыла. Берничә елдан кеше үләте чыгып бик күп халык үлә. Өстәвенә авылда бер-бер артлы зур янгыннар чыгып, мал-мөлкәт күккә оча. Рус картлары моны үзләренчә юрыйлар: «Безне Кырлай кешеләре каргап китте, картларын алып килеп, дога укытыйк нигезләренә»,— диләр. Шулай эшлиләр дә. Берничә рус Кырлайга килеп, ялынып-ялварып картларны Хохловога алып китә. Картлар русларның сүзләрен тыңлап, ата-бабаларының изге зиратына барып, дога укып кайта. 1860 елга хәтле Хохлово кешеләре Кырлай картларын шулай ел саен дога укырга килеп ала торган була.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Маршево (Голенёвский повяты)
Маршево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любовь Буткевич
Буткевич Любовь Алексеевна (Никулина, 1 октябрь 1924 ел) — совет һәм Рәсәй язучысысәясәтче һәм журналисы, Бөек Ватан сугышы вакытында кешеләрне коткаручы медикларның батырлыгы турында «Солдаты милосердия» китабы авторы.
Биографиясе
Любовь Алексеевна Буткевич 1924 елның 1 октябрендә Закамскта (хәзер — Пермь шәһәренең Киров районы) туган.
27нче мәктәптә белем ала.
Бөек Ватан сугышы башында шәфкать туташлары курсына языла, 1943 елның мартында тәмамлый.
Медицина хезмәтенең старшинасы булып сугыш тәмамланганчы Беренче Украина фронтының 38-нче армиясе 5148-нче ялан хирургия госпиталендә хезмәт итә, җиңүне Прагада каршылый. II дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985), «Хәрби казанышлар өчен» һәм башка медальләр белән
Атасы һәм аның кияве, аның үзе кебек, фронттан кайта, ә апасы үзе эшләгән хәрби заводта авария вакытында һәлак була.бүләкләнә.
1945 елның көзендә Пермьгә кайта һәм тагын 16 ел шәфкать туташы булып эшли.
Л.А. Буткевичның 1944 елдагы Карпат-Дукельская операциясе һәм ЧССР Герое танкист Рудольф Ясиок язмышы турында мәкаләләре «Урал» журналында, «Вечерняя Пермь» газетасында басылып чыга.
Үзенең хатирәләре нигезендә «Солдаты милосердия: Записки фронтовой медсестры» китабын яза, аны Пермь китап нәшрияты 1987 елда чыгара. Шулай ук ул, фронтовик һәм тыл хезмәтчәннәренә багышланган һәм Җиңүнең 50-еллыгына нәшер ителгән «Победители — потомкам» китабы редколлегиясе составына керә.
Любовь Алексеевна — Курск сугышы Ветераннары советы рәисе
2005 елда Любовь Алексеевна «Ватанны саклаучы» номинациясендә «Пермь хатын-кызлары» фестиваленең лауреаты була
Басмалары
Мәкаләләр:
15 октябрь
15 октябрь — Милади тәкъвимендә унынчы айның унбишенче көне. Ел ахырына 77 көн кала.
Дейли-Сити
Дейли-Сити (Daly City) — АКШның Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1911 дә нигезләнә.
Шастель-Арно
Шастель-Арно — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Ашагычөкек (Эрҗиш)
Ашагычөкек (Aşağıçökek) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гондревиль (Мёрт һәм Мозель)
Гондревиль (Gondreville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,03 км².
Каньотт
Каньотт — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Рожнув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михаил Богословский (1844)
Бу дин белгече турында мәкалә, тарихчы турында моннан укыгыз.
Михаил Богословски (Михаил Иван улы Богословски,, — , ) — язучы, тәрҗемәче, инҗилче, илаһиятче, илаһият докторы (1895), Казан руханилар академиясе пррофессоры (1886).
(15601) 2000 GZ106
(15601) 2000 GZ106 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 GZ106» саналган.
Биркачу
Биркачу — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джастис (Көнбатыш Виргиния)
Джастис  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джастис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8265) 1986 RB5
Тарихы
1986 елның 1 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RB5» саналган.
Складув
Складув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Криничи
Криничи (Криничи) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Нова Весь-Решельска
Нова Весь-Решельска — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Криничи
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Фонсаграда
Фонсаграда — Испаниянең Луго провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лауха (Унструт)
Лауха (Laucha an der Unstrut) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Паса-Куатру
Паса-Куатру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
HD164208
HD164208 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кассиен (Висконсин)
Кассиен  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сьвентохув
Сьвентохув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зара (Буда-Кашалёвский районы)
Зара  (Зара ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каза Орйо-Каза Голучо (Модена)
Каза Орйо-Каза Голучо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза Орйо-Каза Голучо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тимеркүл
Тимеркүл — Татарстанның Актаныш районындагы юкка чыккан авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Тамала (Тельбес кушылдыгы)
Тамала  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Тельбес елгасының уң ярына тамагыннан 11 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Маршево (Славенский повяты)
Маршево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тамала (Тельбес кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кондома елгасы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Азәрбайҗанда ислам
Азәрбайҗанда ислам (Azərbaycanda İslam) — Азәрбайҗан территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Азәрбайҗан халкының (10 047 мең кеше) 96,90 % ы (9 735 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020). Азәрбайҗан мөселманнарының 85 % ы шигыйлар (җәфәрлек мәзһәбе), 15 % ы сөнниләр (хәнәфи мәзһәбе). Азәрбайҗан, Ираннан соң, шигый халкы саны буенча дөньяда икенче урында тора. Баку һәм Ленкорань тирәсендәге авыллар шигыйлыкның үзәге булып санала. Илнең кайбер төньяк төбәкләрендә сәләфилек хәрәкәте берникадәр таралыш алган.
Уржунка
Уржунка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Маршево (Славенский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уржунка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Харе Кришна мантра
Һаре Кришна мантра, шулай ук ул ихтирам итеп Маһа Мантра ("Бөек Мантра") дип атала, ул 16-сүзле Вайшнава мантрасы, ул  Кали-Сантарана Упанишадада искә алына, һәм 15-енче гасырдан алар Чайтанья Махапрабхуның тәгълиматының Бхакти хәрәкәтендә әһәмияте үскән. Бу мантра Иң Олы Җанның ике Санскрит исеменнән, "Кришна" һәм "Рама"дан тора. Гаудия-Вайшнавизм теологиясе буенча, берәүнең баштагы аңы һәм тормышның максаты Ходай Кришнага саф мәхәббәт. 1960-ынчы еллардан бирле, мантраны Һиндстаннан тыш Ачарья Бхактиведанта Свами Прабхупада һәм аның хәрәкәте  Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (киң рәвештә ул "Һаре Кришналар" яки Һаре Кришна хәрәкәте буларак мәгълүм).
Уржунка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Харе Кришна мантра
Мантра
Һаре Кришна мантра берлек чакыру килеше Санскрит сүзләреннән тора  : Һаре, Кришна, һәм Рама (инглизчә әйтелештә). Ул анустубһ үлчәмендә шигъри юллама (дүрт юлның катрены (пада) яки сигез иҗек, кайбер иҗекләр өчен билгеле иҗек озынлыклары белән).
Шухомка
Шухомка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шача елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Азәрбайҗанда ислам
Тарих
Ислам Азәрбайҗанга гарәпләр белән VII гасырда килгән һәм әлеге территориядән акрынлап христианлыкны һәм мәҗүси диннәрне кысрыклап чыгарган.
XVI гасырда беренче шаһы, 1501 елның июлендә үзен Азәрбайҗан шаһы дип игълан иткән  (1486—1524) шигый исламны дәүләт дине дип игълан итә, әмма халыкның бер өлеше сөнни булып калган. Хәзерге Иран һәм хәзерге Азәрбайҗан халкы шигый исламын бер үк тарихи чорда кабул иткән. Мөселман дөньясының башка илләрендәге кебек үк, исламның ике тармагы Азәрбайҗанда үзара низагка керә. Шигый исламын дәүләт дине итеп игълан итү Сәфәвиләр хакимияте һәм күрше сөнни Госманлы империясе арасында ызгышларга китерә.