cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Величково (Пазарҗык өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полина Осипенко
Поли́на Дени́с кызы Осипе́нко (Полі́на Дени́сівна Осипе́нко) (кыз фамилиясе-Дудник); (24 сентябрь (7 октябрь) 1907 — 11 май, 1939) — совет очучы; Советлар Берлеге каһарманы исеменә лаек булган беренче хатын-кызларның берсе.
Тәрҗемәи хәле
24 сентябрьдә (7 октябрьдә) 1907 елда Россия империясенең Новоспасовка авылында (хәзер аның исемен йөртә) туган, хәзерге Запорожск өлкәсенең Бердянск районы (Украина), Дудник Денис Емельян улы һәм Феодосия Федор кызы гаиләсендә. Тугызынчы бала булып гаиләдә булды.
Башлангыч мәктәпне, кошчылар курсын тәмамлый. Колхоз кошчылык фермасы мөдире булып эшли. Беренче ире (1926 елның 1 февраленнән) — авылдашы Степан Мефодий улы Говяз (11 (24) октябрь 1906-1941), хәрби очучы, капитан. 1936 елда, аны репрессияләгәннәр. 2001 елның 22 ноябрендә тернәкләнде. 1931 елның апреленнән очучыларның Качинск хәрби авиация мәктәбендә официант булып эшли. У-2 (По-2) Самолетын мөстәкыйль үзләштергән. Армиядә 1932 елның мартыннан, 1932 елдан — БКФ(б) әгъзасы. 1933 елда Кача хәрби очучылар мәктәбен тәмамлый.
1937 елның җәендә П. Д. Осипенко йөк төялгән һәм йөкләнешсез биеклек очуларының өч дөньякүләм рекордын арттырган. 1938 елның 24-25 сентябрендә Гризодубова, Осипенко һәм Раскова камалышсыз очышны Ерак Көнчыгышка, фаразланганча, Мәскәүдән Амурдагы Комсомольскка АНТ-37 «Родина» очкычында тормышка ашырырга тиешләр (5910 км). Ләкин катлаулы һава шартлары аркасында алар Комсомольскдагы аэродромын таба алмадылар, Охот диңгезе ярына якынрак килделәр. Гризодубова, самолёт командиры буларак, урманда каты утырту турында карар кабул итте. Расковага Гризодубова самолёттан сикерергә боерык биргән — ун көннән соң аны урманда тере килеш тапканнар. Гризодубов белән Осипенко самолётта калдылар һәм шулай ук авария утыруында исән калдылар.
Бу очышны үтәгән өчен 1938 елның 2 ноябрендә Полина Денисов кызы Осипенкога Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелгән. Очуның өч катнашучысы беренче хатын-кызлар Советлар Берлеге каһарманы булдылар
Полина Денисовна Осипенко 1939 елның 11 маенда авиация һәлакәтендә һәлак булган. Осипенконың үлек Мәскәүнең Кызыл мәйданындагы Кремль диварында урналарда урнаштырылган.
Истәлек
thumb|left|200px|Бердянсктагы Полина Осипенко һәйкәле thumb|200px|Канәфер сорты "Полина Осипенко" Осипенко хөрмәтенә аталган:
Вакаяма (префектура)
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 6 өязгә, алар үз чиратында 30 муниципалитетка бүленгән.
Географиясе
Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 4 725,55 км² тәшкил итә.
Халкы
2019 елда префектурада 1 069 839 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га  226 кеше тәшкил итә.
Витомисль (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юрий Кочнев
Юри Кочнев (Юрий Леонидович Кочнев,, — , ) — СССР һәм РФ дирижеры, РСФСРның халык әртисе (1990), РФ дәүләт премиясе лауреаты (1995), ТДОһБТның баш дирижеры (1972-1975), Сарытау опера һәм балет театрының баш дирижеры һәм сәнгать җитәкчесе.
Челән (Мияс кушылдыгы)
Челән — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Башкортостан Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мияс елгасының уң ярына тамагыннан 560 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бинекли (Бозова)
Бинекли (Binekli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Николай Кошаев
Николай Кошаев (Николай Михайлович Кошаев,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1944).
Энженьейру-Куэлью
Энженьейру-Куэлью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Конан (Луар һәм Шер)
Конан — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Овала
Овала (Ovala ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
(17491) 1991 UM3
(17491) 1991 UM3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 31 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UM3» саналган.
Штиубей (Долж)
Штиубей — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кепенч (Акчакоҗа)
Кепенч (Kepenç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Акчакоҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Навинка (Мастовский районы)
Навинка  (Навінка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Элберфилд (Индиана)
Элберфилд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыпчык (уен)
Чыпчык  — татар халык уены.
Закирова
Закирова — фамилия.
Чыпчык (уен)
Уйнау тәртибе
Бу уенны малайлар да, кызлар да уйный ала. Иң беренче тактадан параллелепипед формасындагы 10 см чамасында «чыпчык» кисеп ясала. Аннан урамда яки ишек алдында «чыпчык» утырып торырлык тигез урын хәзерлиләр. Санамыш белән бер чыпчык очыручы сайлана. Ул чыпчыкны тигез урынга утырта да таяк белән чыпчыкның җиргә тимәгән ягына суга. Чыпчык һавага очып китә. Калган балалар я куллары, я итәкләре белән чыпчыкны тотып калырга тырышалар. Кем тотса, шул чыпчык очыручы була. Уен шулай дәвам итә.
Герли (Көньяк Дакота)
Герли  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Герли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лясковице (Прудницкий повяты)
Лясковице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саргая (Караидел кушылдыгы)
Саргая (Кызыл Саргая) — Караидел елгасы кушылдыгы. Свердловск өлкәсенең Красноуфим районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының уң ярыннан 406 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Оба (Аланья)
Оба (Oba) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Роуленд-Гайтс (Калифорния)
Роуленд-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Роуленд-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хвойская
Хвойская (Хвойская) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Энженьейру-Наварру
Энженьейру-Наварру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Перчукъёль
Перчукъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Пырсъю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Нина Кошелева
Нина Кошелева (Нина Васильевна Кошелева,, — , ) — композитор, Мордовиянең халык әртисе (2002), Мордовиянең атказанган сәнгать эшлеклесе (1991), Мордовия һимны музыкасы авторы.
Перчукъёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кирил Ильяшенко
Кирил Ильяшенко (, Липецкое, Подолия губернасы, Рәсәй империясе —, Кишинәү, МССР, ССРБ) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе, МССР Югары шурасы президиумы рәисе (1963-1980), ССРБ ЮШ рәисе урынбасары (1966-1980). МССР Министрлар шурасы урынбасары (1962-1963), Молдавия коммунистик фиркасенең ҮК бюросы әгъзасы (1963-1980), СБКФ Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1966-1971). 7-10 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Бинекли (Һарран)
Бинекли (Binekli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кораксола (Советский районы)
Кораксола (Корак, Кораксола) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
(9865) Akiraohta
(9865) Akiraohta — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 3 октябрендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TP1» саналган.
Тахинг-ам-Зе
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Пането (Л'Аквила)
Казе Пането — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Пането Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грабувко (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Грабувко  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Витослав (Великопольское воеводалыгы)
Витослав  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Навинка (Смаргонский районы)
Навинка  (Навінка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ветрен-Дол
Ветрен-Дол — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кибу
Кибу — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Конкрье
Конкрье — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Энженьейру-Паулу-ди-Фронтин
Энженьейру-Паулу-ди-Фронтин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Валя-Кучий
Валя-Кучий — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17492) Гиппас
(17492) Гиппас — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Штиубиень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гифу (префектура)
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 9 өязгә, алар үз чиратында 42 муниципалитетка бүленгән.
Географиясе
Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 10 598,18 км² тәшкил итә.
Леспарру
Леспарру (Lesparrou) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
Барсуки (Чиләбе өлкәсе)
Барсуки (Барсуки) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), татарлар (4%), украиннар (5%).
Йон өрү (уен)
Йон өрү  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Ябык биналарда уйнала торган уеннарның берсе. Балалар, 5—6 метр ара калдырып, кара-каршы тезелеп утыралар. Уртага бер-берсеннән ике адым чамасы ераклыкта сызык сызалар. Ике яктан да чират белән берәр кеше үз якларындагы сызык янына басалар. Шунда һавага каз мамыгы очырталар. Ике уенчы, билгеләнгән ике адым арасында йөреп, шул мамыкны төшермәскә тырышалар. Мамык кем ягында җиргә төшсә, өрүче каршы якка әсир төшә. Шулай итеп, кайсы яклар каршы яктагыларны әсир итеп бетерсә, алар җиңүче була.
Витрогощ
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Навинки (Ивевский районы)
Навинки  (Навінкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Казе Панигай (Порденоне)
Казе Панигай — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Навинки (Ивевский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лясовице (Ополе воеводалыгы)
Лясовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казе Панигай (Порденоне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лясовице (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сержанка
Сержанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Башкортостан Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Атлян елгасының сул ярына тамагыннан 21 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Миасс елгасын кетрмичә  башыннан Аргазы сусаклагычы. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Этанол
Этано́л (эти́л спирты, метилкарбино́л, шәраб спирты яки алкого́ль) — бератомлы, C2H5OH формулалы спирт (C2H6O), башкача: CH3-CH2-OH, бератомлы спиртлар гомологик рәтенең икенче вәкиле, стандарт шартларда очучан, кабынучан, үзенә бертөрле исле, төссез сыекча.
Иске, 1993 елга кадәр гамәлдә булган ГОСТ аңа икенче, тулырак билгеләмә биргән. Этил спирты — үзенчәлекле исе булган, тиз кабынып китә торган сыекча, башта ярсыта, аннары нерв системасын параличлый торган көчле наркотик матдә.
Судан җиңелрәк (тыгызлыгы 0,8 г/см3), 78,3 °С та кайный, суда яхшы эри һәм үзе дә күп кенә органик һәм матдәләрне яхшы эретә.
Алкогольле эчемлекләрнең актив компоненты, депрессант — кешенең үзәк нерв системасын төшенкелеккә этәрә торган психоактив матдә.
Медицинада антисептик, төрле дарулар нигезе булуы белән кыйммәтле.
Этил спиртының кеше организмына тәэсире
Алкоголь йөрәк мускулатурасы күзәнәкләрен җимерә, алар эластиклыгын югалта, акрынлап андагы мускул тукымасын тоташтыргыч тукыма алмаштыра. Йөрәк май белән каплана һәм бик авырдан тибә башлый, ул тибүдән туктарга да мөмкин. Алкоголь эчемлеге организмга кергәч, аның составындагы этил спирты бик тиз кан тамырларына сеңә. Кандагы эритроцитлар бер-берсенә ябышып башта куыклар барлыкка китерә, соңыннан төерчекләргә әверелә. Орга низмда кан хәрәкәте бозыла. Баш миенең капиллярлары йомыла һәм кеше миенә җитәрлек әче тудыргыч килми башлый, эчкече кешенең хәтере начарая.
Организмга эләккән этанол (спирт) ацетальдегидка әйләнә, ә ул бик тә агулы продукт. Башны да, йөрәкне дә ацетальдегид авырттыра. Шунысы сәер, табигать безнең организмга, күзәнәкләргә ни өчендер аз гына күләмдә шушы агулы, зарарлы продуктны — ацетальдегидны кертеп калдырган. Безнең организмда бераз гына спирт бар. Ацетальдегидтан башка күзәнәк сулый алмый, әче тудыргычны үзләштерә алмый икән. ацетальдегидкүбәйсә, күзәнәк өчен куркыныч. әйтик, шушы нечкә системага — күзәнәк һәр молекуланы берәмтекләп «күздән кичерә» торган системага — «100 грамм»ны салып куясың, ди. ацетальдегидбераз күбәя, күзәнәккә яхшы булып китә, сулыш иркенәя. әмма бу «рәхәтлек» кыска була. Тагын 100 г җибәрсәң, күзәнәкне бик авыр хәлгә куясың. Ул контрольне югалта башлый. Бөтен организм агулана. ә тагын да эчсәң, наркоз башлана, кеше утырган җиреннән ава башлый.
2010 елда Россиянең «Юл хәрәкәте иминлеге турындагы» законга тиешле төзәтмәләр кертелгәч, алкоголь, наркотик һәм башка төрле исерткеч матдәләр кулланган кешеләргә бөтенләй рульгә утырырга ярамый. Шулай ук Административ хокук бозулар кодексына да үзгәрешләр кертелә. Аңарчы әлеге кодекс буенча 1 литр канда этил спирты күләме 0,3 граммнан яки үпкәдән чыккан 1 литр һавада 0,15 миллиграммнан артканда гына кеше җаваплылыкка тартыла ала иде. Ә бу ярты литр сыра, 40 грамм аракы яки бер бокал шәраб эчкәндә дә машина йөртергә ярый дигән сүз.
Продуктларда этанол микъдары
Этанол проценты кефирда 0,12 проценттан алып (бер көнлек кефирда) 0,88 процентка (өч көнлегендә) кадәр барып җитә. Эчкәннән соң кефир 36,6 градуслы организмда тагын да әчүен дәвам итә һәм 3 сәгатьтән соң тулысы белән сөт шикәрен эшкәртеп, алкогольгә әйләндерә.
Бер төркем галимнәр эчкечеләрнең 32 проценты — 10 яшькә кадәр, 64 проценты 11дән 15 яшькә кадәр эчә башлаганын ачыклаган. “Күкрәк баласы булганда ук әнисе эчкән кефир аша спирт белән агуланып, эчүгә тартылмадылар микән?” — дигән сорау куя алар.
Эчкечелек белән көрәшне сабый балалардан башларга кирәк һәм беренче итеп алар рационыннан кефирны алырга, өлкәннәрдә аның куллану микъдарын кискен киметергә чакыралар.
Бу яңа ачыш түгел. Ленинград шәһәре башкарма комитетының 596нчы карарында балалар рационындагы кефирны башка төр сөт ризыгы белән алыштыру турында сүз бара. Сәбәбе — кефирның составында спиртлы эчемлек булуы. СССРда ел саен 1 млн. тоннадан артык кефир җитештерелгән һәм халыкның яртысы мәҗбүри рәвештә 1 мең тонна этанол эчкән. Көнбатыш Европа илләрендә һәм АКШта, шулай ук Көнчыгышта (Япония, Тайвань) әче сөт ризыклары дрожжи белән әчетүсез әзерләнә. СССРдан аермалы буларак, башка илләрдә киң таралган әче сөт ризыгы булып йогурт тора. Ул шул ук технологияләр буенча әзерләнә, әмма чүпрә кушылмый. Һәм анда алкоголь юк.
Бу проблема өстендә эшләгән бер төркем галимнәр 1980 елларда ук КПСС Үзәк комитетына, СССР һәм РСФСР Министрлар Шурасына, СССР Югары Президиумына барлык сәбәпләрне ачып салып, яшерен рәвештә балаларны алкоголиклаштыруны туктатуны сорап хат юллаган. Берничә айдан аларга кефирда этанолның бик аз микъдарда булуын, шул сәбәпле борчылу урынсыз икәнен белдергән җавап хаты килә. Арыш ипиендә дә этанол бар диелә анда.
Хәер, соңгы вакытта ипигә “ташланулар” да кефирга булганыннан ким түгел. Аңа гаепнең дә җитдирәге тагылды. Ул кешеләрдән алкаш ясамый, аларны үтерә булып чыкты. Ипи пешерүдә кулланылган чүпрә кеше сәламәтлегенә зур зыян сала. Әлеге ачышны ясаган кешеләр фикеренчә, термофиль чүпрә күптән түгел генә барлыкка килгән. Дөресрәге, аны кешеләр уйлап тапкан. Аңа термофиль чүпрә, сахарамицетлар салалар. Аларны үз чиратында хлор известе, күкерт әчелегесе белән эшкәртәләр. Бу сәер эшкәртү ысуллары турындагы имеш-мимешләр белән Интернет тулды. Һәм әле булса бәхәсләрнең очы-кырые күренми.
Без ашаган ризыкларда промильле күләме:
Этил спирты җитештерү
Этил спирты — углеводлар әчешү процессында чүпрә гөмбәләре эшчәнлеге нәтиҗәсендә барлыкка килә торган матдә.
Россия империясендә өчпочмаклы шешәләрдә спирт сатканнар, аны шкалик дип атаганнар. Иң бәләкәе 300 грамм, калганнары — 400-600 миллилитр. Пыяласы калын шешәләр ничектер яшел төс алганнар, “яшел елан” дигән гыйбарә дә шуннан калган.
1895 елда 80 градуслы спиртлы эчемлекне “казенное вино” дип атыйлар. Бодайдан, арыштан куылганнар “хлебное вино” була. Совет елларын да, сугышка кадәр игенгә кытлык кичергән чорда спиртны агачтан гидролиз ысулы белән таба башлыйлар.
Бөек Ватан сугышында солдатларга алгы сызыкка атакага барыр алдыннан нәкъ менә шул агач спиртыннан эшләнгән аракы бирәләр дә инде. Аның тәме әче була. Фронтовиклар сөйләвенә караганда, ул аракы кешене курку белмәс ясый. Күпчелек үлгәнен белми дә калган. Шул спирт белән яраланган урыннарын эшкәрткәннәр. Агач спиртында метил күп була, анысы агу. Ул биш процентка җитсә, кешенең күзләрен сукырайтырга мөмкин. Атакага барган сугышчыларга агач чүбеннән эшләнгән спиртны жәлләмәгәннәр.
СССРда күпләп нефть чыгарыла башлагач, спиртны нефтьтән куарга өйрәнәләр. Әйтүләр буенча, 1970 елларда аракыдан нефть исе килә иде. Соңыннан агачтан һәм нефтьтән куылган спиртны агулы матдәләрдән аерырга өйрәнделәр. Бүген хәтта приборлар да спиртның нидән эшләнгәнен аера алмый. Спирт заводлары аны оста итеп нефтьтән дә, агачтан да, игеннән дә куа. Шуңа күрә Осетия, Кабарды-Балкария һәм башка Төньяк Кавказ республикаларыннан килгән аракыларның күбесе нефтьтән куылган. Ул гади этанолга караганда, кеше сәламәтлеге өчен тагын да куркынычрак.
Гомумән, илдә совет заманында арыш, бәрәңге, чөгендердән спирт җитештерә торган илледән артык завод бар иде. Бүген шуларның бишесе генә эшли. Иң зурысы Иваново шәһәрендә урнашкан, спиртын сата алмый интегә. Инде икенче ел халыкка хезмәт хакы түли алмыйлар. Димәк, аракы заводлары спиртның агачтан гидролиз буенча алынганын, нефтьтән эшләнгәнен очсызга сатып ала. Чөнки заводлар үзләре спирт чыгармый, сатып алганын су белән бутый гына. Инде ватык шифердан, тольдән спирт куу технологиясе барлыкка килгән.
Агулы техник сыекчалар — суррогат алкогольнең бер төре. Аларны ялгышлык белән этил спирты дип белеп яки, киресенчә, белә торып та, куркыныч булуга да карамастан, кулланалар. Моны инде тормыш төбенә төшкән эчкечеләр шулай эшли. Мисал өчен, метил спирты һәм этиленгликоль антифриз составына керә. Кату температурасы түбән булганлыктан, алар төрле двигательләрнең суыту системаларында файдаланыла. Гади спирт шикелле үк бу сыекчалар да исереклек халәте барлыкка китерергә мөмкин, ләкин сыекчаларны кулланып 10-12 сәгать үткәннән соң агулану билгеләре: көчле баш авырту, күңел болгану, хәлсезлек башлана. Соңыннан кеше аңын югалтырга мөмкин. Мидәге таркалыш яки бөерләрнең зарарлануы нәтиҗәсендә үлем ихтималы да бар. Метил спирты – нерв-тамыр агуы һәм аның 100 грамм дозасы гына да кешеләр өчен куркыныч. Дихлорэтан аннан да коточкычрак. Әлеге сыекчаның 10-15 граммы бавырны һәм бөерләрне зарарлап, бөтенләй эштән чыгаруга сәләтле.
Ягулык итеп куллану
Спиртны ягулык буларак куллануны яңалык дип әйтеп булмый. Әйтик, АКШта инде күптәннән биоэтанолны гади кукуруздән ясыйлар. Аны җитештерү өчен биредә йөзләгән завод эшләп килә. Белгечләр әйтүенчә, мондый спиртның 10 процентын гына бензинга кушсаң да, ягулык азрак тотыла, двигатель дә "озын гомерле" була. Ә менә Европа Берлеге илләре кукуруз белән түгел, ә рапс культурасы белән кызыксына. Германиядә һәм Франциядә, мәсәлән, автотранспортны әйләнә-тирәгә зыян китерми торган ягулыкка күчерү буенча дәүләт программалары кабул ителгән. Рапс перспективалы һәм табыш китерүче культура буларак, дөнья базарында аңа сорау әледән-әле артып тора. Европа Берлеге илләре рапс орлыгының бер тоннасы өчен — 180-200, ә маеның тоннасына 620-630 доллар түләргә әзер.
Андрей Кощеев
Андрей Кощеев (Андрей Игоревич Кощеев,, — , ) — Россия баскетболчысы (һөҗүмче), Россия чемпионатының бронза призчысы (2012/2013, 2015/2016).
Элизабет (Индиана)
Элизабет  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9866) Kanaimitsuo
(9866) Kanaimitsuo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 15 октябрендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TV4» саналган.
Градово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әлҗәзаир (шәһәр)
Әлҗәзаир‎ ( ғәр. مدينة الجزائرMadīnat al-Jazā'ir, Әл-Джәзәир ;   — Әлҗәзаир дәүләтенең башкаласы,  илдә иң зур шәһәр.
Аатамасы «әл-Джәзәир», гарәпчә «утрау» дигәннән килеп чыккан, чөнки шәһәр янында элек 4 утрау булган, алар 1525 елда материк белән кушылып киткән. Әлҗәзаир вилаятенең административ үзәге. Халкы 2,9 млн кеше, агломерацияләрендә — 3,35 млн тирәсе яши. Урта диңгездә урнашкан. 2011 елда Алжир метрополитены һәм Әлҗәзаир трамвай юлы ачылган.
Тарихыннан
Шәһәр 944 елда бербер  Зириләр  династиясеннән  Бологилыгин ибн Зири дигән кеше тарафыннан нигезләнгән. Аңа кадәр монда Икосим дип аталган борынгы Финикия җирлеге урнашкан булган (римлылар аны Икозиум дип үзгәрткән).
Климаты
Әлҗәзаир ның климаты уртача - җәе коры, кар озак ятмый. Уртача еллык температура 17.
Халкы
Этник составы:
Чулпан Закирова
Чулпан Закирова, Чулпан Ринат кызы Закирова (1977 елның 24 июле, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Казан) — биюче, хореограф, «Казан» (KAZAN) муниципаль бию ансамбленың сәнгать җитәкчесе (2003 елдан), Татарстанның халык артисты.
Тәрҗемәи хәле
1977 елның 24 июлендә Казанда туган. Әтисе — Ринат Зиннур улы Закиров (1948), БТК рәисе (1991—2017), БТК Милли Шурасы рәисенең беренче урынбасары, БТК башкарма комитеты җитәкчесе (2017 елдан). Әнисе — Рузия Мотыйгуллина (1950), Камал театры актрисасы, РФ атказанган артисты (2001).
Алты яшеннән бии. Казанның 55нче мәктәбен (1994), 11нче музыка мәктәбе каршындагы хореография бүлеген, Казан дәүләт университетының юридик факультетын (1999), «хореография режиссеры» белгечлеге буенча Россия театр сәнгате академиясенең (ГИТИС) балетмейстерлык факультетын (2004) тәмамлаган.
Хезмәт юлы
1991—2002 елларда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры актрисасы. Мирхәйдәр Фәйзинең «Асылъяр» спектаклендә баш рольне башкарган.
1996 елдан «Казан» муниципаль бию ансамбле биючесе. 2003 елдан Казан милли мәдәни үзәгенең Казан шәһәр филармониясе составындагы «Казан» бию ансамбле сәнгать җитәкчесе. Чулпан Закирова 30 дан артык ялгыз, парлы, төркем белән бию композицияләре булдырган. Ансамбль белән РФ төбәкләрендә, Казакъстан, Испания, Малайзия, Кытай, Тайвань, Тунис, Австралия һ. б. чит илләрдә татар хореография сәнгатен таныткан. 2009—2015 елларда Казан (Идел буе) федераль университетының филология һәм мәдәниятара багланышлар институты музыка сәнгате һәм хореография кафедрасы (2016 елдан татаристика һәм сәнгать белеме кафедрасы) мөдире.
Гаилә хәле
Беренче ире — Разит Дәүләтшин, табиб-кардиохирург. 2011 елда җинаять җаваплылыгына тартылган Икенче ире — Илнар Әхмәтҗанов, танылган көрәшче, Татарстанның һәм РФ спорт остасы. Кызлары Ясмин, Айша.
Энженью-Велью
Энженью-Велью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(17493) Вилдкэт
(17493) Вилдкэт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 31 декабрендә Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 YA» саналган.
Пенсәр
Пенсәр (Pensər ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Тегернзе (Алмания)
Тегернзе  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Геррейд (Көньяк Дакота)
Геррейд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Геррейд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бинекли (Вираншеһир)
Бинекли (Binekli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Обаалаҗами (Аланья)
Обаалаҗами (Obaalacami) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Степан Крайнов
Степан Крайнов (Степан Матвеевич Крайнов,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1944).
Хмелевая (Киров өлкәсе)
Хмелевая (Хмелевая) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Кепирҗе (Соргун)
Кепирҗе (Kepirce) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Хмелевая (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Виноградец (Болгария)
Виноградец  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рубиду (Калифорния)
Рубиду  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Рубиду халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Штиукань
Штиукань — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Киневиль
Киневиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Кече Ашламаш
Кече Ашламаш (Изи Ашламаш, Малый Ашламаш) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (95%), урыслар (5%).
Гумма (префектура)
Гумма (群馬県) — Япониянең Канто төбәгенә караган префектура. Административ үзәге - Маэбаси шәһәре.
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 8 өязгә, алар үз чиратында 39 муниципалитетка бүленгән.
Географиясе
Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 6 363,16 км² тәшкил итә.
Халкы
2019 елда префектурада 2 024 820 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га  318 кеше тәшкил итә.
Навины (Навагрудский районы)
Навины  (Навіны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Александру Мокану
Александру Мокану (, Кишинәү, Лапушна өязе, Румыния кыйраллыгы ) — Совет һәм молдав сәясәтчесе, МССР Югары шурасы президиумы рәисе (1985-1989), ССРБ ЮШ рәисе урынбасары (1986-1989). СБКФ Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1989-?).
Навины (Навагрудский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Валя-Ларге (Алба)
Валя-Ларге — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евгений Кранатов
Евгени Кранатов (Евгений Юрьевич Кранатов,, — , ) — СССР һәм Россия һөнәри футболчысы (капкачы), РФ футбол тренеры.
Зөя провинциясе
{{Тарихи дәүләт }}
Контр (Луар һәм Шер)
Контр — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Зөя провинциясе
Зөя провинциясе (Свияжская провинция) — Россия империясе провинцияләреннән берсе. Үзәге — Зөя шәһәре.
Зөя провинциясе Пётр I указы буенча 1719 елда Казан губернасы составында оештырылган. Провинция составына Зөя, Васильсурск, Кокшайск, Козьмодемьянск, Царёвококшайск, Царёвосанчурск, Чуел, Чабаксар, Яраң шәһәрләре кертеләләр.
1775 елда провинцияләргә бүленеш юкка чыгарыла.
Ас (уен)
Ас  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Уенчылар аркалары белән тышка таба торып бер түгәрәк ясап басалар. Бер уенчы, кулына ярты метр чамасындагы бау тотып, түгәрәк тышында йөри. Ул: «Ас китте, күрдеңме?» дип, бер иптәшенең аркасына шуның белән сугып ала һәм үзе йөгерә. Сугылган кеше аны куып җитеп арканны алырга тырыша. Әгәр аркан алынса, арканын биргән кеше уеннан чыга. Тота алмаса, үзе уеннан чыга. Уен шул рәвешчә дәвам итеп, бер заман бер генә кеше кала. Ул җиңүче була.
Пианоёль
Пианоёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лыжа елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Сарысу (Төй кушылдыгы)
Сарысу (Сарс) — Төй елгасы кушылдыгы. Пермь краенда, Башкортстанның Аскын районы территориясендә ага биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төй елгасының сул ярыннан 0,9 км ераклыкта урнашкан. Тамак урыны Караидел районының Яңа Муллакай авылы янында. Елга озынлыгы 135 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17494) Антавиана
(17494) Антавиана — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 11 гыйнварында O. A. Naranjo тарафыннан Мерида обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 AM3» саналган.
Витрогощ-Колёния
Витрогощ-Колёния — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лясовице-Велики (Ополе воеводалыгы)
Лясовице-Велики  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шаолинь
Шаолинь (Кытай телендә: 嵩山少林寺, пиньинь Sōng Shān Shàolínsì) - үзәк Кытайда (Хэнань провинциясе, Дэнфэн шәһәре) Буддачылык монастыре. Суншань тавында урнашкан.
Кинематографта
Шаолинь монахы Цянь Гуаньчан (Кэйнь Кваньчанг) (Дэвид Кэррадин) популяр Kung Fu (TV series) сериалының төп каһарманы булып тора. (1972—1975).
Шаолинь монастыре турында трилогияне тәшкил иткән Кытай-Һоңкоң нәфис фильмнары. Төп рольдә Эти фильмы с Ли, Джет Ли (Ли Ляньцзэ) белән бу фильмнар аңлаешлы мисалларда көч һәм яшьлеккә, туганлык һәм тигезлеккә, каһарманлыкка һәм традицияләргә тугърылыкка дан җырлаганнар. Рольләрдә: Джет Ли (Ли Ляньцзэ), Цю Цзяньго, Юй Хай, Пань Цинфу
Кытай трилогиясе белән беррәттән Һоңкоңта Шаолинь монастыре турында башка трилогия төшерелгән булган:
Шаолинь монастыре сугыш сәнгатьләре белән берникадәр дәрәҗәдә бәйле башка фильмнар:
Видеоуеннарда
Кунг Лао, Лю Канг һәм Кай - «Mortal Kombat» сериясе персонажлары Шаолинь монахлары булып тора.
Александр Краснов
Александр Краснов (Александр Васильевич Краснов,, — , ) — РИ астрономы, Варшава астрономия обсерваториясе директоры.
Энкантаду
Энкантаду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ле-Фосса
Ле-Фосса (Le Fossat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Ариз-Лез кантонына карый.
Гранати (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Гранати  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тегернхайм
Тегернхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9867) 1991 VM
(9867) 1991 VM — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 3 ноябрендә A. Натори, Т. Урата тарафыннан Якиимо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VM» саналган.
Биниҗилер (Антакья)
Биниҗилер (Biniciler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казе Пантьера (Тревизо)
Казе Пантьера — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Пантьера Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Андрей Краснов
Андрей Краснов (Андрей Михайлович Краснов,, — , ) — совет дәүләт эшлеклесе, Чуаш АССР ҮБК рәисе урынбасары, Чуаш АССР ЮШ президиумы (1938-194?), СССР ЮШ депутаты (1 нче чакырылыш).
Навицкия 1
Навицкия 1 (Навіцкія 1 ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Геттисбург (Көньяк Дакота)
Геттисбург  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Геттисбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элизабеттаун (Индиана)
Элизабеттаун  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Враненци
Враненци — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ибараки (префектура)
Ибараки (茨城県) — Япониянең Канто төбәгенә караган префектура. Административ үзәге - Мито шәһәре.
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 7 өязгә, алар үз чиратында 43 муниципалитетка бүленгән.
Географиясе
Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 6 095,62 км² тәшкил итә.
Халкы
2019 елда префектурада 2 985 424 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га  490 кеше тәшкил итә.
Энканту
Энканту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мирча Снегур
Мирча Снегур (, Трифынешт, Сорока өязе, Румыния кыйраллыгы ) — Совет һәм молдав сәясәтчесе, МССР Югары шурасы президиумы рәисе (1989-1990), Молдованың берече президенты (1990-1997). Молдавия коммунистик партиясе үзәк кәмитиенең сәркәтибе (1981-?). ССРБ халык депутаты.
Витрогощ-Осада
Витрогощ-Осада — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марина Раскова
Мари́на Миха́ил кызы Раско́ва (Мари́на Миха́йловна Раско́ва) (РИ, Мәскәү, 1912 елның 15 (28) марты - 1943 елның 4 гыйнвары, Саратов өлкәсе) - совет очучы; Советлар Берлеге каһарманы исеменә лаек булган беренче хатын-кызларның берсе.
Сухокаменка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Миасс елгасын кетрмичә  башыннан Аргазы сусаклагычы. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Марина Раскова
Иртә еллар
Мәскәү консерваториясендә укыды. Анило-буяулы заводы лабораториясендә практикант булып эшләде. 1929 елның апрелендә шул ук заводы инженеры Сергей Иванович Расковка кияүгә чыга һәм кызы Татьянаның тууы нәтиҗәсендә 1931 елның октябренә кадәр эшен өзә; 1935 елның октябрендә аерылыша.
(17495) 1992 DY
(17495) 1992 DY — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сухокаменка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лясовице-Мале (Ополе воеводалыгы)
Лясовице-Мале  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Марина Раскова
Рекордлар
1935 елда очучылар мәктәбен тәмамлый. 1937 елда штурман сыйфатында АИР-12 очкычында дөньякүләм авиация рекордын билгеләүдә катнашты; 1938 елда - МП-1 гидроочкычында ике дөньякүләм авиация рекорды куюда катнашты.
1938 елның 24-25 сентябрендә Раскова, Гризодубова һәм Осипенко камалышсыз очышны Ерак Көнчыгышка, фаразланганча, Мәскәүдән Амурдагы Комсомольскка АНТ-37 «Родина» очкычында тормышка ашырырга тиешләр (5910 км). Ләкин катлаулы һава шартлары аркасында алар Комсомольскдагы аэродромын таба алмадылар, Охот диңгезе ярына якынрак килделәр. Гризодубова, самолёт командиры буларак, урманда каты утырту турында карар кабул итте. Расковага Гризодубова самолёттан сикерергә боерык биргән. Гризодубова боерыгы белән Расков штурманы тайгага парашют белән сикереп чыкты, кесәсендә нибары ике шоколад плиткасе бар иде. Ун көннән соң аны урманда тере килеш тапканнар. Гризодубов белән Осипенко самолётта калдылар һәм шулай ук авария утыруында исән калдылар.
Бөек Ватан сугышында
1941 елның 15 октябрендә ВГК ставкасы хуплануы һәм ВЛКСМ Үзәк комитеты ярдәме белән Энгельс шәһәрендә аэроклублар, Гражданнар һава флоты һәм Осовиахим мәктәпләре, өч хатын-кыз авиаполкыннан авиатөркем оештырган очучы формалаштыра. Бу полкларның берсен «төнге сихерче» дип беләләр. Соңрак Раскова 587 нче бомбардировка авиаполкы командиры итеп билгеләнә.
1943 елның 4 гыйнварында Раскова очучылары, яңадан оешуны узып, фронтка юл тоталар. Саратов районындагы Михайловка авылы янында бик авыр метеорология шартларында майор Раскованың самолеты ватылды.
Истәлек
Марина Раскова хөрмәтенә аталган:
(17495) 1992 DY
Тарихы
1992 елның 27 февралендә Н. Кавасато тарафыннан Уэнохара обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 DY» саналган.
Хозятино
Хозятино (Хозятино) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
HD196544
HD196544 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Корменон
Корменон — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Дамир Галимов
Дамир Галимов (Дамир Мәҗит улы Галимов, Дамир Мәжит улы Ғәлимов) – режиссёр, Сибай драма театры сәнгать җитәкчесе. БАССР (1981) һәм РФ (1994) атказанган мәдәният хезмәткәре. БР атказанган сәнгать эшлеклесе (2004). ССРБ театр әһелләре берлеге әгъзасы (1970). Рамазан Өметбаев премиясе лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1944 елның 24 апрелендә БАССР Баймак районы Түбә бистәсендә туган. Ленинградта һөнәри берлекләрнең югары мәдәният мәктәбен (1966), Мәскәүдә Россия мәдәният һәм сәнгать хезмәткәрләрен яңадан укыту институтын (1994) тәмамлаган.
Куйган спектаклҗләре
Иҗади уңышлары А. Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт драма театры белән бәйле. Сәнгать җитәкчесе буларак куллана торган алымы халык иҗаты белән тыгыз бәйләнештә булуы белән аерылып тора. Сәхнәгә куйган спектакльләрендә халык бәйрәмнәре, йолалары элементларын мул куллана. Классикларның һәм замандаш драматургларының йөзләп әсәрен сәхнәгә куйды: «Сөяркәңне шкафка яшер», «Төн яки Һәдия белән Рәми», «Чоңгыл ярында» (барысы да Н. Гаетбай әсәре), «Куркыныч сер» (Р. Кинҗәбаев), «Тылсымлы курай» (З. Биишева), «Казан сөлгесе» (К. Тинчурин), «Тамарис» (Т. Ганиева), «Сөясеңме-сөймисеңме?» (Ф. Бүләков), «Карлыгач» (Б. Бикбай), «Алтынчәч» (Н. Воронов), «Гомерлек газап» (С. Әбүзәр), «Әллә өйләнергә инде» (Э. Яһүдин).
«Сөяркә» спектакле белән Татарстанның халык язучысы Туфан Миңнуллинның 75 яшьлек юбилеена багышланган театр фестивалендә (Казан, 2010) катнаша.
Чыганаклар
Сибай драма театры рәсми сайты
Сылтамалар
Сибай театры турында «Ватандаш» сайтында
Штиулець
Штиулець — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клитур
Клитур — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Виктор Краснов
Виктор Краснов (Виктор Васильевич Краснов,, — , ) — СССР бокс тренеры, СССРнең атказанган тренеры (1989), ТАССРның атказанган физик мәдәният хезмәткәре (1989).
Навицкия 2
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Белово (Чиләбе өлкәсе)
Белово (Белово) — Чиләбе өлкәсенең Уй районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), татарлар (4%), башкортлар (5%), казахлар (7%).
Кепирлер (Билеҗик)
Кепирлер (Kepirler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Билеҗик илчесенә караган бер авыл (köy).
Пәликәш
Пәликәш (Pəlikəş ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.