cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ладави
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мижэвичы (Бераставицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ручай (Шаркавшчынский районы)
Ручай (Ручай ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Шаркавшчына гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Градзаново-Влосцянске
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Ґрадзаново-Влосцянське
Баррейруш (Визеу)
Баррейруш  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сен-Мексан (Сарта)
Сен-Мексан — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Нараткы
Нараткы — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Сараш авылы авыл җирлегенә карый.
Барда авылы үзәгеннән якынча 29 км көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Вәрссу
Вәрссу (Värssu) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Се-Мезьер
Се-Мезьер — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Бугай (Энджейовский повяты)
Бугай  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Экинли (Курталан)
Экинли (Ekinli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (köy).
Бель-Айл (Флорида)
Бель-Айл  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Яңалиф (журнал, 1930)
Яңалиф — сәяси, әдәби-нәфис һәм тәнкыйди-библиографик журнал. ТАССР мәгариф халык комиссариаты һәм Татар совет язучылары берлеге органы. 1930-1932 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхәррир – Галимҗан Нигъмәти.
Бель-Айл (Флорида)
Тарихы
Бель-Айл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шампаньяк-ла-Прюн
Шампаньяк-ла-Прюн — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Пен-Мар (Пенсильвания)
Пен-Мар  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пен-Мар халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Игорь Астапович
Игорь Станиславович Астапович (1907 елның 29 декабре (1908 елның 11 гыйнвары), Волчанск, Харьков губернасы — 1976 елның 2 гыйнвары, Киев, ССРБ) — совет астрономы, метеорлар һәм метеоритлар тикшеренүчесе, фәнне оештыручы, Җирнең газ койрыгын ача.
Тормыш юлы
1907 елның 29 декабрендә (1908 елның 11 гыйнварында) Россия империясенең Харьков губернасы Волчанск шәһәрендә Станислав Викторович Астапович һәм Елизавета Павловна гаиләсендә туа. Әтисе Волчанск шәһәрендә физика һәм математика укытучысы булып эшләгән. Әнисе өй укытучысы дипломына ия булган. 1926 елда Николаевка шәһәрендә һөнәри техник мәктәпне тәмамлый.
Мәскәү университетының астрономия белгечлеге буенча физика-математика факультетына укырга керә.
1928 елда гаилә Ленинградка күчеп килә. Ленинград университетында укуын дәвам итә, 1930 елда аны тәмамлый. 1931—1932 елларда Көнчыгыш Себер территориясендә Гамәли геофизика институтының магнитометрик экспедициясен җитәкли.
1932—1934 елларда Таҗик астрономия обсерваториясе директоры, 1934—1941 елларда П. К. Штернберг исемендәге Дәүләт астрономия институтының фәнни хезмәткәре була. Бөек Ватан сугышында катнашучы.
1942 елдан 1959 елга кадәр ССРБ ФА Төркмән филиалының физика-техник институтында эшли. Аның инициативасы белән 1946 елда Ашхабадта физика-техник институтының «Астрофизик лаборатория» дип аталган астрономия обсерваториясе һәм аның шәһәр читендәге станциясе, нигездә, Ванновское бистәсе янында метеорлар күзәтүе өчен оештырыла. 1948 елга кадәр Ашхабадта педагогика институтында укыта. 1959—1960 елларда Одесса университетының астрономия обсерваториясе бүлеге мөдире була.
1960 елдан 1973 елга кадәр Киев университетының астрономия кафедрасында эшли, 1966 елдан — профессор.
1935 елда Халыкара Астрономия Берлеге Метеорлар буенча комиссия әгъзасы була, шул ук елны С. В. Орлов белән бергә ул ССРБда Метеорлар, кометалар һәм астероидлар буенча комиссия оештыра һәм озак вакытлар аның гыйльми секретаре була.
Игорь Астаповичның төп хезмәтләре метеор һәм метеор агымнарын тикшерү өлкәсенә карый. 17 ел дәвамында (1942—1959) метеорларның системалы күзәтүләрен алып бара, 40 меңнән артык метеор күзәтүен үз эченә алган уникаль шәхси архив формалаштыра. Беренчеләрдән булып спектраль һәм радиолокацион күзәтүләр методларын куллана башлый. Үз күзәтүләреннән һәм тикшерүләрдән тыш, метеор агымнарын массакүләм күзәтүне дә оештыра. 1956 елда үзенең «XIX гасыр метеор радиантларының төп каталогы»н бастыра, бу каталог 887 аныкланган радиантны үз эченә ала.
Игорь Астапович исеме белән (2408) Астапович астероиды һәм Омск өлкәсендәге Астапович күле аталган.
Enriko Fermi
Enriko Fermi (italiança Enrico Fermi; 1901, Rim - 1954, Çikago) - kürenekle İtaliä-AQŞ fizik-teoretigı, täcribäçe. Zamança teoretik häm täcribä fizikasına zur öleş kertkän, kvant teoriäsenä nigez saluçılarnıñ berse.
Nobel premiäse laureatı (1938).
1939 yılda AQŞqa küçep kitkän. SSRB Fännär Akademiäseneñ çit il äğza-korrespondentı (1929).
1939 yılda çılbırlı reaktsiä töşençäsen kertkän, Manhetten proyektında qatnaşqan.
Fermi xörmätenä Fermi-Dirak büleneşe, Tomas-Fermi modele, ximik element Fermiy dip yörtelä.
Tärcemäi xäle
1901 yılda Fermi italian-yähüd ğailäsendä tuğan.
1918 yılda Piza normal' mäktäbenä kerä, Piza Universitetında röntgen nurları belän täcribälär öçen ğilmi däräcäne ala.
1924 yılda Leiden Universitetına kerä.
Честерфилд (Көньяк Каролина)
Честерфилд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
1925 yılda Pol Diraktan bäysez xäldä böten yarım spinlı kisäkçeklär öçen statistikanı aça.
Честерфилд (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Сошиця
Сошиця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
Fermi "Lemmi" mason lojasınıñ äğzası bulğan.
Исметпаша (Элмадаг)
Исметпаша (İsmetpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Элмадаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сошиця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плоештиори
Плоештиори — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
1928 yılda Tomas belän küp elektronlı atomnarnıñ xaläten bilgeläw isulın täqdim itä.
Яңалиф газеты (гәҗит)
Яңалиф газеты — гәҗит. «Яңалиф» җәмгыяте шурасы органы. 1928 елның 16 мартыннан 1929 елның 17 ноябренә кадәр Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 85 саны чыга.
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
1934 yılda beta-tarqalış teoriäsen tiränten tikşerä: beta-tarqalış waqıtında elektronnan başqa neytrino taratıla.
Плоештиори
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
1934-1936 yılda neytronnar belän nurlandıru täcribälären ütkärä, 60 radioaktiv element, neytronnarnı äkrenäytüne aça.
Честерфилд (Көньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балач (коммуна)
Балач — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сподне Местине
Сподне Местине — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәбир Пазиков
Хәбир Пазиков, Хәбир Мөхәррәм улы Пазиков, Пазиков Хабир Мухарямович (1896-1975) — фирка эшлеклесе, Казакъстан АССР Көнбатыш Казакъстан КП (б) өлкә комитетының беренче сәркатибе (1937), Караганда өлкә комитетының беренче сәркатибе (1938-1942), ВКП (б) Татарстан өлкә комитеты икенче сәркатибе (1942-1944), Көньяк Казакъстан өлкә комитетының беренче сәркатибе (1944-1947), Көнчыгыш Казакъстан өлкә комитетының беренче сәркатибе (1948-1952), РСФСР министрлар шурасы бүлек мөдире (1953-1962).
Тәрҗемәи хәле
1896 елның 15 октябрендә Пермь губернасы (хәзерге Свердловск өлкәсе) Качканар шахтерлар бистәсендә туган. 1910-1926 елларда Уралда, Себердә, Казакъстанда шахталарда эшләгән. 1917-1918 елларда Кызыл Армиядә хезмәт итә. 1928-1930 И.В. Сталин исемендәге Коммунистик университетта, 1935-1937 Кызыл профессура институтында укыган.
Хезмәт юлы
ВКП (б) XVIII корылтае делегаты (1938).
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
Fermi şul zamanda küp İtaliä ğalimnäre kebek faşist firqäsendä bulğan, läkin yähüd qızğa öylänä alğan.
Хәбир Пазиков
Хәтер
1996 Шымкент шәһәрендә урамга исеме бирелгән /
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
Atom-töş reaktsiälären açu öçen 1938 yılda Nobel premiäsenä layıq bula.
1939 yılda Nobel premiäsen alır öçen Stokholmga barğaç faşist İtaliäsenä qaytmıy, AQŞqa küçä.
NGC 7662
NGC 7662 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Enriko Fermi
Tärcemäi xäle
1939-1942 yılda Nyu-York Kolumbiä Universitetında eşli.
1942 yılda yasalma çılbırlı reaktsiäsen yasıy.
1944 yılda Nyu-Meksikoda Los-Alamos laboratoriäsendä eşli, Manhetten proyektında qatnaşa.
Fänni qazanışları
Urta kisäkçälär sanı energiäse belän :
İdeal' fermi-gazda tübän temperaturasında
Лабастид-Сезерак
Лабастид-Сезерак — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Яңа авыл (гәҗит, Мәләкәс)
Яңа авыл — гәҗит. РКП(б)ның Мәләкәс өяз комитеты органы. 1923-1925 елларда Мәләкәс шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Альтафулья
Альтафулья — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2741) Вальдивия
(2741) Вальдивия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1975 елның 1 декабрендә К. Торрес, тарафыннан Cerro El Roble обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 XG» саналган.
Барро (Резенде)
Барро  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Мижэвичы (Слонимский районы)
Мижэвичы  (Міжэвічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Варуди
Варуди (Varudi) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Ладзин (Лодзь воеводалыгы)
Ладзин  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Рош-сюр-Йон (округ)
Ла-Рош-сюр-Йон — Франциядәге округ (Arrondissement). Вандея департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2495 км². Округ 11 кантоннан тора, алар үз чиратында 92 коммунага бүленгән.
Шардуша
Шардуша — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чурьега елгасының уң ярыннан 76 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ставець (Мальборский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калатмыш
Калатмыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Ошья елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рыбаки (Вымнянски авыл советы)
Рыбаки (Рыбакі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Сподне Младетиче
Сподне Младетиче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Рыбаки (Вымнянски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сподне Младетиче
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мишель-де-Шавень
Сен-Мишель-де-Шавень — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Градзаново-Збенске
Градзаново-Збенске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Ґрадзаново-Збенське
Селонкур
Селонкур — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Бельвью (Флорида)
Бельвью  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бельвью шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шолда (Тошня кушылдыгы)
Шолда — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тошня елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — елганың башыннан алып Төньяк Двина Вычерга елгасына койганчыга чаклы, Юг һәм Сухона елгаларын кертмичә (инештән Көбән гидротөененә чаклы). Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Будзинь (Свентокшиж воеводалыгы)
Будзинь  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пенн-Винн (Пенсильвания)
Пенн-Винн  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пенн-Винн халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габела (Катанцаро)
Габела — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яңа авыл (гәҗит, Нижгар)
Яңа авыл — гәҗит. ВКП(б)ның Горьки край комитеты органы. 1930-1933 елларда Түбән Новгород (Горький) шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Балачу (коммуна)
Балачу — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Мижэрычы
Мижэрычы (Міжэрычы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Альфара-де-Карлес
Альфара-де-Карлес — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7663
NGC 7663 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сподне Негоне
Сподне Негоне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Варуди-Алткүла
Варуди-Алткүла (Varudi-Altküla) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Экинли (Зара)
Экинли (Ekinli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Безелга (Пенедону)
Безелга  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(447) Валентина
(447) Валентина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1899 елның 27 октябрендә Макс Вольф, Фридрих Швассман тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1899 ES» саналган.
Будзиска (Свентокшиж воеводалыгы)
Будзиска  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шарон (Көньяк Каролина)
Шарон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Qayum Nasıyri uramı
Qayum Nasıyri uramı - İske Tatar bistäseneñ üzäk uramı, 2013 yıldan cäyäw uramı. Böyek tatar mäğrifätçese Qayum Nasıyri istälegenä 1930 yılda atalğan.
Uram başında klasitsizm stilendä 1853 yılda tözelgän Qazaqovlar yortı urnaşa. Yortnıñ elekke xucaları - mäşhür tatar säwdägärläre häm cämäğät eşlekleläre. Möxämmätcan Qazaqov Farsı İle häm Qavqaz belän säwdä eşläre belän şöğellängän.
Anıñ warise - Möxämmätşäkir Qazaqov tabış yortların tözeleşe belän şöğellängän bulğan.
Qazaqovlar säwdä yortı xäyriä eşlärenä küp aqça sarıf itkän. Qazaqovlar yortı xäzer torğızılğan.
Quşayıv yortı Qayum Nasıyri uramında 1862 yılda tözelgän. Mortaza Quşayıv - tatar säwdägäre, Ğäbderaxman Quşayıv - Qazan Dumasınıñ süzçese, Märcani mäçeteneñ qarap başlığı.
Qayum Nasıyri yortı - uram başında urnaşa, biredä böyek tatar näğrifätçese, yazuçısı yäşägän. Xäzer yort torğızılğan, biredä Nasıyri muzeye urnaşa.
Nasıyri yortı yanında Şiğäbeddin Märcäni yäşägän yort urnaşa. Yırağraq säwdägärlär yortları - Borhanetdin Mullin, Yunısovlar, İsänbayıvlar yortları urnaşa.
Qayum Nasıyri töp binaları - Märcani häm Apanay mäçetläre.
Qayum Nasıyri uramına iñ qısqa cäyäw uramı - Künçe uramı bara.
Uram oçında Cihanşa Ğosmanov yortı urnaşa. Säwdägär Cihanşa Ğosmanov - arbanı tözü eşxanäse iäse bulğan, küp aqça Soltan mäçete tözeleşenä birgän. Usmanov yortı 1853 yılda, Peske proyektı buyınça tözelgän.
Qayum Nasıyri uramı häm Safyan uramı kiseşendä säwdägärlär Apanayıvlar yortı urnaşa. 2013 yılda torğızılğan.
Cäyge Universiada-2013 uyınnarına hämmä iske yortları torğızılğan. Qayum Nasıyri uramı cäyäw uramına äylänä.
Носим
Носим (Носим) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Носим климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (94%).
Сергей Князев
Сергей Князев, Сергей Лев улы Князев (Князев Сергей Львович) (1908 елның 12 сентябре, Нижне-Курмоярская , Дон Гаскәре өлкәсе — 2002 елның 31 декабре, Казан) — фирка һәм хуҗалык эшлеклесе, КПССның Чечен-Ингуш өлкә комитетының нефть эшкәртү сәнәгате буенча сәркатибе (1942-1944), КПССның Татарстан өлкә комитетының нефть сәнәгате бүлеге мөдире (1949-1954), сәнәгать буенча сәркатибе (1956-1960), өлкә комитеты сәркатибе (1963-1974), Татарстан Совнархозы рәисе (1960-1963). Казанның шәрәфле ватандашы. 1949-1960 елларда Татарстан АССРның «баш нефтьчесе».
Тәрҗемәи хәле
1908 елның 12 сентябрендә Дон гаскәре өлкәсе (хәзерге Ростов өлкәсе Цимлянск районы) Нижне-Курмоярская станицасында туган. Грозный нефть институтын (хәзер Грозный нефть университеты) тәмамлаган (1940). 1929-1934 елларда Ерак Көнчыгышта Кызыл гаскәрдә подводник булып хезмәт иткән.
Хезмәт юлы
1927-1929 елларда 3нче санлы Грозный нефть эшкәртү заводында эшче.
1942-1944 елларда Чечен-Ингуш АССРда: КПССның Чечен-Ингуш өлкә комитетының нефть эшкәртү сәнәгате буенча сәркатибе; 1944 елда Чечен-Ингуш АССР бетерелгәч, КПССның Грозный өлкә комитеты сәркатибе урынбасары.
1949-1960 елларда КПССның Татарстан өлкә комитетының нефть сәнәгате бүлеге мөдире, сәнәгать буенча сәркатибе, өлкә комитеты сәркатибе — Татарстан АССРның «баш нефтьчесе».
1960-1963 елларда Татарстан Совнархозы рәисе.
1963-1974 елларда КПССның Татарстан өлкә комитеты сәркатибе.
ТАССР Югары шурасы (1951-1975 елларда), ССРБ Югары шурасы (1962-1966 елларда) депутаты.
Артемий Ющенко
Тормыш юлы
Артемий Ющенко 1917—1920 елларда Петроград университетын (физика-математика факультетын) тәмамлый, Пулково обсерваториясендә стажировка үтә.
1930 елдан Ленинград төгәл механика һәм оптика институты кафедрасын җитәкли; 1935 елдан башлап көннәр азагына кадәр Төньяк диңгез юлының баш идарәсенең Гидрография институтында (соңрак Югары Арктика Диңгез училищесына, аннары Ленинград Югары инженерлык диңгез училищесына күчерелә) көймә йөртүчеләр һәм гидрографчылар әзерләүне гамәлгә ашыра.
1938—1941 елларда ул Гидрография институтында укыта, геодезия кафедрасын җитәкли. Бөек Ватан сугышы вакытында 1941 елдан Хәрби-диңгез флоты Баш гидрография идарәсендә хезмәт итә.
1944 елдан 1947 елга кадәр Хәрби-Диңгез Академиясенең геодезия һәм астрономия өлкән укытучысы булып эшли. 1948 елда сәламәтлеге аркасында запаска китә.
Шампань-ан-Вальроме
Шампань-ан-Вальроме (Champagne-en-Valromey) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Отвиль-Лонес кантонына карый.
Артемий Ющенко
Тормыш юлы
1952—1955 елларда Ленинград университетының картография кафедрасы мөдире.
Ладзице
Ладзице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Артемий Ющенко
Тормыш юлы
1968 елда вафат була, Комарово зиратында җирләнгән.
Фәнни эшчәнлек
60тан артык басма эш авторы, алар арасында «Гаусс-Крюгер координатларын исәпләү өчен таблицалар» (1931), «Диңгез картографиясе» (1935), «Картографик таблицалар» (1938), «Картография» (1941, 1953), «Навигация» (1966) һ. б. бар.
«Ющенко таблицалары» (1952) буларак танылган азимутлар һәм биеклекләрне санау өчен таблицалар эшли.
Ющенконың геодезик үлчәнүләр методларын эшләүгә, аерым алганда, диңгез навигация үлчәүләре өчен «фаза зонды» дигән методны кертүгә керткән өлеше шактый зур. Бу методта соңыннан дистәләрчә ел кулланылган радионавигация системаларына нигез салына.
Яңа Җирдә һәм Каспий диңгезендә гидрографик экспедицияләр составында эшли. Хәрби-диңгез флоты Баш гидрографик һәм картографик эшләр белән җитәкчелек итә.
Хәтер
Аның хөрмәтенә Антарктикада тирән су чокыры (Ющенко чокыры), Кара диңгезе Таймыр култыгы буенда Ющенко тавы (штурманнар ярымутравы) һәм «Профессор Ющенко» уку судносы аталган.
Стависка (Диңгез буе воеводалыгы)
Стависка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
21 октябрь
21 октябрь — Милади тәкъвимендә унынчы айның егерме беренче көне. Ел ахырына 71 көн кала.
Исметпаша (Кызылҗаһамам)
Исметпаша (İsmetpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Градзаново-Збенске-Колёния
Градзаново-Збенске-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лабатмаль
Лабатмаль — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Градзаново-Збенске-Колёния
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Ґрадзаново-Збенське-Кольонія
Семондан
Семондан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Сподне Паловче
Сподне Паловче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Сабль-д’Олон (округ)
Ле-Сабль-д’Олон — Франциядәге округ (Arrondissement). Вандея департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2096 км². Округ 11 кантоннан тора, алар үз чиратында 83 коммунага бүленгән.
Рыбаки (Задубровски авыл советы)
Рыбаки (Рыбакі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мизгиры
Мизгиры (Мізгіры ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Солтанай (Барда районы)
Солтанай — Пермь краеның Барда районында урнашкан авыл. Сараш авылы авыл җирлегенә карый.
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Дания милли футбол җыелмасы
Дания милли футбол җыелмасы (Danmarks fodboldlandshold) — халыкара футбол ярышларында Дания вәкиле булып торучы милли такым.
Плоп (Румыния)
Плоп — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балдовинешть (коммуна)
Балдовинешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Варуди-Ванакүла
Варуди-Ванакүла (Varudi-Vanaküla) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Винтерсет (Айова)
Винтерсет  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Бейжош
Бейжош — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Винтерсет (Айова)
Тарихы
Винтерсет шәһәре  елда нигезләнгән.
Бейжош
Географиясе
Мәйданы —.
Винтерсет (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Будзислав (Свентокшиж воеводалыгы)
Будзислав  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Павас
Сен-Павас — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Бель-Глейд (Флорида)
Тарихы
Бель-Глейд шәһәре  елда нигезләнгән.
Пенн-Естейтс (Пенсильвания)
Пенн-Естейтс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пенн-Естейтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шарьга
Шарьга (Шарра) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Воезерка елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Габела (Реҗо ди Калабрия)
Габела — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Габела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Альфоржа
Альфоржа — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стажино (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сподне Партине
Сподне Партине — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шолда (Шолда кушылдыгы)
Шолда — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шолда елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — елганың башыннан алып Төньяк Двина Вычерга елгасына койганчыга чаклы, Юг һәм Сухона елгаларын кертмичә (инештән Көбән гидротөененә чаклы). Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Градзаново-Косьцельне
Градзаново-Косьцельне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(611) Валерия
(611) Валерия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 24 сентябрендә Джоэл Меткалф тарафыннан Тонтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 VL» саналган.
Таулар (мәгънәләр)
Таулар — күп мәгънәле сүз. Таулар — тигезлек өстеннән биеклеге белән аерылып торучы калку урын.
Мизуличы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Холм-Жирковский районы
Холм-Жирковский районы (Холм-Жирковский район) — Смоленск өлкәсендә урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Холм-Жирковский авылы.
Тарих
Холм-Жирковский районы 1929 елда оештырыла.
Халык
Милли состав: руслар —
Италия милли футбол җыелмасы
Италия милли футбол җыелмасы (Nazionale di calcio dell'Italia) — халыкара футбол ярышларында Италия вәкиле булып торучы милли такым.
Чукренс
Чукренс — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шампань-Мутон
Шампань-Мутон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Ютовилл (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Бигорне
Бигорне — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Шательро (округ)
Шательро — Франциядәге округ (Arrondissement). Вьенна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2065 км². Округ 12 кантоннан тора, алар үз чиратында 96 коммунага бүленгән.
Балинц (коммуна)
Балинц — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сен-Вит (Ду)
Сен-Вит — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Васавере
Васавере (Vasavere) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Экинлик (Башмакчы)
Экинлик (Ekinlik) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Башмакчы илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 7664
NGC 7664 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Яңа Таулар (мәгънәләр)
Яңа Таулар — күп мәгънәле сүз.
Стажинский-Двур
Стажинский-Двур — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Qar işelmäse
Qar işelmäse (almança Lawine, lat. işelmä, ubılma, işelü, şuışu) — taw bitennän, sözäklegennän şuıp, işelep töşüçe qar massası.
Qar işelçälärendä keşelär (yış qına tawgizärlär, häwäskär taw çañğıçıları häm snowbordçılar) qorban bula häm zur ğına mätdi zıyan kürä.
Qar işelmäläre zur massası säbäple (berniçä tonnağa citä) asfiksiägä (tın betep ülügä) kiterä, söyäklärne sındıra, hawa ütkärmäwçänlege arqasında qorban häläk bula.
Qayçaqta qar işelmäläre zur häläkätkä kiterä: 1999 yılda massası 170 meñ tonna qar işelmäse Avstriäneñ Haltur awılın tulısınça cimerä häm 30 keşe üterä.
2012 yılda Äfğänstanda qar işelmäläre seriäse küp yortalarnı cimerä, häm 100 keşe qorban itä.
Рамил Заһидуллин
Рамил Заһидуллин (Рамил Равил улы Заһидуллин, ) — спортчы (тимераякчы), ССРБ халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1986). «Труд» ирекле спорт җәмгыяте (Казан) тәрбияләнүчесе. ССРБ Кубогы иясе (1986), 1984-1988 елларда ССРБ җыелма такымы әгъзасы.
Qar işelmäse
Qar işelmäläre Räsäyneñ bar tawlarında bar. Qışın alar tawlarnıñ tabiği xäweflege bulıp tora.
Xasil bulu säbäpläre
Yawım-töşem belän yawğan qar ışqılu köçe isäbenä taw bitendä totqarlanıp qala (anıñ zurlığı küp faktorlärğa bäyle, şul isäptän qar dımlılığı, taw biteneñ awışlığı). Qar massası basımı ışqılu köçeneñ artıq bulğan oçraqta, qar şuışa başlıy. Qar işelmäse barlıqqa kilü öçen taw biteneñ 25-45° awışlığı uñaylı, läkin şulay da taw biteneñ awışlığı 15—18° bulğanda qar işelmäse bulğan oçraqlar bilgele.
Awışlığı 15° taw bite häm 15 sm qar qatlamı bulğanda qar işelü qurqınıçı bar dip isäplänä, anıñ öçen berniçä şart ütälergä tieş, mäsälän, cepşek könne häm qoyaş cılıtqanda qar eri, soñraq tiz genä suıta, bozlı taw barlıqqa kilä.
Awışlığı 50° bulğanda qar zur külämdä torıqlanmıy häm şuıp töşä bara, läkin 15° sözäkräk häm 60° tekäräk bulğanda tulısınça qar işelü qurqınıçı bar dip isäplänä.
Törlär
Qar işelmäseneñ berniçä töre bar:
Başlanğıç forması:
Сподне Пирниче
Сподне Пирниче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лабатю (Атлантик Пиренейлар)
Лабатю — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Лабатю (Атлантик Пиренейлар)
Рыбаки (Мёрский районы)
Рыбаки (Рыбакі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Буди (Конецкий повяты)
Буди  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исметпаша (Айвалык)
Исметпаша (İsmetpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Айвалык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лази (Радомщанский повяты)
Лази  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боа-Алдея
Географиясе
Мәйданы —.
Плопана
Плопана — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенн-Стейт-Ери (Пенсильвания)
Пенн-Стейт-Ери  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Блаунтстаун (Флорида)
Блаунтстаун  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Пенн-Стейт-Ери (Пенсильвания)
Географиясе
Пенн-Стейт-Ери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Блаунтстаун (Флорида)
Тарихы
Блаунтстаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенн-Стейт-Ери (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гражина (Мазовия воеводалыгы)
Гражина  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ампоста
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франса милли футбол җыелмасы
Франция милли футбол җыелмасы (Équipe de France de football) — халыкара футбол ярышларында Франция вәкиле булып торучы милли такым, ике мәртәбә дөнья чемпионы (1998, 2018).
Сен-Горгон-Мен
Сен-Горгон-Мен — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Винтон (Айова)
Винтон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Габела (Анкона)
Габела — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Винтон (Айова)
Тарихы
Винтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Габела (Анкона)
Географиясе
Габела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Рәис Заһидуллин (1932)
Рәис Заһидуллин (Рәис Газиз улы Заһидуллин,, — , ) — Социалистик хезмәт каһарманы (1966), Казан йөк автомобил транспорты җитштерү берләшмәсенең «Гидроспецстрой» идарәсендә авыр йөк машиналары йөртүчесе. 1975-1980 елларда ТАССР Югары Шурасы депутаты.
Габела (Анкона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сподне Пиявшко
Сподне Пиявшко — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Винтон (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сподне Пиявшко
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стажно
Стажно — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Балк (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Буди (Сташовский повяты)
Буди  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Рәис Заһидуллин (1932)
Биографиясе
1932 елда Татарстан АССРның Кайбыч районы Олы Кайбыч авылында туган. 1936 елда гаилә Казанга күчеп килә.
Буди (Сташовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәис Заһидуллин (1932)
Биографиясе
Унике яшендә эшли башлаган, чөнки Бөек Ватан сугышы урта белем алырга комачаулаган. «Спартак» Аяк киеме комбинаты каршындагы ФЗО мәктәбен тәмамлап, Рәис токарь була һәм армиягә чакырылганчы шушы белгечлек буенча эшли. Совет Армиясендә хезмәт итеп кайткач, 1954 елда Казанга кайта, анда шоферлар курсын тәмамлый һәм «Гидроспецстрой» трестында елга ярлары буенча саклагыч дамбалар төзүдә эшли башлый.
Рәис Заһидуллин йөк ташуның бригада формасын кертә, автопоездлар булдыру инициаторы була, шуның аркасында хезмәт җитештерүчәнлеге кискен арта. Аннары аның инициативасы буенча комплекслы бригадалар төзелә башлый, аларга шоферлар белән бергә экскаватор машинистлары да керә, бу да хезмәт җитештерүчәнлеген арттыра. Җиде еллык планын (1959-1965) үтәгән өчен, аңа Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә.
Шуннан соң Р. Г. Заһидуллин производстводан аерылмыйча Васильево автотранспорт техникумын тәмамлаган һәм беренче «КАМАЗ»ларны җыю һәм сынауда катнашу өчен Яр Чаллыга килгән, җитештерү эшчәнлегеннән тыш, җәмәгать эше белән дә шөгыльләнә — автомобиль транспорты һәм шоссе юллары эшчеләре һөнәр берлегенең XI һәм XII съездлары делегаты була һәм ике тапкыр әлеге һөнәр берлегенең ҮК әгъзасы итеп сайлана.
1998 елда вафат була.
(610) Валеска
(610) Валеска  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 26 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 VK» саналган.
Рыбаки (Полацкий районы)
Рыбаки (Рыбакі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лази-Домброва
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бодиоза
Бодиоза — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Шидмозерка
Шидмозерка (Шиндозерка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Подломка елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пеннвин (Пенсильвания)
Пеннвин  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пеннвин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7665
NGC 7665 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Монморийон (округ)
Монморийон — Франциядәге округ (Arrondissement). Вьенна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 3000 км². Округ 11 кантоннан тора, алар үз чиратында 98 коммунага бүленгән.
Сподне Побреже
Сподне Побреже — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калмыш
Калмыш — Бүә елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Краснокама районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кайбыч
Кайбыч — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Емельян Пугачёв восстаниесенә кадәр авыл урынында нугайлар яшәгән, диләр. Ул килеп авылны туздыргач, халык качып беткән.
XVIII гасыр
Кайбыч авылы турында язган тарих та булган диләр. Аның исеме “Рисәлә” яки “Жиһанлама” дип аталган. Аны 1820-1908 елларда авылда яшәгән Ильяс Исхаков исемле кеше язган заманына карата укымышлы, зирәк кешенең зур гына китапханәсе дә  булган. Халыкның демографик артуын күрсәткән карта да төзегән. Ләкин хәзер алар юк инде. Бабай вафат булганнан соң, аның хатыны Югары Лашчы авылы мулласына тормышка чыккан һәм барлык китапларны, шул исәптән тарихны да, алып киткән.Анда янгын чыгып, бөтен милек белән китаплар да янып беткән.
Рус дәүләтенә идарә итү Пётр I патша кулына күчкәч, Идел буенда яшәүче халык пароходлар төзү өчен урман кискән.Бу эштән Кайбыч авылы кешеләре дә читтә калмаган. Авылда ир-ат лашман хезмәтендә, бурлак булып Иделдә баржа тарткан. Урман кискәннәр, сал ясап су белән агызганнар.
Кайбыч авылы революциягә кадәр Сембер губерниясе Буа өязе Иске Суыксу волостена керә.
XIX - XX гасырлар
Еллар үтү белән Кайбычның табигате ярлылана. 1870 елда авылның көнбатыш ягында “Карамалык” дигән кечкенә урманны кисеп, чәчүлек җире ясаганнар, әмма ул уңдырышлы булып чыкмаган. Ак балчыкта торган туфракта бодай, арыш үсмәгән. Көньяктагы “Алачык куагы” дигән урманны 1871 елда кискәннәр. Берничә елдан анда тагын урман үсеп чыккан. Аны 1924 елда кисеп, көтү йөртү урыны итәләр. Норлат авылы белән ике арада сазлык булган. Аннан чишмәләр тибеп чыгып, авыл суны шуннан алган. Аннан хәзер дә елга агып чыга, ләкин суы бик аз инде. Сазлык хәзер үзе дә коры җир булып калды. 1910 нчы елларда авыл кырыенда киек үрдәк, казлар үрчи торган күлләр дә булган. Алар да беткән. Игенчелек һәм терлекчелек белән генә тормыш алып барып булмаслыгын аңлап, кешеләр вак һөнәрчелек эшенә керешкән. Халык арасында читек тегү, балта эшләре алга киткән. Ат чанасы, арба ясаучылар байтак булган. Заказларны Буадан һәм башка төбәкләрдән килеп биргәннәр. Хатын-кыз кул эшләре осталарына әйләнгән. Алар суккан сөлге-җәймәләр, чиккән әйберләр тирә-якта дан тоткан. Үрнәкләре бүгенге көнгә кадәр сакланган. Элек авылда халык күп яшәгән. Кышкы кичләрдә бер-берсенә кич утырырга йөргәннәр, аулак өйләр ясаганнар. Җәен исә урамга чыгып утыру, яңалыкларны уртаклашу әле дә бар. Балаларның бер-берсенә атланып “шыгырдый” уены уйнавын, көз көннәрендәге “метәк”, “кәшәкә” (хәзерге хоккей), иске чабата, бура уеннарын бүгенге көндә дә сагынып сөйлиләр. 1828 нчы елда Кайбыч авылында зур мәчет салынып, шуннан 1902 елга кадәр бер генә мәхәллә булып тора. 1902-1903 елларда икенче мәхәллә оешып, кечерәк кенә икенчегә мәчет төзиләр. Шулай итеп, авылда ике мәчет булып, ике мәхәллә санала.