cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD198743
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гараһаҗылы (Балакән)
Гараһаҗылы  (Qarahacılı ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Литер
Литер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
(17652) Nepoti
(17652) Nepoti — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 3 ноябрендә В. Горетти тарафыннан Pianoro обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VQ1» саналган.
Ковалёв
Ковалёв, Ковалев — фамилия.
Казан дәүләт университетының актлар залы
Казан дәүләт университетының актлар залы, КФУ император залы (2017 елдан, Императорский зал КФУ, Актовый зал Казанского государственного университета) – Казан (Идел буе) федераль университетының төп укыту корпусында урнашкан аерым статуска ия (мемориаль) тантаналар залы. 1825 елда ачылган. 1887 елда залда халык мәгарифе өлкәсендә патша хөкүмәте сәясәтенә каршы (юридик факультетның I курс студенты В. И. Ульянов катнашында) студентлар сходкасы була. Адресы: Казан, Кирмән урамы, 18.
Тарих
Актлар залының тарихы 1825 елдан башлана. Архитектор П. Г. Пятницкий проекты буенча университетның баш корпусы төзелеп бетә (элекке Казан вице-губернаторы Д. В. Тенишев йорты белән гимназия бинасын берләштерү нәтиҗәсендә, 1822—1825). 1825 елның җәендә император Александр I нең Казанга килүе көтелә, шуңа күрә барлык төзү эшләре шул вакытка төгәлләнә. Александр I Казанга килми кала. 200 еллык тарихында актлар залы күп мәртәбәләр үзгәрешләр кичерә: дивар буявының төсе, обойлар алмаштырыла, яктырткычлар үзгәреп тора, җиһазлар урынын үзгәртә, диварлардагы портретлар алышына. 1849 елның гыйнварында «Казанские губернские ведомости» газетасының хезмәткәре А. И. Артемьев истәлеге Зур залга алып керүче өч ишек ачылып китте... Залның уртадагы ишеккә каршы башында биегәйтелгән кафедра тора. Кафедра өстендә диварда гамәлдәге Галиҗанәп император Николай Павловичның бөтен буе белән төшерелгән портреты тора (үзәк диварда һәрвакыт гамәлдәге император портреты эленгән булган). Кафедраның ике ягында аудиториягә үтә торган ике ишек. Уң дивар Воскресенская урамына карап тора, тәрәзә асларында диваннар тезелгән. Сул дивар буйлап этнография коллекцияләре тутырылган мәһабәт шкафлар куелган.
XIX гасырның беренче яртысында актлар залында Сирәк әйберләр музее, китапханә урнаша.
Университетның йөз еллыгына сынчы К. Мюфке актлар залы бизәлешенә үзгәрешләр кертә: диварларны төсле рәсем, элементлары белән бизи.
XIX гасырның 80нче елларында актлар залы үзгәрешләр кичерә. Шкафлар залдан чыгарыла, кафедра үзәктән сул якка күчерелә, аның янына такта эленгән, үзәк диварда гамәлдәге император Александр III портреты эленгән, портрет астында кызыл бәрхет белән капланган зур өстәл, сул диварда — вафат булган императорларның портретлары (алар арасында университетны нигезләүче Александр I нең ике портреты: Петербург рәссамы академик Роцетти эше, 1806; инглиз рәссамы Доу эше, 1824).
Тимбер-Лейк (Көньяк Дакота)
Тимбер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Казан дәүләт университетының актлар залы
Тарих
1917 елда залдан императорларның портретлары алып ташлана, бушап калган диварлага инкыйлаб җитәкчеләренең портретлары, «Югары уку йортлары — эшче һәм керәстияннар өчен !» дигән шигар эленә.
1924 елда үзәк дивардагы элек императорларның портретлары алып торган урынга В. И. Ульянов (Ленин)ның рәссам Павел Беньков ясаган портреты эленә.
Тимбер-Лейк (Көньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан дәүләт университетының актлар залы
Тарих
1941 елның июлендә зал ССРБ ФА нең Мәскәү һәм Ленинградтан эвакуацияләнгән хезмәткәрләре өчен вакытлы тулай торак булып хезмәт итә.
1970 елда үзәк диварда тишеп ясап, В. И. Ульянов (Ленин)ның сынчы Н. Томский ясаган бюсты урнаштырыла.
Реставрация
1987 елда КПСС ҮК университетның элекке студенты, инкыйлабчы, ССРБны нигезләүче Владимир Ульянов (Ленин)ның 100 еллыгын киң билгеләп үтү турында карар кабул итә. КДУның тарихи актлар залын реставрацияләү турында карар кабул ителә. ССРБ хөкүмәте биргән акчага Ленинград һәм Казанның танылган белгечләре төркеме тарафыннан әлеге залны 1887 елдагы хәленә китерү эше башлана (төркем җитәкчесе профессор Григорий Вульфсон). Реставрация эшләре 5 ел дәвамында алып барыла. Сынчы К. Мюфке керткән бизәкләү элементларыннан баш тартып, залның элекке катгый тантаналы күренешен кайтару максаты куела. Буяу катламы астыннан килеп чыккан обой кисәкләре үрнәгендә Ленинград фабрикасында махсус обойлар ясатып кайтарыла. Мебель җиһазлары да XIX гасыр үрнәгендә эшләнә. Ленинградта алтын йөгертелгән бронза люстралар ясала.
1917 елгы инкыйлабка кадәр актлар залының сулъяк диварында рус императорларының портретлары эленеп торган. Реставрация вакытында портретлар кире кайтарылмаган, университетта кайчандыр укыган бөек шәхесләрнең — Лев Толстой, Сергей Аксаков, Николай Лобачевский, Александр Бутлеров, Афанасий Щапов портретлары урын алган (элек алар актлар залының уңъяк диварында эленеп торган).
1917 елга кадәр президиум өстәле артында гамәлдәге императорның (шул исәптән, университетны төзергә фатыйха биргән император Александр I нең)  бөтен буе белән төшерелгән гаять зур портреты залга карап торган.
Яңа тарих
2004 елда университетның 200 еллыгына Александр I нең югалган портреты (рәссам С. Слесарский эшләгән реконструкция) үзәк диварга янәдән эленә.
Гетманув
Гетманув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казан дәүләт университетының актлар залы
Яңа тарих
КФУ гыйльми шурасының 2016 елның 29 декабре карары нигезендә, 2017 елда залның исеме КФУ император залы (Императорский зал КФУ) итеп үзгәртелә. .
Гетманув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пагараны (Гродзенский районы)
Пагараны  (Пагараны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Саньер
Саньер — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Кечили (Гелендост)
Кечили (Keçili) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Гелендост илчесенә караган бер авыл (köy).
Фуксштадт
Фуксштадт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Костыляйка
Костыляйка — Исса елгасы кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Исса районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Друган
Друган — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аксёнов
Аксёнов, Аксенов — фамилия.
Дһаб Дһани
Дһаб Дани Һиндстан Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчеге район штаб-фатирыннан якынча 29 км көньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 522 кеше булып, тулаем халык 2954 кеше булган, шуларның 1564-е ир кеше, 1390-сы - хатын-кызлар булган. Якындагы авылларга Каиру, Дһигава манди, Дэврала һәм Җуи Кһурд керә.
Белем бирү
Хөкүмәт өлкән урта белем бирү мәктәбе/башлангыч мәктәп һәм ике җәмәгать мәктәбе бар.
Екатерина Танова
Тәрҗемәи хәле
1930 елның 27 мартында Тува Халык Республикасының Кара-Чыраа Сут-Хольск кожуусында туган. Кызылның 2 нче мәктәбен, Абакан укытучылар институтын (1952), КПФК Үзәк Комитеты каршындагы Югары партия мәктәбе журналистикасы факультетын, М.Ломоносов исемендәге МДУ аспирантурасын тәмамлаган. Мәктәптә укыта, педагогия училищесы комсомол комитеты завучысы, секретаре, «Тыванын әняктары» газетасының бүлек мөдире, Тува радиосы рәисе урынбасары, Тыва АССР радиотелекомитеты рәисе урынбасары, Тувинск музыка-драма театры директоры, Кызыл дәүләт педагогика институты укытучысы, КГПИның башлангыч белем бирү факультеты деканы, «Тыванн яктары», «Шын», «Тыва республика» газеталарының әдәби хезмәткәре булган.
Иҗат
Әдәби эшчәнлекне 1951 елда башлый. Беренче китап, «Дамырак» («Гөрләвек») шигырьләр җыентыгы 1964 елда чыкты. Балалар тува әдәбиятына нигез салучыларның берсе. ССРБ Язучылар һәм журналистлар берлеге әгъзасы. Аның әсәрләре рус, украин, монгол, немец, якут, Алтай һәм башка телләргә тәрҗемә ителгән. Тува теленә С. Михалков, С. Маршак, А. Барто, Т. Шевченко әсәрләрен тәрҗемә иткән... И. Тургеневның «Накануне» романы дөнья күрде. 20 дән артык китап чыгарылган. Пьесалар яздым. 10 пьеса авторы, «Тыва школаларнын ийиги клазынгны ном чулг» хрестоматиясе (С для чтения для чтения для чтения 2-го класса тувинских школ, 2002), «Тыва тоогузунге номном,3-4 класстарга» (Тува тарихы буенча 3-4 кл, 2004 елгы уку китабы), «Периодическая печать Тува (1924-1944) монографиясе, ССРБ Журналистлар берлеге әгъзасы (1961), ССРБ язучылар берлеге әгъзасы 1981 елдан.
Бүләкләр һәм исемнәр
2017 елның декабрендә Россия Журналистлар берлегенең «һөнәри бергәлек алдындагы казанышлары өчен»мактау билгесе белән бүләкләнде.
Аспангберг-Санкт-Петер
Аспангберг-Санкт-Петер — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Зашижемье (Сернур районы)
Зашижемье (Тамаксола, Зашижемье) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (53,8%), чирмешләр (44,8%).
Домброва-Велика (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Домброва-Велика  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Погожеля (Ополе воеводалыгы)
Погожеля  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маркел (Индиана)
Маркел  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Бозоба (Диҗле)
Бозоба (Bozoba) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Диҗле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Маркел (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Поль-де-Жарра
Сен-Поль-де-Жарра (Saint-Paul-de-Jarrat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Казе Роко (Падова)
Казе Роко — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Энгенер
Энгенер (Энгенер) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Казе Роко (Падова)
Географиясе
Казе Роко Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Энгенер
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Казе Роко (Падова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Энгенер
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (39%), руслар (59%), татарлар (3%).
Бүләкбаш
Бүләкбаш — Башкортстанның Чишмә районындагы татар авылы. Дурасау авыл советына карый.
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 161 кешенең яшәве мәгълүм.
Тарихи мәгълүматлар
Авылны 1927 елда Чуалкип авылының җирсез игенчеләре нигезли. 1932 елда биредә иллегә якын хуҗалык исәпләнә.
Демография
Рәсми рәвештә Бүләкбашта 86% татарлар, ләкин бу мәгълүмат тулы түгел.
Душинци
Душинци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валя-Минестирий
Валя-Минестирий — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17653) Bochner
(17653) Bochner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 10 ноябрендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VM2» саналган.
Фурт (Түбән Бавария)
Фурт  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лозон
Лозон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Киселёв
Киселёв, Киселев — фамилия.
Дһани Миран
Дһани Миран Харьянада, Бһивани Районында Тошам Тэһсилда кечкенә авыл. Бу авыл район башкаласыннан 45 км ераклыкта урнашып Тошам Сивани юлында урнашкан.
Оҗаклы (Мустафакемалпаша)
Оҗаклы (Ocaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Геч
Геч — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Аспанг-Маркт
Аспанг-Маркт — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Ыджыд-Анью
Ыджыд-Анью — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Стратмор (Калифорния)
Стратмор  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ыджыд-Анью
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Стратмор (Калифорния)
Географиясе
Стратмор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ыджыд-Анью
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стратмор (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аспанг-Маркт
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Погуже (Ополе воеводалыгы)
Погуже  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ричленд (приход, Луизиана)
Ричленд — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Рейвилл шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1868 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 564 км² тәшкил итә.
Пагародна
Пагародна (Пагародна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Голдыревка
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Бишбүләк районы
Бишбүләк районы (Бижбулякский район) – Башкортстанга керүче муниципаль район. Административ үзәге – Бишбүләк авылы, ул Уфадан 230 км, якындагы Приютово тимер юл станциясеннән 40 км ераклыкта урнаша.
Тарих
1930 елның 20 августында Үзәк башкарма комитетының карары белән барлыкка килгән.
География
Бишбүләк муниципаль районы Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгынын көньягында урнашкан. Мәйданы 2 134 км² тәшкил итә. Бишбүләк районы Әлшәй, Ярмәкәй, Бәләбәй районнары белән һәм Ырынбур өлкәсе белән чиктәш.
Районның төньягында Ык елгасы башлана, көньяк өлешендә – Дим елгасы ага, кушылдыклары – Мәнәвез, Өязе.
Районның 16%ын урманнар алып тора.
Халык
85 авыл бар, иң эреләре: Бишбүләк (2009 елда 6,4 мең кеше яши), Кыңгыр-Мәнәвез (1,36 мең), Михайловка (1,31 мең), Ает (1,26 мең), Дим (1,02 мең), Базлык (1 мең), Кошъелга (0,86 мең), Усак-Кичү (0,84 мең).
Милли состав
Мукшылар (эрзә) – 3,6%.
Авыл хуҗалыгы
Бишбүләк районында төрле укладлы авыл хуҗалыгы комплексы пәйда булган. Районда 24 эре хуҗалык (ААҖ), 13 «иманлы ширкәт», 24 авыл хуҗалыгы кооперативы, 125 фермер хуҗалыгы исәпләнә. Авыл хуҗалыгы техникасын «Җиргән МТС» Бишбүләк филиалы төзекләндерә.
Авыл хуҗалыгы продукциясен эшкәртү буенча база булдырылган. 7 тегермән, 7 пекарня, «Уралсиб-Бишбүләк» сөт заводы, аена 40 т ит куәтле ит хәзерләү цехы.
Транспорт
Бишбүләк районы аша 4нче категория Кыргыз-Миякә-Бишбүләк юлы уза, күрше районнар һәм Ырынбур өлкәсе белән аралашу өчен 5нче категория юллар хезмәт итә. Юлларның тулаем озынлыгы – 471 км, яхшы каты өслекле юллар – 163 км (34,7%).
Районда шулай ук ведомство юллары бар – 92,3 км, аларның яхшы өслеклеләре – 75%. Бу юллар нефтьчеләргә хезмәт итә.
Мәгариф өлкәсе
Бишбүләк районында 30 мәктәп әлегә бар: 11 башлангыч, 11 – төп, 17 тулы урта. 3375 укучы бар.
Матбугат
Бишбүләк районының «Якты юлдан» дип аталучы иҗтимагый-сәяси газетасы чыгарыла. Оештыручысы: Бишбүләк район Советы. 1931 елдан башлап чыга. Татар теленнән тыш, газета шулай ук русча һәм чуашча чыгарыла. Атнага 3 тапкыр чыга. Айга 2 тапкыр башк. "Дим буйҙары" гәҗит - кушымтасы чыгарыла.
Маркелвилл (Индиана)
Маркелвилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тиндалл (Көньяк Дакота)
Тиндалл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тиндалл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бозобасы (Шеһиткамил)
Бозобасы (Bozobası) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Челы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17654) 1996 VK3
(17654) 1996 VK3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 6 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VK3» саналган.
Панини
Па́нини (पाणिनि, Pāṇini — фараз ителгәнчә безнең эраның якынча V гасыры.) — борынгы Һиндстан тел белгече, Вьякарана тел гыйлеме төньяк мәктәбе әгъзасы, хәзерге заман структур лингвистикасы, тудыручы грамматикасы, семиотика һәм мантыйк бабаларының берсе.
Биографиясе
Панини Һиндстанның төньягындагы Гандхара дәүләтендә яшәгән. Ул тел белеме традицияләренә бай Таксила шәһәрендә укыган. Ул Һиндстан тарихында беренче Санскрит теленең норматив грамматикасын төзегән, "Аштадхьяи" ("Сигез-китап") (телнең тәфсилләп тасвирланган фонетика, морофология һәм синтаксисының кыскача формулаштырылган 3959 сутрасын (кагыйдәсен)) төзегән. Моны эшләгәндә Панини фонема, морфема, тамыр, суффикс, сөйләм өлеше дигән төшенчәләрне кулланган. Панини тарафыннан ясалган тел тасвирламасы әле дә камил дип санала. Борынгы Һиндлеләр Панинины риши Ведик хәкимнәр санына керткәннәр. Соңрак алар бу автор әсәрләренең күбесен Шива Ходае күңелгә салуы буенча язган дип раслаганнар. . Риваять буенча бала чагында Панини шундый начар укыган ки, аны мәктәптән чыгарганнар, әмма аңа Шива Ходаеның рәхимлеге аны фәндә барысыннан да алда куйган. . Галимнең яшәү вакыты даталары бик якынча. Ул тәгаен безнең эрага кадәр VII гасырда туган һәм безнең эрага кадәр III гасырга кадәр үлгән. Аның хезмәтендә аерым сүзләр буенча, Паниның Греция турында ышанычлы белемнәре булмаган, ягъни ул Искәндәр Зөлкарнәйн чорына кадәр яшәгән. Панини Дандинның мәшһүр «Дашакумарачарита» ("Ун патшазадә маҗаралары", VIII гасыр) романында искә алына, аны кайбер тикшеренүчеләр беренче Һиндстан романы дип саныйлар.
Фурт-им-Вальд
Фурт-им-Вальд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаравәли (Балакән)
Гаравәли  (Qaravəli ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Домброва-Мала (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Домброва-Мала  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кечили (Юксекова)
Кечили (Keçili) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Хаккари иле Юксекова илчесенә караган бер авыл (köy).
Оештырылган җинаятьчел төркем
Оештырылган җинаятьчел төркем - бер яки бердән артык җинаять кылу өчен оештырылган тотрыклы шәхесләр төркеме.
Подкамень (Ополе воеводалыгы)
Подкамень  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Оештырылган җинаятьчел төркем
Тотрыклылык төркемгә хас үзлек буларак
Тотрыклылык күтәренке ныклык белән аерылып торучы субъектив бәйләнешнең аерым бер төреннән гыйбарәт; тотрыклы төркем тотрыксыздан бердәмлеге һәм хәтәрлеге белән аерылып тора. Тотрыклылык алдан ук булган ныклы шәхси яки хезмәт бәйләнешләренә, җинаятьчел профессионализмга нигезләнгән булырга мөмкин. Тотрыклылыкның күрсәткече буларак җинаятьчел хәрәкәтләрнең дәвамлылыгы һәм күпэпизодлылыгы, төркемнең җинаять кылу өчен техник чаралары булуы, җинаять эшләүгә рольләрне бүлүне үз эченә алган четерекле әзерлек хезмәт итәргә мөмкин.
Дылга-Лука
Дылга-Лука — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оештырылган җинаятьчел төркем
Тотрыклылык төркемгә хас үзлек буларак
Җинаятьчел төркем бер җинаять кылу максаты белән дә корылырга мөмкин.
Җинаятьчел төркемнең криминологик билгеләре
Криминологлар оештырылган төркемнең билгеләре буларак төркемдә үз-үзеңне тотыш кагыйдәләренең, аерым кыйммәтләрнең барлыкка килүен, аерым катнашучының лидер ролен уйнавын, иерархия булуны, иҗтимагый рольләрне бүлүне һ.б. исәплиләр.
Оештырылган җинаятьчел берләшмә
Оештырылган җинаятьчел берләшмә ул ОҖТ үсешендәге иң югары дәрәҗә. Күп кенә илләрдә тора-бара ОҖБ төшенчәсен ОҖТ төшенчәсен кысрыклап чыгара. ОҖБ ОҖТдан үзенең киң колачлары белән аерылып тора.
Казе Рокьети (Торино)
Казе Рокьети — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Рокьети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лолиф
Лолиф — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Гечинек
Гечинек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аспарн-ан-дер-Цайя
Аспарн-ан-дер-Цайя — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сен-Пьер-де-Ривьер
Сен-Пьер-де-Ривьер (Saint-Pierre-de-Rivière) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Фуа кантонына карый.
Валя-Минишулуй
Валя-Минишулуй — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красноржавченка
Красноржавченка — Ламу елгасының кече кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Пачелма районы биләмәләрендә ага. Елга Ламу елгасының уң ярына тамагыннан 52 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Олы Онучино
Олы Онучино (Кугу Шопкер, Большое Онучино) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (69,5%), чирмешләр (26,8%), татарлар (3,7%).
Пагарэлец (Шчучынский районы)
Пагарэлец  (Пагарэлец ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Армия (мәгънәләр)
Армия:
HD198766
HD198766 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Сассе (Луар һәм Шер)
Сассе — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Маршалл (Индиана)
Маршалл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подлесе (Кендзежинско-Козельский повяты)
Подлесе  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бозова (Коркутэли)
Бозова (Bozova) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оҗаклы (Ашкале)
Оҗаклы (Ocaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Ашкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фюнфштеттен
Фюнфштеттен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конституция
Конститу́ция (constitutio) — дәүләтнең төп кануны, иң югары юридик көчкә ия булган норматив-хокукый акт. Конституция дәүләтләрдә һәм федератив дәүләтләрнең административ берәмлекләрдә бар.
Конституцияләр язылган һәм язылмаган була алалар.
Язылган конституцияләр — бердәм төп кануннар һәм актлар җыентыгы (күпчелек илләрдә бар). Шулай ук язылган конституцияләр берничә конституцион кануннарны берләштерә алалар (мәсәлән, Испания конституциясе, Финляндия конституциясе).
Язылмаган конституцияләр төрле кануннарны тәшкил итәләр (Бөекбритания конституциясе).
Гадәттәгечә, конституция кабул итү хокукы халыкка референдум ярдәмендә бирелә. Ләкин бу хокук шулай ук ил башлыгына (Иран конституциясе, Әфганстан конституциясе), канун чыгару органына (Италия конституциясе) бирелә ала.
Конституциянең башка кануннардан аермасы
Конституция:
Егылница
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сабин (приход, Луизиана)
Сабин — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Мени шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 1012 км² тәшкил итә.
Домброва-Хелминска
Домброва-Хелминска — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ыджыд-Ёльвож
Ыджыд-Ёльвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Укъю елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эсауловы
Эсауловы (Эсауловы) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Лон (Манш)
Лон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
(17655) 1996 VL3
(17655) 1996 VL3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 6 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VL3» саналган.
Аспах (Югары Австрия)
Аспах  — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Стратфорд (Калифорния)
Географиясе
Стратфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гжебениско
Гжебениско — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Романи (Терамо)
Географиясе
Казе Романи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фейт (Көньяк Дакота)
Фейт  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фейт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Томински (Сосновка районы)
Томинский (Томинский) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Гасбинә
Гасбинә (Qasbinə ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Подлесе (Ниский повяты)
Подлесе  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Фюрстенек
Фюрстенек — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Подлесе (Ниский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фюрстенек
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черемушка (Кара кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Приматлар
Приматлар (Primates, Primat, primasтан, «беренчеләр») – югары төзелешле имезүчеләрнең бер отряды. Приматларга 400 төр карый. Кешедән гайре күпчелек төрләр тропик яки субтропик урманнарда яши. Приматлар арасында Акыллы кеше төре аерым урынны алып тора. Аңардан кала барлык примат төрләре маймыллар дип аталалар.
Приматлар тән зурлыклары, тышкы күренешләре буенча күптөрле. Иң ваклары 10-12см., эреләре-200см кадәр. Очлыклары 5 бармаклы, алар тотынып торырга җайлашкан. Агачтан-агачка, ботактан-ботакка җиңел генә сикерәләр. Күбесе агач башларында яши.Баш миенең зур булуы белән аерылып торалар. Күзләре алга караган, яхшы күрәләр һәм ишетәләр. Климат җылы булган тропик һәм суптропик территорияләрдә, көтү-көтү булып яшиләр. Африка, Азиянең көньягы, Американың тропикларында киң таралганнар.
Көндез актив хәрәкәтләнәләр. Катнаш азык белән тукланалар. Маймыллар, озын куллары һәм кыскарак аяклары, ботакларны ансат эләктереп ала торган уч топләре һәм аяк табаннары ярдәмендә агачтан агачка сикереп, урманда бик тиз йориләр. Агачта алар үзләренә азык: җимешләр, яфраклар, яшь бөреләр, бөҗәкләр, кош йомыркалары табалар. Шунда ук ояга охшаган торак урыны төзиләр, шунда ук бала табалар һәм үстерәләр. Кайбер маймыллар, мәсәлән павианнар, җирдә яшәүгә яхшы җайлашканнар. Ләкин андый маймыллар аз.
Классификация
Приматлар 2 асотрядка бүленәләр: түбән төзелешле приматлар яки ярыммаймыллар һәм югары төзелешле приматлар яки маймыллар. Лемурлар – кечкенә колаклы, зур күзле,озын койрыклы ярыммаймыллар. Җиләк-җимеш, яфраклар белән тукланалар. Төркем-төркем булып яшиләр. Күп вакытларын агачта йоклап үткәрәләр. Күпләп Мадагаскарда яшиләр. Тупайя – иң примитив бөҗәк ашаучылар.
Шимпанзеның авырлыгы 45-50 кг. Куллары аякларыннан озынрак, битләрендә йон юк. Үзәк Африкада киң таралганнар. Иң акыллы маймыллар, алар төрле предметларны үз максатларында файдалана алалар,җимешләр, яфраклар белән тукланалар.Кайвакыт кырмыскалар, термитларны да ашыйлар.
Борынлач маймыл – бу исем аларның борыннары зур булганга бирелгән. Ата борынлачның борыны ана борынлачныкыннан зуррак. Тавышы да көчлерәк.
Бабуин – Көньяк Африкада яши. Яфраклар, кош йомыркалары белән туклана.Куркыныч туганда ата бабуиннар бала һәм ана бабуиннарны уртада калдырып әйләндереп алалар, саклыйлар.
Орангутан – буйлары 150 см. Тәннәре куе кызыл төстәге йон белән капланган. Казналыклары зур, алга чыгып тора. Куллары озын, аяклары кыскарак.
Горилла – иң эре примат. Гәүдәләре зур, киң җилкәле. Тәне кыска куе йон белән капланган. Юан ботакларны да җиңел генә сындыра ала. Үзәк Африкада, К.Америкада гаиләләре белән яшиләр. Җимеш, яфраклар белән тукланалар. Гаиләләрендә бер олы ата горилла, 1-2 яшь ата горилла, 10 лап ана горилла була. Һәр горилла гаиләсенең үз биләмәләре була, шул территориягә алар чит гаиләне кертмиләр. Үзләренә куркыныч янаганда гына кешеләргә ташланырга мөмкин.
Кеше белән кардәшлеге
Приматларның фән өчен әһәмияте зур. Кешенең маймылдан килеп чыкканлыгы билгеле. Моны Англиянең бөек табигать белгече Чарлз Дарвин исбат итә. Әмма кеше хәзерге заман маймылларыннан түгел, ә борынгы эре кеше сыман маймылдан – дриопитектан килеп чыккан. Бу маймыл агачта яшәгән, юанрак ботакта ике аякта да басып йөри алган. Җирдә климат үзгәргән, джунглилар әкренләп бетә барган, һәм маймылларның күп төре ачык урыннарда яшәргә җайлашкан. Бу маймыллар арасында кешенең борынгы бабалары да булган.
Күп кенә приматлар Кызыл китапка кертелгәннәр. Аларның күп төрләре юкка чыгу алдында тора. Орангутан, горилла, шимпанзе – юкка чыгып баручы төрләр.
Рәмзи Низамов
Рәмзи Низамов, Рәмзи Низам улы Низамов (1939 елның 7 гыйнвары, СССР, РСФСР, Ворошилов районы (Татарстан АССР), Теләнче-Тамак) ― ветеринар-микробиолог, ветеринария фәннәре докторы (1991), профессор (1997), Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (1999).
Тәрҗемәи хәле
1939 елның 7 гыйнварында Татарстан АССР Ворошилов районы үзәге Теләнче-Тамак авылында туган. Теләнче Тамак урта мәктәбен тәмамлагач, 1958―1961 елларда Совет Армиясендә хәрби хезмәттә булган. Казан дәүләт ветеринария институтын (КДВИ, 1967), КДВИ каршында аспирантура (1972) тәмамлаган. Радиобиология буенча фән кандидатлыгына диссертация яклаган (1972).
1969―1972 елларда ― Кукмарада ветеринария станциясендә табиб-эпизоотолог.
1973 елдан ― Бөтенсоюз (1991 елдан Бөтенроссия) дәүләт фәнни-тикшеренү ветеринария институтында: кече, әйдәп баручы хезмәткәр, 1994 елдан ― Токсикологик, радиацион һәм биологик куркынычсызлык федераль үзәгенең (Фцтрб-ВНИВИ) радиоэкология һәм радиоиммунология лабораториясе мөдире.
Фәнни кызыксынулар өлкәсе
Авыл хуҗалыгы хайваннарында түләмәне (сибирская язва) диагностикалау һәм специфик профилактикалау чараларын эшләү һәм гамәлгә кертү. 330 фәнни хезмәт, 2 монография, 42 норматив инструкция авторы. Уйлап табу эшчәнлегенә 5 патент, 33 авторлык таныклыгы алган. Ветеринария фәннәре докторы (1991), профессор (1997).
Кечили (Сусуз)
Кечили (Keçili) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сусуз илчесенә караган бер авыл (köy).
Сенса
Сенса (Sinsat) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Пагарэлка (Карэлицкий районы)
Пагарэлка  (Пагарэлка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Зоя Семендуева
Зоя Юноев кызы Семендуева (туадан фамилия - Хаимова; 1929 елның 20 октябрендә, Дербент, Дагстан АССР, ССРБ - 2020 елның 9 апрелендә, Нетания, Исраил) - тау-яһүд совет һәм Исраил шагыйрәсе.
Тәрҗемәи хәле
1929 елның 20 октябрендә Дербентта туган. Махачкалада укыган. 1950 елда Дагкитапка мөхәррирә вазифасына эшкә кергән. Һәрвакыт иҗади тирәлектә булып, Зоя бервакыт үз көчен поэзиядә сынап карарга була. Беренче тәҗрибәләр инде Хизгил Авшалумов һәм Сергей Изгияев тарафыннан хупланган.
Беренче язма 1960 елда тау-яһүд телендә чыккан альманахның "Ватан Советиму" ("Совет Ватан") битләрендә узды. Беренче җыентык - «Войгей дуьл» («Йөрәк кушуы») - 1967 елда чыкты, ә Исраилгә репатриациягә кадәр Зоя Семендуева 10 шигырь җыентыгын чыгарды. Ул үзенең халкы, мәхәббәте, дуслыгы, сугыш һәм тынычлык турында яза.
Хизгил Ханукаев, Юно Авшалумов композиторлар, Зоя Семендуеваның шигыренә җырлар яздылар.
Бозок (Дерик)
Бозок (Bozok) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Дерик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зоя Семендуева
Тәрҗемәи хәле
Дагстан Язучылар берлеге әгъзасы. Шагыйрьнең әсәрләре Мәскәү әдәби журналларында басылган. Рус телендә ике җыентык чыкты - «Народ-победитель» ("Халык-җиңүче"), «Песня, мечта и любовь» ("Җыр, хыял һәм мәхәббәт"). 1992 елның декабрендә Зоя Юноевна Исраилгә репатриацияләнгән. Исраилдә аның шигырьләре «Говлея - Избавление» җыентыгында басыла, ә 1998 елда ул шәһәр-яһүд телендә язылган әсәрләр һәм аның шигырьләрен рус теленә тәрҗемә иткән «У обелиска» исемле яңа шигырьләр җыентыгын чыгара. 2007 елда бер исемдәге пьеса һәм әкият кертелгән «Духдер эн дуь бебе» китабы чыкты. Зоя Семендуева Израиль әдәби-публицистик альманахында да "Мирвори" ("Энҗе") басылган.
1999 елдан язучылар берлеге әгъзасы - Кавказдан чыгучылар (Израиль).
2008 елдан Зоя Семендуева һәм аның ире Танаханы шәһәр-яһүд теленә тәрҗемә проектында катнаша (текстны редакциялиләр һәм төзәтәләр). Бу проект өстендә моның өчен Израильгә махсус килгән Люси Линкольн җитәкчелегендә АКШтан кешеләр төркеме эшли. Шәһәр-яһүд телендә зур белемнәр һәм Зоя Семендуеваның һәм аның иренең нәшрият эше тәҗрибәсе проектны уңышлы тормышка ашырырга ярдәм итә.
Кфар-Йонада яшәгән. 2020 елның 9 апрелендә Нетаниядә вафат булган.
Маунт-Эйр (Индиана)
Маунт-Эйр  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сежи (Луар һәм Шер)
Сежи — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Майотта
Төп утрау, Майотта (Маоре), кечерәк Паманзи утравыннан һәм тагын берничә кечкенә утраулардан тора. Географик яктан Коморлар утравына карый.
(17656) Хаябуса
(17656) Хаябуса — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Майотта
Төбәк мәйданы — 376 км², халкы 246 489 кеше (2016), тыгызлыгы 657 кеше./км²,  җан башына ППС буенча  €9100 (2015) туры килә.
(17656) Хаябуса
Тарихы
1996 елның 6 ноябрендә Н. Сато тарафыннан Титибу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VL4» саналган.
Майотта
Тарих
1500 еллар тирәсендә Коморларда гарәпләр урнаша, Маоре яки Маути солтанатына нигез салганнар (соңрак французлар Майотта дип аңлаталар).
1503 елда Майоттага Португалия сәяхәтчеләре төшә, ләкин алар монда беркайчан да колония булдырмый.
Майотта 1843 елда калган Коморлардан күпкә алдарак (1886—92) Франциянең протекораты була.
1909 елдан Коморлар Франциянең колониясенә әверелә (1912 елдан - Мадагаскар колониясе составында).
1946-нчы елда Мадагаскардан аерылган Коморлар Франциянең диңгез аръягы территориясе статусын ала.
1961-нче елда Депутатлар палатасы (җирле парламент), җирле халыктан хөкүмәт советы (җирле үзидарә) төзелә. Жирле партияләр төзелә. 1962 елдан Майоттада мaore Халык хәрәкәте эшли, ул утрау өчен Франциянең диңгез аръягы департаменты статусын таләп итә.
1968 елдан башлап Франция карамагында бары тик финанс, оборона, Коморлар утрауларының тышкы мөнәсәбәтләре мәсьәләләре генә кала.
1974 елның декабрендә Коморлар бәйсезлеге турындагы референдумда архипелагда яшәүчеләрнең күпчелеге уңай чыгыш ясады. Шуларның Анжуан, Гранд-Комор һәм Мохели утрауларында яшәүчеләрнең 96% аның Франциядән аерылуын якладылар, һәм Майот утравы халкының 64% каршы булды. 1975 елның ноябрендә Коморлар БМО дүрт утрауның бер өлеше кебек бердәм дәүләт буларак кабул ителә. Франция, Коморларның бәйсезлеген танып, Майоттаны берьяклы рәвештә үзенең "территориаль берәмлеге" статусы итеп беркетә.
1976 елда Коморлар Утраулары бәйсезлек алганнан соң, Франция Берләшкән Милләтләр Оешмасының Иминлек Советы Берләшкән Милләтләр Оешмасы Майоттага бәйсезлек бирү резлюциясенә вето салды, моны утрауда референдум нәтиҗәләре белән дәлилләде, (аны бөтен архипелагтан аерып күрсәтте). Референдум нәтиҗәләре Майотта халкының, бигрәк тә җирле христианнарның бу утрау Комор утрауларында игълан ителгән ислам дәүләтенең бер өлеше китүеннән курку белән бәйле иде (1978 елның октябрендә). Коморларның позициясе, гомумән, архипелаг буенча референдумның йомгаклау нәтиҗәләренә нигезләнгән иде. 1979 елның 6 декабрендә Берләшкән Милләтләр Оешмасы Генераль Ассамблеясы Коморлар дәүләтенең Майотта (Маоре) утравына хокукларын таныды.
2009 елның 29 мартында Майотта утравында яшәүчеләр күпчелек тавыш белән утрауның Франция департаменты булуы өчен тавыш бирде. Тавыш бирүдә катнашкан Майотта халкының 95,2 %  сайлаучыларның 61 % уңай тавыш бирде.
Майотта департамент статусын тулысынча 2011 елның 31 мартында алды һәм, шул рәвешле, Франциянең 101нче департаменты булды.
«Департаментлаштыру» социаль һәм салым системаларын киметүне, җир кадастрын булдыруны, Майотта Граждан кодексын яңадан карауны һәм коррекцияләүне күздә тота. Дәүләт секретаре Ива Жего (Yves Jego) бәяләвенчә, тулы интеграция 20-25 ел дәвам итәчәк һәм 200 миллион еврога төшәчәк. Франциянең диңгез аръягы департаментына әйләндерү утрау кешеләренең яшәү рәвешендә кискен үзгәрешләр кертәчәк. Аларга күпхатынлылыктан баш тартырга туры киләчәк, моннан тыш, мөселман судьяларының, яки "кади" вәкаләтләре сизелерлек кыскартылачак.
Коморлар Майотта (Маоре) утравына үзләренең дәгъваларын саклыйлар, аны аерылгысыз өлеш һәм Коморлар Утравы Союзы дәүләтенең 4 автономияле утрауларның берсе дип саныйлар.
Сәяси төзелеш
Майотта Франция президенты билгеләгән префект белән идарә итә.
Генераль Совет бар (19 әгъза, 3 ел саен халык тарафыннан сайлана).
Майотта халкы Франциянең 1 сенаторын һәм Франция Милли Ассамблеясенең 1 әгъзасын сайлый.
Сәяси партияләр:
Генераль Советта шулай ук 1 бәйсез сул бар.
Генераль Советта тәкъдим ителмәгән партияләр - Социалистик Партия (ФСПның җирле бүлеге), Демократия Альянсы, Демократик Фронт, Француз Демократиясе өчен Союз.
Административ бүленеш
Административ яктан Майотта 17 коммунага бүленә:
Халык
Халык - 246 489 (2016).
Еллык үсеш - 3,2% (дөньяда 8 нче урын);
Бала тудыру - 1000гә 38,8 (бала табу дәрәҗәсе - хатын-кызга 5,4 бала туу);
Үлем дәрәҗәсе - 1000гә 7,1;
Урта гомер озынлыгы - ирләр өчен 61 яшь, хатын-кызлар өчен 66 яшь.
Этник состав - коморлар яки маоре (Малагаси һәм негрлар белән кушылган гарәп токымнары).
Телләр - коморлар теле ( маоре диалекты) ботагы кебек Суахили ; Куаклар ; француз (рәсми) телендә халыкның якынча 35% сөйләшә.
Диннәр - мөселманнар 97%, христианнар (күбесенчә католиклар) 3%.
Икътисад
Акса берәмлеге — евро
2015 елда Майоттаның номиналь эчке тулаем продукты (ВВП) 2,25 млрд евро тәшкил итте, сатып алу сәләте паритеты буенча-2,1 млрд евро. Шул ук елда җан башына туры килгән тулаем эчке продукт 9800 евро тәшкил иткән, ә ППС буенча 9100 евро , бу күрше Коморларга караганда якынча 7 тапкыр күбрәк, һәм шул ук чорда Франция метрополиясенең уртача күрсәткече якынча 4 тапкыр кимрәк.
Төп икътисади эшчәнлек - авыл хуҗалыгы һәм балык тоту өлкәсендә. Майотта үзен азык-төлек белән тәэмин итми һәм аны аны сәнәгать товарлары, ягулык һ.б. кебек импортлый. Экспорт бик зур түгел- нигездә хуш ислеләр (ваниль һәм иланг-иланг), копра, кокослар. Утрауның ерак булуы аркасында туристик бизнес үсеше авыр. Майотта бюджеты Франциядән шактый финанс дотацияләре белән тәэмин ителә.
Ездимирци
Ездимирци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.