cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сюря
Сюря (Сюря) — Алтай Республикасының Турочак районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (50%).
Мансурлу (Хафик)
Мансурлу (Mansurlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Хафик илчесенә караган бер авыл (köy).
Волон (Югары Прованс Альплары)
Волон (Volonne) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Волон кантонына карый.
Ампылак
Ампылак — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Золотой Китат елгасының уң ярыннан 114 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Волон (Югары Прованс Альплары)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 24,61 км².
Ампылак
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүлгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырәнское (Тум өлкәсе)Зырәнское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тухожа
Тухожа — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шатийон-су-ле-Кот
Шатийон-су-ле-Кот — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Гросс-Пойнт-Вудс (Мичиган)
Тарихы
Гросс-Пойнт-Вудс шәһәре  елда нигезләнгән.
Вжещевице-Томашев
Вжещевице-Томашев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Доле-при-Полици
Доле-при-Полици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сухуша (Белавинка кушылдыгы)
Сухуша — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Белавинка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мөәммәр әл-Каддафи
Мөгаммәр бән Мөхәммәт Әбү Мәнйар Габдел Саләм бән Хәмит әл-Каддафи (معمر القذافي ) — Ливиянең сәясәт һәм дәүләт эшлеклесе, Ливия Җәмәһириясе башлыгы (1969-2011), полковник.
Мөгаммәр Каддафи 1942 елда бәдәвиләр гаиләсендә дөньяга килә. Мәктәптә укыган вакытта ук ул, яшерен сәяси оешмага нигез салып, антиколониаль чаралар үткәрә башлый. Мәктәптән соң Каддафи Британия хәрби колледжында укый. Аннары Ливия элемтә гаскәрләрендә хезмәт итә башлый. 1967 елдан аның исемен гарәп дөньясы горурланып телгә ала башлый. Ул вакытта Мисыр Исраил белән сугыш алып бара. Каддафи Либия патшасы Идрис I рөхсәтен алмыйча гына үз гаскәрен Мисырга ярдәмгә җибәрә.
1969 елда 27 яшендәге Каддафи Либия хәрбиләренең патшага каршы хәрәкәтен җитәкли һәм патшаны бәреп төшерә. Шулай итеп ул дөнья тарихында полковник дәрәҗәсенә ирешкән иң яшь дәүләт башлыгы була. 1970 елларда исә Каддафи үзенең «Дөньяның өченче теориясен» уйлап чыгара. «Беренче» һәм «икенче» теорияләр дип ул Адам Смит капитализмын һәм Карл Маркс коммунизмын атый. «Яшел китап» дип аталган мәшһүр хезмәтендә Каддафи халыкның сәясәт һәм икътисад белән үзаллы, хакимияткә ихтыяҗ кичермичә генә идарә итә алуын исбатларга тырыша. Ул бу теориягә нигезләнеп Ливияне дә «Җәмәһирия» (гарәпчәдән — халыкның туры хакимияте) дип атый башлый.
Мөгаммәр Каддафи Ливия белән 42 ел дәвамында идарә итә. 2011 ел кышында «гарәп инкыйлабы» Ливиягә дә барып җитә. Илдә Җәмәһирия лидерына каршы протест чаралары башлана, соңыннан алар ватандашлар сугышына әйләнә. 2011 ел язында Каддафи яклылар оппозициянең үзәге саналган Бингази шәһәрен камап алгач, баш күтәрүчеләргә НАТО ярдәм итә башлый. Августта яңа хакимият көчләре илнең башкаласы Триполине яулый. Шушы вакыттан алып Мөгаммәр Каддафиның туган шәһәре Сирт – аның тарафдарларының соңгы ныгытмасы булды.
Бад-Дюркхайм
Бад-Дюркхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Мөәммәр әл-Каддафи
2011 елның 20 октябрендә баш күтәрүчеләр Сирт шәһәрен яулап ала. Мәгълүмат чаралары Мөгаммәр Каддафиның вафат булганын хәбәр итте. Аның терәп ату нәтиҗәсендә үтерелүе турында хәбәр ителде. БМО һәм Amnesty International аның үлем сәбәпләрен ачыкларга чакырды.
Бад-Дюркхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампо (Торино)
Кампо — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Красновка (Самар өлкәсе)
Красновка (Красновка) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чуашлар (49,6%), руслар (40,2%), мордва (4,2%), татарлар (2,7%).
Данта-ди-Кадоре
Данта-ди-Кадоре — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Андреянова (кратер)
Андреянова — Венера планетасының -3°N, -68.8°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 66,1 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Андреянова кратеры рус балеринасы Елена Андреянова хөрмәтенә аталган.
(3917) Франц Шуберт
(3917) Франц Шуберт  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Дроздава (Лидский районы)
Дроздава  (Дроздава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шохренки
Шохренки (Шохренки) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Виталий Константинов
Виталий Константинов — танылган көрәшче, классик көрәш буенча Олимпия чемпионы (1976), Дөнья (1975), Европа чемпионы (1980), СССР чемпионы (1976, 1977, 1979, 1980). 52 кг кадәрге үлчәмдә чыгыш ясаган.
Тормыш юлы
Виталий Константинов 1949 елны Сембер өлкәсенең Чардаклы районы, Татар Колмаеры авылында дөньяга килгән.
9 сыйныф тәмамлагач, Сембердә сыйныфташы Соколов белән һөнәри уку йортына урнаша, Винник атлы тренерны табып, аның көрәш түгәрәгенә языла. 1965 елда аның авырлыгы 40 кг да тулмый.
1969 елны 48 кг кадәр авырлыкта РСФСР беренчелегендә җиңә. 1970 елда СССР кубогында 48 кг авырлыкта җиңә, 57 кг категориядә дусты Юрий Соколов җиңә. Сембер «Динамо»сы өчен чыгыш ясый.
Монреальдәге Җәйге Олимпия уеннары-76
1980 елда Европа чемпионатында җиңгәч, тренерлык эшенә күчә. Сембернең «Динамо» берлегендә эшли. 1993 елда майор чинында лаеклы ялга чыга.
Сембердә 1998 елдан башлап Константинов бүләгенә Бөтенроссия грек-рим көрәше бәйгесе оештырыла.
Тухоля (Великопольское воеводалыгы)
Тухоля  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кеданж-сюр-Канне
Кеданж-сюр-Канне (Kédange-sur-Canner) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,91 км².
Искәрмәләр
Кеданж-сюр-Канне
Марион (Монтана)
Марион  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Марион халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ломовка (Кына кушылдыгы)
Ломовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кын елгасының уң ярыннан 9,3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусоваяелгасы, Ревда каласыннан Кын авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кастельмору
Кастельмору — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2017
NGC 2017 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Три-Форкс (Монтана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Энджиховички
Энджиховички — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гыпчаг (Гах)
Гыпчаг  (Qıpçaq ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
Кондолово
Кондолово — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Омор-Ягун (Тром-Юган кушылдыгы)
Омор-Ягун  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тром-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 382 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Талон
Талон (Талон) — Алтай Республикасының Турочак районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (100%), руслар (90%).
Мансуроглу (Соргун)
Мансуроглу (Mansuroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Согуҗак (Кушадасы)
Согуҗак (Soğucak) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Л’Эскаль
Л’Эскаль (L'Escale) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Волон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20,36 км².
Дялу-Мунтелуй
Дялу-Мунтелуй — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бадем
Бадем — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джавера-дель-Монтелло
Джавера-дель-Монтелло — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кампо (Лука)
Кампо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шаттанкур
Шаттанкур — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Вжонсава
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демирташ (Олту)
Демирташ (Demirtaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олту илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Максат Гомәров
Максат Гомәров, Максат Илһам улы Гомәров (1963 ел, СССР, РСФСР, ТАССР, Зәй районы, Чыбыклы) — баянчы−музыкант, композитор, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе. «Татар халык җыры антологиясе»н төзүче.
Тәрҗемәи хәле
1963 елда Татарстан АССР Зәй районы Чыбыклы авылында музыка сөюче гаиләдә туган. Әтисе Илһамның абыйсы Мизал авылга (Урал шахтасыннан) баян алып кайткан беренче кеше була. Әнисе оста баянчы һәм оста җырчы була. Максат кечкенәдән баянда уйнарга өйрәнә. Авылдан күченгәндә бөтен көйләрне уйный белә.
1972 елда гаиләләре белән Яр Чаллыга күчеп килә. Шәһәрнең 3нче музыка мәктәбенең баян классы буенча тәмамлаган. 1977 елда шәһәр баянчылар конкурсында 1нче урынны ала.
1978 елда Казан музыка училищесына укырга керә. 1981 елда Сембердә узган Идел буе яшь баянчыларының X конкурсында лауреат исемен яулый.
1982 елда Казан музыка училищесын баян классы буенча тәмамлап, Казан дәүләт консерваториясенә укырга керә. 1983 елда Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрына баянчы-концертмейстер итеп алына.
Аерым башкаручылар һәм җырчылар белән эшләүче баянчы буларак, 1980-еллар башында сәхнәгә килгән җырчылар Газинур Фарухшин, Айдар Фәйзрахманов, Венера Ганиева, Зөфәр Хәйретдинов, танылган җырчылар Зөһрә Сәхәбиева, Галина Казанцева белән чыгышлар ясый, алар белән радио һәм телевидениеда язмалар эшли.
1991 елда Татарстан дәүләт телерадиокомитетына эшкә урнаша.
Ун елга якын ике томнан торган «Татар халык җыры антологиясе»н төзү белән шөгыльләнә. Казанның 1000 еллыгына «1500 татар җыры» дип аталган проект эшләүдә катнаша.
Анициа (кратер)
Анициа — Венера планетасының -26.3°N, -31.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 38,2 километр озынлыкта булган кратеры.
NGC 2018
NGC 2018 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Максат Гомәров
Тәрҗемәи хәле
2020 елдан Яр Чаллыда (үзе тәмамлаган 3нче балалар музыка мәктәбе базасында) музыка мәктәпләрендә белем алучы балалар арасында «Максат Гомәров призына Баянда, аккордеонда һәм гармунда яшь башкаручыларның төбәк фестиваль-конкурсы» уздырыла.
Анициа (кратер)
Исеме
Анициа кратеры грек язучысы хөрмәтенә аталган.
Доле-при-Шкофлици
Доле-при-Шкофлици — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(862) Франция
(862) Франция  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1917 елның 28 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1917 BF» саналган.
Кастельно-д’Эстретефон
Кастельно-д’Эстретефон — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Энин
Энин — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тучемпи (Великопольское воеводалыгы)
Тучемпи  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Константиново (Бургас өлкәсе)
Константиново  — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мантарлы (Терҗан)
Мантарлы (Mantarlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Терҗан илчесенә караган бер авыл (köy).
Дружба (Ашмянский районы)
Дружба  (Дружба ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кыртык
Кыртык — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Баксан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Джаччано-кон-Барукелла
Джаччано-кон-Барукелла — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кыртык
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Джаччано-кон-Барукелла
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кыртык
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монфор (Югары Прованс Альплары)
Монфор (Montfort) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Волон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,08 км².
Баденхайм
Баденхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долена
Долена — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вжонца (Пабьяницкий повяты)
Вжонца  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гросс-Пойнт-Парк (Мичиган)
Гросс-Пойнт-Парк  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гросс-Пойнт-Парк шәһәре  елда нигезләнгән.
Кёнигсмакер
Кёнигсмакер (Kœnigsmacker) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Гросс-Пойнт-Парк (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фервью (Монтана)
Фервью  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кёнигсмакер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,40 км².
Фервью (Монтана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Кёнигсмакер
Искәрмәләр
Кёнигсмакер
Фервью (Монтана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мартин-Сити (Монтана)
Мартин-Сити  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мартин-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юрманьга
Юрманьга — Россия территориясеннән ага торган елга. Арxангил өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кулой елгасының сул ярыннан 166 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кампо (Пиза)
Кампо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Согуҗак (Саваштепе)
Согуҗак (Soğucak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Саваштепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Энинек
Энинек — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яр Чаллы элеваторы
Яр Чаллы элеваторы (Набережночелнинский элеватор) — Чаллыдагы иң борынгы шәһәр предприятиесе ― ашлык сатып алу, аны сату, эшкәртү һәм саклау белән шөгыльләнә.
Бу ― шәһәрдә сакланган сәнәгать архитектурасының бердәнбер һәйкәле. 2002 елда Яр Чаллының җирле әһәмияттәге дәүләт сагы реестрына кертелә.
Чаллының иң беренче зур сәнәгать предприятиесе – елга элеваторы Кама буе төбәгендә генә түгел, Татарстанда, хәтта Россиядә иң беренче элеваторлардан санала (Чаллы элеваторына кадәр Россиядә ике генә элеватор була: берсе – Самарада, икенчесе – Новороссийскида). Бина 1914-1917 елларда төзелгән һәм XX гасыр башының архитектура һәйкәле булып тора. Элеватор төзелү гап-гади Бережные Челны авылын Уфа губернасының данлыклы икмәк үзәгенә әйләндерә.
Тарих
1887 елдан башлап Минзәлә өязе земствосы Чаллы пристане каршындагы 1 млн. 300 мең потка сыешлы элеватор төзү турында берничә тапкыр фикер алыша.Челнинская пристаньында. Әмма әлеге объектны төзү ул вакытта земствода булмаган зур акчалар таләп иткән. Хакимиятнең үзәк органнарына суда сорап мөрәҗәгать итү буенча берничә тапкыр омтылышлар уңышсызлыклар белән тәмамлана.
1910 елда Россиядә элеваторлар төзү мәсьәләсе буенча фикер алышуга һәм хәл итүгә Дәүләт банкы актив кушыла. Аның структурасында ашлык саклау бүлеге булдырылган. Элеваторларны, нигездә, тимер юл станцияләрендә һәм икмәк сәүдә үзәге булган пристаньларда төзү күздә тотыла. Ил дәүләт банкның элеккеге бүлекләре нигезендә районнарга бүленгән иде. Чаллы элеваторын төзү Сембер-Пенза районы карамагына кертелгән иде. Чаллы пристане каршындагы Элеватор беренче чираттагы төзелеш программасына керә. Аның сыйдырышлыгы-2 млн пот, ә кабул итү сәләте сәгатенә 8 мең пот арыш дип билгеләнгән. 1580700 сум күләмендәге төзелешкә смета Дәүләт банкы Советы утырышында 1914 елның 20 ноябрендә расланган. 1914 елның язында җир участогы алу мәсьәләсе хәл ителә. Шул ук вакытта төп бина өчен нигез чокырын казу эшләре башланды. Элеватор төзелешенә бик күп кеше җәлеп ителгән. 1915 елда төзелешкә 150гә якын хәрби әсир җәлеп ителә. Элеваторның төп объектларында төзелеш материаллары белән тәэмин итү һәм эшләр җирле һәм Россиянең башка шәһәрләреннән подрядчылар тарафыннан башкарылган. Элеватор өчен җиһазлар һәм механизмнар конкурс нигезендә төрле тәэминатчылардан сатып алынды. Шул ук вакытта өстенлек эчке җитештерүчеләргә  бирелә.
Элеватор төзелеше ул вакытта сәүдә авылы булып саналган Чаллы тормышына бик күп үзгәрешләр кертә. Беренчедән, төзелеш башланганчы Чаллыда барлыкка килгән сәнәгать предприятияләре җитештерү куәтен арттыралар: Катковның якорь металл заводы һәм Стахевларның тегермән һәм он комбинаты. Элеватор янында элеватор белгечләре өчен барлык уңайлыклар белән тәэмин ителгән коммуналь торак барлыкка килә
1914 елда Бережные Челны авылындагы Красная гора дип аталган урында – хәзерге Элеватор тавында – искиткеч зур төзелеш башлана. Россия хөкүмәте чакыруы буенча бу эшне оештырырга Германиядән һәм Бельгиядән тәҗрибәле төзүче-инженерлар төркеме килә. Төзелеш белән чит ил белгечләре җитәкчелек итсә дә, эшче көчләр җирле крестьяннардан туплана. Иң авыр эшләрне алар башкара. Дүрт ел дәвам иткән элеватор төзелешендә Кама буе авылларыннан меңләгән кеше катнаша. Архив документлары буенча 1915 елда анда 150 хәрби әсир эшләве дә мәгълүм.
Элеватор өч бинадан тора. Иң беренче итеп икмәк саклау өчен төп корылманы төзиләр. Ул силос корпусы дип атала. Аның биеклеге ун катлы йорт чамасы. Гасыр башында төзелгән бина бу көнгә кадәр сафта, алай гына да түгел, аңа 90 ел буе бер мәртәбә дә капиталь ремонт үткәрелми. Стеналары нарат агачыннан, кара металл белән тышланган (хәзер башка төскә буялган). Нарат түшәм астында икмәк саклый торган базлар урнашкан. Аларны силослар дип йөртәләр. Барлыгы 486 силос, һәркайсының ишек капкачында үз номеры сугылган. Базлар конус сыман формада, диаметры 2 метр тирәсе, биеклеге 16 метр. Киптерелгән, чистартылган икмәк транспортер линияләре буйлап өскә – силосларга килә һәм шунда саклана. Корпус барлыгы 32 мең тонна икмәк сыйдыра.
Элеваторның тагын бер игътибарга лаек бинасы – эшче башня. Ул Кама ягыннан яхшы күренә. Анда икмәк чистарту-киптерү җайланмалары, транпортер, лифт урнашкан. Сәнәгать предприятиесе булса да, проект авторлары Камага чыгучы төп фасадның бизәлешенә зур игътибар биргәннәр. Ул XX гасыр башы сәнәгать модерны стилендә төзелгән. Үзенчәлекле тәрәзә уемнары бинаны матурлап, тулыландырып тора. Башняның өске өлеше борынгы архитектурадан аерыла, чөнки ул Түбән Кама ГЭСы төзелеп, су күтәрелгәч, өстәп төзелгән. Реконструкциягә кадәр башня декоратив элементлар белән бизәлгән булган. Эшче башня белән янәшәдәге өч катлы бинада икмәк көшелләре һәм капчыклар торган. Эшче башнягага да беренче тапкыр капиталь ремонт 90 елдан соң гына үткәрелгән. Элеватордан икмәкне су юлы белән озатканнар – йөзмә дебаркадер аша баржаларга төягәннәр. Ә элеваторга икмәкне атларда ташыганнар. Предприятиенең үзенең конюшнясы булган, анда кырыклап ат тотканнар.
Чаллы элеваторы Россиядә төзелгән 111 элеватордан (2 млн пот), Самар (3,4 млн.) һәм диңгез Новороссийскийдан (3,0 млн.) калышып, ашлык саклагычлары күләме буенча өченче була.
Демирташ Барбарос (Османгази)
Демирташ Барбарос (Demirtaş Barbaros) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Яр Чаллы элеваторы
Тарих
Элеватор үзе 1917 елда файдалануга тапшырыла. 1914-1921 еллар арасында силос корпусы, эшче башня, аларны тоташтыручы галерея, пар казаны бинасы, күпер, таш юл, ат абзары һәм белгечләр өчен ике торак йорт төзелә. Ул йортлар икесе дә бу көнгә кадәр исән. Алар югары сыйфатлы таш блоклардан салынган, ике катлы. Аерым ванна, туалет бүлмәләре булган ул йортларда чит илдән килгән инженерлар яшәгән. Элеватор янәшәсендә эшчеләр өчен беренче бараклар да төзелгән. Авыл үзеннән-үзе Элеватор тавы исеме ала. Предприятие тирәсендә беренче урам барлыкка килә. 1950-елларда иске Чаллыда халык саны бик нык арткач, кешеләргә йорт төзү өчен участокларны Элеватор тавыннан бирә башлыйлар. Хәзерге урамнар урынында ул вакытта элеваторның бәрәңге җирләре була. Авыл бик тиз үсә, беренче елларны ук унлап урам барлыкка килә. Халык саны арткач, Элеватор тавына мәктәп кирәк була башлый. Балаларны Чаллы елгасы аша шәһәргә укырга йөртү уңайсыз, язгы ташу вакытларында куркыныч була. 1958 елда мәктәп төзелеше башлана. Төзелешне директор Мухин Александр Григорьевич башлап йөри. Башта мәктәп бер катлы була – нигезе табигый таштан, стеналары кулдан сугылган кирпечтән (Рахманкулов кирпече). Соңрак мәктәпнең икенче каты өстәлә. Мәктәп тирәсе бистәнең иң матур урынына әйләнә. Агачларны Тарловка санаторие теплицасыннан алып кайтып утыртканнар.
Гасырга якын тарихы дәвамында элеватор исеме берничә тапкыр үзгәрә: 1917 елдан – «Чаллы елга элеваторы», 1934 елдан – Заготзерно бүлекчәсе, Бөек Ватан сугышы елларында - «Почтовый ящик №6», 1957 елдан – «Яр Чаллы элеваторы» («Росглавзерно»), 1982 елдан – «Яр Чаллы икмәк продуктлары комбинаты», 1987 елдан «Яр Чаллы элеваторы» дип йөртелә. .
2006 елда элеваторда «Кама икмәге музее» ачыла, аның өчен предприятиенең элеккеге конторасы бинасы бүлеп бирелә. Ачу элеваторның 90 еллыгына туры килә.
Хәзерге торышы
Элеватор хәзер дә сафта. Ул бөртекле ашлыкны кабул итү, эшкәртү һәм саклау буенча республикада иң зурлардан берсе. Бүгенге көндә элеваторда елына 90 мең тонна икмәк саклана торган 30 склад, 420 тонналык он цехлары, икмәк киптерү җайланмалары, тегермәннәр, катнаш азык заводы бар. 2000 елларда предприятие «Агросила» холдинг компаниясе составына керә.2007 елда тәүлегенә 720 тонна сыйдырышлы азык җитештерү цехы ачыла.
Фотогалерея
Кама елгасындагы элеватор күренеше ( 2008 ):
Он-Еган-Ветленя
Он-Еган-Ветленя — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Аган елгасының сул ярына тамагыннан 156 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 63 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 2019
NGC 2019 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дружная (Вавкавыский районы)
Дружная  (Дружная ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(520) Франциска
(520) Франциска  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1903 елның 27 октябрендә Макс Вольф, Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1903 MV» саналган.
Тондошка
Тондошка (Тондошка) — Алтай Республикасының Турочак районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (67%), руслар (33%).
Дялу-Негру
Дялу-Негру — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шеппи
Шеппи — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Гораган
Гораган (Qorağan ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
Тучно (Великопольское воеводалыгы)
Тучно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Анниа Фаустины (кратер)
Анниа Фаустины — Венера планетасының -22.1°N, -4.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 23,4 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Анниа Фаустины кратеры Рим императрицасы Фаустин Кече хөрмәтенә аталган.
Долене Брдо
Долене Брдо — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Безводная (Киров өлкәсе)
Безводная (Безводная) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Дзевио
Дзевио — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Үсештәге ил
Үсештәге илләр (developing countries) төркеменә гадәттә демократик хөкүмәт, ирекле базар икътисады, индустриализация, үз ватандашлары өчен җәмгыяви программалар һәм гарантияләре стандартлары түбән булган илләрне кертәләр.
Энинець
Энинець — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ховань (Агыйдел кушылдыгы)
Ховань — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Агыйдел елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вжонца (Серадзький повяты)
Вжонца  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Обиньоск
Обиньоск (Aubignosc) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Волон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,74 км².
Кастельно-Пикампо
Кастельно-Пикампо — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2020
NGC 2020 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Березки (Кошки районы)
Березки (Березки) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан сала.
Демирташ Думлупынар (Османгази)
Демирташ Думлупынар (Demirtaş Dumlupınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Березки (Кошки районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (51,4%), руслар (24,6%), чуашлар (8,9%), мордва (4,5%).
Кампо (Болцано)
Кампо — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Косовец
Косовец — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аргат Юл
Аргат-Юл — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Улу-Юл елгасының уң ярыннан 71 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 65 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Долене Градище
Долене Градище — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Согуҗак (Мустафакемалпаша)
Согуҗак (Soğucak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Усман Куатов
Усман Мөхәмәтгалим улы Куатов (1897—1956) — Башкорт милли хәрәкәте эшлеклесе.
Биографиясе
Куатов Усман Мөхәммәтгали улы 1897 елда Ырынбур губернасы Орск өязенең (хәзерге Ырынбур өлкәсе Куандык районының) Зиянчура авылында туган. Чыгышы белән морза нәселе Куатовлардан булган.
1918 елның гыйнварында Башкорт Хөкүмәте составында II Бөтенрусия хәрби мөселман съездында катнаша. 1918 елның мартында Башкортстан Вакытлы Революцион Советы составында була. 1918 елда Казан университетының медицина факультетын тәмамлый.
1918 елның июлендә Башкорт Хөкүмәтенең Ырынбур хәрби бүлеге әгъзасы итеп сайлана. Орск өязендә Үсәргән ирекле отрядларын оештыру белән шөгыльләнә. 1918 елның сентябреннән Башкорт хөкүмәтенең эчке эшләр бүлегендә хезмәт итә, ә шул ук елның октябреннән — Башкорт Хөкүмәтенең Үсәргән кантонында махсус вәкил вазифасын били.
Тшасковице (Великопольское воеводалыгы)
Тшасковице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Усман Куатов
Биографиясе
1919 елның февралендә Башкортстан Хәрби-революцион комитетының финанс һәм сәламәтлек саклау комиссары итеп тәгаенләнә.
1919 елның апреленнән Ырымбурдагы 1-се армия штабында Башревкомның вәкиле булып эшли. Шул ук елның апрель соңыннан алып майга кадәр Самар губернасы Пугачев өязе башкортларын мобилизацияләү белән шөгыльләнә.
Гросс-Пойнт-Фармс (Мичиган)
Гросс-Пойнт-Фармс  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гросс-Пойнт-Фармс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артур Моро
Артур Моро (чын исем — Афанасий Матвей улы Осипов; 1909-1989) - эрзә халык шагыйре, мөхәррир.
Биографиясе
1909 елның 28 апрелендә (11 май) Архангельские ключи авылында (хәзер — Красные ключи авылы, Похвистнево районы, Самара өлкәсе) туа.
Шагыйрьнең балачагы авыр була, ачлыктан әтисе Себергә китә, тимер юлда эшли. Гаиләдә барлык мәшәкатьләр дә әнисенең хатын-кыз җилкәсенә төшә.
1925 елда А. Моро Мәскәүгә китә. («Якстере теште» («Красная звезда») эрзә газетасы редакторы П.С. Глухов ярдәмендә ул Артур ССРБ халыклары телләрендәге Үзәк нәшрият («Центриздат») типографиясе каршында ФЗУ тәмамлый һәм текстларны җыючы һөнәрен ала. "Якстер теште» типографиясендә наборщик булып эшли, ә кичләрен рабфакта укуын дәвам итә.
Бөек Ватан сугышы вакытында «Алга Ватан өчен» дивизион газетасы редакторы була, алгы сафта сугыша. Сугыштан соң Мәскәү һәм Мордовия вузларында укыта.
1945-1947 елларда Жаркова Екатерина Семен кызына (1903-1947) өйләнгән була.
1989 елның 13 гыйнварында Мәскәүдә вафат була, туган авылын Красные Ключида җирләнә.
Хезмәтләре
Даими рәвештә зур иҗтимагый эшчәнлек алып барды. Шагыйрь гомере вакытында эрзя һәм рус телләрендә 16 китап нәшер ителә.
Кентсиг
Кентсиг (Kuntzig) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,51 км².
Искәрмәләр
Кентсиг
Баденхард
Баденхард — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Мартинсдейл (Монтана)
Географиясе
Мартинсдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Баденхард
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мартинсдейл (Монтана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шованси-ле-Шато
Шованси-ле-Шато — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Друскеники (Воранавский районы)
Друскеники  (Друскенікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Марат Маликов
Маликов Марат Фәйзелкадыйр улы (2 февраль 1937 ел) — галим-хокук белгече, югары мәктәп эшлеклесе. Юридик фәннәр докторы (1992), профессор (1992). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1998), Россия Федерациясенең мактаулы югары профессиональ белем бирү хезмәткәре (1992).
(309) Фратернитас
(309) Фратернитас  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Марат Маликов
Биографиясе
Марат Фәйзелкадыйр улы Маликов 1941 елның 17 сентябрендә Башкорт АССР Илеш районы Түбән Яркәй авылында туган.
(309) Фратернитас
Тарихы
1891 елның 6 апрелендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Марат Маликов
Биографиясе
1965 елда Казан университетын тәмамлый. 1965нче елдан Башкорт АССР-ның Калтасы һәм Тәтешле районнарында халык судьясы булып эшли. 1975-1978 елларда Удмуртиянең дәүләт университетында укыта.
1978 елдан Башкорт дәүләт университетында эшли:
2007 елдан Башкортстан Республикасының «Мәгариф мәгълүматләштерү академиясе» җәмәгать оешмасы директоры.
2008-2013 елларда Башкортстан социаль технологияләр институтында эшли. Ары Россия Федерациясе Эчке Эшләр Министрлыгының Уфа юридик институтында укыта.
Ферфилд (Монтана)
Ферфилд  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ануш (кратер)
Ануш — Венера планетасының -14.9°N, -86.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 12,7 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Ануш кратеры Әрмән хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Долене Грчеве
Долене Грчеве — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дялу-Обеждянулуй
Дялу-Обеждянулуй — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александр Арапов
Александр Арапов (1959 елның 1 ноябре, Чиндяново авылы, Мордва АССР — 2011 елның 14 июне, Саранск) — эрзә язучысы һәм шагыйре, журналист, тәрҗемәче, автор-башкаручы.
Биографиясе
Александр Василий улы Арапов 1959 елда Дубенка районында туган. 1964 елда гаилә Кабайга (Кобале веле) күчә - анасының туган авылына. Биредә шагыйрьнең балачак һәм яшьлек еллары узды. Александрга 14 яшь була, Дубенканың "Яңа тормыш" газетасында аның беренче шигыре басылып чыга. Яшь шагыйрь үз көченә ышана һәм үзенең шигырьләрен Мәскәүгә җибәрә башлый. Тиздән алар «Пионер» журналында басыла башлый, Бөтенсоюз радиосы буенча «Ровесники» тапшыруында һәм «Юность»радиостанциясе программаларында яңгырады.
1977 елда Арапов Кабаев урта мәктәбен бик яхшы тәмамлый һәм Мордва дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. 3 нче курстан соң М.В. Ломоносов ис. Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетына күчә, аны 1983 елда тәмамлый.
Шагыйрь бер генә мөһим әдәби вакыйганы да калдырырга тырышмаган: Мәскәү университеты каршындагы «Луч» әдәби берләшмәсе әгъзасы булган, «Юность» журналы каршындагы әдәби студиягә барган. Ул шагыйрь, танылган галим, МДУ профессоры Эдуард Григорьевич Бабаев белән таныш була.
Югары уку йортын тәмамлаганнан соң А. В. Арапов «Мордва университеты» (Саранск) газетасы корреспонденты, 1985 елдан 1989 елга кадәр әдәби хезмәткәр булып эшли. 1989 елдан 2000 елга кадәр - «Сятко» (Чаткы) журналының шигърият бүлеге мөхәррире, 2002 елдан журналның баш мөхәррире.
А. В. Арапов җитәкчелегендәге " Сятко» журналы эрзян әдәбиятын һәм мәдәниятен пропагандалау үзәге булды. Аның битләрендә эрзә һәм Гомумроссия әдәбиятының байлыгы булган язучылар әсәрләре басыла. Шагыйрь Яшь әдәби кадрлар әзерләүгә зур игътибар бирә.
Александр Арапов әрҗән һәм рус телләрендә язган. 1994 елдан Россия Язучылар берлеге әгъзасы. "Одий" Бөтенроссия милли җыр фестивале жюрие даими әгъзасы булды.
Александр Васильевич Арапов 2011 елның 14 июнендә вафат булды. Саранскида җирләнгән.
Иҗаты
Лирикада беренче планга оптимистик тормыш поэзия, үз сүзе өчен җаваплылык бирелә. Шагыйрь үз иҗатында мөһим әхлакый-этика проблемаларын хәл итә, табигать турында, Туган якка мәхәббәт турында, әйләнә-тирә дөньяга сакчыл мөнәсәбәт турында яза.
Арапов тәрҗемәче буларак та билгеле. Аны эрзә телендә тәрҗемә иткәндә Дмитрий Морскийның «Ульяна Сосновская» поэмасы (эрз) чыкты. "Тиринь енкс» - 9 сыйныф укучылары өчен хрестоматия, Мордкиз, 1997), Алексей Громыхинның шигырь әкияте. » Инегуесь ди ГАИ-сь " (Мордкиз, 1996).
1997 елда шагыйрь М. А. Кастрен җәмгыяте каршындагы фин-угор әдәбиятлары халыкара ассоциациясе стипендиаты була (тәрҗемә эшчәнлеге өчен).
Александр Араповны җырлар авторы башкаручы буларак та беләләр иде. Мөгаен, ул эрзә шагыйрен шәһәр романы жанрына бәйләгән беренче кеше булгандыр.
Бүләкләр һәм танылу
Александр Арапов исеме «Мордовия язучыларының 100 китабы» на кертелгән (эрз китабы. Әлеге акция матбугат һәм мәгълүмат Министрлыгы, милли сәясәт Министрлыгы һәм Мәдәният министрлыгы белән берлектә үткәрелде һәм 2015 елда Россиядә игълан ителгән Әдәбият Елына багышланды.
Хезмәтләре
Шигерләр китабы:
Дәреслек-хрестоматия " басмалары:
Шигъри антологияләрдәге басмалар:
«Тере ярга барам " фин-угор поэзиясе антологиясе. - Будапешт, 1993 ел.
«Мордва лирикасы» антологиясе (Раи Бартенс фин теленә тәрҗемә). - Хельсинки, «Vliopistopaino " да, 2004 ел.
"Kuum öö «фин-угор поэзиясе антологиясе. "Soome-ugri rahvaste tänapäeva luulet «(»фин-угор халыкларының заманча шигырьләре"). - Таллинн, «Kirjastuskeskus» Бб, 2006 ел.
«Черемуховая речка " фин-угор поэзиясе антологиясе. - Сыктывкар, кн.«Кола» да, 2008 ел.
«Өченче Меңъеллык Поэзия»антологиясе. "Әдәби Россия «атналык китапханәсе. - Мәскәү, «Литературная Россия» концерны, 2003 ел.
Эрзян әдәбияты антологиясе " Эрямонь вайгель»("тормыш тавышы"). - Саранск, «Кызыл Октябрь» типографиясе, 2001 ел.
Кампо (Удине)
Кампо — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Александр Арапов
Хезмәтләре
"Лилия" Антологиясе. - Чиләбе, «китап» полиграфия берләшмәсе, 2002 ел.
Гум (Гах)
Гум  (Qum ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
Пепен (Югары Прованс Альплары)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,15 км².
Кампо (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Марашал Февзи Чакмак (Чанаккале)
Марашал Февзи Чакмак (Maraşal Fevzi Çakmak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чанаккале илчесенә караган бер авыл (köy).
Александр Арапов
Хезмәтләре
"Туган җир уртасы". - Мәскәү, изд-в " Современник», 1987 ел.
"Маней сезнеолкст» (»якты бирделәр"). - Саранск, Мордлар.кн.изд-во, 1987 ел.
"Калейдоскоп». - Саранск, Мордлар.кн.1989 елда туган.
"Хезмәттәшләр". - Мәскәү, МДУда-ис. М. В. Ломоносова, 1989 ел.
"Яшьләр дулкыны". - Самара, Самара кн. Изд-в, 1991 г.
"Waterfowl way «(»Журавлиная юл"). - Тарту, 1995 ел.
"Урамнан кәләшкә кадәр». "Лилия»Китапханәсе. - Чиләбе, «китап " полиграфия берләшмәсе, 2001 ел.
"Пизелонь каштаз. Berkenvekoszoru» (»Рябиновый венок"). - Сомбатхей (Венгрия), 2006 ел.
Әдәби-сәнгать альманахларындагы басмалар:
"Литрос» Альманах, № 1/2001. - Мәскәү, «Литературная Россия» концерны, 2001 ел.
Альманах " шигърият көне. Санкт-Петербург - Россия-2007». - Санкт-Петербург, «АССПИН» нәшрият йорты, 2007 ел.
Альманах "тормыш өчен". - Саранск, РМ матбугат һәм мәгълүмат Министрлыгы, РМ Язучылар берлеге, 2005 ел.
Альманах "Май җыры". - Рузаевка, РМ матбугат һәм мәгълүмат Министрлыгы, 2005 ел.
Әлмәндәр "Тамырлар". - Саранск, РМ матбугат һәм мәгълүмат Министрлыгы, РМ Язучылар берлеге, 2007 ел.
Әлмәндәр "Тамырлар". - Саранск, РМ матбугат һәм мәгълүмат Министрлыгы, РМ Язучылар берлеге, 2008 ел.
Әдәбияты
...Россиядә кар моңсу-моңсу...: [шагыйрь, «Литературная Россия» лауреаты белән 2000 ел өчен интервью / / Изв. Мордовия.-2001.- 17 янв.
Демин, В. Убедительный взмах / Мордовия-7 көн.- 2002.- 16-22 янв.(№ 3).- С. 10.
Демин, В. И. Заммах поэтических Крылья / / Лит. Россия.- 2002.- 1 февраль.- 6.
Преснякова Л. «безгә берни дә кичерми... " / / Изв. Мордовия.- 2002.- 24 янв.