cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шабырлы
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Кисьма (Сабля кушылдыгы)
Кисьма — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сабля елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Беш-Озек
Беш-Озек (Беш-Озек) — Алтай Республикасының Шебалино районында урнашкан авыл.
Кисьма (Сабля кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Беш-Озек
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (97%).
Кисьма (Сабля кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гемзув
Гемзув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альмейда-де-Саяго
Альмейда-де-Саяго — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилаҗо д'Анунцио (Бреша)
Вилаҗо д'Анунцио — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дуничы
Дуничы (Дунічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нукшоара-де-Сус
Нукшоара-де-Сус — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Денизбүкү (Доганъюрт)
Денизбүкү (Denizbükü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Доганъюрт илчесенә караган бер авыл (köy).
Масцишча 1
Масцишча 1 (Масцішча 1 ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Поникла (Подлясье воеводалыгы)
Поникла  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Близне-Ясиньскего
Близне-Ясиньскего — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нур (Туймазы районы)
Нур — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
ᴨучтьı индексы — 452765, — 80251827009.
Коцян
Коцян — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Лож
Ла-Лож — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Вислина
Вислина — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Акинс (Оклахома)
Акинс  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Акинс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
TXNDC9
TXNDC9 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Канакач
Канакач — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453330, — 80238850010.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 100 кешенең яшәве мәгълүм.
Җумһуриет (Арифие)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Арифие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пихтовка (Соснова кушылдыгы)
Пихтовка – Россия территориясеннән ага торган елга. ,, Удмуртия, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Соснова елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лонгвью (Техас)
Лонгвью  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лонгвью шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Христофор Арешидзе
Христофор Иосифович Арешидзе (ქრისტეფორე იოსიფოვიჩ არეშიძე; 1906-1982) - нефть химиясе өлкәсендә Совет һәм Грузин галиме, химия фәннәре докторы (1958), профессор (1959), Грузия ССР Милли Фәннәр академиясе академигы (1969). Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең П.Г. Меликишвили премиясе лауреаты (1974). Грузия ССРының мактаулы галиме (1962).
Биография
1924 елдан, Гори педагогик көллиятен тәмамлагач, башлангыч белем бирү учреждениесендә педагогик эш белән шөгыльләнә.
1931 елдан, башлап Тифлис дәүләт университетында фәнни-педагогик эш белән шөгыльләнә: укытучы, 1959 елдан - химия факультетының органик химия кафедрасы профессоры. 1941 елдан укыту белән беррәттән, И.Г. Меликишвили исемендәге Физик һәм Органик Химия Институтында тикшеренү эшләре белән шөгыльләнә. Ул анда Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең нефть химиясе лабораториясе мөдире вазифасын алып тора.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Х.И. Арешидзеның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге нефть химиясе өлкәсендәге проблемалар белән бәйле. Ул алкилароматик углеводородларның, циклоалканнарның һәм алкеннарның синтетик һәм табигый алюминосиликатларда катализатор конверсиясен билгеләү, шулай ук Грузия нефтенең сортларын составы буенча тикшеренүләр үткәрә. Аның тарафыннан эшләнгән катализаторда майларны водородлаштыру өчен һәм нефть суларында, газларда һәм майларда водород сульфиды формалашу механизмы аңлатылды. Х.И. Арешидзе СССРда беренчеләрдән булып синтетик зеолитларны катализатор процессларга кертте, аның тикшеренү нәтиҗәләре Бөтенсоюз конференцияләрендә һәм мономерларның химиясе һәм технологиясе, нефть химиясе һәм катализы буенча халыкара симпозиядә игълан ителде.
Пониклиця
Пониклиця — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хафиз Салихов
Хафиз Салихов, Хафиз Миргаҗәм улы Салихов (1950 елның 5 сентябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Иске Әлмәт) — ТР сәүдә һәм икътисади хезмәтттәшлек министры (1998—2007). РФ хөкүмәте каршындагы финанс университетының дәүләт-шәхси эшмәкәрләр партнерлыгы кафедрасы профессоры. Татарстанның атказанган икътисадчысы. Физика-математика фәннәре докторы.
Тәрҗемәи хәле
1950 елның 5 сентябренда ТАССР Сарман районы Иске Әлмәт авылында туган. Иске Әлмәт башлангыч, Рангазар сигезьеллык, Сарман урта мәктәпләрен (көмеш медальгә) тәмамлый. «Радиоэлектрон җиһазлар буенча инженер» белгечлеге буенча А.Н. Туполев исемендәге Казан авиация институтының радио-техника факультетын (1974), Джон Ф. Кеннеди исемендәге дәүләт идарәсе институтын, Һарвард институты (The John F. Kennedy School of Government at Harvard University) (2001) тәмамлаган. Физика-математика фәннәре докторы (2010). Ярымүткәргечләр физикасы һәм икътисад буенча 80 фәнни хезмәте бар.
Гаиләсе
Энесе — Җәүдәт Салихов (1959). Гаиләле, ике баласы (кызлары) бар.
Кочари
Кочари — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Христофор Арешидзе
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
1936 елда ул "Палладий катализаторының циклопентан углеводородларының парафин һәм гидрогенолиз реакцияләрендә дегидроциклизация реакцияләрен тикшерү" темасы белән кандидатлык диссертациясе, 1958 елда ул химия фәннәре докторы дәрәҗәсе буенча "Грузин нефтенең химик табигатен тикшерү һәм составларында гумбрин булганда алкен, циклоалкен, алкан һәм циклоалканның контактлары үзгәрү" темасы белән докторлык диссертациясен яклады. 1959-нчы елда СССРның Югары аттестация комиссиясе тарафыннан профессор исеменә лаек булды. 1961 елда ул корреспондент әгъза, ә 1969 елда - Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы итеп сайлана. Х.И. Арешидзе ике йөздән артык фәнни эш, шул исәптән өч монография авторы. Шулай ук, уйлап табу өчен авторлык сертификатларына ия. Аның күзәтүе астында алты доктор һәм егерме кандидатлык диссертациясе якланган.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Альфарас-де-Саяго
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кыргысты
Кыргысты — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Песчаная елгасының сул ярына тамагыннан 255 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гемзувек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Масцишча 3
Масцишча 3 (Масцішча 3 ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Шага (Кентау шәһәр хакимлеге)
Шага (Шаға) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
TXNIP
TXNIP —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Нунташи
Нунташи — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Близно (Мазовия воеводалыгы)
Близно  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилаҗо Дарио (Лече)
Географиясе
Вилаҗо Дарио Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла-Маделен-су-Монтрей
Ла-Маделен-су-Монтрей — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Вислини
Вислини — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Понят (Подлясье воеводалыгы)
Понят  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казачка (Симаховка кушылдыгы)
Казачка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Симаховка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Денизгөлү (Кагызман)
Денизгөлү (Denizgölü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Кагызман илчесенә караган бер авыл (köy).
Паспаул (авыл)
Паспаул (Паспаул) — Алтай Республикасының Чоя районында урнашкан авыл.
Галимҗан Нигъмәти
Галимҗан Әмирҗан улы Нигъмәтуллин (1897 елның 26 июле—1941 елның 4 ноябре) — күренекле татар язучысы, әдәбият галиме, тәнкыйтьче һәм педагог, СССР Язучылар берлеге әгъзасы.
Паспаул (авыл)
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Галимҗан Нигъмәти
Тәрҗемәи хәл
Ул 1897 елның 26 июлендә хәзерге Башкортстанның Болгавар районына кергән Өйдерәкбаш авылында ярлы крестьян гаиләсендә туа. Галимҗанга ике яшь чагында, аның әтисе гаиләсен ияртеп Уфа шәһәренә күчә. Төрле төзелешләрдә гади эшче булып көн күргән Әмирҗан агай, тормышы авырлыгына карамастан, улын укытырга тырыша: башлангыч белем алуга, аны Уфаның алдынгы мәдрәсәләреннән булган «Галияргә урнаштыра. Галимжан анда бик тырышып укый, соңгы сыйныфларда чагында ул инде үзе дә шәкертләргә әдәбият дәресләре бирә башлый.
Паспаул (авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
Галимҗан Нигъмәти
Тәрҗемәи хәл
Октябpь көннәрен Галимҗан Нигъмәти шатланып каршы ала, мөгаллим һәм укучылар комитеты члены буларак, шәкертләр арасында мәдәни агарту эшләре алып бара, 1918 елның азагыннан исә Көнчыгыш фронтның Бишенче Кызыл Армия политбүлеге органы "Кызыл яу" газетасында әдәби хезмәткәр булып эшли башлый. 1919 елның язында, Уфаның Колчак гаскәрләре кулы на төшү куркынычы тугач, Галимҗан Нигъмәти Бәләбәй шәһәренә күчә һәм редакциядәге хезмәтен дәвам иттерә. Шунда чакта, 1919 елда, Коммунистлар партиясенә әгъза итеп алына. 1919 елның декабрендә Бишенче Армиянең Реввоенсоветы карары белән, газета хезмәткәрләре, шул җөмләдән Галимҗан Нигъмәти дә партия Үзәк Комитетының Себер бюросы карамагына күчерелә. Монда Галимҗан Нигъмәти Омскида (соңыннан – Новосибирскида) чыккан «Азат Себер» газетасында башта җаваплы секретарь, аннары мөхәррире булып эшли.
Паспаул (авыл)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (14%), руслар (86%).
Галимҗан Нигъмәти
Тәрҗемәи хәл
1921 елда Галимҗан Нигъмәти Мәскәүгә килә һәм, Көнчыгыш коммунистик институтның (КУТВ) бер еллык курсларын тәмамлап, Дәүләт журналистика институтында укый башлый, ләкин, 1923 елда Үзәк башкарма комитеты аппаратына милли матбугат буенча инструктор итеп билгеләнүе сәбәпле, аңа институтны тәмамларга туры килми.
Мәскәү чорында (1921—1926) Галимҗан Нигъмәтинең журналистика, әдәби тәнкыйть һәм иҗтимагый фәннәр өлкәсендәге актив иҗат эшчәнлеге башлана. Ул яшь совет матбугатының һәм әдәбиятының төрле мәсьәләләренә багышланган күп санлы мәкаләләр һәм марксизм-ленинизм тәгълиматы, социализм нигезләре турында популяр характердагы фәнни хезмәтләр язып бастыра «Октябрь һәм әдәбият» (1922), «Карл Маркс безгә нәрсәләр калдырды?», (1922), «Адәмнәр ничек яратылган?» (1924), «Ленин һәм пролетариат революциясе» (1924) кебек мәкаләләре һәм «Коммунизм турында» (1924), «Әдәбият мәйданында» (1925) исемле китаплары әнә шул иҗади активлык турында сөйли.
1926 елның ахырында Галимҗан Нигъмәти Казанга килә һәм «Кызыл Татарстан» (хәзерге «Ватаным Татарстан») газетасының баш редакторы итеп билгеләнә. 1928—1930 елларда Татар дәүләт нәшриятының баш мөхәррире булып эшли. Редакторлык хезмәте белән беррәттән, 1929 елдан башлап Көнчыгыш педагогия институтында әдәбият укыта. 1933 елда ул инде институтның татар теле һәм әдәбияты кафедрасы доценты, ә 1934 елдан профессор һәм кафедра мөдире вазифаларын башкара. 1930—1932 елларда ул, төп эшеннән аерылмыйча, «Яңалиф» журналының редакторы да булып тора.
Бу елларда Галимҗан Нигъмәтинең әдәби тәнкыйть эшчәнлеге тагы да киңрәк колач белән җәелеп китә. 1927—1932 еллар арасында гына да ул дүрт китап, иллегә якын әдәби тәнкыйть мәкаләсе язып бастыра. Аның бу хезмәтләрендә татар язучыларыннан Мәҗит Гафури, Гафур Коләхмәтов, Дәрдемәнд, Галимҗан Ибраһимов, Шәехзадә Бабич, Кави Нәҗми, Һади Такташ, Әфзал Шамов, Ибраһим Гази, Гомәр Толымбай һәм башкаларның иҗатлары тикшерелә. Ул шулай ук Лев Толстой, Антон Чехов, Максим Горький кебек рус әдәбияты классикларының иҗатлары турында да мәкаләләр яза. Ул бигрәк тә Галимҗан Ибраһимов иҗатын өйрәнүгә игътибарын юнәлтә һәм аңа күләмле берничә мәкаләсен багышлый («Бу томда Галимҗан Ибраһимов безгә ниләр биргән?», 1929; «Г. Ибраһимов һәм аның әдәби иҗат юлы турында», 1932; «Галимҗан Ибраһимов әсәрләрендә революция мотивлары», 1928 һ. б.).
Партия Үзәк Комитетының «Әдәбият-сәнгать оешмаларын яңабаштан кору турында»гы 1932 елгы карары һәм совет язучыларының I Бөтенроссия съездыннан (1934) соң Галимҗан Нигъмәти, үзенең әдәби-эстетик карашларындагы һәм методологиясендәге элеккеге пролеткультчылык һәм вульгар социологизм элементларыннан арына барып, татар әдәбиятының үсеш процессларын тагы да тирәнрәк һәм нигезлерәк итеп анализлый башлый. «Татар совет әдәбиятында социалистик реализм мәсьәләләре» (1933), «Социалистик реконструкция чорында совет татар матур әдәбияты» (1934), «Татар совет әдәбияты күтәрелештә» (1934), «Шәриф Камал — драматург» (1934), «Татар совет драматургиясенең үсеше» (1935), «Һади Такташ» (1936) һәм, ниһаять, Габдулла Тукай иҗатына багышланган «Шагыйрьнең тормыш һәм иҗат юлы» (1936) исемле хезмәтләр Галимҗан Нигъмәтинең, әдәбият галиме һәм тәнкыйтьчесе буларак, карашларында марксистик-ленинчыл тарихилык концепцияләренең торган саен ныгый һәм ачыклана баруын күрсәтә.
Педагог буларак, Галимҗан Нигъмәти татар әдәбияты фәне буенча югары квалификацияле белгечләр хәзерләү эшенә күп көч сала. Соңыннан исемнәре киң танылган филология фәннәре докторлары Мөхәммәт Гайнуллин, Хәмит Ярми, Гали Халит, филология фәннәре кандидатлары Җамал Вәзиева, Мөхәммәтша Мамин, Якуб Агишев, Гази Кашшаф, язучылардан Сибгат Хәким, Абдулла Алиш, А. Әхмәт, Идрис Туктаров һ. б.— болар барысы да Галимҗан Нигъмәти шәкертләре.
Галимҗан Нигъмәтинең бай әдәби мирасы хәзерге көндә дә тарихи һәм практик кыйммәтен югалтмаган. Татар әдәбияты тәнкыйтен өйрәнүдә һәм бүгенге әдәби хәрәкәтнең күп кенә проблемаларын хәл итүдә бу мирас әлегәчә үзенең файдалы эшен башкара.
Галимҗан Нигъмәти үзенең иҗат көчләре чәчәк аткан чорында — 1941 елның 4 ноябрендә вафат була. Ул СССР Язучылар берлеге рәсмиләшкән беренче көннән үк (1934) аның тулы хокуклы члены иде.
Арпелар (Оклахома)
Арпелар  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Түбән Каранъелга
Түбән Каранъелга — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Кочария
Кочария — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Түбән Каранъелга
Почта индексы — 452765, — 80251827007.
Арпелар (Оклахома)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кочария
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пага
Пага — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лемва елгасының уң ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 108 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилаҗо дей Җильи (Кальяри)
Вилаҗо дей Җильи — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Генрикув (Бжезинский повяты)
Генрикув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Духавляны
Духавляны (Духаўляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Коче
Коче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андавиас
Андавиас — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җумһуриет (Карапүрчек)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Карапүрчек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Масюки
Масюки (Масюкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Маккис-Рокс (Пенсильвания)
Маккис-Рокс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поняти
Поняти — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
TXNL1
TXNL1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ла-Тьелуа
Ла-Тьелуа — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Блинно
Блинно — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Блінно
Вислинка (гмина Прущ-Гданский)
Вислинка  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шага (Созак районы)
Шага (Шаға) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Югары Апшуяхта
Югары Апшуяхта (Верх-Апшуяхта) — Алтай Республикасының Шебалино районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (100%).
Лорена (Техас)
Тарихы
Лорена шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кочевье
Кочевье — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түбән Биккуҗа
Түбән Биккуҗа — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453338, — 80238855001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 263 кешенең яшәве мәгълүм.
Байсен (Оклахома)
Байсен  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Байсен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Первомайски (Туймазы районы)
Первомайское — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452769, — 80251827004.
Денизгөрен (Ийидере)
Денизгөрен (Denizgören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Ийидере илчесенә караган бер авыл (köy).
Генрикув (Здунсковольский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арганьин
Арганьин — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нуферу
Нуферу — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
TXNL4A
TXNL4A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Шагалалы (Алексеевка кенттек хакимлеге)
Шагалалы (Шағалалы) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Дуцишки
Дуцишки (Дуцішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Фёдор Апраксин
Фёдор Апраксин, граф (1708), Фёдор Матвеевич Апраксин — XVII-XVIII гасырларда Россия империясе хәрби-диңгез флотын төзүдә башлап йөрүчеләрдән. Россия императоры Петр I көрәштәше, генерал-адмирал (1708). Азак һәм Балтыйк флотларын төзүдә, Төньяк сугышындагы җиңүдә керткән өлеше зур.
Шагалалы (Алексеевка кенттек хакимлеге)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Фёдор Апраксин
Тәрҗемәи хәле
1661 елның 27 ноябренда туган. Чыгышы белән татар морзасы Солахмир (Сәләх әмир) нәселеннән килүче Апраксиннардан. 1692 елда Архангельск воеводасы. Соломбаль верфендә беренче карабларны («Апостол Павел») төзүче.
Дуцишки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вилаҗо дей Пини (Леко)
Вилаҗо дей Пини — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пайшор
Пайшор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Под-Вэр-Ю елгасының сул ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Кочевська Река
Кочевська Река — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Пайшор
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кочевська Река
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Блихово
Блихово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лабевриер
Лабевриер — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Висока (Слупский повяты)
Висока  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Понятовиче
Понятовиче — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Попйолки (Кольненский повяты)
Попйолки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җумһуриет (Памукова)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Генрикув (Томашовский повяты)
Генрикув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баллу (Оклахома)
Географиясе
Баллу халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Масяйки
Масяйки (Масяйкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кыркыленок
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кочевське Поляне
Кочевське Поляне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елга (Стәрле кушылдыгы)
Елга — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Стәрле елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лорензо (Техас)
Лорензо  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лорензо шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ганада ислам
Ганада ислам (Islam in Ghana, الإسلام في غانا ) ― динамик үсештәге диннәрнең берсе.
Тарих
Хәзерге Гана территориясендә ислам 1390-елларда барлыкка килгән. Урта гасырларда Ислам таралышы, барыннан да элек, Төньяк Африка бәрбәрләре белән сәүдә элемтәләренә бәйле. XV гасырдан ислам илнең төньяк өлешендә тарала башлый.
XIX гасыр башында мөселманнар саны Нигериянең төньягыннан күчеп килгән мөселман качаклар хисабына арткан.
1970-еллардан Африкада исламизм таралуга карамастан, Ганада мөселманнар һәм христианнарның үзара тыныч яшәеше сакланып кала.
Саны һәм таралышы
2010 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, Гана Республикасында ил халкының (31 млн кеше, 2020 елга, бәяләү) 17 ― 25 % ы ― мөселманнар. Мөселман җәмәгатьчелеге илдә мөселманнарның саны 30 % тәшкил итә, дип раслый.
Иске Кандра
Иске Кандра — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452765, — 80251827001.
Ганада ислам
Саны һәм таралышы
Мөселманнар күбесенчә илнең төньягында яши. Ислам фульбе, гурма, хауса, лоби, буса, вала, дагомба, мампруси этник төркемнәре арасында киң таралган.
Аргухильо
Аргухильо — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ганада ислам
Саны һәм таралышы
Шигый исламы тиз таралу 1980-елларда илгә Ливан сәүдәгәрләре килеп җитүгә бәйле.
Аргухильо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ганада ислам
Саны һәм таралышы
Гана мөселманнары арасында Суфичылык аз таралган булса да, биредә һәм  тәрикатьләре вәкилләре бар.
Оешма
Ганада эшләүче Мөселман советы (Muslim Council of Ghana) мөселманнарга дини һәм социаль-икътисади мәсьәләләрне хәл итәргә ярдәм итә, шулай ук Мәккәгә хаҗ оештыра.
Ил хөкүмәте мөселманнарга Рамазан аенда ярдәм күрсәтә.
Михаил Лермонтов
Михаи́л Ю́рий улы Ле́рмонтов (1814 елның 15 октябре — 1841 елның 27 июле) — күренекле рус шагыйре, язучы, драматург, рәссам, әфисәр.
Ганада ислам
Мәгариф
Мөселман халкы күп булган районнар һәм шәһәрләрдә башлангыч һәм урта дини белем алырга тәкъдим итүче ислам яки гарәп мәктәпләре эшли.
Михаил Лермонтов
Аның шигырьләренә күп җырлар, романслар, опера, симфония әсәрләре язылган.
Лермонтов нәселе Шотландиядән чыккан.
Ике дуэльда катнашкан, икенче дуэльда Пятигорск шәһәрендә Мартынов тарафыннан үтерелгән.
Лермонтовның иң мәшһүр әсәрләре: "Бородино", "Герой нашего времени", "Демон", "Маскарад", "Мцыри", "Думы".
Михаил Лермонтов 1814 елның 15 октябрендә Мәскәүдә Юрий Петрович һәм Мария Михайловна гаиләсендә дөньяга килә. Әтисе–отставкадагы капитан, әнисе яхшы күңелле, музыкаль сәләтле була, әммә, 22 яшькә дә җитмичә, чахоткадан үлә. Өч яшьлек Миша әбисе белән кала. Елизавета Арсеньева акыллы, эшлекле, әмма кырыс була. Тарихта ул "рус әдәбиятының иң танылган әбисе" буларак калды.
1827 елда Елизавета Арсеньева 13 яшьлек Миша белән Мәскәүгә, оныгын Университет пансионына укырга әзерләргә, күчеп килә. Киләсе елның сентябреннән Лермонтов ул бинада укый башлый. Үзенең иҗади сәләтен аңлап, яшүсмер шигырьләрдән тыш берничә поэма иҗат итә. Шулай ук ул Байронның, Шекспирның һәм немец драматургы Шиллерның әсәрләрен укый.
16 яшендә шагыйрь Мәскәү университеты студенты була, башта әхлак-сәяси бүлегендә укый, аннары сүз төркеменә күчә. Бу вакыт Лермонтов иҗатының башлангыч чоры була. Ул бик күп әдәби жанрларны үзләштерә, элегияләр, җырлар, драмалар яза. Михайл Лермонтов кешеләрне шаккаттыра торган сәләтләргә ия була.
1832 елда егет Петербургка башкала университетындагы дәресләрне дәвам итү өчен килә. Әмма анда аны 3 нче курска кабул итүдән баш тарталар. Ул кардиналь рәвештә планнарын үзгәртергә була һәм гвардия прапорщиклары мәктәбенә китә. Әмма уку йортында аны ике "явыз", аның сүзләренчә, ел көтеп тора. Укуда ул иң яхшы студентлар арасында була, иҗат итүен дәвам итә, үзенең атаклы нәфис сүз әсәрен яза. Ул «Җилкән» әсәре була.
1834 елда Мәктәпне тәмамлаган 20 яшьлек егет Царское Селода урнашкан Гусар полкында хезмәт итә башлый. Михайл Лермонтов "Маскарад", "Боярин Оршей" өстендә, "Вадим" романы өстендә эшли башлый. 1835 елда «Хаҗи Абрек» әсәрен «Уку өчен китапханә" басмасына тапшыра.
1837 елда яшь язучы Александр Пушкинның үлеме турында белә һәм танылган «Шагыйрьнең үлеме» шигырен яза. Авторны кулга алалар. Камерада утырганда, ул «Тоткын», «Дога», «Теләк» дигән шигырьләрен яза. Николай I катнашында узган судтан соң яшь ул Лезге кордон сызыгын саклаучы драгун Нижегородский полкына озатыла. Анда барганда, Лермонтов Мәскәүдә туктала һәм «Бородино» ны яза. Кавказда шагыйрь декабристлар белән таныша.
Кавказда язучының сәламәтлеге начарая. Жуковский һәм Елизавета Алексеевна тырышлыгы белән 1838 елда ул Петербургка кайта, анда ул Петр Андреевич Вяземский, Николай Михайлович Карамзин, Иван Сергеевич Тургенев белән аралаша башлый. Ул еш кына шигъри җыелышларда була, «Замандаш» һәм «Ватан язмалары» журналында яңа шигырьләрен бастыра. 1840 елда Эрнест де Барант белән дуэльдән соң Лермонтовны яңадан Кавказга җибәрәләр.
Шул ук елда аның 36 поэмасы язылган һәм 26 шигыре булган иҗади җыентыгы чыгарыла. Бер ел узгач, февральдә, Михаил отпуск ала һәм Төньяк Пальмирга китә. Ул үз журналын бастырырга планлаштыра, отставкага китәргә хыяллана. Ләкин аның отставкага китү үтенечен кире кагалар. Шагыйрьгә апрель аенда Петербургтан китәргә һәм үз полкына Кавказга кайтырга кушалар.
1841 елның маенда Лермонтов, хезмәт урынына барганда, Пятигорскига килә, авырый һәм анда ике ай дәвалана. Шул ук вакытта «Бәхәс», «Яфрак» шигырьләрен яза. Буш вакытларында ул дуслары белән аралаша. Алар арасында отставкадагы майор, элеккеге дусты–Николай Мартынов та була. Михаил еш кына аны мыскыллый. Верзилин йортындагы кичләрнең берсендә аларның соңгы бәрелеше була. Николай, мыскыллауга чыдый алмыйча, шагыйрьне дуэльгә чакыра. Аларның ачуланышын берәү дә чын дип уйламый, Михаил үзе дә шундый фикер дә була һәм өскә ата. Ләкин рәнҗетелгән дошман нәкъ аңа ата. Михаил Юрьевич шул ук көнне, 27 июльдә кан югалтудан вафат була.
Югары Черга
Югары Черга (Верх-Черга) — Алтай Республикасының Шебалино районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Шагалалы (Җамбыл өлкәсе)
Шагалалы (Шағалалы) — Казакъстанның Җамбыл өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Попйолки (Ломжинский повяты)
Попйолки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Макконнеллсбург (Пенсильвания)
Макконнеллсбург  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
28 июль
28 июль — Милади тәкъвимендә җиденче айның егерме сигезенче көне. Ел ахырына кадәр 156 көн кала.
Генсина (Лодзь воеводалыгы)
Генсина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дыбуньки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кочице
Кочице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Пал-Рузь-Шор
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Масянкова
Масянкова (Масянкова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Пал-Рузь-Шор
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кочице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Масянкова
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лабруа
Лабруа — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Блогослав
Блогослав — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилаҗо дей Платани (Бреша)
Вилаҗо дей Платани — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо дей Платани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
TXNRD1
TXNRD1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Денизгөрүлен (Доганъюрт)
Денизгөрүлен (Denizgörülen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Доганъюрт илчесенә караган бер авыл (köy).
Батлер (Делавер округы, Оклахома)
Батлер  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Батлер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Висока (Старогардский повяты)
Висока  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Bolğar runnarı
Bolğar runnarı — VI—X ğasırlarda borınğı bolğarlarda qullanılğan imlä. X ğasırda Dunay buyı Bolğarı däwlätendä kiril älifbası belän berrättän, İdel buyı Bolğarı ilendä ğäräp imläse belän XI ğasırğa qädär çamalap qullanılğan, soñraq İdel buyı Bolğarı tulısınça ğäräp älifbasına küçerelgän.
İñ ähämiätle tabıldıqlar Rumıniä Murfatlar häm Pliska - Berençe Bolğar patşalığınıñ berençe başqalasında açılğan.
Törki tellär belgeçe Qızlasov buyınça tabılğan yazular törki telle xalıqlar älifbalarğa oxşamağan, häm runik bulmıy. Läkin Bolgariä professorı Beşevliev borınğı bolğarlar yazuları runik bulğanın isbatlıy.
Bolğar yazuların açıp uqu tırışuları
Älegä borınğı bolğarlar yazuların tulısınça açıp uqımağan, çönki küp tügel yazmalar tabılğan.
Törki qaraş
İñ taralğan qaraş buyınça borınğı bolğarlar - törki xalıq bulğandır. Şuña kürä belgeçlär Bolğar yazuların Orxon älifbası yärdämendä açıp uqırğa tırışqannar, läkin uñışqa kilmägän.
İran qaraşı
Bolğar runik älifbasınıñ qayber runnarı glagol häm kiril imläläreneñ qayber xäreflärenä tiñ, misal öçen: б, е, ж, з, у, ф, ш, щ.
Попйолувка
Попйолувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кочкий Врх
Кочкий Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малхаз Абдушелишвили
Малхаз Григорьевич Абдушелишвили (მალხაზ გრიგორიევიჩ აბდუშელიშვილი; 1926-1998) - этнология һәм антропология өлкәсендә совет һәм грузин галиме, тарих фәннәр докторы (1964), профессор (1964), Грузия Милли Фәннәр Академиясе академигы (1993). Грузия ССРының мактаулы галиме. Грузия антропологик фәнни мәктәбенә нигез салучыларның берсе.
Биография
1926 елның 28 февралендә Тифлистә туган.
1943 - 1948 елларда Тифлис дәүләт медицина институтында, 1948 - 1951 елларда бу университетның аспирантурасында укый. Ул пофессорлар А.Н. Натишвили һәм Г.Ф. Дебецның укучысы була.
1948 - 1998 елларда, Грузия ССР Милли Фәннәр академиясенең И.А. Джавахишвили исемендәге Тарих, Археология һәм Этнография Институтында фәнни-тикшеренү эшендә - Грузия Милли Фәннәр Академиясе түбәндәге вазифаларны били: 1952 - 1959 - өлкән тикшерүче, 1959 елдан - бу институтның антропология бүлеге мөдире.
1964 елдан 1998 елга кадәр фәнни эш белән беррәттән Тифлис дәүләт университетында педагогик эш белән шөгыльләнә, тарих факультетының антропология кафедрасы профессоры һәм аны оештыручы була.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
М.Г. Абдушелишвилиның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге этнология һәм антропология өлкәсендәге проблемалар белән бәйле. Кавказ һәм Грузия халкының борынгы заманнардан алып хәзерге чорга кадәр антропологиясен өйрәнә. 1971 елдан 1983 елга кадәр М.Г. Абдушелишвили Совет-Һиндстан антропология экпедециясе белән җитәкчелек итә. Алар әлеге регионның эндогам популяцияләрен өйрәнәләр. 1964 елдан 1998 елга кадәр М.Г.Абдушелишвили ЮНЕСКОның антропология сораулары буенча баш белгече, 1973 елдан Европа Антропология Ассоциациясенең мактаулы әгъзасы (ингл. Европа антропологик ассоциациясе) һәм 1975 елдан - Һиндстан кеше генетикасы җәмгыятенең мактаулы әгъзасы булып тора.
1951 елда ул "Самтавр каберлегеннән бронза һәм тимер гасыр краниологик сериясен анализлау" темасына кандидатлык диссертациясе, 1964 елда тарих фәннәре докторы дәрәҗәсе өчен "Грузиянең борынгы һәм хәзерге халкы антропологиясе" темасы белән докторлык диссертациясен яклады. 1964-нче елда СССРның Югары аттестация комиссиясе тарафыннан профессор исеменә лаек булды. 1993 елда ул Грузия Милли Фәннәр Академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. М. Г. Абдушелишвили ике йөздән артык фәнни эш, шул исәптән ун монография авторы.
Җумһуриет (Бодрум)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Генсувка
Генсувка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Висока Заборска
Висока Заборска — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Песочная (Сосца кушылдыгы)
Песочная — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сосца елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Макшерристаун (Пенсильвания)
Макшерристаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шагалалы (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
Шагалалы (Шағалалы) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Александровка (Туймазы районы)
Александровка — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Шагалалы (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Александровка (Туймазы районы)
пучᴛы индексы — 452769, — 80251827006.
TXNRD2
TXNRD2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.