cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ле-Майи
Ле-Майи (Les Maillys) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Осон кантонына карый.
Капаклы (Демре)
Капаклы (Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Демре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кравце
Кравце — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кара карга
Кара карга (Corvus frugilegus) — каргалар ыругыннан кошлар төре.
Гәүдә озынлыгы 45–47 см. Каурыйлары кара, шәмәхә төсмерле. Томшыгы озын, төбендә каурыйсыз. Кара каргалар төркем-төркем булып урман буйларында, шәһәр паркларында, агачлыкларда оялыйлар. Төрле азык белән тукланалар.
Таралган җир
Кара карга Ауразиядә Скандинавиядән көнчыгышка Тын океан яр буена кадәр таралган. Таралган җирнең төньяк өлешендә кара каргалар күчмә кошлар, көньяк өлешендә — утрак.
Мөстәхәб
Мөстәхәб (المندوب) — Исламда калдыруга караганда эшләү яхшырак булган гамәл. Аны эшләүче саваплы була, ә калдыручы гөнаһлы булмый.
Дога (Ислам)
Гомүмән алганда, мөселман һәрвакытта да Аллаһка дога белән ялварырга тиеш:
Дога кылуның әдәпләре
Аллаһка дога кылганда кабул булсын өчен түбәндәгеләрне эшләү мөһим:
(11454) 1981 DT2
(11454) 1981 DT2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DT2» саналган.
Жлобин
Жлобин (Жлобін ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Битләнгер
Битләнгер — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — авыл (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 355 тирәсендә. Почта индексы — 422107.
Тарих
XVI гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
GSC3461-1323
GSC3461-1323 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мәкруһ
Мәкруһ	(مكروه) — занни дәлил белән тыелган эш, хәрамга якын булып тора.
Эремчек пәрәмәче
Эремчек пәрәмәче — әче камырдан эремчек белән ясалган пәрәмәч.
Пәрәмәчкә камыр әзерләү
Камырны 80—100 әр граммлы кисәкләргә бүлеп, онлы куна өстендә түгәрәкләп әвәлиләр һәм майлаган калайга яки табага бер-берсеннән шак­тый ерак итеп тезәләр. Алар табада 20—30 минут кабарырга тиеш. Кабарып менгән түгәрәк камырларның уртасына агач тук­мак яки чирек литрлы шешә төбе белән чокыр ясап, шунда алдан хәзерләп куелган эремчекне салалар.
Пәрәмәчкә эремчек хәзерләү
Эремчекне башта киндердән яки марлядан тегелгән капчыкка салып, өстенә такта яки авыр әйбер бастырып, суын саркыталар. Аннан соң аны ит машинасыннан (яки кашык "белән ышкып юкә иләк аша) үткә­рәләр. Болай эшләсәң эремчек тигез һәм төерсез була, май кебек сыланып тора. Шуннан соң" эремчеккә атланмай, йомырка, ши­кәр комы, ванилин салып, агач кашык белән бик яхшылап бол­гаталар яки кул белән изәләр.
Пешерү
Шулай хәзерләнгән эремчекне камыр өстенә бүлеп салгач, пычак кыры белән тигезләп чыгалар да өстен чи йомырка белән майлап, мичкә пешерергә куялар.
Рецепт
Бер пәрәмәчкә: 80-—100 грамм камыр, 30—40 грамм эремчек, 10 грамм шикәр, 10 грамм атланмай, чирек йомырка, ванилин, бик аз гына тоз алына,
Корте-де-Пелеас
Корте-де-Пелеас — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алвоку-даш-Варзеаш
Алвоку-даш-Варзеаш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Илино
Илино — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пирс (округ, Джорджия)
Пирс — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Blackshear шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1857 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 888 км² тәшкил итә.
Заполле (Бялыницкий районы)
Заполле  (Заполле ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Крайовице
Крайовице — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Моджеве (Свентокшиж воеводалыгы)
Моджеве  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урва (елга)
Урва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Сюзьва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Марбах-ам-Неккаре
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сентрал-Сити (Айова)
Сентрал-Сити  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сентрал-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глерис (Порденоне)
Глерис — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(11455) 1981 EN4
(11455) 1981 EN4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EN4» саналган.
Azärbaycan
Azärbaycan (Azərbaycan Respublikası) (Äzeri tele: Azərbaycan yä Азәрбајҹан, Urıs: Азербайджа́н) Qawqazda, Qaspi Diñgezendä urnaşqan. Kürşelär: tönyaqta Rusiä, könçığışta Görcistan, Ärmänstan, könyaqta İran. Naxçıvan eksklavınıñ kürşeläre: Ärmänstan, İran häm Törkiä.
Milli Dine
İslam (şiğiçelek)
Äzärbaycan tatarları tarixı
Äzärbaycan cirendä tatarlar 19. yözdän yäşilär, monda Qawqazdağı iñ zur tatar cämğiäte bulğan. 1970.tän Äzärbaycanda tatar xalqı başlıy. 1989.da 29 meñ tatar yäşi, ş.i. Baqıda 24,3 meñ. 1993.tän Äzärbaycanda Tatarstannıñ tulı wäqälätle wäkillege, 1990.nan "Tuğan tel" tatar mädäniäte cämğiäte (Baqu), "Äzärbaycan – Tatarstan" cämğiäte, Şihabetdin Märcani isem. tatar xäyriä fondı eşli.
Филипова
Филипова (Філіпова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Azärbaycan
İseme
Äzärbaycan – ğäräplängän "Azarpayagan" – Farsı telennən: Azar+payag+an. Azar=Ut; payag=urın; an=urın suffiksı.
Филипова
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Azärbaycan
Administrativ Bülenü
Äzärbaycan tärkibendä:
Demografiä
Äzärbaycanlılar — 97%, Dağıstan xalıqları (lezginnar, awarlar, tsaxurlar, xinaluglar) — 0,5%, Urıslar— 1,8%, başqa xalıqları (Ukrainnar, Tatlar, Tatarlar, häm başqalar) - 0,7%
Дрегану (коммуна)
Дрегану — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Тьетревиль
Тьетревиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Лии (Эр)
Лии — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Псари-Стари
Псари-Стари — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
3 нче белгечләр йорты (Казан)
3 нче белгечләр йорты — Казанның Мәскәү һәм Чернышевский урамнары кисешкән урында урнашкан, 1937-1939 елларда архитектор В. Дубровин проекты буенча төзелгән биш (алты) катлы. Бу йортта Борис Лаптев, Хәйдәр Акалаев , һәм башка танылган шәхесләр яшәгәннәр.
Псари-Стари
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Метери
Ле-Метери — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Перрин (Техас)
Перрин  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Перрин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Палмер (Теннесси)
Палмер  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10442) Biezenzo
(10442) Biezenzo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4062 T-1» саналган.
Язы (Дивриги)
Язы (Yazı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
Буковина (Словакия)
Буковина  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Алдея-даш-Деш
Алдея-даш-Деш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Капаклы (Маньяс)
Капаклы (Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Маньяс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Равенска
Равенска — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илув
Илув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кристина (Бадахос)
Кристина — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11456) 1981 EK9
(11456) 1981 EK9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EK9» саналган.
Заполле (Дрыбинский районы)
Заполле  (Заполле ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ярыщ
Ярыщ — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тапсуй елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пайк (округ, Джорджия)
Пайк — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Zebulon шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1822 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 565 км² тәшкил итә.
Крамаривка (Польша)
Крамаривка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Babur
Zähir äd-din Möhämmäd Babur (ğäräpçä ﻇﻬﻴﺮ ﺍﻟﺪﻳﻦ محمد بابر‎‎, "Babur" - "arıslan, barıs, ğäskär başlığı" digän süz, farsı süzennän "babr"-"yulbarıs" kilep çığa) (14 fevral' 1483 - 26 dekaber 1530) - Hindstan häm Äfğänstan timurid xakime, Böyek Mogollar İmperiäsenä nigezläwçe (1526).
Şağir häm yazuçı bulıp tanılğan.
Çığış
1483 yılda Färğana ämire ğailäsendä, Ändican şähärendä tuğan. Umar-Şäyex morza II ulı.
Aqsaq Timer näselennän çığa.
Çağatay törki häm farsı telendä söyläşkän.
Babur äsärläre
Törkem:Һиндстан тарихыTörkem:Пакьстан тарихыTörkem:Әфганстан тарихыTörkem:Иран тарихы Törkem:Үзбәкстан тарихы
GSC3464-1101
GSC3464-1101 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Моджевина (Свентокшиж воеводалыгы)
Моджевина  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Икенче Казан ирләр гимназиясе бинасы (Казан)
Икенче Казан ирләр гимназиясе бинасы — Казанның Сул як Болак урамында урнашкан, XIX гасыр башында төзелгән ике катлы бина; 1847 һәм 1874 елларда үзгәртеп корыла. Бу йортта 1838-1915 елларда Икенче Казан ирләр гимназиясе урнаша.
Олма (Олма кушылдыгы)
Олма (Кара) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олма елгасының уң ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Садовский-Баратынский йорты (Казан)
Садовский-Баратынский йорты — Казанның Сул як Болак урамында урнашкан, XIX гасыр уртасында төзелгән ике катлы йорт.
Марх (Брайсгау)
Марх (March) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сентрейлиа (Айова)
Сентрейлиа  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сентрейлиа шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алкейдан (Фигейра-да-Фош)
Алкейдан  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Светлогорск (Гомель өлкәсе)
Светлогорск (Светлаһорск, Светлагорск, Светлогорск, Swietłahorsk) — Беларусның Гомель өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 68593 кеше (2015).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Светлогорск Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1560 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Лубян
Лубян, Лубиян — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Почта индексы — 422108.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Тарих
1938—2002 елларда шәһәр тибындагы бистә статусын йөрткән.
Халык
Төп милләтләр:
(11457) 1981 EF12
(11457) 1981 EF12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EF12» саналган.
Оргыды (елга)
Оргыды (Ургуда) — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елга Минзәлә елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Филиповцы
Филиповцы (Філіпоўцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Псарки (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Суворов (мәгънәләр)
Суво́ров — рус фамилиясе, татар-булгар кушаматсыннан «Сувора» — атта йөруче атасының исеме булып чыккан. Бәрхет китабы буенча Суворов фамилиясе борыңгы татар нәселеннән, Сувар шәһәреннән чыккан.
Бае́м:
Ксения гимназиясе бинасы (Казан)
Ксения гимназиясе бинасы — Казанның Лобачевский урамында урнашкан, 1880 елда төзелгән өч катлы бина. Бу бинада 1880-191? елларда Ксения хатын-кызлар гимназиясе урнаша. 1957 елда архитектор Мәхмүт Игъламов проекты буенча бинага өч катлы янкорма өстәлә.
Петтус (Техас)
Петтус  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрегенешть (коммуна, Бихор)
Дрегенешть — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Заполле (Завалочыцки авыл советы)
Заполле  (Заполле ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(10443) van der Pol
(10443) van der Pol — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1045 T-2» саналган.
Байкал арты крае
Байкал арты крае (Забайкальский край) — Россия Федерациясенең Азия өлеше субекты. Ерак Көнчыгыш федераль округынә керә.
Административ үзәге — Чита шәһәре.
География
Релефта уртача биеклектәге таулар һәм аларны бүлеп торган үзәнлекәр күп. Төньякта таулар 3072 метргача күтәрелгән (Кодар тезмәсе). Көньякта иң Онон буе тигезлеге бар. Файдалы казылмалар: кургаш, алтын, полиметаллар, бакыр, молибден, вольфрам, тимер мәгъдәннәре, ташкүмер һәм көрән күмер, магнезит һ.б. чыганаклар бар.
Сажина (Әчет шәһәр округы)
Сажина (Сажина) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Байкал арты крае
География
Байкал арты крае урта тайга һәм дала зонасында урнашкан. Туфраклар нигездә тау-тайга көлсу; далаларда каратуфраклар һәм кәстәнә туфраклар; тауара казанлыкларда болын-туңлык һәм болын-каратуфрак. Территориянең 67%ны урманнар (даурия карагачы, чыршы, эрбет, каен) алып тора.
Сажина (Әчет шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Байкал арты крае
География
Урманнарда кеш, себер көзәне, тиен, көрән аю, селәүсен, төньяк боланы, изюбр һ.б., урманлы далада һәм далада бурсык, бүре, йомран, куян, һ.б. яши. Кошлардан суер, боҗыр, тукран, кәккүк, тургай, үрдәк, торна, дүдәк. Елгаларда балыкның сирәк очрый торган төрләре (омуль, мәрсин, таймән, алабалык һ.б.) бар. Өлкә территориясендә Даурия һәм Сохонда тыюлыклары бар.
Административ бүленеш
Байкал арты крае 31 районга һәм 4 шәһәр округына бүленә.
Гоба (Тревизо)
Гоба — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яңа Чишмә районы
Яңа Чишмә районы (Новошешминский район) — Россия Федерациясе Татарстан Республикасы составындагы административ-территориаль берәмлек һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район). Район Республиканың үзәк өлешендә урнашкан. Административ үзәге — Яңа Чишмә авылы, Казаннан көньяк-көнчыгышка таба 197 км ераклыкта урнашкан. .
Хәзерге Яңа Чишмә урынында беренче җирлекләр XVII гасыр башында барлыкка килә. 1652-1656 елларда Чишмә елгасы буенча өскә таба Яңа Чишмә ныгытмасы төзелә. 1920 елга кадәр авыл Казан губернасы Чистай өязенең шул исемдәге волосте үзәге була. 1920 елдан 1930 елга кадәр Татарстан АССРның Чистай кантонына керә. Яңа Чишмә районы беренче тапкыр 1930 елның 10 августында оеша, 1963 елда таркала, аның территориясе 1983 елның 26 апрелендә яңадан торгызыла[3]..
География
Экология һәм табигатьне саклау мәсьәләләре хакимият һәм район халкы өчен мөһим булып тора. 2005 елда Чишмә елгасына ягулык ага, аны тиздән коткаручылар бетерә. Бу очрактан соң Хакимият һәм белгечләр даими мониторинг үткәрә. Ә 2019 елда экологлар авыл хуҗалыгы җирләрендә законсыз казылма чыгаруны токарлый.
Флаг һәм герб
Яңа Чишмә муниципаль районының заманча гербын һәм флагын 2006 елның февралендә расладылар. Геральдика билгеләре Татарстан Республикасы Президенты каршындагы Геральдика Советының автор коллективы тарафыннан эшләнде һәм Татарстан һәм Россия Дәүләт геральдика реестрына кертелде. Герб өч горизонталь полосага бүленгән турыдан-турыпочмаклы тукымадан гыйбарәт. Өске өлешендә кызыл фондагы кылыч сурәтләнгән, урта өлеше көмеш төстәге таш дивар, ә аскы зәңгәр полосада чуртан сурәтләнгән. Гербның хәрби символикасы кылыч һәм ныгытма дивары белән күрсәтелгән, алар Яңа Чишмә утравының дәүләт чикләрен саклаганда тарихи әһәмиятен күрсәтә. Чуртан Чишмә һәм күлләрнең байлыгын символлаштыра һәм бу урыннар өчен традицион Балык промыселын аерып күрсәтә. .Флаг герб нигезендә эшләнгән. Анда кызыл төс — көч, Көмеш — чисталык һәм тынычлык, ә зәңгәр яки зәңгәрсу төс-намус, намуслылык, рухилык символы. Флагның нисбәте 2: 3.
Этимология
Яңа Чишмә районы шул исемдәге торак пункт атамасыннан барлыкка килгән (хәзер - административ үзәк). Бу ойконим, үз чиратында Чишмә елгасыннан алынган. Бу төбәктәге чишмәләрнең һәм чыганакларның күп булуы белән бәйле булырга мөмкин.
XVII—XIX гасыр
1552 елда Казанны алганнан һәм Мәскәү дәүләтен көнчыгышка таба киңәйткәннән соң, яуланган территорияләр Нугай һәм калмыкларның качуына дучар була. 1630 нчы елларга кадәр көньяк-көнчыгыш Кама аръягы җирләре Нугай Урдасы йогынтысында була һәм күчмә кешеләр хәрәкәте өчен «коридор» сыйфатында кулланыла. XVII гасырның икенче яртысында Россия Кама елгасының сул як ярында чик буе ныгытмалары төзи башлый. Бу чорда е Җиде ныгытманың берсе — Иске Кама аръягы линиясендә Яңа Чишмә крепосте төзелә.
Тарихи мәгълүматларга караганда, хәзерге Яңа Чишмә авылы урынында беренче җирлекләр 1610 елда барлыкка килгән. 1652-1656 елларда Кама аръягы линиясе ныгытмаларын төзелгәндә, Чишмә елгасы буйлап өскә таба Яңа Чишмә ныгытмасы төзелә. Төбәкнең башка зур ныгытмалары кебек бу агач ныгытма да турыпочмаклы булган һәм алты манарадан торган, шуларның икесендә - төньяк һәм көньяк капкалары һәм күзәтү вышкалары булган. Башняларның биеклеге 17 метрга җиткән, бу әйләнә-тирә территорияне күзәтү мөмкинлеге биргән. Ныгытма дүрт метрга кадәр тирәнлектә чокыр белән әйләндереп алынган. Крепость дивары эчендә укчылар өйләре, приказчик һәм каравыл йортлары, ишегаллары урнашкан. Нагатмада 12 атык коралы һәм гарнизонның башка кораллары булган. Башта хезмәттә казаклар һәм укчылар булган, әмма 1650 елгы Смоленск камалауыннан соң Кама аръягы линиясендәге ныгытмаларга  хезмәт итү өчен  берничә йөз поляк хәрби әсире килгән. Крайны өйрәнүче Феликс Касыймов мәгълүматларына караганда, ул вакытта Яңа Чишмәдә Поручик Степан Пузиков һәм хорунж марлон Сверкун җитәкчелегендә 127 шляхтчы хезмәт иткән.
Гасырның икенче яртысында крепость берничә тапкыр камап алына, агач ныгытмалар җимерелә. 1730 нчы елларда күп кенә җир өемнәре һәм форпостлар Яңа Кама аръягы сызыгын төзү кысаларында үзгәртеп корыла. Әмма тиздән дәүләт чиге көньякка таба киңәя, ә Зур Чирмешән һәм Чишмә агымы буенча ныгытмалар хәрби-стратегик әһәмиятнен югалта. 1736 елда гарнизоннар чик буе сыйфатларын югалта һәм алардан Ырынбур крепостенда хезмәт итү өчен полклар төзелә. Шулай итеп, Ырынбур губернасы төзелү белән, дәүләт фронтирыннан Кама аръягы линиясе Казан губернасының көньяк-көнчыгыш чигенә әверелде. .
Ныгытма Ырынбурга күчерелгәннән соң төбәктә отставкадагы солдатлар, качкын рус крестьяннары, татарлар һәм башка төркемнәр күчеп утыра башлый. Бишенче ревизия материаллары буенча (патша Россиясендә халык санын алу) 1795 елда Яңа Чишмә районында 698 ир кеше исәпләнгән. XVIII гасыр дәвамында крепостьта һәм аның тирәсендәге җирләрдә халык игенчелек, терлекчелек, йон һәм башка һөнәрчелек белән шөгыльләнгән. 1846 елда авылда Дәүләт милке министрлыгы мәктәбен (1860-нчы елларда земствога үзгәртелгән), 1896 елда икенче земство мәктәбен, ә тагын егерме елдан югары башлангыч училище ачканнар. XX гасыр башында волостьта Троицкий һәм Петропавлов чиркәве, берничә кузниц һәм су тегермәне, шәраб һәм башка кибетләр эшләгән. Җомга көнне авылда базар үткәрелде һәм ел саен ярминкә килде. 1910 елга Яңа Чишмә волость үзәге булып саналган һәм 800 йорт һәм биш меңнән артык кеше исәпләнгән. .
XX гасыр
Октябрь революциясе һәм Ватандашлар сугышы еллары Кама аръягының көньяк-көнчыгышы өчен катлаулы булды. 1919-1920 елларда чиктәш Бөгелмә һәм Чистай өязләрендә хәрби коммунизм сәясәтенә һәм гаделсез продразвёрсткага каршы крестьян восстаниеләре дулкыны үтте. Сәнәк һәм балта белән коралланган меңләгән баш күтәрүчеләрне кулга алынган ватандашларын төрмәдән азат итәләр һәм Совет власте янындагы авылларны яулап алалар. Тикшеренүчеләр билгеләп үткәнчә, бунт бик нык бастырылган, бигрәк тә "сугышчы-интернационалистлар", берсен дә аямаган - хәтта Совет хакимияте тарафдарларын да: халык белән тупас, кеше ышанмаслык мөгамәлә итүдә бигрәк тә монда кытайлылар һәм мадьяр эскадроны аерылып торган; кызылармеецларның гаиләләре тоташ таланган. Яңа Чишмә авылында дүрт кытай кешесе кулларына күкрәк баласы тоткан хатын атып үтергән. Хатын-кызларны көчләү очраклары да күп булган. . Тиздән "сәнәк восстаниесе" власть тарафыннан басыла. 1921 елда Идел буенда ачлык башлана, ачлыкта барлыгы 2 млн кеше зыян күрә..
Яңа Чишмә районының һәм аның тирәсендәге җирләрнең административ бүленеше еш кына үзгәрә. 1920 елга кадәр авыл Казан губернасы Чистай өязенең шул исемдәге үзәге булган. 1920 елдан алып 1930 елга кадәр Татарстан АССРның Чистай кантонына керә. Яңа Чишмә районы беренче тапкыр 1930 елның 10 августында оешка. 1956 елның 7 декабрендә аңа Ямашин районы территориясенең бер өлеше, ә 1958 елның 16 июлендә Кызыл Армия районы кушыла. 1963 елның 1 февралендә район юкка чыгарылга, ә аның территориясе Әлмәт һәм Чистай районнары составына тапшырылга. 1983 елның 26 апрелендә район яңадан торгызыла.
Хәзерге заман
«Яңа Чишмә муниципаль районы» муниципаль берәмлеге Район Советы Башкарма комитеты, район башлыгы һәм район халкы контролеендә. Башкарма комитетның төп бүлекләре: төзелеш, архитектура һәм торак-коммуналь хуҗалык бүлеге, икътисад, мәдәният, мәгълүматлаштыру бүлеге, опека һәм попечительлек бүлеге, яшьләр эшләре һәм спорт бүлеге, архив һәм башкалар. 2010 елның декабреннән башкарма комитет җитәкчесе вазыйфасын Фәсахов Ринат Рифкать улы били. Район башлыгы — Козлов Вячеслав Михайлович.
Халкы
2010 елгы Бөтенроссия халык санын алу йомгаклары буенча, руслар район халкының 50,9 %ын тәшкил итә, 43,4 %ы - татарлар, 4,2 %ы - чувашлар, 1,6 %ы - башка милләт вәкилләре.2018 елга туу саны мең кешегә 11,8% тәшкил итте, үлү саны - 14,6%. 2019 елда туучылар саны 10,2% ка кадәр кимеде - 1000 кешегә, ә үлем дәрәҗәсе 16,7% ка кадәр артты. Шул рәвешле, 2019 елда халыкның табигый кимүе коэффициенты 6,5 тәшкил итте. .
Хәзерге хәле
Яңа Чишмә муниципаль районы үзенең географик урыны буенча Әлмәт икътисадый зонасына керә, ул нефть чыгаруда һәм төгәл машина төзелешен үстерүдә специальләшә. Төбәк икътисадында чимал, җитештерү һәм инфраструктура секторлары әйдәп баручы булып тора. 2018 елда районның тулаем территориаль продуктының 89 % ка якыны казылмалар чыгаруга туры килә, 2019 елда - 76,7 % чамасы. Нефть чыгаруның уртача күләме елына миллион тоннадан артык тәшкил итә. Төбәк базарында «Татнефть», «Шешмаойл», «Троицкнефть», «Татнефтепром» компанияләре һәм башка компанияләр бар. . 2020 елның гыйнвар-апрель айларында Яңа Чишмә районында хезмәт хакының уртача дәрәҗәсе 49 мең сум тәшкил итте, шул ук вакытта тулаем Татарстан буенча бу сумма 37 мең сумнан артык ине. Авыл кешеләре генә яшәгән муниципаль берәмлекләр арасында Яңа Чишмә районы икенче урында тора. Районда эшсезлек дәрәҗәсе 1,68 % тәшкил итә, бу Татарстан буенча уртачадан түбәнрәк.
Яңа Чишмә районында җитештерүнең иң тиз үсә торган тармакларының берсе — авыл хуҗалыгы. Авыл хуҗалыгы җирләренең мәйданы 100 мең гектардан артык. Биредә бодай, арыш, солы, арпа, борчак һәм башка культуралар үстерәләр. Ит-сөт терлекчелеге һәм сарык асрау аерым үсеш алган. Иң зур авыл хуҗалыгы предприятиеләре: «Агро-Основа», «Архангельское», «Закрома» КФХларыннан һәм башка хуҗалыклар. Авыл хуҗалыгы секторының тулаем продукциясе 2020 елның беренче яртыеллыгында 483 млн сум тәшкил итте.
Инвестиция потенциалы
Яңа Чишмә муниципаль районы 2020 елның гыйнвар-сентябрь айларында социаль-икътисадый үсеш күрсәткечләре буенча республикада җиденче урында булды. 2019 елда тулай территориаль продукт үсеш динамикасы белән 19 млрд сумнан артык тәшкил итте. Федераль дәүләт статистикасы хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча отчетына караганда, 2019 елда Яңа Чишмә районында 2,9 млрд тан артык инвестиция кертелгән (бюджет акчаларыннан һәм кече бизнестан тыш), бу алдагы елдан 300 млн га диярлек кимрәк. Татарстан Республикасы Социаль икътисадый мониторинг комитеты мәгълүматлары буенча, 2020 елның беренче яртыеллыгында районның төп капиталына регион инвестицияләре 1,3 млрд сум тәшкил итә, ягъни республикада инвестицияләрнең гомуми күләменнән 0,6 %. Иң күп акчалар эшкәртү производстволарына, шулай ук электр энергиясе һәм газ белән тәэмин итүгә юнәлдерелгән. . Икътисадчылар билгеләп үткәнчә, инвестицияләр өчен иң күп мөмкинлекләр авыл хуҗалыгы продукциясен эшкәртү, терлекчелек комплекслары төзү һәм ит терлекчелеген киңәйтү, шулай ук төбәктә туризм үсеше өлкәсендә тәкъдим ителгән. .
2014-2016 елларда төзелгән полимерлар эшкәртү буенча 2 нче номерлы сәнәгать мәйданчыгы — hайонның инвестицион инфраструктурасы нигезе ,eksg njhf, аның мәйданы 2,72 га. Мәйданчык Икътисади үсеш министрлыгының республика һәм федераль программасы кысаларында төбәк икътисадын үстерү өчен төзелә. Ул гранулят эшкәртү һәм пакетлар һәм башка пластик продукция җитештерү урынына әйләнәчәк дип ниятләнелә. 2019 елда ул 25 млн сумга 319 тонна продукция җитештергән. .
«Стратегия 2030» социаль-икътисадый республика проектына ярашлы рәвештә, киләсе унъеллыкның район фокусы туу санын арттыруда һәм гомер озынлыгын үстерүдә, мәдәни һәм спорт потенциалын үстерү булачак. Район хакимияте ит һәм сөт индустриясендә, икмәк җитештерүдә, шулай ук төзелеш һәм башка тармакларда җиһазларны яңарту зарурлыгына игътибар итә. Тагын бер мөһим юнәлеш - юл-транспорт үсеше.
Транспорт
Яңа Чишмә районы Татарстан үзәгендә урнашкан һәм башка төбәкләр белән эре транспорт магистральләре челтәре белән тоташкан. Административ үзәк Казаннан 197 км көньяк-көнчыгышта урнашкан. Яңа Чишмә районыннан 75 км ераклыкта якындагы тимер юл станциясе урнашкан, ә 64 км ераклыкта Чистай порты. Районның төньягында Р239 (автомобиль юлы) «[Казан] - [Оренбург] - Ырынбур - Казахстан федераль трассасы уза, ул төзелүче «Шәле-Баулы» трассасы белән беррәттән «Көнбатыш Европа - Көнбатыш Кытай» халыкара юлының бер өлеше булачак. Төп региональ автомобиль юллары: 16К-1267 «Азеево (Р-239) - Яңа Чишмә - Чирмешән - Шентала, 16К-1255 «Яңа Чишмә - Шереметьевка, Түбән Кама.
Социаль өлкә
Яңа Чишмә муниципаль районында амбулатор ярдәмне Яңа Чишмә үзәк район хастаханәсе күрсәтә, анда ашыгыч ярдәм пункты һәм 23 фельдшер-акушерлык пункты эшли. Хастаханә стационар 60 тан артык урынга исәпләнгән, шулай ук махсус балалар өчен палаталар бар. Гомумән алганда, хастаханәдә 239 кеше эшли.
Төбәктә район һәм 24 авыл мәдәният йорты һәм китапханә эшли. 2012 елда Яңа Чишмә авылында туган якны өйрәнү музее оештырыла, аның коллекцияләре меңгә якын экспонат исәпләнә. Акбүре авылында Буыннар мирасы музее бар. Зирекле авылында халык иҗаты һәм көнкүреш музее урнашкан, анда XIX-XX гасырлардагы җирле халыкның кул эшләре җыелган һәм халык иҗатының башка мисаллары җыелган. .
Истәлекле урыннар
Чишмә елгасының сул ярында федераль әһәмияткә ия археологик һәйкәл - Болгарның Тубылгы Тау крепосте, X-XIV йөзләрдәге Болгар дәүләтенең Тубулгатауск кенәзлеге үзәге урнашкан. Районның башка истәлекле урыннары:
Тюррто
Тюррто — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Комсомол
Комсомол яки Бөтенсоюз ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге (tat.lat.Komsomol, Всесоюзный ленинский коммунистический союз молодёжи, ВЛКСМ) — ССРБда 1918—1991 елларда гамәлдә булган яшьләр иҗтимагый-сәяси оешмасы.
Тарих
1918 елның 29 октябрендә эшче һәм крестьян яшьләре 1 нче Бөтенрусия корылтаенда Россия коммунистик яшьләр берлеге (РКСМ) исеме белән оештырыла, 1924 елдан — Россия ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге (РКСМ), 1926 елдан — ВЛКСМ. Аның эшчәнлеге Коммунистлар фиркасе программасы нигезендә алып барыла. ВЛКСМның үз уставы, үзәк һәм җирле җитәкче органнары була. Ширкәтләрдә, колхоз-совхозларда, уку йортларында, Совет Армиясе гаскәри берлекләрендә башлангыч комсомол оешмалары оештырыла. Югары органы — Бөтенсоюз корылтае, корылтайлар арасында – Үзәк Комитет, аның пленумнарында ВЛКСМ Үзәк Комитетының бюросы, секретариаты сайлана. ВЛКСМ әгъзалыгына 14 яшьтән 28 яшькә кадәр егетләр һәм кызлар кабул ителә.
Ле-Нероль
Ле-Нероль (Les Neyrolles) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Нантюа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,50 км².
Равичешть
Равичешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илувець (Мазовия воеводалыгы)
Илувець  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ла-Аба
Ла-Аба — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лобачевский урамы, 4 (Казан)
Лобачевский урамы, 4 — Казанның Лобачевский урамында урнашкан, XIX гасыр уртасында төзелгән ике катлы йорт. Бу йортта 1929-1950 елларда ТАССРның халык артисты Зәйни Солтан яшәгән.
Алабуга гербы
Алабуга гербы — Татарстан Республикасы Алабуга муниципаль районы Алабуга шәһәренең рәсми символы булган танып-белү-хокукый билгесе. Герб Алабуга муниципаль районы Советының № 59 карары белән 2006 елның 8 августында расланган.
Герб 2547 номерлы теркәү номеры астында Россия Федерациясе Дәүләт геральдика регистрына һәм Татарстан Республикасы Дәүләт геральдика реестрына 69 номерлы астында кертелгән.
Герб символикасы
Алабуга гербы нигезендә Нократ наместниклыгының Алабуга шәһәре тарихи гербы алынган. Тарихи герб 1781 елның 28 маенда расланган. Гербның тасвирламасы болай бирелә: «Въ верхней части щита гербъ Вятскій: въ золотомъ полѣ, изъ облака выходящая рука, держащая натянутый лукъ со стрѣлою, а надъ ней въ верхней части щита крестъ красный. Въ нижней — въ серебряномъ полѣ, сидящій на пнѣдятелъ, долбящій оный, ибо тамъ множество сего рода птицъ» «Калканның өске өлешендә: алтын җирлектә, болытлар арасыннан сузылган, ук белән җәя тоткан кул, аның өстендә көмеш җирлектә төп башында чукып утырган тукран». Район өчен тарихи гербны куллану шәһәр һәм район арасындагы бәйләнешне ассызыклый һәм Алабуга җиренең борынгылыгын, аның гореф-гадәтләрен билгели.
Гербның төп фигурасы — хезмәт сөюче, арымас, ныклык символы булган тукран. Алабуга гербының композициясе явызлык белән көрәш аллегориясен тәкъдим итә.
Геральдикадагы алтын ныклыкны, киң күңеллелекне, байлыкны, уңышны символлаштыра.
Геральдикадагы Көмеш чисталык, намуслылык, тынычлык, үзара хезмәттәшлекне символлаштыра.
Кызыл төс — хезмәт, батырлык, матурлык һәм тормыш символы.
Яшел төс — яз, шатлык, өмет, табигатьне һәм сәламәтлекне символлаштыра.
Геральдикадагы кара төс акыллылык, зирәклек, тыйнаклык, гаделлекне гәүдәләндерә.
Герб тарихы
2006 елның 8 августында Алабуга шәһәре гербы расланган. Шәһәр гербы район гербыннан көмеш гонтлар булмавы белән белән аерылып тора.
Герб Татарстан Республикасы Президенты каршындагы Геральдика советының һәм Россия геральдистлар берлегенең автор төркеме тарафыннан эшләнгән:
Рамил Хәйретдинов (Казан), Радик Салихов (Казан), Илнур Миңнуллин (Казан), Константин Моченов (Химки), Кирилл Переходенко (Конаково), Оксана Афанасьева (Мәскәү) катнашында: Наилә Вәлиева (Алабуга), Рәйсә Сәлахова (Алабуга), Гөлзада Руденко (Алабуга), Ленара Мифтахова (Алабуга).
GSC3471-797
GSC3471-797 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(11458) 1981 EV12
(11458) 1981 EV12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EV12» саналган.
Полк (округ, Джорджия)
Полк — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сидартаун шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 805 км² тәшкил итә.
Булгари (Лученець)
Булгари  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Капаклы (Акһисар)
Капаклы (Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алмалагеш
Алмалагеш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Языбашы (Кованҗылар)
Языбашы (Yazıbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кованҗылар илчесенә караган бер авыл (köy).
Крампна
Крампна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парреттсвилл (Теннесси)
Парреттсвилл  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Чарлз (Айова)
Сент-Чарлз  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Чарлз шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Модлибожице (Свентокшиж воеводалыгы)
Модлибожице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11459) 1981 ET13
(11459) 1981 ET13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ET13» саналган.
Пстроконе
Пстроконе — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ятри-Я
Ятри-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Щекурь-Я елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 102 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
(10444) de Hevesy
(10444) de Hevesy — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3290 T-2» саналган.
Заполле (Калацицки авыл советы)
Заполле  (Заполле ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Tel beleme
Keşe tellären fänni öyränügä tel beleme dilär. Şul eş belän şöğellänüçe keçe tel belgeçe bulıp atala.
Tel belemeneñ ezlänü eşe öç töp yünäleştä bara:
Ла-Альбуэра
Ла-Альбуэра — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Дрегенешть (коммуна, Галац)
Дрегенешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Урич
Урич — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Уролка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лион-ла-Форе
Лион-ла-Форе — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Олмуга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Йоанин (Мазовия воеводалыгы)
Йоанин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казанда Boeing 737 авиаһәлакәте
2013 елның 17 ноябрендә «Татарстан» һава юлларының 19:25тә Мәскәүдән Казанга кайткан Boeing-737-500 очкычы Казан һава аланында төшеп утырганда төшеп җимерелә. Очкычта 52 кеше була (46 пассажир һәм 6 экипаж вәкиле). Очкычтагыларның берсе дә исән калмый.
Россия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Татарстан идарәсе вәкиле Андрей Родыгин әйтүенчә, очкыч җиргә төшеп утырганда шартлаган.