cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ПЕН-клуб
ПЕН-клуб, PEN International, Бөтендөнья (яки Халыкара) Язучылар Берлеге — төрле әдәби жанрларда иҗат итүче һөнәри язучыларны, шагыйрьләрне, журналистларны берләштерүче халыкара оешма. 1921 елда Лондонда инглиз язучылары Джон Голсуорси һәм Кәтрин Эми Доусон-Скотт (Catharine Amy Dawson-Scott) тарафыннан булдырылган. 100 дән артык милли ПЕН-үзәкне (шул исәптән, Рус ПЕН-үзәген, Татар ПЕН-үзәген) берләштерә. Оешманың идарәсе Лондонда урнашкан.
Тарих
Клубның исеме ПЕН (PEN «автокаләм») – инглиз сүзләренең беренче хәрефләреннән җыелган акроним, аббревиатура булып тора: «Poet» (шагыйрь), «Essayist» (эссе язучы), «Novelist» (роман язучы).
Корылыш
2010 елда ПЕН-клубта 101 илдән 144 милли ПЕН-үзәк санала. Милли үзәкләр әсәрләр иҗат ителгән тел принцибы буенча төзелә. Оешмада үзара килешенгән шарт буенча, теләсә нинди (милләтенә, диненә, теленә, расасына карамыйча) һөнәри язучы ПЕН-клубта әгъза булып тора ала. Иҗади хезмәтләрең булу һәм ПЕН-клубта ике елдан да ким булмаган вакыт аралыгында әгъза булган ике язучының булу кирәк. Клубка әгъза итеп оешманың башкарма комитеты ала.
Конгресслар
Ел саен ПЕН-клуб чиратлап Аурупаның, Азияның, Африканың, Американың берәр милли ПЕН-үзәге булган илендә бөтендөнья конгрессы уздыра. 2000 елда чираттагы конгресс Россиядә уза (конгресс рәисе — Нобель премиясе лауреаты (1999) Гюнтер Грасс (1927-2015).
Рус ПЕН-үзәге
Рус ПЕН-үзәге 1989 елда Маастрихтта (Һолландия) узган конгресста ПЕН-клубка кабул ителә
Татар ПЕН-үзәге
Татар милли ПЕН-үзәге 1996 елда Мексикада узган Бөтендөнья язучылар конгрессында халыкара ПЕН-клубка кабул ителә.
ПЕН-үзәк әгъзалары: Туфан Миңнуллин (беренче президенты), Миркасыйм Госманов, Әмирхан Еники, Илдар Юзеев, Нурихан Фәттах, Рафаэль Мостафин, Ркаил Зәйдулла, Әхәт Мушинский, Равил Фәйзуллин, Разил Вәлиев, Харрас Әюпов, Зиннур Мансуров, Зөлфәт Хәким һ.б. Адресы: Казан, Кремль урамы, 33.
2022 елда Татар ПЕН-үзәге Әдәбият буенча Нобель премиясе лауреатлыгына конкурска катнашырга рәсми чакыру алган. Элегрәк күренекле язучы һәм җәмәгать эшлеклесе Туфан Миңнуллинның кандидатурасы тәкъдим ителгән дә булган.
Федосья Матросова
Федосья Евгеньевна Матросова (24 июнь 1924 — 29 май 1987) — совет төзелеш тармагы алдынгысы, ССРБ Төзелеш министрлыгының «Саранскжилстрой» тресы 10 нчы төзелеш идарәлегендә штукатурлар бригадиры, Мордва АССР Социалистик Хезмәт Герое (1971).
Биографиясе
1924 елда хәзерге Татарстан Республикасының Лениногорск районы Ивановка авылында туган. Мордва (эрзя).
Башлангыч белем ала. Бөек Ватан сугышы башлану белән 1941 елда урындагы колхозда трактористка булып эшли башлый.
1945 елда Чулман елгасы буйлап сал агызу, аннары Горький каласы янында торф чыгаруда эшли.
1954 елдан алып Саранск шәһәрендә яши, штукатур булып эшли. 1964 елда «Отделстрой» идаралыгының төзүчеләр бригадиры итеп тәгаенлиләр.
Мордовияның башкаласында аның бригадасы электролампалар заводында, шулай ук берничә мәктәп һәм торак массивларын бизәүдә эшли.
ССРБ Югары Советы Президиумының 1971 елның 5 апрелендәге указы белән, төзелештә югары күрсәткечләргә ирешкәне өчен Федосья Евгеньевна Матросовага Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» медале тапшырылып, Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә.
Саранск кала советы депутаты итеп сайлана.
1983 елда хаклы ялга чыга.
Саранск шәһәрендә яши. 1987 елның 29 маенда вафат була.
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
- «Урак һәм Чүкеч» алтын йолдызы (05.04.1971)
- Ленин ордены (05.04.1971)
- Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (11.08.1966)
Карапынар (Аланья)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кршкани (Левице)
Кршкани  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
612 ел (б. э. к.)
612 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
HD102460
HD102460 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ербекур
Ербекур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Авады
Авады (Авады ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Едибаг (Агын)
Едибаг (Yedibağ) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Агын илчесенә караган бер авыл (köy).
Гюнтерслебен-Вехмар
Гюнтерслебен-Вехмар (Günthersleben-Wechmar) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ситчараки
Ситчараки (Çитчарак, Ситчараки) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429904. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241840006. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600009400. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 163 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,70%).
Михайлавичы
Михайлавичы (Міхайлавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сернаделу
Сернаделу — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Әйләнеч урам (Казан)
Әйләнеч урам (улица Окольная) — Казанның Киров һәм Мәскәү районнарында, Дары бистәсендә урнашкан урам.
Бре-Жуи
Бре-Жуи — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Әйләнеч урам (Казан)
Географиясе
Урам бер-берсе белән бәйле булмаган 4 кисемтәдән тора:
Тарих
Хәзерге исемен ким дигәндә 1920-еллардан йөртә.
Данези ди Сопра (Верона)
Данези ди Сопра — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Данези ди Сопра Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Альпенс
Альпенс — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Раш (округ, Индиана)
Раш — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Рокпорт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1057 км² тәшкил итә.
Руслай
Руслай — Сыры елгасыныж кече кушылдыгы. Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сыры елгасының уң ярыннан 502 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тшебеславице (Свентокшиж воеводалыгы)
Тшебеславице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корли (Айова)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Улеюв
Улеюв — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5232) Jordaens
(5232) Jordaens — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 14 августында Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 PR1» саналган.
613 ел (б. э. к.)
613 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Горейтио (Арканзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сату-Маре (Сучава)
Сату-Маре — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мехадика
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плезиди
Плезиди (Plésidy) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Каллак кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,79 км².
(12378) 1994 PK1
(12378) 1994 PK1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гюнштедт
Гюнштедт (Günstedt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Устрики Горишни
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оче-Ты-Вис
Оче-Ты-Вис — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Лядгей-Яха елгасының сул ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кабан-Вож
Кабан-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Айюва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Порт-Салерно (Флорида)
Географиясе
Порт-Салерно халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
23 Нисан (Шаһинбей)
23 Нисан (23 Nisan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сернанде
Сернанде — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Михайлавка (Бабруйский районы)
Михайлавка  (Міхайлаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Данези ди Сото (Верона)
Данези ди Сото — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Данези ди Сото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әсхәт Җиһаншин
Әсхәт Җиһаншин, Әсхәт Рәхимҗан улы Җиһаншин, Зиганшин Асхат Рахимзянович, 1938 елның 13 июне, Самара өлкәсе, Шонталы районы, Шонталы — 2017 елның 20 июне, Санкт-Петербург, Ломоносов) — хәрби төзүче, кече сержант, каһарманлык күрсәткән үзйөрешле «Т-36» баржасы экипажы әгъзасы. «Кызыл йолдыз» ордены кавалеры (1960). Сан-Франциско шәһәренең (АКШ) шәрәфле ватандашы.
Батырлык
1960 елның 17 гыйнварында дүрт совет солдаты (Әсхәт Җиһаншин, Филипп Поплавский, Анатолий Крючковский, Иван Федотов) утырган «Т-36» баржасын көчле җил Тын океанга алып киткән. Икенче көнне баржада ягулык беткән, рация эштән чыккан. 30 көннән ашарга бер валчык әйбер дә калмаган. Егетләр күн итекләрен һәм гармун күреген өзгәләп ашаганнар, ә эчәр су бер кешегә тәүлегенә 3 йотым гына тәшкил иткән. Аларны 51 көннән соң американ авианосецы «Kearsarge» («Кирсардж») экипажы коткарган.
Агародники (Агародницки авыл советы)
Агародники  (Агароднікі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Ильяс Саниев
Саниев Ильяс Сәгыйть улы (Саниев Ильяс Сагитович) (10 март 1953 ел ) — совет һәм фирка эшлеклесе, 1990 елның 11 октябрендә БАССР-ның уникенче чакырылыш Югары Советының өченче сессиясендә Башкортстан Республикасының Дәүләт суверенитеты турында Декларация кабул иткән Башкорт АССР-ының 12-се чакырылыш Югары Советы депутаты.
Биографиясе
Саниев Ильяс Сәгыйт улы 1953 елның 10 мартында Татар АССР-ының Баулы районы Шалты авылында туган. Милләте буенча татар, югары белемле — 1975 елда Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаган.
Хезмәт юлын 1975 елда, Казан авыл хуҗалыгы институтын тәмамлагач, агроном булып башлый, Совет армиясе сафларына чакырыла. Хезмәт итеп кайткач, киләсе хезмәт юлы авыл хуҗалыгы белән бәйле. 1977-1987 елларда Туймазы районы XXI партсъезд исемендәге колхозда агроном, баш агроном, колхоз рәисе булып эшли. 1987-1988 елларда районның агросәнәгать берләшмәсе рәисе итеп билгеләнә. 1988 еллар «Туймазы» агросәнәгать комбинатының генераль директоры булып эшли. 1992 елдан «Туймазы» агросәнәгать компаниясенең генераль директоры булып эшли.
257-се Иске Кандра сайлау округы буенча Башкорт АССР-ының 12-нче чакырылыш Югары Советының халык депутаты итеп сайлана. Башкортстан Югары Советының республиканың, кала һәм районнарының социаль һәм икътисади үсеш буенча комиссия әгъзасы.
Брее (Эссонна)
Брее — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Карапынар (Куйуҗак)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Куйуҗак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рипли (округ, Индиана)
Рипли — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Версаль шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1816 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1156,2 км² тәшкил итә.
Щигры
шчигры (шчигры) — Россия Федерациясенең Курск өлкәсендә урашкан шәһәр.
614 ел (б. э. к.)
614 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Щигры
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1779 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,8%).
HD102480
HD102480 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ильински (Питрәч районы)
Ильинский — Татарстан Республикасының Питрәч районындагы поселок.
Халык саны — 26 тирәсендә. Почта индексы — 422776.
Тарих
1930-елларда нигезләнгән.
Кубаньово
Кубаньово — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Ильински (Питрәч районы)
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Кубаньово
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ареньс-де-Мар
Ареньс-де-Мар — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Улянув (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горсшу-Бенд (Арканзас)
Горсшу-Бенд  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Горсшу-Бенд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Словаши
Словаши (Славаш, Словаши) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429915. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241820008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600009500. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 110 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Данкмарсхаузен
Данкмарсхаузен (Dankmarshausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшебиця
Тшебиця — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(12379) Thulin
(12379) Thulin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PQ11» саналган.
(5233) 1988 RL10
(5233) 1988 RL10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Едибөлүк (Ширан)
Едибөлүк (Yedibölük) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Ширан илчесенә караган бер авыл (köy).
Мехадия (коммуна)
Мехадия — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Устробна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кабан-Тывис
Кабан-Тывис — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Темно-Осинова (Горноуральски шәһәр бүлгесе)
Темно-Осинова (Темно-Осинова) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Симхасана
Симхасана (Санскрит телендә: सिंहासन}}; IAST: Siṁhāsana) яки Арслан Позасы ул Хатха Йогада асана.
Тасвирлама
Асана утыра торган арсланга охшаган, шуннан аның исеме килеп чыккан. Практикалаучы Вирасанадагы кебек тезләнә һәм арсланга охшаш йөз чырае ясый.
Василий Кузнецов
ССРБ Югары Шурасының 2—11 чакырылары депутаты. Ике мәртәбә Социалистик хезмәт каһарманы, Сталин премиясе лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
Керәстиян гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. 1915-1919 да Порецкое укытучылар семинариясендә укыган. 1926 да Ленинград политехника институтын тәмамлый. 1926 ның ноябреннән Макеевка металлургия заводында: инженер-сынаучы, смена инженеры, башлык урынбасары, мартен цехы башлыгы. 1927 дә фиркагә кергән. 1931—1932 дә Карнеги технология институтында (АКШ) белем ала. 1933-1936 да Ногинскидагы «Элетросталь» заводында: өлкән инженер, лаборатория башлыгы урынбасары, металлографик лаборатория башлыгы.
1986 дән пинсәдә. Мәскәүнең Новодевичье зиратында җирләнгән.
Сероа
Сероа — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сату-Мик (Арад)
Сату-Мик — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дани (Савона)
Дани — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Порт-Сент-Джон (Флорида)
Порт-Сент-Джон  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Порт-Сент-Джон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ою-Яха
Ою-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 72 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
615 ел (б. э. к.)
615 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Михайлавка (Круглянский районы)
Михайлавка  (Міхайлаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Агародники (Брэсцкий районы)
Агародники  (Агароднікі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Белоярски шәһәр округы
Белоярский шәһәр округы (Белоярский городской округ) — Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Көньяк идарә округынә керә.
Административ үзәк — Белоярский шәһәр тибындагы бистәсе.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (87,2%), татарлар (3,9%), башкортлар (2,1%), украиннар (1,1%), әрмәннәр (1,1%), удмуртлар (1,0%).
Административ бүленеш
Белоярский шәһәр округы составына 45 торак пункт керә.
Дахвиг
Дахвиг (Dachwig) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
57-нче моторлаштырылган корпус (Вермахт)
57-нче моторлаштырылган корпус (LVII. Armeekorps (mot.)) – Икенче бөтендөнья сугышында Алмания Кораллы көчләре эчендәге оператив хәрби берләшмә.
Тарих
57-нче моторлаштырылган корпус 1941 елның 15 февралендә оештырылган. 1942 елның 1 мартында 57-нче танклар корпусы итеп яңадан оештырылган.
Балтыйк буе стратегик саклану операциясе
24 июньнә 56-нчы моторлаштырылган корпус 4-нче танк төркеме совет территориясенә 170 км тирәнлеккә керде һәм Укмергега чыкты.
28 июньдә 4-нче танк төркеменең 56-нчы моторлаштырылган корпусы көн азыгында 21-нче мехкорпуска каршы һөҗүм итә һәм аны Даугавпилстан 40 км алып ташлый.
Смоленск бәрелеше
16 июльне 3-нче танк төркеменең 57-нче мотокорпус Невельны басып алды.
Корпус эчендә
1941 елның июнь аенда:
1941 елның октябрь аенда:
Ареньс-де-Монте
Ареньс-де-Монте — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руссалимка
Руссалимка — Маклавыш елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсе, Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың башы Майна районында, урта агымында Татарстанга килеп керә, тамагы Маклавыш елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ерен (Сомма)
Ерен — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Иске Шомырша
Иске Шемурша (Кивĕ Шăмăршă, Старая Шемурша) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 328 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,5%).
Уляски (Лодзь воеводалыгы)
Уляски  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Госнелл (Арканзас)
Госнелл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Госнелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Плелен-Тригаву
Плелен-Тригаву (Pleslin-Trigavou) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плелен-Тригаву кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,80 км².
25 Аралык (Шаһинбей)
25 Аралык (25 Aralık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тшемосна
Тшемосна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алманнар җыры
Алманнар җыры (Das Lied der Deutschen) — Йозеф Гайдн музыкасына Гофман фон Фаллерслебен язган җыр. 1841 елның 26 августында Бөекбританиянең Гельголанд утравында төзелгән җыр беренче тапкыр шул ук елның 5 октябрендә Гамбургның Юнгфернштиг урамында Халык алдында үтә.
Җыр 1797 елда Австриянең Дәүләт гимны өчен Гайден тарафыннан төзелгән «Император җыры " көенә языла.
1922 елның 11 августында Германиянең Веймар Конституциясе кабул ителгән Милли Җыелыш утырышында Германиянең беренче рейх-Фридрих Эберт республиканың Дәүләт гимны «немецлар җыры»н игълан итте. Өченче рейх вакытында җырның беренче сафы гына башкарыла, шуннан соң Хорст Вессель җыры НСДАП гимны тыңлана. 1945 елдан соң "Алманнар җыры"н башкару тыела, ә Алман җәмгыятендә яңа дәүләт гимны турында интенсив дискуссия бара.
1952 елда гимн янә Гофман-гайден гимны кайтарыла, әмма аның өченче юлыннан гына үтәргә дигән карар кабул ителә. Германия гимнын берләштергәннән соң, ГФР рәсми рәвештә «Алманнар җырлары»дигән өченче строфа була.
Текст
Җирдә барысыннан да югарырак Бары тик Алмания бер, Саклауга һәм җиңүләргә Кан кардәшлеге белән ныгытылган. Мемелдән к Маска тиклем, Бельттан белән Эчкә тиклем бердәм – Җирдә барысыннан да югарырак Бары тик Германия генә бер!
Җирдә барысыннан да югарырак Бары тик Германия генә бер! Алманнарның хатыннары, алманнарга тугрылык, Җыр һәм ил шәрабы Дөнья өчен саклансын Немец борон рухын, Яхшы нигъмәтләгә улар Гомер буе илһамландырырга тиеш
Карапынар (Дурсунбей)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алманнар җыры
Текст
Алманнарның хатыннары, алманнарга тугрылык, Җыр һәм ил шәрабы! Алманнарның хатыннары, алманнарга тугрылык, Җыр һәм ил шәрабы! Гомумилек, хокук һәм Ирек Германия өчен — Әйдәгез, аларга омтылырга Йөрәк һәм кулы!
Гомумилек, хокук һәм Ирек – Бу бәхет орлыклары. Бәхет ялкысында балкы, Чәчәк ат, илем! Бәхет ялкысында балкы, Чәчәк ат, илем!
HD102528
HD102528 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(12380) Sciascia
(12380) Sciascia — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD102528
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фаяз Дунай
Фаяз Дунай, чын исеме Фәсих Хәбибулла улы Хисмәтуллин (1936 елның 15 гыйнвары, Иске Алпар, Әлки районы — 2007 елның 22 мае, Чаллы) — күренекле татар публицисты, шагыйрь, драматург, тәнкыйтьче, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1994), Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы (1992 елдан).
Тормыш юлы
Әдип 1936 елның 15 гыйнварында Татарстанның Әлки районы Алпар авылында игенче гаиләсендә дөньяга килә. Алпар урта мәктәбендә укыганда ук хезмәт итә башлый: колхозда комбайнчы ярдәмчесе, комбайнчы, диспетчер булып эшли. Мәктәпне тәмамлаганнан соң, 1954 елда Казан дәүләт университетының журналистика факультетында укый. 1957 елда, укуын бүлеп, Фаяз Мөслим, Кайбыч, Балык Бистәсе район газеталарында мөхәррирлек тәҗрибәсен туплый.
(12380) Sciascia
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PB14» саналган.
Фаяз Дунай
Тормыш юлы
Фаяз Дунай университетта укуын татар теле һәм әдәбияты бүлегендә дәвам итә. 1967 елда л аннан югары белем алып чыга.
1970 елдан Фаяз Дунай КамАЗ һәм Чаллы шәһәре төзелешендә актив катнаша. Ул балта остасы һөнәреннән башлап Төзелеш идарәсенең кадрларга техник белем бирү, оператор-диспетчер хезмәте күрсәтү бүлекләре башлыгы вазифаларын башкара, Чаллы елга портында җитәкче урыннарда эшли.
Язучы 2007 елның 22 маенда Чаллы каласында вафат була.
Иҗат
Университетта укыган вакытта ук Фаяз Дунай татар матбугатында актив катнаша, «Социалистик Татарстан» газетасында әдәби хезмәткәр булып эшли, хезмәт кешеләре турында очерклар яза. Аның язмалары һәм шигырьләре төрле матбугат битләрендә күренә башлый. Ул — әдәби хәрәкәткә, иҗтимагый-мәдәни һәм милли яшәешкә кагылышлы җитди проблемаларны кыю күтәргән күпсанлы публицистик мәкаләләр, очерклар, тәнкыйди язмалар, эсселар, памфлет һәм фельетоннар авторы.
1990 елда Татарстан китап нәшриятында аның «Белеп язуга ни җитә: әдәби тәнкыйть мәкаләләре» исемле китабы, 1991 елда «Таңнарның кадерен белик: әдәби очерклар» хезмәте дөнья күрә. 1995 елда Чаллыда «Җанымның әрнүләре: чәчмә, тезмә шигырьләр, драма» дигән җыентыгы басыла.
Гомернең соңгы елларында Фаяз Дунай Мирсәет Солтангалиев турында яңа архив материалларын өйрәнеп, күләмле документаль повесть яза, аның бер өлеше «Казан утлары» журналында басылып чыга. Якташы Рәис Беляев турында да истәлекләр китабын туплый.
616 ел (б. э. к.)
616 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Сете
Сете — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Салливан (округ, Индиана)
Салливан — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Салливан шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1816 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1158,1 км² тәшкил итә.
Мөселман балалар приюты
Мөселман балалар приюты, Бертуган Юнысовларның мөселман балалар ятимханәсе (Мусульманский братьев Юнусовых детский приют) — Казанда 1844-1917 елларда эшләгән балалар приюты, шәһәрдә (Николай приютыннан соң) икенче булып ачылган ятимханә. Хәйрияче сәүдәгәрләр бертуган Юнысовлар акчасына тотылган. Баштагы чорда малайлар өчен дә, кызлар өчен дә сыйныфлар эшли, 1852 елдан соң приютта ир балалар гына тотыла. Приютны ачучы Ибраһим Юнысов 2нче дәрәҗә Изге Станислав ордены белән бүләкләнә.
Тарих
Приют 1844 елның 6 декабрендә ачыла. Приютның гамәлгә куючылары — бертуган Ибраһим Гобәйдулла улы (1806-1886) һәм Исхак Гобәйдулла улы  (1810-1884) Юнысовлар, беренче гильдия Казан сәүдәгәре, сәнәгатькәр Гобәйдулла Мөхәммәтрәхим улы Юнысовның (1776-1842) варислары. Юнысовлар күн фабрикалары, сабын кайнату заводлары хуҗасы булган. Эшләрен уртак алып барганнар, миллионнарча сум капиталлары булган. Шәһәрнең төрле урынында зур-зур җир кишәрлекләре, күчемсез милекләре булган. Мәсәлән, Печән базары янында Мәскәү урамының ике кварталы Юнысовлар йортларыннан гына торган. Бертуган Юнысовлар киң күңелле хәйрияче, иганәчеләр дә булганнар: мәчетләр, мәдрәсәләр төзеткәннәр.
Мөселман балалар приюты шәһәрдә иң яхшылардан саналган. Балалар саны буенча зур булмаса да (приютта даими рәвештә 30 малай яши), 1 балага тотылган чыгым күләме шәһәрдәге билгеле Николай (1844 елның 11 гыйнварында ачылган) яки Александра (1845 елның 6 февралендә ачылган) приютларыныкыннан ике тапкыр зуррак була (мәсәлән, 1904 елда һәр балага 120 сум 85 тиен тотыла). XIX гасыр азагына приютта 77 ятим тәрбияләнә (34е даими яши, 43е килеп йөрүче). Ятимнәрне приютта бушлай ашаталар, киендерәләр. Алар башлангыч белем ала, бушлай медицина күзәтүе үтә. Балаларның сәламәтлеге өчен медицина докторы Алексей Казем-Бек җавап бирә. 1861 елда приютта 10 урынлык хастаханә булдырыла. Ә приют мәктәбендә билгеле мөгаллимнәр Хәсәнгата Габәши һәм Мөхетдин Корбангалиев эшли. XIX гасырның 80нче еллары азагында, Г. Габәши приют мәктәбендә, башка Казан мәдрәсәләреннән күпкә алданрак, җәдитчә укыту кертә. Рус теленә, һөнәргә өйрәтү мәҗбүри куела. 1890 еллар башында рус теленнән Хәсән Мөхәммәтов, көнчыгыш телләреннән һәм матур язудан Мөхәммәтрәхим Хәнәфиев укыта. Балалар балигълык (16) яшенә җиткәч, приюттан китәләр. Аларны кибетләргә, кәсепханәләргә яки мәктәпләргә эшкә урнаштыралар, хәлләрен белеп торалар. Приютның соңгы директоры — Казан шәһәренең Мөхәммәтрәхим Исхак улы Юнысов. Приют 1917 елгы инкыйлабтан соң ябыла.
Бина
Приютның баштагы чорда үз бинасы булмый. Бина кору өчен соралган җирне Казан архиепискобы Владимир Юнысовларга бирми. Приютны сәүдәгәр Апанаевның балалары өчен салынган йортында тоталар. Әлеге йорт янәшәсендәге җир кишәрлеген Әхмәровтан сатып алып, ике катлы кирпеч бина төзелә (Екатерина (хәзерге Тукай) урамы, 89нчы йорт). 1872 елда, янгыннан соң, приют күршедәге бинага күчерелә. Бинаны бертуган Юнысовлар акчасына архитектор П.И. Романов үзгәртеп корган.
(5234) Сеченов
(5234) Сеченов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Устянова
Устянова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(5234) Сеченов
Тарихы
1989 елның 4 ноябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 VP» саналган.
Устянова
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ТатЦИК исемендәге
Почта индексы — 422796.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Каменная Валса
Каменная Валса — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Валса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Моздок
Моздок, Мәздәк (, Моздок) — Төньяк Осетия республикасындагы шәһәр, Моздок районының админитратив үзәге.
Халык саны — 38 748 кеше.
География
Шәһәр Терек-Кума түбәнлегенең көньяк кырыенда, Терек елгасының сул ярында, Владикавказдан 92 километр төньяктарак урнашкан. Тимер юл станциясе, автомобил юллар төене.
Исем чыганагы
«мэз дэгу» сүзләре чиркәсчәдән "кара урман" дигәнне аңлата.
Тарих
Шәһәр рус күчкән һәм праваслау динен кабул иткән кабарда кенәзе Кургока Кончокин (чукынганнан соң — Андрей Иванов) тарафыннан 1763 елда ныгытма буларак нигезләнгән.
1785 елдан — Кавказ наместниклыгының өяз шәһәре. 1822 елдан — Кавказ (1847 елдан — Ставрополь) өлкәсненең Моздок өязе үзәге. 1863 елда Терек өлкәсе составына күчерелә. 1897 елда — Терек өлкәсе Пятигорск округының өяз үзәге булмаган шәһәр.
19-20 гасырла рубежында — бистә, 1920-еллардан яңадан шәһәр. 1944 елда Ставрополь крае составыннан Төньяк Осетияга күчерелә.
Бөек Ватан сугышы барышында (1942 елның 25 августы) шәһәр алман-фашист гаскәрләре тарафыннан басып алына. 1943 елның 3 гыйнварында азат ителә.
Икътисад
Азык-төлек сәнәгатенең ширкәтләре: иткомбинат, сөт заводы, сыра капйнату заводы, шәраб заводы.
Гардиналар фабрикасы, кирпеч заводы.
Мечешу-де-Жос (коммуна)
Мечешу-де-Жос — Румыниянең Долж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Авиация тарихында 1939 ел
1939 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:
Салагыш вулысы
Салагыш вулысы (سالاغىٰش ۋولىٰسىٰ, Салаушская волость) — Вәтке губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Иске Мәлкән, Күзкәй (Уфа губернасының Минзәлә өязе), Тирсә, Әсән, Бимә, Пьянобор вулыслары белән чиктәш булган (1890). 16 торак пунктта 15 960 кеше яшәгән. Алабуга өязе бетерелгәннән соң Татарстан АССР составына керә. 1930 елда бетерелә, территориясе Краснобор районына кушыла.
Грязи
Грәзи (Грәзи) — Россия Федерациясенең Липецк өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә cтaтысын 1926 елдан, шәһәр cтaтысын 1938 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,8%), чегәннәр (1,0%).
Михайлавка (Хоцимский районы)
Михайлавка  (Міхайлаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Порт-Шарлотт (Флорида)
Порт-Шарлотт  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Михайлавка (Хоцимский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Порт-Шарлотт (Флорида)
Географиясе
Порт-Шарлотт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кукова (Словакия)
Кукова  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дёбриц
Дёбриц (Döbritz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Кукова (Словакия)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Дёбриц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Едиверен (Татван)
Едиверен (Yediveren) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Татван илчесенә караган бер авыл (köy).
Дани (Асти)
Дани — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Агародники (Бярозавский районы)
Агародники  (Агароднікі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Рәбис Фазлыев
Фазлыев Рәис Тимерхан улы (19 апрель 1937 ел — 19 апрель 2012 ел) — галим-тау инженеры, югары мәктәп укытучысы. Техник фәннәр докторы (1980). Татарстан Республикасының атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1993), ССРБ‑ның нефть сәнәгате отличнигы (1990), Татарстан Республикасының Фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе лауреаты (1994).
Биографиясе
Рәис Тимерхан улы Фазлыев 1937 елның 19 апрелендә Башкорт АССР-ының Шаран районы Зирекле дигән татар авылында туган.
1961 елга кадәр инженер, олы эзләнүче, 1964-67 елларда сектор җитәкчесе булып эшли.
1971 елдан сектор мөдире, 1975 елдан лаборатория мөдире сыйфатында эшли.
(12381) Hugoclaus
(12381) Hugoclaus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рәбис Фазлыев
Биографиясе
2006 елның 5 октябрендә Татарстанның фәнни-тикшеренү һәм проект институтында (ТатНИПИнефть) «Горизонталь скважиналарда сыеклык агымы үзенчәлекләре» дигән темага докторлык диссертациясе яклый.
(12381) Hugoclaus
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PH30» саналган.
Уневель
Уневель — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Рәбис Фазлыев
Биографиясе
2010 елда Әлмәт нефть институты нда укыта башлый.
Уневель
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәбис Фазлыев
Биографиясе
1967-1971 елларда һәм 1981-1986 елларда Алжирда эшли.
Сушрута-самхита
Сушрута-самхита (Санскрит телендә: सुश्रुतसंहिता, безнең эрага кадәр 350 ел) — оператив дәвалауга багышланган трактат; анда 300-дән артык операция тасвирланган, свыше 120-дән артык хирургик эш коралы һәм 650-дән дә ким дару тасвирланган. Трактатта Чарака Самхитада һәм Атхарваведада тасвирланган шул ук медикаментлар санап китерелә. Кайберәүләр шулай ук Гиппократта очрый. ). Авторы Сушрута, мөхәррире Нагарджуна. Сушрута самхита — "Чарака самхита"дан соң Брихат Трайяның (Аюрведик каноннарының «Зур Өчлеге»)нең әһәмияте буенча икенче каноны. Сушрута Самхита — практик хирургия буенча безнең заманга кадәр сакланып калган тәмамланган хезмәт.
Рәбис Фазлыев
Биографиясе
Фазлыев Рәис Тимерхан улы 2012 елның 19 апрелендә Бөгелмә шәһәрендә вафат була.
Арженсола
Арженсола — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Рәбис Фазлыев
Фәнни эшчәнлеге
150‑дән артык фәнни хезмәт авторы.
Бретиньи-сюр-Орж
Бретиньи-сюр-Орж — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Гот-Спрингс (Арканзас)
Гот-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гот-Спрингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Силвареш (Лозада)
Силвареш  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
617 ел (б. э. к.)
617 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VII гасырга кергән ел.
Сату-Мик (Сату-Маре)
Сату-Мик — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Джозеф (округ, Индиана)
Сент-Джозеф — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Саут-Бенд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1830 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1185,8 км² тәшкил итә.
(5235) Джин-Лоуп
(5235) Джин-Лоуп — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ериссар
Ериссар — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Тшемошна
Тшемошна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD102563
HD102563 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.