cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кшивосондз
Кшивосондз — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беббидж (ай кратеры)
Беббидж - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 146,56 км булган кратер.
Келчин (Великопольское воеводалыгы)
Келчин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зос
Зос — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Родзишки
Родзишки (Родзішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Ким (Колорадо)
Ким  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Родзишки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дарио Фо
Дарио Фо (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1997).
Ель-Джебел (Колорадо)
Ель-Джебел  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ель-Джебел халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виилор
Виилор — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Когаркино
Когаркино (Копонал, Когаркино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), урыслар (0%).
Гартленд (Миннесота)
Гартленд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гартленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казец (Тренто)
Казец — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Йонково
Йонково — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дравци (Видем)
Дравци  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коруҗук (Зиле)
Коруҗук (Korucuk) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Шасе (Мен һәм Луара)
Шасе — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
NGC 269
NGC 269 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Брушево-Борковизна
Брушево-Борковизна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кундола
Кундола — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18280) 4245 T-3
(18280) 4245 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4245 T-3» саналган.
Зубен
Зубен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Победа (Архангель районы)
Победа — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453032, — 80203813008.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 71 кешенең яшәве мәгълүм.
Баунах
Баунах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Архангеловка
Архангеловка (Архангеловка) — Диңгез буе краеның Кировский районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (68%), украиннар (28%).
Горячевщина
Горячевщина (Горячевщина) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Полуденный Кундат
Полуденный Кундат — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кундат (Зур Кундат)  елгасының сул ярыннан 54 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жузе Сарамагу
Жузе Сарамагу (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1998).
Кече Ярудей
Кече Ярудей — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Ярудей елгасының уң ярына тамагыннан 17 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 125 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иосиф Юстус Скалигер
Иосиф Юстус (Жозеф Жюст) Скалигер (Joseph Juste Scaliger, Joseph Justus Scaliger; 1540–1609) – француз гуманист-филологы, тарихчы һәм гаскәри, чыгышы буенча итальян, хәзерге заман хронологиясенә нигез салучыларның берсе, борынгы текстларның шәрехләүчесе һәм нәшер итүчесе. Юлий Цезарь Скалигерның улы, картография белгече Бенедетто Бордоненың оныгы.
Ройсцишки (Михалишкавски авыл советы)
Ройсцишки  (Ройсцішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фәрхат Арыҗан
Фәрхат Арыҗан (Ferhat Arıcan; 1993 елның 28 июле, Конак, Измир, Төркия) — Төркия гимнасты, параллель брусьяларда күнегүләрдә махсуслашкан. Олимпия уеннарының бакыр призёры (2020), ике тапкыр Европа чемпионы (2020, 2021).
Тормыш юлы
Фәрхат Арыҗан 1993 елның 28 июлендә Конак (Измир) шәһәрендә туа. Ул Манисада Эгей университетында физик культураны өйрәнгән.
Карьера
Арыҗан гимнастика белән 10 яшендә шөгыльләнә башлый.
Сингапурда узган 2010 елгы яшүсмерләр Олимпия уеннарында ул, таянып сикерүдә монгол Ганбатын Эрденебольдка гына оттырып, көмеш медаль яулый. Ул 2013 елда Мәрсинда узган Урта диңгез уеннарында параллель брусьяларда бакыр медаль яулый.
2008, 2013 һәм 2014 елларда параллель брусьяларда Арыҗан артыннан өч яңа элемент беркетелә. Шулай итеп, Фәрхат Арыҗан аның хөрмәтенә берьюлы өч элемент аталган беренче гимнаст була.
2014 елның августында Төркиянең Милли олимпия комитеты Арыҗанны 2016 елда Рио-де-Жанейрода узачак Олимпия уеннарында медальләр өчен көрәшәчәк җыелма команданың өмете дип атый. 2016 елның апрелендә узган Олимпия сайлап алу ярышларында 11 нче урынны алган Арыҗан 2016 елгы Җәйге Олимпия уеннарында катнашу хокукын ала. Шулай итеп, 108 ел эчендә беренче тапкыр ир-ат гимнаст Төркияне Олимпия уеннарында тәкъдим итә (соңгысы — 1908 елда Госман империясен тәкъдим иткән Алеко Мулос).
2019 елда Минскта узган Европа уеннарында Арыҗан параллель брусьяларда бакыр призёр була һәм абсолют беренчелектә тугызынчы урынны ала.
Польшада Һинд дине
XIX гасырдан XX гасыр башына кадәр
Һинд диненең теологиясе һәм фәлсәфәсе Польшага XIX гасырның беренче яртысында Ведаларга һәм Һинд диненә багышланган Алман һәм Инглиз телендәге әдәбият аша үтеп керә. Романтизм эпохасында Польша әдәбиятына Һинд дине элементлары үтеп кергән: Алман язучылары Гумбольдт, Шеллинг һәм Шопенһауэр әсәрләрендә, алар Упанишадалар белән сокланган. Реинкарнация темаларына Юлиуш Словацки язган. .
Фәрхат Арыҗан
Карьера
Арыҗан 2020 елда Мәрсинда узган Европа чемпионатында параллель брусьяларда беренче алтын медаль яулый. 2021 елда Базелда узган Европа чемпионатында параллель брусьяларда янәдән алтын медаль яулый. Шул ук вакытта ярышларга өч атна калганда ул COVID-19 уңай тест ала, әмма турнир алдыннан дәваланып, формага керә ала.
Польшада Һинд дине
XIX гасырдан XX гасыр башына кадәр
Польшада Һинд диненең популяризаторы булып Антони Ланге, ул "Ведалар" һәм "Махабхарата"дан фрагментларны Поляк теленә тәрҗемә иткән. "Ходай җыры"н (Бхагавадгита)ны 1910 елда Станислав Франсишек Михалски эшәгән. Шулай ук ул "Ригведа" һәм "Упанишадлардан" (Шри Ишопанишад) өзекләр тәрҗемә иткән. (1913, 1924 һәм 1929). .
Фәрхат Арыҗан
Казанышлар
Олимпия уеннары
Польшада Һинд дине
XIX гасырдан XX гасыр башына кадәр
Рабиндранат Тагор фикерләре киң таралган булган;. "Веданта" пропангадаторы булып индолог Андрей Гавронский (1885-1927) булган.
Евгениуш Слушковичның Һинд дине диссертациясе Львовта язылган булган. .
Фәрхат Арыҗан
Казанышлар
Европа чемпионаты
Польшада Һинд дине
Бүгенге көндә
Польшада Һинд диненең XX гасырның 40, 50, 60-ынчы елларда Һинд диненең күренекле популяризаторы булып Ванда Дымовска (Умадэви) булган (1888-1971). Дымовска Мадраста "Поляк-Һинд Китапханәсе"н нигезләгән. .
Фәрхат Арыҗан
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Польшада Һинд дине
Бүгенге көндә
Гаудия-вайшнавизм формасындагы Һинд дине культы XX гасырның 70-енче елларында Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте аша үтеп кергән. Өч төп гыйбадәтханә Чарнов, Варшава һәм Вроцлавта урнашкан. 1991 елда Панча-таттва культы башланган - (Чайтанья Махапрабху һәм аның 4 якын тарафдарларына баш ию). . 2009 елда Вроцлавта Ратха-Ятра фестивале бәйрәм ителә.
Һиндлеләр үзләре Польшада 700-дән 800-гә якын кадәр кеше. Алар арасында сәүдәгәрләр һәм компьютер белгечләре бар.Indo – Polish Relasions. .
Шулай итеп, Польшада 4 төп җәмгыять бар
Варшавада Шри Вара Лакшми Нарасимхадэв изге әйбере бар, ә Чарновида - Шиваизмның беренче Польша изге әйбере бар. Шулай ук Польшаның Радха Говинда Җәмгыяте бар.
Ливри (Кальвадос)
Ливри — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Виишоара (Арджеш)
Виишоара — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бабалы (Җәлилабад)
Бабалы  (Babalı ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Кшижувки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Кшижувки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Елиз-Докур
Елиз-Докур — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Бейеринк (ай кратеры)
Бейеринк - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 76,77 км булган кратер.
Бүюкөз (Аһырлы)
Бүюкөз (Büyüköz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Аһырлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бейеринк (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Мартин Бейеринк (1851—1931) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Заря (Киров өлкәсе)
Заря (Заря) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), арлар (1%).
Келчинек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каменар (Разград өлкәсе)
Каменар  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Отманлар (Көйҗегыйз)
Отманлар (Otmanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Көйҗегыйз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ель-Моро (Колорадо)
Ель-Моро  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ель-Моро халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD209931
HD209931 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Драга (Лошкий Поток)
Драга  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гассан (Миннесота)
Гассан  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гассан шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зульмек-Грайт
Зульмек-Грайт — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Баҗикай
Баҗикай (Бажикаева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (97%).
Кази (Казерта)
Кази — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Шатле (Мен һәм Луара)
Шатле — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ройсцишки (Рытански авыл советы)
Ройсцишки  (Ройсцішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Брушкивщина
Брушкивщина — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кинсбург (Колорадо)
Кинсбург  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
NGC 270
NGC 270 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кинсбург (Колорадо)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18281) Трос
(18281) Трос — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4317 T-3» саналган.
Мәхмүд Аббас
Махму́д Абба́с (محمود عباس) — Фәләстин автономия башлыгы, ФАТХ хәрәкәте җитәкчесе.
Дамаск университетының юридик факультетын тәмамлады. Шулай ук Русиянең РУДН университетында укыды. ФАТХ хәрәкәтен төзүдә катнашты.
Яркәй Янчурин
Яркәй Янчурин (Йәркәй Ейәнсурин, Кыр Яркәй; XVII гасыр ахыры — XVIII гасыр башы) — Елан волосының атаклы башкорты, Югары Яркәй авылыны нигез салучы. 1704—1711 еллардагы башкорт күтәрелеше җитәкчеләренән берсе.
Биографиясе
Яркәй Янчурин Казан даругасы Елан волосы башкортларынан, шул ук волосте Елан авылында (хәзер Башкортстан Республикасының Илеш районы Югары Яркәй авылы) яши. Атасы — Зиянчура Нугаев (1662-1664 еллардагы башкорт күтәрелеше буенча документта сүзгә алына).
1704-1711 еллардагы Башкорт ихтилалында катнаша.
1728 елда император Петр II-не тәхеткә утырту йоласында катнашу өчен бөтен дүрт даруга башкортларының 32 кешедән торган делегациясен җитәкли. Чит коллегиясендә тәрҗемәче Котлы Мөхәммәт Тевкелев белән сөйләшкәндә түбәндәгеләрне хәбәр итә:
«'''алар, башкортлар, Уфа судьяларының, имеш башкортлар качак татарларны һәм башка халыкларны үз җирләрендә кабул итә, дип нахак яла ягуына риза түгелләр, ә башкортлар үз теләкләре белән качакларны кабул итми һәм кабул итәргә дә авырсынып, качаклар башкортлар чакыруы буенча түгел, ә үз белдекләренә белән килә, алар, каршы, башкорт яланнарын, чабынлыкларын һәм башка җирләрен тапай... Граф Иван Гаврилович булганда башкорт җирләрендәге качаклар үзләренең элек яшәгән урынына кайтарыла торгайны. Иван Гаврилович киткәч, качаклар башкортларга килә башлады. Мин, башкорт Яркәй, үз кешеләрем белән 2 качакны тотып бирдем...'''».
1728 елның мартында башкорт делегациясе императорга: «башкортларның воеводалар һәм целовальниклар кысрыклауга дучар ителүләре һәм аларның җиргә асабалык хокугын саклау турында» прошение бирә, анда Яркәй Янчурин култамгасы куелган була. Император аның белән очрашуы турында башка чыганакларда да телгә алына: «Яркәй, башкорт, үз кешеләре белән Петр II-дә булды, патша аңа ел саен патша сараена килергә боерды».
1728 елның июль азагында император Петр II указы чыга:
«Уфа провинциясен Казан губерниясеннән аеру, аны Сенатның особый ведомствосына теркәү турында». Указда Уфа провинциясен Казан губернасыннан аеруга күрсәтелә. Шушында ук Яркәй Янчурин һәм аның белән килгән башкортларның үтенече буенча Өфөгә бригадир Петр Бутурлин җибәрелүе һәм бу провинция эшләре белән тик Сенат кына шөгелләнергә тиешлеге, ә Казан губернаторына бу провинция эшләренә кысылмау турында да аерып әйтелә.
1733 елда Яркәй Янчурин Уфа провинциясенең бөтен дүрт даругасы башкортлары исеменнән Россия императрицасы Анна Иоанновнага җибәрелгән үтенечкә кул куела да катнаша, бу үтенеч бөтен башкорт җыенында кабул ителгән була.
Бах-ан-дер-Донау
Бах-ан-дер-Донау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейли (ай кратеры)
Бейли - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 25,68 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Фрэнсис Бейли (1774—1844) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Кшикоми
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ембовиль
Ембовиль — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Курсеньга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Виишоара (Бистрица-Несеуд)
Виишоара — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каменово (Разград өлкәсе)
Каменово  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гао Шиңҗиян
Гао Шиңҗиян (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2000).
Коруҗулар (Мургул)
Коруҗулар (Korucular) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Мургул илчесенә караган бер авыл (köy).
Кемблово (Вжесинский повяты)
Кемблово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Емгерст (Колорадо)
Емгерст  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18282) Илос
(18282) Илос — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4369 T-3» саналган.
Драга (Нова Горица)
Драга  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бүюкөз (Пүтүрге)
Бүюкөз (Büyüköz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Пүтүрге илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Архиповка (Диңгез буе крае)
Архиповка (Архиповка) — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (10%).
Иль (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Крюковск гидротөене су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лизон
Лизон — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Ройшы
Ройшы (Ройшы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гастингс (Миннесота)
Гастингс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гастингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 271
NGC 271 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Марета-Яха (Танлова кушылдыгы)
Марета-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Танлова елгасының сул ярына тамагыннан 48 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 106 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Отманлы (Сүлейманпаша)
Отманлы (Otmanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сүлейманпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бадамагаҗ
Бадамагаҗ (Badamağac ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Шатонеф-сюр-Сарт
Шатонеф-сюр-Сарт — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ложкины
Ложкины (Ложкины) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Глинка
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Еншер
Еншер — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Глинка
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Кази (Фиренца)
Кази — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кази Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Видиадһар Сураҗпрасад Найпол
Видиадһар Сураҗпрасад Найпол (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2001).
Яһүд дине
right|thumb|250px
Яһүдле́к, яки Иудаи́зм (бор.-грек. Ἰουδαϊσμός) – яһүдләрнең милли һәм этник дине. Өч төп монотеистик диннәрнең иң борынгысы.
Сылтамалар
Riliggiuni ebbraica
Кит-Карсон (Колорадо)
Кит-Карсон  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зульц (Форарльберг)
Зульц  — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кара-Михал
Кара-Михал — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лабендзин
Лабендзин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баххагель
Баххагель — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бубеле
Бубеле — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бейс-Баллот (ай кратеры)
Бейс-Баллот - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 66,38 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Христофор Хенрик Дидерик Бёйс-Баллот (1817—1890) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Ромуци
Ромуци (Ромуці ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(18283) 5165 T-3
(18283) 5165 T-3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «5165 T-3» саналган.
Приураловка
Приураловка — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453032, — 80203813009.
Виишоара (Бихор)
Виишоара — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Приураловка
Демография
Халык саны динамикасы:
Словакия фәннәр академиясе каршында оештырылган Людовит Штур исемендәге тел белү институты
Словацкая фэннэр академиясе каршында оештырылган Людовит Штур исемендэге тел белу институты(слов. Jazykovedný ústav Ľudovíta Štúra Slovenskej akadémie vied)—Словакиянең тел белеме институты (SAVU), 1943 елда Словакия фәннәр һәм сәнгать академиясенең тел белеме институты (SAVU) исеме астында төзелгән. 1952 елда Словакия фәннәр һәм сәнгать академиясе Словак теле институты дип үзгәртелә, 1966 елдан ул хәзерге исемне йөртә. Институт Словакия Республикасының төп фәнни оешмасы булып тора. Ул Словакия милли телен, аның территориаль һәм социаль дифференциациясен, аның тарихын тикшерә. Тикшеренүләр исемлегенә гомуми тел белеме, тел культурасы, һөнәри терминология һәм ономастика буенча теоретик мәсьәләләр дә керә. Тикшеренү нәтиҗәләре төп кодификация пособиеләрен, һөнәри терминологияне булдыруда һәм ныгытуда, географик терминнарны стандартлаштыруда кулланыла.
Виишоара (Бихор)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Словакия фәннәр академиясе каршында оештырылган Людовит Штур исемендәге тел белү институты
Иң зур фәнни нәтиҗәләр
Сүзлек запасының үсеш динамикасы:
Милли телнең лексик составы:
Славян телләренең лексик составының конфронтацион тикшеренүләре:
Кемблово (Вольштинский повяты)
Кемблово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Епплвуд (Колорадо)
Епплвуд  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Лапкино
Лапкино (Лаптинӓ, Лапкино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Кемблово (Вольштинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Епплвуд (Колорадо)
Географиясе
Епплвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лапкино
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91,6%), урыслар (8,4%).
Иван Дмитриев
Иван Дмитриев, Иван Иван улы Дмитриев, Дмитриев Иван Иванович (1760 елның  (21) сентябре, Казан губернасы — 1837 елның 15 октябре, Мәскәү) — рус шагыйре, Россия империясенең юстиция министры (1810-1814) һәм генерал-прокуроры. Россия император академиясенең хокукый әгъзасы. Мәскәү, Харковь, Казан император университетларының шәрәфле әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1760 елның  (21) сентябрендә Казан (соңрак Самара) губернасы Богородское авылында (хәзерге Самара өлкәсе Троицкое авылы) туган. 8 яшенә кадәр Сызраннан ерак булмаган гаилә утарында әбисе тәрбиясендә үсә. Аннары Казанга әнисе ягыннан бабасы — отставкадагы полковник А.А. Бекетов кул астына җибәрелә. Казанда Манженның француз пансионында укый. 1772 елда гаиләсе белән Мәскәүгә күчә. Әтисе улын Семенов полкына рядовой итеп яздырта. Әлеге полкта полковник дәрәҗәсенә кадәр үсә. 1796 елда, 22 ел хәрби хезмәттә булганнан соң, отставкага чыга. Ләкин таҗ кидерү тантанасында Павел Iгә һөҗүм әзерләгән дигән ялган әләк буенча кулга алына. 3 көннән ялган ачыла, И. Дмитриев азат ителә. Павел I кыерсытылган шагыйрьне үзенә якынайта, сенатта обер-прокурор итеп, бераздан уделлар министры иптәше итеп билгели. 3 айдан (= генерал) дәрәҗәсе бирелә. И. Дмитриев намуслы хезмәт итәргә тырыша, ләкин интрига аркасында 1799 елның декабрендә отставкага китәргә мәҗбүр була. 1806 елда янәдән дәүләт хезмәтендә — Мәскәү сенаторы итеп билгеләнә. 1808 елда император аны Рәзәнгә, аннары Костромага губернаторларның кырын эшләрен тикшерергә җибәрә.
1810 елның 1 гыйнварыннан Дәүләт шурасы әгъзасы, Россия империясенең юстиция министры, генерал-прокурор. 1812 елда башланып киткән Ватан сугышы И. Дмитриевның суд һәм прокуратура эшчәнлеген яхшырту буенча җәелдергән эшчәнлеген юкка чыгара. 1816 елда Александр I И. Дмитриевны Ватан сугышында зыян күргән мәскәүлеләргә ярдәм итү комиссиясе башлыгы итеп билгели. Мәскәү император университеты попечителе булу тәкъдименнән баш тарта.
Иҗаты
1777-1810 елларда иҗат итә. Ләкин, дәүләт хезмәтенә бүленгән елларны чигергәч, актив иҗат иткән еллары 11 генә кала. Беренче шигырьләре Казанда укыган үсмер елларына туры килә. Солдат хезмәте вакытында да шигырьләр язуын туктатмый. Яратып иҗат иткән әдәби жанрлары — әкият, сатира һәм мәсәл. Шулай ук җырлар да яза. Кайбер җырлары (мәсәлән, «Сизый голубочек» (Күк күгәрчен) җыры) авторының исемен югалтып, халыкныкы булып киткән. Ерак туганы булган Николай Карамзинның аның иҗатына тәэсире һәм китапларын нәшер итүдә ярдәме зур була.
И. Дмитриевның иҗатын А.С. Пушкин югары бәяли, аның исемен «Евгений Онегин» романында телгә ала. И. Дмитриевның «Взгляд на мою жизнь» (Тормышыма бер караш) автобиографик китабын (1825) үзенең «История Пугачева» (Пугачев тарихы) (1833) китабын язганда файдалана.
Иҗатында шигырь белән язылган әкиятләр, одалар, эпиграммалар, дусларча багышлаулар, яхшылыкка өндәүче дүртьюллыклар зур урын алып тора. Мәсәлләре шулай ук уңыш казана. И.И. Дмитриев киләчәктә данлыклы мәсәлче булып китәчәк И.А. Крыловка яхшы рекомендация бирүче дә.
Имре Кертес
Имре Кертес (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2002).
Золина
Золина — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — торак пункт (федераль классификатор буенча).
Драга (Шкофя Лока)
Драга  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Золина
Почта индексы — 423060.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Драга (Шкофя Лока)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лизор
Лизор — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
NGC 272
NGC 272 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Китанчево
Китанчево — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
NGC 272
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Китанчево
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бүюкөрдек (Каракөпрү)
Бүюкөрдек (Büyükördek) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Еньи
Еньи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Казилина (Латина)
Казилина — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казилина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лапач
Лапач — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тошня елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коруйолу (Кемах)
Коруйолу (Koruyolu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (köy).
Кокдейл (Колорадо)
Кокдейл  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
РСФСР һәм Финляндия арасында Тарту тынычлык килешүе
РСФСР һәм Финляндия арасында Тарту тынычлык килешүе (Тартуский мирный договор между РСФСР и Финляндией, Tarton rauha, Fredsfördraget i Tartu, Traité de Tartu (russo-finlandais)) 1920 елның 14 октябрендә РСФСР һәм Финляндия тарафыннан Тарту шәһәрендә элеккеге Россия империясенең төньяк-көнбатышында 1918-1920 елларда беренче совет-фин сугышы һәм Финляндия гражданнар сугышы тәмамлангач имзаланган килешү.
Кул кую тарихы
1920 елның 18 маенда Кызыл Армиянең бер өлеше сугышсыз Ухтага (Архангельск губернасы) керә. Фин Хөкүмәтеннән финанс һәм хәрби ярдәм алган Төньяк Карелия Дәүләте Хөкүмәте Вокнаволок авылына, совет-фин чигеннән 30 км ераклыкка кача, аннан Финляндиягә күчеп килә.
1920 елның 8 июнендә Петрозаводск шәһәрендә Карелия хезмәт коммунасы автономияле өлкә берләшмәсе төзелә. Аңа Олонец һәм Архангельск губерналарының кареллар яшәгән җирлекләре кертелә: Петрозаводск шәһәре, Олонец, Петрозаводск һәм Повонец өязләренең карел волостьлары.
1920 елның июнендә Юхо Паасикиви Финляндия делегациясен сәяси позициясе сизелерлек көчәйгән Совет Россиясе белән тынычлык сөйләшүләренә алып бара. Паасикиви рус телен яхшы белә һәм Россия буенча белгеч буларак билгеле була. Сөйләшүләргә барганда, финнәр бердәмлектән ерак тора һәм үзара каршылыкларны җиңә алмый. Тышкы эшләр министры Р. Холсти Ладога күле буйлап Онега күле аша Ак диңгезгә яңа чик ясарга, шулай итеп бөтен Көнчыгыш Карелияне Финляндиягә кушарга тели. Паасакиви фикеренчә, халык үзе теләгән территорияләрне генә кушарга кирәк булган.
Совет хөкүмәте исә Карел муентыгының бер өлешен һәм Фин култыгы утрауларын алырга өметләнә.
1920 елның июлендә Кызыл Армия Көнчыгыш Карелиянең күпчелек өлешеннән фин солдатларын куып чыгара ала. Фин гаскәрләре Реболы һәм Поросозеро волостьларында гына кала. 1920 елның 14 октябрендә дүрт ай сөйләшүләрдән соң килешүгә кул куела.
Кул кую урыны: Тарту шәһәре (1920 елга кадәр - Юрьев), Вильянди ур., Эстония студентлары җәмгыяте йорты (эст. Eesti Üliõpilaste Seltsi maja) (Хәзерге адрес: Тыниссони 1 / J. Tõnissoni 1 )
Килешү тексты рус, фин һәм швед телләрендә, һәрберсендә - 2 данәдә төзелә. Килешүдә Совет-Фин мөнәсәбәтләренең төрле аспектларына кагылышлы 39 мәкалә бар. Барлык текстлар да тигез була. Моннан тыш, 1920 елның 31 декабрендә ратификация грамоталары белән алмашканда, француз телендә язылган килешү текстына, шулай ук тигез хокуклы һәм 2 нөсхәдә, имза салына. Шулай итеп, һәр як килешү текстын дүрт телдә ала — ике ил килешүендә дөнья дипломатик тарихында бердәнбер очрак.
Килешү Бөтенрусия Үзәк Башкарма Комитеты тарафыннан 1920 елның 23 октябрендә ратификацияләнә. Финляндия парламенты 1920 елның 1 декабрендә килешүне хуплый һәм 1920 елның 11 декабрендә Финляндия Президенты Каарло Стольберг килешүне ратификацияли. Шул ук елның декабрендә Финляндия Милләтләр Лигасы әгъзасы була, аны Совет Россиясе җиңүче илләрнең гаилә клубы дип саный.
Килешүгә кул кую белән өчьеллык сугыш һәм Совет Россиясенең кайбер чик буе волостьларын Финляндия тарафыннан оккупацияләү тәмамлана. Килешүдә яңа совет-фин дәүләт чиге билгеләнә һәм Финляндиягә бирелгән җир кишәрлекләре билгеләнә. Фин делегациясе җитәкчесе Паасикиви соңыннан килешү нәтиҗәсендә алынган чик Финляндия өчен бик яхшы булуын таный ...
Килешүдә билгеләнгән чик 1940 елга кадәр саклана, 1939-1940 елларда СССР һәм Финляндия арасында совет-фин сугышы нәтиҗәләре буенча Мәскәү тынычлык килешүенә кул куела һәм СССР файдасына берничә җир ташламасы тәэмин ителә.
Сәяси
Финляндия өчен Тарту килешүе Россия һәм Швеция арасында 1809 елгы Фридрихсгам тыныч килешүенең көчен юкка чыгара, аның буенча Финляндия Россия империясе составына кергән булган.
Гатфилд (Миннесота)
Гатфилд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18284) Церетели
(18284) Церетели — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1970 елның 10 августында галимнәр тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1970 PU» саналган.
Виишоара (Ботошань)
Виишоара — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD209947
HD209947 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Роскаш (Навагрудский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бекетов (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Бәҗирәван (Җәлилабад)
Бәҗирәван  (Bəcirəvan ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Отузики Эвлер (Сердиван)
Отузики Эвлер (Otuziki Evler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сердиван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җон Максвелл Кутзее
Җон Максвелл Кутзее (, —, ) —. Әдәбият өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2003).
Шевире-ле-Руж
Шевире-ле-Руж — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Лабендзь (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Лабендзь  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Етна-Естейтс (Колорадо)
Етна-Естейтс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Етна-Естейтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зульцберг (Форарльберг)
Зульцберг  — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Драга (Шмарешке Топлице)
Драга  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поперечка (Тяжин кушылдыгы)
Поперечка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тяжин елгасының уң ярыннан 146 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Бёбинг
Бёбинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сөләйман Дәмирәл
Сами Сөләйман Гөндогду Дәмирәл (Sami Süleyman Gündoğdu Demirel; 1924 елның 1 ноябре, Ыспарта, Төркия — 2015 елның 17 июне, Әнкара, Төркия) — Төркия дәүләт һәм сәяси эшлеклесе. Төркия премьер-министры (1965—1971, 1975—1977, 1977—1978, 1979—1980, 1991—1993), Төркия президенты (1993—2000).
Тормыш юлы
1949 елда Истанбул техник университетының инженер-төзелеш факультетын тәмамлый. 1949—1950 һәм 1954—1955 елларда АКШта стажировка үткән. 1954 елдан 1960 елларга кадәр — Төркиянең су хуҗалыгы дәүләт идарәсе генераль директоры. 1960 елдан Урта көнчыгыш техник университетында укыта. 1961—1965 елларда Төркия территориясендә НАТО хәрби корылмаларын төзегән Американың «Morrison-Nadsen» компаниясе хезмәткәре.
Гаделлек партиясенә нигез салучыларның берсе, 1963 елның гыйнварыннан — урынбасары, 1964 елның октябреннән — партиянең генераль рәисе. 1965 елның февралендә премьер-министр урынбасары булып эшли. 1965—1993 елларда берничә тапкыр премьер-министр вазыйфасын башкара (1965—1971, 1975—1977, 1977—1978, 1979—1980, 1991—1993). 1971 елның мартында хакимияттән хәрбиләр тарафыннан читләштерелә.