cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Николай Кузанский университеты
Николай Кузанский университеты (италиянча - Università degli Studi Niccolò Cusano - UNICUSANO) - Италиянең башкаласы Рим шәһәрендә урнашкан хосусый университет. 2006 елда эшен башлап җибәргән.
Сылтамалар
Университетның рәсми бите.
Нова Цереквя (Ополе воеводалыгы)
Нова Цереквя  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Маре (Караш-Северин)
Валя-Маре — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фельбург
Фельбург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
XXVI гасыр (б. э. к.)
XXVI (егерме алтынчы) гасыр — безнең эрага кадәр 2501 елдан безнең эрага кадәр 2600 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Ле-Лож-Марши
Ле-Лож-Марши — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Цар-Асен (Пазарҗык өлкәсе)
Цар-Асен  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Мондубло
Мондубло — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Крисни (Индиана)
Крисни  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мирфәкъ
Мирфәкъ Кояштан 5400 тапкыр яктырак һәм аның диаметры Кояшныкыннан 56 тапкыр артыграк.
Тарих һәм исемнәр
Йолдызның гарәп теленнән алынган исеме Мирфәкъ (المرفق әл-мирфәқ — «терсәк», Mirfak, Мирфак) әл-Мирфәкъ әл-Сөрәйя (المرفق الثريا әл-мирфәқ әҫ-ҫөрәййә ) исеменең кыскартылган варианты. Тагын йолдызны Әлҗәнеб (الجنب әл-җәнб — «як» ; Пегас γ белән берәттән) дип атыйлар, чөнки Клавдий Птолемей Әлмагестта аны «уң ягында якты йолдыз» буларак тасвирлады.
Огуз (Арсин)
Огуз (Oğuz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Арсин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Маунт-Вернон (Көньяк Дакота)
Маунт-Вернон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маунт-Вернон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шуструй
Шуструй — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Виндрей елгасының уң ярына тамагыннан 35 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Убанги
Убанги — Үзәк Африкада Конго елгасының төп кушылдыгы.
География
Елганың башы Үзәк Африка Республикасы һәм Конго Демократик Республикасы чигендә Джакомо шәһәре янында Мбому һәм Уэле елгалары кушылган җирдә урнашкан.
Сул кушылдыгы Уэле белән бергә Убанги елгасының озынлыгы 2 272 км тәшкил итә. Уртача су чыгымы 4000 м³/с, мизгеленә арасыннан ул 800-дән 11000 м³/с кадәр үзгәрә.
Үзәк Африка Республикасында, бигрәк тә Банги шәһәреннән түбәнрәк агымында суднолар йөрешле һәм илнең төп транспорт артерияләренең берсе булып тора, чөнки яңгырлар чорында күп юлларны су баса.
(9946) 1990 ON2
(9946) 1990 ON2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 29 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 ON2» саналган.
(17590) 1995 CG
(17590) 1995 CG — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Янка-Ноуе
Янка-Ноуе — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Силвер-Сити (Калифорния)
Силвер-Сити  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Силвер-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
XXVII гасыр (б. э. к.)
XXVII (егерме җиденче) гасыр — безнең эрага кадәр 2601 елдан безнең эрага кадәр 2700 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Нова Ямка
Нова Ямка — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җәүдәт Фәйзи
Җәүдәт Харис улы Фәйзи – күренекле татар композиторы, Тукай премиясе лауреаты.
Биография
Җәүдәт Фәйзи 1910 елның 4 гыйнварында Ырынбур шәһәрендә укытучы гаиләсендә туган. Башлангыч музыкаль белемне Оренбург көнчыгыш музыка мәктәбендә ала (Х. И. Булатова-Терегулова классы). 15 яшендә Оренбургның татар театрында куелган «Күз яшьләре» драмасын иҗат итә, кечкенә чакта олыларның халык җырларын җырлавын тыңларга ярата.
1925 елда Җ. Фәйзиләрнең гаиләләре Казанга күчеп килә. Н.Э. Бауман исемендәге 2нче урта мәктәпне (элекке Икенче Казан ирләр гимназиясе) тәмамлагач, Җ. Фәйзи Түбән Новгород якларындагы Ишә авылында укытучы булып эшли. 1929–1933 елларда Казан дәүләт университетының юридик факультетында укый. 1934 елда Мәскәү консерваториясе каршында Татар опера студиясе ачылгач, Фәйзи студиянең уку бүлеге мөдире итеп җибәрелә. Административ оештыру эшләре белән бергә, ул биредә Б. Шехтердан композиция классында дәресләр ала, шулай ук Г. Литинскийның консультацияләреннән файдалана. 1936 елда М. Җәлил белән берлектә пионер җырлары альбомын төзи. 1938 елда Җ. Фәйзи Казанга кайта. Биредә ул музыка һәм җәмәгать эшләрендә актив катнашып, радиокомитетта музыка редакторы, Татар дәүләт академия театрында музыка бүлеге мөдире, Татарстан филармониясенең директоры һәм сәнгать җитәкчесе булып эшли.
«Ташкыннар» (Т.Гыйззәт), «Шәмсекамәр» (М.Әблиев), «Хуҗа Насретдин» (Н.Исәнбәт) спектакльләренә язган көйләре тамашачылар тарафыннан җылы кабул ителә, иҗатының офыкларын киңәйтә.
Җ.Фәйзи иҗатының иң күренекле һәм үзенчәлекле өлкәсе – җырлар. Аларның саны ике йөзгә якын. Җ.Фәйзи бик еш авылларга, районнарга чыгып, халык җырларын, уеннарын язып йөри һәм шул җырларны, уеннарны бергә туплап 1971 елда китап итеп бастырып чыгара.
Композиторның музыкаль сәнгать өлкәсендәге эшчәнлеген хөкүмәтебез югары бәяли. Ул Татарстанның һәм Русиянең атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстанның халык артисты дигән исемнәргә, шулай ук Республикабызның Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләгенә лаек була.
Җәүдәт Фәйзи 1973 елның 2 маенда вафат булды.
Альбрехтсберг-ан-дер-Гросен-Кремс
Альбрехтсберг-ан-дер-Гросен-Кремс — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казе Пополари (Милано)
Казе Пополари — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Пополари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Джоново (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Джоново  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цветино
Цветино — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фельдафинг
Фельдафинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гадув
Гадув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Изәк
Изәк (Зур Изәк) — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының уң ярыннан 71 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 72 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Павловка сусаклагычынан Шакша бистәсендәге су үлчәүпостына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Лож-сюр-Бресе
Ле-Лож-сюр-Бресе — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
XXVIII гасыр (б. э. к.)
XXVIII (егерме сигезенче) гасыр — безнең эрага кадәр 2701 елдан безнең эрага кадәр 2800 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Пра-Бонрепо
Пра-Бонрепо (Prat-Bonrepaux) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Новики (Квасовски авыл советы)
Новики  (Новікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Монливо
Монливо — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Валя-Маре (Киндешть, Димбовица)
Валя-Маре — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бһагешвари
Бһагешвари яки Бһагешри Һиндстанда, Харьянада, Бхивани районында Дадри Теһсилда авыл. Ул Дадри суб-район штаб-фатирыннан 14 км да һәм район штаб-фатиры Бхиванидан 28 км да урнашкан. Авылның идарә оешмасы булып Грам Панчаят тора.
Демографиясе
Авылның күпчелек халкы Һинд дине тарафдарлары булып тора һәм киң таралган тел булып Харьянви һәм Һинди тора. Авылның күпчелек кастасы булып Аһир тора, азчылык касталар булып Бһраман, Чамар, Байраги, Наи, Кхати, Кумһар һ.б. тора.
Транспорт чаралары
Авылның иң якын станциясе булып Чархи Дадри һәм Бхивани Тимер Юл Станциясе булып тора. Авылда автобус хезмәтләр бар, алар,
Аҗылыгбинә
Аҗылыгбинә (Acılıqbinə ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
(17591) 1995 DG
Тарихы
1995 елның 20 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DG» саналган.
Новаки (Ополе воеводалыгы)
Новаки  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кызыл Маяк (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Новаки (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альдранс
Альдранс — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Кызыл Маяк (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Альдранс
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кызыл Маяк (Чиләбе өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (70%), татарлар (22%), казахлар (4%).
Лю Сяобо
Лю Сяобо — кытай язучысы, хокук яклаучы. 2010 елгы Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты. Әлеге премияне алырга ул төрмәдә утыру сәбәпле килә алмаган.
2003 елдан кытай ПЕН-үзәген җитәкли. Сяобо Кытайда сүз иреклеге һәм күппартияле системаны кертергә чакырган «Хартия 08» дип аталган өндәмә авторларының берсе. 2008 елның декабрендә дөнья күргән бу документны Кытайның 300ләп зыялысы, академиклар, язучылар имзалады. Шуннан соң аны полиция тоткарлады. 2009 елның декабрендә “Дәүләткә каршы эшчәнлеге” өчен ул 11 ел төрмәгә хөкем ителгән. Әлеге карарны Европа Берлеге, АКШ һәм БМО тәнкыйтьләде.
Огуз (Бешикдүзү)
Огуз (Oğuz) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Бешикдүзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тедоре
Тевдоре (თევდორე) — Гөрҗи авыл хуҗалыгы Илаһы. Беренче чиратта авыл хуҗалыгы яклаучысы буларак, ә аннан соң ат яклаучысы буларак хөрмәт ителгән. Христианлык йогынтсы астында бу популяр Ходай изге Фёдор белән тәңгәл китерелгән булган. Тевдоре авыл хуҗалыгы белән мәшгуль хезмәт сөючән кешеләрне яклый. Аның эпитеты — «Бөек Раббы», һәм шулай ук «Кара» (чөнки кара төс җир символы булып тора). Тедорега беренче яз атнасының шимбәсендә яз бәйрәме багышланган.
Шешурга
Шешурга (Шешурга) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
XXIX гасыр (б. э. к.)
XXIX (егерме тугызынчы) гасыр — безнең эрага кадәр 2801 елдан безнең эрага кадәр 2900 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Шешурга
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (3%), руслар (97%).
Церово (Пазарҗык өлкәсе)
Церово  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Гаево (Сьремский повяты)
Гаево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Түбән Налдэг
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миртимер Якупов
Миртимер Якупов (, Бакы, Бакы губернасы, Рәсәй империясе —, Бакы, АзССР, ССРБ) — азәри совет фирка-дәүләт эшлеклесе, генерал-лейтенант. Азәрбайҗан комсомолы ҮК беренче сәркәтибе (1936-1938), АзССР Югары шурасы президиумы рәисе (1938-1941), АзССР дәүләт куркынычсызлыгы халык комиссары (1941-1950), Азәрбайҗан КФ ҮК икенче наркомы (1950-1952), Азәрбайҗан КФ Бакы өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1952-1953), Азәрбайҗан КФ ҮК беренче сәркәтибе (1953-1954). Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1952-1956), 2 һәм 3 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
HD198209
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Кромвелл (Индиана)
Кромвелл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9947) Takaishuji
(9947) Takaishuji — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Медисон (Көньяк Дакота)
Медисон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Медисон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ева Лисина
Ева Николай кызы Лисина (1939 елның 26 июле, Имәнкисәге (Батыр районы) авылы, Чуаш АССР) - прозаик, шагыйрә, драматург, язучы, тәрҗемәче.
Чуваш Республикасының атказанган мәдәният эшлеклесе (2001), ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы (1988).
Ева Лисина - шагыйре Геннадий Айгиның һәм рәссам Луиза Юманкканың сеңелесе.
Тәрҗемәи хәле
Ева Лисина 1939 елның 26 июлендә Чуашиянең Батыр районы Имәнкисәге авылында авыл укытучысы гаиләсендә туды. Аның балачагы һәм яшьлеге шул ук районның Шәйморза авылында үтте. 1956-1962 елларда К. А. Тимирязев исемендәге Авыл хуҗалыгы академиясендә (Мәскәү) белем алды.
М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты Ботаника бакчасында, И. Г. Сеченов исемендәге 1 нче Мәскәү медицина институтында, аннары - М. И. Рудомино исемендәге чит ил әдәбияты бөтенроссия дәүләт китапханәсенең өлкән мөхәррире булып эшли. М. С. Щепкин исемендәге театр училищесында чуваш әдәбиятын укыткан.
1967 елда "Ялав" (Байрак) журналында басылган беренче хикәя аңа зур уңыш китерә. Шуннан бирле Е. Лисинаның әсәрләре Чувашия журналларында даими басылып тора һәм аның китаплары Чуаш китап нәшриятында нәшер ителә.Чуаш һәм рус телләрендә әкиятләр, хикәяләр, повестьлар һәм пьесалар авторы. А. Н. Островский, Э. Де Филиппо, П. Гаринеи, Ю. О’Нил, В. Т. Шаламов әсәрләрен чуваш теленә күчерде. Библия чуваш теленә тәрҗемәчеләренең берсе. Россия һәм Германиянең төрле әдәби премияләренә лаекләгән.
Новики (Сапоцкински авыл советы)
Новики  (Новікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мон-пре-Шамбор
Мон-пре-Шамбор — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Янку-Жиану
Янку-Жиану — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Джонувко
Джонувко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Порчелета (Җенова)
Казе Порчелета — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Порчелета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Юрий Камалтынов
Камалтынов Юрий Зимелевич - Татарстан Республикасы Дәүләт Советы Рәисе урынбасары, Татарстан Республикасы Дәүләт Советы Президиумы әгъзасы, Татарстан Республикасы Президенты Аппараты җитәкчесе, Татарстан Республикасы Президентының Татарстан Республикасы Дәүләт Советындагы тулы вәкаләтле вәкиле, Татарстан Республикасы Дәүләт Советында «Бердәм Россия» фракциясе җитәкчесе, керемнәре, мөлкәте һәм мөлкәти характердагы йөкләмәләре турында Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутатлары тарафыннан тапшырыла торган белешмәләрнең дөреслеген тикшереп тору буенча Татарстан Республикасы Дәүләт Советы комиссиясе рәисе, "Бердәм Россия" Бөтенроссия сәяси партиясенең Татарстан региональ бүлеге «Бердәм Россия» партиясе әгъзасы, Алтынчы чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты.
Биографиясе
1957 елның 11 мартында Казанда туган. 1980 елда Казан химия-технология институтын, 1994 елда Казан дәүләт медицина институтын тәмамлый. Белеме буенча - инженер-химик-технолог, социаль эшне оештыручы. Социология фәннәре кандидаты.
1980-1986 елларда "Органик синтез" җитештерү берләшмәсендә смена башлыгы, урынбасары, аннары комсомол комитеты секретаре, партком секретаре урынбасары булып эшли.
1986-1990 елларда-партия эшендә, 1990-1992 елларда-Татарстан укытучыларны камилләштерү институтының социологик тикшеренүләр лабораториясен җитәкли.
1992-1996 елларда Казан шәһәре Мәскәү районы администрациясендә, социаль тәэминат министрлыгында, ТР Дәүләт Советы Аппаратында җаваплы вазыйфаларда эшли.
1996 елдан 2004 елга кадәр ТР социаль яклау министрының беренче урынбасары булып эшли.
2004 елның мартында "Бердәм Россия"сәяси партиясеннән республика округы буенча Дәүләт Советы депутаты итеп сайлана.
2004-2005 елларда - Татарстан Республикасы Дәүләт Советы Рәисе урынбасары.
2005 елның 27 апрелендә Татарстан Республикасы Президенты Указы белән Татарстан Республикасы Президенты Аппараты җитәкчесе итеп билгеләнә.
2010 елның июленнән - Татарстан Республикасы Президентының Татарстан Республикасы Дәүләт Советындагы тулы вәкаләтле вәкиле.
Бозалиоглу (Низип)
Бозалиоглу (Bozalioğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Низип илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ле-Лоре
Ле-Лоре — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Фельден (Пегниц)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прад (Арьеж)
Прад (Prades) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Витус Беринг
Ви́тус Ионассен Бе́ринг (Vitus Jonassen Bering; шулай ук Иван Иванович Беринг;, Һорсенс, Дания — , Беринг утравы, Россия) — диңгез сәяхәтчесе, капитан-командор.
Тәрҗемәи хәл
Чыгышы белән Даниядән, 1703 елда рус хезмәтенә күчкән. 1724 елга кадәр Балтыйк һәм Азак диңгезләре флотларында хезмәт иткән. Баренцка 1725 елда Азия белән Америка коры җир аша тоташканлыгы яки бугаз белән аерылганлыгын аныклау вазифасы тапшырылган. Беренче Камчатка экспедициясенең (1728—30) башлыгы итеп билгеләнгән. Экспедиция Чукотка ярымутравы белән Әләскә арасындагы бугаз аша 67° 18’ га кадәр йөзеп үтеп, кире кайткан.
1733—1741 елларда Икенче Камчатка экспедициясе башлыгы. 1741 елның 17 июльдә Бернинг диңгез аша Төньяк Америка ярларына барып җиткән. Алеут утрауларыннан кайберләрен кәшеф итте. Кире кайтуда Камчатка янындагы утрауларның берсендә (хәзер Беринг утравы) кышлаган һәм бу җирдә вафат булган.
Силверейдо-Ресорт-енд-Спа (Калифорния)
Силверейдо-Ресорт-енд-Спа  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Силверейдо-Ресорт-енд-Спа халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
XXX гасыр (б. э. к.)
XXX (утызынчы) гасыр — безнең эрага кадәр 2901 елдан безнең эрага кадәр 3000 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Црынча (Пазарҗык өлкәсе)
Црынча  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Куянсак
Куянсак — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының уң ярыннан 76 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Црынча (Пазарҗык өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куянсак
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Павловка сусаклагычынан Шакша бистәсендәге су үлчәүпостына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17592) 1995 DR
(17592) 1995 DR — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 22 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DR» саналган.
Гаево (Чарнковско-Тшцянецкий повяты)
Гаево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алькофен (Югары Австрия)
Алькофен  — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нове Будковице
Нове Будковице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Южва
Южва — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Юзга елгасының сул ярына тамагыннан 8 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Монрие-ан-Солонь
Монрие-ан-Солонь — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Сыер
Сыер (Bos taurus taurus) — тактояклы, күшәүче кыргый үгезнең (Bos taurus) кулга ияләштерелгән астөре. Ит, сөт һәм тиреләре өчен үрчетелә.
Валя-Маре (Колонешть, Бакеу)
Валя-Маре — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сыер
Сыерның бабалары зур мөгезле, эре гәүдәле кыргый турлар булган. Моннан 8 мең еллар элек аларны кулга ияләштерә башлаганнар. Кыргый үгезләрне Урта гасырларда ук үтереп бетергәннәр. Соңгысы 1627 елда Польша территориясендә юк ителә.
Валя-Маре (Колонешть, Бакеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сыер
Башта сыерларны итләре һәм тиреләре очен үрчеткәннәр. Аннан, үгезләрне җигеп, җир сөргәннәр һәм авыр йөкләрне ташыганнар. Аннары сыерларны савып, алардан туклыклы һәм тәмле сөт ала башлаганнар. Күбрәк ит һәм сөт алу максаты белән кеше, озак вакытлар дәвамында күп көч куеп, сыерларның төрле токымнарын чыгарган. Бүгенге көндә мөгезле эре терлекнең 800 гә кадәр токымы бар дип исәпләнә. Хәзерге вакытта, кайсы продуктны күбрәк бирүенә карап, аларны сөт, ит-сөт һәм ит токымнарына бүлеп йөртәләр.
Татарстанда сөт өчен үрчетелә төрган сыерларның күбесе Холмогор һәм аклы-каралы чуар токымлы. Бу сыерлар бер елга 3–5 мең литр сөт бирә. Хәзер елына 20 мең литр сөт бирә төрган рекордсмен сыерлар да бар. Сөтнең күплеге һәм сыйфаты сыерның нәрсә ашаганына һәм күпме ашаганына бәйле. Азыкның тәмле булуы да, сыерның күп су эчүе дә бик мөһим. Сыер яратып ашый төрган үлән азык авыр эшкәртелә. Сыер, ашаган азыгын кире чыгарып, аны өзаклап чәйни, ваклый, икенче төрле итеп әйткәндә, күши. Шуңа күрә аны күшәүче хайван дип йөртәләр дә.
Бһивани Лоһар
Бһивани Лоһар Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани районы штаб-фатирыннан якынча 5 км көньяк-көнчыгышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 641 йорт булып тулаем халкы 4087 кеше, шуларның 2505-нче ир кеше һәм 1582-нче хатын-кызлар.
Сыер
Индуслар күп гасырлар буена аларны изге хайван дип саный. Бу илдә сыер анага тиңләнә, байлык һәм изгелек символы булып санала, муллык һәм чисталыкны чагылдыра. Кайчандыр бу илдә сыер үтергән кешене хәтта үлем җәзасына тарттырганнар. Бүгенге заманда кануннар ул кадәр катгый түгел-түгеллеккә, ләкин бу малга зыян салган өчен төрмәгә эләгергә мөмкин.
Сыерлар, транспорт хәрәкәтенә бик нык комачаулап, кала урамнары буйлап үзләре теләгәнчә иркенләп йөри, һәм аларга бөтен җирдә аерым зур хөрмәт күрсәтелә. Һиндстанда иртәнге ашка кадәр сыер малын сыйлый алсаң, көнең уңышлы булачак дип ышаналар. Кызларга күзләрең сыерныкы кебек дип әйтү иң зур мактау сүзләре дип санала.
Камчатка
Камчатка ярымутравы — Азиянең төньяк-көнчыгышындагы ярымутрау. Россия Федерациясенең Камчатка краена карый.
Тын океан, Охота һәм Беринг диңгезләр сулары белән юыла. Озынлыгы 1200 км. Мәйданы 370 мең км². Үзәк өлешен Урта һәм Көнчыгыш тезмәләре кисеп үтә, алар арасында Үзәк Камчатка түбәнлеге һәм Камчатка елгасы урнашкан. Камчаткада 160 тан артын янартау (шул исәптә 28 гамәлдәге) бар. Иң биек ноктасы 4750 м — Ключевская Сопка. Кайнар минирәл чыганаклар һәм гейзерлар бар.
Климат, нигездә, уртача климаты. Февральнең уртача температурасы —13°, августныкы 12°. Еллык явмнар саны 600—1000 мм. Сирәк наратлыклар һәм ылыслы урманнар белән капланган. Төньякта — тундра. Кроноки тыюлыгы бар.
Ле-Лорер
Ле-Лорер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Имам Мостафаев
Имам Мостафаев (, Гах, Закаталы округы, Россия империясе —, Бакы, АзССР, ССРБ) — азәри совет фирка-дәүләт һәм фән эшлеклесе, академик. Азәрбайҗан авыл хуҗалыгы министры (1947-1950), Азәрбайҗан КФ Гәнҗә өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1952-1953), Азәрбайҗан КФ ҮК беренче сәркәтибе (1954-1959), АзССР фәннәр академиясе генетика һәм селекция институты директоры (1971-1987). СБКФ ҮК әгъзасы (1956-1961), 3 чакырылыш ССРБ Югары шурасы депутаты. Биология фәннәре докторы.
Бозан (Кулу)
Бозан (Bozan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фельден (Фильс)
Фельден  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Огузели (Алтынекин)
Огузели (Oğuzeli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Алтынекин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Туплы ике урам
Туплы ике урам  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Уен тышта уйнала. Атаманнар билгеләнеп, шобага әйтешләре ярдәмендә балалар ике командага бүленәләр. Бер команда тезелеп уртага, ә икенче команда икегә бүленеп, 4—5 метр ара калдырып, беренче команданың ике ягына басалар.
Икенче командадагылар әле бер яктан, әле икенче яктан беренче командадагыларга туп ыргыталар. Ә алар бу тупны үзләренә тидермәскә, яисә тотып калырга тырышалар. Әгәр туп кемгә дә булса тисә, ул уеннан чыгарыла. Әгәр тотып калсалар, командага бер очко хисаплана. Бу очко хисабына алар бер чыгарылган кешене уенга кертә алалар. Гомумән, күпме очколары бар, шулкадәр санда чыгарылган кешене уенга кертә алалар. Тик очко бишкә кадәр генә була ала, алты булса, ул «яна». Уртадагы командада бер генә кеше калса, аңа «сынау» уздырыла. Аңа әле бер яктан, әле икенче яктан биш мәртәбә туп ыргыталар. Әгәр биш мәртәбәсендә дә тидерә алмасалар, команда тагын тулы составта баса. Әгәр тисә, уен яңадан башлана.
Прадет
Прадет (Pradettes) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Мирпуа кантонына карый.
(9948) 1990 QB2
(9948) 1990 QB2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QB2» саналган.
Яңа Поле
Яңа Поле (Новое Поле) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), татарлар (4%).
(17593) 1995 DV
(17593) 1995 DV — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 20 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DV» саналган.
Новы Двор (Свислацкий районы)
Новы Двор  (Новы Двор ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нове Голушовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Черногорово (Пазарҗык өлкәсе)
Черногорово  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Поци (Реҗо Эмилия)
Казе Поци — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Поци Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Түбән Омра (елга)
Түбән Омра — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сойва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Меллетт (Көньяк Дакота)
Меллетт  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Меллетт шәһәре  елда нигезләнгән.
Нар Урини
Нар Урини (паспортта — Ираида Алексеевна Петрова; 16 март, 1913 Җилбулак-Матвеевка авылы, Бәләбәй өязе, Уфа губернасы — 4 октябрь, 1983, Мәскәү) — прозаик, шагыйрә, драматург, язучы.
Тәрҗемәи хәле
1913 елның 16 мартында Уфа губернасы Елбулак-Матвеевка авылында (хәзерге Башкортстан Республикасы) туган. Казан чуаш педагогия техникумыда укыган. Аннан соң Чуаш дәүләт академия драма театрының театр студиясендә, Россия театр сәнгате институтында (1931 – 1934), Ленинград музыка училищесында белем алган.
Ул 1983 елның 4 октябрендә озак вакытлы авырудан соң вафат була.
Кротерсвилл (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альпбах
Альпбах — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Янкулешть (Арджеш)
Янкулешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кестанеалан (Архави)
Кестанеалан (Kestanealan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Архави илчесенә караган бер авыл (köy).
XXXI гасыр (б. э. к.)
XXXI (утыз беренче) гасыр — безнең эрага кадәр 3001 елдан безнең эрага кадәр 3100 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Гажев
Гажев — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кече Огрязь
Кече Огрязь — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Изәк елгасының уң ярыннан 50 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Монришар
Монришар — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Кече Огрязь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Павловка сусаклагычынан Шакша бистәсендәге су үлчәүпостына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фельдкирхен (Мюнхен)
Фельдкирхен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17594) 1995 DX5
(17594) 1995 DX5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 23 февралендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DX5» саналган.
Сили (Калифорния)
Географиясе
Сили халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(9949) Бронтозавр
(9949) Бронтозавр — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SK6» саналган.
Шипицыны (юкка чыккан авыл)
Шипицыны (Шипицыны) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Солы (ыруг)
Солы (лат. Avena) — кыяклылар (Poaceae) гаиләгеннән беръеллык чирәмле үсемлекләрнең ыругы.
Солы ыругының (Avena) башлыча Урта Диңгез буенда таралган 33 төре билгеле. Аларның bң файдалысы – гадәти игүле солы (Avéna satíva). Күпчелек төрләр чүп үләннәре булып торалар. Шулардан иң яманы – кара солы (Avena fatua, солычык).
2—4 чәчәкле эре башакчыклар җәенке себеркәчләргә җыйналган. Игүле солы (A. sativa) — киң мәйданнарда игелә торган культура. Игү мәйданы буенча бөртеклеләр арасында, бодай, арыш, кукуруз, арпадан кала, бишенче урынны алып тора. Солы орлыгыннан талкан, солы ярмасы, геркулес әзерлиләр, аны терлек азыгы культурасы итеп тә кулланалар. Ач солы (A. fatua) — сабан уҗымнарының явыз дошманы булган чүп үлән.
Чолакова
Чолакова — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Люо
Ле-Люо — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Нове Кармонки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Маре (Муреш)
Валя-Маре — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үрдәк атыш
Үрдәк атыш  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Балалар җиргә диаметры 3—4 метр чамасы булган бер түгәрәк сызалар. Ул үрдәкләр йөзә торган күл вазифасын үти. Түгәрәкнең тышында кара-каршы ике аучы баса, калганнары «үрдәк» булып күл эченә керәләр.
Ике аучы бер туп белән чиратлашып икесе ике яктан күлдәге үрдәкләргә туп белән бәрәләр. Туп тигән үрдәк күлдән чыга барып, ахырда түгәрәк эчендә бер генә бала кала. Аучылар бу сыңар үрдәккә чиратлашып 10 мәртәбә аталар. Әгәр тидерә алсалар, аучылар — җиңүче, тидерә алмасалар, ул бала «герой-үрдәк» була һәм «атылган» үрдәкнең барысы яңадан күлгә төшә. Уен шул рәвешчә барлык үрдәкләр атылып беткәнче дәвам итә.
XXXII гасыр (б. э. к.)
XXXII (утыз икенче) гасыр — безнең эрага кадәр 3101 елдан безнең эрага кадәр 3200 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Борегард (приход, Луизиана)
Борегард — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход. Үзәге - Де-Риддер шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1912 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 1166 км² тәшкил итә.
Дзевежево
Дзевежево — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бозан (Испир)
Бозан (Bozan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Новы Двор (Шчучынский районы)
Новы Двор  (Новы Двор ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Прадьер
Прадьер (Pradières) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Валь-д'Арьеж кантонына карый.
Альтаусзе
Альтаусзе — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вәли Ахундов
Вәли Ахундов (, Сарай, Бакы губернасы, Рәсәй империясе —, Бакы, АзССР, ССРБ) — азәри совет фирка-дәүләт эшлеклесе, алман-совет сугышында катнашучы. Азәрбайҗан сәламәтлек саклау министры (1954-1958), Азәрбайҗан ССР Миниcтрлар шурасы рәисе (1954-1958), Азәрбайҗан коммунистлар фиркасе ҮК беренче сәркәтибе (1959-1969), АзССР фәннәр академиясе вице-президенты (1969-1972). СБКФ ҮК әгъзасы (1961-1971), 6-8 чакырылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты. Табибият фәннәре докторы.
Юзга
Юзга — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мокша елгасының сул ярына тамагыннан 144 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монруво
Монруво — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Гажин
Гажин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казе Поцо (Парма)
Казе Поцо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Гажин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Поцо (Парма)
Географиясе
Казе Поцо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Огузели (Огузэли)
Огузели (Oğuzeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фельдкирхен (Түбән Бавария)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
XXXIII гасыр (б. э. к.)
XXXIII (утыз өченче) гасыр — безнең эрага кадәр 3201 елдан безнең эрага кадәр 3300 елга кадәр дәвам иткән гасыр.
Штырково
Штырково — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Кольне
Нове Кольне — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мердо (Көньяк Дакота)
Мердо  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мердо шәһәре  елда нигезләнгән.
Яңа Катенино
Яңа Катенино (Новокатенино) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (71%), татарлар (4%), украиннар (8%), казахлар (17%).
Бһопали, Бһивани
Бһопали Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында Бадһра теһсилында авыл. Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 38 км көньяк-көнбатышта урнашып, 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 162 йорт булган, тулаем халкы 841 кеше булган, шуларның 445-е ир кешеләр һәм 396-сы хатын-кызлар.
(17595) 1995 EO
(17595) 1995 EO — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 1 мартында галимнәр тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EO» саналган.
Кроус-Нест (Индиана)
Кроус-Нест  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Мени
Ле-Мени — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Янкулешть (Джурджу)
Янкулешть — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Бәрҗәү
Кече Бәрҗәү (Бардзяул) — Лабау елгасы (Караидел бас.) кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Нуриман районы, Иглин районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лабау елгасының уң ярыннан 30 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Павловка сусаклагычынан Шакша бистәсендәге су үлчәүпостына чаклы. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кестанэлик (Чаэли)
Кестанэлик (Kestanelik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Чаэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Түбән Пидж
Түбән Пидж — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9950) ЕКА
(9950) ЕКА — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 8 ноябрендә К. Поллас тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VB» саналган.
Байрамбинә
Байрамбинә (Bayrambinə ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Игүле солы
Игүле солы (Avena sativa) — кыяклылар гаиләгеннән Солы ыругына керүче сабан ашлыгы. Киң мәйданнарда игелә торган культура. Башлыча ат азыгына һәм ярмага китә.
Игү мәйданы буенча бөртеклеләр арасында, бодай, арыш, кукуруз, арпадан кала, бишенче урынны алып тора. Солы орлыгыннан талкан, солы ярмасы, геркулес әзерлиләр, аны терлек азыгы культурасы итеп тә кулланалар.
Солы (арыш кебек үк), бодай һәм арпа чәчүлекләрендә чүп үләне булып йөргән. Соңыннан алардан аерылып, башка культураларның азык кыйммәтен үлчәү берәмлеге булып киткән.
Безнең киңлектә солы май башында чәчелә. Солы ярмасы аеруча файдалы. Ул — иң калорияле культура. Солы ярмасында 18 процент аксым, 60 процент углевод һәм 5 процент чамасы май бар. Шуның өстенә ул Е, А, К, В витаминнарына, микроэлементларга, ферментларга бай.
Күмертау
Күмертау — Башкортстанның Куергазы районында урнашкан шәһәр. Куйбышев тимер юлының әһәмиятле станциясе. Уфадан 250 км ераклыкта урнаша.
Халык
2010 елга шәһәрдә 66 мең кеше яши дип фаразлана.
Күмертау — төрле объектив сәбәпләр аркасында күрше Мәләвез, Салават, Ишембай, Стәрлетамактан да ныграк руслашкан шәһәр, халкының 61,6 процентын руслар тәшкил итә. 11,5 меңе (16,4 процент) — башкортлар, 9 меңе (12,9 процент) татар милләте вәкилләре.
Икътисад
Кайчандыр ташкүмер чыгаручылары белән дан тоткан шәһәр бүген башка юнәлешләрдә үсә. Күмертау авиация предприятиесе, «Искра» машина эшләү заводы, «Нефтехиммаш», арматура заводы, Күмертау электр-җылылык челтәре кебек эре ширкәтләр шәһәр икътисадының нигез ташын тәшкил итә. Биредә кече бизнесның төрле формалары үсештә. Шәһәр бюджетының өчтән бер өлеше соңгылар исәбенә тулыландырыла.
Мәгариф
Мәгариф өлкәсе шәһәр хакимияте эшчәнлегендә өстенлекле юнәлешләрнең берсе булып тора. Урындагы бюджетның 64 проценты мәгарифкә юнәлтелүе шул хакта бәян итә.
Биредәге 24 гомуми белем бирү учреждениесе коллективлары көчле педагоглардан тупланган.
Сирлес-Велли (Калифорния)
Сирлес-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сирлес-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.