cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Воттоваара
Воттовара топонимының мәгънәсе турында
Бу версия тау тирәсендә урнашкан тагын дүрт географик объектның уртак исеме белән раслана. Бу Вотто елгасы һәм өч күл: Воттозеро, Воттомукс һәм Кейвотто. Саам гореф-гадәтләрен һәм саамнар топонимик лексикасын тикшерүчеләр В.В. Чарнолуский һәм Г. М. Керт әйтүенчә, исемдәге беренче компонент борыңгы гыйбадәт урыннары һәм эпик килеп чыгышы белән бәйле булырга мөмкин. Россиянең Төньяк, шулай ук Скандинавияның  картасында  бер үк исемдәге объектлар  юк.
Вудсток (Миннесота)
Вудсток  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вудсток шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фужере (Мен һәм Луара)
Фужере — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Дерби (Колорадо)
Дерби  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дерби халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бад-Хинделанг
Бад-Хинделанг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боровске-Ольки
Боровске-Ольки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ле-Мутье-ан-Ож
Ле-Мутье-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Ашбрук (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Джозеф Ашбрук (1918—1980) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1994 елда раслана.
Казете ди Сото (Верона)
Казете ди Сото — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете ди Сото Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Качори (Пильский повяты)
Качори  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бүюккышла (Шерефликочһисар)
Бүюккышла (Büyükkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Османлы (Меликгази)
Османлы (Osmanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Меликгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 249
NGC 249 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Рамашканцы
Рамашканцы (Рамашканцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Корнапа (Ташкөпрү)
Корнапа (Kornapa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Брестовене
Брестовене — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алчан
Алчан (Алчан) — Диңгез буе краеның Пожарский районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), украиннар (17%).
Зёхау
Зёхау — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
HD209430
HD209430 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Зёхау
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дампьерр-сюр-Муавр
Дампьерр-сюр-Муавр — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
HD209430
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Комья
Комья — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Лухта елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18254) 4062 T-2
(18254) 4062 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4062 T-2» саналган.
Аслан Дарабаев
Клуб
2014 елда ул «Кайрат» белән өч еллык килешү төзи. Беренче сезонда ул 25 уен уйный, 8 туп кертә һәм Кайрат бронзасына зур өлеш кертә һәм беренче тапкыр 2014-нче елда Казакъстан Кубогын яулый (барлыгы 6 уен, өч гол уйнады). 2015 елда ул клуб белән көмеш медальләр һәм тагын Казакъстан Кубогын яулый. 2016 елның мартында ул Кайрат белән Казахстанның икенче Супер Кубогын яулый, һәм чемпионат ахырында ул кабат вице-чемпион була.
2017 елның декабрендә ул Куштанайның «Тобол» клубы белән килешү төзи. «Тобол» өчен дебют голы УЕФА Европа Лигасы квалификациясендә Грузиянең «Самтредиа» клубы капкасына керә. Аннары августта рәттән ике гол «Ордабасы» (1:1) һәм «Жетысу» (1:0) командага 4 очко алып килә. Сезон-2018 нәтиҗәләре буенча клуб белән Казакъстан чемпионатының бронза медальләрен яулый.
Кабат «Иртыш» клубына кайтучы Димитр Димитров тагын 2019 сезонына командасына Дарабаевны чакыра. Ләкин 3 майда, уенчы эчке каршылыклар аркасында (баш тренерның отставкага китүе, ялган гаепләүләр һәм идарә дәгъвалары) клубтан китә. Июнь аенда ул Талдыкорганнан «Жетюсу» клубы белән килешү төзи.
Милли командада
2009 елда аны Казакъстан яшьләр командасына чакыралар.Өч матч уйнады, өстәвенә, 14 октябрьдә Черногориягә каршы кунак матчына җыелма команданы капитан сыйфатында чыгара.
Юхары Нүсүс
Юхары Нүсүс (Yuxarı Nüsüs ) — Әзербайҗанның Җәбраел районына караган авыл.
Бад-Штаффельштайн
Бад-Штаффельштайн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боровске-Скурки
Боровске-Скурки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миләүшә Мортазина
Миләүшә Мортазина (Миләүшә Гали кызы Мортазина,, — , ) — җырчы, сопрано, Уфа дәүләт сәнгать институты профессоры, РСФСҖнең атказанган сәнгать эшлеклесе (1983).
Вознесенка (Кусә районы)
Вознесенка (Вознесенка) — Чиләбе өлкәсенең Кусә районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%), башкортлар (5%).
Долене (Домжале)
Долене  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эйвон (Колорадо)
Эйвон  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бааде (ай кратеры)
Бааде - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 57,85 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Вальтер Бааде (1893—1960) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Ле-Мутье-ан-Сингле
Ле-Мутье-ан-Сингле — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Три Рутки
Три Рутки (Кымырде, Три Рутки) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (79,7%), чирмешләр (16,5%).
Бораванча
Бораванча Һиндстанның Андһра Прадеш штатында Кришна районында авыл. Ул Нузвид бүлгесенең Нузвид мандалы астында урнашкан. Телугу теле таралган.
Айдар Мусакаев
Айдар Мусакаев (Айдар Юнир улы Мусакаев,, — , ) — СССР һәм РФ һоккейчесе (һөҗүмче), Чаллы «Челнысы»ның баш тренеры.
Джансен (Колорадо)
Джансен  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джансен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулвертон (Миннесота)
Вулвертон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вулвертон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стоиклык
Стоиклык, яки стоицизм — Рим һәм грек дөньясында безнең эраның III гасырына кадәр чәчәк аткан эллинистик фәлсәфә мәктәбе. Стоиклыкка безнең чорга кадәр III гасыр башында Афинада Китийлы Зенон нигез сала, аңа Сократның аерым өйрәтмәләре дә җитди йогынты ясый. Стоик физикасы исә Һераклитның өйрәтмәсенә нигезләнә. Стоицизм, барыннан да бигрәк, үзенең мантыйк системасы һәм табигый дөньяга карашларыннан формалашкан шәхси этика фәлсәфәсе булып тора. Аның өйрәтмәсенә караганда, иҗтимагый затлар — кешеләрнең — бәхеткә таба юллары шушы мизгелне хәзерге вакыт итеп кабул итүгә, ләззәткә омтылыш яки авыртудан курку кебек хисләргә үзеңне контрольдә тотарга ирек бирмәүгә, әйләнә-тирә дөньяны һәм табигать сөрешендә безнең өлешебезне аңлар өчен акылыбызны куллануга һәм бергәләп хезмәт куюга, башкаларга гаделлек белән карауга нигезләнә.
Этимология
«Стоик» сүзе борынгы грек телендәге stōïkos сүзеннән алынган, анда ул «стоаныкы [портик яки болдырныкы]» дигәнне аңлата. Грек сүзе исә Афиналардагы Стоа Поикиле, яки «Бизәкле стоа» исемле урын белән бәйле, заманында монда стоиклыкка нигез салучы фәлсәфәче Китийлы Зенон белем биргән.
Төп мәсләкләр
Стоиклар дөньяга формаль мантыйктан, монистик физикадан һәм натуралистик этикадан торган бердәм караш тәкъдим иткәннәр. Шулар арасыннан алар әхлакны кеше белеменең төп юнәлеше дип ассызыклаганнар. Хәлбуки, аларның мантыйк тәгълиматлары соңрак яшәгән фәлсәфәчеләрне ныграк кызыксындырган.
Стоиклык, деструктив эмоцияләрне җиңәр өчен, үзеңне контрольдә тотуны һәм тотнаклык-чыдамлыкны үстерергә кирәк дип өйрәтә; бу фәлсәфә фикеренчә, саф һәм хак фикер иясе булу универсаль акылны (логосны) аңларга мөмкинлек бирә. Стоиклыкның төп аспекты кеше затының этик һәм әхлакый иминлеген яхшыртуны үз эченә ала: «Игелек Табигать белән килешә торган ихтыярдан гыйбарәт». Бу мәсләк шулай ук шәхесара мөнәсәбәтләр өлкәсенә дә кагыла; «усаллык, көнчеллек һәм көнләшүдән азат булу», һәм хәтта колларны да «башка кешеләр белән тигез дип санау, чөнки барлык кешеләр дә табигатьтән чыккан».
Ендур
Ендур (Ендур) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Шавань (Мен һәм Луара)
Шавань — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ендур
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Стоиклык
Төп мәсләкләр
Стоик этикасы детерминистик перспективаны, ягъни вакыйгаларның алдан билгеле бер сәбәпләргә бәйле булуын яклый; стоиклык игелеге җитеп бетми торган кешеләр хакында Клеанс бервакыт шулай дигән: «явыз кеше, арбага бәйләнгән эт сыман, арба кая барса, ул да шунда барырга мәҗбүр». Игелекле стоик исә, киресенчә, үзенең ихтыярын үзгәртеп, аны дөньяга яраклаштырыр иде һәм, Эпиктет сүзләренчә, «авыру, ләкин бәхетле, куркыныч астында, ләкин барыбер бәхетле, үлем түшәгендә, ләкин барыбер бәхетле, сөргендә, ләкин бәхетле, мәсхәрәләнгән, ләкин бәхетле» булыр иде, шул рәвешле, «тулысынча автоном» индивидуаль ихтыярны, шул ук вакытта, «бердәм берлек тарафыннан бик каты детерминлаштырылган» галәмне барлыкка китерер иде. Соңрак бу карашларны «Классик пантеизм» дип атый башлыйлар (аны һолланд фәлсәфәчесе Барух Спиноза кабул итә).
Зибратсгфелль
Зибратсгфелль — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Стоиклык
Тарих
Безнең эрага кадәр 301 ел тирәсеннән башлап, Зенон Стоа Поикиледа («Бизәкле стоа»да) үзенең фәлсәфәсен өйрәтә башлый. Бу урын, ягъни стоа хөрмәтенә фәлсәфәне стоицизм (стоалык) дип атый башлыйлар. Шул чорның башка фәлсәфә мәктәпләреннән, мәсьәлән, Эпикурейчылардан, аермалы буларак, Зенон үзенең тәгълиматын җәмәгать урынында таратырга карар кыла. Стоа исә шундый урын була: бу ачык колоннада Афинаның төп мәйданына, Агорага таба караган.
Зенонның идеяләре киниклардан үсеп чыга, ә аларның нигез салучысы Антисфен исә Сократның укучысы булган. Зенонның иң абруйлы тарафдары Хриссип хәзер стоиклык дип атала торган юнәлешне формалаштыра. Ахыргы рум стоикларының игътибар үзәгендә исә тормышны Галәм белән (аның өстендә туры идарә юк) һармониядә алып бару булган.
Гадәттә галимнәр Стоицизм тарихын өч чорга бүләләр: Беренче ике чорга караган стоик фәлсәфәчеләренең бер хезмәте дә тулысынча сакланмаган. Ахыргы Стоа чорындагы рум текстлары гына исән калган.
Тәгъбирләр мантыйгы
Зенонның остазларының берсе, Диодор Крон, мантыйкның хәзерге көндә тәгъбирләр мантыйгы (пропозициональ мантыйк) дип атала торган төрен, Аристотельнең төшенчәләр мантыйгыннан бик тә аерыла торган, тәгъбирләргә нигезләнгән үзенчәлекле юнәлешен уйлап тапкан һәм аны үстергән. Күпмедер вакыттан соң Хриссип соңрак стоик мантыйгы дип атала башлаган системаны үстергән, аның эченә ул Аристотель силлогизмнарының «көндәше» дип санарлык стоик силлагистикасын да керткән. XX гасырда стоик мантыйгы белән кызыксыну яңадан барлыкка килде, чөнки бу вакыттагы мантыйкта яңа мөһим хезмәтләр тәгъбирләр мантыйгына нигезләнгән иде. Сусанна Бобзен язуынча, «Хриссипның фәлсәфи мантыйгы белән Готтлоб Фредж үстергән мантыйк арасындагы охшашлыклар аеруча күзгә ташлана».
Бебзон шулай шуны да искәртә: «Хриссип асылда бүгенге мантыйк өйрәнә торган һәр темага диярлек караган 300 мантыйк китабын язган, бу темалар арасында сөйләм акты тәгълиматы да, җөмлә анализы да, берлек һәм күплек әйтелмәләр дә, предикат төрләре, индекслар, экзистенциаль гыйбарәләр, шартлы бәйләгечләр, инкарь итүләр, дизъюнкция, шартлы гыйбарәләр, мантыйклы нәтиҗәләр, аргументларның гамәлгә яраклы формалары да, дедукция теориясе, гыйбарәләр мантыйгы, модаль мантыйк, вакыт мантыйгы, эпистемик мантыйк, фаразлар мантыйгы да, императивлар мантыйгы, ике мәгънәлелек һәм мантыйк парадокслары да бар».
Категорияләр
Стоиклар фикеренчә, барлык яшәеш (ὄντα) — матди, ләкин барлык әйберләр дә (τινά) андый түгел. Алар абстракт һәм конкрет җисемнәр арасындагы аерманы кабул итсәләр дә, Аристотельнең саф дәрәҗәдә гәүдәсез (җисемсез) яшәешкә ышануы белән ризалашмаганнар. Шулай итеп, алар Анаксогорга хас булган фикер белән — әгәр әйбер кайнар булса, моның сәбәбе универсаль кайнар җисемнең бу әйбергә керүе аркасында — дигән идея белән ризалашканнар (моны Аристотель дә кабул иткән). Ләкин, Аристотельдән аермалы буларак, алар бу идеяне барлык акциденцияләргә туры килерлек итеп киңәйткәннәр. Шулай итеп, әгәр дә объект кызыл булса, моның сәбәбе универсаль бер кызыл җисемнең объектка керүендә.
Алар дүрт стоик категорияләре бар дип санаганнар.
Эпистемология
Акыл тәэсир-кичерешләрне хөкем итә, ягъни раслый яки инкарь итә алу мөмкинлегенә ия. Бу мөмкинлек синкататесис (συγκατάθεσις, synkatathesis) дип атала, ул чынбарлык турында дөрес тәэсирне ялганнан аерырырга булыша. Кайбер тәэсир-кичерешләр шунда ук расланырга мөмкин, башкалары исә төрле дәрәҗәдә тулысынча ышанычлы булмаган фикер дип карала, аларына ышану яки фикер (докса) буларак карыйлар. Бары тик акыл аша гына нәрсә дә булса төгәл аңлаешлыга һәм ышанычлыга (каталепсис) әйләнә. Стоик хәкиме ирешә торган билгеле һәм хакыйкый белемгә (эпистема) ирешү өчен ышанычлы белем яшьтәшләрнең тәҗрибәсе һәм кешелекнең уртак фикер сөреше белән чагыштырылырга тиеш.
Физика һәм космология
Стоиклар фикеренчә, Җиһан — ул Алла яки Табигать буларак билгеле булган матди һәм фикерле субстанция. Ул ике төрле була: актив һәм пассив. Пассив субстанция — «зәгыйфь булып яткан, теләсә нинди шәкелгә китереп булган, әмма үзе генә файдасыз, эшсез кала торган» матдә. Актив субстанция исә Тәкъдир яки Гомуми Акыл (Логос) дип атала, ул пассив материягә тәэсир итә торган интеллектуаль эфир яки «әүвәлге ялкын»нан гыйбарәт.
Аерым җаннар табигатьләре белән үк бозылырга сәләтле; алар, Галәмнең әүвәлге сәбәбенә (logos spermatikos) яңадан кайтарылып, ялкынлы табигать тарафыннан йотыла ала) . Дөрес Акыл кешелекнең дә, галәмнең дә нигезе булганга күрә, яшәүнең максаты — Акылга нигезләнеп, ягъни табигатькә тугры булып гомер сөрү.
Стоиклыкның илаһият тәгълиматы, ягъни теологиясе фаталистик һәм натуралистик пантеизмнан гыйбарәт: Алла беркайчан да тулысынча трансцендент түгел, ә бәлки һәрчак имманент. Стоиклар аны Табигатькә тәңгәлләштерә. Ибраһими диннәр Аллаһны дөньяны барлыкка китерә торган зат дип күз алдына китерсә, стоицизм Алланы Галәмнең барлык җыелмасына тиңләштерә. Стоицизм космологиясе фикеренчә, вакытның абсолют башлангычы була алмый, чөнки ул чиксез һәм цикллы дип санала. Шулай итеп, космос һәм Галәмнең дә башы яки ахыры юк, алар цикл буенча яши. Хәзерге җиһан гамәлдәге циклның бер фазасы гына, аңа кадәр дә бихисап санда җиһаннар булган, алар һәлакәткә дучар булганнар («ekpyrōsis», янып юкка чыгу), ә аннары хәзерге җиһан рәвешендә яңадан барлыкка килгәннәр. Бу Галәмнән соң да чиксез санда яңа Галәмнәр туачак. Стоиклык карашларынча, барлык яшәеш цикл буенча бара, космос — мәңгелек тәртиптә үзеннән-үзе яңара һәм үзеннән-үзе җимерелә торган нәрсә.
Стоиклык, һиндуизм, буддачылык һәм җәйничелек сыман һинд диннәре кебек үк, Галәмнең башы яки ахырын билгеләми. Стоикларча, логос һәрвакыт бөтен Галәмне чолгап ала торган һәм аны җанландыра торган гамәли сәбәп, яки anima mundi, булган. Галәм матди дип каралган һәм Алла яки Табигатькә тиңләштерелгән. Стоиклар шулай ук төп сәбәпкә («logos spermatikos»), ягъни Галәмдә буыннар канунына да игътибар биргәннәр, ул җансыз материядә эшли торган гамәли сәбәпнең мәсләге булган. Галәмне идарә итеп, аны тәэмин итә торган әүвәлге ялкын һәм акыл — илаһи логос кешеләрне дә үз эченә ала.
Этика һәм игелек
Борынгы стоикларны еш кына дөрес аңламыйлар, чөнки алар кулланган төшенчәләр элек бер нәрсәне аңлатсалар, хәзер исә шул ук сүзләр башка мәгънәгә ия. «Стоик» сүзе үзе хәзер «эмоциясез» яки авыртуга игътибарсыз дигәнне аңлата, чөнки стоиклык этикасы, «акылга» ияреп, көчле теләк, дәрттән азат булырга өйрәтә. Әмма стоиклар хисләрдән котылу турында сөйләмәгәннәр, ныклы askēsis ярдәмендә аларны үзгәртеп корырга омтылганнар. «Askēsis» кешегә ачык фикер һәм күңел тынычлыгын булдырырга мөмкинлек бирә. Мантыйк, фикерләү һәм фикерне туплау, концентрация — үзеңне дисциплинага салуның төп алымнары.
Стоик этикасының нигезләре киниклардан алынган, аныңча, яхшылык җанның халәтендә, хикмәт һәм үзеңне контрольдә тотуда ята. Стоик этикасы «Акыл илткән юлдан бар» дигән кагыйдәгә басым ясый. Димәк, кеше ялкынлы теләкләреннән азат булырга тиеш. Монда шуңа игътибар итәргә кирәк: борынгы чорларда «көчле теләк, дәрт» сүзе «газаплану» яки «җәфа чигү» дигәнне аңлаткан, димәк, сүз тышкы хәлләргә пассив реакция турында бара. Гадәттә «дәрт, көчле теләк» дип тәрҗемә ителә торган pathos (күплек санда pathe), propathosяки инстикт реакциясе (мәсәлән, физик куркыныч янаганда кинәт агарыну һәм калтырау) һәм стоикларның хикмәтен аңлата торган eupathos арасында аерма бар. Эупатия (eupatheia) — дөрес фикер йөртү нәтиҗәсендә барлыкка килгән хисләр, ә дәрт-көчле теләкләр исә ялгыш фикерләү аркасында туалар.
Стоиклар apatheia (ἀπάθεια; «дәртсез») яки акылның тынычлыгы аша газаплардан азат булу турында сөйләгәннәр ; акыл тынычлыгын алар борынгы мәгънәдә, ягъни объектив булу яисә «саф фикер йөртү» һәм тормышның авырлыкларына да, җиңеллегенә дә ис китмичә карау дип аңлаганнар.
Стоиклар өчен акыл ул мантыйкны куллану гына түгел, ә табигать процессларын — һәрнәрсәнең асылында булган логосны, яисә универсаль, гомуми акылны да аңлау. Акыл һәм игелеккә туры китереп тормыш итү, аларның фикеренчә, Галәмнең илаһи тәртибе белән һармониядә булып, уртак акылны һәм барлык кешеләрнең әһәмиятен танып яшәү була.
Стоик фәлсәфәсенең дүрт кардиналь игелекләре Платонның өйрәтмәләреннән (Дәүләт IV. 426-435) алынган:
Сократка ияреп, стоиклар да бәхетсезлек һәм явызлыкның сәбәбе кешеләрнең табигать сорауларында надан булуларында дип санаганнар. Әгәр кемдер миһербанлы булмаса, бу аның үзенең универсаль акылын белмәве аркасында гына, шуңа күрә ул миһербанлыктан читләшә. Димәк, явызлык һәм бәхетсезлектән котылу өчен стоик фәлсәфәсен кулланырга кирәк: үзеңнең фикер сөрешеңне һәм тәртибеңне тикшерергә һәм аларның табигатьнең гомуми акылыннан кайсы урында аерылуын белергә кирәк.
Стоиклар, әгәр дә авыр шартлар аркасында хикмәтле кеше игелекле тормыш алып бара алмый башласа, суицид, ягъни үзеңне үтерүне рөхсәт иткәннәр. Плутарх фикеренчә, тирания астында гомер кичерүне кабул итү Кече Катонның стоик буларак «үзе белән килешүен» (constantia) куркыныч астына куяр иде һәм аның мактаулы әхлакый сайлауга килү иреген бозар иде (Катон Цезарьнең хакимлеге белән килешмичә үзен үтергән). Кеше авырту яки авырудан газап чиккән очракта суицид аклана ала, ә башка очракларда ул иҗтимагый вазифалардан качу буларак кабул ителергә тиеш була.
“Битараф әйберләр” тәгълиматы
Фәлсәфә теле белән әйткәндә, «битараф булган» әйберләр әхлакый канунны куллану мөмкинлегеннән читтә торалар — алар әхлакый максатларга таба алып та бара алмыйлар, комачаулый да алмыйлар. Әхлакый канун тарафыннан таләп ителми яки тыелмый торган, әхлакка йогынты ясамый торган гамәлләр әхлакый яктан битараф гамәлләр дип аталалар. Битараф (ἀδιάφορα, адиафора) әйберләр тәгълиматы стоиклыкта игелек белән бозыклыкны (καθήκοντα, катекон, «уңайлы гамәлләр», яки табигать белән тиңдәшле гамәлләр; һәм ἁμαρτήματα, хамартемата, ялгышлар) капма-каршы кую аркасында килеп чыккан. Бу дихотомия аркасында объектларның зур бер сыйныфы теге яки бу якка билгеләнмичә калган, нәтиҗәдә аларны битараф дип атый башлаганнар.
Ахыр чиктә битараф әйберләрнең өч ассыйныфын уйлап чыгарганнар: табигатькә ярашлы рәвештә яшәргә булышканга күрә хуплана торган әйберләр; моңа комачаулаганга күрә читләшергә кирәк булган әйберләр; таррак мәгънәдә битараф булган әйберләр. Адиафора мәсләге киниклар арасында да таралган була. Филипп Меланхтон Яңарыш чорында битарафлык тәгълиматын кайтара.
Рухи күнегүләр
«Уйланулар» дигән хезмәтендә Марк Аврелий шундый гамәлләрнең кайберләрен искә ала. Мәсәлән, II китапта шундый юллар бар:"Иртә таңнан үзеңә әйт: Мин бүген рәхмәтсез, усал, сатлык, көнчел, ярдәм кулы сузмый торган кешеләрне күрәчәкмен. Чын яхшылыкны бөтенләй белмәүче һәм авыручыларны… Аларның берсе дә миңа зыян сала алмас, бер кеше дә мине начар юлга алып керә алмас, мин дә кардәшемә ачулана яки аңа нәфрәт саклый алмам; чөнки без бу дөньяга бергә хезмәт куяр өчен килдек." Аврелийга кадәр Эпиктет та үзенең «Әңгәмәләр»ендә гамәлләрнең өч төрен аерып күрсәткән: фикер йөртү, теләк һәм хирыслык. Француз фәлсәфәчесе Пьер Адо фикеренчә, Эпиктет бу өч төрле гамәлне мантыйк, физика һәм этика белән тиңләштергән. Адо язганча, «Уйланулар»да «Һәрбер максима бу бик тә характеристик topoi (ягъни гамәлләрнең) берсен, яки икесен, яисә өчесен дә үстерә».
Шеймус Мак Суибн рухи күнегү практикаларын рефлексия практикасына йогынты ясаучылар буларак тасвирлаган. Робертсонның «Когнитив-биһевиораль терапия фәлсәфәсе» дигән китабында стоикларның рухи күнегүләре һәм заманча когнитив биһевиораль терапия арасында охшашлыкларны җентекләп тасвирлый.
Стоиклар шулай ук юанычлы орацияләре белән дә данлыклы. Алар әдәбиятта consolatio традициясенең бер өлеше булганнар. Сенека язган шундый өч юаныч әлегәчә сакланган.
Иҗтимагый фәлсәфә
Стоиклыкны аерып торучы бер үзенчәлек — космополитизм: барлык кешеләр дә бер гомуми рухның чагылышлары, һәм алар барысы да бер-берсен туганнарча яратып, кирәк чакта ярдәм кулы сузарга әзер булып яшәргә тиешләр. «Әңгәмәләр» дигән хезмәтендә Эпиктет кешеләрнең үзара мөнәсәбәтләре турында болай дип яза: «Һәр адәми зат беренче чиратта үз җәмәгатенең ватандашы; әмма шул ук вакытта ул иләһләр һәм кешеләрнең бөек шәһәренең бер әгъзасы да, бу шәһәр белән чагыштырганда, сәяси кала бер күчермә генә». Бу фикер Синоплы Диоген белән аваздаш яңгырый, билгеле булганча, ул болай дигән: «Мин Афиналы яки Коринфлы түгел, мин дөнья ватандашы».
Стоиклар фикеренчә, байлык һәм дәрәҗә иҗтимагый мөнәсәбәтләр өчен әһәмияткә ия түгел. Киресенчә, кешелекнең кан-кардәшлеге һәм барлык кешеләрнең дә табигый тигезлеге мөһимрәк. Стоиклык грек-рум дөньясында иң йогынтылы фәлсәфә мәктәбенә әйләнгән, аның тарафдарлары арасында Кече Катон һәм Эпиктет кебек атаклы язучылар һәм шәхесләр булган.
Стоиклар колларга карата мәрхәмәтле булуны алга сөргәннәр. Сенека әйткән: «Мәрхәмәт илә шуны истә тот: син кол дип атый торган кеше шул ук орлыктан чыккан, шул ук күккә карап елмая, синең кебек үк сулый, яши һәм үлә».
Хәзерге заманда кулланылыш
«Стоик» сүзе халыкара лексикада (шул исәптән, инглиз һәм рус телләрендә) авыртуга, газапка, ләззәткә, хәсрәткә яки шатлыкка битараф булган кешене аңлата. «Хисләрен тыя яки сабырлык белән кичерә торган кеше» мәгънәсендә бу сүз беренче тапкыр 1579 ел да исем сүз төркемендә һәм 1596 ел да беренче тапкыр сыйфат сүз төркемендә кулланыла. «Эпикурейча» дигән төшенчәдән аермалы буларак, Стэнфордның Фәлсәфә энциклопедиясендә әйтелгәнчә, «инглиз телендәге “стоикларча” сыйфаты сүзнең фәлсәфи килеп чыгышы турында ялгыш фикер тудырмый».
Купно (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Купно  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Дамри (Марна)
Дамри — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Игорь Мусатов
Игорь Мусатов (Игорь Максимович Мусатов,, — , ) — Россия һоккейчесе (һөҗүмче), яшьләр арасында дөнья чемпионатының көмеш призчысы (2007).
Рамашки (Шчучынский районы)
Рамашки  (Рамашкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кащор
Кащор — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызылъяр (Архангель районы)
Почта индексы — 453034, — 80203804003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 127 кешенең яшәве мәгълүм.
Сул Хады-Яха
Сул Хады-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хейги-Яха елгасының сул ярына тамагыннан 99 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Османлы (Көрфез)
Османлы (Osmanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Көрфез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бырдоква
Бырдоква — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бүюклиман (Вакфыкебир)
Бүюклиман (Büyükliman) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Вакфыкебир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 250
NGC 250 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(18255) 4188 T-2
(18255) 4188 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4188 T-2» саналган.
Әхмәт (Аксубай районы)
Әхмәт — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Боровске-Цибори
Боровске-Цибори — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Әхмәт (Аксубай районы)
Халык саны — 83 тирәсендә. Почта индексы — 423063.
Боровске-Цибори
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әхмәт (Аксубай районы)
Тарих
1930-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Азат Мусин
Азат Мусин (Азат Фаяз улы Мусин,, — , ) — Россия регбичесе (һөҗүмче), Россия чемпионы (2016, 2017), Россия кубогы иясе (2016, 2017).
Ибраһим Мурзин
Ибраһим Хөсәен улы Мурзин (, — 1945 елның 7 декабре, ) — Бөек Ватан сугышында катнашучы. Советлар Берлеге каһарманы (1945).
Тормыш юлы
158 нче гвардия артиллерия полкының (78 нче гвардия укчылар дивизиясе, 5 нче гвардия армиясе, 1 нче Украина фронты) орудие командиры. Гвардия өлкән сержанты Мурзин 1945 елның 1 февралендә Призен бистәсе тирәсендәге Одер аша (Польшаның Бжег шәһәреннән төньяк-көнбатыштарак 8 км ераклыкта) үз коралын җибәрә һәм плацдарм өчен сугышка керә. Әлеге торак пунктны азат итүдә катнаша. Өч пулеметны бастыра һәм ротага кадәр дошман солдатларын юк итә. 1945 елның 6 февралендә батарея составында Мурзин дошманның әйләнә-тирәдән чыгарга омтылышларын чагылдыра.
ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1945 елның 10 апрелендәге Указы белән немец илбасарларына каршы көрәш фронтында командованиенең сугышчан биремнәрен үрнәк үтәгән һәм шул ук вакытта күрсәткән батырлыгы өчен гвардия өлкән сержанты Ибраһим Мурзинга Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале тапшырылып, Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.
Бөек Ватан сугышы тәмамланганнан соң, Чехословакиядә совет гаскәрләре төркеме составында хезмәт итә.
Бад-Штебен
Бад-Штебен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Ле-Мутье-Юбер
Ле-Мутье-Юбер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Баба (ай кратеры)
Баба - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 70,25 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Хоми Баба (1909—1966) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Неберджайка
Неберджайка — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Адагум елгасының уң ярыннан 66 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 6 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Варнавинск гидротөене су объектлары. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рамейки (Карэлицкий районы)
Рамейки  (Рамейкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Зигграбен
Зигграбен — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казете ди Сото (Модена)
Казете ди Сото — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете ди Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Джексон-Лейк (Колорадо)
Джексон-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джексон-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулф-Лейк (Миннесота)
Вулф-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долене (Сежана)
Долене  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кондорса
Кондорса — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Югары Ерга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Квейце
Квейце — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кортулу (Кыршеһир)
Кортулу (Kortulu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Кыршеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Атешга (Тбилиси)
Атешга (Грузин телендә:ათეშგა) — Тбилиси шәһәрендә Иске шәһәр районында, Клдисубани кварталында (Гоми урамы, 3) культ корылмасы. Дәүләт әһәмиятендәге архитектура һәйкәле статусына ия (2017). . Дөньяда иң төньяк һәм Грузиядә бердәнбер Зәрдөштлек гыйбадәтханәсе булып санала. Атама фарсы теле сүзләре Атеш кяде — «ут гыйбадәтханәсе» кушылмасыннан барлыкка килгән. Хәзерге вакытта бинага торак йортлар аша килү авыр булып тора.
Тарихы
Бу урында борынгы заманда утка табынучылар (азерпәрәстләр) гыйбадәтханәсе торган дип санала, мөгаен ул V—VII гасырларда фарсы хөкеме вакытында корылган булган. 1720-енче елларда монда мәчет корылган булган, ул 1735 елда төрекләр хөкеме бетерелгәннән соң җимерелгән булган. Хуҗалык бинасы буларак корылган булган. Хәзерге вакытта хәрабә халәтендә тора. 2007 елда Норвегиянең Мәдәни Мирасы Идарәсе тарафыннан бина консервациясе буенча эшләр финансланган булган, пластик түбә корылган булган.
Яр Чаллы мөселман яшьләр үзәге "Җәүһәр" дуслар берләшмәсе
right|270px Яр Чаллы мөселман яшьләр үзәге "Җәүһәр" дуслар берләшмәсе
Дизи (Марна)
Дизи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Амгу
Амгу (Амгу) — Диңгез буе краеның Терней районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 0,72%.
(18256) 4195 T-2
(18256) 4195 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4195 T-2» саналган.
Чаливендрапалем
Чаливендрапалем Һиндстанда Андһра Прадеш штатында Кришна районында Канкипаду мандалында урнашкан авыл.
Вазово
Вазово — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казете ди Спяно (Терамо)
Казете ди Спяно — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казете ди Спяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Куркоцин
Куркоцин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борок (Польша)
Борок  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зигендорф
Зигендорф — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бүюклү (Теккекөй)
Бүюклү (Büyüklü) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Теккекөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бабакин (ай кратеры)
Бабакин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 19,15 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Георгий Николаевич Бабакин (1914—1971) хөрмәтенә бирелә.
Камыш (Чиләбе өлкәсе)
Камыш (Камышевка) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Бад-Эндорф
Бад-Эндорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Камыш (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Бад-Эндорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камыш (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (17%), башкортлар (80%).
Византя-Менестиряске
Византя-Менестиряске — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Cул Хетта
Cул Хетта — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/НАДЫМ/161    кушыла. Елга озынлыгы 357 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Османпазар (Гөнен)
Османпазар (Osmanpazar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ленжевр
Ленжевр — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
HD209459
HD209459 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
NGC 251
NGC 251 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Экли (Колорадо)
Экли  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Степинские
Степинские (Степинские) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Квейце-Нови
Квейце-Нови — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Абазаллы
Абазаллы (Abazallı ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Рамейкишки
Рамейкишки (Рамейкішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лаванасура
Һинд дине эпосы Рамаянада Лавнсура Рама Ходаеның энесе Шатругһна тарафыннан үтерелгән Ракшаса (шәйтан) булган.
Кереш
Рама хөкеме вакытында күпчелек урыннарда тынычлык урнашкач, Лаванасура гаепсезләрне җәзалавын һәм олы фикер ияләренең күп корбаннарын төрлечә җимерүен дәвам иткән. Аның тарафыннан күп патшалар җиңелгән булган һәм алар куркан булганнар. Шулай итеп, бер көнне максатлары аларны яклау белән Чьявана олы фикер иясе (Бхригуның токымы) җитәкчелегендә олы фикерләр ияләре төркеме Мадхуванга Рама Ходайны бөтен юлны узган. Лавана Мадху дигән Ракшасалар патшасы улы булган. Мадху брахманнарга юмарт һәм яхшы мөнәсәбәтле, бик олы булган, Дэвалар белән шәхси дуслык ясаган һәм шулай итеп Асуралар һәм Дэвалар арасында тынычлык булган. Илаһлар аның белән шулкадәр канәгать булган ки, аңа Шива Ходае яклау өчен үзенең өч-япьле сөңгесен биргән. Мадху сарай төзегән һәм урынны Мадһупури дип атаган (мөгаен, ул хәзер Матхура дип атала). Мадхуның Лавана дигән угылы булган, аның хасиятләре әтисенекенә капма-каршы булган.
Балачагы
Лавана шулкадәр явыз булган ки ул бала чагында ул уйнаган дусларын кыйнаган, үтергән һәм ашаган. Мадху өч япьле сөңгесен кертеп бөтен нәрсәне улына биргән һәм хурыннан океанга баткан. Икшваку династиясеннән (Мандхата дигән патша булган, ул Икшваку династиясенең токымы булган. Мандһата патшасы бөтен планета белән идарә иткән, һәм ул шулкадәр горур булып киткән ки, күк белән дә идарәсе килгән. Шулай итеп ул Индрага я патшалыкны үзенә бирергә, я аның белән сугышырга чакыру ясаган. (Индра шулай дип әйткән: “Әгәр дә Сез Җирдә барлык шәхесләрне җиңсәгез, мин патшалыгымны сиңа бирермен”. Лаванасура (Мандхата патшаның армиясен өч япьле сөңге белән җиңгән. Моны ишетеп Ходай Рама ул олы фикер ияләрен һәм Мадхупури патшалыгын яклаячак дип вәгъдә биргән.
Сугыш
Лавана ашарына көн саен хайваннарны аулаганнан соң өйгә кайткач, Шатругхна аны сугышырга чакырган. Лавана бу чакыруга бик бәхетле булган, чөнки бу аның татлы ризык ашау булган. Лавана күп агачларны тамырыннан өзгән һәм аларны Шатругхнага ташлаган һәм зур сугыш башланган. Соңрак Шатругхна Рама аңа биргән (Ходай Вишну тарафыннан Мадһу һәм Кайтабханы үтерү өчен кулланылган) махсус укны алып куйган. Шатругхна җәясенең кылын тарткач, бөтен Галәм калтырый башлаган. Ул Лавананы нәкъ йөрәгенә тормыш сулышын алып бәргән. Рама шуннан соң Шатругхнаны Мадһупур патшасы итеп билгеләгән һәм ул шунда берничә ел хөкем иткән.
Гадли (Миннесота)
Гадли  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гадли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18257) 4209 T-2
(18257) 4209 T-2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4209 T-2» саналган.
Дженеси (Колорадо)
Дженеси  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дженеси халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веселец (Разград өлкәсе)
Веселец  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Долений Подборшт (Мирна Печ)
Долений Подборшт  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Борсукувка
Борсукувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казете ди Фуно (Болонья)
Казете ди Фуно — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.