cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Югары Шарда
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кавтора (кратер)
Кавтора — Венера планетасының -59°N, -23.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 9,8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кавтора кратеры әфган хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Моллакенди (Элазыг)
Моллакенди (Mollakendi) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Кампопальиюоло (Фрозиноне)
Географиясе
Кампопальиюоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Загорье-об-Сави
Загорье-об-Сави — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беляни-Вонси
Беляни-Вонси — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Средно-авыл (Варна өлкәсе)
Средно-авыл  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Журешть
Журешть — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2152) Ганнибал
(2152) Ганнибал  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 19 ноябрендә Пауль Вильд тарафыннан Циммервальд обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 WK» саналган.
345 (сан)
345 (өч йөз кырык биш) - 344 белән 346 арасындагы натураль сан.
Бәдри Мәмбәтколов
Мәмәтколов Бәдри Мөҗәвир улы (1 май, 1911 ел — 20 сентябрь, 1999 ел) — педагог, 1963-1972 елларда Сибай педагогия училищесы директоры. 1939-40 еллардагы совет-фин һәм Бөек Ватан сугышларында катнашучы. Ленин (1960), 1нче дәрәҗә Ватан сугышы (1985), Кызыл Йолдыз (1942, 1943, 1963) орденнары кавалеры. Сибай каласы, Баймак каласы һәм Баймак районының мактаулы гражданы.
Биографиясе
Бәдри Мөҗәвир улы Мәмәтколов 1911 елның 1 майында Ырынбур губернасының Орск өязе (хәзерге Башкортстанның Баймак районы) Темәс авылында туган.
Атасы Беренче дөнья сугышында һәлак була. 1925 елда башлангыч мәктәпне, дүрт елдан Темәстәге педагогик юнәлештәге II баскыч мәктәптә белем ала.
1929-1931 елларда авыл хуҗалыгын коллективлашу компаниясендә актив катнаша. Бу елларда ул педагогик хезмәт юлын башлый. 1930-1934 елларда башлангыч синыфтарза укыта. Кызыл Армияда хезмәт итеп кайткач, мәгариф бүлегендә эшли. Элек инспектор, ары мөдир вазифасын башкара. 1940 елда Совет-фин сугышында катнаша.
1941 елның августында тагын хәрби хезмәткә чакырыла һәм фронтка озатыла. Билгеле 112-нче Башкорт атлы дивизиясенең Таһир Кусимов җитәкләгән 275-нче полкның 2-нче эскадроны командиры булып хезмәт итә.
Башкорт атлы дивизиясенең беренче бәрелеше Курск өлкәсе Тербуны—2 тирәсендә 1942 елның 2-8 июлендә була. Дивизия Брянск фронты 8-нче атлы корпусы составында сугыша. Хәрби частьлар килеп җитүгә дошман Олом елгасының уң ярында яхшы ныгытылган оборона булдыра. Елга яры шулкадәр текә, тайгак була, куаклык белән капланган, ә кавдивизия чачлары елганың сул ярында, ачык һәм тигез җирдә, урнашкан. Немецлар елга аша чыга башлыйлар, аларның төп сынык Кусимовның 275-се полкына юнәлтелә, каты сугыш башлана. Бу кискен вакытта Мәмәтколов эскадроны хәрби бирем ала: күз белән сиздермичә елганың уң ярына чыгырга һәм тылдан немецларга һөжүм итергә, немецлар өчен һөҗүм бөтенләй көтелмәгән була, зур югалтулар белән немецлар чигенергә мәҗбүр булалар.
Бу бәрелештә эскадрон командиры Мәмәтколов яралануына карамастан, яугирләре белән җитәкчелек итүен дәвам итә. Кыска бәрелештән соң эскадрон фашистларның тылына төпкәрәк ана һәм аларның төп көчләренә һөҗүм итә. Әлеге алышта күрсәткән батырлыгы өчен Бәдри Мәмәтколов «Кызыл Йолдыз» орденына лаек була.
Эскадрон командиры, иссез рәвештә, вакытлыча немец тылында ятып кала:
"«Кирәк була калса, әгәр немецлар якын килсә, немецны һәм үземне үтерәм, тереләй әсирлеккә бирелмәм, дип мин пистолетта ике патрон калдырдым»", — дип яза үзенең хатирәләрендә Б. Мәмәтколов. Яралы командирын яугирләр яу яланыннан табып алып, хәрби госпитальгә озаталар. Батыр яугирнең бу соңгы алышы була.
1963 елда яңа ачылган Сибай педагогия училищесына директор итеп тәгаенләнә. Ул биредә 1972 елга кадәр эшли.
1999 елда үлә. Сибай шәһәре зыяратында җирләнгән. Баймак һәм Сибай калаларында аның исемен йөрткән урамнар бар.
Чахорово (Великопольское воеводалыгы)
Чахорово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марковская (Ичетовкины авыл җирлеге)
Марковская (Марковская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Мурвиль-От
Мурвиль-От — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Марковская (Ичетовкины авыл җирлеге)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сугелди (Һарран)
Сугелди (Sugeldi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гавер (Монтана)
Гавер  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деринҗе (Милас)
Деринҗе (Derince) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бурглар
Бурглар — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оконкур
Оконкур (Hauconcourt) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Савиньи-Пуаль-Фоль
Савиньи-Пуаль-Фоль — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Нью-Касл (Нью-Гэмпшир)
Нью-Касл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Пенкошевска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рекоаро-Терме
Рекоаро-Терме — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мамадыш тракты (Казан)
Мамадыш тракты — Казан шәһәренең Совет районында урнашкан магистраль автоюлы. Аграр урамның дәвамы булып тора. Казаннан көнчыгышка таба чыгып, шәһәр магистральләренең берсе булып тора. Исемен үз юнәлеше буенча алынган — Мамадыш шәһәренә бара.
Тарих
Тракт үз исемен 1927 елгы номерсыз норматив документ нигезендә ала.
Әйләнеп үтүче юл төзелешенә кадәр тракт көнчыгыш юнәлештәге транспорт өчен транзит булып тора һәм М7 трассасының бер өлеше булып тора.
Трактның машиналар йөри торган өлеше озак вакытлар ике полосалы була, әмма 2007 елдан реконструкция эшләре башлана. Эшләр Нокса елгасы янында күпер төзелеше белән башланган. Шулай ук юл йөрү өлешендәге яңа участоклар да формалаша.
2009 елда тракт белән әйләнеш юлы кисешкән урында ике катлы чишелеш төзү буенча актив эш алып барыла. Чишелеш 2009 елның октябрендә эшли башлый.
Реконструкциядән соң тракт һәр юнәлештә өч хәрәкәт полосасын ала, үзәк буенча яшел бүленеш полосасы төзелә. Төзелеш эшләре 2013 елда тәмамлана.
Урнашу
Мамадыш тракты көнбатыштан көнчыгышка таба Аграр урамның һәм Җиңү проспектының ике катлы чишелешеннән 6 км ераклыкта уза. Тракт юл чишелеше янындагы әйләнеч юлда (сулдан), Питрәчкә бару юлында (турыдан-туры) һәм М7 трассасында (уңга) тәмамлана.
Транспорт
Тракт буенча 71 шәһәр автобусы һәм 106с, 109с, 302, 305, 317 шәһәр яны автобуслары йөри.
Кингсбери (Невада)
Кингсбери  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кингсбери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алыҗ
Алыҗ (Alıc ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Загориця-над-Камником
Загориця-над-Камником — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моллакент (Буланык)
Моллакент (Mollakent) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Буланык илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 2212
NGC 2212 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кече Черг
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
346 (сан)
346 (өч йөз кырык алты) - 345 белән 347 арасындагы натураль сан.
(2573) Ханну Олави
(2573) Ханну Олави  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Беляни-Жилаки
Беляни-Жилаки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Келеа (кратер)
Келеа — Венера планетасының -8.9°N, -25.6°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 24,5 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Келеа кратеры хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Андрей Назаров
Биографиясе
Андрей Геннадьевич Назаров 1970 елның 28 апрелендә Башкорт АССРның Баймак шәһәрендә туган.
1995 елның маенда Казакъ дәүләт идарә итү академиясеннән (элеккеге Алматы халык хуҗалыгы институты) «Сәүдә һәм җәмәгать туклануының иктисады һәм идарә итү» һөнәре буенча, 2002 елда Башкортстан Президенты каршындагы Башкортстан дәүләт хезмәте һәм идарә итү академиясенең «Стратегик менеджмент» бүлеген тәмамлаган.
2009 елда Магнитогорск дәүләт техник университетын «Тау машиналары һәм кораллары» факультетын тәмамлап, «Россия Федерациясендә тау машиналары һәм кораллары торышы һәм үсеш перспективалары» темасына диплом эшен яклый.
2006 елда сәяси фәннәр кандидаты була. М. А. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университетында кандидатлык диссертациясе яклый.
2011 елда Россия Федерациясенең Президенты каршындагы Россия дәүләт хезмәте академиясеннән «Юриспруденция» һөнәре буенча уңышлы белем ала.
Россия Федерациясенең кануниятенә үзгәреш кертүнең кайбер басмаларның авторы.
1998 елда 11 сайлау округы буенча Сибай Шәһәр советы депутаты итеп сайлана.
1998-2004 елларда Чиләбе өлкәсенең Магнитогорск шәһәрендә Башкортстан вәкиллеге җитәкчесе була.
2001-2006 елларда Башкорт сәүдә-сәнәгать берлегенең идарә рәисе була.
Башкорт сәүдә-сәнәгать берлегендә элемтә һәм эшкуарлыкны үстерү буенча зур эш үткәрә, эшкуарлык һәм дәүләт структуралары белән үзара эшләү нигезендә төрле оешмалар белән актив эшләне.
2003 елда Башкортстан Дәүләт җыелышы — Корылтайга депутат итеп сайлана.
2005 елда Башкортстан Эшкуарлык оешмалары ассоциациясе рәисе итеп сайлана.
2006 елның апрелендә Башкортстан Президенты каршындагы стратегик ачышлар үзәге җитәкчесе итеп тәгаенләнә.
2007 елдан 2011 елга кадәр — Россия Федерациясенең Федераль Җыелышы депутат Дәүләт Думасының бишенче чакырылыш депутаты. Федераль кандидатлар исемлеге составында «Бердәм Россия» сәяси фиркасе кушуы белән сайлаулы (3 төбәк группасы/ Башкортстан). Дәүләт Думасында Гражданлык, җинаять, арбитраж һәм процессуаль кануният буенча комитеты рәйесенең беренче урынбасары булып сайлана.
2011 елның 23 декабре — Башкортстан президентының инвестиция хезмәттәшлеге мәсьәләләре буенча махсус вәкиле.
2014 елдан алып бүгенге көнгә кадәр — «Эшлекле Россия» гомуми Россия җәмәгать оешмасы рәисе.
Россия юристлар ассоциациясенең Башкортстан төбәк бүлекчәсе рәисе.
2021 елда, Назаров белән 2021 елда булган конфликт аркасында, Александр Сидякин Беларусия Республикасында позициясен ташлап, Бердәм Россия үзәк сайлау комиссиясен җитәкли.
Камышинка (Бөре районы)
Почта индексы — ?, — ?.
Вринь-о-Буа
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.04 км².
Загориця-при-Великем Габру
Загориця-при-Великем Габру — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мустажон
Мустажон — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Старо-Оряхово
Старо-Оряхово — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ворша (Тырница кушылдыгы)
Ворша — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тырница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нью-Лондон (Нью-Гэмпшир)
Нью-Лондон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колд-Спрингс (Вошо округы, Невада)
Колд-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Колд-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Перова
Воля-Перова — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чахулець-Старий
Чахулець-Старий — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сакси-Бурдон
Сакси-Бурдон — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
347 (сан)
347 (өч йөз кырык җиде) - 346 белән 348 арасындагы натураль сан.
Бургспонхайм
Бургспонхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карайга
Карайга — Россия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Черкосовская старица елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Деринҗе (Һыныс)
Деринҗе (Derince) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(480) Ганза
(480) Ганза  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1901 елның 21 маенда Макс Вольф, Л. Карнера тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1901 GL» саналган.
Журиловка
Журиловка — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гамильтон (Монтана)
Тарихы
Гамильтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампопино (Изерния)
Кампопино — Италиянең Молизе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампопино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Моллакөй (Кастамону)
Моллакөй (Mollaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Кастамону илчесенә караган бер авыл (köy).
Алпан
Алпан (Alpan ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Олакур
Олакур (Holacourt) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,92 км².
Загориця-при-Добрничу
Загориця-при-Добрничу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ПАК-Инвест
«ПАК-Инвест» ЯАҖ — шәһәр, шәһәр яны, шәһәрара һәм заказлы автобусларда пассажирлар ташуны гамәлгә ашыручы предприятие. Татарстан Республикасының Яр Чаллы шәһәрендә урнашкан. 1991 елда «Пассажир автотранспортының җитештерү берләшмәсе» ннән бүлеп бирү юлы белән нигез салына.
Ел саен предприятие 11 миллионга якын пассажир ташый. Предприятие балансында 220 берәмлектән артык күчмә состав бар.
Предприятие эшчәнлегенең төп төрләре булып тора:
Тарих
Яр Чаллыда беренче автотранспорт предприятиесе 1945 елның декабрендә төзелә. Сугыштан соңгы елларда ул көнчыгыш Кама аръягында йөк һәм пассажирлар ташуны гамәлгә ашыручы бердәнбер предприятие була. Автотранспорт предприятиесе Актаныш, Минзәлә, Сарман һәм Зәй районнарында хезмәт күрсәтә.
Предприятиенең тиз үсеше җитмешенче елларда КамАЗ автомобиль заводы һәм автошәһәр төзелеше башлану белән башланып китә. Коллективның төп бурычы — КамАЗ, Яр Чаллы, шәһәр зонасы, Түбән Кама ГЭСы, Катыргы-кәгазь комбинаты төзелешендә тоткарлыксыз пассажирлар ташу.
1977 елда предприятие 1600 берәмлек хәрәкәттәге состав саны һәм 5,5 меңнән артык кеше эшли торган Пассажир автотранспортының җитештерү берләшмәсе (ПОПАТ) итеп үзгәртелә.
1991 елда берләшмә базасында өч мөстәкыйль предприятие — ПАТП-1, ПАТП-2 һәм Пассажир автокомбинаты төзелә (ПАК). ПАТП-1 шәһәр буенча пассажирлар ташу белән шөгыльләнгән, ПАТП-2 КАМАЗ ихтыяҗларына хезмәт күрсәткән, ә ПАК шәһәрара пассажирлар йөртүдә специальләшкән.
Хәзерге вакытта
Предприятие эшчәнлегенең төп төрләре булып тора:
Предприятие составында 3 автоколонна һәм «Автовокзал» һәм «ПАК» филиалы бар. Автоколонналар пассажирлар ташу төрләре буенча махсуслаштырылган. Ремонт комплекслары ремонт төрләре буенча махсуслаштырылган. Күчмә составның югары техник әзерлегенә ярдәм итү өчен автокомбинатта җитештерү базасы бар .
Моннан тыш, предприятие составында котельный, автомобильләргә ягулык салу станциясе, шулай ук 82 берәмлек булган хәрби типтагы автоколонна бар .
Предприятие Татарстан Республикасы территориясендә КамАЗ автомобиль техникасына техник хезмәт күрсәтү һәм ремонтлау буенча хезмәт күрсәтү өчен КамАЗ сервис үзәге сыйфатында аттестацияләнә. 2020 елга үз паркының һәм чит оешмаларның НЕФАЗ автобусларына гарантияле хезмәт күрсәтелә һәм ремонт ясала. Предприятиенең техник хезмәте катнашында автобус төеннәрен һәм агрегатларын эшләп бетерәләр, шулай ук ремонт һәм хезмәт күрсәтү буенча техник документация эшләнә .
Шәһәр яны
2013 елның ноябренә предприятие Тукай районында, шулай ук Менделеевск, Алабуга, Минзәлә һәм Түбән Кама шәһәрләрендә 9 шәһәр яны маршрутына хезмәт күрсәтә.
Шәһәрара
Предприятие Татарстан Республикасының барлык шәһәрләрендә, шулай ук түбәндәге регионнарда хезмәт күрсәтә: Киров өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Пермь крае, Самар өлкәсе, Волгоград өлкәсе һәм Сембер өлкәсе.
Заказлы
Предприятие 24 махсус заказлы шәһәр маршрутына хезмәт күрсәтә, аларның заказчылары — «КамАЗ» ААҖ, «ПК ЗТЭО» ЯАҖ, «Водоканал» ЯАҖ һәм башкалар.
Эксплуатацияләнә торган автобуслар модельләре
Кулланыла торган модельләр :
Рефронтоло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
348 (сан)
348 (өч йөз кырык сигез) - 347 белән 349 арасындагы натураль сан.
Мюре (кантон)
Мюре — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Чахурки
Чахурки — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беляни-Ярослави
Беляни-Ярослави — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
NGC 2213
NGC 2213 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Новын-Корыль-Кикя
Новын-Корыль-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Кыль-Каль-Чор елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бургшвальбах
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньюбери (Нью-Гэмпшир)
Ньюбери  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Староселец
Староселец — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Загориця-при-Долскем
Загориця-при-Долскем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Помянова
Воля-Помянова — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Никитенки (Свеча районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(4775) Ганзен
(4775) Ганзен  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1927 елның 3 октябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 TC» саналган.
Костарево
Костарево — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452474, — 80213831003.
Кече Чузик
Кече Чузик — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чузик елгасының сул ярына тамагыннан 373 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бөек Сәлҗук дәүләте
Бөек Сәлҗук дәүләте урта гасырларда яшәгән төрки-фарсы дәүләте була. Якынча 1037 елда дәүләткә нигез салына, 1080 елларда ул иң югары дәрәҗәсенә ирешә. 1194 елда таркала.
Тарих
Сәлҗук нәселенә Сәлҗук исемле бәк нигез сала (як. 1038 елда вафат).
XI гасырда Урта Азиядән Кече Азиягә үтеп кергән сәлҗук төрекләре төркиләрнең угыз тармагы вәкилләре булалар.
999 елда Саманилар дәүләте юкка чыкканга кадәр сәлҗуклар алар белән бергә Караханлылар дәүләтенә каршы көрәшер өчен иттифак корган булалар. Саманилар дәүләтенең җимерелүеннән соң Газнәвиләр дәүләте (963-1187) көчәя. Газнәвиләр фарсылашкан төрки мәмлүкләр (коллар) булалар.
Сәлҗуклар Газнәвиләрләрне XI гасырның беренче яртысында берничә сугышта җиңеп, аларның күп кенә җирләрен үзләренә кушалар. Шулай ук сәлҗуклар 1055 елда шигый Буилар дәүләтеннән Багдад шәһәрен тартып алалар.
1071 елда Малазгирт янындагы сугышта Альп Арслан җитәкчелегендәге сәлҗукларның Византия гаскәрләрен җиңгәннән соң, төрекләргә Кече Азиягә таба юл ачык була, чөнки Византия эчке сугышлар аркасында көчле каршылык күрсәтерлек хәлдә булмый. 1072 елда Альп Арсланның үлеменнән соң сәлҗуклар Кече Азиягә күчешләрен башлыйлар.
Соңрак сәлҗуклар биләмәләрен тагын да киңәйтәләр. Аларның дәүләтләре көнчыгышта Кытай белән, көнбатышта Византия белән чиктәш була. Альп Арсланнан соңгы идарәче Мәлик Шаһ I заманында дәүләтнең башкаласы Тәһранга күчерелә. Мәлик Шаһ I заманында Сәлҗук дәүләте үзенең иң югары ноктасына ирешә.
Мәлик Шаһ Iнең 1092 елда үлеменнән соң аның бертуганы һәм уллары дәүләтне бүлешәләр. Нәтиҗәдә берничә төрек дәүләте пәйда була.
Күпсанлы сәбәпләр (Тәре яулары, бүлгәләнү һ.б.) аркасында Сәлҗук дәүләте үз көчен югалта һәм 1194 елда Харәзм дәүләте һөҗүме астында ахыргача юкка чыга.
Кресент-Велли (Невада)
Кресент-Велли  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Доншри
Доншри (Donchery) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западный Седан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 27.360 км².
Кресент-Велли (Невада)
Географиясе
Кресент-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарди-лез-Епири
Сарди-лез-Епири — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
349 (сан)
349 (өч йөз кырык тугыз) - 348 белән 350 арасындагы натураль сан.
Бембново
Бембново — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Деринҗе (Антакья)
Деринҗе (Derince) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мюре (Франция)
Мюре — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Сугечер (Өзалп)
Сугечер (Sugeçer) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Өзалп илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Амсар (Губа)
Амсар  (Amsar ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Загориця-при-Ровах
Загориця-при-Ровах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Шукша
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эпидермоидлы киста
Эпидермоидлы (кератин) кисталар сирәк очрый. Бу очракта еш "майлы киста" атамасы нәзакәтсез санала, чөнки бу кисталар күпкатламлы яссы мөгезләнүче эпителий белән капланган һәм майлы сыекчадан кала анда кератин бар. Эпидермоидлы кисталар өске эпидермис яралану яки операция вакытында керү нәтиҗәсендә ясала; сирәгрәк алар эмбриональ чорда эмбриональ тоташу сызыклары буенча формалаша.
1.            Гистология. Дермада күпкатламлы яссы эпителий белән капланган, кератин тулган куышлыкны билгелиләр (рәс. 4. 4a).
2.             Билгеләре
•    Өстә яки тире астында урнашкан тыгыз, түгәрәк, хәрәкәтчән ясалу (рәс. 4. 4б).
3.     Дәвалау марсупиализация яки ясалуны кисеп алудан тора.
Кампопияно (Җенова)
Кампопияно — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампопияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ривамонте-Агордино
Ривамонте-Агордино — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(2211) Хануман
(2211) Хануман  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1951 елның 26 ноябрендә Лиланд Э.Каннингем тарафыннан Маунт-Вилсон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1951 WO2» саналган.
NGC 2214
NGC 2214 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Воля-Попова
Воля-Попова — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гардин (Монтана)
Гардин  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.
Цейс бизе кистасы
Цейс бизе кистасы — кабакның алгы кырыенда зур булмаган тонык киста (рәс. 4. 5a).
Гардин (Монтана)
Тарихы
Гардин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Попова
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кхадако (кратер)
Кхадако — Венера планетасының -54.2°N, -139.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,4 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кхадако кратеры ненец хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Оллен (Мозель)
Оллен (Holling) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,86 км².
Стефан-Караджа (Варна өлкәсе)
Стефан-Караджа  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чач (Великопольское воеводалыгы)
Чач  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
350 (сан)
350 (өч йөз илле ) - 349 белән 351 арасындагы натураль сан.
Журка (Румыния)
Журка — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буртшайд (Хунсрюк)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инкаш (Тырница кушылдыгы)
Инкаш — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тырница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Загориця-при-Чатежу
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньюингтон (Нью-Гэмпшир)
Ньюингтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Найу
Найу — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Инкаш (Тырница кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ньюингтон (Нью-Гэмпшир)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Молламустафа (Сэлим)
Молламустафа (Mollamustafa) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сэлим илчесенә караган бер авыл (köy).
Кристал-Бей (Невада)
Кристал-Бей  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кристал-Бей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бембнувко
Бембнувко — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Риволи-Веронезе
Риволи-Веронезе — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
(3257) Ганзлик
(3257) Ганзлик  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 15 апрелендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 GG» саналган.
Юрий Пустовгаров
Пустовгаров Юрий Леонидович (8 ноябрь 1964 ел) — дәүләт һәм хуҗалык эшмлеклесе. 2006-2016 елларда Башкортстан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбасары — Башкортстан Республикасының сәнәгать, инвестиция һәм инновация сәясәте министры, 2018 елдан Казан вертолет заводының идарәсе директоры. Башкортстан Республикасының 5-нче чакырылыш (2013-2018) Дәүләт Җыелышы — Корылтай депутаты. Башкортстан Республикасының атказанган машина эшләүчесе (2005).
Биографиясе
Юрий Леонидович Пустовгаров 1964 елның 8 ноябрендә Башкорт АССР-ының Белорет шәһәрендә туган. 1981 елда урта белем алганнан соң Г. И. Носов исемендәге Магнитогорск тау-металлургия институтына укырга керә. Бу югары техник уку бинасын «кара һәм төсле металларны коеп шкәртү» һөнәре буенча 1986 елда уңышлы белем ала. 2011 елда шушында ук «инновация менеджменты» һөнәре буенча яныннан торып икенче югары белем ала.
Яшь белгеч юллама белән Уфа моторлар эшләү җитештерү берекмәсен эшкә җибәрелә һәм үзаллы хезмәт эшмәкәрлеген 1986 елның авгусында инженер-технолог булып башлый. 1993 елга кадәр биредә цех начальнигы урынбасары, технологик бюро начальнигы була.
Предприятиеләре үзгәртеп корулар белән бәйле 1993 елда «Уфа моторлар эшләү җитештерү берекмәс» ачык акционерлар җәмгыятенең цех начальнигы итеп тәгаенләнә.
Киләсе 2006 елга тиклемге хезмәт эшмәкәрлеге чорында җәмгыятьнең исәп-икътисад бүлеге начальнигы, берекмәнең генераль директоры урынбасары, сәүдәгәрлек буенча директоры, техник директоры һәм генераль директоры була.
2006 елда Юрий Пустовгаров Башкортстан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбасары — Хөкүмәт министры һәм бер вакытта Башкортстан Республикасының икътисади үсеш һәм сәнәгать министры итеп тәгаенләнә. Башкарма кул органнары структурасын камилләштерү буенча үтә торган чараларга ярашлы шул ук елда ул Башкортстан Хөкүмәтенең Премьер-Вәзир урынбасары — Хөкүмәт министры һәм бер вакытта Башкортстан Республикасының сәнәгать һәм инновация сәясәте министры итеп куела һәм бу вазифада 2009 елга кадәр эшли.
2009-2016 елларда ул Башкортстан Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбасары — Хөкүмәт министры — Башкортстан Республикасының сәнәгать һәм тышкы икътисади бәйләнешләр министры була. Юер ук вакытта 2011 елның апреленнән 2015 елның декабренә чаклы Башкортстан Республикасының Сәүдә-сәнәгать палатасы президенты вазифасын да башкара.
2016 елның 18 декабрендә Юрий Пустовгаров Күмертау авиацион җитештерү предприятиесенең идарәче директоры итеп тәгаенләнә һәм бу эшне 2018 елның февраленә кадәр башкара.
2018 елның 6 февраленнән — «Казан вертолет zone» ачык акционер җәмгыйәтенең директорлар советы карары белән җәмгыятьнең идарәче директоры итеп тәгаенләнә һәм бүген дә шул вазифада эшли.
2005 елда сәнәгать өлкәсе эшмәкәренә «Башкортстан Республикасының атказанган машина эшләүчесе» дигән мактаулы исем бирелә, ул Россия машина эшләүчеләр берлегенең «Мактаулы хезмәт өчен» медале белән бүләкләнә. Киләсе елларда Академик А. Н. Туполев медаленә һәм ССРБ Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсе (ВДНХ) медаленә лаек була, 2012 елда аңа «Уфа моторлар эшләү җитештерү берекмәс» ачык акционерлар җәмгыятенең «Мактаулы машина эшчесе» исеме бирелә.
Артём Алиханьян
Артём Исаакович Алиханьян (Արտեմ Իսահակի Ալիխանյան; 1908 елның 11 [24] июне, Тифлис, Россия империясе — 1978 елның 25 феврале, Мәскәү, ССРБ) — әрмән совет физигы, ССРБ Фәннәр академиясенең әгъза-мөхбире (1946), Әрмән ССР Фәннәр академиясе академигы (1943). Физиклар мәктәбен (В. П. Джелепов, П. Е. Спивак, Г. М. Гарибян, Н. М. Кочарян, А. О. Вайсенберг, В. Г. Кириллов-Угрюмов, М. С. Козодаев һ. б.) оештыра. Ленин премиясе лауреаты (1970), ике тапкыр Сталин премиясе лауреаты (1941, 1948).
Абрам Исаакович Алихановның туган абыйсы.
Тормыш юлы
Артём Алиханьян Тифлиста әрмән гаиләсендә туа. 1931 елда Ленинград университетын тәмамлый. 1927—1941 елларда ССРБ Фәннәр академиясенең Ленинград физика-техник институтында эшли. 1943—1973 елларда — Ереван физик институты директоры һәм Ереван университеты кафедра мөдире. 1946—1960 елларда шулай ук Мәскәү инженер-физик институтының атом-төш физикасы кафедрасын һәм ССРБ Фәннәр академиясенең физик институтының элементар кисәкчәләре лабораториясен җитәкли.
Фәнни эшчәнлек
Артём Алиханьянның хезмәтләре атом-төш физикасына, галәм нурлар физикасына, тизләтү техникасына, гади кисәкчәләр физикасына багышланган.
1934 елда ВСНХ каршындагы дәүләт физик-техник институтында фәнни-тикшеренү төркеменә керә (Борис Джелепов, Абрам Алиханов һәм Артём Алиханьян), алар 1934 елда беренчеләрдән булып ясалма радиоактивлык күренешен күзәтәләр.
Шул ук елны Абрам Алиханов (абыйсы) һәм Михаил Козодаев белән бергә дулкынланган ядрә энергиясенең эчке конверсиясе нәтиҗәсендә электрон-позитрон парның барлыкка килүен ачыклый. 1936 елда Абрам Алиханов һәм Лев Арцимович белән бергә электрон һәм позитронны аннигиляцияләгәндә энергия һәм импульс саклануын эксперименталь рәвештә раслый.
Галәм нурланышы составында тиз протоннарның интенсив агымын, протоннарның тиз нейтроннар белән интенсив генерациясен ачкан, яңа типтагы яңгырларны ачкан — «тар яңгырлар», мюон белән протон массасы арасындагы арада масса булган кисәкчәләр барлыгы турында беренче күрсәткечләр ала, галәм нурланышы составында күп сандагы тотрыксыз кисәкчәләр булу идеясен тәкъдим иткән.
Ирле-хатынлы Жолио-Күри ясалма радиоактивлыкны ачканнан соң, Артём Алиханьян хезмәткәрләре белән беренче ясалма радиоактив элементны — тискәре электроннарны чыгара торган кремний ачалар. Л. Арцимович бәяләвенчә, бу ачылыш электроннарның бета-таркалышында чыгарыла торган заряд билгесенең нәрсә белән билгеләнүен аңларга мөмкинлек бирә.
Партиясез. 1955 елда «Өч йөз хат»ка кул куя. Физик, диссидентлык хәрәкәтендә катнашучы Юрий Орловны хуплый, Андрей Сахаров белән Елена Боннэр өчен Әрмәнстанга сәфәр оештыра , сәнгать осталары (Мартирос Сарьян, Арутюн Галенц, Минас Аветисян) белән тыгыз элемтәдә тора, Михаил Зощенко, Дмитрий Шостакович һәм Лев Ландау белән дус була.
Ул Канн кинофестивале призына номинацияләнгән «Исәнме, бу мин» (1967) нәфис фильмында төп геройның прототибы булып тора.
Нуайе-Пон-Можи
Нуайе-Пон-Можи (Noyers-Pont-Maugis) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западный Седан кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.32 км².
Деринкую (Ментеше)
Деринкую (Derinkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ментеше илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Молль бизе кистасы
Молль бизе кистасы (апокрин тир бизе гидроцистомасы) — кабакның алгы кырыенда, кайвакыт күгәргән төсмерле, түгәрәк, авыртусыз, ачык сыекча белән тулган зур булмаган ретенцион киста (рәс. 4. 5б).
Першино (Киров)
Першино (Першино) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Чачик
Чачик — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Першино (Киров)
Халык
Халык саны динамикасы:
Чачик
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Першино (Киров)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Мордвиновка (Бөре районы)
Мордвиновка — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Сугечти (Арапгир)
Сугечти (Sugeçti) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Арапгир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Амсар Паласа
Амсар Паласа (Amsar Palasa ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Хатун (кратер)
Хатун — Венера планетасының -40.3°N, -87.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 44,1 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Хатун кратеры төрек язучысы Михри хатун хөрмәтенә аталган.
Кампопияно (Пистоя)
Кампопияно — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампопияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мехат
Мехат — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Парабель елгасының уң ярына тамагыннан 267 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Страхил
Страхил — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заград-при-Оточцу
Заград-при-Оточцу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Просперова
Воля-Просперова — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бух (Таунус)
Бух  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Ного-Яха
Ного-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Тыдыотта елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 54 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(724) Хапаг
(724) Хапаг  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1911 елның 21 октябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1911 NC» саналган.
Индоманка
Индоманка (Зур Индоманка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кема елгасының сул ярыннан 69 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 99 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Шексна елгасыинештән Шекснинск ГЭС-ына чаклы, Аккүлде (Вологда өлкәсе ) керетеп. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә). Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ламойлл (Невада)
Ламойлл  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ламойлл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Найу (кантон)
Найу — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
352 (сан)
352 (өч йөз илле ике) - 351 белән 353 арасындагы натураль сан.
Апокрин тир бизе гидрокистомасы
Апокрин тир бизе гидрокистомасы Молль бизе кистасыннан сирәгрәк очрый, охшаш клиник күренешле, әмма аннан аермалы буларак кабакның эчке яки тышкы өлешендә урнашып кабак кырыена турыдан-туры кагылмый (рәс. 4. 5в).
Ольвен
Ольвен (Holving) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,75 км².
Искәрмәләр
Ольвен
NGC 2215
NGC 2215 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Моллаосман (Агры)
Моллаосман (Mollaosman) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (köy).
Журкуешть
Журкуешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бендзимин
Бендзимин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ньюмаркет (Нью-Гэмпшир)
Ньюмаркет  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарлем (Монтана)
Гарлем  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарлем шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заградець-при-Гросуплем
Заградець-при-Гросуплем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риезе-Пио-Икс
Риезе-Пио-Икс — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Семле
Семле — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Страшимирово
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
353 (сан)
353 (өч йөз илле өч) - 352 белән 354 арасындагы натураль сан.
Першино (Луза районы)
Першино (Першино) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.