cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нера-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дерекызык (Кестел)
Дерекызык (Derekızık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Кестел илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Броденбах
Броденбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Джевецка
Воля-Джевецка — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
292 (сан)
292 (ике йөз туксан ике) - 291 белән 293 арасындагы натураль сан.
NGC 2182
NGC 2182 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сюри (Арденны)
Сюри (Sury) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западно-центральный Мезьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.31 км².
Текумсе (Мичиган)
Текумсе  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Текумсе шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казыл
Казыл — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Латат елгасының сул ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Беднаже (Мазовия воеводалыгы)
Беднаже  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цесьле-Мале
Цесьле-Мале — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Жупелевець
Жупелевець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Никита Литовченко
Прокат җитештерү теориясе, техникасы һәм технологиясе өлкәсендә белгеч. 80-дән кичү фәнни хезмәт, шул исәптән 6 монография, шулай ук берничә уйлап табу авторы.
Биографиясе
1918 елның 30 маенда ССРБ-ның Акмола өлкәсе Новопетропавловка (хәзерге атамасы — Караҗар авылы, хәзер юк) авылында туган.
1992 елда Липецк шәһәрендә вафат була.
«Мактаулы билгесе» ордены, медальләр, шул исәптән «1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында мактаулы эшчәнлеге өчен» медале белән бүләкләнә.
Кампомаҗоре (Казерта)
Географиясе
Кампомаҗоре Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Жосань (Кебешть, Бихор)
Жосань — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мондузиль
Мондузиль — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Повельяно
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Куманово (авыл, Болгария)
Куманово  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Мешэли (Элазыг)
Мешэли (Meşeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Литчфилд (Нью-Гэмпшир)
Литчфилд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винчестер (Невада)
Винчестер  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Винчестер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәрвә (Нуриман районы)
Почта индексы — 452446, — 80245850001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 271 кешенең яшәве мәгълүм.
(1944) Ґюнтер
(1944) Ґюнтер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Дамламаҗа
Дамламаҗа (Damlamaca ) — Әзербайҗанның Гобустан районына караган авыл.
Нёфмулен (Мозель)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,93 км².
Черниговский (Башкортстан)
Черниговский — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 61 кешенең яшәве мәгълүм.
Воля-Домброва
Воля-Домброва — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рафаэль Сибат
Рафаэль Сибат, псевдоним, чын исем-фамилиясе Рафаэль Хуҗин, Рафаэль Шәйхуҗа улы Хуҗин (1946 елның 28 октябре, ССРБ, РСФСР, Киров өлкәсе, Нократ Аланы районы, Түбән Шөн — 2003 елның 15 августы, шунда ук) — язучы, 1997 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Гаяз Исхакый премиясе (2002) лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1978 елда Казанга килеп, Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры администраторы, тулай торакта тәрбияче хезмәтләрен башкара.
Кукмара районы халык театрында режиссер, Киров шәһәрендә классик көрәш буенча тренер булып эшли.
1988 елдан гомеренең соңгы көннәренә кадәр туган авылында яши. Ике ел Түбән Шөн мәдәният йортында сәнгать җитәкчесе, унөч ел Киров өлкәсендә татар телендә чыгучы «Дуслык» газетасының Нократ Аланындагы үз хәбәрчесе һәм әдәбият-сәнгать бүлеге мөдире булып эшли.
2003 елның 15 августында иртәнге дүрттә эш өстәле артында иҗат итеп утырганда йөрәге тибүдән туктый.
Иҗаты
«Көлдән күтәрелгән гөлләр» трилогиясе (2002), «Яңа тормыш» арендаторлар берләшмәсе җитәкчесе Рәфыйк Рәүфовка багышланган «Без дә җирдән күтәрелдек...» роман-монологы (2003), дүрт романнан торган «Кайту» тетралогиясе (2005) басылып чыга. Китапларда һәм газета-журналларда дөнья күргән 9 роман, 21 повесть, 12 поэма, дистәләрчә әдәби портрет, эссе, йөзләрчә әдәби тәнкыйть мәкаләләре авторы. «Дөнья әдәбиятында татар кешесе образы» темасына күләмле фәнни хезмәт яза башлый, әмма тәмамлый алмый кала.
Ивне (кратер)
Исеме
Ивне кратеры Коряклар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Левски (Варна өлкәсе)
Левски  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бройнигвайлер
Бройнигвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Неви-сюр-Луар
Неви-сюр-Луар — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Жупено
Жупено — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ершовка (Чузик кушылдыгы)
Ершовка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Чузик елгасының сул ярына тамагыннан 166 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Беднари (Мазовия воеводалыгы)
Беднари  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ершовка (Чузик кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Беднари (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
294 (сан)
294 (ике йөз туксан дүрт) - 293 белән 295 арасындагы натураль сан.
Цешикув
Цешикув — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Траверс-Сити (Мичиган)
Траверс-Сити  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Траверс-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Виргиния-Сити (Невада)
Виргиния-Сити  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Виргиния-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Повельяно-Веронезе
Повельяно-Веронезе — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 2183
NGC 2183 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Песочная (Протва кушылдыгы)
Песочная — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Протва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кампомаҗоре (Латина)
Кампомаҗоре — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампомаҗоре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Субатагы (Карасу (Сакарья))
Субатагы (Subatağı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Карасу (Сакарья) илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лопушна
Лопушна — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мондьян
Мондьян — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
28 июнь
28 июнь — Милади тәкъвимендә алтынчы айның егерме сигезенче көне. Ел ахырына кадәр 186 көн кала.
Лондондерри (Нью-Гэмпшир)
Лондондерри  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жупетинци
Жупетинци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мешэлидере (Сиирт)
Мешэлидере (Meşelidere) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Сиирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Жосань (Меджешть, Бихор)
Жосань — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4586) Гунвор
(4586) Гунвор  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6047 P-L» саналган.
Воля-Житовска
Воля-Житовска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Изакаы (кратер)
Изакаы — Венера планетасының 12.3°N, -210.8°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 10,2 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Изакаы кратеры чирмеш хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Трентон (Мичиган)
Трентон  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Трентон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дәрәкәнд (Гобустан)
Дәрәкәнд  (Dərəkənd ) — Әзербайҗанның Гобустан районына караган авыл.
295 (сан)
295 (ике йөз туксан биш) - 294 белән 296 арасындагы натураль сан.
Брокшайд
Брокшайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бежани (Польша)
Бежани  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тиле (коммуна)
Тис (This) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западно-центральный Мезьер кантонына карый.
Бежани (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вотцара
Вотцара — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Индоманка елгасының сул ярыннан 87 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Шексна елгасыинештән Шекснинск ГЭС-ына чаклы, Аккүлде (Вологда өлкәсе ) керетеп. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Любен-Каравелово
Любен-Каравелово — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цешин (Великопольское воеводалыгы)
Цешин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нёфшеф
Нёфшеф (Neufchef) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,72 км².
Искәрмәләр
Нёфшеф
Невиль-ле-Десиз
Невиль-ле-Десиз — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Старцино
Старцино — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Жупеча Вас
Жупеча Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Монес
Монес — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Позина
Позина — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нерги-Яха
Нерги-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Вэнга-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
296 (сан)
296 (ике йөз туксан алты) - 295 белән 297 арасындагы натураль сан.
Дерелер (Бафра)
Дерелер (Dereler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 2184
NGC 2184 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мешэлик (Шемдинли)
Мешэлик (Meşelik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Хаккари иле Шемдинли илчесенә караган бер авыл (köy).
Броль
Броль — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Витни (Невада)
Витни  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Витни халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майлен (Нью-Гэмпшир)
Майлен  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цик (Великопольское воеводалыгы)
Цик  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алатскиви
Алатскиви замогы (эст. Alatskivi loss, нем. Schloss Allatzkiwwi) — Эстония дәге замок,Тартума өязе, Алатскиви волосты, Алатскиви бистәсе.
Тасвирлама
Замок шул ук исемдәге күл ярында төзелгән. Аның асимметрик планы булдырылган : бер ягы икенчесеннән зуррак, берсе — бер кат, икенчесе-ике кат.
Замок тирәли 41 кечкенә ярдәмче бина урнашкан (тарихи яктан алар 57 иде: кер юу бүлмәсе, аш-су бүлмәсе, ат абзары, сарайлар, тегермән, чиркәү, зират һ.б.), йозак янындагы парк 130 гектар мәйданны били һәм Тартум өязенең иң зур паркы булып тора. Төп агачлар: имән, өрәнге якындагы юл буенда юкәләр утыртылган; күлдән тыш, паркта ике зур булмаган буа ясалган. Паркта Калевипоэг мифологик баһадирының скульптурасы тора, элек анда шулай ук Бельведер Аполлонының күчермәсе тора иде, әмма хәзер ул Кадриорг, Таллин паркына күчерелгән.
Тарихы
Замок XVI гасыр ахырында төзелгән, ә аның турында беренче искәртүләр 1601 елга карый. 1628 елда Швеция короле Густав II Адольф аны үзенең сәркәтибе Юхан Адлер Сальвиска бүләк итте. 1642 елда замок җирбиләүче Йоахим Кронманга күчә. 1753 елда замок Стакельберг гаиләсенә, 1870 елда Нолькеннар гаиләсенә күчә. 1876-1885 елларда барон Арвед Георг фон Нолькен Шотландиянең Балморал король резиденциясендә үз дизайны буенча замокны яңадан төзи.
Субатан (Тузлукчу)
Субатан (Subatan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Тузлукчу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алатскиви
Тарихы
1919 елда, Азатлык сугышы вакытында замок миллиләштерелә һәм авыл хуҗалыгы министрлыгы карамагына тапшырыла. Ул мәктәп, чик сакчылары казармасы, колхоз идарәсе, кинотеатр һәм китапханә булып хезмәт итә.
Бежевице
Бежевице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алатскиви
Тарихы
1997 елда Эстония мәдәният һәйкәлләренең дәүләт регистрына кертелде.
Кампомаҗоре I (Терни)
Кампомаҗоре I — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Воля-Жицинска (гмина Вельгомлини)
Воля-Жицинска  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Манастир (Варна өлкәсе)
Манастир  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Три-Риверс (Мичиган)
Три-Риверс  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Три-Риверс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әрәбгәдим (Гобустан)
Әрәбгәдим  (Ərəbqədim ) — Әзербайҗанның Гобустан районына караган авыл.
Захаркова
Захаркова — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Парабель елгасының сул ярына тамагыннан 227 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иранның кораллы көчләре
Иран Ислам Җөмһүриятенең кораллы көчләре биш төркемнән тора:.
Ислам инкыйлабы сакчылары корпусы биш төркемнән тора. Төркемнәрнең берсен — "Кудс Форс" төркеме. "Кудс Форс" төркемен дистә еллар дәвамында генерал Касыйм Сөләймани җитәкләгән.
2018 елда Иранның саклану бюджеты $13 млрд тәшкил итте, хәрби чыгымнар күләме белән ул дөньяда 18нче урында, дип хәбәр итә Стокһольмдагы SIPRI халыкара тикшеренү институты.
Әмма Вашингтондагы FDD (Демократияләрне яклау фонды) мәгълүматына күрә, Иранның хәрби җитәкчелеге, бигрәк тә Ислам инкыйлабы сакчылары корпусы (ИИСК), дәүләт бюджетына гына бәйле түгел.
Тарих
Иран телле мидиялеләр көнчыгыштан күчеп, җирле арий булмаган кабиләләрне (гутий, лулубей, касситлар халкын) ассимиляцияләгән.
625 — 585 б.э.к. елларда патша Увахшатре җитәкчелегендә Мидия зур Әссүрия дәүләтен басып ала, соңрак Урарту, Анатулы илләрен буйсындыра.
Мидиянең башкаласы - Экбатана шәһәре булган (бүгенге Һәмәдан).
550 б.э.к. фарсы патшасы Кир II Мидияне басып ала. Фарсылар - мидиялеләргә бик якын халык, Кир анасы - мидияле булган. Кир II явы нәтиҗәсендә Мидия Ахәменид дәүләтенә вилаять (сатрапия) буларак керә.
Коры җир гаскәрләре
Иранның 1634 танкы бар. Танклары исәпкә алынган 137 ил арасында ул 18нче урында.
Грециядә мәгариф
Грециядә мәгариф - 6 яшьтән 15 яшькә кадәрге барлык балалар өчен дә мәҗбүри булып тора. Ул үз эченә ала башлангыч (грек. Δημοτικό Σχολείο) — 6 сыйныф, һәм тулы булмаган урта (грек. Γυμνάσιο) - гимназия, 3 сыйныф, мәгарифне. Бар мәктәпкәчә оешмалар: ясли-бакчалары (грек. Παιδικός σταθμός) 2,5 яшькә җиткән балалар өчен.
Төп фәннәр
(Атнага сәгать саны укытучыдан тора)
Өстәмә урта белем бирү
1997 нче елның белем бирү ислахы нигезендә өстәмә урта белем бирүне ике типта белем алырга мөмкин: гомуми лицей( 1997 елда грек. Ενιαίο Λύκειο атала иде, ә 2006 елны ул узенең исемен грек. Γενικό Λύκειο үзгәртте) һәм һөнәри-техник белем бирү йортлары(грек. Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο — техникумнар). Гомуми лицейда уку 2 яки 3 ел, ә техникумда 3 ел дәвам итә. Гомуми лицей аттестаты урта белем бирү курсының тәмамлануын гына раслый, техникум аттестаты белгечлек буенча эшкә урнашу хокукын бирә. Шул ук вакытта укучыларның бер бинадан икенчесенә күчү мөмкинлеге саклана. Өстәмә урта белем бирү оешмаларына шулай ук һөнәри әзерлек институтлары да керә (грек. Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης).
(2027) Shen Guo
(2027) Shen Guo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Грециядә мәгариф
Югары белем
Греция Конституциясе (ст 16.8) нигезендә, дәүләтнеке булмаган югары уку йортлары булдыру илдә тыела. Дәүләт югары белемне университетларда һәм техник белем бирү институтларында алырга мөмкин(грек. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα). Аларга лицейның икенче яки өченче классыннан соң имтихан нәтиҗәләре буенча керергә мөмкин. Греция университетларында уку елы 1 сентябрьдән 21 июньгә кадәр дәвам итә, ә укыту 11 сентябрьдән башлана һәм 15 июньне тәмамлана. Ел дәвамында Раштуа һәм Пасхага багышланган озын каникуллар бар, аларның гомуми озынлыгы 4 атнадан артмый.
(2027) Shen Guo
Тарихы
1964 елның 9 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1964 VR1» саналган.
Грециядә мәгариф
Ислахлар
2008 елда Грециядә башлангыч белем алуга дәүләт чыгымнары-2 097 154 000 евро тәшкил иткән, уртача белем алуга-2 523 807 650 евро; югары белем алуга-1 078 554 000 евро һәм техник белем алуга-409 576 000 евро сарыф ителгән. Мәгарифкә еллык чыгымнар тулаем эчке продуктның 4,4 % тәшкил итә, бу күрсәткеч буенча Греция дөньяда 92 урынны били.
2010 елда Греция Хөкүмәте югары уку йортларының ачыклыгына һәм интернационализациясенә ярдәм итүгә, укучылар һәм студентлар үзидарәсенең мөмкинлекләрен киңәйтүгә юнәлдерелгән мәгариф өлкәсендә радикаль ислахлар башлануын игълан итте. Моннан тыш, 2013-2014 нче уку елына озайтылган көннең беренче мәктәпләре һәм онлайн-мәктәпләр ачу планлаштырылган иде.
Чернореченский (Коми)
Чернореченский (Чернореченский) — Коми Республикасының Княжпогост районында урнашкан авыл.
Изудыр (кратер)
Изудыр — Венера планетасының 53.9°N, -135.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 6,6 километр озынлыкта булган кратеры.
Чернореченский (Коми)
Халык
Халык саны динамикасы:
Изудыр (кратер)
Исеме
Изудыр кратеры чирмеш хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Чернореченский (Коми)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (5%), руслар (73%), украиннар (18%).
Жосань (Хунедоара)
Жосань — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монестроль
Монестроль — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
297 (сан)
297 (ике йөз туксан җиде) - 296 белән 298 арасындагы натураль сан.
Водсворт (Невада)
Водсворт  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Неи (Ньевр)
Неи — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Водсворт (Невада)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полезелла
Полезелла — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Жупечя Вас
Жупечя Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фаньон
Фаньон (Fagnon) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западно-центральный Мезьер кантонына карый.
Мешэлик (Байкан)
Мешэлик (Meşelik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Байкан илчесенә караган бер авыл (köy).
Түбән Кама ГЭСы
Түбән Кама ГЭСы (Нижнекамская ГЭС) — Татарстан Республикасында, Яр Чаллы шәһәре янында Чулман елгасындагы ГЭС.
Гомуми мәгълүмат
Руслолы гидроэлектростанция булып тора. Гидроэлектростанция корылмалары составы :
Хәзерге вакытта сусаклагыч дәрәҗәсе 63,3 м тәшкил итә. ГЭСның егәрлеге — 450 МВт чамасы, электр энергияне уртача еллык эшкәртү 1280 млн кВт·сәг тәшкил итә.
Түбән Кама ГЭСы «Татэнерго» ААҖ холдингының «Генерацияләү компаниясе» ААҖ составына керә.
ГЭС плотинасы буенча М7 «Идел» федераль автомагистрале (Мәскәү — Казан — Уфа) һәм Әгерҗе — Акбаш тимер юл линиясе уза.
Тарих
ГЭС төзелеше 1963 елда башлана (төзелеш башлыгы — С.В. Утретский). 1979 елда беренче гидроагрегат эшләтеп җибәрелә, сусаклагыч 62 метрга кадәр тутырыла (электр җиһазлары эшли ала торган һәм суднолар шлюз аша уза ала торган минималь дәрәҗә). Чулман тугаенда һәм аның Агыйдел, Ык, Иж кушылдыкларында 78 мең гектар җирне су баскан, сусаклагыч өчен Татарстан (91,4 мең гектар), Башкортстан, Удмуртия һәм Пермь өлкәсе территориясендә барлыгы 173 мең гектар җир билгеләнә. Су басырга тиешле мәйданнарда әзерлек эшләре башкарыла: алар урманнардан чистартыла, җирле халык (6165 йорт) куркынычсыз урынга күчерелә, халык өчен яңа торак йортлар төзеп, барлык корылмалар сүтелә, ә юллар, электр һәм элемтә линияләре күчерелә. 1987 елда ГЭСның соңгы, 16 нчы агрегаты эшли башлый.
Сусаклагычны 68 метр биеклеккә тутырып, станциянең проект егәрлегенә 1990 елда чыгарга ниятләнгән була. Әмма ГЭС төзелеше 1980 еллар ахырында шактый иҗтимагый ярдәмнән файдаланган экологик оешмаларның массакүләм протестларына китерә. Нәтиҗәдә, 1990 елның апрелендә Татарстан Югары Советы, соңрак шул ук елның сентябрендә Башкортстан Югары Советы 62 метр биеклектәге сусаклагыч дәрәҗәсен саклап калу турында карар кабул итәргә мәҗбүр була.
2001 елда Татарстан һәм Башкортстан җитәкчеләре (2002 елда аларга Удмуртия җитәкчелеге кушылган) Түбән Кама сусаклагычының билгесен 63,3—63,5 метрга кадәр арттыру һәм 2010 елга кадәр мондый режимда эксплуатацияләү турында килешү имзалаган. Хәзерге вакытта сусаклагычның нормаль терәк дәрәҗәсе 63,3 м. тәшкил итә.
Сусаклагыч дәрәҗәсен күтәрү мәсьәләсе
Сусаклагычның арадаш билгеләрдәге эше икътисади һәм экологик проблемалар тудыра. ГЭС проект куәтен һәм эшләнмәләрне үстерми, суднолар йөреше кыенлаша, инженерлык саклау корылмалары проект булмаган режимда эшли, бу аларны җимерә. Вак-төяк (сулыкның тирәнлеге ике метрдан ким тәшкил итә) мәйданы 50 процентка җитә, гәрчә санитар нормалар буенча 20дән артмаска тиеш.
Сусаклагыч дәрәҗәсенең проект билгесенә кадәр күтәрелүе Татарстанда 43 мең гектар авыл хуҗалыгы җирләрен (0,9%), Удмуртиядә — 13 мең гектар (0,6 %), Башкортстанда — 15 мең гектар (0,2 %) су басуына китерәчәк, Пермь краенда су басу зонасында җирләр саны аз гына булачак.
Икенче яктан, су басу зонасындагы җирләр шактый дәрәҗәдә авыл хуҗалыгы әйләнешеннән чыгарылган һәм әле 20 ел элек кенә бетерелгән һәм аларның потенциалы күптән югалган — мәйданнар куаклык белән үскән һәм сазланган. 4149 йортны, шул исәптән Татарстанда 2672 йортны, Удмуртиядә — 1068, Башкортстанда 399 йортны, Пермь краенда 10 йортта яшәүчеләрне күчерергә туры киләчәк. Гидроузел төзелешен тәмамлау бәясе якынча 42 млрд. сум тәшкил итә.
Машина залында шартлау
2010 елның 12 маенда якынча 15.00 сәгатьтә ГЭСның машина залында төтенләү башлана. Соңрак шартлау була. Шартлау нәтиҗәсендә ике кеше һәлак була һәм ун кеше зыян күрә.
Шартлау станциянең үз ихтыяҗларына һава бирә торган синхрон компенсаторның компрессор режимы бүлмәсендә була. Дүрт компрессорның берсе зыян күргән. Бина һәм конструкцияләр зыян күрмәгән. Станция эшендә әлеге вакыйга сизелеш тапмаган.
Шартлау сәбәбе — компрессорга алып баручы патрубканың өзелүе. Өзелү май агызуына китерә. Һава белән кушылып, май май-һава катнашмасына әйләнә, ул эшләүче электр җиһазының җылыну яки очраклы очкын нәтиҗәсендә ялкынлана. Нәтиҗәдә, турбина цехы бинасында май-һава катнашмасы яна һәм алга таба шартлау була.
Дерелер (Җаник)
Дерелер (Dereler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Җаник илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Циково (Великопольское воеводалыгы)
Циково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Югары Сарова
Югары Сарова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юла елгасының уң ярыннан 101 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2012) Го Шоуцзин
(2012) Го Шоуцзин  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Гудаута (мәгънәләр)
Гудаута — топоним.
Нидервиллер
Нидервиллер (Niderviller) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,75 км².
Искәрмәләр
Нидервиллер
(2012) Го Шоуцзин
Тарихы
1964 елның 9 октябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1964 TE2» саналган.
298 (сан)
298 (ике йөз туксан сигез) - 297 белән 299 арасындагы натураль сан.
Воля-Задомбровска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Броль-Лютцинг
Броль-Лютцинг — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Медовец
Медовец — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2185
NGC 2185 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Күсекәй (Бөре районы)
Күсекәй — Башкортстанның Бөре районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452470, — 80213819001.
Гагра (мәгънәләр)
Гагра — топоним.
Безьник
Безьник — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трой (Мичиган)
Трой  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Трой шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монжар
Монжар — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кампомаҗоре II (Терни)
Кампомаҗоре II — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампомаҗоре II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гудаута
География
Сухумдан 37 километр ераклыкта урнашкан.
Тарих
Шәһәр статусын 1926 елдан башлап йөртә. Абхазия Республикасы каһарман шәһәре (2008).
Воровка (Пра кушылдыгы)
Воровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пра елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Субатук (Олту)
Субатук (Subatuk) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Олту илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Неффонтен
Неффонтен — Франциянең Ньевр департаментында урнашкан коммуна.
Журге
Журге — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вокер-Лейк (Невада)
Вокер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вокер-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
299 (сан)
299 (ике йөз туксан тугыз) - 298 белән 300 арасындагы натураль сан.
Марлборо (Нью-Гэмпшир)
Марлборо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олег Мочалов
Олег Дмитриевич Мочалов ( 1972 елның 20 июлендә туган) — Россия археологы һәм укытучысы. Тарих фәннәре докторы, профессор. 2013 елдан Самара дәүләт социаль-педагогик университеты ректоры.
Тәрҗемәи хәле
1972 елның 20 июлендә Куйбышевта инженер һәм укытучы гаиләсендә туган. Әтисе ягыннан бабасы — Павел Петрович Мочалов, Куйбышев металлургия заводының беренче директоры. Әнисе ягыннан бабасы — Иван Сергеевич Волков, Куйбышев политехник институты ректоры.
1989 елда ул 81нче урта мәктәпне тәмамлый. 1994 елда Самара дәүләт педагогик институтының тарих бүлеген тәмамлый. 1998 елда "Археология" һөнәре буенча кандидатлык диссертациясен яклый һәм тарих фәннәре кандидаты дәрәҗәсен ала. 2000 елда аңа доцент дигән академик исем бирелә. 2011 елда ул «Керамика эпохи бронзы севера степи — лесостепи Волго-Уральского междуречья (по материалам могильников)» темасы буенча докторлык диссертациясен яклый.
1996 елдан бирле "Россия тарихы һәм археологиясе" кафедрасында укыта. «Археология», «Безнең край», «Этнология», «Идел буе халыклары этнорафиясе», «Тарихи география», «Ярдәмче тарихи дисциплиналар», «Тарих» фәннәре буенча курслар укый, тарих факультеты студентларының археологик практикасын җитәкли. Самара өлкәсе территориясендә күпсанлы археологик экспедицияләрендә катнашучысы һәм оештыручысы була. . 1999 елдан 2012 елга кадәр тарих факультеты деканы урынбасары һәм декан вазифаларын башкаручы вазифасында була. 2012 елда бертавыштан факультет деканы итеп сайлана. 2012 елның ноябрендә фәнни-тикшеренү эшләре буенча проректор вазыйфасына билгеләнә.
2013 елның 25 июнендә ул университет ректоры итеп сайлана
Ул 110 дан артык фәнни-мәгариф-методик әсәрнең авторы, шул исәптән 5 китабы чит илдә бастылырган
Гаиләсе
Өйләнгән. Улы — Виталий, кызы — Алена.
Метличина (Варна өлкәсе)
Метличина  — Болгариянең Варна өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шалаграма-шила
Шалагра́ма-шила (Санскрит телендә: शालिग्राम,, Тамил телендә Cāḷakkirāmam) яки кайвакыт шалигра́м дип әйтелә (IAST:Śāligrām) —  Вишнуның кара төстәге ялтыравыклы сферик таш буларак чагылышы. Шалаграмнарга табыну шри-вайшнавизмда һәм гаудия-вайшнавизмда таралган. Шалаграмда сызыклар һәм рәсемнәр Вишнуның илаһи символларын искә төшерә: Каумодаки (чукмар), Падма (символ), чәчәк гирляндасы, әмма иң элек — Сударшана чакрасы. Билгеләр кабыргылар һәм чәнечкеләр белән матур спираль формалар булып торалар, алар күбесе шалаграмнар өслегендә аерылып торалар. Палеонтология өчен шалаграм Юра чорының аммонит таш булып каткан артифакты булып тора. «Сканда-пурана» буенча Вишну-сахасранамага (Вишнуның мең исеменә) керә. Шалиграмнарның популяр төрләре Вишну аватарлары исемнәре буенча атала: Нарасимха (вак таплар белән кызгылт-көрән), Вараха (ике тигез булмаган түгәрәк тап белән) һәм Вамана (зур булмаган үлчәмле түгәрәк). Шалаграмнар рухи тормышта катнаша — аларны гыйбадәтханәләрдә, йорт алтарьларында, бәйрәм церемонияләрендә һәм шулай ук әһәмиятле вакыйгалар булганда ритуалларда күреп була. Шалаграм саклаучысына алкыш бирә торган мистик көчкә ия дип санала. Шалаграмны көн саен Вишнуның үзенә пуджа буларак башкаралар. Брахман гаиләләрендә мәҗбури рәвештә шалаграм булырга тиеш. Иң изгеләре булып Гималайларда (Непал), Кали-Гандаки елгасы үзәнендә табылган шалаграмнар санала. Шалаграмнар «Брахмавайварта-пурана», «Агни-пурана», «Падма-пурана», «Гаруда-пурана», «Нарасимха-пурана», «Сканда-пурана», «Брахма-пурана» һәм «Брахманда-пурана»ны кертеп пураналарда киң искә алына. Шалаграмнарның үзләреннән башка кечкенә шалаграмнардан малалар (муенсалар); шалаграмны юудан соң калган изге су; һәм шулай ук Кали-Гандак елгасыннан су популяр булып тора. Төньяк Һиндстаннан кайбер шайвлар шалаграмны Шива чагылышы дип санап, шалаграмнар һәм Шива-лингамнар арасында аерманы сөртәләр. Шалаграмнарга табыну Һинд дине тарафдарлары арасында гына түгел, ә Буддачылык тарафдарларында да бар. Буддачылыкта шалаграмнар төрле күк мәхлукатлары чагылышлары һәм Будданың өлешләре буларак карала.
Мешэличифтлиги (Амасья)
Мешэличифтлиги (Meşeliçiftliği) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
Жосений-Биргеулуй
Жосений-Биргеулуй — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бруттиг-Фанкель
Бруттиг-Фанкель — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Воля-Заленжна
Воля-Заленжна — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тигран Мансурян
Мансурян Егиа улы Тигран ( 1939 елның 27 гыйнварында туды Бейрут, Француз Ливан ) - әрмән композиторы.
Биографиясе
Ливан авылында туган, 1947 елда Гаилә Әрмәнстанга күчә,1956 елда Артик шәһәренә Ереванда урнаша. Мансур авыл консерваториясен тәмамлый (1967, композициянең классы Л. М. Сарьян), 1967-1986 елларда анда укыта (1986 елдан — профессор), 1992-1995 елларда аның ректоры була. Хәзерге вакытта тулысынча чистартуга юнәлде. Хәзерге заман Армениясе композиторларының берсе. Аның иҗатындагы заманча хатлар техникасы милли музыка традицияләренә, аерым алганда, комитетка терәк белән тоташа. С. Параджанов (1968), «көзге пастораль» Михаил Вартанов, Г. Малянның «без һәм безнең таулар» (1969), Б. Оганесянның «Хозя» (1983), С. Исраэлянның «Белые грезы» (1985), «Танго нашей детства» (1985), А. Мкртчянның «Камера обскура» (2000) фильмнарына багышланган кино — музыка актив эшләде.
Иҗади элемтә
Мансурянның әсәрләрен Н. башкарганнар. Гутман, О. Каган, С. Навасардян, А. Любимов, И. Монигетти, Э. Бруннер, К. Кашкашьян, Копачинская Патрициясе, Я. Гарбарек, К. Поппен, Л. Кавакос, Анна Мария Паммер, Ханджян Давид Акопович, тауар Лифшиц, «Розамунда» квартеты, Хилиард-ансамбль һәм башкалар.
Сайланма әсәрләр
Партита (1965, симфоник оркестр өчен)
Фортепиано триосы (1965)
» Псалом " өчен ике флейт һәм скрипка (1966)
Ф. Г. Лорки шигырьләренә өч романс (1966)
Фортепиано өчен 1 нче Соната (1967)
Клавесин һәм ударский өчен " кош силуэты» (1971-1973)
Сопрано һәм ансамбль өчен «Intermezzo " (1972-1973, В. Голан сүзләренә язылган) тәмамланды)
Квинтет өчен Тынлы инструментлар (1974)
Оркестр белән виолончелеләр өчен Концерт (1976, Д. Шостакович истәлегенә)
Фортепиано өчен "Ностальгия" (1976)
4 арф, орган һәм ике кыллы оркестр өчен " Каноническая ода» (1977)
Скрипка һәм виолончелеләр өчен икеләтә концерт (1978)
Симфоник оркестр өчен «Nachtmusik " (1980)
1 һәм 2 нче кыллы кварталлары (1984)
"Кар патшасы» (1989, Х. К. Андерсен буенча балет)
Оркестр сопрано һәм кыллы оркестр өчен "Miserere" (1989, Местроп Маштоец һәм изге китап сүзенә)
Кларнет өчен кеше тоту, виолончель һәм кыллы оркестрга (1993)
Саксофон һәм альт өчен «Lacrimae» (1999)
» Ars Poetica " өчен катнаш хора (1996-2000, бу
NGC 2186
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бейди
Бейди — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Габделхәй Сабитов
Габделхәй Сабитов — татар драматургы, язучы.
Ул 1931 елның 28 июнендә Минзәлә районының Югары Тәкермән авылында туа. 1949 елда Күзкәй урта мәктәбен тәмамлагач, Иске Мәлкән һәм Түбән Тәкермән мәктәпләрендә укыта, читтән торып, Казан дәүләт университетында, 1956-1960 елларда Мәскәүдәге М.Горький исемендәге әдәбият институтында укый, соңыннан телестудиядә, «Ялкын» һәм «Чаян» журналлары редакцияләрендә эшли.
Габделхәй Сабитов күп кенә хикәяләр язды, аның “Кичерелмәс гөнаһ”, “Чулпан таңны уята” драмалары, “Мәхәббәт һәм нәфрәт” дигән комедиясе төрле сәхнәләрдә уйналды. Шулай ук ул – “Туган җир туфрагы”, “Үлемсез Акылгали”, “Карурманның күзләре бар”, “Чулпан таңны уята”, “Тармаклы яшен”, “Айбаш” дигән китаплар авторы.
Эрих Распеның атаклы “Барон фон Мюнхаузен” маҗараларын татар теленә ул тәрҗемә иткән.
Г. Сабитов 1995 елда вафат була.
Яантэ (кратер)
Яантэ — Венера планетасының -46.5°N, -123°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Яантэ кратеры голланд хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
(777) Гутенберга
(777) Гутенберга  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1914 елның 24 гыйнварында Франц Кайзер тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1914 TZ» саналган.
Монжискар
Монжискар — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Исан (елга)
Исан  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Безымянная кылымыгының уң ярына тамагыннан 13 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Кеть елгасы кушылган урынган Васюган елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Кеть, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нидервис
Нидервис (Niedervisse) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,77 км².
Фармингтон (Мичиган)
Фармингтон  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Эглемон
Эвиньи (Évigny) — Франциянең Арденны департаментына караган коммуна, Западно-центральный Мезьер кантонына карый.
Фармингтон (Мичиган)
Тарихы
Фармингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Эглемон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4.33 км².
Фармингтон (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цикувець
Цикувець — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нёрусамы-Яха
Нёрусамы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Апака-Пур елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Кампоманенте (Авелино)
Кампоманенте — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Нёрусамы-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кампоманенте (Авелино)
Географиясе
Кампоманенте Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
300 (сан)
300 (өч йөз ) - 299 белән 301 арасындагы натураль сан.
Понсо
Понсо — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Вошо-Велли (Невада)
Вошо-Велли  — Америка Кушма Штатларының Невада штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Понсо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вошо-Велли (Невада)
Географиясе
Вошо-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.