cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нафия Куш
Карьера
2013 елда ул Палембаңта узган Ислам теләктәшлеге уеннарында көмеш медаль яулый. Куш Хух-Хото шәһәрендә 2014 елгы университетлар арасында тхэквондо буенча дөнья чемпионатында көмеш медаль яулый. Ул 2014 елда Иннсбрукта узган яшүсмерләр арасында Ауропа чемпионатында җиңүче була һәм 2015 елда тагын берничә турнирны, шул исәптән Анталиядә Dutch Open һәм Кишинёвта Moldova Open турнирларын отып, уңышын дәвам итә.
Ул 2015 елда Налчыкта узган олимпия категорияләре буенча Ауропа чемпионатында алтын медаль яулый. Нафия Куш Чиләбедә 2015 елгы тхэквондо буенча дөнья чемпионатында бакыр медаль яулый. Ул 2015 елда Эйндховенда узган Нидерланд ачык чемпионатында 73 килограмнан артык авырлык категориясендә алтын медаль яулый. 2020 елда Гамбургта узган Алманиянең ачык чемпионатында ул 73 килограмга кадәр авырлык категориясендә җиңүче була. Куш Истанбулда узган 8 нче ачыкТөркия чемпионатында 73 килограмга кадәр авырлык категориясендә алтын медаль яулый.
2021 елда Нафия Куш коронавирус пандемиясе аркасында 2020 елдан 2021 елга күчерелгән үзе өчен беренче Олимпия уеннарында катнашачагы билгеле була. Март аенда Куш 73 килограммга кадәр авырлык категориясендә Төркиянең ачык чемпионатында алтын медаль яулый.
Левжа
Левжа — Инсар елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Рузай районы, Сарански шәһәр округы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4976) Choukyongchol
(4976) Choukyongchol — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1991 елның 9 августында К. Ватанабэ тарафыннан JCPM Sapporo обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 MP» саналган.
Калипетрово
Калипетрово — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монбре (Марна)
Монбре — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Казпри (Арецо)
Казпри — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казпри Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Коюнушагы (Кебан)
Коюнушагы (Koyunuşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кебан илчесенә караган бер авыл (köy).
Элба (Миннесота)
Элба  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элба шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җетекара
Җетекара (Жітіқара) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Копашево
Копашево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валлерфинг
Валлерфинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Внори-Вехи
Внори-Вехи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Өмерага (Кайнарҗа)
Өмерага (Ömerağa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Кайнарҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пиа
Пиа — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Мазанки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Мазанки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лёдерсдорф
Лёдерсдорф — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гродеково-2
Гродеково-2 (Гродеково-2) — Диңгез буе краеның Пограничный районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 10%.
Влакк (ай кратеры)
Влакк - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 89,2 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Адриан Влакк (1600–1667) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Вишинелу
Вишинелу — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18489) 1996 BV2
(18489) 1996 BV2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 26 гыйнварында Ф. Уто тарафыннан Kashihara обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 BV2» саналган.
Аксай (Казакъстан)
Аксай (Aqsaı, Ақсай, Аксай) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1967 елдан башлап йөртә.
Таһир Балтачиев
Таһир Балтачиев (Таһир Вәли улы Балтачиев) — балет артисты, педагог. БАССР атказанган артисты (1957), РСФСР (1988) һәм ТАССР (1965) атказанган сәнгать эшлеклесе. Ленинград хореография училищесы (хәзер А.Я. Ваганова исемендәге Рус балет академиясе) укытучысы. Балет биючесе, педагог Нәгыймә Балтачиеваның бертуган энесе.
Тәрҗемәи хәле
1924 елның 18 сентябрендә Ленинградта туган. Ленинград хореография училищесын (А. Лопухов, А. Писарев сыйныфы) тәмамлаган (1944).
Иҗаты
Милли биюләр остасы буларак, аларга гына хас пластиканы, кул ишарәсен, гәүдә торышын үтә төгәллек белән күрсәтә алган. Ленинград хореография училищесындә характерлы биюләргә өйрәткән шәкертләре арасында — Г. Комлева, Г. Покрышкина, Я. Кукс, П. Бодрова, Н. Груздева, О. Соколов. Драма театрларында спектакльләр һәм концертлар өчен дә биюләр куя.
Кызыклы факт
Фәрит Яруллинның «Шүрәле» балетында Шайтан партиясен беренче башкаручы (1950).
(4892) Крисполлас
(4892) Крисполлас — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 11 октябрендә ук әлеге атамасы тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TV2» саналган.
Серафины (Лидский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кладе (Лашко)
Кладе  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малышево
Малышево (Малышево) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (86%).
Балтачиев
Балтачиев — Касыйм татарлары фамилиясе. Борынгы «Балтачы» исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
NGC 399
NGC 399 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сан (Кальвадос)
Сан — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Вудбери (Коннектикут)
Вудбери  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сеинка
Сеинка — Кибә елгасы (Мишә бас.) кушылдыгы. Татарстан Питрәч районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кибә елгасының уң ярыннан 3,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мондман-Монживру
Мондман-Монживру — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Гайберли (Оникишубат)
Гайберли (Gayberli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Валлерштайн
Валлерштайн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Джорджтаун (Коннектикут)
Джорджтаун  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джорджтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мерәс (Актаныш районы)
Мерәс — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Джорджтаун (Коннектикут)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерәс (Актаныш районы)
Почта индексы — 423750.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Пелька (Пелька кушылдыгы)
Пелька — исемдәше Пелька елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Починки районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казталдия (Венеция)
Казталдия — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казталдия Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чанагчы (Дашкәсән)
Чанагчы  (Çanaqçı ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Калугерене
Калугерене — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Копашин (Великопольское воеводалыгы)
Копашин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сербинишки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(18490) 1996 BG17
(18490) 1996 BG17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Внори-Випихи
Внори-Випихи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(18490) 1996 BG17
Тарихы
1996 елның 24 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 BG17» саналган.
Внори-Випихи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты
'''И. И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты''' (Федеральное государственное бюджетное образовательное учреждение высшего образования «Северо-Западный государственный медицинский университет имени И.И. Мечникова» Министерства здравоохранения Российской Федерации) — 2011 елда И. И. Мечников исемендәге Санкт-Петербург дәүләт медицина академиясен Санкт-Петербург медицина дипломнан соң белем бирү академиясе белән берләштерүгә бәйле рәвештә оештырылган Санкт-Петербургтагы югары уку йорты.
Тарихы
И.И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты 2011 елның 12 октябрендә Россиянең иң борынгы ике медицина учреждениесе – Санкт-Петербургның дипломнан соң белем бирү медицина академиясе һәм И. И. Мечников исемендәге Санкт-Петербург дәүләт медицина академиясе кушылу нәтиҗәсендә барлыкка килгән.
И.И. Мечников исемендәге югары уку йортын гамәлгә куючы булып Россия Федерациясе Сәламәтлек саклау министрлыгы тора.
Ике югары уку йортын берләштерү Сәламәтлек саклау һәм социаль үсеш министрлыгының 2011 елның 23 июнендәге 609 номерлы боерыгы нигезендә барлыкка килгән.
2011 елның 6 июлендә узган уртак ректорлар Советында Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университеты җитәкчесе итеп элеккеге СПбМАПО ректоры вазыйфаларын башкаручы, м.ф.д. профессор Отари Гивиевич Хурцилава (1950 елгы) билгеләнә.
Бүген университетта 4200ләп студент белем ала. Россия гражданнарыннан тыш университетта чит илләрдән 500дән артык студент кукый.
Моннан тыш, университетта 670 артык табиб-интернат һәм якынча 1500 клиник ординаторлар белем ала. Диссертацион тикшеренүләрне 460 аспирант, докторант һәм гыйльми дәрәҗәләргә дәгъва кылучылар башкара. Шулай ук ел саен якынча 32000 табиб һөнәри квалификацияләрен күтәрә.
И.И. Мечников исемендәге Төньяк-Көнбатыш дәүләт медицина университетында дәвалау-диагностик эше үз клиник базаларында, 25 дәвалау профиле буенча, 1645 койкада башкарыла. Ел саен университетның клиник бүлекчәләре стационарда 40000 тирәсе пациентка һәм якынча 30000 пациентка югары квалификацияле медицина ярдәме күрсәтә.
Яңа вуз хезмәткәрләренең гомуми саны, Сәламәтлек саклау һәм социаль үсеш министрлыгы боерыгы нигезендә, 6853 берәмлектән артмаска тиеш. Яңа вузда билгеләп үтелгәнчә, «СПбМАПО һәм СПбГМАның кайбер кафедралары бер-берсен кабатлыйлар, бу мәсьәлә хәзер, максималь авыртусыз һәм нәтиҗәле карар кабул итү өчен, эксперт медицина берләшмәсе белән бергә, коллегиаль рәвештә хәл ителә.»
(4988) Чушухо
(4988) Чушухо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 6 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 VU1» саналган.
Вишинешть
Вишинешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кучан
Кучан — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452882, — 80204825002.
Лезахталь
Лезахталь — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Цыганово (Мари Ил)
Цыганово (Цигӓнсола, Цыганово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Элбоу-Лейк (округ Грант, Миннесота)
Элбоу-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элбоу-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Планез (Көнчыгыш Пиреней)
Планез — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Ошманур
Ошманур (Ошманур) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (72%), руслар (23%).
Волков (ай кратеры)
Волков - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 40,8 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Владислав Николаевич Волков (1935–1971) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
Клаке (Козе)
Клаке  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өмерага (Чамлыдере)
Өмерага (Ömerağa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чамлыдере илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD215766
HD215766 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Коюнушагы (Мазгирт)
Коюнушагы (Koyunuşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Мазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Вудбридж (Коннектикут)
Вудбридж  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Мазовше (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Мазовше  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кандыагач
Кандыагач (Қандыағаш) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Айнур Тимерханов
Айнур Тимерханов, Айнур Әхәт улы Тимерханов (1974 елның 26 марты, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Саба районы, Иске Икшермә) — тел галиме, лексикограф, филология фәннәре докторы (2007), доцент, ТР Фәннәр Академиясе әгъза-корреспонденты, ТР ФА Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексикография (сүзлекләр төзү) бүлеге җитәкчесе, Болгар ислам академиясе проректоры (2019—2021), ректор (2021-2023). Татарстан Фәннәр академиясе вице-президенты (2017 елның 17 мартыннан).
Тәрҗемәи хәле
1974 елның 26 мартында Татарстан АССР Саба районы Иске Икшермә авылында туган. Мәктәп елларында инглиз телен яратып өйрәнә. Чит телләргә бәйләп һөнәр сайлауга мәктәптәге инглиз теле укытучысы Анатолий Герман юл күрсәтә.
Казан дәүләт педагогика институты чит телләр факультетының инглиз-гарәп телләре бүлеген бик яхшы билгеләренә тәмамлый (1996, гарәп теле укытучысы Александр Михеев), запастагы офицер.
1992 елда Төрек мәгариф үзәгендә (Самсун, Төркия) лекцияләр укый
1994—1995 елларда Каһирәнең Әл-Әзһәр университетында (Мисыр) белем ала.
Югары уку йортларының яшь укытучылары өчен халыкара алмашу программасы кысаларында (Junior Faculty Development Program; инглиз, гарәп телләре) Америка грантын отып, Индиана университеты (АКШ, Блумингтон, 2003), Чикаго университеты (АКШ, Чикаго, 2004), Флориданың Атлантик университетларында (АКШ, Бока Ратон, 2015) стажировка уза, ТР һәм РФ телләр сәясәте, татар лексикографиясенең үсеше турында лекцияләр укый.
Хезмәт юлы
1995 елдан укыту эше белән шөгыльләнә: төрле елларда Татар дәүләт гуманитар институты, Татар дәүләт гуманитар-педагогика университеты, Казан федераль университетларында, Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалында юристлар белән инглиз, гарәп, татар телләренә өйрәтү программасы буенча дәресләр алып бара.
1995—2005 елларда — Татар дәүләт гуманитар институтының инглиз теле, контрастив лингвистика кафедралары ассистенты, өлкән укытучысы.
2003—2006 елларда — Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексикография бүлеге фәнни хезмәткәре, өлкән фәнни хезмәткәре.
2005—2008 елларда — Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетының инглиз теле теориясе һәм практикасы кафедрасы доценты.
2005—2019 елларда — Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалы тел белеме һәм чит телләр кафедрасы доценты, профессор.
2006—2007 елларда — Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының аспирантура белән идарә итү башлыгы.
2007—2019 елларда — Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексикография бүлеге мөдире.
2019 елның 12 мартыннан — Болгар ислам академиясендә: проректор, 2021 елның 16 гыйнварыннан — ректор.
Гыйльми эшчәнлегенең төп юнәлешләре
Теоретик һәм гамәли лексикография, тәрҗемә теориясе һәм практикасы, терминология мәсьәләләре, социолингвистика, чит телләргә өйрәтү методикасы.
Фәнни хезмәтләре
Гомуми тел белеме һәм татар тел белеме, лексикография, тәрҗемә, телләргә өйрәтү һ. б. өлкәләргә караган татар, рус һәм инглиз телләрендәге 100 дән артык фәнни хезмәт авторы һәм автордашы. Үз алдына татар телен дөнья күләмендә тарату, күтәрү һәм күрсәтүне, Татар теленең алты томлы аңлатмалы сүзлеген төзеп бетерүне максат итеп куя {{Hider|title = Фәнни хезмәтләре|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
Төрлеләр
}}
Гаиләсе
Хатыны Гөлнара. Кызлары Иделә, Зәмирә.
Чуварлеи
Чуварлеи (Чуварлей, Чуварлеи) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429828. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203890001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1186 кешенең яшәве мәгълүм. 2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (92%), мордва 5%), чуашлар (2%), татарлар 1%).
Санне (Франция)
Санне — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Әнвәр Кашаев
Кашаев Әнвәр Шакир улы (22 март 1949 ел) — рәссам. 1993 елдан Россия Федерациясе Рәссамнар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган рәссамы (2010).
Биографиясе
Әнвәр Шакир улы Кашаев 1949 елның 22 мартында Башкорт АССРның Федоровка районы Акбулат авылында күп балалы гаиләдә туган. Акбулат җидееллык мәктәбендә укый.
Бала чагы авылда үтә, үсмер елларында Чимкент, Ташкент, Дүшәмбе калаларында яши. Ташчы, бетончы булып эшли.
1967 елда җир тетрәүдән соң Ташкент каласын яңадан тергезүдә катнаша. Дүшәмбе сәнгать училищесында укый.
1974 елда Уфа сәнгать училищесының (педагогы Баскаков В. Н.) сәнгать бүлеген тәмамлый.
1987 елдан Уфада 2 нче балалар сәнгать мәктәбендә укытучы булып эшли.
Рәссамның картиналары Уфада М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда, Мәскәүдә В. С. Высоцкий музеенда, шәхси коллекцияләрдә саклана.
Иҗади эшләре
«Авыл пейзажы», «Банька», «Кара көз», «Бодай басуы белән пейзаж», «Әсәйгә кайту», «Әсәйне җирләү». «Язмыш» (рәссам әнисенә багышлана), «Тын урам» (1979), «Балачак агачлары» (1989), «Язмыш» (1991), «Дуслар өчен кичә (Тарковский, Высоцкий, Шукшин)», (1994). Тюлькинга сукмак (1987), «Тәрәзә артында көз» (1988), «Ялгыз агач» (2007), «Җәйге көн» (2008), Ат белән пейзаж (2008).
Күргәзмәләр
Кашаев Әнвәр Шакир улы 1978 елдан сәнгать күргәзмәләрендә катнаша.
(3138) Сини
(3138) Сини — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 22 маенда Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 KL» саналган.
Копашице
Копашице — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Севруки (Воранавский районы)
Севруки  (Сеўрукі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Валльгау
Валльгау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Гайби (Эрегъли)
Гайби (Gaybi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Валльгау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Севруки (Воранавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ләмберә (елга)
Ләмберә (Лямбирка) — Инсар елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ләмберә районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 10 км.
Грушевое
Грушевое (Грушевое) — Диңгез буе краеның Дальнереченск шәһәр округында урнашкан авыл.
Лембах-им-Мюлькрайс
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Грушевое
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), украиннар (15%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 2%.
Монжено
Монжено — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Каменци
Каменци — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 400
NGC 400 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(18491) 1996 DP2
(18491) 1996 DP2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 23 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 DP2» саналган.
Арал (шәһәр)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Тундинка (елга)
Тундинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кривая елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казтальионе II (Авелино)
Казтальионе II — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтальионе II Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мазовше-Парцеле
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Волластон (ай кратеры)
Волластон - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 9,6 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Внори-Кужеле
Внори-Кужеле — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кланець (Коменда)
Кланець  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Планес (Франция)
Планес — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
HD215794
HD215794 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чардара
Чардара (Shardara, Шардара, Шардара) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә (2018 елга кадәр Көньяк Казакъстан өлкәсендә) урнашкан шәһәр. Чардара районының административ үзәге.
Тарих
Шәһәр статусын 1968 елдан башлап йөртә.
Ессекс-Вилледж (Коннектикут)
Ессекс-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ессекс-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вудсток (Коннектикут)
Вудсток  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Степановка (Аскын районы)
Степановка — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452882, — 80204825003.
Элджин (Миннесота)
Элджин  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элджин шәһәре  елда нигезләнгән.
Чайкәнд (Дашкәсән)
Чайкәнд  (Çaykənd ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Ленгау
Ленгау — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сибирок
Сибирок (Сібірок ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(4643) Сиснерос
Тарихы
1990 елның 23 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QD6» саналган.
Саннервиль
Саннервиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
(18492) 1996 GS2
(18492) 1996 GS2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 8 апрелендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 GS2» саналган.
Козяк (Силистра өлкәсе)
Козяк  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чупины
Чупины (Чупины) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Вальд (Алльгой)
Вальд  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Копець (Великопольское воеводалыгы)
Копець  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вишня Ривня
Вишня Ривня — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өмерага (Тепебашы)
Өмерага (Ömerağa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вольта (ай кратеры)
Вольта - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 117,2 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Алессандро Вольта (1745–1827) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1964 елда раслана.
Цыгановский
Цыгановский (Сивикӓсола, Цыгановский) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан пүчинкә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Внори-Пажохи
Внори-Пажохи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Майдани (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Майдани  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гайбулар (Гөнен)
Гайбулар (Gaybular) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монмирай (Марна)
Монмирай — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Каменушка
Каменушка (Каменушка) — Чиләбе өлкәсенең Югары Өфәле шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Казтанеа деле Фурье (Месина)
Казтанеа деле Фурье — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтанеа деле Фурье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(4923) Кларк
(4923) Кларк — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EO27» саналган.
Рауза Хәйретдинова
Рауза Хәйретдинова, Рауза Котдус кызы Хәйретдинова (ире буенча фамилиясе Ганиева, 1928 елның 31 гыйнвары, СССР, РСФСР, ТАССР, Мамадыш кантоны, Яңа Ырга ― 2018 елның 15 ноябре, РФ, ТР, Казан) ― драма актеры, 1946―1990 елларда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының җырлаучы артисты, 1991―2000 елларда «Инсаният» труппасы артисты. Татарстан АССРның атказанган (1963) һәм халык (1970), РСФСРның атказанган (1979) артисты.
Биография
Рауза Хәйретдинова (Ганиева) 1928 елның 31 гыйнварында Татарстан АССРның Мамадыш кантоны (1935―1959 елларда Кызыл Йолдыз районы, хәзерге Балык Бистәсе районы) Яңа Ырга авылында укытучылар гаиләсендә туган. Бөек Ватан сугышында катнашкан әтисе Котдус оста гармунчы булган. Әнисе Бибисара татар халык җырларын оста башкарган, 1942 елның апрелендә тифтан вафат булган. Әниләре вафат булганда, Раузага 14, сеңлесе Диләрәгә 9 (соңыннан Казан дәүләт медицина институтын тәмамлап, Түбән Камада балалар табибәсе-психиатр булып эшли), энесе Ренатка 7 (соңыннан ике институт ― КДПИ, КАИ тәмамлап, Дәрвишләр бистәсендәге Дәүләт оптика фәнни-тикшеренү институтында бүлек җитәкчесе булып эшли) яшь була. Рауза ике кечкенә туганын карау, хуҗалыкны алып бару өстенә күмәк хуҗалыкта да эшли, 1944 елга кадәр балалар бакчасында, аннары хисапчы булып, 1945 елда юл төзелешендә эшли.
Бишенче класстан (хәзерге Балык Бистәсе районы) Олы Солтан авылы урта мәктәбенә 8 чакрым араны җәяү йөреп укый. Мәктәпнең үзешчән сәнгать смотрларының, концертларның үзәгендә була, җырлый, бии, район олимпиадаларында катнаша, үзен тәмам артистка итеп сизә башлый.
Казан театр студиясе
1945 елның җәй азагында Казан театр студиясенә укучылар җыюларын ишетеп, Казанга килә. Әмма бу вакытта инде студиядә имтиханнар алып бетергәннәр, Рауза укырга керергә соңга кала. Студия директоры Нәҗип Гайнуллин белән Асия Галиуллина аннан аерым гына имтихан алырга риза була. Рауза Габдулла Тукайның «Теләнче» шигырен укып күрсәтә, аулак өйләрдә җырланган бер җырны җырлап бирә, буш куллары белән урак урган кебек уйнап күрсәтә. Авылда уйнаган Галиәсгар Камалның «Беренче театр»ыннан Биби ролен, Мирсәй Әмирнең «Үги кыз»ыннан ятимә кыз ролен, диалогларда ничек язылса, шулай уйнап күрсәтә. 1946 елның 1 октябрендә хезмәт кенәгәсенә: «''Г. Камал исемендәге театр труппасы составына ярдәмче артистка һәм студия укучысы итеп алырга''» дигән боерык языла. Театр студиясендә Нәҗип Гайнуллин актерлык осталыгыннан, Баян Гыйззәт татар әдәбиятыннан, Хәсән Туфанның хатыны Луиза Салиәсгарова сәхнә теленнән, «Шүрәле» балетында Шүрәле ролен беренчеләрдән булып башкарган Бари Әхмәтов биюдән укыта. Баян Гыйззәтнең киңәшен тотып, Казан музыка укуханәсенә йөреп, соңрак Казан дәүләт консерваториясе укытучысы Кәшифә Шәмсетдинова, Зөләйха Хисмәтуллиналардан вокал буенча (тавышы ― колоратур сопрано) дәресләр ала. Казан театр студиясенең чыгарылыш кичәсенә Кәрим Гыйльмановның «Разведчиклар» пьесасыннан җырчы артистка ролен әзерли. Студиядә укыган 13 кешенең 7 сен Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшкә калдыралар. Соңрак студиячеләрдән театрда Әнвәр Гобәйдуллин белән Рауза гына кала.
Камал театры
1948 елда Г. Камал театры каршындагы студияне тәмамлаганнан соң, ул биредә эшли башлый. Әле сәхнәдә иҗат итә генә башлаган чорда, актриса лирик пландагы яшь кызлар, бигрәк тә музыкаль рольләрне башкарса, соңрак исә үткен, чая характерлы образлар тудыра. Театрдагы беренче роле ― Эмма Шамилнең «Зур гаилә» әсәрендәге пионер кыз Әминә роле. Әминә ― җырчы кыз. Ул хәрби госпитальгә килеп йөри, анда дәваланучы яралыларга чәчәкләр өләшә, шаян җырлары белән күңелләрен күтәрә. 1949 елда театрда куелган М. Әблиевның «Шәмсекамәр» спектаклендә Разия ролен башкара. Әнвәр Бакиров музыкасына язылган җырларны башкарып, Рауза тамашачылар алдында җырчы артистка буларак таныла башлый. Концертларда Салих Сәйдәшевның «Сандугач»ын, Мансур Мозаффаровның «Җиләк җыйганда»сын, Сара Садыйкованың «Ак калфак» спектакле өчен язган «Сөмбел»ен һ. б. җырларны җырлый. 1949 елдан республика районнарына, 1950 елдан Уфага, Куйбышевка (Самар), Урта Азия республикаларына гастрольләргә чыга башлый.
Галиябану
1951 елда Мирхәйдәр Фәйзинең «Галиябану» спектаклендә (режиссеры Равил Тумашевның диплом эше) беренче мәртәбә Галиябану ролен башкара. Әүвәл баш рольгә Татар дәүләт опера һәм балет театрыннан Гөлшат Сәйфуллинаны чакыралар. Аның «Евгений Онегин» операсында Татьяна партиясен башкарасы булу сәбәпле, әлеге роль бөтенләе белән Рауза Хәйретдинованың үзенә генә кала. Аны ул 10 ел дәвамында уйный. Шушы татар драматургиясе тарихына мәңгегә кереп калган образдан актрисаның зур рольләргә күчеш чоры башлана: Кәрим Тинчуринның «Зәңгәр шәл»ендә ― Мәйсәрә, «Казан сөлгесе»ндә ― Мөршидә, Таҗи Гыйззәтнең «Ташкыннар»ында ― Гөлчирә, Галимҗан Ибраһимовның «Татар хатыны ниләр күрми» әсәрендә ― Гөлбану һ. б. бик күп рольләр.
Мәйсәрә
1956 елда, 1957 елда Мәскәүдә узачак декадага әзерлек йөзеннән, театрда Кәрим Тинчуринның «Зәңгәр шәл» музыкаль мелодрамасын куярга алыналар. Театрның баш режиссеры һәм спектакльне куючы Ширияздан Сарымсаков Булат роленә Татар дәүләт опера һәм балет театрыннан Азат Аббасовны, Мәйсәрә роленә Татар филармониясеннән Оркыя Бәхтиеваны чакыра. Авыру сәбәпле, Оркыя Бәхтиева премьерага килә алмагач, оркестрга кушылып җырлана торган рольне Рауза Хәйретдиновага ышанып тапшыралар. Шул көннән 15 ел сәхнәдә Мәйсәрә булып уйный. Шул 15 ел эчендә 4 Булат ― Азат Аббасов, Айрат Арсланов, Мәсгут Имашев, Наил Әюпов белән уйный.
Гөлбану
1960 елдан Камал театры Галимҗан Ибраһимовның «Татар хатыны ниләр күрми» повесте буенча Хәким Сәлимҗанов тарафыннан сәхнә әсәре итеп эшләнгән (режиссеры Празат Исәнбәт) спектаклен куя башлый. Беренче куелыштан ук төп каһарман Гөлбану ролен (Галия Булатова белән алмашлап) Рауза Хәйретдинова уйный. «Татар хатыны ниләр күрми» спектаклен театр, Татарстан районнарыннан тыш, Мәскәү, Уфа, Ташкент, Алма-Ата, Фрунзе, Әстерхан шәһәрләрендә, Урал һәм Себер якларында да уйный. Тамашачы аны һәр җирдә бик яратып кабул итә, спектакльнең башыннан ахырынача Гөлбану кичерешләре белән яшәп, аны кызганып, чын-чынлап елап утыра. Рауза Хәйретдинова әлеге рольдә 10 елга якын уйный. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Әминә Гобәйдуллина: «Рауза Хәйретдинова татар хатынының фаҗигасен бөтен йөрәге аша үткәреп, театр тарихында онытылмас сәхнә образы иҗат итте»
Башкарган рольләре
Сәхнәдә дә тормыштагы кебек гаять табигый итеп яши белгән Р. Хәйретдинова тарафыннан берсеннән-берсе үзенчәлекле, кабатланмас образлар иҗат ителә. Алар арасында “Зәңгәр шәл”дә (Кәрим Тинчурин) — Мәйсәрә, “Галиябану”да (Мирхәйдәр Фәйзи) — Галиябану, “Гүзәлем Әсәл”дә (Чыңгыз Айтматов) — Хәдичә, “Таң атканда”да (Ш. Шаһгали) — Гөлбикә, “Татар хатыны ниләр күрми” дә (Галимҗан Ибраһимов) — Гөлбану, “Әниләр һәм бәбиләр”дә (Туфан Миңнуллин) — Вазифа, “Рәхәт яшибез”дә (М.Гыйләҗев) — Волчанская һәм башка күп кенә образлар бар.
«Инсаният»
1991 елдан актриса Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының «Инсаният» труппасында иҗат итә. Труппа режиссерлары ― Празат Исәнбәт, Илдар Хәйруллин.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
1963 елның октябрь аенда Илдар Юзеевның «Янар чәчәк» пьесасы буенча куелган спектакльне карарга театрга республика җитәкчеләре Ф. Ә. Табеев, Г. Ә. Әбдерәзәков, мәдәният министры Б. М. Гыйззәтуллин килә. Ф. Табиев: «Нишләп әле бүгенге көнгә кадәр Роза Хәйретдинованың званиесе юк?» ― дип сорый. Б. Гыйззәтуллин: «А. Островскийның «Котырган акчалар»ын уйнаганнан соң карарбыз бу мәсьәләне»,― дип җавап бирә. Ф. Табиев: «Ә нигә аның русчадан тәрҗемә ителгән спектакльдә уйнаганын көтеп торырга? Ул бит безнең милли героинябыз. Әгәр сез бирмәсәгез, үзебез бирдерербез аны»,― дип кисәтә.
Миролейка
Миролейка — Алатыр елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ардатово районы, Чуашстанның Алатыр районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 401
NGC 401 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кленик (Лития)
Кленик  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поллестр
Поллестр — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Гаддам (Коннектикут)
Гаддам  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленгенфельд (Түбән Австрия)
Ленгенфельд  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Рәйхана Зәйнуллина
Рәйхана Зәйнуллина, Рәйхана Рәхим кызы Зәйнуллина (1947 елның 21 октябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Яшел Үзән районы, Бакырчы) — педагог, «Мин көзләргә гашыйк», «Бакырчымда таңнар ата» китаплары авторы.
Тәрҗемәи хәле
Зәйнуллина Рәйхана Рәхим кызы 1947 елның 21 октябрендә  Яшел Үзән районы Бакырчы авылында колхозчы гаиләсендә туган. Бакырчы башлангыч, Акъегет сигезьеллык, Норлат урта мәктәбен тәмамлагач,  Казан җиңел промышленность техникумында укый.
1968 елда педагогик эшчәнлеген Күгәй мәктәбендә башлый. Читтән торып Казан дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетында белем ала. Акъегет мәктәбендә эшләгән вакытта мәктәпнең профсоюз комитеты рәисе булып эшли. Мәктәп коллективын Мәскәү шәһәренә алып бару бәхетенә ирешә.