cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мисыр музее
right|300px|thumb|[[Яңа музейның ишек алды]] Мисыр музее (Ägyptisches Museum), тулы исеме Мисыр һәм папируслар туплау музее (Ägyptisches Museum und Papyrussammlung) — Берлин дәүләт музейлары рәтенә кергән музей. Борынгы Мисырга кагылышлы артефактларны туплаган дөньяда иң мөһим музейларның берсе. Коллекция Яңа музей өлешен тәшкил итә. 2005 елда Мисыр музее вакытлыча Иске музейга күчерелсә дә, 2009 елда ул кире, торгызылган Яңа музей бинасына кайткан.
Тарих
Мисыр музеена Фридрих Вильгельм III патшасы коллекциясенең Мисыр бүлеге нигез сала. Ул 1828 елда ачылган.
1850 елда музей яңа бинага күчә. Ул «Музей утравында» төзелә. Бүгенге көндә анда Яңа музей урнаша.
Икенче бөтендөнья сугышы вакытында музей фонды бүленә. 1943 елда, җитди янгын нәтиҗәсендә күп экспонатларның югалу нәтиҗәсендә, коллекцияне төрле урыннарга озаталар. Аның бер өлеше Көнчыгыш Берлинга күчеп, Боде музеенда урнаштырыла. Икенчесе исә Көнбатыш Берлинда Штюлеров сараенда урын ала.
Алмания берләшүе нәтиҗәсендә музей да берләшә. 2005 елда коллекция Иске музейда урнаштырыла. 2009 елда яңа торгызылган Яңа музейга кайта.
Коллекция
Музейда безнең эрага кадәр 4 меңенче елдан башлап, якынча безнең эрага кадәр 1300 нче елларга кадәр вакыт аралыгында булдырылган экспонатлар урнаша. Алар арасында иң күренеклесе — данлыклы Нефертити сыны.
Күрү үткенлеге
Күрү үткенлеге (КҮ) — күрү сәләтенең иң җиңел һәм иң мөһим тикшерүе. Күрү үткенлеге — күзнең әйбернең аерым кисәген аера алу һәм аны бөтен итеп кабул итү сәләте. Күрү үткенлеге аерым кабул ителгән ике нокта арасындагы минималь почмак (очы күзнең төенле ноктасында) буларак билгеләнә.
1.  Снеллен җәдвәленең шартлы билгеләре хәреф 5 почмак минутына туры килгән аралыкны чик аралыгына бүлеп тасвирлый. Шулай итеп, 6 м ераклыкта 6/6 хәреф 5 почмак минутына, 6/12 хәреф 10 почмак минутына һәм 6/60 хәреф 50 почмак минутына туры килә. Снеллен формуласы буенча бәйләнешне дистәле вакланмада да язып була (мәсәлән, 6/6 = 1, ә 6/12 = 0,5). Кызганычка күрә, Снеллен җәдвәлендә (рәс. 1.23а) бик күп кимчелекләр бар. Мәсәлән, аскы юллардагы хәрефләр өстәгеләр белән чагыштырганда тыгызрак урнашкан; хәрефләр һәм рәтләр арасы хәрефләрнең киңлеге һәм биеклеге белән бәйле түгел һәм берничә зур хәреф булу җәдвәлнең куллануын чикли.
2. Бейли-Лови җәдвәле (1.23б рәсем) Снеллен җәдвәленә караганда төгәлрәк һәм КҮ тикшергәндә кулайрак. Ул хәреф кисәкләрен аеру сәләтенә туры килгән минималь мөмкинлек почмагына (ММП) нигезләнгән. Шулай итеп, 6/6 ММП-да 1 почмак минутына, 6/12 2 почмак минутына туры килә. LogMAR - МПП логарифмы. Җәдвәлнең һәр юлы 5 хәрефтән тора, ә хәрефләр белән рәтләр арасы һәр рәттәге хәрефнең биеклеге һәм киңлегенә бәйле. Нәтиҗәләрне 6/6 нольнең logMAR-ына туры килсә, гадәттә logMAR функциясе буларак язалар. Хәрефнең зурлыгы булган һәр биш рәттә 0,1 logMAR-га үзгәрсә, һәр хәрефне 0,02 дип кабул итеп була. Нәтиҗәне исәпләгәндә, дөрес укылган һәр хәреф исәпкә алына, шулай итеп Снеллен җәдвәле кимчелекләреннән арынып була.
Сөйләшүгә кадәр чорда балаларны тикшерү
Тикшерүне кулай чагылышлы текстлар ярдәмендә күрү гадәтенең сыйфатлы бәяләвенә һәм күрү үткенлегенең санлы бәясенә аерып була. Күрү гадәтен түбәндәгечә бәялиләр.
1.   Төбәлү һәм күзәтүне ачык, игътибар җәлеп итүче әйберләр (гадәттә йөзләр)  ярдәмендә бәяләп була. Бу ысул сабый күрү этәргечләренә җавап бирүен бәяләргә мөмкинлек бирә һәм балаларда сукырлыкны билгеләү өчен бик мөһим.
3.    Төбәлү җавапларын ачык кылыйлыкта баш күзне билгеләү өчен  кулланалар:
а)   бала  аңа кызык булган әйбер артыннан күзәткәндә (яктылык белән булса яхшырак),  тайпылган күзнең төбәлүен баш күзен каплап кузгаталар;
б)  аннары  караш төбәлүен үзәк яки үзәк булмаган һәм тотрыклы яки тотрыксызга аералар  (мөгезкатлау рефлексы артыннан күзәтү);
в)   аннан  соң икенче күзне ачалар һәм аның төбәлүне тоту сәләтен бәялиләр;
г)   төбәлү  шундук ачылган күзгә кире кайтса, күрү үткенлеге, мөгаен, түбән;
д)  күзне  йомып алганнан соң төбәлү кире кайтса, күрү үткенлеге, мөгаен, әйбәт;
е)   төбәлү  альтернацияләсә, ике күздә дә күрү үткенлеге бер үк.
4.    10Д сынавын ачык кылыйлык булуга карамастан кулланырга була. 10Д вертикаль призмалар ярдәмендә диплопия чыгаралар. Диплопия әйберләре чиратлашу бер үк күрү үткенлегенә күрсәтә.
5.    Ротация сынавы — ике ачык күз белән баланың карашны төбәү  сәләтен чагыштырмача сыйфатлы тикшерүе. Сынауны түбәндәге рәвештә үткәрәләр:
а)   тикшерүче  баланы үзенә каратып тота һәм аны тиз итеп 360° әйләндерә;
б)  гадәти  күрүдә бала карашы вестибуло-окуляр рефлекс йогынтысында әйләндерү ягына  тайпыла. Күз алмалары өзелеп-өзелеп башлангыч торышка кире кайта, бу ротация  нистагмына китерә;
в)    әйләндерү  туктагач 1-2 с дәвамында  кире юнәлештә  нистагм күзәтәләр, шуннан соң ул төбәлү кайту өчен юкка чыгарга тиеш;
г)    күрү  шактый кимегән булса, постротацион нистагм әйләндерү туктагач шулкадәр тиз  юкка чыкмый, чөнки вестибуло-окуляр рефлекс кире күрү җавабы белән бикләнми.
6.     Карашның төбәү төрен тикшерүен сабыйлыктан кулланып була. Бу тикшерүләр сабыйлар рәсемгә карарга тырышуга нигезләнгән, ә беришле этәргечкә түгел. Сабыйга этәргеч бирәләр һәм тикшерүче күзнең төбәлү хәрәкәтләре артыннан күзәтә, өстәвенә этәргеч торышы  икесенә дә билгеле түгел. Еш кулланылган сынаулар — күрү үткенлеген тикшерү өчен Теллер яки Кэлер карталары, алар төрле калынлыктагы кара буйлардан  (рәшәткәләрдән) тора һәм аерыла алган рәсемнәрдән торган төрле кыса  киңлегендәге Кардиф карталары (рәс. 20.17). Түбән ешлыклы (калын) рәшәткәләр яки калын кысалар белән рәсемнәр югары ешлыклы рәшәткәләр яки юка кысаларга  караганда яхшырак күренә; моның буенча күрүне чишү (тану түгел) ягыннан  бәяләвен үткәрәләр. Амблиопиядә рәшәткәләр буенча билгеләнгән күрү үткенлеге Снеллен оптотиплары ярдәмендә бәяләнгән күрү үткенлегеннән югарырак була;  Теллер карталары, үз чиратында, шулай ук күрү үткенлеген югарырак күрсәтә  ала. Сынау вакытында кирәкле мәҗбүри дәрәҗәле беркетмәне кулланмаганда күрсәтелгән тикшерүләр ышанычлы түгел һәм бер ысул да югары төгәллек белән  амблиопияне ачыклый алмый. Нәтиҗәләрне амблиопиянең куркынычлык шартлары белән бергә карарга кирәк.
7.   Паттерн-этәргечкә  күрү чыгарган  потенциаллар аралык сизгерлеген чагылдыра, ләкин аларны оптик нейропатияне ачыклаганда  ешрак кулланалар.
Сөйләшү чорында балаларны тикшерү
Алга таба күрсәтелгән тикшерүләрне 3-4 м ераклыкта үткәрәләр, бу очракта 6 м белән  чагыштырганда комплаентлык югарырак, ә клиник нәтиҗәләргә бу йогынты ясамый  яки диярлек. Билгеләп үтәргә кирәк, амблиопияне төгәл ачыклау әйберләрне аерырга сораган тыгыз урнашкан сынаулар ярдәмендә генә мөмкин, дәвалау  барышында яхшыруны бәяләргә иң яхшы ысул logMAR (рөхсәтнең минималь почмак  логарифмы) сынаулары санала. Алар 2 яшьтән алып балалар өчен эшләнгән форматларда киң таралган.
2.     3 яшьтә күпчелек  балалар хәрефле оптотипларны аера ала, мәсәлән logMAR Кэлер сынавы (рәс.  20.18б) яки укмашкан Сонксен сынавы. Укмашкан хәрефләр белән сынау катлаулы булса, укмашкан Кэй рәсемнәренә өстенлек бирергә кирәк, ә аерым  хәрефле-оптотипларга түгел.
3.     Өлкәнрәк яшьтә укмашкан сынаулар, хәрефләрне аеру яки чагыштыру шулай  ук EDTRS җәдвәле белән тикшерүне дәвам итеп була. Еш кулланылган logMAR сынаулары амблиопия үсеше куркынычлыгы төркемендә булган балалар өчен Снеллен  сынауларыннан кулайрак.
Рөстәм Ганиев
Рөстәм Мәҗит улы Ганиев (1952 ел, Татарстан АССР, Минзәлә районы, Чыршылы авылы) — бөтендөнья татар конгрессының Түбән Кама бүлеге җитәкчесе.
Биографиясе
Ганиев Рөстәм 1952 елда ТАССРның Минзәлә районы Чыршылы авылында туа. Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. Татарстан Физик культура техникумында, Чиләбе дәүләт физик культура институтында укый.
Хезмәт эшчәнлеген 1975 елда «Татэнергострой» УС проект-смета төркеме инженеры булып башлый. Ял базасы директоры, төзелеш һәм җиһазлар буенча инженер, мастер, «Татэнергострой» УС спорт комплексы директоры һәм Түбән Кама шәһәре сәнәгать һәм сәүдә министрлыгында эшли. 1986 елда «Юбилейный» һәм «Түбән Кама шин» спорткомплексын җитәкли, 1996 елда спорт комплексы «Шинник» спорт комплексы итеп үзгәртелә. Р.М. Ганиев инициативасы белән спорт комплексы күп еллар балалар, яшьләр һәм өлкәннәр өчен спорт белән ял итү үзәге булып тора. Спорт комплексында төрле спорт төрләре белән шөгыльләнү өчен шартлар тудырылган. Күп еллар дәвамында спорт комплексы инвалидлар җәмгыятенә спорт заллары, инвентарь һәм җиһазлар бирә.
Спорт комплексы коллективы ел саен республика һәм бөтенроссия дәрәҗәсендәге традицион ярышлар үткәрә. Алар арасында танылган көрәшче, Татарстан Республикасының атказанган спорт мастеры Данил Галиев истәлегенә багышланган милли көрәш турниры да иң әһәмиятлесе булып тора. Шулай ук җиңел атлетика буенча – «Түбән Кама шин» ҖБ беренче генераль директоры Николай Зеленов призына, дзюдо буенча – тренер Роберт Шәйхетдинов истәлегенә, мини-футбол буенча Түбән Кама муниципаль районы Башлыгы призына һәм башка ярышлар да популяр.
2005 елдан Р.М. Ганиев «спорт ветераннарына ярдәм» фондын гамәлгә куючы булып тора. Фонд Түбән Кама шәһәре һәм Түбән Кама районы спорт хәрәкәте ветераннарына ярдәм күрсәтү белән шөгыльләнә.
Рөстәм Ганиев җитәкчелегендә укучылар арасында сәламәт яшәү рәвешен пропагандалау буенча зур эш алып барыла. 10 елдан артык Түбән Кама шәһәре мәктәпләрендә «Сәламәт тәндә-сәламәт рух»дигән конкурслар уза. Һәр уку елы ахырында иң актив спортчыларны һәм пропагандистларны Рөстәм Мәҗитович шәхсән үзе призлар һәм бүләкләр белән билгеләп үтә, барлык теләүчеләрне спорт секцияләренә чакыра.
Ганиев Р.М. актив иҗтимагый эшчәнлек алып бара. 2005 елның мартында Бөтендөнья татар конгрессының Түбән Кама бүлеге җитәкчесе итеп сайлана. Түбән Кама муниципаль районы Советы каршындагы Татарстан Республикасы дәүләт телләренең тигез хокуклы эшләве буенча комиссия әгъзасы булып тора. Ганиев Р.М. җитәкчелегендә һәм спонсорлык ярдәме белән туган телне һәм татар җырларын пропагандалау буенча проектлар тормышка ашырыла. Рөстәм Мәҗит улы "Җидегән чишмә" әдәби-музыкаль берләшмәсе эшчәнлеген оештыруда актив катнаша.
Ганиев Рөстәм Мәҗит улы дүрт чакырылыш шәһәр Советы депутаты итеп сайланган. Актив тормыш позициясе булган кеше. Түбән Кама муниципаль районында яшәүче халыклар арасында дуслыкны, тынычлыкны һәм татулыкны ныгытуда барлык милли-мәдәни җәмгыятьләр белән хезмәттәшлек итә.
Бүләк һәм премияләре
Түбән Кама шәһәр Советының 2020 елның 27 августындагы 54 номерлы карары белән актив депутат эшчәнлеге, Түбән Кама шәһәрендә массакүләм спортны үстерүгә, татар телен, татар милли мәдәниятен һәм халык традицияләрен саклап калуга һәм үстерүгә, милләтара татулыкны ныгытуга зур өлеш керткәне өчен Рөстәм Мәҗит улына «Түбән Кама шәһәренең Мактаулы гражданины» исеме бирелә.
Демиртепе (Мурадие)
Демиртепе (Demirtepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Мурадие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тшебень (Великопольское воеводалыгы)
Тшебень  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демиртепе (Мурадие)
Сылтамалар
Demirtepe, Muradiye Demirtepe, Muradiye
Долене Камене-при-Добрничу
Долене Камене-при-Добрничу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шомон-сюр-Ер
Шомон-сюр-Ер — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2026
NGC 2026 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Аяна (кратер)
Аяна — Венера планетасының -29.2°N, -175.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 13,8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Аяна кратеры Алтай хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Кастийон-де-Сен-Мартори
Кастийон-де-Сен-Мартори — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Крушевец
Крушевец — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Шатонёф-Валь-Сен-Дона
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,1 км².
(4342) Фрейд
(4342) Фрейд  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 21 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QO9» саналган.
Согукдере (Инегөл)
Согукдере (Soğukdere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Долене Картелево
Долене Картелево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бад-Эмс
Бад-Эмс — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вигелзув (Здунсковольский повяты)
Вигелзув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Яловице
Яловице — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вигелзув (Здунсковольский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яловице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Девитт (Мичиган)
Девитт  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Девитт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтана-Сити (Монтана)
Монтана-Сити  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Монтана-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йезоло
Йезоло — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пай-Лор-Ягун
Пай-Лор-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тром-Юган елгасының сул ярына тамагыннан 429 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 32 км.
Масат (Байбурт)
Масат (Masat) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (köy).
50 км (тимер юл казармасы)
50 км (тимер юл казармасы) (50 км) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан тимер юл казармасы.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Дубатовка (Смаргонский районы)
Дубатовка  (Дубатоўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Усть-Лебедь
Усть-Лебедь (Усть-Лебедь) — Алтай Республикасының Турочак районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Демиртепе (Чанкая)
Демиртепе (Demirtepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тшебин (Великопольское воеводалыгы)
Тшебин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фроид (Монтана)
Фроид  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампо Ама (Комо)
Кампо Ама — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Ама Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 2027
NGC 2027 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кирвиллер
Кирвиллер (Kirviller) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,54 км².
Искәрмәләр
Кирвиллер
Антраж
Антраж (Entrages) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Восточный Динь-ле-Бен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 22,61 км².
Ләкит Малах
Ләкит Малах (Ləkit Malax ) — Әзербайҗанның Гах районына караган авыл.
Долене Кроново
Долене Кроново — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крушово
Крушово — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аяше (кратер)
Аяше — Венера планетасының -22.7°N, -31.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 5,3 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Аяше кратеры хауса хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Кыр Шонталысы (Самара өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мордва (37,6%), руслар (35,8%), чуашлар (6,6%), кыргызлар (5,2%), татарлар (4,4%).
Шонвиль-Маломон
Шонвиль-Маломон — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Ямно (Жарский повяты)
Ямно  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Любинка (Зур Смедово кушылдыгы)
Любинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Тула өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Большое Смедово елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1561) Фрикке
(1561) Фрикке  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1941 елның 15 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1941 CG» саналган.
Катервьель
Катервьель — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Согуккую (Бозова)
Согуккую (Soğukkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Изола-Вичентина
Изола-Вичентина — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Виглёндаче
Виглёндаче — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Кутья
Кече Кутья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сулем елгасының сул ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Дубавка (Гродзенский районы)
Дубавка  (Дубаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Кече Кутья
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусоваяелгасы, Ревда каласыннан Кын авылы янындагы су үлсәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дубавка (Гродзенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Байерфельд-Штеквайлер
Байерфельд-Штеквайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долене Лакнице
Долене Лакнице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Масатлар (Ташкөпрү)
Масатлар (Masatlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Дялу-Пержулуй
Дялу-Пержулуй — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искергән Россия үлчәү берәмлекләре
Россия үлчәү берәмлекләре — Рус дәүләтендә һәм Россия империясендә кулланылган үлчәү берәмлекләре системасы. 1835 елда Британия үлчәү берәмлекләре белән яраштырган, фут, дюйм, сызык, нокта кертелгән. 1899 елда метрик үлчәүләр системасы белән бәйләнгән. 1918 һәм 1925 еллардагы декретлары буенча гамәлдән чыкты.
Демирчай (Сөке)
Демирчай (Demirçay) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Сөке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тшебини
Тшебини — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ачык өлешле инвестицион фонд
Ачык өлешле инвестицион фонды (АӨИФ) кагыйдәләре буенча инвесторның фонд чыгарган өлешләрне сатып алу таләбен үтәү вазифасын идарә ширкәте алып бара.
Тасвир
Рәсәй закончылыгы өлешле инвестицион фондларын ачык, ябык һәм интерваллыга бүлә.
Өлешле инвестицион фонд инвесторы үзенең өлеше белән теләсә кайсы эш көнендә сәүдә итә ала. АӨИФ инвесторларның капитал салуларына югары ликвидлык тәэмин итә. Инвестор идарә ширкәте эшчәнлеген ошатмый башласа, ул аның белән контрактны туктата ала.
Ачык өлешле инвестицион фондлар һәр эш көне дәвамында өлешләр белән сәүдә итәргә тиеш. Алар җыйган акча банк счетларына, чит ил һәм Рәсәй ширкәтләренең акция һәм облигацияләренә, дәүләт һәм муниципаль кыйммәтле кәгазьләренә салына. Өлешләрен кайтарырга теләгән өлеш хуҗасы белән исәпләнү өчен фондлар үз активларын сата ала.
2004-2007 елларда, ачык өлешле инвестицион фондларының чиста активлары бәясе 19,7дән 152,6 миллиард сумга кадәр арткан иде. Соңыннан 2008 елда АӨИФ чиста активлары бәясе 152,7дән 50,8 миллиард сумга кадәр кимеде. Бу күренеш облигация һәм акцияләрнең базар бәясенең төшүе белән бәйле булды. АӨИФ бәясе 62,2%ка кимеде. Инвесторлар тарафыннан акцияләрне кире кайтару башланды.
2009 елга кадәр АӨИФ нигезендә акцияләр фондыннан гына тордылар. 2016 елның 31 декабренә ачык өлешле инвестицион фондларының чиста активлары бәясе 131 миллиард сумлап бәяләнде.
Долене Лаковнице
Долене Лаковнице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Крыстина
Крыстина — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Найф-Ривер (Монтана)
Найф-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Найф-Ривер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
NGC 2028
NGC 2028 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Найф-Ривер (Монтана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2028
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Юньи-сюр-Мез
Юньи-сюр-Мез — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Ямно (Суленцинский повяты)
Ямно  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампо Бо (Парма)
Кампо Бо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Бо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Ла-Робин-сюр-Галабр
Ла-Робин-сюр-Галабр (La Robine-sur-Galabre) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Восточный Динь-ле-Бен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 45,91 км².
Декстер (Мичиган)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фромберг (Монтана)
Фромберг  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аыисату (кратер)
Аыисату — Венера планетасының -34.6°N, -5.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Аыисату кратеры фульбе (фуло, фулани) халкы хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Садри Максуди Арсал (монография)
Эчтәлек
Монография 5 бүлектән тора.
I бүлек. Садри Максудиның яшүсмер һәм җитлегү еллары
Беренче бүлек Садри Максудиның яшүсмер һәм җитлегү елларын (1878—1906 еллар аралыгын) эченә ала. Ул 1878 елда Казан өязе Ташсу авылында Низаметдин мулла гаиләсендә туган. Гаиләдә бертуган өч ир-бала булганнар: өлкәне — Әхмәтһади Максуди (1876—1941), күренекле педагог, тел галиме, «Йолдыз» газетасы нәшире һәм мөхәррире, дәреслекләр авторы. Уртанчысы — Сәләхетдин Максуди, сәүдә өлкәсендә таныла, эшкуар. Кечесе — Садретдин башта әтисенең Ташсу мәдрәсәсендә, Казанның Күл буе (Апанай) мәдрәсәсендә (Гаяз Исхакый белән бергә), аннары Кырымда И. Гаспринский җитәкләгән Зынҗырлы мәдрәсәсендә (1895—1896) белем ала. Зынҗырлы мәдрәсәсендә рус телен өйрәнә. «Мәгыйшәт» повестен яза (беренче басмасы 1898 елда). 1897 елда Казанга кайтып, Рус-татар укытучылар мәктәбенә укырга керә, аны рус мәктәбендә укыту хокукы бирүче диплом белән тәмамлый. Белемгә омтылыш аны Төркиягә китерә. Юл уңаеннан Ясная Полянага кереп, Л. Н. Толстой белән таныша, киңәшә. Төркиядә француз, латин телләрен өйрәнә. Төрек әдибе Әхмәд Мидхәт белемен үстерү өчен Аурупага барырга киңәш итә. Садри Максуди 1901 елда Парижга килеп, дүрт елда юридик факультетын тәмамлый. Бер үк вакытта Париж көлллиятендә әдәбият факультетында укый. Париждан торып, «Тәрҗеман» газетасында мәкаләләре белән катнаша. Сорбонна университетын тәмамлаганнан соң докторлык дәрәҗәсе алырга теләсә дә, Идел-Урал татарлары һәм Эчке Россия мөселманнарына хезмәт итәргә теләп, 1906 елда Казанга әйләнеп кайта.
(3491) Фридолин
Тарихы
1984 елның 30 сентябрендә Пауль Вильд тарафыннан Циммервальд обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SM4» саналган.
Садри Максуди Арсал (монография)
II бүлек. Садри Максудиның сәяси эшчәнлеге еллары
1907—1912 елларда С. Максуди II — III Дәүләт Думасында Казан губернасыннан сайланган депутат вазыйфасын башкара. Думада татар һәм төрки халыклар мәнфәгатьләрен яклап, күп тапкырлар чыгыш ясый, Дума коммиссиясе рәисе итеп сайлана. Думада 3 ай 12 көн эшләгәч, 1907 елның 7 июнендә Думадан куыла. Баштагыларыннан гаять реакцион булуы белән аерылып торучы III Дәүләт Думасына да депутат итеп сайлана. Дума трибунасыннан изелгән халыклар хокукларын яклап, чыгышлар ясый, запрослар бирә, реплика белән катнаша; шовинист уң консерватив депутатларның ( һ. б.) исламга һәм төрки халыкларга яла ягуларын фаш итә. Аурупада юриспруденция буенча белем алган, эрудицияле оратор, депутатлар арасында рейтингы һәм репутациясе зур булган С. Максуди Төркестан мөселманнары арасында аракы сатуга, патша хакимиятенең Босфор һәм Дарданеллар бугазларын басып алу омтылышына каршы, Россиядәге төрки-татар халкының хокуксызлыгы, мәктәп һәм матбугатының эзәрлекләнүе һ. б. мәсьәләләр буенча чыгыш ясый. Аның доклады Дәүләт Думасы стенограммасында басыла һәм татар телендә аерым брошюра булып чыга. Дәүләт Думасы рәисе тәкъдиме белән С. Максуди Дәүләт Думасының Англиягә баручы делегациясе составына кертелә. «Англиягә сәяхәт» дигән китабын яза (1912 елда Казанда басылган).
III Дәүләт Думасы ябылгач, С. Максуди Казанга кайта, адвокатурада эшли.Татар матбугатында халык мәнфәгатен чагылдырган мәкаләләр белән чыгыш ясый. Татар милли азатлыгы хәрәкәтендә катнаша. 1917 елда Февраль революциясе башлану белән Петербургка килә, кадетларның VII съездында катнаша. Корниловның Истанбулны, Босфорны һәм Дарданелларны басып алуга чакырган чыгышын каты тәнкыйтьли. Съездда оештырылган «Төркестан комитеты»на сайланып, Урта Азиягә барып чыга.
1917 елның маенда Мәскәүдә Бөтенроссия мөселманнар корылтаенда мөселманнарның Үзәк бюросы әгъзасы итеп сайлана. Әлеге корылтайда федерализм нигезендә төрки-татар халыклары өчен милли-мәдәни автономия төзү төрында карар кабул ителә. С. Максуди 1917 елның 19 гыйнварында Казанда үтәчәк Эчке Россия һәм Көнбатыш Себер мөселманнары корылтае өчен төрки-татар милли мәдәни автономиясе төзү проектын әзерли. Бу автономияне төзү өчен Уфада С. Максуди җитәкчелегендә комитет (19.1.1918 — 25.4.1918) булдырыла. 3 айдан әлеге комитет большевиклар һәм Советлар тарафыннан таратыла. Тиздән С. Максуди Финляндиягә китәргә мәҗбүр була.
1910 елда Шакир Рәмиевның кызы Камиләгә өйләнә. Бу никахтан Гадилә һәм Наилә исемле ике кызы туа.
III бүлек. 1919 — 1924 еллар
Большевиклар хакимияткә килгәч, С. Максуди Россиядән китәргә мәҗбүр була һәм Финляндиягә кача. Дәүләт Думасында депутат чагында, С. Максудиның Финляндиянең иреген яклап чыкканын яхшы белгән финнар аны зур хөрмәт белән каршы ала. С. Максуди татар милләтенең азатлыгы өчен көрәшен дәвам итә. Парижда узган Тынычлык конференциясендә (18 гыйнвар 1919 — 21 гыйнвар 1920) катнашып, «Эчке Россия һәм Себер мөселманнарының язмышы турында» доклад белән чыгыш ясый, әмма нәтиҗә ала алмый. Парижда 4 ел эшли. Биредә Дума буенча танышлары, Россияне ташлап киткән дуслары, фикердәшләре белән аралаша. 1922 елда Финляндиягә килеп, дуслары ярдәмендә Финляндиягә чыккан хатыны һәм ике кызын алып, Берлинга китә, бераз вакыт шунла яши. 1923 елның августында гаиләсе белән Парижга килә, Сорбонна университетында «Төрек тарихы» курсын укыта башлый. Төркиядәге вакыйгалар үсешен күзәтә. Төркиягә төрки халыклар тарихы буенча лекцияләр укырга килгән С. Максуди 1924 елның 24 ноябрендә Чанкаяда Ататөрек белән таныша. Ататөрек Садри Максудига яңа төзелгән дәүләттә вазифа алу өчен Төркиядә яшәргә тәкъдим итә. Максуди бу тәкъдимне кабул итә.
IV бүлек. Ататөрек исән вакыттагы тормышы һәм эшчәнлеге
Садри Максуди 1925 елдан алып вафат булганчы (1957) Төркиядә яши (чит илләргә Төркия делегациясе эчендә һәм чакырулы фәнни конференцияләргә баруларны исәпкә алмаганда). Төркиягә килгәч, С. Максуди фәнни һәм педагогик эшкә тотына. Башта ул Төркия мәгариф министрлыгында эшли, яңа ачылган юридик училищеда укыта. Эрудицияле, зур белемгә ия шәхес Төркиядә тиз арада дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләре, галимнәр арасында танылу ала. Төркиядә даими үткәрелгән реформалар, милли-мәдәни үзгәртеп корулар, төрек имлясын үзгәртү, камилләштерү буенча үз проектлары белән чыга. Кемаль-паша С. Максудиның бу хезмәтләренә югары бәя бирә. Тиздән С. Максуди, Йосыф Акчура кебек, Ататөрекнең иң якын киңәшчесенә әйләнә. Өч тапкыр (1931—1935, 1935—1939, 1950—1954) Төркия парламенты — Бөек Милләт мәҗлесе депутаты итеп сайлана. Төркия дәүләте делегациясе составында Милләтләр Лигасының Лондон, Глазго конгрессларында катнаша. 1937 елда Төркия делегациясе составында Чехословакиядә була.
Төркиядә ватандашларына фамилия бирү чорында Садри Максуди үзенә «Арсал» дигән исем ала, шуннан бирле ул Садри Максуди Арсал дип йөртелә.
V бүлек. Ататөректән соң
Төркиянең фәнни-тарихи җәмгыяте һәм төрек телен өйрәнү җәмгыяте С. Максуди башлангычы белән оештырыла. 18 ел буе С. Максуди Әнкара университетының юридик факультеты профессоры булып эшли. 1943 елда Истанбул университетына укытырга күчә, 1945 елда пенсиягә китә.
Садри Максуди 1957 елда 78 ел гомер кичереп вафат була. Шуның 34 елы туган илендә, 11 елы — Франциядә, 32 елы — Төркиядә үткән.
Библиография
Садри Максуди — фән өлкәсендә зур хезмәтләр калдырган зыялы. Аның Татарстан, Кырым, Урта Азия, Франция, Алмания, Төркиядә чыккан китаплары һәм мәкаләләре библиографиясе китерелгән. Алар арасында төрки халыкларның тарихы, дәүләт һәм хокук, тел белеме, Көнчыгыш философиясе, төрки халыкларда юридик фән тарихы, милләт мәсьәләсе, социология буенча дистәләгән китап, күпсанлы мәкаләләр бар.
Садри Максудиның үзе турында 1917 елга хәтле татар, рус телләрендә матбугатта күп мәкаләләр басылган. Аннан соң аның тормышы, иҗаты, фәнни, иҗтимагый, педагогик хезмәтләре, төрки дөньясында тоткан урыны турында француз, алман, инглиз, төрек, маҗар, фин телләрендә фәнни һәм популяр мәкаләләр, аерым гыйльми хезмәтләр басылып чыккан. Монографиядә бу хезмәтләрнең тулы исемлеге китерелә.
Тәрҗемә
1996 елда Мәскәүдә рус теленә тәрҗемәдә нәшер ителгән (төрек теленнән В. Феонова тәрҗемәсе, С. Исхаков фәнни мөхәррирлегендә) .
Китапны Әдилә Айданың (икенче) кызы Гөлнур Учок яңадан бастырып чыгарырга әзерли.
Дубавцы (Вавкавыский районы)
Дубавцы  (Дубаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Байлинген
Байлинген — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Изола-делла-Скала
Изола-делла-Скала — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пасол (елга)
Пасол  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ермаковский Еган елгасының сул ярына тамагыннан 9 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кен-Фонсгрив
Кен-Фонсгрив — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кирш-ле-Сьерк
Кирш-ле-Сьерк (Kirsch-lès-Sierck) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,85 км².
Искәрмәләр
Кирш-ле-Сьерк
Алексей Морозов
Алексей Морозов — Россиянең атказанган спорт остасы, хоккейчы.
Алексей Морозов хоккей өлкәсендә тәүге адымнарын Мәскәүнең «Крылья Советов» командасында ясый. Бу команда өчен беренче матчларын ул 1993-1994 еллар сезонында уздыра. Киләсе Россия чемпионатында исә яшь форвард, 48 матчта 15 шайба кертеп, үз-үзен таныта. Тагын берничә елын Россиядә уздырганнан соң, Морозов 1997 елда Төньяк Америкага күчеп китә.
Беренче сезонда ук ул, «Питтсбург Пингвинз» (Питтсбург) өчен 26 очко (13+13) җыеп, МХЛның (Милли хоккей лигасының) яңа уенчылары символик җыелма командасына керә. Шунысы кызык: Алексей МХЛдагы карьерасын легендар хоккейчы Марио Лемье кебек башлап җибәрә. Беренче шайбасын беренче матчның беренче сменасында беренче сугуы белән үк кертә.
«Питтсбург» командасында үткәрелгән җиде сезон эчендә һөҗүмче 451 матчта уйный, 84 шайба кертә һәм 219 очко җыя. Төньяк Америкада Морозовка, «Нью-Джерси» командасы белән матчларда уңышлы уйнаганы өчен, «Тhе Devil Killer» («иблисне үтерүче», «иблистәй үтерүче») дигән кушамат тагалар.
МХЛда (Милли хоккей лигасы) локаут булганда, хоккеист «Ак Барс» командасы өчен чыгыш ясый башлый, бу вакытта командага МХЛдан күп кенә йолдызлар килә. Составлары көчле булуга карамастан, казанлылар чемпион була алмый. Морозов «Ак Барс»та калырга карар кыла, һәм 2005-2006 еллар сезонында инде команда алтын медальләр яулый. Даими чемпионатта Морозов иң күп (23) шайба кертүче була. Алексей плей-оффта иң яхшы уенчы булып таныла. Аның исәбендә 13 уенда 26 очко (13+13). 2005-2006 еллар сезоны тәмамланганнан соң, ул Казан клубы белән янә өч елга контракт төзи. 2007 елның гыйнварында «Ак Барс» командасы Европа чемпионнары кубогын яулый, Морозов турнирның иң яхшы форварды һәм алыштыргысыз уенчысы дип табыла. 2006-2007 еллар сезонында һөҗүмче, 83 очко (34+49) җыеп, Россия суперлигасында рекорд куя.
2006 елгы дөнья чемпионатында Алексей, 7 матчта 8 шайба кертеп, турнирның иң яхшы снайперы булып таныла.
Россия чемпионатының 2007-2008 еллар сезонында ул 30 шайба кертә һәм 33 гол передачасы ясый, ләкин «Ак Барс» бу юлы бары ярымфиналга гына барып җитә.
2009 елда финалның җиденче матчында Морозов чын капитаннарча бердәнбер, ләкин хәлиткеч шайба кертә, һәм Казан «Ак Барс»ы Россия хоккее тарихында беренчеләрдән булып Гагарин кубогын яулый.
2009 елгы дөнья чемпионатында Алексей шулай ук җыелма команданың капитаны була һәм команданы алтын медальләргә алып килә.
Алексей Морозов — Олимпия уеннарының көмеш призеры (1998), Россия чемпионы (2005-2006), Россия чемпионатының көмеш призеры (2006-2007), дөнья чемпионатының бронза призеры (2007), дөнья чемпионы (2008, 2009), Гагарин кубогы иясе һәм КХЛ чемпионы (2009, 2010).
Демирчит (Караисалы)
Демирчит (Demirçit) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Николай Ишуткин
Ишуткин Николай (1954 елның 28 маенда туды) — эрзә шагыйре һәм журналист. Эрзяның «Чилисема» балалар-яшүсмерләр журналының баш мөхәррире. Мордовия Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1999).
Биографиясе
Николай Иван улы Ишуткин 1954 елның 28 маенда Мордва Республикасының Олы Бирәзник районы Симкино авылында укытучы һәм колхозчы гаиләсендә туа. 1961 елда туган авылында сигез яшьлек мәктәпнең беренче классына укырга керә. 1971 елда күрше Шөгер авылының урта мәктәбен тәмамлый, шуннан соң П. Огарев исемендәге Мордва дәүләт университетының филология факультетына укырга керә. Университетны тәмамлаганнан соң корреспондент, өлкән хәбәрче, «Эрзянь правда» газетасында бүлек мөдире булып эшли.
Иҗаты
Студент елларында шигырьләр яза башлый. 1973 елда эрзянның «Одарена» һәм «Килейне» журналында беренче шигырьләрен бастыра. «Эрзянь правда» газетасында эшләгән вакытта актив иҗади эшчәнлекне дәвам итте. Эрзян шагыйре һәм язучы В. К. Радаев җитәкләгән «Тештин» әдәби берләшмәсе әгъзасы була.
Ишуткин «Сятко» (Чаткы) һәм «Чилисема» журналларында басылган күп кенә балалар шигырьләренең авторы булып тора. 1994 елда аның балалар өчен «Ютазы шкафо» («ял сәгатьләрендә») шигырьләр җыентыгы дөнья күрә, ул шулай ук төрле уеннар, башваткычлар, юморны үз эченә ала.
Согуккую (Кулу)
Согуккую (Soğukkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Махирбей (Дигор)
Махирбей (Mahirbey) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Дигор илчесенә караган бер авыл (köy).
Долене Медведе Село
Долене Медведе Село — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Дрягуны
Дрягуны (Дрягуны) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Долене Медведе Село
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тшебиславки
Тшебиславки — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вигнанув (гмина Опочно)
Вигнанув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лагуниха
Лагуниха — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Камелик елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 41 км.
NGC 2029
NGC 2029 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Лагуниха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
NGC 2029
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лагуниха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Янишовице (Жарский повяты)
Янишовице  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кубадин
Кубадин — Болгариянең Бургас өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Городок (Самар өлкәсе)
Городок (Городок) — Самар өлкәсенең Кошки районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мордва (51,8%), руслар (26,3%), чуашлар (7,1%), татарлар (6,3%), кыргызлар (3,6%).
Кампо Верде (Лече)
Кампо Верде — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампо Верде Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(722) Фрида
(722) Фрида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1911 елның 18 октябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1911 NA» саналган.
Марку (Югары Прованс Альплары)
Марку (Marcoux) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Восточный Динь-ле-Бен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 32,17 км².
Яглова
Яглова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уздра елгасының уң ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рафаил Хәбибуллин
Рафаил Исмәгыйль улы Хәбибуллин (1951 елның 30 октябре, ТАССР, Түбән Кама районы, Каенлы авылы) — Түбән Кама шәһәре җәмәгать эшлеклесе, Түбән Кама муниципаль районы Советы депутаты.
Биографиясе
Хәбибуллин Р.И. 1951 елда ТАССРның Түбән Кама районы Каенлы авылында туа. Хезмәт эшчәнлеген 1969 елда «Татэнергострой»трестының 4 нче СМУ монтаж конструкцияләре монтажчысы булып башлый. Совет Армиясе сафларында хәрби-диңгез флоты гаскәрләрендә хезмәт итә. Армиядә хезмәт иткәннән соң көнкүреш техникасын ремонтлау фабрикасында, Радиоэлектрон аппаратураны ремонтлау заводында, «Гарант» сәүдә үзәгенең Түбән Кама филиалы директоры булып эшли.
2002 елның июнендә Хәбибуллин Рафаил Исмәгыйль улы «Горэлектротранспорт» ДУПын җитәкли. Рафаил Исмәгыйль улы кыска гына вакыт эчендә предприятиене алдынгы позицияләргә чыгара. Предприятиене перспективалы үстерү, Хәбибуллин Р.И. җитәкчелегендә рейслар һәм пассажирлар агымын арттыру максатында кыска гына вакыт эчендә борылма боҗра, БСИ һәм хәрәкәт составын ремонтлау һәм хезмәт күрсәтү цехының әзерләү участогы төзелә, искергән җайланмаларны модернизацияләү эшләре башкарыла, предприятиенең трамвай паркы яңартыла һәм киңәйтелә. Предприятиедә трамвай вагоннарын капиталь-торгызу системасы гамәлгә кертелгән, ул хәрәкәттәге составны озынрак һәм нәтиҗәлерәк файдаланырга мөмкинлек бирә. Авыр подстанцияләрне модернизацияләү буенча да зур эш алып барыла, аларда телеидарә системасы кертелә. Бүген Түбән Кама трамвае горурлык һәм Түбән Кама шәһәренең транспорт системасы нигезе. Трамвай түбәнкамалыларда тотрыклы, ышанычлы, имин һәм уңайлы транспорт репутациясен яулый.
Хәбибуллин Р.И. актив иҗтимагый эшчәнлек алып бара. Өч чакырылыш Каенлы һәм Иске Чишмә авыл җирлекләре Советлары депутаты, шул исәптән ике чакырылыш Түбән Кама муниципаль районы Советы депутаты итеп сайланган. Районның авыл җирлекләре территориясендә җирле үзидарәне үстерүгә, торак пунктларның инфраструктурасын яхшыртуга, авыл халкының эшлекле активлыгын арттыруга зур өлеш кертте. Үз сайлаучыларының сорауларын хәл итү буенча актив эш алып бара.
5 ел дәвамында Рафаил Исмәгыйль улы Түбән Кама муниципаль районы башлыгы урынбасары буларак бушатылмаган нигездә актив эшли, Түбән Кама муниципаль районы Советында «Бердәм Россия» фракциясе белән җитәкчелек итә. Рафаил Исмәгыйль улы зур хәйрия эше алып бара.
Бүләк һәм премияләре
Түбән Кама шәһәр Советының 2020 елның 27 августындагы 54 номерлы карары белән шәһәр һәм районның иҗтимагый-сәяси тормышында, Түбән Кама муниципаль районы авыл җирлекләренең тормыш дәрәҗәсен күтәрүдә актив катнашканы, шәһәр электр транспортын нәтиҗәле үстерүгә зур өлеш керткәне өчен Хәбибуллин Рафаил Исмәгыйль улына «Түбән Кама шәһәренең Мактаулы гражданины» исеме бирелә.
Изола-Рицца
Изола-Рицца — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.