cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хума (Разград өлкәсе)
Хума  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кобилярня (Великопольское воеводалыгы)
Кобилярня  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4151) Аланхейл
(4151) Аланхейл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 24 апрелендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 HV1» саналган.
Грейсвилл (Миннесота)
Грейсвилл  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грейсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18344) 1989 TN11
(18344) 1989 TN11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 2 октябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 TN11» саналган.
Кематен-ан-дер-Кремс
Кематен-ан-дер-Кремс — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Больяй (ай кратеры)
Больяй - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 102,22 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Янош Бойяи (1802—1860) хөрмәтенә бирелә.
Олы Мидияк
Олы Мидияк (Большой Медиак) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (24%), башкортлар (76%).
NGC 310
NGC 310 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вилчеле (Клуж)
Вилчеле — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вали Митһатбей (Ипекйолу)
Вали Митһатбей (Vali Mithatbey) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Ипекйолу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Крюньи
Крюньи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Липинки (Свецкий повяты)
Липинки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бишофсхайм-ан-дер-Рён
Бишофсхайм-ан-дер-Рён — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вира (Көнчыгыш Пиреней)
Вира — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Рыбаки (Мастовский районы)
Рыбаки  (Рыбакі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Жировниця (Жировниця)
Жировниця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кочбашы (Агры)
Кочбашы (Koçbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Агры илчесенә караган бер авыл (köy).
(3174) Алкок
(3174) Алкок — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 26 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 UV» саналган.
Хырсово (Разград өлкәсе)
Хырсово  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Большие Ключи (Диңгез буе крае)
Большие Ключи (Большие Ключи) — Диңгез буе краеның Кировский районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (74%), украиннар (25%).
Пешма
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18345) 1989 UP4
(18345) 1989 UP4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 22 октябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UP4» саналган.
Ханәгаһ (Җәлилабад)
Ханәгаһ  (Xanəgah ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Вайкув
Вайкув — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD212108
HD212108 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Норри (Колорадо)
Норри  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Норри халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кобилята
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Өзалпер (Ешилъюрт)
Өзалпер (Özalper) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Ешилъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кематен-ин-Тироль
Кематен-ин-Тироль — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Орчерд-Сити (Колорадо)
Орчерд-Сити  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казиньо (Болонья)
Географиясе
Казиньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нямсай-Яха
Нямсай-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Танлова елгасының сул ярына тамагыннан 83 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Рыбаки (Смаргонский районы)
Рыбаки  (Рыбакі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бомбелли (ай кратеры)
Бомбелли - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 9,72 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Рафаэль Бомбелли (1526—1572) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Решетники (Киров өлкәсе)
Решетники (Решетники) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ме-сюр-Орн
Ме-сюр-Орн — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Аркадий Морозов
Аркадий Иванович Морозов (1950 елда Ленинградта туган) — рәссам-график, рәссам, Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы (1987), ЮНЕСКО халыкара рәссамнар Федерациясе әгъзасы, Карелия Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, Россия Рәссамнар берлеге стипендиаты. Карелия Республикасы Петрозаводскида яши һәм эшли.
Биография
Аркадий Морозов 1950 елда Ленинградта туган. 1905 елда Мәскәү өлкә сәнгать училищесында укый (1966-1968), Петрозаводскның 2 нче педагогика училищесын (1968-1972), Репин ис. Ленинградның рәсем сәнгате, скульптура һәм архитектура институтын тәмамлый (1976-1982).
1975-2009 елларда график дизайн өлкәсендә эшли: «Карелия», «Kipina», «Punalippu» нәшриятларында китаплар, журналлар рәсмиләштерү, фестивальләрнең, конкурсларның афишалар һәм реклама плакатлары, шәһәрнең төрле предприятиеләре һәм оешмалары өчен интерьерлар дизайны. 1997 елда Карелия Республикасының «Иҗади остаханә» Яшьләр театрында «Женитьба» (режиссеры А.Тупиков) спектакленә сценография һәм костюмнар авторы. 2009 елда «Иҗади остаханә» РК дәүләт яшьләр театрында «Гарнир для ноги с носом» (режиссеры В.Чебурканов) спектакленә сценография һәм костюмнар авторы. 2013 елда Петрозаводск «График үзәк»не оештыручы булып тора, хәзерге вакытта автор проектны җитәкләми, ә проектны анда катнашучылар һәм студентлар остаханәдә мөстәкыйль рәвештә алып баралар.
Россиядә һәм чит илләрдә студентлар күргәзмәләре һәм конкурслары кураторы (А. Юфа, И. Смирнов, О. Добрякова, И. Фомин, В. Громова, Н. Егорова, И. Инюткин и др). Алты студенты Бөтендөнья сәүдә оешмасының «Россия Рәссамнар берлеге» яшьләр секциясенә кабул ителгән. В.Громова «Россиянең иң яхшы яшь рәссамы» номинациясендә Кандинский премиясен ала. И. Фомин сәнгатьне бүләкләү җәмгыяте фондының «сайлау иреге» яшь рәссамнар конкурсының 1 премиясен ала.
Эшләре Карелия Республикасы Сынлы сәнгать музее, «Кижи» музей-тыюлыгы экспозициясе, Валаама Музей-тыюлыгы, Изопропаганда үзәге (Мәскәү), Калининград картиналар галереясе, Графика үзәге (Люблин, Польша) Йоэнсу (Финляндия), «Kalev» нәшриятының картиналар галереясе коллекциясе (Оулу, Финляндия), «Коммуник-арт» (Брюссель, Бельгия), Хантос Янош Музеум (Дьер, Венгрия), «Артелли» Галереясе (Йоэнсу, Финляндия), Үзәк сәнгать академиясенең тираж графикасы ресурс үзәге (Малайзия), «Универсалприбор» фирмасы Коллекциясе (Санкт-Петербург), «Диңгез компьютер системалары» фирмасы Коллекциясе (Петрозаводск), «Эрота» заманча сәнгать музее (Санкт-Петербург) Петербург), Жорж Помпиду исемендәге милли сәнгать һәм мәдәният үзәге (Париж, Франция), Татарстан Республикасы дәүләт музее (Казан) кебек күп кенә музейлар һәм галереялар җыелмаларында урнашкан.
Валидечешме (Бешикташ )
Валидечешме (Valideçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бешикташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Куазар-Жош
Куазар-Жош — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Липйонка
Липйонка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заһит (Архангель районы)
Заһит — Башкортстанның Архангель районында урнашкан татар авылы.
Заһит төп мәктәбендә 2012 елда 26 бала укыды. Ул — районда бердәнбер татар мәктәбе.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 238 кешенең яшәве мәгълүм.
Черковна (Разград өлкәсе)
Черковна  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Блайбах
Блайбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черковна (Разград өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аккирмән Урдасы
Аккирмән Урдасы яки Буҗак Урдасы — XVII гасыр башында барлыкка килгән Буҗак территориясендә урнашкан нугайлар ның автоном формалашуы. Урда (сераскир) лидеры Османлы солтанының вассалы булган Кырым ханына буйсынган.
Тарих
Ногай татарлары Бөҗәкта Солтан Баязид II-нең Молдавия принцибына каршы кампаниясеннән соң барлыкка килгән, 1484-нче елда, Прут-Днестер интерфлюсының көньяк өлеше Османлы империясенең Силистри санджакына кергәч. Бу җирләрнең бер өлеше Кырым ханына бирелгән, монда аның субъектлары урнашкан - Татарлар, алар Кискавас далаларыннан килгәннәр. Аккирмән Урда чоры XVII гасырда төште, Калмик һөҗүменнән качкан күчмә төрки телле Ногайлар да монда бик күп урнаштылар. Бу һәм бүтән төркемнәрнең кушылуы нәтиҗәсендә Буҗак татарлары барлыкка килде, соңрак Дунай татарлары дип тә аталдылар. Ул вакытта Буджак татарлары Кырым хан армиясендә төп һөҗүм итүче көчләрнең берсе булган; алар коллыкка сату өчен тоткыннарны талау һәм кулга алу максатыннан күрше дәүләтләргә даими рейд ясаганнар. Буджак урдасының беренче башлыгы һәм нигез салучысы Кантемир булган (1637 елда үлгән); тарихчы В.В.Трепавлов 1620 - 1630 елларда урда барлыкка килгән елларны саный.
Әфрасияб Бәдәлбәйли
Беренче Азәрбайҗан балетының музыка һәм либретто авторы һәм мөселман Көнчыгышындагы «Кызлар манарасы» беренче балетның авторы, шагыйрь Низами Гәнҗәвигә багышланган «Низами» (1948), «Таллар елый» (1971) опералары авторы, симфония оркестры әсәрләренең, пьесалар өчен музыка авторы.
Аның музыка белеме өлкәсендәге хезмәтләре һәм мәкаләләре билгеле. Аның эчтәлекле-монографик музыкаль сүзлеге популяр булып тора, анда танылган музыкаль терминнар белән беррәттән ул эшләгән азәрбайҗан терминнары да җыелган.
Бәдәлбәйли, туган азәрбайҗан һәм рус телләреннән тыш, фарсы һәм гарәп телләрен дә белгән.
Тормыш юлы
Әфрасияб Бәдалбәйли 1907 елның 19 апрелендә Бакыда туа. Әфрасияб гаиләдә алты баланың өлкәне булган. Алты яшь тә тулмаган килеш, тарда уйный башлаган. 1916 елда тугыз яшендә ул әле яңа гына ачылган 6 нчы мөселман-рус музыкаль мәктәбенә бара, аның директоры әтисе булган.
1922 елдан алып 1928 елга кадәр Азәрбайҗан дәүләт төрки музыка техникумында Әфрасияб скрипка һәм музыка теориясе классы буенча дәресләргә йөри, анда азәрбайҗан халык көйләрен һәм мугамаларын башкарган.
1942 елның маеннан июнь аена кадәр Бәдәлбәйли Бакы киностудиясендә Икенче бөтендөнья сугышы каһарманы Бахтияр Кәримовка багышланган «Бәхтияр» кинофильмын яңгырату һәм музыкаль бизәү өстендә эшли. 1943 елдан 1946 елга кадәр Бәдәлбәйли Азәрбайҗан филармониясенең сәнгать җитәкчесе була. 1945 елдан СБКФ әгъзасы.
1952 елдан 1956 елга кадәр — Азәрбайҗан Композиторлар Берлегенең «Музыка белеме һәм музыкаль тәнкыйть» секторы рәисе.
1960 елның 24 маенда Азәрбайҗан ССР Югары Советы Президиумының «Мәдәният өлкәсендәге казанышлары өчен» указы белән аңа Азәрбайҗан ССРның халык артисты исеме бирелә.
1969 елдан 1973 елга кадәр — Азәрбайҗан хор җәмгыяте рәисе.
Гомер азагына кадәр Азәрбайҗан дәүләт опера һәм балет театрында баш дирижёр вазыйфасында эшли.
Иҗат
Азәрбайҗан драма театрында Әфрасияб Бәдәлбәйли иҗат иткән музыкаль әсәрләр белән «Ут кәләше» (1927), «Севиль» (1928), «Алмас» (1929), «1905 елда» (1931), «Яшар» (1932), «Сиявуш» (1932), «Гаҗи Гара» (1933), «Фәрхәд вә Ширин» (1941) кебек пьесалар куелган. «Халыкның ачуы» (Б. И. Зейдман белән бергә, Бакы, 1941), «Низами» (Бакы, 1948), «Таллар елый» (Бакы, 1971) операларын; «Кызлар манарасы» (Бакы, 1940) балеты, «Тәрлән» балалар балеты (1941, Бакы); оркестр өчен — «Советлар власте өчен» (1930) симфоник поэмасы, «Миниатюралар» (1938), 2 марш (1930, 1941); халык уен кораллары оркестры өчен — симфониетта (1950); фортепиано белән җыр өчен — 3 җыр (заманча шагыйрьләр сүзләре); спектакльләргә 60тан артык музыка иҗат итә.
Шулай ук аның түбәндәге әдәби әсәрләре дә билгеле: «Музыка турында әңгәмә» (азербайҗан телендә; Бакы, 1953); «Корбан Примов» (азерб. телендә; Бакы, 1956); «Музыкаль терминнар сүзлеге» (рус-азерб. телендә; Бакы, 1956); «М. Ф. Ахундов исемендәге Азәрбайҗан дәүләт орденлы Ленин исемендәге опера һәм балет театры» (К. Касыймов белән); «Мәгънәле монографик музыкаль сүзлек» (азерб. телендә; Бакы, 1969).
Хәтер
1993 елда Әфрасияб Бәдәлбәйли турында «Гомер дәвамы» (Ömrün davamı) документаль фильмы, ә 2000 елда — «Барысы да ничек бар» фильмы (Hər şey olduğu kimi) төшерелә.
Бакы шәһәренең «Азадлыг»проспектындагы 23 нче балалар музыка мәктәбе композитор исеме белән аталган, ә Бакыдагы Бәдәлбәйли яшәгән йорт диварында мемориаль такта урнаштырылган.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
(2941) Олден
(2941) Олден — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1930 елның 24 декабрендә Клайд Томбо тарафыннан Флагстафф обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1930 YV» саналган.
Пошалым
Пошалым — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Казансу елгасының уң ярыннан 128 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклагычының Казан каласыннан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Идел участогы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гринвуд (Миннесота)
Гринвуд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гринвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Кеметен
Кеметен — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Жировниця (Идрия)
Жировниця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атеево
Атеево (Атьсир, Атеево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
(18346) 1989 WG
(18346) 1989 WG — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 20 ноябрендә Ё. Осима тарафыннан Гэкко обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 WG» саналган.
NGC 311
NGC 311 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ковалев (Плешевский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вакуловичи
Вакуловичи — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марсель Сәлимҗанов премиясе
Марсель Сәлимҗанов премиясе, Марсель Сәлимҗанов исемендәге Республика театр сәнгате өлкәсендәге премия (Республиканская премия в области театрального искусства имени Марселя Салимжанова) — Татарстанның дәүләт бүләге ― республикакүләм премия. СССР халык артисты, Камал театрының баш режиссёры (1966―2002 елларда) Марсель Хәким улы Сәлимҗанов (1934―2002) исемен йөртә.
Тарих
СССР халык артисты, К. Станиславский исемендәге РСФСР дәүләт премиясе, Тукай премиясе лауреаты М. Х. Сәлимҗанов исемен мәңгеләштерү максатыннан булдырылган.
2014 елда ТР Президенты Рөстәм Миңнехановның «Марсель Сәлимҗанов исемендәге республикакүләм премия хакындагы Указы» белән гамәлгә кергән.
Минтимер Шәймиев:
Сылтамалар
ТР Дәүләт киңәшчесе рәсми сайты
Рыбаки (Шчучынский районы)
Рыбаки  (Рыбакі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Заварухино
Заварухино (Заварухино) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (53%).
Яңа Үзи
Яңа Үзи — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Почта индексы — 423050.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Бомон (ай кратеры)
Бомон - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 50,69 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Эли де Бомон (1798—1874) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Өзбаш (Һилван)
Өзбаш (Özbaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Липники (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Липники  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чудомир (авыл)
Чудомир  — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норт-Вашингтон (Колорадо)
Норт-Вашингтон  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Норт-Вашингтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кувро
Кувро — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
HD212132
HD212132 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Жировниця (община)
Жировниця  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ханылы
Ханылы (Xanılı ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Отис (Колорадо)
Отис  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казиньяно (Фиренца)
Казиньяно — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Побоишна
Побоишна — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ихалица елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Казиньяно (Фиренца)
Географиясе
Казиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Побоишна
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кёнигсбрун-ам-Ваграм
Кёнигсбрун-ам-Ваграм — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кочбаер (Байбурт)
Кочбаер (Koçbayır) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (köy).
(18347) 1989 WU
(18347) 1989 WU — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 20 ноябрендә Симидзу тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 WU» саналган.
Блайхах
Блайхах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1778) Альфвен
(1778) Альфвен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 26 сентябрендә К. Й. Ван Хоутен, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4506 P-L» саналган.
Рыбалава
Рыбалава (Рыбалава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пакистан Ислам Җөмһүрияте
Пакистан яки Пакьстан язылышы да очрый (урду پاکِستان, Пакиста́н, – «пакь кешеләр, чисталар җире»), тулы рәсми исем Пакистан Ислам Җөмһүрияте (урду پاکِستان اسلامی جمہوریہ ) – Көньяк Азиядә урнашкан дәүләт.
Географиясе
Пакистан территориясенең төньяк һәм төньяк-көнбатыш өлешләрен таулар һәм калкулыклар били, көнчыгыш һәм көньяк-көнчыгыш өлешен исә Һинд-Гаңг тигезлеге били. Пакистанның көньяк-көнчыгышын Тар чүленең көнбатыш өлеше били. Илнең көнбатыш һәм төньяк өлешләрендә Һиндукуш, Һималай һәм Иран тау тезмәләре урнашкан (иң биек ноктасы — Тирич-Мир тавы, 7690 м). Һиндукуш һәм Һималай тауларында бозлыклар бар. Файдалы казылмалардан нефть, газ, күмер, тимер, сөрмә, барит, күкерт, таш тоз, гипс, магнезит, хромит, марганис, бакыр, кургаш, һ.б.н.
Тарих
БЭК 3-2 меңьеллыкта Пакистан җирендә Харапп цививилизациясе булган.
БЭК 1 меңьеллыкта Пакистан җиренә арий кабиләләре күчеп килә.
Искәндәр Зөлкарнәйн (БЭК 356 — 323) яуларыннан соң Пакистанга эллинизм рухы таратыла. Кушан патшалыгы барлыкка килә. Буддизм тарала башлый.
8 гасырда Пакистан җирендә Ислам дине таралышы башлана.
Урта гасырларда Гәзни һәм Гүрид идарә иткән мөселман илләре барлыкка килә.
Бөек Моголлар Империясе таркалганнан соң 18 гасырда сикх милләтчелеге Синд, Бәлүҗистан, Пәнҗәб төбәкләрендә тарала.
19 гасырда Британия гаскәрләре Пакистанны басып ала.
Мөселман Лигасы (1920 елдан президенты Мөхәммәт Гали Җиннаһ) көрәше нәтиҗәсендә 1947 елда бәйсез Пакистан барлыкка килә.
1947 елда 15 августта — Һиндстан ике дәүләткә бүленә — Пакистан һәм Һинд берлеге.
1965 елда, 1971 елда - Һиндстанга каршы сугышлар.
1988 елда хакимият ватандаш хөкүмәтенә кире кайтарыла.
1990 елларда атом-төш коралы программасы үстерелә.
1999 елда хәрби түнтәрелеш нәтиҗәсендә Пәрвәз Мүшәрәф хакимияткә килә.
1988-1990 һәм 1993-1996 елда беренче тапкыр мөселман илендә хөкүмәт рәисе хатын-кыз Бенәзир Бһутто була.
2007 елда Әл-Кагыйдә оештырылган террористик акт нәтиҗәсендә Бенәзир Бһутто үтерелә.
Икътисад
Тулаем эчке продуктта авыл хуҗалыгы өлеше 25,1%, сәнәгать өлеше 21,3%, хезмәт күрсәтү тармагы өлеше 53,6 процентны тәшкил итә. Төп экспорт партнөрлары — АКШ (13.3%), Кытай (10.9%), БГӘ (8.6%), Әфганстан (8.5%), Алмания (5.1%). Экспортлана торган таварлар — тикстил, дөге, мамык таварлары, спорт таварлары, химикатлар, келәмнәр.
Төп импорт партнөрлары — Кытай (17%), БГӘ (15%), Кувәйт (8.8%), Согуд Гарәпстаны (8.5%), Малайзия (4.8%).
Халык
Иң зур халык — пәнҗабиләр; пуштуннар, синдһиләр, бәлүҗләр дә яши. Пакстанның төньяк өлешендә тау халыклары — кһуварлар һәм күһистаниләр яши. Рәсми телләре — урду һәм инглиз телләре; пушту, бәлүҗ, сараики һәм пәнҗаб телләре дә киң таралган. Миллионлы шәһәрләр (2014 ) — Карачи, Лаһор, Фәйсалабад, Хәйдәрабад, Рәвалпинди, Мултан, Пишәвәр, Исламабад, Саргодһа, Бәһавалпур, Кветта.
Дин
Халкының 96 % ислам динендә тора.
Дорр
Дорр — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Валёхи-Моньки
Валёхи-Моньки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борисовка (Диңгез буе крае)
Борисовка (Борисовка) — Диңгез буе краеның Уссурийск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (9%).
(4751) Алисеманнинг
(4751) Алисеманнинг — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1991 елның 17 гыйнварында B. G. W. El servir тарафыннан Stakenbridge обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 BG» саналган.
Ковалевек
Ковалевек — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нярьяне-Яха
Нярьяне-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Танлова елгасының сул ярына тамагыннан 20 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 54 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вардаллы (Бешикдүзү)
Вардаллы (Vardallı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Бешикдүзү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гринфилд (Миннесота)
Гринфилд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гринфилд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юпер
Юпер — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 312
NGC 312 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бонд Дж. (ай кратеры)
Бонд Дж. - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 19,05 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джордж Филлипс Бонд (1826—1865) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
(18348) 1990 BM1
(18348) 1990 BM1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 гыйнварында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BM1» саналган.
Жировниця (Севниця)
Жировниця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Вилчеле (Ковасна)
Вилчеле — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кёнигсвизен
Кёнигсвизен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вербатим
Вербатим (verbatim — сүзгә-сүз, әйтелгән) — театрда спектакль ясау алымы, документаль пьеса театры. Спектакль әдәби пьесага нигезләнми, анда куеласы спектакльнең төп каһарманнары караган иҗтимагый катлам вәкилләре белән корылган әңгәмәләр (актерлар уйнавында) кулланыла. Даими репертуарлы театрларга альтернатива булып исәпләнә.
Тарих
Вербатим 1990 еллар уртасында Бөекбританиядә, өр-яңа драматургия «New Writing» («Яңа драма») барлыкка китерү дулкынында хасил була. Яңа драматургия төренең полигоны булып, Royal Court театры исәпләнә. Анда кискен, көчләү элементлары күп кертелгән, адекват булмаган каһарманнарга бай булган әсәрләр күрсәтелә.
Бөекбритания артистлары ССРБда 1920-1930 елларда эшләп килгән «Синяя блуза» театры үрнәгенә иярүләрен әйтәләр.
Шинник (Киров өлкәсе)
Шинник (Шинник) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Бланкенбах (Түбән Франкония)
Бланкенбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красная Горка (Архангель районы)
Красная Горка — Башкортстанның Архангель районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453033, — 80203825004.
Демография
Халык саны динамикасы:
Куломм-ла-Монтань
Куломм-ла-Монтань — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Липниця (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Липниця  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Төньяк Кожух
Төньяк Кожух — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кожух (Зур Кожух)  елгасының сул ярыннан 90 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казиньяно (Болцано)
Казиньяно — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казиньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD212144
HD212144 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Өзбашы (Козан)
Өзбашы (Özbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Норт-Ла-Хунта (Колорадо)
Норт-Ла-Хунта  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Норт-Ла-Хунта халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Рыбалавичы
Рыбалавичы (Рыбалавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Норт-Ла-Хунта (Колорадо)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рыбалавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(2721) Всехсвятский
(2721) Всехсвятский — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 22 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SP2» саналган.
Кочбейли (Чай)
Кочбейли (Koçbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Чай илчесенә караган бер авыл (köy).
Валили
Валили — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ковалевко (Оборницкий повяты)
Ковалевко  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Евс
Евс — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Кеттериң
Кеттериң (Kettering) — Англиянең Нортһәмптеншир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырлардан билгеле.
Боланчы (авыл)
Боланчы (Буланцы) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (27%), украиннар (7%), башкортлар (66%).
(18349) Dafydd
(18349) Dafydd — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 25 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OV4» саналган.
Яңа Кыязлы
Яңа Кыязлы — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Почта индексы — 423073.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Кёнигсдорф (Бургенланд)
Кёнигсдорф  — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Яким-Груево
Яким-Груево — Болгариянең Разград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жировський Врх (Жири)
Жировський Врх  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Бонд У. (ай кратеры)
Бонд У. - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 170,53 км булган кратер.
Жировський Врх (Жири)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бонд У. (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Уильям Крэнч Бонд (1789—1859) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Липнички
Липнички — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Полдарса
Полдарса — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сухона елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фәрит Мөхәммәтшин
Фәрит Хәйрулла улы Мөхәммәтшин – Татарстан сәясәтчесе, Татарстан Дәүләт Шурасы спикеры. Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе академигы (2023).
Бүләкләре
Дәүләт алдындагы казанышлары һәм халыклар арасында дуслыкны һәм хезмәттәшлекне ныгытуга керткән зур өлеше өчен Дуслык ордены белән бүләкләнде (1997 ел, май).
Россия дәүләтчелеген үстерүдәге казанышлары һәм законнар чыгару эшчәнлегендә актив катнашканы өчен Мактау ордены белән бүләкләнде (2005 ел, ноябрь).
Татарстан Республикасы икътисадын үстерүдәге һәм федератив мөнәсәбәтләрне камилләштерүдәге казанышлары өчен Россия Федерациясе Хөкүмәтенең Мактау грамотасы һәм Россия Федерациясе Федераль Җыен Федерация Советының Мактау грамотасы бирелде.
"Ел спикеры" номинациясендә "Россия милли Олимпы" премиясенә һәм Россиянең иң югары иҗтимагый бүләге – "За Честь и Доблесть" орденына (2005 ел, ноябрь) ия булды.
Ф.Х.Мөхәммәтшин чын мәгънәсендә җәмгыятебез үсешенең демократик юлын яклаучы сәясәтчеләрнең яңа плеядасына керә. Ул республиканың һәм аның гражданнарының мәнфәгатьләрен тотрыклы яклаучы. Ике яклы хезмәттәшлекле киңәйтүдә федераль үзәк белән актив диалогны ныклы дәвам итә. Татарстан алдындагы катлаулы икътисадый һәм социаль бурычлар комплексын хәл итүдә иң актив катнашучы. Бүгенге этапта иң мөһиме – демократияне һәм базар институтларын үстерү, эшкуарлык активлыгын стимуллаштыру, нәтиҗәле социаль сәясәт алып бару һәм җирле үзидарә нигезләрен ныгыту дип саный ул. Фәрид Хәйрулла улы –хезмәт сөючән һәм үз-үзенә таләпчән кеше. Кешеләрнең компетентлы, намуслы һәм тәрбияле булуын хуплый.
Борисовский Мост
Борисовский Мост (Борисовский Мост) — Диңгез буе краеның Уссурийск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Гудридж (Миннесота)
Гудридж  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Борисовский Мост
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Гудридж (Миннесота)
Тарихы
Гудридж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Березово-Шимбатыр
Березово-Шимбатыр (Кугилӓнсола, Березово-Шимбатрово) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Облат-Яха
Облат-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тыдэпя-Яха елгасының уң ярына тамагыннан 15 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рыбалы
Рыбалы (Рыбалы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вилчеле (Корбаска, Бакеу)
Вилчеле — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.