cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чүпрәле районы
Сәнәгате
Татарстан премьер-министры буларак та, Рөстәм Миңнеханов Чүпрәле районына динамик рәвештә үсәргә, эш урыннары булдыру өчен яңа мөмкинлекләр эзләргә һәм инвесторларны җәлеп итәргә кирәклеген әйтә: районда балчык һәм известь ятмалары бар, алардан цемент ясарга була. 2015 ел ахырында Чүпрәле районы муниципаль Советы «Төбәк дәрәҗәсендәге махсус икътисадый зоналар турында» закон проектын эшләп, аны Татарстан Дәүләт Советына тапшыра. Проект тексты нигезендә, республика муниципалитетлары территорияләрендә дүрт типтагы махсус икътисади зоналар урнашырга мөмкин һәм аларны булдыру инициативасы белән җирле хакимиятләр чыга ала. Резидентлар өчен ташламалар арасында: республика бюджетына күчерелә торган табышка салым буенча ставканы киметү, мөлкәткә салым, транспорт салымы буенча ташламалар, инвестпроектларга кредитлар буенча процент ставкасын субсидияләү, резидент-предприятиеләр территорияләрен төзекләндерүгә субсидияләр һәм машина, җиһазлар сатып алуга чыгымнар өлешен каплауга субсидияләр бүлеп бирү торган. 2015 елның мартында Чүпрәле районы вәкилләре Кытай инвесторлары белән цемент заводы төзү турында килешүгә кул куялар. Фаразланган инвестицияләр күләме 9 млрд. сум тәшкил иткән. Хезмәттәшлек шартларының берсе — җирле халыкны эш белән тәэмин итү, шулай итеп 200 кешене эшкә урнаштыру планлаштырылган.
Барвалд-Дольни
Барвалд-Дольни — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чүпрәле районы
Сәнәгате
2013 елдан районда «Идел буе Цеолиты» компаниясе эшли, цеолитлы токымнарның Татар Шатрашаны чыганагын эшкәртә һәм Zeol сәүдә маркасы астында продукт чыгара, аны Казахстан, Белоруссия, Бәһрәйн, Согуд Гарәбстанына сата. Җитештерү куәте елына 120 мең тоннага кадәр булып, 100 хезмәткәрдән аз гына артык. Заводның икенче чиратына якынча 50 млн сум сарыф ителгән, ә хезмәткәрләр саны ике тапкыр артачак дип планлаштырыла.
Ленгонице
Ленгонице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чүпрәле районы
Авыл хуҗалыгы
Чүпрәле районында язгы һәм көзге бодай, арыш, арпа, солы, тары, карабодай, борчак, шикәр чөгендере һәм бәрәңге игәләр. Терлекчелекнең төп тармаклары — ит-сөт терлекчелеге, дуңгызчылык һәм сарыкчылык. 2016 елда районда 94 фермер һәм 8260 шәхси хуҗалык теркәлгән, алар районда гомуми сөт күләменең 35% ын һәм ит күләменең 41% ын җитештерә. Хуҗалык итүнең кече формалары район тулай авыл хуҗалыгы продукциясенең яртысына якынын җитештерә. Район планнары буенча, 2021 елда авыл хуҗалыгы секторыннан керем 316 млн.сум тәшкил итәргә тиеш, нигездә, ашлык һәм югары маржиналь культуралар (шикәр чөгендере, көнбагыш) җитештерү һәм савым сыерларының баш санын арттыру исәбенә, 2020 елның беренче яртысында авыл хуҗалыгының тулай продукциясе 431 млн. сум тәшкил итәргә тиеш. Районда барлыгы 37 сөт җыючы бар. 2013 елга кадәр район территориясендә «Вамин» компаниясе филиалларының берсе — сөт заводы эшләгән. Хәзерге вакытта җитештерү биналарын сөт продукциясен суыту өчен генә кулланалар. Район җитәкчелеге, милек хокукы белән мәсьәлә хәл ителгәч, производствога инвестицияләргә әзер.
Ленгонице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барвалд-Дольни
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чүпрәле районы
Авыл хуҗалыгы
2015 елдан бирле Чүпрәле районы мини-фермалар төзү программасында катнаша. Шулай итеп, 2019 елда Зур Чынлы авылында яшәүче бер кеше үз фермасын үстерүгә төбәк субсидиясен 400 мең сум алган, бер ел эчендә терлекләрнең баш санын ике тапкыр арттырган, ә җитештерүдән кергән табыш 1,3 млн сум тәшкил иткән.
Районда сөт җитештерү буенча «Чынлы» предприятиесе лидер булып тора, көн саен алар сыердан 25 литр сөт алалар. Шул ук вакытта 2017 елда барлыгы сигез айда сөт җитештерү күләме 17,5 мең тонна тәшкил иткән, ягъни районда һәр сыер уртача 4 мең килограммга якын сөт җитештергән. 2017 елгы эш нәтиҗәләре буенча, «Чынлы» дан тыш, Яңа Үби авылы «П. В. Дементьев исемендәге агрофирма» вәкилләре һәм Шылангы авылында урнашкан «Ак Барс Чүпрәле» агрофирмасы филиалы бүләкләнгән.
2020 елда Татарстанда кош гриппы кабынып, барлык районнарда да диярлек кош фермаларына кагылып уза. Авыруның сәбәбе булыпр кыргый һәм йорт кошлары контактлары тора. Район фермер кошлары кансыз ысул белән үтерелә һәм эпидемияне булдырмау өчен яндырыла.
Инвестицион потенциалы
2012 елда Иске Чүпрәледә 10 га мәйданлы "Промзона-Центральная" сәнәгать мәйданчыгы булдырылган. 2014 елда 19 га мәйданда «Чүпрәле» индустриаль паркы төзелеше башланган. Резидентлар өчен түбәндәге ташламалар каралган: керемгә салым 4,5% ка киметелгән, мөлкәткә салым 22 тапкыр киметелгән. Паркның беренче резиденты — Мәскәүнең «Формпласт» компаниясе, ул полимер эшләнмәләр җитештерү белән шөгыльләнә, 2017 елда аның беренче инвестицияләре 16 млн.сум тәшкил иткән. Проект 2021 елга кадәр сәнәгать территориясендә 900 эш урыны булдыруны күздә тота, ә анда 20гә якын резидент урнашырга тиеш.
2020 елда «Пектин» компаниясе авыл хуҗалыгы продукциясен эшкәртү буенча 1,3 млрд. сумга якын биотехнопарк проектын тәкъдим итә. Предприятиенең төп бурычы — азык-төлек һәм эшкәртү сәнәгатен җирле ингредиентлар белән тәэмин итү. Районда төзелеш өчен 5 га мәйданлы участок инде бүлеп бирелгән, 2020 ел ахырына инвесторлар эзләнә.
Транспорт
Район территориясе буенча ике федераль трасса: М5 «Урал», ул Е30 маршрутының Европа челтәренең бер өлеше һәм Азия АН6сы, шулай ук Россиянең Европа өлешен Себер һәм Ерак Көнчыгыш белән тоташтыручы 2017 Европа М7 «Идел» трассасының бер өлеше уза. 2016 елга гомуми файдаланудагы автомобиль юллары челтәренең озынлыгы 548,3 км тәшкил итә.
Район территориясе буйлап федераль әһәмияттәге «Казан-Ульяновск» тимер юл магистрале участогы уза. Иске Чүпрәле авылы «Борындык» станциясеннән 45 км ераклыкта урнашкан. Районда аэропорт һәм елга порты юк. 2030 елга кадәр транспорт хезмәтләре үсешенең өстенлекле бурычлары булып пассажирлар транспортының өзлексез эшләве өчен шартлар тудыру, район автомобиль юлларын куркынычсыз хәлдә тоту тора.
Экология
Чүпрәле районы территориясендә алты табигать һәйкәле урнашкан, алар аеруча саклана торган территория статусына ия: «Биби-Әйшә» болыны, «Кирәмәт» урман-даласы, «Чынлы елгасының чыганагы», «Чиста Алан», «Шырылдавык чокыры», «Мордва болыннары». Аеруча саклана торган зоналарда күп санлы хайваннар яши һәм үсемлекләр үсә, шул исәптән Татарстанның Кызыл китабына кертелгәнәре дә бар.
Иске Чокалы авылында елганың сул як ярында борынгы чишмә урнашкан. 2018 елда, ул камыш белән тулысынча сугарылгач, ә су эчү өчен яраксызга чыккан вакытта, район хакимияте президент грантыннан аны чистартуга һәм җәмәгать пространствосын булдыруга 0,5 млн сумга якын акча сораган, тик проект ярдәм алмаган. Иске Чүпрәле район үзәгендә тагын бер «Кадер» чишмәсе урнашкан. Аның территориясен шулай ук 2018 елда президент гранты хисабына 1 млн. сумга якын төзекләндерергә җыеналар. Проект экспертиза узмаса да, ике елдан соң халык үзләре урынны төзекләндергән һәм янәшәдә генә агачлар утырткан. . В райцентре Старое Дрожжаное расположен ещё один родник «Кадер» («Родник чести»). Его территорию также собирались благоустроить в 2018-м за счёт Президентского гранта порядка 1 млн рублей. Хотя проект не прошёл экспертизу, два года спустя жители самостоятельно обустроили место и посадили рядом деревья
Социаль өлкә
2019 елда Чүпрәле районында 24 гомуми белем бирү һәм 8 тулы булмаган урта мәктәп эшли, анда 4610 кеше белем ала һәм 753 укытучы һәм тәрбияче эшли. Урта махсус белемне 90 нчы һөнәр училищесы тәкъдим итә. Өстәмә белем бирүдән балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе төрле спорт төрләре буенча 600 укучы белән хоккей, футбол, чаңгы, көрәш, бокс, волейбол, баскетбол төрләре буенча эшли. Районда 49 мәдәният йорты, 21 клуб, 32 китапханә, ике музей һәм музыка мәктәбе эшли. 2020 елда Чүпрәле районы «Реальное время» басмасын тәшкил иткән спорт белән шөгыльләнүче ун район арасына керә. Аның мәгълүматларына караганда, районда халыкның 53% — ы спорт белән шөгыльләнә, бу исә аңа топта алтынчы урын китергән.
Чүпрәле районында берничә мәдәни мирас объекты, шул исәптән сәүдәгәр Василий Вассияров йорты урнашкан, ул XIX гасыр ахырында төзелгән. Төрле вакытта анда административ бүлмәләр, кибетләр һәм китапханә урнашкан була, 2020 елга бина буш.
Ормуа-ла-Ривьер
Ормуа-ла-Ривьер — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Цудники
Цудники — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барысики
Барысики (Барысікі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Прадин (Коррез)
Прадин — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Форт-Пирс-Саут (Флорида)
Форт-Пирс-Саут  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Форт-Пирс-Саут халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Суюханглова-Яха
Суюханглова-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрибей елгасының сул ярыннан 41 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Әлмәт (Сарман районы)
Әлмәт, шулай ук Иске Әлмәт, Әлмәтмулла — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Суюханглова-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Әлмәт (Сарман районы)
Халык саны — 514 тирәсендә. Почта индексы — 423371.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
HD10646
HD10646 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шевна
Шевна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Секелушешть
Секелушешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
829 ел (б. э. к.)
829 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Лучка (Левоча)
Лучка  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Пабокавичы (Асиповицкий районы)
Пабокавичы  (Пабокавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(5386) Bajaja
(5386) Bajaja — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1975 елның 1 октябрендә галимнәр тарафыннан Сан-Хуан обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 TH6» саналган.
Спиричи
Спиричи (Спиричи) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Нансес-Крик (Алабама)
Нансес-Крик  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Нансес-Крик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Увал (Тәүде шәһәр округы)
Увал (Увал) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Васиштха Сиддханта
Васиштха Сиддханта Һиндстанда кулланылган иң иртә астрономик системаларның берсе, ул Варахамихираның Панча-Сиддхантикасында (6-ынчы гасыр) кыскача китерелә. Фараз иткәнчә аның авторы булып олы фикер иясе Васиштха тора һәм язылу датасы безнең эрага кадәр 1299101. Баштагы текст мөгаен 4-енче гасырга карый, әмма ул югалтылган булган һәм аның турында белемебез Варахамираның язмасы белән чикләнгән. Әл-Бируни эшнең авторы Вишнучандра дип яза. Васиштха Сиддхантика дип аталган хәзерге заман эш бар.
Увал (Тәүде шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96%).
Ле-Трансле
Ле-Трансле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
210-еллар
210-еллар — 210 елда башланган һәм 219 елда тәмамланган унъеллык.
Караяһши (Һайраболу)
Караяһши (Karayahşi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дерби-Виларет (Валле д'Аоста)
Дерби-Виларет — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дерби-Виларет Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(12552) 1998 QQ45
(12552) 1998 QQ45 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QQ45» саналган.
Неружа (коммуна)
Неружа — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан коммуна.
Енидоган (Ризе)
Енидоган (Yenidoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Ризе илчесенә караган бер авыл (köy).
Пернеш
Пернеш — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Обедник-Ю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Королёв (шәһәр)
Королөв (Королөв) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә cтaтысын 1928 елдан, шәһәр cтaтысын 1938 елдан башлап йөртә.
Танылган кешеләр
Горький Алексей Максимович 1932 елда Болшев хезмәт коммунасына килә
Королев Сергей Павлович 1946-1957 елларда Калининградта яши һәм эшли. Аның истәлегенә 1996 елда шәһәр исеме үзгәртелә
Цветаева Марина Ивановна 1939 елда Болшевода (хәзерге Королев шәһәре эчендә) дәүләт дачасында яшәгән
Груздев Владимир Сергеевич 1967 елның 6 февралендә Мәскәү өлкәсенең Болшево поселогында туган
Дания Заһидуллина
Дания Заһидуллина, Дания Фатих кызы Заһидуллина (1964 елның 1 октябре, ТАССР, Мөслим районы, Әмәкәй) — әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (2001), КФУ профессоры (2001 елдан), ТР ФА мөхбир-әгъзасы (2007), хакыйкый әгъзасы (2011). ТР ФА баш гыйльми сәркатибе (2007), вице-президенты (2016―2023). ТР язучылар берлеге әгъзасы (2005). ТР язучылар берлегенең Җамал Вәлиди (2006) һәм Илдар Юзеев (2005) исемендәге әдәби премияләр лауреаты. Филология фәннәре буенча диссертацияләр яклау шурасының гыйльми сәркатибе. Бөтендөнья татар конгрессының VI корылтаенда Милли Шура рәисе урынбасары итеп сайланган (2017).
Тәрҗемәи хәле
1964 елның 1 октябрендә Татарстан АССР Мөслим районы (1962-1964 елларда Сарман районы) Әмәкәй авылында туган. Әмәкәй урта мәктәбен (1981), Казан дәүләт университетының филология факультетын (1986), аспирантурасын (1993) тәмамлаган. Балтач районы Түнтәр, Казан шәһәре мәктәпләрендә татар теле һәм әдәбияты укытучысы, 1989 елдан КДУның татар әдәбияты кафедрасында лаборант, 1992 елдан укытучы булып эшли. 1993 елда филология фәннәре кандидатлыгына, 2001 елда татар әдәбияты теориясе тарихы буенча филология фәннәре докторлыгына диссертация яклаган. КФУның хәзерге заман татар әдәбияты һәм аны укыту методикасы кафедрасы мөдире.
Гыйльми эзләнүләр өлкәсе
200дән артык хезмәте (шул исәптән, 13 укыту-методик, 98 фәнни хезмәт) басылган. Аның җитәкчелегендә 2 докторлык, 9 кандидатлык диссертациясе якланган.
Җәмәгать эшчәнлеге
Бөтендөнья татар конгрессының VI корылтаенда Милли Шура рәисе урынбасары итеп сайланган (2017).
Пабокавичы (Бабруйский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лангула
Лангула (Langula) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цюпки
Цюпки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барвалд-Середний
Барвалд-Середний — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Кугат-дель-Вальес
Чыганаклар
Сан-Кугат-дель-Вальес
Ленгонице-Мали
Ленгонице-Мали — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пангберн (Арканзас)
Тарихы
Пангберн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заһидуллин
Заһидуллин — фамилия.
Харнетт (округ, Төньяк Каролина)
Харнетт — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лиллингтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1855 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1557 км² тәшкил итә.
830 ел (б. э. к.)
830 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Лира Минһаҗетдинова
Минһаҗетдинова Лира Нәбиулла кызы (1935) — галим-терапевт, кардиолог, җәмәгатьче. 1967 елдан Башкорт дәүләт медицина институты һәм Башкорт дәүләт медицина университеты укытучысы, шул исәптән 1984-2003 елларда госпиталь терапиясе кафедрасы мөдире. 1984-1998 елларда Кардиологларның Башкортстан җәмгыяте җитәкчесе. Медицина фәннәре докторы (1984), профессор (1984). Россия Федерациясенең (1996) һәм Башкорт АССР-ының (1990) атказанган фән эшлелесе, Башкортстан Республикасының атказанган табибы (1995), Россиянең мактаулы кардиологы (2007).
Биографиясе
Саз Нәбиулла кызы Минһажетдинова 1935 елда Казан шәһәрендә хезмәткәрләр гаиләсендә туган. Терегуловлар нәселеннән. Урта мәктәпне Уфа шәһәрендә тәмамлап, Башкорт дәүләт медицина институтына укырга керә, аны отличие белән 1960 елда тәмамлый. Җөмһүрият клиник больницасында табиб-терапевт булып эшли. 1967 елда аспирантураны иртә тәамлый, «Эпидемиология ишемической болезни сердца организованного населения г. Уфы» темасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый. С 1967 елдан алып эск авырулар пропедевтикасы кафедрасы ассистенты, 1979 елда госпиталь терапиясе кафедрасы доценты булып күчә. 1982 елда «Артериальная гипертензия, выявление, профилактика и лечение среди рабочих и служащих промышленных предприятие г. Уфы» темасына Мәскәүдә докторлык диссертациясе яклый. 1983-2002 елларда — 1-нче госпиталь терапия кафедрасы мөдире. 2002 елда — шушы ук кафедра һәм ИПО терапиясе мөдире.
Аның җитәкчелегендә 40-тан артык кандидатлык һәм 5 докторлык диссертация яклана. Эзләнү материаллары буенча күп кенә халыкара конференцияләрдә, кардиологик конгрессларында, Россия, Башкортстан конференцияләрендә чыгыш ясый. Аспирантлар Мәскәүдә үткән кардиология конгрессларында 1-2-се урыннар алалар (Пушкарева А. Э., Камалетдинова Г. Я., Насибуллин К. С.). 10 еллап Башкортстан Фәннәр академиясе янында «Здоровье населения РБ, вопросы профилактики» проблемасы буенча фәнни эш алып бара. Шушы вакыт аралыгында 20 монография, 600 мәкалә бастырыла, шул исәптән 65 мәкалә үзәк матбугатта, 6 мәкалә — чит ил журналларында. 2 уйлап табу авторы. Берлинда үтә торган бөтендөнья кардиологлар конгресында, Швецияда, Австрияда, Төркиядә Аурупа конгрессларында катнаша. Бөтенрусия кардиологлар җәмгыяте идаралыгы, Артериаль гипертония лигасы әгъзасы, шәһәр сәламәтлек саклау аттестацион комиссия әгъзасы. Кардиологларның Башкортстан җәмгыяте рәисе (1984-1998).
Төп басмалары (РФ УМО грифы куелган дәреслекләр, уку әсбаплары)
1. Вопросы диагностики в клинике внутренних болезней (учебное пособие с грифом УМО Министерства образования РФ) Уфа, 2004.-310 с.
2. Вопросы диагностики в клинике внутренних болезней издание 3-е переработанные и дополненное (учебное пособие с грифом УМО Министерства образования РФ) Уфа, 2006. — 465 с.
3. Вопросы диагностики в клинике внутренних болезней издание 5-е переработанные и дополненное (учебное пособие с грифом УМО Министерства образования РФ) Уфа, 2009.- 852 с.
4. Неотложные состояния в клинике внутренних болезней (учебное пособие с грифом УМО Министерства образования РФ)
Сылтамалар
МИНҺАЖЕТДИНОВА Лира Нәбиулла ҡыҙы // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө:  «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
Орсе (Эссонна)
Орсе — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Шевце (Келецкий повяты)
Шевце  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5387) Casleo
(5387) Casleo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Барысы (Брэсцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сарытау өлкәсе
Сарытау өлкәсе́ – Россия Федерациясенең Европа өлеше субъекты.
Өлкә үзәге – Сарытау шәһәре.
Чиктәшлек
Сарытау өлкәсе Россия Европа өлешенең көньяк-көнчыгыш өлешендә, Түбән Иделнең төньягында урнашкан; өлкә территориясе төньяктан көньякка 330 километрга, көнчыгыштан көнбатышка 575 километрга сузылган. Өлкә аша Идел елгасы ага, ул аны икегә бүлә; Идел уңъягының зур өлешен чокырлар белән бүлгәләнеп беткән Идел буе калкулыгы биләп тора; өлкәнең көнбатышында — Ука-Тын тигезлеге. Идел аръягында сыртлы тигезлеге урнаша; көньяк-көнчыгышын Каспий буе түбәнлеге биләп тора.
Климат
Өлкә климаты континенталь. Июльнең урта температурасы — +20…+24 °С, гыйнварның уртача температурасы — -11…-14 °С. Уртача еллык явым-төшем күләме 250 (көньяк-көнчыгышта) — 450 (төньяк-көнбатышта) мм.
Гидрография
Төп елгалар — Идел (Сарытау сусаклагычы, Волгоград сусаклагычы), Хопёр, Медведица, Иловля.
Тарих
Сарытау өлкәсе җирләре Төрки, Хәзәр каһанлыклары, күчмә кыпчак, бөҗәнәк кабиләләре, соңрак өлешчә Нугай Урдасы җирлеге булган.
Алтын Урда дәүләте дәверендә хәзерге Сарытау өлкәсе җирендә берничә дистә шәһәр булган, шул исәптән Бәлҗәмин, Үкәк шәһәрләре билгеле. Барча шәһәрләр Аксак Тимер тарафыннан җимерелгән.
1780—1797 еллар — Сарытау наместниклыгы.
1797—1928 — Сарытау губернасы.
1928еллар — Түбән Идел өлкәсе; 1928—1934 еллар — Түбән Идел крае; 1934—1936 еллар — Сарытау крае.
1936 елның 5 декабрендә Сарытау краеннан Идел буе алманнарның АССР-ы аерылып чыгарыла һәм ул Сарытау өлкәсенә үзгәртеп корылган.
1941 елның 7 сентябрендә Идел буе алманнарның АССР-ы бетерелә, аның зур өлеше Сарытау өлкәсенә күчә.
1954 елда яңа оешкан Балашау өлкәсе составына Сарытау өлкәсенең кайбер көнбатыштагы районнары күчкәннәр, әмма 1957 елда, Балашау өлкәсен бетерү сәбәпле, алар Сарытау өлкәсе составына кире күчкәннәр.
Милли состав
2002 ел
Административ бүленеш
Җирле үзидарә өлкәнең 439 муниципаль берәмлегендә тормышка ашырыла, шул исәптән: 4 шәһәр округ, 38 муниципаль район, 42 шәһәр һәм штб, 355 авыл җирлеге (2010). Өлкә 38 районга бүленгән, шул исәптә 20 Иделнең Уңъягында, ә 18 — Сулъягында урнашканнар. 2009 елдагы хәле буенча, өлкәдә 1805 торак пунктһәм 18 шәһәр исәпләнә.
Сәнәгать
Сәнәгый җитештерү күләмнәре буенча Сарытау өлкәсе Идел буе икътисади төбәгендә алдынгы урыннарда тора. Өлкә сәнәгате үз эченә 2 меңнән артык эре һәм зур ширкәтне кертә. Биредә троллейбусларны, тимер юл техниканы, кабызу шәмнәрне, электр әсбапларны, төгәл приборларны, суыткычларны, сыек ягулыкны һәм нефтехимия продуктларны, минераль ашлмамларны, бакыр тәгәрәтүне, төзелеш пыяланы, цементны, мәктәп өчен китаплрны һәм дәреслекләрне нәшер итәләр, химия һәм өй җиһазлар җитештерүләре эшлиләр.
Сәнәгать структурасында иң зур чагыштырма авырлыгына ягулык-энергетика комплексы (45,5 %), машиналар төзү (19,1 %), химия һәм нефтехимя (15,6 %), азык-төлек (9,2 %) сәнәгатьләре ия булалар.
Өлкә җирләрендә эре электр стансалары (Балакау АЭСы һәм Сарытау ҺЭСы) урнашалар, аларның гомуми егәрлеге тиешенчә 4000 МВт һәм 1360 МВт тәшкил итәләр.
Бу электр стансалары тарафыннан Идел буе төбәге электр энергиясенең дүрттән бер өлеше һәм Россия электр энергиясенең 3% өлеше эшләп чыгарыла. Шуның өстенә, Балакауда -4 (465 МВт, 1532 Гкал/сәг) эшли, Сарытауда ҖЭҮ-5 (440 МВт, 1260 Гкал/сәг), ҖЭҮ-2 (296 МВт, 1077 ГКал/сәг), ДРЭС (54 МВт, 506 Гкал/сәг) һәм ҖЭҮ-1 (22 МВт, 255 Гкал/сәг) эшлиләр, Энгельста ҖЭҮ-3 (202 МВт, 844 Гкал/сәг) эшли.
Транспорт
Өлкәдә траспортның барлык төрләре бар. 2008 ел хәленә, гомум кулланышлы автоюллар озынлыгы 10 962 км тәшкил итә, каты өслекле юллар озынлыгы — 10 711 км (шул исәптә федерация әһәмиятендәге юллары — 741 км).
Транспорт аскормасында алдынгы урыныны тимер юллар биләп ала, аның өлешенә йөк әйләнешнең 90%ы һәм юл йөрүчеләр әйләнешенең 40%-ы тия.
Өлкә территорясеннән бара торган тимер юллар озынлыгы 2296 км тәшкил итә. Юлларның зур өлеше Идел буе тимер юлына буйсына.
Идел аша ике автомобиль күпер һәм бер тимер юл күпере бар. Шулай ук Балакауда урнашкан Сарытау ГЭСы плотинасы буенча юлүткәргеч бара.
Эчке көймә йөрешле юллар озынлыгы 709 км тәшкил итә.
Авыл хуҗалыгы
Сарытау өлкәсе гадәти рәвештә авыл хуҗалыгы төбәге булып тора. Җитештергән авыл хуҗалыгы продукциясе күләме буенча өлкә Россиядә 10 урыныныда тора. Авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге җирләр күләме 8417,6 мең га тәшкил итә.
Сарытау өлкәснең үзенчәлеге — гомуми җитештерү күләмендә һәм чәчүлек мәйданнарында крестьян хуҗалыкларның зур өлеше. Мәсәлән, 2009 елда өлкәнең чәчүлек мәйданнарында крестьян хуҗалыкларның чагыштырма авырлыгы 45 процент тәшкил итте.
Хәрби объектлар
Өлкәдә урнашканнар:
Андрей Жеханов
Андрей Жеханов (Андрей Ильич Жеханов,, — , ) — Совет фирка-дәүләт эшлеклесе.
1905 тән РСДЭ(б)Ф әгъзасы. Беренче бөтендөнья һәм Ватандашлар сугышларында катаншкан. 1906-08 елларда һәм 1914-17 елларда патша гаскәрендә; 1918-19 елларда Кызыл Гаскәрдә. 1908-14 елларда инкыйлаби эшчәнлек өчен Орёл губернасында сөргендә була. 1917 дә Петроградта РСДЭ(б)Фнең полк комитеты рәисе. 1918-19 елларда Көнчыгыш фронтта хезмәт итә. 1920-1922 елларда Түбән Новгородда фирка эшендә. 1922 нең апрель-сентябрендә РК(б)Фнең Башкортстан өлкә комитеты сәркәтибе. 1922 нең ноябреннән РК(б)Ф Царицын губерна комитетынең бүлек мөдире, 1923 дән - сәркәтибе.
1924 нең 5 маенда (апрельдә? ) Мәскәүдә үз-үзен үтерә.
Пагарэлае (Асиповицкий районы)
Пагарэлае  (Пагарэлае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(12553) Aaronritter
(12553) Aaronritter — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QZ46» саналган.
220-еллар
220-еллар — 220 елда башланган һәм 229 елда тәмамланган унъеллык.
Рөстәм Заһидуллин
Рөстәм Заһидуллин, Рөстәм Илдус улы Заһидуллин (1986 елның 29 апреле, Казан) — хокук белгече, ТР юстиция министры (2017 елның 22 июненнән). Юридик фәннәр кандидаты (2011).
Тәрҗемәи хәле
1986 елның 29 апрелендә Казанда туган. Әтисе — Илдус Заһидуллин, тарихчы галим, әнисе — Дания Заһидуллина, әдәбият галиме, академиклар. Казан дәүләт университетының юридик факультетын (2008), аспирантурасын (2011) тәмамлаган. 2006 елдан «Татарстан балык хуҗалыгы» җитештерү берләшмәсендә (ПО «Татрыбхоз») эшли: 2006-2008 елларда юрист, 2008-2009 елларда хокук бүлеге башлыгы. 2011-2014 елларда Татарстан прокурорының ТР канун чыгаручы һәм башкарма органнары һәм җирле үзидарә органнары белән элемтәләр буенча ярдәмчесе.
2014 елның 11 августыннан ТР юстиция министрының беренче урынбасары, 2017 елның 22 июненнән ТР юстиция министры.
Фәрит Яхин
Фәрит Яхин, Фәрит Зәкиҗан улы Яхин (1961 елның 2 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Дүсем) — шагыйрь, язучы-прозаик, әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (2000), профессор (2004). ТР ФА Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты әдәбият бүлегенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре (2015 елдан), текстология бүлеге мөдире. Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2019). 1994 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1961 елның 2 гыйнварында Сарман районы Дүсем авылында туган. Ләшәү Тамак урта мәктәбен (1978 ел), Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын (1983 ел), ССРБ Фәннәр академиясенең Казан филиалы Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институты каршында аспирантура тәмамлый. 1988 елның маенда ««Фикер» гәҗите һәм «Әлгасрелҗәдид» һәм «Уклар» журналларының XX гасыр башы татар әдәбияты үсешендәге роле» (Роль газеты «Фикер» и журналов «Аль-гасруль-джадид», «Уклар» в развитии татарской литературы начала XX века) темасына татар әдәбияты тарихы һәм журналистика белгечлекләре буенча филология фәннәре кандидатлыгына, 2000 елда «Татар шигъриятендә дини мистика һәм мифология» (Мистика и мифология в татарской литературе) дигән темага филология фәннәре докторлыгына диссертацияләр яклый.
Хезмәт юлы
1986—1992 елларда — ССРБ Фәннәр академиясенең Казан филиалы Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институты фәнни хезмәткәре. Борынгы татар әдәбияты ядкярләрен, кулъязма һәм басма китапларны, XX гасыр башы татар эпик шигъриятен өйрәнә.
1993—1999 елларда — Казандагы Габдулла Тукай музее директоры. Музейны яңарту, экспозицияләрне үзгәртеп кору, яңа экспонатлар белән баету, Тукай укулары уздыру, күргәзмәләр, кичәләр, очрашулар оештыру белән шөгыльләнә.
1999 елдан Татар гуманитар институтының әдәбият белеме кафедрасын җитәкли. 2004 елда профессор дәрәҗәсе ала.
2015 елның августыннан ТР ФА Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында эшли, әдәбият бүлегенең әйдәп баручы фәнни хезмәткәре, текстология бүлеге мөдире.
Гыйльми кызыксыну юнәлешләре
Журналистика, әдәбият теориясе, төрки халыкларның урта гасыр әдәбияты, ислам белеме, кулъязма китаплар һәм чыганаклар.
Иҗаты
Иҗаттагы беренче тәҗрибәләре 1970-елларга карый. Шигырьләр, хикәяләр яза, Сарман районының «Ленинчы» (1993 елдан «Сарман») гәҗите каршындагы «Сарман таңнары» иҗат берләшмәсе эшендә катнаша. Студент елларында КДУның «Әллүки» берләшмәсенә йөри, көндәлек матбугатта мәкаләләр белән катнаша. 1980-елларда әдәби тәнкыйтькә өстенлек бирә. 1990-еллардан, беренчеләрдән булып, дини мәсьәләләрне яктырткан әдәби һәм фәнни хезмәтләр яза башлый. «Пәйгамбәрләр тарихы» (1992), «Иман» (1993) китаплары чыга. 1994—1998 елларда Мөхәммәт пәйгамбәргә багышланган трилогиянең өч китабын иҗат итә. 1999 елда трилогия «Пәйгамбәребез Мөхәммәд» исеме белән бер китап булып басыла («Раннур» нәшрияты). Өч шигырь җыентыгы авторы: «Гүргә кадәр сакланган сөю», «Таңга кайту», «Хис керфегемдә күз яшең». Балалар өчен «Могҗизалы ел фасыллары» исемле әкият-поэма (1994) язган. «Мөхәммәдьяр» исемле драматик песасы 1997 елда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында куела. Проза жанрында актив иҗат итә: матбугатта дистәләрчә хикәя, повестлары басылган. «Август ае» романы (1995) басылып чыккан. 7 том шигырьләр һәм поэмалар, 6 том сайланма (чәчмә) әсәрләрен Татарстан Милли китапханәсенә бүләк иткән.
Сан-Кугат-Сесгарригес
Сан-Кугат-Сесгарригес — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пралон
Пралон (Prâlon) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сомбернон кантонына карый.
Чаплинек (Лодзь воеводалыгы)
Чаплинек  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Матбугат йорты (Казан)
Матбугат йорты — Казан үзәгендә урнашкан эре бина, шәһәрнең истәлекле урыннарының берсе. 1930-елларда төзелгән.
Ночна (Урга кушылдыгы)
Ночна — Россия территориясеннән ага торган елга. Ηижᴦар өлкәсенең Кнәгин районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Урга елгасының сул ярыннан 129 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Матбугат йорты (Казан)
Тасвирлама
Сугышкача еллардагы совет архитектураенең һәйкәле булып тора. Мигъмари ягыннан аның образы зурлыкларның һәм формаларның рациональ тезмәләрендә, тасма тәрәзәләреннән куллануда, күләмле-пластик композициясен баетучы, тирәнәйтелгән һәм алга чыгып торучы өлешләрдә төзелә.
Ночна (Урга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны бүлᴦeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Матбугат йорты (Казан)
Тасвирлама
Бина симметрик булмаган, планда катлауландырылган, ябык ишегалдын ясаучы Бауман, Кави Нәҗми һәм Профсоюзлар урамнары буйлап тезелгән төрле биеклектәге күләмнәрдән торган корылма булып тора.
Тарих
1930-елларда ТАССР җитәкчелеге үз эчендә төп басмалар редакцияләре һәм көчле заманча нәшриятне сыйдыручы комплексны төзелеше турында карар итте; төзелеше 1933—1935 елларда алып барылган.
1930 һәм моннан соңгы елларда Матбугат йортында китап бастыру эше белән бәйле берничә идарәчелек һәм оешма урнашкан булган, мәсәлән, ТАССР нәшриятләр, полиграфия һәм китап сәүдәсе эшләре буенча дәүләт комитеты, Татарстан китап нәшрияте, җөмһүриятендә иң зур китаплар кибете, Татарстан язучылар берлеге идарәсе, Г.Тукай исемле язучылар клубы, һ.б. Сугышка кадәр бинада бөек татар шагыйре Муса Җәлил эшләгән.
1986 елда кадәр язучылар берлеге урнашкан булган. 2000нче елларга бина ташланык хәлгә җиткерелә. Үзәктә урнашкан бинадан матбугат оешмаларын әкренләп кысрыклап чыгару башланды. Мәдәни җомга газетасы, журналлар, Татарстан һәм Мәгариф нәшриятлары күчеп китәләр. 2007 елда бинадан "Китаплар" кибете күчеп китә. Бина яңа хуҗалар кулына күчә.
2012 елдан биредә яңартып төзү эшләре алып барылалар. 2012—2013 элекке типографиясенең җитештерү цехлары урыныда күпкатлы паркинг корылган; паркингка «Барабус» исеме кушылган (Инкыйлабка кадәр Казанда кулланылган транспорт төре буенча). Планнар буенча яңартып төзүдән соң бинада өчьйолдызлы кунакханә, рестораннар һәм китап кибете ачылачаклар.
Секемаш
Секемаш — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нью-Маркет (Алабама)
Нью-Маркет  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Нью-Маркет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караяһья (Бозкыр)
Караяһья (Karayahya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бозкыр илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лучка (Сабинив)
Лучка  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Дерколо (Тренто)
Дерколо — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Лучка (Сабинив)
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Дерколо (Тренто)
Географиясе
Дерколо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Лучка (Сабинив)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дерколо (Тренто)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лучка (Сабинив)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Пиаш (Феррейра-ду-Зезере)
Пиаш  — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Франклин-Парк (Флорида)
Франклин-Парк  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Франклин-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хмелевка (Кумёны районы)
Хмелевка (Хмелевка) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ленг-Пробоство
Ленг-Пробоство — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нестурелу (коммуна)
Нестурелу — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
HD106546
HD106546 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Барткова-Посадова
Барткова-Посадова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
831 ел (б. э. к.)
831 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Сэбэсь-Яха
Сэбэсь-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ясавэй-Яха елгасының уң ярыннан 121 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ласдорф
Ласдорф (Laasdorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Увельки (Түре шәһәр округы)
Увельки (Увельки) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Енидоганҗылар (Эрегли)
Енидоганҗылар (Yenidoğancılar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер авыл (köy).
Анак
Анак — Татарстан Республикасының Сарман районындагы авыл.
Халык саны — 34 тирәсендә. Почта индексы — 423357.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Ивановски вулысы (Зөя өязе)
Ивановски вулысы — Казан губернасы Зөя өязе составындагы административ-территориаль берәмлек.
Вулысның үзәге булып Ивановский авылы торган.
230-еллар
230-еллар — 230 елда башланган һәм 239 елда тәмамланган унъеллык.
Барычавичы
Барычавичы (Барычавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Пагарэлае (Глуский районы)
Пагарэлае  (Пагарэлае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чарна (Лодзь воеводалыгы)
Чарна  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окунёва-Виска
Окунёва-Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Ёрса елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Отон-ла-Плен
Отон-ла-Плен — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
(12554) 1998 QA47
(12554) 1998 QA47 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Хейвуд (округ, Төньяк Каролина)
Хейвуд — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэйнсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1808 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1437 км² тәшкил итә.
Парагулд (Арканзас)
Парагулд  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиньейру-Гранде
Пиньейру-Гранде — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(5388) Mottola
(5388) Mottola — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 5 мартында Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ED1» саналган.
Шевце (Сандомирский повяты)
Шевце  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
832 ел (б. э. к.)
832 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр IX гасырга кергән ел.
Лебеф
Лебеф — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Льоренс-д’Ортонс
Сан-Льоренс-д’Ортонс — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пранзак
Пранзак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Пагост (Глуский районы)
Пагост  (Пагост ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.