cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Операцион система
Microsoft Windows
Windows — Microsoft ширкәте тарафынннан ясалучы, җитештерелүче һәм сатылучы график операцион системалар метагаиләсе. Үз эченә берничә, һәрберсе санак индустрисенең билгеле бер секторын канәгатьләндерүче, операцион системалар гаиләсен ала.
Патна
Патна (Инглиз телендә: Patna) — Һиндстанның Биһар штатының башкаласы.
Һинд дине
Патнада Хануман Мандир урнашкан, Хануман Ходае Патнаның яклаучы Ходае булып тора. Шәһәрнең Patna Junction үзәк тимер станциясе каршысында урнашкан. Ходайга традицион табыну көннәрендә, сишәмбе һәм шимбә көннәрендә гыйбадәтханәдә озын борылмалы чиратны күрергә була.
Стоунерстаун (Пенсильвания)
Стоунерстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стоунерстаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маунт-Дора (Флорида)
Маунт-Дора  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маунт-Дора шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ишчи Блоклары (Чанкая)
Ишчи Блоклары (İşçi Blokları) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гали Закиров (1928)
Гали Закиров (Гали Салихҗан улы Закиров,, ) — педагог, ТАССРның атказанган укытучысы (1976)., профессор (1991). 1963-1966 елларда Татарстан укытучыларның белемен камилләштерү институты директоры. 1968-2003 елларда Казан педагогия университетында, 1988 елдан һуманитар факультетлар педагогикасы кафедрасы мөдире. Укучы яшьләрнең үзлегеннән белем алу проблемнарына багышланган фәнни хезмәтләр авторы.
Пикан (Каштру-Дайри)
Географиясе
Мәйданы —.
(1417) Валинския
(1417) Валинския  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1937 елның 1 апрелендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 GH» саналган.
Строичи
Строичи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бенарвиль
Бенарвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Шевру (Франция)
Шевру (Chevroux) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Реплонж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,20 км².
Черта (Испания)
Черта — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Табара (Эстония)
Табара (Tabara) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Сен-Боэс
Сен-Боэс — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Хваженко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Панаджи
Панаджи (Инглиз телендә: Panaji) — Һиндстанның Гоа штатының башкаласы булып тора.
Һинд дине
Панаджида Махалакшми Гыйбадәтханәсе урнашкан.
Лосенець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Греттингер (Айова)
Греттингер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Греттингер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаҗоло (Варезе)
Гаҗоло — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаҗоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сарочына (Паставский районы)
Сарочына (Сарочына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гутово-Страдзино
Гутово-Страдзино — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кундуска
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Воля-Загойска-Дольна
Воля-Загойска-Дольна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Евт-Норма-Я
Евт-Норма-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пунга елгасының сул ярыннан 197 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Стройна
Стройна — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гасселл (Төньяк Каролина)
Гасселл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элмалы (Кадышеһри)
Элмалы (Elmalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Кадышеһри илчесенә караган бер авыл (köy).
Эль-Калльяр
Эль-Калльяр — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Стоуни-Крик-Миллс (Пенсильвания)
Стоуни-Крик-Миллс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Эль-Калльяр
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стоуни-Крик-Миллс (Пенсильвания)
Географиясе
Стоуни-Крик-Миллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пинделу-душ-Милагреш
Пинделу-душ-Милагреш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Море-Шор
Море-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нямдо-Вож елгасының сул ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Пинделу-душ-Милагреш
Географиясе
Мәйданы —.
Море-Шор
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бирзава (коммуна)
Бирзава — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Баброва (Княжыцки авыл советы)
Баброва  (Баброва ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Савка (Эстония)
Савка (Savka) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Беневиль
Беневиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Лохинско
Лохинско — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гутув (Мазовия воеводалыгы)
Гутув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7797
NGC 7797 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Югары Кәчи
Югары Кәчи — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Халык саны — 169 тирәсендә. Почта индексы — 422889.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Слобозея
Слобозея (Slobozia) — Румыниянең Яломица өязендә урнашкан шәһәр.
Маями-Бич
Маями-Бич — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Слобозея
Халык саны — 45891 кеше (2011).
(877) Валькирия
(877) Валькирия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Слобозея
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Слобозея Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
(877) Валькирия
Тарихы
1915 елның 13 сентябрендә Неуймин Г. Н. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1915 S7» саналган.
Маями-Бич
Тарихы
Маями-Бич шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Слобозея
Тарих
Шәһәр статусын 1614 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — 98,1%, чегәннәр — 1,6%.
Шринагар
Шринагар (Инглиз телендә: Srinagar) — Һиндстанның Җамму һәм Кәшмир штатының башкаласы булып тора.
Һинд дине
Шринагарда Зеашта Дэви Һинд дине Гыйбадәтханәсе урнашкан.
Баброва (Махавски авыл советы)
Баброва  (Баброва ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кâзым Карабекир (Этимесгут)
Кâзым Карабекир (Kâzım Karabekir) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Этимесгут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сарочына (Ушацкий районы)
Сарочына (Сарочына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сен-Венсан (Атлантик Пиренейлар)
Сен-Венсан — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
Сен-Венсан (Атлантик Пиренейлар)
Кече Талмаз
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Хважно (Косьцерский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подишору
Подишору — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евт-Топын-Я
Евт-Топын-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вор-Я елгасының уң ярыннан 145 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шамил Фәрхетдинов
Шамил Тимергали улы Фәрхетдинов — татар артисты.
1971 елның 18 августында ТАССРның Аксубай районы Яңа Ибрай авылында туган.
1989–1993 елларда Казан театр училищесында укый.
1993 елдан ул Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрында эшли.
2003 елда аңа «Татарстан Республикасының атказанган артисты» дигән мактаулы исем бирелә.
2005 елда балалар өчен «Әкият турында әкият» исемле әкият-пьесалар җыентыгы нәшер ителә.
2007 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Строчя Вас
Строчя Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эль-Льоа
Эль-Льоа — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шеври (Эн)
Шеври (Chevry) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Туари кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,84 км².
Искәрмәләр
Шеври (Эн)
Пинду (Пеналва-ду-Каштелу)
Пинду  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Деткино
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Ригведа
Этимологиясе
Ригведа сүзе — кушма (татпуруша), ике санскрит тамырдан: рич (санскр. ऋच्, ṛc, «данлау, гимн, шигырлар») һәм веда (vedа, «белем»).
Тексты
«Ригведа» 1028 гимннан, күпчелеге төрле корбан ритуаллар яджня өчен тәгаенләнгән (яки 1017, ведий санскритта төзелгәнен исәпләмәгәндә, апокрифик валакхильядан (vālakhilya) — 8.49—8.59 гимннары) тора. Бу кыска гимннарның озын җыелмасы башлыча аллаларны мактауга корулы. Ул мандалалар дип аталган 10 китаптан тора.
Һәр мандала сукта (sūkta) дип аталган гимннан тора, алар, үз чиратында, «рич» (ṛc IAST), күплектә — «ричас» (ṛcas IAST) дип аталган аерым шигъри юллардан тора. Мандалалар озынлыгы буенча да, яше буенча да тигез түгел. «Гаилә (фамилия) китаплары», 2-7 мандалаллар, иң борынгы өлеше дип санала һәм озынлыгы буенча сайланып алынган, текстның 38%ын тәшкил иткән иң кыска китаплардан тора. Ригведа (8нче Мандала) һәм Ригведа (9нчы Мандала), мөгаен, шуңа ярашлы, 15 % һәм 9%ын тәшкил иткән төрле яшьтәге гимннарны кертә. Ригведа 1 (1нче Мандала һәм Ригведа 10 (10нчы Мандала) — иң яшь һәм иң озын китаплар текстның 37%ын тәшкил итә.
Саклануы
Ригведа ике төп шакх («тармаклары», ягъни мәктәпләре, редакцияләре): Шакала (Śākala IAST) һәм Башкала (Bāṣkala IAST) аркасында саклана. Текстның олы яшен исәпкә алганда, ул бик яхшы сакланган, бу ике редакция гамәлдә, тигез мәгънәле һәм җитди искәрмәләр кертмичә дә файдаланылуы мөмкин. Шакала белән Айтарея-брахман үзара бәйле. Башкала үз эченә киланины кертә һәм Каушитаки-брахмана белән бәйләнгән. Бу редакцияләр китапларның (Г. Гольденберг атаганча «orthoepische Diaskeunase») урнашу тәртибен һәм башка ведаларның редакциясе белән беррәттән иртә гимннар төзелгәннән соң йөзьеллыклар дәвамында сандхига охшаш орфоэпик не үз эченә ала.
Төзелгән чордан алып сүзләр ике да карала. Самхитапатхала сандхи өчен бөтен санскрит кагыйдәләре кулланыла, һәм аның тексты өчен файдаланыла. Падапатхала һәрбер сүз, һәм ул истә калдыру өчен файдаланыла. Падапатха асылда — Самхитапатхага, әммә алар икесе дә бер тигез итеп кабул ителә. Метрик дәлилләү ярдәмендә тергезелгән төп нөсхә текст (гимннарны риши ничек төзегән, шулай калдырырга ынтылган өчен төп нөсхә санала) каядыр алар арасында, шулай да Самхитапатхага якынрак, ята.
Оештырылуы
Китап, гимн һәм тезмә буенча (кирәк булса, шулай ук тезмә төзегәндә кулланылган стопа буенча (пада) — a, b, c һ. б.) киң кабул ителгән нумерлау схемасы. Мәсәлән, беренче пада -
Шул ук вакытта Герман Грассман, валахильяны ахыргы өлешкә урнаштырып, гимннарны 1дән алып 1028гә кадәр нумерлаган.
«Ригведа»ның бөтен 1028 гимны да 1877 елгы Aufrecht редакциясендә гомуми алганда 10 552 шигырдан, яки 39 831 пададан тора. Шатапатха-брахмана 432 000 иҗектән тора диләр, ә шул ук вакытта Ван Ноотен һәм Холландың (1994 й.) метрик тексты гомуми алганда 395 563 иҗекле (яки, уртача алганда, падта 9.93 иҗек); сандхи аркасында иҗекләрне исәпләү бер төрлө түгел. Шигырларның күпчелеге джагати метрикасы (12 иҗектән торган пада), триштубх (11 иҗектән торган пада), вирадж (10 иҗектән торган пада), гаятри яки ануштубх (ике падала да — 8әр иҗек) белән язылган.
Эчтәлеге
"Ригведа"ның төп аллалары — Агни (корбанлы ялкын), Индра (үзенең дошманы Вритраны үтергән өчен макталган кыю илаһи) һәм Сома (үзе шул үсемлектән яралган изге эчемлек яки үсемлек). Башка күренекле аллалар — Митра, Варуна, Ушас (таң) һәм Ашвины. Шулай ук Савитар, Вишну, Рудра, Пушан, Брихаспати, Брахманаспати, Дьяус (күк), Притхиви (җир), Сурья (кояш), Ваю (җил), Апас (су), Парджанья (яңгыр), Вач (сүз), Маруты, Адитьи, Рибху. Аллалар, күпчелеге ригведа елгалары (бигрәк тә Сапта Синдху (җиде агым) һәм Сарасвати елгасы), шулай ук төрле кече алачыклар, персоналар, төшенчәләр, күренешләр һәм предметлар чакырылалар. «Ригведа» шулай ук мөмкин булган тарихи вакыйгаларга, бигрәк тә ведий арийлары һәм аларның дошманнары, дасалар, белән көрәшенең сылтамаларына таяна.
Риши
«Ригведа»ның һәрбер гимны үзенчәлекле риши белән чагыштырыла, ә «гаилә китабының» (2-7нче мандалалар) һәр берсе билгеле риши гаиләсе тарафыннан төзелгән дип санала. Тезмә саннар кәмеп барган тәртиптә саналган һәм аларның кайсынадыр кайтарылган төп гаиләләр:
Рус теленә тәрҗемә
Елизаренкова Татьяна Яковлевна 1989—1999 елларда "Ригведа"ны рус теленә тулысынча тәрҗемә иткән. Тәрҗемә ватан һиндологиясе, лингвистикасы һәм филологиясенең кыйммәтле өлеше булган аурупа элгәреләренең текст өстендә эшләвен шөбһәсез исәпкә ала.
Индуистик традиция
Индуистик традициягә ярашлы, Ригведа гимннары Вьяса Vyāsa җитәкчелегендә Ригведа Самхитуны безгә билгеле күренешендә (Пайда (Paila) итеп җыйган. Шатапатха-брахманга (Śatapatha Brāhmana) ярашлы, Ригведаның ижекләр саны — 432 000, алар кырык ел эчендәге мухурт (muhurtas) санына тиңләшә (30 мурт 1 көн тәшкил итә). Бандхуның (bandhu) астрономик, физиологик һәм рухи бәйлелеген ведий китаплары раслый.
Брахман (brāhmana) авторлары Ригведа ритуалларын тасвирлаган һәм интерпретацияләгән. Яска (Yaska) Ригведаның тәүге булган. XIV гасырда Саяна (Sāyana) изге китапка аңлатма язган. Әлегә кадәр сакланып килгән бхашьяларга (bhāṣya) (комментарийларга) Мадхава (Mādhava IAST), Скандасвамин (Skaṃdasvāmin) һәм Венкатамадхава (Veṃkatamādhava) комментарийлары карый.
Датасы һәм тарихи реконструкциясе
Ригведа башка бүтән һинд-арий текстларыннан озынрак. Фридрих Макс Мюллер заманыннан бирле көнбатыш фәне аңа игътибарын юнәлткән. Ригведа язмалары фарсы диненең иртә веди дине зороастризм белән бәйле. Зороастризм һәм веди дине Арийлар һинд-иран мәдәниятенең иртә уртак диненнән үскән.
Ригведаның үзәге бронза быуат азагында формалашкан дип исәпләнә, шуның аркасында ул тоташ традициялә сакланып калган бронза гасыры иртә әдәбиятенең бердәнбер экземпляры булып тора. Гадәттә аны төзүне б. э. к. 1700-1000 елларга кайтарып калдыралар
Алдагы гасырларда текст стандартлаштыруга һәм әйтелешен яңадан карап чыгуга (самхитапатха, падапатха) дучар ителде. Бу редакция б. э. к. VII гасыр тирәсе тәмамлана.
Аның язмалары Һиндстанда б. э. к. V гасыр тирәсендә брахми хаты формасында язылган, ләкин озынлыгы буенча Ригведа белән чагыштырылган текстлар, күрәсең, Гупта һәм Сиддхам язмалары барлыкка килгәнгә, иртә Урта гасырларга,кадәр язылмаган булган. Урта гасырларда манускриптлар буенча укырга өйрәткәннәр, әмма, агач кабыгына яки пальма яфрагына язылгачтын һәм тропик һава торышы шартларында тиз җимерелчән булгач, Британ Һиндстанында басма матбугат барлыкка килгәнгәкадәр белем саклап калуда бик зур әһәмияткә ия була алмаган. Гимннар, алар төзелгән вакыттан алып, 1000 елга якын йола авыз-тел традициясендә саклана, һәм бөтен Ригведа, Мюллерның editio princeps редакциясеннән башлап, арытабангы 2500 ел дәвамында, шакхларда сакланган — теләсә кайсы башка танылган җәмгыятьтә тиңдәшләре булмаган коллектив хәтер каһарманлыгы.
Пураннар ВидагдхуПада авторы дип атыйлар. Башка галимнар считают, ыслау плакар Ригведаның падакарасы — Стхавира Сак Айтарея  Араньяки дип исәпли. Төзелгәннән соң, текстлар тимер гасыр цивилизациясенең Үзәк фәлсәфәсе буларак, ведий руханиларының киң җәмгыяте тарафыннан сакланган һәм кодекска тупланган — кодификацияләнгән.
Ригведа җигүле көпчәкләре һәм металл (бронза) коралы булган хәрәкәтчән, күчмә культураны сурәтли. Кайбер галимнәр фикеренчә, тасвирлана торган география Пенджабка (Гандхарага) туры килә: елгалар төньяктан көньякка таба ага, таулар чагыштырмача ерак, ләкин шулай да буй җитерлек (сома — тауларда үсә торган үсемлек, аны читтән килгән сәүдәгәрләрдән сатып алырга туры килгән). Әмма гимннар, мөгаен, озак вакыт дәвамында, бәлки, һинд-иран чорыннан, б. э. к. икенче меңьеллык башыннан булган иске элементлар белән төзелгән. Шулай итеп, ведий арийләренең таш крепостьларны җимерүе турында белдерүләр һәм бигрәк тә Индраның Һинд үзәне цивилизациясе шәһәрләре турында сүз барамы, әллә алар Югары Һиндтан 400 км ераклыкта, Һиндукуш таулары артында, хәзерге Әфганстанның төньяк һәм Төркмәнстанның көньяк территориясендә урнашкан борынгы һиндарийлар һәм БМАК мәдәнияте (Бактрия-Маргиан археология комплексы) арасындагы бәрелешләргә карыймы — шундый фикер аерымлыгына китерә.
Теләсә кайсы очракта да, текстның күпчелек өлеше, хәтта ул иртә шигъри традицияләргә нигезләнеп, Пенджабта төзелгән булса да, анда (соңгы Ведалардан  аермалы) юлбарыслар турында да, дөге турында да бер генә искәртү дә юк, һәм ведий мәдәнияте Һиндстан тигезлекләренә Ригведа төзелгәннән соң гына үтеп кергәннер дигән фикер туа. Шулай ук, текстта тимер турында да телгә алынмый. Төньяк Һиндстанда тимер гасыры б. э. к. XII гасырда с Кара һәм кызыл керамика мәдәниятеннән (Black and Red Ware — BRW) башланган. Бу чор Ригведаны кодификацияләүне башлау вакыты сыйфатында (аерым гимннарны китапларда тәртипкә салу, иртә метрик текстка сандхи (sandhi) һәм падапатхи (padapatha) (сандхины бүлү юлы белән) текстын куллану һәм иртә Ведалар төзү юлы белән самхитапатхи (samhitapatha) төзәтү) киң кабул ителә. Бу вакыт, мөгаен, ведий мәдәнияте үзәген Пенджабтан хәзерге Уттар-Прадеш ка күчереп, иртә Куру династиясе белән туры киләдер.
Ригведада булган ходайларның һәм алиһәләрнең кайбер исемнәре прото-һинд-аурапа диненә нигезләнгән башка дини системаларда очрый: Дьяус-Питар борынгы грек Зевс, латин Юпитеры (deus-pater дан) һәм герман Түр (Tyr) (Tyr) белән охшаш; фарсы Митрасы (Mithra) белән охшаш; Ушас — грек Эосы белән һәм латин Аврорасы белән охшаш; һәм чынмы-юкмы, Варуна борынгы грек Ураны һәм хетт [Арунасы]] белән охшаш; Ниһаять, Агни яңгырауы һәм мәгънәсе буенча латинча «ignis» сүзе һәм рус телендәге «ут» сүзе белән охшаш.
Кайбер авторлар Ригведадагы астрономик сылтамаларны күзәткән, һәм аларны б. э. к. 4 меңьеллык һинд неолиты вакытына күчерергә мөмкинлек бирә. Бу карашны нигезләү бәхәсле булып кала.
Казанас (Kazanas) (2000) «Арий басып керүе теориясе» каршы бәхәстә борынгы Сарасвати һәм Гхаггар-Хакры иртә ригведа елгаларын идентификацияләп һәм глоттохронологик аргументларга нигезләнеп, 3100 ел тирәсе датаны күз уңында тота. Галимнәрнең төп фикеренә бәхәстә торып, тарихи лингвистиканың төп карашларына диаметраль капма-каршы тора һәм бәхәсле булып калган соңгы прото-һинд-аурапа     телен б. э. к. 3000 ел тирәсенә каратуы Һиндстаннан чыгу теориясен хуплый.
Әмма Сарасвати елгасы белән дәлил күпмедер ышандырырлык түгел, чөнки индоарийлар [Һиндстан]]га килеп, иһинд-иран гидронимнарын үзләре белән күчергәне мәгълүм. Аерым алганда, Сарасвати елгасы аналогы иранда — Харахваити (иран телендә «с» өне «х» өненә күчә) була.
Ригведада флора һәм фауна
Атлар Ашва (Asva), Таркшья (Târkshya) һәм мөгезле эре терлек Ригведада мөһим роль уйный. Шулай ук филгә (Хастин (Hastin), Варанага (Varana), дөягә (Устра (Ustra), бигрәк тә 8нче Мандалада 8, буйволга (Махиша (Mahisa), арсланга (Симха (Simha) һәм гаурга (Gaur) сылтамалар бар. Ригведада шулай ук кошлар — (Майура (Mayura) тавис кош һәм кызыл, яки «брахман» үрдәк (Anas Casarca) Чакравака (Chakravaka) искә алына.
Хәзерге чор һинд карашлары
Ригведаны индуистларча кабул итү баштагы эчтәлек ритуальлегеннән ныгърак символик яки мистик интерпретацияләүгә күчә. Мәсәлән, хайваннарны корбан итеп чалуны тасвирлаулар аларны туры мәгънәсендә үтерү түгел, әмма хич-тойгылар тәҗрибәсе чикләренә чыгу ягъни трансцендентлы процесслар дип карала. Билгеле булганча, Ригведа галәмнең дәүмәле чиксез дип, аны ике категориягә: «түбән» (көтелмәгән хәлләр, парадокслар, белән тутырылган объектларга караган) һәм «югары» (парадокслардан азат булган кабул итүче субъектка караган) бүлә. Арья Самаджга нигез салучы Даянанда Сарасвати һәм Шри Ауробиндо китапны рухи аңлатуны (интерпретацияләүне) сызык өстенә алган.
РВ 7.95тә, бөек елга буларак данланучы таудан диңгезгә табан аккан Сарасвати елгасы кайчагында, бәлки б. э. к. 2600 елда һәм, мөгаен, б. э. к. 1900 елга кадәр, корыган Гхаггар-Хакра елгасы белән тәңгәлләштерелә. Сарасвати башта Әфганстаннагы Гильмен елгасы булган дигән башка фикер дә бар. Индуист милләтчелеге өчен мөһим әһәмияткә ия бу мәсьәләләр (карагыз: мәсәлән, Амал Киран һәм Шрикант Г. Талагери) һинд-арий миграциясе («Арий басып керү теориясе» дип аталучы) һәм ведий мәдәнияте һәм ведий санскриты Һинд үзәне цивилизациясесеннән («Һиндстаннан чыгып китү теориясе» тип аталучы) барлыкка килгәнлеге, мөһим әһәмияткә ия булган бәхәсләргә (дебаты) бәйле. Субхаш Как гимннар оештыруда астрономик код яшеренгән дип белдергән. Шулай ук, Бал Гангадхар Тилак, Ригведадагы астрономик параллельләргә нигезләнеп, үзенең «The Orion» (1893) китабында, ригведа мәдәнияте Һиндстанда б. э. к. 4нче меңъеллыкта барлыкка килгән ди, һәм үзенең «Arctic Home in the Vedas» (1903) китабында арийларның арктик өлкәләрдән көньякка Бозлык чоры башында килү гипотезасын (академик булмаган дип танылган) тәкъдим итә.
Библиографиясе
Комментарийлары
Филологиясе
Тарихы
– == Сылтамалар ==
Гастон (Төньяк Каролина)
Гастон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Газ (Бреша)
Газ — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Газ Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Море-Ю
Море-Ю (Хайпудыра) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хайпудырская борыны урнашкан. Елга озынлыгы 272 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Воля-Зофйовска
Воля-Зофйовска — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стоунибрук (Пенсильвания)
Стоунибрук  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стоунибрук халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гриннелл (Айова)
Гриннелл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гриннелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Гуцин (Груецкий повяты)
Гуцин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бабровичы (Глуский районы)
Бабровичы  (Бабровічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Эль-Масроч
Эль-Масроч — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лакхнау
Лакхнау (Инглиз телендә: Lucknow) — Һиндстанның Уттар-Прадеш штатының башкаласы булып тора.
Һинд дине
Май башында Пурана Мандир буларак мәгълүм борынгы Хануман Гыйбадәтханәсе тууына багышланган Бада Мангал Фестивале уздырыла.
Пролетариат кадрлары өчен (гәҗит)
Пролетариат кадрлары өчен — гәҗит. 1930 елның 23 мартыннан 1933 елның 11 мартына кадәр Казан шәһәрендә татар һәм рус телләрендә нәшер ителә, барлыгы 154 саны чыга.
Беннето
Беннето — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Асфальтобетон
Асфальтобетон — ясалма төзелеш материалы, тыгызланган асфальтобетон катнашмасы. Асфальтобетон катнашмасы - минераль материал (вак таш, ком, минераль порошок-матдә) һәм битум катнашмасы. Русияда асфальтобетон катнашмасына, асфальтобетонга, полимерасфальтобетонга таләпләр ГОСТ 9128-2013 язылган.
Асфальтобетон катнашмасы кулланыла торган битум һәм җәю вакытында температура булганда буенча бүленә:
Асфальтобетон катнашмасы һәм асфальтобетон, минераль бөртек (щебень, гравий, ком) буенча бүленә:
Салкын катнашмалары вак бөртек һәм ком булалар.
Асфальтобетон катнашмасы һәм асфальтобетон, күләме буенча бүленә:
Кулланылган материаллар һәм физик-механик күрсәткечләр буенча асфальтобетон катнашмасы һәм асфальтобетонлар түбәндәге маркаларга бүленә:
Позялэм
Позялэм (Позялэм) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Климат
Позялэм климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (35%), руслар (46%), украиннар (16%).
Хващино
Хващино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиньейру (Каштру-Дайри)
Пиньейру  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
NGC 7798
NGC 7798 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(1153) Валленбергия
(1153) Валленбергия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Пиньейру (Каштру-Дайри)
Географиясе
Мәйданы —.
(1153) Валленбергия
Тарихы
1924 елның 5 сентябрендә Белявский С. И. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 SL» саналган.
Элмалы (Шавшат)
Элмалы (Elmalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Шавшат илчесенә караган бер авыл (köy).
Сталин юлы белән (гәҗит)
Сталин юлы белән — гәҗит. 1932-1941 елларда Бакалы авылында татар телендә нәшер ителә.
Стртеник
Стртеник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарочына (Чашницкий районы)
Сарочына (Сарочына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лохув (Лодзь воеводалыгы)
Лохув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бирка (коммуна)
Бирка — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маймак
Маймак (Маймак) — Кыргыз Республикасының Талас өлкәсе Кара-Бура районындагы авыл (1950–2012 елларда — штп).
Халкы
Халкы — 887 кеше.
Башкортстан хөкүмәте
Башкортстан Хөкүмәте (1917-1919 елларда Башкорт Хөкүмәте, 1919-1920 елларда Башкортстан Хәрби-революцион комитеты, 1920-1946 Башкорт АССР-ы Халык комиссарлары советы, 1946-1990 Башкорт АССР-ы Министрлар Советы, 1990-1993 Башкортстан Министрлар Советы, 1993-2002 Башкортстан Министрлар Кабинеты )— башкару вазифасын үтәгән Башкортстанның иң югары органы. Башкортстан Хөкүмәте статусы һәм хокукы БР Конституциясендә билгеләнгән.
Хөкүмәт башлыгы — Башкортстан хөкүмәте рәисе. 2012 елның 6 августыннан ул вазифаны Башкортстан башлыгы Хәмитов Рөстәм Зәки улы алып бара. 2019 елның 28 октябреннән хөкүмәт башлыгы — Радий Хәбиров.
Башкортстан Хөкүмәте Аппараты Җитәкчесе - Таҗетдинов Илшат Азамат улы.
Тарихы
Элгәрләре: Башкорт Хөкүмәте (1917 елдан), Башкорт Хәрби-революцион комитеты (1919 елдан), Башкорт АССР ы Халык комиссарлары советы (1920 елдан), Башкорт АССР ы Министрлар Советы (1946 елдан)," Башкорт АССР ы Министрлар Советы" (1990 елдан).
Сен-Дос
Сен-Дос — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Башкортстан хөкүмәте
Тарихы
1992 елда Башкорт АССР ы Министрлар Советы" Башкортстан Министрлар Советы", ә 1993 елда — "Башкортстан Министрлар Кабинеты "дип үзгәртелә.
2002 елдан — Башкортстан Республикасы Хөкүмәте.
Башкорт АССР ы Халык комиссарлары советы (1920-1946)
Башкорт АССР ы Халык Комиссарлары Советы ( БАССР Халык Комиссарлары Советы, БАССР Хөкүмәте) — Автономияле Башкорт Совет Республикасы Хөкүмәтенең 1920 елдан 1946 елга тиклемге рәсми атамасы. Автономияле республиканың югары башкарма һәм җитәкче органы.
Бабровичы (Магилёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Геймвелл (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Келчинска
Воля-Келчинска — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Василий Ивашев
Василий Ивашев, Василий Петр улы Ивашев (Ивашев Василий Петрович) (1797 елның 14 октябре, Сембер губернасы, Ундыр — 1841 елның 9 гыйнвары, Тубыл губернасы, Түре) — декабрист, ротмистр. Балачагы һәм үсмерчагы әтисенең утары — Сембер өязе (хәзерге Буа районы) Ивашевка авылында узган.
Тәрҗемәи хәле
1797 елның 14 октябрендә Сембер губернасы Ундыр утарында губернаның атаклы бай алпавыты гаиләсендә туган. Әтисе — Петр Никифор улы Ивашев (1767-1838), Суворов генералы, Бородино сугышы каһарманы, әнисе — Вера Александр кызы Толстая (?-1838), графиня, Сембер губернаторы кызы. Балачагы әтисенең Сембер губернасы Ивашевка авылындагы утарында һәм әнисенең Ундыр утарында узган. 14 яшькә хәтле өйдә тәрбияләнгән. 1815 елда Санкт-Петербургда Паж корпусын тәмамлагач, кавалергард полкына корнет итеп билгеләнә, бер-бер артлы поручик, штабс-ротмистр дәрәҗәләре ала. 1821 елда 2нче (Көньяк) армия сәргаскәре граф П.Х. Витгенштейнга итеп билгеләнә.
Декабрист
Санкт-Петербургда укыганда ук декабристлар идеологы Николай Иван улы Тургенев (ru) белән якыная, булачак декабристлар Павел Иван улы Пестель (ru), Дмитрий Иринарх улы Завалишин (ru) белән дуслаша. Декабристларның «Союз благоденствия» (1819-1820) һәм «Көньяк җәмгыять» берлекләрендә әгъза булып тора. Санкт-Петербургда 1825 елның 30 декабрендә кулга алу турында фәрман чыга. 1826 елның 23 гыйнварында Мәскәүдә кулга алына. 20 елга (1826 елның 22 август фәрманы белән сөрген 15 елга, 1832 елның 8 ноябре фәрманы белән 10 елга калдырыла) сөргенгә хөкем ителә. 1827 елның 17 февралендә Петропавел төрмәсеннән Себергә, Чита төрмәсенә җибәрелә. 1830 елның сентябрендә Петр заводында (хәзерге Петровск-Забайкальский) сөргене башлана. 1835 елдан гаиләсе белән Түре шәһәрендә (хәзерге Свердловск өлкәсе) урнашырга рөхсәт ала. 1840 елның 28 декабрендә вафат.
Гаиләсе
Генерал Петр Никифор улы Ивашевның Ундыр утарында гувернантка булып эшләгән француз хатыны Мария Ле Дантюның төпчек кызы Камилла Ле Дантю рус императоры Николай I дән В.П. Ивашевка кияүгә чыгарга рөхсәт ала. 1831 елның 16 сентябрендә Камилла Себергә Петр заводына килгәч, өйләнешәләр. Кызлары Мария (Трубникова), Вера (Черкасова), улы Петр туа. 1939 елның 25 декабрендә бала тапканда хатыны Камилла үлә. Балаларны француз әбисе карап үстерә. Аларга дәрәҗәсе бирелми. Ивашевка һәм Кыят утарларын П.Н. Ивашев үз гаиләсендә тәрбияләнгән Андрей Егор улы Головинскийга калдыра.
1856 елда Ивашевлар гаиләсенә патша Александр II тарафыннан ярлыкау насыйп була. Ивашевларга асылзатлык һәм элеккеге утарлары кире кайтарыла.
Шимла
Ши́мла (Һинди телендә:शिमला), Shimla; шулай ук Симла буларак мәгълүм) — Һиндстанның Һимачал-Прадеш штатының башкаласы.
Һинд дине
Шимлада Кали Алиһәсенә багышланган Кали Бари гыйбадәтханәсе урнашкан. Шимланың иң югары ноктасында исә, Хануман Ходаена багышланган Җакһу Гыйбадәтханәсе урнашкан.
Газко (Верона)
Газко — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Газко Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Евынг-Урэй
Евынг-Урэй — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пунга елгасының уң ярыннан 125 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
За урожай (гәҗит)
За урожай — гәҗит. ВКП(б)ның Әлмән район комитеты һәм район шурасы органы. 1941-1950 елларда Әлмән авылында татар телендә нәшер ителә.
Кабаагач (Сейдикемер)
Кабаагач (Kabaağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Сейдикемер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кусеряк
Кусеряк — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Балахлей елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гуцин (Плонский повяты)
Гуцин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рубен Джрбашян
Рубен Тигранович Джрбашян (әрм. Ռուբեն Տիգրանի Ջրբաշյան; 13 декабрь, 1934 елда туган) - геология һәм вулканология өлкәсендә совет һәм әрмән галиме, геология һәм минералогия фәннәре докторы (1990), профессор (1996), Әрмәнстан Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы (1996). Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең геология фәннәре институты директоры (1993-2006). Археволканология әрмән фәнни мәктәбенә нигез салучыларның берсе.
Биография
1952 - 1957 елларда Ереван дәүләт университетының геология факультетын тәмамлый, 1957 - 1960 елларда әлеге университетның аспирантурасында белемен күтәрә.
1960-нчы елдан алып Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең Геология фәннәре институтында фәнни-тикшеренү эшендә - фәнни һәм өлкән хезмәткәр, 1989 - 1991 елларда - вулканология бүлеге мөдире, 1991 - 1993 елларда - фәнни эш буенча директор урынбасары, 1993 елдан 2006 елга кадәр - әлеге институтның директоры, 2006 елдан - региональ геология һәм вулканология бүлеге җитәкчесе һәм директор киңәшчесе вазифаларын үти.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Р.Т. Джрбашянның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге геодинамика, вулканология һәм геофизика өлкәсендәге проблемалар белән бәйләнгән. Ул инженер сейсмологиясе һәм региональ геология өлкәсендә тикшеренүләр алып барган. Р.Т. Джрбашян - әрмән фәнни археоволканология мәктәбенә нигез салучыларның берсе. Р.Т. Джрбашян - Әрмәнстанның Геология җәмгыяте председателе, Россия Табигать белеме академиясе һәм Халыкара вулканология һәм химия ассоциациясе әгъзасы (International Association of Volcanology and Chemistry of the Earth’s Interior, IAVCEI).
1964-нче елда ул "Базум кырының палеоген вулканизмы" дигән тема буенча кандидатлык диссертациясе, 1990-нчы елда геология һәм минералогия фәннәре докторы дәрәҗәсе буенча "Тетис океанын ябу зонасында Палеоген вулкан билбаулары: Кечкенә Кавказ" дигән тема белән докторлык диссертациясен яклады. 1996 елда аңа профессор академик исеме бирелде. 1996 елда ул Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. Р.Т. Джрбашян йөздән артык фәнни хезмәт, шул исәптән күпсанлы монографияләр авторы.
Подишу (Селаж)
Подишу — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиньейру (Оливейра-де-Фрадеш)
Пиньейру  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Эль-Мила
Эль-Мила — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маями-Спрингс (Флорида)
Маями-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маями-Спрингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Стродс-Миллс (Пенсильвания)
Стродс-Миллс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Маями-Спрингс (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стродс-Миллс (Пенсильвания)
Географиясе
Стродс-Миллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мядловей-Яга (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ирек йолдызы (гәҗит)
Ирек йолдызы — гәҗит. 1921 елда Орски шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, ким дигәндә 11 саны чыга.
Бенувиль (Сен-Маритим)
Бенувиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Стртениця
Стртениця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лохув-Новий
Лохув-Новий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александр Анчишкин
Александр Иванович Анчишкин ( 1933 елның 11 августы, Мәскәү - 24 июнь, 1987, Мәскәү ) - cовет икътисадчысы. Икътисад фәннәре докторы (1973), профессор. СССР Фәннәр академиясе академигы (12/26/1984, 1976 елның 23 декабренан әгъза-корреспонденты). СССР дәүләт премиясе лауреаты (1989, үлгәннән соң). Ул Кызыл Байрак Хезмәт ордены (1981), Октябрь Инкыйлабы ордены кавалеры(1986).
Биографияcе
Мәскәүдә, ВКП(б) әгъзасы Иван Александрович Анчишкин (1901-1974) һәм Мария (Муся) Исааковна Лускина (1899-1996) гаиләсендә туган. Аның әтисе - галим-икътисадчы, озак вакыт СССР Фәннәр академиясенең Икътисад институтында эшли һәм партия оешмасын җитәкли. Әтисе гаиләдән китә, һәм Анчишкинны әнисе тәрбияләй, ул Борисов шәһәренең аяк киеме ясаучы Исаак Вульфович Лускин һәм хатыны Сейна-Хая Басина гаиләсеннән. Әнисе - Кызыл профессура институтын тәмамлаган, 1948 елдан Мәскәү кинотеатры «Звезда» директоры булып эшләй. Апасы (әнисенең сеңлесе) - Циля Исааковна Лускина - партия эшлеклесе Николай Самсонович Сванидзега кияүгә чыккан була, оныгы - телевизион алып баручы Николай Карлович Сванидзе. Әнисенең икече сеңлесе - Эсфира Исааковнаның кызы (1900-1978) - Биология фәннәре докторы, профессор Галина Александровна Романова (1933 елда туган), гомуми патология һәм патофизиология Фәнни-тикшеренү институтының баш фәнни хезмәткәре.
Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультетын кызыл диплом белән тәмамлый (1956).
1956 - 1971 елларда ул СССР Дәүләт планының Фәнни-тикшеренү икътисад институтында (НИИИ) эшли, кече фәнни хезмәткәрдән алып халык хуҗалыгы фаразлары методикасы секторы мөдиренә кадәр юл уза. 1963 елда ул кандидатлык диссертациясе яклый. 1963 елдан КПСС әгъзасы.
1971 елда ул Үзәк икътисади-математик институтка күченә, анда халык хуҗалыгы фаразлары бүлеген булдыра. 1972 елда ул «Темпы и факторы роста социалистической экономики (методы анализа и прогноза)» темасына докторлык диссертациясе яклый.
1976 елда СССР Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты итеп сайлана.
1975 елдан 1981 елга кадәр ул берлектә Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының икътисад факультетының СССР халык хуҗалыгын планлаштыру кафедрасы мөдире булып эшли.
1981-1982 елларда икътисадый һәм социаль үсеш перспективаларының җыелма бүлеге мөдире, СССР Дәүләт планлаштыру коллегиясы әгъзасы.
1982 елдан Мәскәү дәүләт университетында Милли икътисадны планлаштыру һәм оештыру кафедрасында профессор булып эшли.
Луиза Глюк
Луиза Глюк, шулай ук Глик (Louise Elisabeth Glück — Луи́з Эли́забет Глик; 1943 елның 22 апреле, АКШ, Нью-Йорк) — америкалы шагыйрә һәм эссеист. Йель университеты адъюнкт-профессоры. Күп санлы әдәби премияләр, шул исәптән Әдәбият буенча Нобель премиясе лауреаты (2020 ел өчен).
Тәрҗемәи хәле
1943 елның 22 апрелендә АКШның Нью-Йорк шәһәрендә яһүди гаиләсендә туган. Әнисе ягыннан бабалары Россия империясеннән, әтисе — бизнесмен (патентланган пычак җитештерү буенча ширкәткә нигез салган) Даниэл Глик (1905–1985) ягыннан бабалары Австро-Венгрия империясеннән чыкканнар. Луизаның әбисе һәм бабасы АКШка Трансильваниядән күчеп килгән. Әтисенең апасы Эльзи, соңрак икътисадчы, әле Трансильваниядә (1897) туган булган, шагыйрәнең әтисе инде Нью-Йоркта (1905) туган. Әнисе — хуҗабикә Беатрис Глик (кыз фамилиясе Гросби, 1909—2011). Апасы Сюзана (1941) Луиза туганчы вафат булган, сеңлесе — Тереза Глик (1945—2018), әдәбиятчы, актриса Абигейл Сэвиджның әнисе.
Александр Анчишкин
Биографияcе
1980-85 елларда. - СССР Фәннәр академиясенең икътисад бүлегенең академик-секретаре урынбасары. 1984 елда ул СССР Фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы итеп сайлана.