cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Терәпә
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 452 кешенең яшәве мәгълүм. Күпчелек халык ― чуашлар.
Имәнле (Зәй кушылдыгы)
Имәнле (Именлинка, Мельнинская , Мильнинка ) ― Татарстанның Зәй районы территориясеннән агучы кече елга, Дала Зәе елгасының сулъяк кушылдыгы. Озынлыгы 11,8 км. Су бассейны мәйданы 42,6 кв. км.
Лонкта (Великопольское воеводалыгы)
Лонкта  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Имәнле (Зәй кушылдыгы)
География
Елга Имәнлебаш авылыннан көньяк-көнбатышка таба 5 км читтә, Бөгелмә платосының Уратма урманында диңгез өсте тигезлегеннән 150 метр биеклектә башлана. Дала Зәе елгасына, аның 42нче километрында, Иске Пальчиково авылын узгач, сул яктан килеп ушыла. Елга башының абсолют биеклеге ― 160 м, елга тамагының абсолют биеклеге – 57 м. Су җыелу мәйданының урманлылыгы ― 36%.
Миллервиль (Миннесота)
Миллервиль  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Имәнле (Зәй кушылдыгы)
География
Елга агымының юнәлеше — көньяк-көнбатыштан төньяк-көнчыгышка таба. Ярлары сөзәк, кәсләнгән. Елга башы белән тамагы биеклекләре арасында аерма зур булу сәбәпле, агымы шактый көчле. Җир асты һәм кар сулары, яңгыр суы белән туена. Елга агымы барышында аңа озынлыклары 2,8 һәм 4,9 км булган ике инеш кушыла. Елга челтәренең тыгызлыгы 0,46 км/км². Гидрологик режимы ташу вакытында су муллыгы һәм җәен нык саегуы белән үзенчәлекле. Бассейнда еллык су агымының уртача күпьеллык катламы 98 мм, ташу вакытында агым катламы 69 мм. Язгы ташу гадәттә март азагы – апрель башында башлана. Елганың югары агымында урман һәм уң ярында куаклыклар бар. Төбе күбесенчә комлы, сирәк кенә борынгы катламнарга атмосфера явым-төшемен фильтрацияләүче да очрый. Елга бассейнында шактый тирәндә (900―1400 метр тирәнлектә) Уратма ташкүмер (соры ташкүмер) чыганагының дәвамы булган, сыйфаты белән Мәскәү асты һәм Киҗел бассейннары күмере белән охшаш булган күмер яткылыклары табылган. Шулай ук нефть яткылыгы катламы да бар.
Миллервиль (Миннесота)
Тарихы
Миллервиль шәһәре  елда нигезләнгән.
Имәнле (Зәй кушылдыгы)
География
Суы бик каты: 9-12 мг-экв/л язын һәм 12-20 мг-л кышын һәм җәен. Гомуми минерализация 300-400 мг/л язын һәм 1000 мг/лдан артык кышын һәм җәен. Су ресурслары хуҗалык-көнкүреш максатларында файдаланыла.
Миллервиль (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Имәнле (Зәй кушылдыгы)
Объектлар
Имәнле елгасы буенда Зәй районы Югары Шепкә авыл җирлегенә караучы Имәнлебаш (126 хуҗалыклы авыл), Самарцево (1 хуҗалыклы авыл), Кече Пальчиково (18 хуҗалыклы авыл) авыллары урнашкан. 1917 елгы революциягә кадәр Имәнле елгасы уйсулыкларында Минзәлә өязе дворяннарының соңгы предводителе алпавыт Б. В. Пальчиковның утары булган. 1877 елда Самарцево авылы янында Имәнле елгасында су тегермәне булган.
Елга бассейнындагы авыл хуҗалыгы җирләре элекке «Татарстан» күмәк хуҗалыгына (үзәге Югары Шепкә авылы), 1997 елдан «Имәнлебаш» га караган. 2004 елдан ― «Зәй» агрофирмасы җирләре.
(18866) 1999 RA208
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RA208» саналган.
Имәнле (Зәй кушылдыгы)
Объектлар
Имәнлебаш авылы янында кечкенә буа урнашкан.
Елганы Имәнлебаш авылы янында Сокрау (← Чистай, Түбән Кама →) ― Зәй асфальт юлы кисеп үтә.
Гидроним
Имәнле елгасы атамасы татар телендәге агач үсемлеген белдерүче Имән сүзеннән (фитоним) ясалган.
Меркиш-Лух
Меркиш-Лух — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Питтен
Питтен — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мугла (Болгария)
Мугла  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артене
Артене — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Александр Румянцев
Александр Румянцев (Александр Иванович Румянцев,, — , ) — РИ гаскәрбашы (генерал-аншеф), дипломат, Әстерхан (1735) һәм Казан (1735-1736) губернаторы, Россия империясенең Истанбулдагы илчесе (1740-1741).
NGC 618
NGC 618 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Коркамурт
Коркаму́рт (Йорт иясе) — удмуртларның традицион ышануларында йорт иясе. Кыяфәте буенча коркамурт йоны кире якка чыккан итеп толып кигән карт кешегә охшаган. Караңгыда кеше коркамуртны тоткан, ә утны яндыргач толыпның җиңен тота икәнлеген күрү турында хәлләр сөйләнә. Моңы бәйле ышану бар: коркамуртны ут яктысында күрелсә, ул тоткан кешенең барлык сораган нәрсәсен үтәргә тиеш булачак. Рус йорт иясеннән аерып булмаслык диярлек коркамурт бөтен ызбаның яклаучысы булып тора. Ул ызбада булган ир кеше һәм хатын-кыз эшләре һәм анда сакланган бар нәрсә өчен җаваплы. Әгәр дә коркамурт берәр кемне өнәмәсә, ул төнлә шул кешене буа башлый, башында һәм сакалында чәчен бутый һәм эшендә һ.б. уңышны бирми. Ошаткан кешесенә коркамурт чыраны яра, утын яра һәм хатын-кызлар өчен эрли һәм тукый. Әгәр дә коркамурт хуҗалар белән иске ызбадан күчә икән, аны Вужмурт дип атыйлар (удмурт телендә: карт кеше.
Гондыр
Гонды́р (удмурт телендә: аю) — коркамуртның иң якын ярдәмчесе. Идән астында, базда, амбарда тора һәм анда сакланган ашамлыклар өчен җаваплы. Кыяфәте буенча исеменә туры килеп аюдан аерып булмаслык. Әгәр дә гондырга хуҗаларның нәрсәседер ошамаса, яки канәгатьләндермәгәннәр икән, өйдә бик тиз итеп запаслар кими башлый.
Нивице (Радече)
Нивице  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шаушка
Шаушка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кирга елгасының уң ярына тамагыннан 7,5 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пашакөй (Сусурлук)
Пашакөй (Paşaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шенандоа (Луизиана)
Шенандоа  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Георгешть
Георгешть — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шенандоа (Луизиана)
Географиясе
Шенандоа халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Георгешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шенандоа (Луизиана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Катарина (ай кратеры)
Катарина - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 98,77 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
(3527) Маккорд
(3527) Маккорд — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 15 апрелендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 GE1» саналган.
Жюсса
Жюсса — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Юсси
Юсси — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Дибла
Дибла — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лонско
Лонско — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Питценберг
Питценберг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Каутней (ай кратеры)
Каутней - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 1,24 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Англий исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Сартоновка
Сартоновка (Сартоновка) — Сембер өлкәсенең Иске Майна районында урнашкан авыл.
Казчина Алтачима (Кунео)
Казчина Алтачима — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Алтачима Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Сартоновка
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк (%).
HD223309
HD223309 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чейнивилл (Луизиана)
Чейнивилл  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергей Румянцев
Сергей Румянцев (Сергей Васильевич Румянцев,, — , ) — авиация йөрткечләрен төзү өлкәсендә белгеч, РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1958), Казан авиация институтында авиация йөрткечләре кафедрасы мөдире (1938-1942, 1943-1944), директор урынбасары (1942-1943), моторлар төзү факультеты деканы (1944-1946), авиация йөрткечләре теориясе кафедрасы мөдире (1946-1953), директор (1949-1955); СССР урта һәм югары махсус белем бирү министры урынбасары (1955-1960), П. Лумумба исемендәге Халыклар дуслыгы университеты ректоры (1960-1970).
Ольша (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Ольша  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(18867) 1999 RX223
(18867) 1999 RX223 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сырченки (Кумёны районы)
Сырченки (Сырченки) — Киров өлкәсенең Кумёны районында урнашкан авыл.
(18867) 1999 RX223
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RX223» саналган.
Сырченки (Кумёны районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Тарасавичы (Дзятлавский районы)
Тарасавичы  (Тарасавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
NGC 619
NGC 619 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Солянка (Еруслан кушылдыгы)
Солянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Еруслан елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
NGC 619
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Солянка (Еруслан кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нова вас (Блоке)
Нова вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерцдорф
Мерцдорф — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Милрой (Миннесота)
Милрой  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Милрой шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты
Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты (рус. Южно-Уральский государственный гуманитарно-педагогический университет) — югары педагогик уку йорты, Чиләбе өлкәсенең иң борынгы югары уку йортларының берсе, 1934 елда педагогик институт буларак нигез салына.
1995 елда институт университет статусына ия була һәм Чиләбе дәүләт педагогика университеты итеп үзгәртелә. Университетның барлык эшчәнлеге Дәүләт стандарты һөнәри белем бирүне гамәлгә ашыруга, педагогик кадрларны һөнәри әзерләүнең сыйфатын күтәрүгә, уку процессын интенсификацияләүгә, укытуның яңа формаларын эзләүгә, булачак укытучыларның шәхесен иҗади үстерүгә юнәлдерелгән. 2009 елда ЧДПУ Сыйфат Менеджмент Системасы BS EN ISO 9001:2000 стандартына туры килүне NQA вәкаләтле оешманың халыкара бәяләү һәм теркәүне уза, шулай ук ЧДПУ «Ышанычлы репутация» реестрына кертелә. 2013 елда университетта урта һөнәри белемле кадрлар әзерли башлаучы көллият ачыла. Бүгенге көндә университет 4 һөнәри белем дәрәҗәсен гамәлгә ашыра: урта һөнәри белем, югары һөнәри белем — бакалавриат, югары һөнәри белем — магистратура һәм югары һөнәри белем — югары квалификацияле кадрлар әзерләү (аспирантура).
Тарих
1934 елда Чиләбе педагогия институты буларак нигез салына. 1995 елда Чиләбе дәүләт педагогика университеты итеп үзгәртелә, ә 2016 елда Көньяк-Урал дәүләт гуманитар-педагогика университеты исемен ала.
85 елдан артык тарихында университет педагогика өлкәсендә 85 000 белгеч чыгара.
Чыгарылыш укучылары
Университет тарафыннан 50 меңнән артык белгеч чыгарылган. Университетны тәмамлаган меңнән артык кеше «РФ Атказанган укытучысы» исемен йөртә, 1200дән артык педагог орден һәм медальләр белән, 5 меңнән артык педагог «Халык мәгариф отличнигы» мактау билгесе белән бүләкләнгән.
Аску (Луаре)
Аску — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Белоглинка (Чиләбе өлкәсе)
Белоглинка (Белоглинка) — Чиләбе өлкәсенең Варна районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (69%), чирмешләр (7%), чуашлар (7%), казахлар (8%).
Седрик Руссел
Седрик Руссел (Cédric Roussel,, — , ) — Билгия футболчысы (һөҗүмче), Билгия милли футбол җыелмасы әгъзасы (2003), Билгия чемпионатының иң яхшы бомардиры (2003).
Мыглишта
Мыглишта — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пашакөй (Антакья)
Пашакөй (Paşaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пихль-бай-Вельс
Пихль-бай-Вельс — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Абанкур (Нор)
Абанкур (Abancourt) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Камбре кантонына карый.
Казчина Амброзино (Кунео)
Казчина Амброзино — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Георгиень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дидковичи (Подлясье воеводалыгы)
Дидковичи  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4589) Макдауэлл
(4589) Макдауэлл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Семык бәйрәме
Семык – мари милли бәйрәме, йола бәйрәме, җәй аеның башлануын хәбәр итә, җәй ае фасылын ачып җибәрә. Бәйрәмнең төп максаты булып вафат булган кешеләрне искә алу һәм йорт эшләрендә уңышларга ирешү өчен, әрвахлардан гафу сорау. Семык – мари халкының иң көтеп алган һәм яраткан бәйрәмнәреннән санала. Авыл халкының оешып, туган-тумачаның бергә җыелуын күздә тотып эш ителә.
Вакыты
Семык бәйрәме Пасха бәйрәменнән соң җиде атна узганнан соң башланып китә һәм якшәмбе көнне Троица бәйрәмендә тәмамлана. Православие динендәге марилар Семык бәйрәмен пәнҗешәмбе көннән бәйрәм итәләр.
Йолалар
Йолалар бәйрәм көннәрендә томышка ашырыла. Атнаның чәршәмбе һәм пәнҗешәмбе көннәре –бәйрәмнең төп көннәре булып санала. Шушы көннәрдә авылхалкы үлгән кешеләрнең рухларын каршы алалар, аларны мунчага алып керәләр, туган-тумачалар бергә җыелып, һәр рухка шәм кабызалар, аларны йола кушуы буенча төрле ризыклар белән сый-хөрмәт итәләр. Аннан соң озатып куялар.
Чәршәмбе төненнән алып пәнҗешәмбе көненә кадәр начар, явыз көчләрдән арындыру көне булып  саналган. Явыз көчләрнең йортка үтеп керүенә каршы итеп, йорт хуҗалары төрле саклану гамәлләре эшләгәннәр: учаклар яндырганнар, төрле тавышлар чыгарганнар, йортларны ялгыз калдырмаганнар. Яшьләр бу төнне төрле әкәмәт эшләр эшләгәннәр: морҗа авызларын каплаганнар, мунчада су мичкәләрен әйләндереп куйганнар. Аннан соң су буена, үзәнлеккә төшеп, таң атканга кадәр күңел ачканнар, кызлар болыннан чәчәк букетлары җыйганнар. Шимбә яки якшәмбе көнне бәйрәм тәмам булган.
Хәзерге вакытта Семык бәйрәмен мари халкы фольклор фестивале буларак үткәрә.
Сынамышлар
Бәйрәм мәгънәсенә туры килерлек бик күп сынамышлар һәм тыюлар булган.
Шогриш
Шогриш — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Бобровка елгасының уң ярына тамагыннан 59 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18868) 1999 TD101
Тарихы
1999 елның 2 октябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 TD101» саналган.
«Чишмә» татар-башкорт мәдәни мирасы халыкара иҗтимагый берләшмәсе (Беларусь)
Тарихы
Хәзерге берләшмә нигезен берничә гасыр элек илгә күчеп килгән һәм совет заманында, башлыча сугыштан соң, күчеп килгән татарлар тәшкил итә. Соңгы җанисәп сөземтәләре буенча Белоруссияда 7316 татар милләтле граждан исәпләнә. Илдә шулай ук 607 башкорт вәкиле яши. Сугыштан соңгы чорда яшәгән татар да, башкортлар да бер-берсен тәрҗемәсез аңлый, аларның традициялары да охшаш. Беларуста 1998 елда «Чишмә» татар-башкорт мәдәни мирасы» халыкара иҗтимагый берләшмәсе оештырыла, моннан тыш Гродно татар мәдәни үзәге, белорус татарларының «Зикр ул-Китап» берләшмәсе эшләп килә.
«Чишмә» берләшмәсенең китапханәсе һәм видеотека бар. Берләшмәдә ял мәктәбе эшли, анда татар һәм башкорт телләре, татар һәм башкорт мәдәнияте өйрәнелә. «Ләйсән» фольклор ансамбле, «Чишмә» вокаль-инструменталь ансамбле, «Гөрләвек» балалар коллективы булдырылган. Бобруйски Балалар һәм яшьләр иҗаты үзәге карамагында «Хореографик миниатюралар» балалар ансамбле эшли, аның барышында күмәк, татар һәм башкорт биюләре башкарыла. Гродно шәһәрендә олылар өчен «Күбәләк» фольклор ансамбле оештырылган.
Лончевна (Великопольское воеводалыгы)
Лончевна  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мәммәдҗәфәрли
Мәммәдҗәфәрли (Məmmədcəfərli ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Кузверен (Боябат)
Кузверен (Kuzveren) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Осип Рустицкий
Осип Рустицки (Осип Александрович Рустицкий,, — , ) — җәррах, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1911), Казан һәм Киев университетлары профессоры.
Ольшевице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Ольшевице  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пихль-Кайниш
Пихль-Кайниш — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Далем Сампранган
Далем Сампранган Бали патшасы булган, ул Ява Маҗапаһит Империясе (1293-як. 1527) сюзеренитеты астында хөкем иткән һәм Явадан иммигрантлар династиясенә карый. Аның хөкеменең төгәл датасы ачык билгеле түгел; чыганаклар я 14-енче гасырның икенче яртысына, я 16-ынчы гасыр башына ишарә итә.
Хөкеме
18-енче гасыр хроникасы Бабад Далем буенча, Далем Сампранган Бали 1343 елда яулап алынганнан соң Маҗапаһит вассал патшасы тарафыннан куелган әтисе Шри Аҗи Кресна Кепакисанның варисы булган. Аның резиденциясе патша урыны Бедаулудан көньяк-көнчыгышта хәзерге Гианьяр регентлыгында Сампранган булган. Хроника аны компетент булмаган кеше буларак сыйфатлый. Ул күп вакытны тышкы кыяфәтенә сарыф иткән һәм министрларын киңәшмә залында көттергән. Бу үз-үзен тотыш патшалыкның аксөякләрен ачуландырган. Бер иртә белән заяга сәгатьләр буена көткәннән соң, аларның берсе Кубон Клапа сарайдан ярсуланып киткән һәм мәшһүр комарлы уен уйнаучы буларак мәгълүм Далем Сампранганның энесе Кетутка барган. Ул патшазадәне патша титулын алырга ризалаштырган һәм аңа көньяк ярда хәзерге заман Клунгкунг резиденциясендә авылда Гелгелда резиденция тәкъдим иткән. Шулай итеп, Сампранган сарае тиз караңгыланган, ә Гелгел яңа патша Далем Кетут астында утрауның сәяси үзәге буларак калыккан. Бабад Далемда Сампранган турында бүтән бернәрсә дә ишетелми, ул Гианьярдан көнчыгышка кечкенә авыл булып киткән.
Далем Тарукан белән конфликт
Бабад Пуласари дип аталган риваять текстлар комплексында Далем Сампраганның башка ир туганы Далем Таруканның байлыклары турында сөйләнә, аның хәзерге Убуд янында резиденциясе булган. Ул патша ир туганы белән ачулашкан, нәтиҗәдә утрауда үзара сугышлар булган. Алар барышында Далем Тарукан җиңелгән булган һәм аның токымнары Кшатрия кастасыннан төшерелгән булган. Билгеле Бали текстлары Таруканның җиңелүен 1502 ел белән даталый. Бу Бабад Далем белән туры килми, ул Далем Сампранганны 1343 Маҗапаһит яулап алуыннан соң якынча бер буын узгач дип күрсәтә. Бу кешеләрнең һәм вакыйгаларның тарихи килеп чыгышы шулай итеп билгеле түгел.
Бали хөкемдарлары исемлегендә урын
Үзәк Бали гыйбадәтханәсе Пура Бесакиһта иң әһәмиятле гыйбадәтханә Пура Падһарман Далем Гелгел, анда алты борынгы Бали патшасына дан бирелә. Дева Тегал Бесунгтан соң (еш Далем Кетут буларак күрсәтелә), ул 11 түбәле меру (манара сыман структура) дип күрсәтелә, 9 түбәле меру белән Дэва Сампранган бара, аннан соң Дэва Энггонг (Далем Батуренггонг) һәм өч соңрак патша бара. Далем Сампранган шулай ук иртә дини Усана Бали текстында Кен Ангрок варисы һәм Далем Батуренггонгның алдан килүче патша буларак искә алына. Болар бөтенесе Бали хөкемдарлары сызыгында аның чын урыны турында сорауны катлауландыра.
Кахаль (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Сантьяго Рамон-и-Кахаль (1852—1934) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
Лугохутор
Лугохутор (Лугохутор) — Диңгез буе краеның Анучино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (78%), украиннар (22%).
Нова Вас (Иванчна Гориця)
Нова Вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 620
NGC 620 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Ив
Ив — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Тарасавичы (Карэлицкий районы)
Тарасавичы  (Тарасавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Допплер эффекты
Тасвир
Әгәр дулкыннар чыганагы мохиткә карата хәрәкәт итсә, дулкын максимумнары арасы (дулкын озынлыгы) тизлеккә һәм хәрәкәт юнәлешенә бәйле була.
Тарасавичы (Карэлицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Допплер эффекты
Тасвир
Әгәр чыганак алгычка таба хәрәкәт итсә, ягъни ул тараткан дулкынны куып җитсә, дулкын озынлыгы кими бара.
Әгәр чыганак алгычтан ераклашса, дулкын озынлыгы арта:
Хәрәкәтсез алгыч түбәндәге ешлыкны күзәтә:
Әгәр алгыч чыганакка таба хәрәкәт итсә, ул дулкын максимумнарын ешрак күзәтә һәм киресенчә. Хәрәкәтсез чыганак һәм хәрәкәтләнүче алгыч өчен:
биредә u — мохиткә карата алгычның тизлеге (чыганакка таба якынлашу очракта — уңай)
Гомуми очракта тигезләмә болай күренә:
Релятивистик Допплер эффекты
Электромагнитик дулкыннар (яки бүтән массасыз кисәкчекләр) вакуумда таралуы очрагында, ешлык өчен тигезләмә Махсус чагыштырмалылык теориясеннән чыгарыла:
биредә
Чыганак күзәтүчедән радиаль итеп ераклашуы очракта: \theta=0, якынлашу очракта: \theta=\pi.
Релятивистик Допплер эффектының ике сәбәбе бар:
Соңгы фактор Допплер аркылы эффектына китерә: дулкынча вектор һәм чыганак тизлеге векторы арасындагы почмак тигез булган очракта ешлык үзгәреше тик релятивистик күренеш булып тора һәм классик аналогы юк.
Күзәтү
Допплер эффекты бар дулкыннар һәм кисәкчекләр агымы өчен бар, шуңа күрә көн саен күзәтелә.
Мәсәлән: автомобиль яки пуез якынлашуы очракта аның тавышының ешлыгы арта бара (югарырак була), һәм киресенчә.
Куллану
Допплер эффекты — Галәмне тикшерүдә зур роль уйный, нәкъ әлеге эффект ярдәмендә Зур Шартлау, Галәмнең яше, Кызыл тайпылма ачыкланды.
Допплер эффекты астрономиядә, ЮХИДИ (радарлар) хезмәтендә, һава торышын тикшерүдә, медицинада, ультратавыш диагностикада, атом-төш физикасында, хәрби техникада, саклау сигнализациясендә киң кулланыла.
Веселое (Авыргазы районы)
Веселое — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 77 кешенең яшәве мәгълүм.
Надарци
Надарци — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан мөхбире (газета)
«Казан мөхбире» (беренче исеме «Казанский вестник») — иҗтимагый-сәяси һәм әдәби газета, Казанда татар телендә чыкккан беренче газета. Иттифак әл-Мөслимин фиркасе органы.
Тарих
1905 елның 29 октябреннән 1911 елның 12 декабренә кадәр нәшер ителә. 416 саны чыгарылган. Әүвәл газетаны татар һәм рус телләрендә чыгарырга уйлаганнар. 1905 елның 7 ноябренә кадәр рус телендә 3 саны «Казанский вестник» булып чыккан. Оештыручылар һәм Матбугат буенча баш идарәнең үзара килешүе буенча, алга таба татар телендә генә чыгарылган.
Нәшер итүчеләр һәм мөхәррирләр булып төрле елларда С.Ш. Алкин (1867-1919), бертуган Г.Ш. (1885-1942) һәм Б.Ш. (1883-1942) Шәрәфләр, Ә.Я. Сәйдәшев (1840-1912), Г. Саинов тора. 1908 елга кадәр газетаның чын мөхәррире Йосыф Акчура (1876-1935) була.
1908 елда газетаның форматы үзгәрә — күләме кыскартыла, атнага 1-2 чыга башлый.
Газетаның (беренче биттән башлап) 1/3 өлешен реклама алып тора.
Максаты
Татар халкының үзаллы үзенчәлеген саклау, мәктәпләрдә яңача (җәдитчә) укытуны кертүгә булышу, милли әдәбият үсешенә ярдәм итү. Газета үзен демократик басма дип игълан итә. Татар халкының тигезлеккә һәм иреккә (сүз ирегенә, шәхес ирегенә, дини иреккә) омтылышын чагылдыруны үз өстенә ала. Россия империясе мөселманнарының рухи берләшүен яклый. Исламның нигезләрен аңлатуны максат итә.
Матбугат буенча баш идарә рус мәдәниятен яктыртып бару бурычын куя, шуңа күрә газета битләрендә татарчага тәрҗемәдә Л. Андреев, В. Гаршин һ.б. әсәрләре дөнья күрә (Р. Рәкыйби (1887-1963) тәрҗемәсендә).
«Без» газетасы
1909-1910 елларда кушымта булып «Без» (Шило) юмор газетасы чыгарыла. 25 саны чыга.
Авторлар
Г. Газизнең беренче әдәби әсәре — «Марс, уян!» исемле хикәясе 1907 елда әлеге газетада басыла. Шуннан соң башка газета-журналларда аның исеме бик еш күренә башлый.
Галиәсгар Камал бу газетада иң күп катнашучыларның берсе була.
Й. Акчура, Г. Баруди, З. Бәшири, И. Богданов, Г. Буби, К. Бикколов, М. Гафури, Х-Г. Габәши, Н. Думави,  Х. Зәбири, С. Иманколый, Г. Исхакый, И. Казаков, Г. Камал, Ш. Камал, Ф. Кәрими, К. Кышкари, Ә. Максуди, Ш. Мөхәммәдов,  С. Рахманколый, Ә. Сәгыйди, Ф. Туктаров, Г. Шәрифи һ.б. әсәрләре, З. Буранский, Х. Искәндәров, С. Рәмиев, И. Терегулов, М. Шәриф һ.б. фельетоннары дөнья күрә.
Мешерин
Мешерин — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шовен (Луизиана)
Шовен  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шовен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Шулаш
Кече Шулаш — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шулаш елгасының сул ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ишем елгасы, РФ белән Казакъстан чигеннән тамагына чаклы, Зур Ухватны кертмичә. Кече елга бассейны — Ишем (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Иртеш.
Стара Домбя
Стара Домбя — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Черч-Пойнт (Луизиана)
Черч-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Пихль-Пройнегг
Пихль-Пройнегг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Черч-Пойнт (Луизиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Пихль-Пройнегг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Черч-Пойнт (Луизиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дэми Гэтчко
Дэми Гэтчко (1954 елның 15 апрелендә туган) ул Бразилиядә Интернетны башлап җибәрүчеләрнең берсе дип танылган Бразилия санак белгече. Ул хәзерге вакытта NIC.br-ның CEO вазифасын башкара.
Иртә тормышы
Гэтчко Триестеда, Триесте Азат Территориясендә (хәзер Италия) туган.
Карьерасы
Гэтчко 1975 елда Сан-Паулу Политехник Мәктәбен тәмамлаган электр инженеры; шулай ук ул шул ук югары йортында 1980 елда магистр дәрәҗәсенә ия булган һәм 1989 елда доктор дәрәҗәсенә ия булган. Ул 1971-1985 елда Электроник Санак Үзәгендә һәм 1986-1996 елда Сан-Паулу Өйрәнү Фондында Мәгълүмат Эшкәртү Үзәгендә эшләгән. 1991 елда ул FAPESP һәм Америка Кушма Штатларының Fermilab-ның Energy Sciences Network арасында беренче TCP/IP бәйләнеше өчен җаваплы. Шулай итеп ул Бразилиядә Интернет башлап җибәрүчеләрнең берсе дип санала.
Лопенно
Лопенно — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Абскон
Абскон (Abscon) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Денен кантонына карый.
Качальский (ай кратеры)
Качальский - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 32,3 км булган кратер.
HD223358
HD223358 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Качальский (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Аарон Кацир-Качальский (1914—1972) хөрмәтенә бирелә.
HD223358
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Качальский (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1973 елда раслана.
Нореньга (Мехреньга кушылдыгы)
Нореньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мехреньга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(18869) 1999 TU222
(18869) 1999 TU222 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пашакөй (Рейһанлы)
Пашакөй (Paşaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Рейһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алексей Ручкин
Алексей Ручкин (Алексей Фёдорович Ручкин,, — , ) — дәүләт куркынчсызлыгы органнары эшлеклесе, генерал-майор, Мурманск өлкәсе буенча ЭЭХК идарәсе башлыгы (1940-1944), ТАССР дәүләт куркынычсызлыгы министры (1944-1947), БССР дәүләт куркынычсызлыгы министры урынбасары (1947-1951), ЧАССР дәүләт куркынычсызлыгы министры (1951-1953).
Дидули
Дидули — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казчина Андреана (Бреша)
Казчина Андреана — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Андреана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Милтона (Миннесота)
Милтона  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Милтона шәһәре  елда нигезләнгән.
Оглед
Оглед — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3066) Макфадден
(3066) Макфадден — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Георгицень
Георгицень — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Максим Рыбин
Максим Рыбин (Максим Вячеславович Рыбин,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (һөҗүмче).
NGC 621
NGC 621 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Стара Правда
Стара Правда — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нова Вас (Мирен-Костаневица)
Нова Вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Стара Правда
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нова Вас (Мирен-Костаневица)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарасавка (Свислацкий районы)
Тарасавка  (Тарасаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Иске Рождествено
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96,8%).
Кеджори (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Флориан Кеджори (1859—1930) хөрмәтенә бирелә.
Евгений Рыбницкий
Евгени Рыбницки (Евгений Викторович Рыбницкий,, — , ) — Россия һөнәри һоккейчесе (сакчы).
Ольшевка (Накельский повяты)
Ольшевка  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казчина Анҗелина (Бергамо)
Казчина Анҗелина — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Анҗелина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пичгау
Пичгау — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Зур Гозек
Зур Гозек (Большой Гозек) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Гөкгөз (Памукова)
Гөкгөз (Gökgöz) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лопишево
Лопишево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Длуге (Подлясье воеводалыгы)
Длуге  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Миксдорф
Миксдорф — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Берәтәк (Нөгеш кушылдыгы)
Берәтәк  — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортостан Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Нөгөш елгасының сул ярына тамагыннан 198 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
(18870) 1999 US13
Тарихы
1999 елның 29 октябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 US13» саналган.
Берәтәк (Нөгеш кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кама су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Нөгөш  елгасы башыннан  Нөгөш сусаклагычына кадәр. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Кама.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кузгече (Амасья)
Кузгече (Kuzgeçe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
Миксдорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авелен
Авелен (Avelin) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Тамплёв кантонына карый.
HD22336
HD22336 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Михаил Рыбушкин
Михаил Рыбушкин (Михаил Самсонович Рыбушкин,, — , ) — педагог, журналист, өлкәне өйрәнүче, гәҗит мөхәррире, Әстерхан һәм Пенза халык укухнәләре директоры.
«Юлдаш» татар-башкорт ассоциациясе (Швейцария)
«Юлдаш» татар-башкорт ассоциациясе — Швейцариянең Женева шәһәрендә милли мәдәниятне һәм йолаларны саклау максатында 2015 елда оештырылган мәдәни оешма. Максаты: берләшмә Швейцария татарларын һәм башкортларын берләштерү, мәдәни чаралар үткәрү, берләшмә әгъзаларын һәм башка башкорт-татар кешеләрен мәдәни чаралар һәм башлангычлар турында белдерү өчен булдырылган. Оешманың җитәкчесе — Щеглова Регина Николаевна.
Берләшмә вәкилләре милли йолаларны саклый һәм хөрмәт итә. Оешма даими җыела, чәй, татар-башкорт ризыклары буенча осталык дәресләре оештыра. Сабантуй бәйрәмен үткәрәләр, чарага 400-гә якын кунак җыела. Женева администрасиясе башлангычны хуплый, бәйрәм үткәрү өчен сәхнә белән ачык мәйданчык урыны тәкъдим итә. «Ел саен Европа һәм дөнья кимәлендәге катнашучыларны, урта һәм кече бизнес вәкилләрен, потенциаль инвесторларны һәм туристларны җәлеп итәбез. Күләмле халыкара проектлар өчен бөтендөнья буенча актив башкортларны BashkirGlobe оешмасына берләштерү өчен эшлибез. Киләсе елларда BashkirGlobe Беренче Европа башкортлары Җыенын оештыру планлаштырыла. Дөньяның төрле илләрендә яшәгән ватандашларыбыз катнашырга чыкырабыз» — дип белдерде Сибай шәһәрендә туып үскән, хәзер Женевада яшәүче Айсылу Янтурина-Дарлес.
Хәзерге вакытта Женевада 150 татар яши, алар барсы да яңа эмиграция вәкилләре.
Пашакөшкү (Батталгази)
Пашакөшкү (Paşaköşkü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Батталгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мискинли (Гәдәбәй)
Мискинли  (Miskinli ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Оградна
Оградна — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Пишельсдорф-ин-дер-Штайермарк
Пишельсдорф-ин-дер-Штайермарк — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Инжул (елга)
Инжул — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара Июс елгасының сул ярыннан 128 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нова вас (Преддвор)
Нова вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аттре
Аттре — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Кейн (ай кратеры)
Кейн - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 54,96 км булган кратер.
Шривер (Луизиана)
Географиясе
Шривер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кейн (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Илайша Кейн (1820—1857) хөрмәтенә бирелә.
Шривер (Луизиана)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хадутей-Яха (Еты-Пур кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2891) Макгетчин
(2891) Макгетчин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 18 июнендә Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 MD» саналган.
Казчина Анҗело (Асти)
Казчина Анҗело — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Анҗело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стара Рокитня
Стара Рокитня — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лопухово (Великопольское воеводалыгы)
Лопухово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.