cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Питрәч районы
Социаль өлкә
Сәламәтлек саклау өлкәсендә шифаханә, стационар һәм реанимация бүлеге, 4 табиб амбулаториясе эшли. Районда 36 медицина учреждениесе эшли. Алар исәбенә Питрәч үзәк район хастаханәсе, Кощак, Ленин -Кокушкино, Пановка һәм Шәле табиб амбулаторияләре, шулай ук 31 фельдшер-акушерлык пункты керә.
Районда «Татмедиа» филиалы — «Пестрецы-информ» эшли, аның составына рус һәм татар телләрендәге «Алга» газетасы һәм «Питрәч» телеканалы керә.
Мәгариф
Питрәч районында һөнәри лицей (2015 елдан филиал), 29 гомуми белем бирү учреждениесе, 13 мәктәпкәчә учреждение, сәламәтлеге чикле балалар өчен 1 мәктәп-интернат, балалар иҗат үзәге, 2 балалар сәнгать мәктәбе (Питрәчтә, Ленино-Кокушкинода), балалар-яшүсмерләр комплекслы спорт мәктәбе эшли.
Нәүрүз Мәммәдов
Тормыш юлы
2018 елның 21 апрелендә Азәрбайҗанның Милли Мәҗлесе Азәрбайҗан премьер-министры вазифасында Нәүрүз Мәммәдов кандидатурасын раслый. Шул ук көнне Азәрбайҗан Республикасы Президенты боерыгы белән Нәүрүз Мәммәдов премьер-министр итеп билгеләнә. 2019 елның 8 октябрендә премьер-министр вазыйфасыннан отставкага китә.
2019 елның 19 ноябрендә Нәүрүз Мәммәдов Азәрбайҗан телләр университетының фәнни эш буенча проректоры итеп билгеләнә
Питрәч районы
Мәдәният
Питрәч районында керәшеннәр яши, бер керәшен чиркәве — Керәшен Сәрдәсе авылындагы Изге Николай гыйбадәтханәсе эшләп килә. Казан арты һәм Питрәч районы керәшеннәре мәдәнияте керәшеннәрнең халык традициясе эталоны булып санала. Питрәч районының керәшеннәре иске керәшен татарлары булган һәм XIX гасырда да мәҗүсиләр дини йолаларын саклап калганнар. Шул ук вакытта XVI гасырдан XX гасыр башына кадәр керәшеннәр күп кенә христиан ышануларын кабул иткән, алар керәшеннәрнең иске традицияләре белән яраша башлаган. Совет чорыннан соң керәшеннәрнең мөселман-татарлардан дини һәм мәдәни-көнкүреш аермасы аерым бер халык статусын тану буенча керәшен оешмаларының таләпләренә сәбәп булды. Районның иң танылган керәшене — Советлар Союзы Герое Пётр Гаврилов, Брест ныгытмасы сакчысы. Районда туып үскән икенче бер шәхес — Приютово авылында туган ССРБның атказанган очучы-сынаучысы Авдеев Иван Егорович.
Нәүрүз Мәммәдов
Тормыш юлы
Француз, рус, инглиз һәм төрек телләрен белә.
Питрәч районы
Мәдәният
Питрәч районында үзәкләштерелгән клуб һәм китапханә системалары эшли, Питрәч туган якны өйрәнү музее үз эшен алып бара, ул үзенә Керәшен Сәрдәсе авылында керәшеннәрнең көнкүрешен һәм милли мәдәниятен өйрәнү бүлеген кертә. Шулай ук Әлбәдән авылында Советлар Союзы Герое Петр Гаврилов исемендәге музей бар.
Нәүрүз Мәммәдов
Бүләкләр
1998 елда азәрбайҗан-француз дустанә элемтәләрне ныгытудагы казанышлары өчен Нәүрүз Мәммәдов Мактаулы Легион ордены белән бүләкләнә.
Kanaveral borınındağı ğäläm alanı
Kanaveral borınındağı ğäläm alanı yäki Kanaveral borınındağı AQŞ hawa köçläre bazası (inglizçä Cape Canaveral Air Force Station) (CCAFS) — AQŞ xärbi bazası, AQŞ xärbi hawa köçläreneñ ğälämi idarä bülekçäse (Hawa Köçläre Ğälämi İdäräse - Air Force Space Command), 45-nçe ğälämi eskadrilya (45th Space Wing). Baş idäräse Floridanıñ Patrik hawa köçläre bazasında urnaşqan (Patrick Air Force Base).
(17409) 1988 BA4
(17409) 1988 BA4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Питрәч районы
Мәдәният
2013 елда Питрәч авылы территориясендә Мишәнең уң як ярында, Питрәч урманчылыгының Лаеш урман хуҗалыгы массивында борынгы кешеләрнең ике тукталышы табылды — Питрәч стоянкасы (безнең эрага кадәр XVIII-IX гасырлар, бронза чоры) һәм гарино-бор мәдәниятенә караган энеолит чоры стоянкасы (безнең эрага кадәр III-II мең ел). Барлыгы Мишә ярлары буйлап археологлар 45 метр озынлыктагы мәдәни катламны теркәгәннәр.
Нәүрүз Мәммәдов
Бүләкләр
2007 елда Азәрбайҗан президенты Илһам Әлиев боерыгы белән Нәүрүз Мәммәдов «Шохрат» ордены белән бүләкләнә.
Питрәч районы
Мәдәният
2010 елда Ленино Кокушкино авылы тирәсендә Мәскәү хакимнәре Иван III, Василий III, Иван IV исеменнән Мәскәү, Тверь, Новгород һәм Псков тәңкә дворларында коелган 350 көмеш тәңкә хәзинәсе табылган.
Нәүрүз Мәммәдов
Бүләкләр
2009 елда Азәрбайҗан-Польша мөнәсәбәтләрен үстерү өлкәсендәге казанышлары өчен Польша Республикасы алдындагы казанышлары өчен орденга лаек була. 2017 елның 13 мартында Азәрбайҗан Президенты Илһам Әлиев боерыгы белән «Шәрәф» ордены белән бүләкләнә.
2019 елның 29 июлендә Франция Республикасы президенты Указы белән Франциянең офицер дәрәҗәдәге «Мактаулы Легион» ордены белән бүләкләнә.
Саша Старович
Спорт карьерасы
Саша Старович ике Олимпия уеннарында чыгыш ясый: 2008 елда Пекинда ул Иван Милькович, ә 2012 елда Лондонда Александр Атанасиевич белән уен вакытын бүлешә.
(17409) 1988 BA4
Тарихы
1988 елның 19 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BA4» саналган.
Kanaveral borınındağı ğäläm alanı
Älege baza häm ğäläm alanı Florida ştatınıñ Kanaveral borınında urnaşqan, Könçığış raketalar poligonınıñ töp start mäydançığı bulıp tora, 4 start cibärü östäle älegä dä aktiv.
Qorılmalar Kennedi ğälämi üzägennän (NASA) könyaq-könçığışta Merritt-Aylend utrawında tözelgän.
Cape Canaveral Air Force Station Skid Strip digän hawa alanında oçıp menü-töşü yulınıñ ozınlığı 3 048 m täşkil itä, ul start kompleksları yanında urnaşqan.
Speys Şattl digän ğälämi apparatlar LC-39 start mäydançıqlarınnan cibärelgän ide, alar Kennedi isemle ğälämi üzäktä urnaşqan (Merrit utrawı), räsmi räweştä ul Kanaveral borınındağı AQŞ hawa köçläre bazasına buysınmıy.
1949 yılda Harri Truman ämere buyınça raketalar sınaw öçen tözelgän. Poligon ekvator yanında urnaşqan, şuña kürä raketa cibärü öçen uñaylı bula.
Саша Старович
Спорт карьерасы
2011 елда Австриядә һәм Чехиядә узган Европа чемпионатында алтын медаль яулый.
Пеньярандилья
Пеньярандилья — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нәүрүз Мәммәдов
Шәхси тормыш
Өйләнгән, өч баласы бар.
Курга (Караидел кушылдыгы)
Курга — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсенең Нязепетровский районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының сул ярыннан 757 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лазиска (Ополе воеводалыгы)
Лазиска  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ниңчә-Хуэй мөхтәри районы
Ниңчә-Хуэй мөхтәри районы (宁夏回族自治区; пиньинь Níngxià Huízú Zìzhìqū) — Кытай Халык Җөмһүриятенең төньяк өлешендәге провинция.
Башкаласы — Инчүән шәһәре.
География
Район Лөсслы платосында урнашкан, Ниңчә террииториясе аша Хуанхэ елгасы ага. Көнчыгышта Шенчи провинциясе белән, көньякта һәм көнбатышта Гәнсу провинциясе белән, төньякта Эчке Монголия мөхтәри районы белән чиктәш.
Халык
Милли состав (2010): кытайлар — 4 086 367 кеше (64,85%), хуэй — 2 173 820 кеше (34,50%).
Шуның өстенә, җанисәп провинциядә 2 татарны теркәлгән.
Икътисад
Хуҗалыкның төп тармагы — игенчелек. Дөге, бодай, тары, гаолян, мамык, майлы үсемлекләр үстерелә. Терлекчелектә нигездә сарык һәм МЭТ асрала. Радиотехника, электроника, металлургия, тукымачылык һәм азык-төлек сәнәгате бар. Инчүән шәһәре янында ташкүмер һәм аш тозы казып алына. Хуанхэ елгасы — көймәләр йөрешле.
Мякишы
Мякишы (Мякішы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD195479
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шомошкеш
Шомошкеш — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оябе
Оябе — Япония дәүләтенең Тояма префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оябе шәһәре 1962 елның 1 августында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 32656 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 244 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 134.11 км² тәшкил итә.
Голушице
Голушице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Матрён-Лева-Ёль
Матрён-Лева-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Берёзовка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9807) 1997 SJ4
(9807) 1997 SJ4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 27 сентябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SJ4» саналган.
Били (Әзербайҗан)
Били  (Bili ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Бешкөпрү (Сердиван)
Бешкөпрү (Beşköprü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Сердиван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Айрен (Көньяк Дакота)
Айрен  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Айрен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франсиску-Бадаро
Франсиску-Бадаро — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Кемаллы (Эзине)
Кемаллы (Kemallı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Эзине илчесенә караган бер авыл (köy).
Ебекревон
Ебекревон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Пералехос-де-Абахо
Пералехос-де-Абахо — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаубстадт (Индиана)
Гаубстадт  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таборы (Киров өлкәсе)
Таборы (Таборы) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Порт-Коста (Калифорния)
Порт-Коста  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Эблянзи-Ю
Эблянзи-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вашка елгасының сул ярына тамагыннан 219 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 8 км.
Порт-Коста (Калифорния)
Географиясе
Порт-Коста халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Эблянзи-Ю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Порт-Коста (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кәрим Сәламә
Кәрим Сәламә (كريم سلامة, Kareem Salama) — чыгышы белән гарәп булган АКШ музыканты. Тамырлары Мисырга тоташа. Америкада беренче мөселман кантри музыкасын башкаручы буларак танылган. Аның җырлары кантри, поп һәм рок юнәлешләренең кушылмасы. «Generous Peace» («Юмарт Тынычлык»), «This Life of Mine» («Бу минем тормышым») һәм «City of Lights» («Утлар шәһәре») дигән өч альбомы дөнья күрде.
Казе Нуове (Павия)
Казе Нуове — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Кәрим Сәламә
Тормыш юлы
1960 нчы еллар ахырында АКШка Сәламәнең әти-әнисе күченә. Туган баласына алар Кәрим Сәламә (ягъни Юмарт Тынычлык) исемен кушалар.
Казе Нуове (Павия)
Географиясе
Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Кәрим Сәламә
Дискография
3 альбомы бар.
Казе Нуове (Павия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17410) 1988 CQ4
(17410) 1988 CQ4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 13 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CQ4» саналган.
Рингелай
Рингелай — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Видорово
Видорово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Солодянка (Чиләбе өлкәсе)
Солодянка (Солодянка) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (47%), татарлар (5%), украиннар (6%), казахлар (41%).
Мирон-Ёль
Мирон-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нибель елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Руясола
Кече Руясола (Изи Руясола, Малая Руясола) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Анже (Луар һәм Шер)
Анже — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Курязя
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валя-Дачилор
Валя-Дачилор — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нанто
Нанто — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ламбиновице
Ламбиновице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мялёгава
Мялёгава (Мялёгава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Михайловка (Кармыш авыл советы)
Михайловка — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 89 кешенең яшәве мәгълүм.
Пералехос-де-Арриба
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
2010 ел
Вафатлар
right|100px|thumb|[[Миркасыйм Госманов]] right|100px|thumb|[[Айрат Арсланов (артист)|Айрат Арсланов]]
== Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреатлары == right|100px|thumb|[[Ркаил Зәйдулла]]
Франсиску-Белтран
Франсиску-Белтран — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кварк йолдызы
Кварк йолдызы — кварк матдәсеннән (кварк-глюон плазмасыннан) торган фараз ителүче галәми объект.
Кварк халәтенә күчү процессы кайтма булу-булмавы әлегә билгесез, ягъни басым кимегән очракта кварк матдәсе нейтрон йолдызга әйләнү-әйләнмәве дә билгесез.
Теория буенча кварк газында күп s-кварк (сәер кварк) булырга тиеш, шуңа күрә кварк йолдызларын сәер йолдызлар дип йөртәләр.
Намзәт йолдызлар
2015 елга кварк йолдызлары булуы төгәл исбатланмаган, ләкин теоретик карашлар буенча нейтрон йолдызлар кварк йолдызларына әйләнә алалар.
Пульсарларның әйләнү периодын тикшереп кварк йолдызларына намзәтләр сайлап алына. Мәсәлән тиз әйләнүче пульсар XTE J1739-285 - кварк йолдызы булырга мөмкин.
Кварк йолдызларының массасы нейтрон йолдызларның массасы югары чигенә якын булырга тиеш, ягъни 2—2,5 M☉ (Кояш массасы).
Түбәндәге объектлар кварк йолдызлары булырга мөмкин:
Шомоштелник
Шомоштелник — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виево (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александрия (Көньяк Дакота)
Александрия  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Александрия шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бинабәй
Бинабәй (Binabəy ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Комон (Арьеж)
Комон (Caumont) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Гейзелтон (Индиана)
Гейзелтон  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гольска-Гута
Гольска-Гута — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17411) 1988 DF3
(17411) 1988 DF3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 22 февралендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 DF3» саналган.
(9808) 1998 QS70
(9808) 1998 QS70 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 августында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QS70» саналган.
Евиль (Манш)
Евиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Арвиль (Луар һәм Шер)
Арвиль — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ринекк
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Спас ярминкәсе
Спас ярминкәсе (Спасская ярмарка) — Алабуга шәһәрендә узучы зур тарихлы, инкыйлабтан соң илдә ачылган беренче ярминкә. 2008 елда сәяхәтчеләрне тарту үзәге буларак эшен җанландыра.
Тарих
XIX гасырның I яртысыннан Вятка губернасының (хәзерге Татарстан) сәүдәгәрләр шәһәре — Алабугада елына берничә мәртәбә уздырылып килгән. 15-26 августта Спас бәйрәменә багышлап уздырылган ярминкә аеруча колачлы уздырылган. Тауар әйләнеше буенча Мәкәрҗә, Эрбет, Минзәлә  ярминкәләре белән ярышкан. XIX гасыр ахырында, ХХ гасыр башында ярминкәгә Россиянең 86 шәһәреннән сәүдәгәрләр тауар алып килгән.
Нимет (Акчакале)
Нимет (Nimet) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Спас ярминкәсе
Тарих
Октябрь инкыйлабы һәм Ватандашлар сугышы ярминкә эшенә зур зыян сала. Яңа икътисадый сәясәт (НЭП) вакытында Совет илендә иң беренче булып Алабугадагы ярминкә ачыла. 1927 елда ярминкәдә 2 дәүләт оешмасы, 6 кооператив, 2 артель, 191 шәхси оешма катнаша. Ярминкә 1940 елга кадәр уңышлы гына эшли. Сугыш елларында эше тукталып кала. 2008 елда эшчәнлеген дәвам итә.
Мяльканавичы
Мяльканавичы (Мяльканавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Спас ярминкәсе
Урыны
1815 елда Вятка губернасы мигъмары Н.В. Андреев ярминкә мәйданының проектын төзи. 1818 елда Алабуганың берничә сәүдәгәре Спас соборы мәйданының көнчыгышында тактадан кибетләр корып куялар. Ике сәүдәгәргә – А.Я. Замятинга һәм В.К. Фирстовка гына 4 таш кибет төзергә рөхсәт бирелә. Алабуганың 1846 елда кабул ителгән генераль планы буенча, сәүдәгәр Стахеевлар 1850-1854 елларда ярминкә мәйданының көнчыгышында, 1865-1868 елларда мәйданның көнбатышында таштан сәүдә корпуслары төзиләр.
Мяльканавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Спас ярминкәсе
Урыны
Спас ярминкәсе киңәеп, сәүдә мәйданы тарая башлагач, аның урынын шәһәр читенә – шәраб келәтләре артына ( бүген шәһәрнең 5 санлы мәктәбе җирлеге ) күчерәләр.
Ватандашлар сугышы вакытында ярминкә биналары җимерелә. 1922 елдан яңа урында — Инкыйлаб мәйданында ( элекке Төрмә мәйданы, хәзерге Комсомол паркы ) ярминкә өчен махсус 4 таш корпус һәм 2 балаган корыла.
Яңа заманда ярминкә уздыру өчен Алабуганың иркен мәйданында – «Шишкин буалары»нда, тарихи Зур Покрау, Казан, Яр буе, Гассар урамнарында, «Яшьлек» стадионында сәүдә урыннары ачыла. Күп төрле милләтләрнең  «ишегалды» һәм «осталар шәһәрчеге» эшләп тора. Спас ярминкәсе сәхнәсендә цирк һәм фольклор төркемнәре чыгышы тәкъдим ителә. Автор-башкаручыларның «Илһам» (Вдохновение) фестивале уза. Ярминкә кысаларында «Чиркәү чаңнары чыңы» фестивале (Фестиваль колокольного звона) үтә.
Тауарлар
1873 елда 120 700 сумлык тауар тәкъдим ителгән, шуның 95 000 сумлыгы сатылган.
1905 елда тәкъдим ителгән 200 мең сумлык тауарның 80 меңлеге сатылган. Әлеге саннар ярминкәнең колачлы узуын дәлилли. Ул елны сыерның бәясе 25 сум булса, ипинең 1 фунты 4 тиен, тозның 1 фунты 1-4 тиен, шикәрнең 1 фунты 15 тиен торган.
1927 елда Совет илендә рөхсәт ителгән беренче ярминкәгә Көнгер, Пермь, Свердловск, Ижау, Сарапул, Түбән Новгород, Кукмара, Яр Чаллы, Вятка, Сембер, Семенов, Павлов, Кострома, Самар шәһәрләреннән 204 236 сумлык тауар килә, 103 200 сумлыгы сатыла. Авыл хуҗалыгы машиналары, мануфактура, галантерея, кондитер әйберләре, җиз эшләнмәләр, савыт-саба, җиләк-җимеш үтемле тауар санала.
Яңа заманда
2008 елда 37 шәһәрдән 160 оста килсә, 2009 елда 45 каладан 415 оста килгән була. 10 млн 200 мең сумлык нәфис халык кәсебе тауары алып киленгән, 4 млн 500 меңлеге сатылган.
2014 елда 8 илдән, Россиянең 106 шәһәреннән 700 кәсеп иясе килә. Августның 3 көнендә 8 млн сумлык тауар сатыла. Ярминкәдә: милли костюмнар, бизәнү әйберләре, мамык шәлләр, агач һәм тимерне челтәрләп эшләгән сәнгать әсәрләре, балчык, каен тузы, тиредән эшләнмәләр, керамика, гжель, җитен-мамык, курыс (кабык) әйберләр, атаклы Арча читекләре һәм татарның милли киемнәре, төрле курчак, пыяла, чыбыктан үрелгән көнкүреш әйберләре тәкъдим ителгән. Кыргызстан, Үзбәкстан осталары күн һәм тиредән әйбер ясау серләре буенча осталар сыйныфы (мастер-класс) үткәрә.
Кызыклы факт
2013 елда Спас ярминкәсен уздыручы Алабуга шәһәре дә кергән Россиянең кече сәяхәт шәһәрләре (8 шәһәр) берлеге (АМТГ) Парижда халыкара «Алтын спикетр» призы белән бүләкләнгән. Приз туризмны үстерү өчен бирелә.
Кемалпаша (Артвин)
Кемалпаша (Kemalpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесенең Артвин иленә караган бер илчедер.
Географиясе
Илче мәйданы —.
2000-еллар
2000-еллар — 21 гасырның беренче унъеллыгы. 2000 елда башланды һәм 2009 елда тәмамланды
Мисюряй
Мисюряй — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Унья елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ральф Банч
Ральф Джонсон Банч (Ralph Johnson Bunche, 7 август, 1904 — 9 декабрь, 1971) — американ дипломат һәм хокук яклаучысы, 1950 елда Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.
Яшь чаклары һәм белеме
1927 елда халыкара мөнәсәбәтләр буенча бакалавр дәрәҗәсе белән ул Лос-Анҗелестагы Калифорния унивеситетын тәмамлый. Белем алуны Гарвард университетында дәвам итә. 1928 елда ул анда магистр, 1934 елда докторлык дәрәҗәсенә ирешә.
Карьера
1928 елдан 1950 елга кадәр Бранч Говард университетының политология факультетын җитәкли. Америка укытучылар федерациясенең әгъзасы булып тора. Шушы елларда ул раса белән бәйле хорафатларга катгый рәвештә каршы чыга.
1948 елдан 1949 еллар арасында Банч гарәп-исраил низагын хәл итүдә хәлиткеч роль уйный. Бу низагны көйләү өчен ул 1950 елда Тынычлык өчен Нобель премиясенә лаеклы дип табыла.
Банч 1971 елда 68 яшендә вафат була. Бронкста (Нью-Йорк) җирләнгән.
(17412) Кролл
(17412) Кролл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 24 маенда W. Landgraf тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 KV» саналган.
Михаил Константинов
Михаил Константинов (Михаил Пантелеймонович Константинов,, — , ) — СССР һәм РФ архитекторы, Ленин һәм СССР Министрлар шурасы премияләре лауреаты, Казанның Елга порты бинасы архитекторы (Исмәгыйль Гайнетдинов белән, 1956-1959).
Казе Нуове (Пезаро һәм Урбино)
Казе Нуове — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Потреро (Калифорния)
Географиясе
Потреро халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шона (Алба)
Шона — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франсиску-Дантас (Риу-Гранди-ду-Норти)
Франсиску-Дантас  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Алчестер (Көньяк Дакота)
Алчестер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD195482
HD195482 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вижека
Вижека — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сергей Коньков
Сергей Коньков (Сергей Александрович Коньков,, — , ) — Россия һоккейчесе (һөҗүмче), Гагарин кубогы иясе (2012, 2013).
Көньяк Цебьюга
Көньяк Цебьюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вашка елгасының сул ярына тамагыннан 149 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валя-де-Бразь
Валя-де-Бразь — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франсиску-Думонт
Франсиску-Думонт — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(9809) Jimdarwin
(9809) Jimdarwin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 13 сентябрендә LONEOS тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 RZ5» саналган.
Имидзу
Имидзу — Япония дәүләтенең Тояма префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Имидзу шәһәре 2005 елның 1 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 94691 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 867 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 109.18 км² тәшкил итә.
Мяльнова
Мяльнова (Мяльнова ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кусейка
Кусейка (Түлгаш) — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының сул ярыннан 688 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Асы (Архангель районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 32 кешенең яшәве мәгълүм.
Кусейка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пероминго
Пероминго — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гиброн (Индиана)
Гиброн  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поттер-Велли (Калифорния)
Поттер-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Поттер-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Күмләк
Иске Кумляк (Старый Кумляк) — Чиләбе өлкәсенең Пласт районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Талый Ключ (Киров өлкәсе)
Талый Ключ (Талый Ключ) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Био
Био (Bio ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Казе Нуове (Кунео)
Казе Нуове — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(17413) 1988 RT4
Тарихы
1988 елның 1 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RT4» саналган.
Казе Нуове (Кунео)
Географиясе
Казе Нуове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Александр Коняхин
Александр Конәхин (Александр Романович Коняхин,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1944).
Ринхнах
Ринхнах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лани (Ополе воеводалыгы)
Лани  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бешкөпрү (Полатлы)
Бешкөпрү (Beşköprü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Галимҗан Орлов
Галимҗан Мостафа улы Орлов (Алимжа́н Мустафи́нович Орло́в; 1929 ел, Камка авылы, Түбән Новгород өлкәсе) — татар тарихчысы, язучы, өлкә өйрәнүче.
Тәрҗемәи хәле
Сергач районы Камка авылында игенче гаиләсендә туган. 1947–51 елларда Кучкай Пожары педучилищесында укый. 1956–60 елларда – Горький Югары партия мәктәбендә укыган. Мәктәптән соң 1946 елга кадәр колхозда төрле эшләрдә катнаша. Горький автозаводында эшли. 1951–52 елларда – Кызыл Октябрь РОНОсы инспекторы. 1952–56 елларда – ВЛКСМ район комитетытының 1нче секретаре. 1961–67 ее. – Горький өлкә башкарма комитеты аппаратында. 1967–96 елларда – Горький авыл хуҗалыгы институтының философия кафедрасында эшли. 1977 елда философия фәннәре кандидаты, доцент.
Эшчәнлеге
Фәнни эшчәнлегенең юнәлеше – милли азчылык проблемалары, милләтләр тарихы, Түбән Новгородлылар тарихы. Кырыкка якын публикацияләре бар. «Мещера, мещеряки, мишари» (1992), «Нижегородские татары. Этнические корни и исторические судьбы» (2001), «Камкино: история и современность» (2003) китаплары авторы.
1990 елдан өлкә татар мәдәнияты үзәге «Туган як» оештыручысы һәм идарәчесе булып тора. Бүгенге көндә шушы Үзәкнең шәрәфле рәисе. Бөтендөнья татар Конгрессының (1992, 1997) делегаты. Конгрессның Башкарма комитеты әгъзасы.
1990 елда инициатив төркем тырышлыгы белән бүгенгәчә уңышлы эшләп килгән өлкә «Туган як» газетасын булдыруда аның өлеше зурдан.
Сылтамалар
«Туган як»: Милләтебез горурлыгы ул
Контрази
Контрази (Contrazy) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Вижиск-Скарбови
Вижиск-Скарбови — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Франсиску-Маседу
Франсиску-Маседу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Егвиль-сюр-Сьенн
Егвиль-сюр-Сьенн — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Шудасола
Шудасола (Шӱдысола, Шудасола) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
HD195490
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Шудасола
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (96,2%), урыслар (3,9%).
HD195490
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ниметие (Гөлҗүк)
Ниметие (Nimetiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мяляхавичы
Мяляхавичы (Мяляхавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Шона (Брашов)
Шона — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Копать
Владимир Копать (Уладзімір Мікалаевіч Копаць,, — , ) — Беларус һоккейчесе (һөҗүмче), Беларус чемпионатларының алтын (1993, 1994, 1995, 2005, 2006), көмеш (2009) һәм бронза (2010) призчысы, Россия чемпионатының бронза призчысы (1998, 2001).
Арлингтон (Көньяк Дакота)
Арлингтон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Арлингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гомбин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Гомбин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Куробе
Куробе — Япония дәүләтенең Тояма префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Куробе шәһәре 2006 елның 31 мартында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 42612 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 99.9 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 426.34 км² тәшкил итә.
Пинедас
Пинедас — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мить-Тёзаёль
Мить-Тёзаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сойва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Симеон Полоцкий
Симео́н По́лоцкий (тулы исем — Самуил Гаврилович Петровский-Ситнянович; 12 декабрь 1629 — 25 август 1680) — көнчыгыш славян мәдәнияте эшлеклесе, рухи мәсьәләләр буенча язучы әдип, рухани, шагыйрь, драматург, тәрҗемәче, Базилиан ордены монахы. Рус патшасы Алексея Михайлович һәм хатыны Мария Милославская галиҗәнәпләренең балалары Алексей, Софья һәм Фёдор укытучысы.
Әһәмияте
Сильвестр Медведев, Карион Истомин, Феофан Прокопович, Мардарий Хоныков һәм Антиох Кантемир белән бергә, Василий Тредиаковский һәм Михаил Ломоносов чорына кадәргә рус-телле силлабик шигъриятенең әүвәлге вәкилләренең берсе дип санала.
Кемалпаша (Токат)
Кемалпаша (Kemalpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Токат илчесенә караган бер авыл (köy).
Мөхәммәт-Хәнәфия Батыршин
Мөхәммәт-Хәнәфия Батыршин, Мөхәммәт-Хәнәфия Әлүк улы Батыршин (Мухамед-Ханафия (Мухаметкунафия) Алюкович Батыршин, 1833 елның 27 июне, Россия империясе, Уфа губернасы, Эстәрлетамак өязе, Аллагуат — 1912 елның 5 ноябре, Төркестан крае, Ташкәнт) — Ташкәнт шәһәренең беренче шәһәр табибы. 1887 елдан .
Тәрҗемәи хәле
1833 елның 27 июнендә Россия империясе Уфа губернасы Эстәрлетамак өязе Аллагуат авылында (хәзерге БР Салават шәһәре территориясе) татар гаиләсендә туган. Әтисе Әлүк Батыршин (1744 елгы), 26нчы егерь полкының отставкадагы штабс-капитаны, уллары Мөхәммәт-Хәнәфия (1833), Ибраһим (1836), Искәндәр , Сөләйман, Байгилде белән Ырынбур губернасының дворяннар шәҗәрәсе китабының 2нче бүлегенә кертелгән. М.-Х. Батыршин Беренче Казан ирләр гимназиясен (1852), лекарь дәрәҗәсендә (укып бетергәч, 6 ел мәҗбүри эшләү шарты белән) Казан император университетының медицина факультетын (1857) тәмамлый. 1857 елның декабрендә Россия империясе хәрби ведомствосының медицина департаменты фәрманы белән Башкорт-мишәр гаскәренең титуляр советник чинындагы штаттан тыш табибы итеп билгеләнә, 1860 елдан коллежский асессор чинындагы штатта торучы табибы. 1858-1859 елларда Россия империясе хәрби ведомствосының Хива һәм Бохара ханлыкларындагы миссиясе (җитәкчесе полковник Игнатьев) составында була. 1864 елдан надворный советник чинында.
Ташкәнт
1868 елда Төркестан генерал-губернаторлыгына өяз табибы хезмәтенә күчерелә. XIX гасыр ахыры — XX гасыр башында әлеге төбәктә заманча медицина учреждениеләре ачылып, эшләрен башлап җибәрүгә карамастан, Төркестанның җирле халкы Көнчыгыш традицияләре белән дәвалаучы табибларга мөрәҗәгать итүен дәвам итә әле. Җирле халыкның Россиядән килгән табибларга мөрәҗәгать итмәвенең бер сәбәбе булып, рус табибларының җирле телләрне белмәве һәм тәрҗемәчеләрнең булмавы булса, икенче сәбәп булып, дини аермалыклар тора. 1869 елда шуларны исәпкә алып, Баш хәрби-медицина идарәсе М.-Х. Батыршинны Ташкәнтның беренче шәһәр табибы итеп билгели. 1867 елда кабул ителгән «Төркестан крае белән идарә итү турындагы Нигезләмә» буенча, шәһәр табибы медик-санитар һәм ветеринар-санитар өлкәләр өчен җавап бирә. Ташкәнтның медицина персоналы бер табибтан һәм бер кендек әбисеннән торган. М.-Х. Батыршин кендек әбисе урынына ике фельдшер штаты булдыра, аларның берсе даими рәвештә Ташкәнт төрмәсе хастаханәсендә эшли. Җирле халык арасыннан дүрт кешене чәчәк авыруыннан прививка ясау өчен яллаган. М.-Х. Батыршин җирле халыкка прививка ясатуның файдасын төшендерә алган, аның тырышлыгы белән, Ташкәнтта 1875 елда 1 мең кешегә, 1876 елда 766, 1877 елда 1 468, 1883 елда 1 239 кешегә прививка ясатуга ирешелгән. Яңа туган балаларга прививка ясау 2,25 яңа туган балага : 1 привика ясаткан бала мөнәсәбәтендә булган. Беренче чорда, прививка кулдан кулга күчереп ясалса, 1877 елда бозаулардан алынган лимфа белән ясала башлаган. Барлык Төркестан краен привика белән тәэмин итү өчен, башта шәһәр казнасы, соңрак земство казнасы исәбенә «Төркестан чәчәк бюросы» исеме астында бозау абзары тотарга туры килгән.
Табибның көндәлек гамәли вазифасыннан тыш, М.-Х. Батыршин йогышлы авырулар (1866 һәм 1871-1872 еллардагы ваба эпидемиясе) өлкәсендә тикшеренүләр үткәргән. Төркестан вакытлы матбугаты аша йогышлы авыруларны булдырмый калу чараларын аңлаткан.
1887 елдан статский советник чинында. Үзенең соравы буенча, шәһәр табибы вазифасыннан 1893 елның 12 октябрендә, төрмә табибы вазифасыннан 1897 елда отставкага китә. 1912 елның 5 ноябрендә вафат була.
«Будучи магометанином, Батыршин скоро завоевал симпатию туземного населения и приобрел большую практику. По его словам, ему приходилось спать не более 5 часов в сутки. В течение 40 лет Батыршин служил на пользу населения, и смерть его, совпавшая с магометанским праздником, привлекла широкое внимание туземцев»
Евгений Копосов
Евгени Копосов (Евгений Васильевич Копосов,, — , ) — техник фәннәр докторы, Түбән Новгород дәүләт архитерктура-төзелеш университеты риктыры (2006-2013).
(17414) 1988 RN10
(17414) 1988 RN10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 14 сентябрендә Шелте Бас тарафыннан Серро-Тололо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RN10» саналган.
Сарайчык
Сарайчык (Сарайчук) шәһәре XIII-XVI гасырларның борынгы шәһәре. Урал елгасының уң ярында, хәзерге Сарайчик авылы, Махамбет районы, Атырау өлкәсенең, Казакъстан, хәзерге Атырау шәһәреннән 50 километр төньякта. Берничә фарсы һәм гарәп чыганакларында Сарай-Җук, Сар-Учуг һәм охшаш исемнәр аталган. Башта Алтын Урда шәһәрләренең берсе, Борыңгы сәүдә маршрутында Аврупадан Кытайга Идел өлкәсе һәм Хорезм аша. 1242-1280 елларда - Шәибана Олусы пәйтәхете. 1580-нче елда җимерелде, Нугай Урда пәйтәхете һәм бердәнбер ышанычлы шәһәр, Касыйм хан җитәкчелегендә - Казакъ ханлыгы кысаларында.
Артен (Луар һәм Шер)
Артен — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Поузи (Калифорния)
Поузи  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Франсиску-Са (Минас-Жерайс)
Франсиску-Са  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Көньяк Песъю
Көньяк Песъю — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 783 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 41 км.