cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Täre yawları
İkençe täre yawı (1147-1149)
1176 yılda Vizantiä imperatorı Manuil Miriokefal yanında selcük törekläre tarafınnan tar-mar itelä.
Nur-äd-Din Dimäşq qalasın azat itä.
Saladin
1174 yılda  Saladin yä Säläxetdin Äyübi (Säläx-äd-Din Yosıf ibn Äyüb) Dimäşq, Süriä häm Mesopotamiä cirlären azat itä.
1187 yılda Säläxetdin Tiveriad qalasın basıp ala häm xristian ğaskären tar-mar itä. İerusalim patşası Gi de Luizian häm küp aqsöyäklär alparları äsirlekkä elägä.
1187 yılda Saladin İerusalim şähären azat itä. Täreçelär xäkimiäte astında tik Tir, Tripoli, Antioxiä qalğannar.
Öçençe täre yawı (1189-1192)
Fridrix I Barbarossa zur ğäskären tuplap Saladinğa qarşı bara. Läkin Tawr yılğası ütep barğanda Barbarossa batqan häm böten yaw uñışsız bulğan.
Soñraq uzğan täre yawları näticäsez qalğannar:
Täre yörtüçelärneñ illären beterü
1280 yıllarda soltan Qalaun Markab, Marakiä, Laodekea, Tripoli şähärlären basıp ala.
Malik-äl-Aşraf Qalaun ulı Akra (1291 yılda), Tir, Sidon, Beyrut, Tortoza şähärlären täreçelärdän azat itä, küp xristiannar suğışta wafat bula, qalğannarı Kipr utrawına qaça.
1291 yıldan soñ tampierlar da Kiprğa, annarı Frantsiägä qaça.
Нерохи
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Кукмары
Халык
Халык саны динамикасы:
Пулыбка
Пулыбка — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чүпче елгасының сул ярыннан 380 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Демьян Фәтхи
Демьян Фәтхи (чын исеме — Касыйм Фәтхетдин улы Фәтхетдинов) — татар шагыйре.
Тәрҗемәи хәле
Ул 1906 елның 10 октябрендә Самара губернасының Ставорополь өязендәге (хәзер Сембер өлкәсенең Чардаклы районы) Татар Колмаеры авылында крестьян гаиләсендә туа. Башта үз авылларында укый, аннан Самар шәһәрендәге Татар-башкорт педагогия техникумында белем ала. Техникумда укыган чагында шигырьләр яза башлый. 1926 елда Казанга килеп, Татрабфакка укырга керә. Шул елларда ул көндәлек матбугатта актив языша. 1929 елда инде аның «Тальян» исемле беренче шигъри җыентыгы, аннан соң озак та үтми «Бояр урманында» (1930), «Металл тавышлары» (1931) дигән җыентыклары басылып чыга. Шушы беренче китапларында ук ул үзен образлы фикерләүдә, тасвирда һәм шигъри формада үзенчәлекле, оригиналь стильле әдип итеп таныта.
Утызынчы елларның урталарында Демьян Фәтхи Ерак Көнчыгышка китә һәм сигез елга якын төрле җирләрдә гади эшче булып эшли. Бу чор шигырьләрендә ул алтын рудникларында эшләүче эшчеләр тормышын, революция алып килгән тарихи үзгәрешләрне һәм Себер табигатенең матурлыгын сурәтли. Алтын казучы шахтерларның революциягә кадәрге газаплы тормышын һәм күмәк хезмәт шартларында социаль аңнары үсүен реалистик картиналарда тасвирлаган «Алтын тайга трагедиясеннән» (1939—1940) исемле поэмасы шагыйрь иҗатында үзенең тыгыз эчтәлеге, эмоциональ көче һәм тел-сурәтләүдәге шигъри образлары, көтелмәгән чагыштырулары белән аеруча күренекле урын алып тора.
Сугыш алдыннан Демьян Фәтхи Татарстанга кайта һәм Яшел Үзән шәһәрендә производствода гади эшче булып эшли. 1941 елда ул фронтка китә. Сталинград янындагы тарихи сугышларда катнаша, берничә тапкыр яралана; совет гаскәрләре белән бергә, дошманны куа-куа, Украина чикләренә кадәр барып җитә һәм 1943 елны Кантемирово (Воронеж өлкәсе) янындагы сугышларның берсендә батырлар үлеме белән һәлак була.
Шагыйрьнең сайланма шигырьләре, поэмалары һәм хикәяләре «һәрвакыт сафта» (1970) исемле җыентыгында урын алган.
(20547) 1999 RD105
(20547) 1999 RD105 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RD105» саналган.
Врабче
Врабче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Скокувко
Скокувко — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кылычлар (Дөртдиван)
Кылычлар (Kılıçlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Дөртдиван илчесенә караган бер авыл (köy).
Домсеврен
Домсеврен — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Верден-сюр-Гаронн
Верден-сюр-Гаронн — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Нью-Флоренс (Миссури)
Нью-Флоренс  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нью-Флоренс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мухина (кратер)
Мухина — Венера планетасының -29.5°N, -0.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 24.5 километр озынлыкта булган кратеры.
Питтсвилл (Мэриленд)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вяликия Ставпяняты
Вяликия Ставпяняты (Вялікія Стаўпяняты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
(2221) Чилтон
(2221) Чилтон  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Калчиная (Җенова)
Калчиная — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Вяликия Ставпяняты
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(2221) Чилтон
Тарихы
1976 елның 25 августында биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 QC» саналган.
Калчиная (Җенова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зогаллыг
Зогаллыг (Zoğallıq ) — Әзербайҗанның Исмаеллы районына караган авыл.
Враний Врх
Враний Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Массафра
Массафра — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Некажин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аттика (Мичиган)
Аттика  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Аттика халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Потын-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольшанка (гмина Филипув)
Ольшанка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Липен
Липен — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белхув
Белхув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20548) 1999 RM107
(20548) 1999 RM107 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RM107» саналган.
Лованьи
Лованьи (Lovagny) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Анси-1 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,55 км².
NGC 1668
NGC 1668 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Доспинешть (Димбовица)
Доспинешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
NGC 1668
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
HD28527
HD28527 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Скокум
Скокум — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Надира (кратер)
Надира — Венера планетасының -44.1°N, -201.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 31.4 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кратер шагыйрә Надира хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
Клара Ашрафян
Клара Ашрафзян (15 сентябрь 1924 ел, Ереван — 7 август 1999 ел, Мәскәү) — совет һәм Россия галиме-, тарих фәннәре докторы (1966).
Биографиясе
Ашрафян Клара Зармайровна 1924 елның 15 сентябрендә Ереванда туган.
Клара Зармайровна — украин һәм әрмән партия  һәм дәүләт эшлеклесе, 1936 елда хатыны белән бергә репрессияләнгән Зармайр  Андреевич Ашрафянның кызы. Ата-анасы кулга алынганнан соң, Мәскәүдә туганнарында яши.
Мәскәү дәүләт университетының тарих факультетын (1947) һәм аспирантура (1950) тәмамлый.
1950—1955 елларда СССР Фәннәр академиясенең Иҗтимагый фәннәр фундаменталь китапханәсендә чит ил әдәбияты бюллетене мөхәррире.
1955 елдан СССР Фәннәр академиясенең Шәркият институты хезмәткәре, 1984 елдан Көнчыгыш халыклары тарихы секторы мөдире.
Пен (Об)
Пен (Payns) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Сен-Лье кантонына карый.
Пәрну
Пәрну, Пярну (Pärnu) — Эстониянең Пәрну өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
1251 елда нигезләнгән.
Маннар Тхрикуратти Махадэва Гыйбадәтханәсе
Маннар Тһриккуратти Махадэва Гыйбадәтханәсе Һиндстанда, Керала штатында Алеппей Районының Маннарында Памба елгасы ярларында урнашкан Ходай Шивага багышланган борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе. . Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул изге урында көнчыгышка караган итеп урнашкан. Риваятьләр буенча потны олы фикер иясе Парашурама урнаштырган. Гыйбадәтханә Кералада 108 мәшһүр Шива гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора. Ышану буенча гыйбадәтханәнең стеналары Ходай Парамашива Бхуталары тарафыннан бер төн эчендә төзелгән булган.
Далоҗак (Биреҗык)
Далоҗак (Dalocak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вранке
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татар Колмаеры
Татар Колмаеры — татар авылы. Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан. 1919 елга кадәр Самара губернасының Ставрополь өязенә кергән. Башта авыл Олу Колмаер, Зур Колмаер йә Чуаш Колмаеры дип исем йөртә. XX гасырның 20-нче елларында авылда биш мәхәллә булган.
Билгеле шәхесләр
Татар Колмаеры мәктәбе Дамир Шәрипов исемен йөртә. Ул өч дистә елга якын Чардаклы районын җитәкләде, аны барлык төп күрсәткечләр буенча алдынгылар сафына чыгарды, бүген исә Сембер өлкәсе һәм Чардаклы районының Мактаулы гражданы дигән дәрәҗәле исем йөртә, өлкәнең Иҗтимагый палатасы әгъзасы булып сайланды. Сиксәненче еллар ахырында ул Сембер өлкәсенең милли проблемалар буенча махсус комиссиягә җитәкчелек итте. Шушы комиссиянең тырышлыгы аркасында Советлар Союзында беренчеләрдән булып нәкъ Сембер өлкәсе телевидениесендә татар һәм чуаш телләрендә «Чишмә», «Еткер» тапшырулары пәйда булды, «Өмет», «Канаш» газеталары нәшер ителә башлады, ә мәктәпләрдә ана телләрен фән буларак һәм факультатив рәвешендә укытуга керештеләр. Шулай ук Татар мәдәни үзәге, пединститутта милли группалар булдырылды.
Донкур-о-Тамплие
Донкур-о-Тамплие — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Мажани Амман Гыйбадәтханәсе
Мажани Амман Гыйбадәтханәсе Мажани Амман Алиһәсенә багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул Поллачи - Топслип шоссесында урнашкан. Биредә тугърылар Алиһәне тынычландырыр өчен кызыл борычларны порошкка уалар.
Искәрмәләр
̇̆* Tourist Guide to Tamil Nadu. Sura Books. 2008. p. 107. ISBN 81-7478-177-3.
Матино
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Верлак-Теску
Верлак-Теску — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Вяликия Сцяпанишки
Вяликия Сцяпанишки (Вялікія Сцяпанішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Түбән Нарыкары
Түбән Нарыкары (Нижние Нарыкары) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Октябрьское районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: мансилар (33%), руслар (44%), татарлар (5%), хантлар (11%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
(623) Химера
(623) Химера  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1907 елның 22 гыйнварында Карл Лонерт (нем.)русск. тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1907 XJ» саналган.
Сачан (Башкале)
Сачан (Saçan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Башкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Уң Ажарма
Уң Ажарма — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ажарма елгасының уң ярына тамагыннан 30 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольховатка (Чёрная Калитва кушылдыгы)
Ольховатка — Россия территориясеннән ага торган елга. Воронеж өлкәсе, Ростов өлкәсе, Белгород өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кара Калитва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольшанка (гмина Шиплишки)
Ольшанка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нью-Франклин (Миссури)
Нью-Франклин  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нью-Франклин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Семеновка
Семеновка — исемдәш торак пунктлар:
🇧🇾
Гомель өлкәсе
(20549) 1999 RH110
(20549) 1999 RH110 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RH110» саналган.
Талик
Талик (Талик) — Киров өлкәсенең Нема районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Несулице
Несулице — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Порт-Депозит (Мэриленд)
Порт-Депозит  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калчиная (Арецо)
Калчиная — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Калчиная Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Врановичи
Врановичи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Литцов
Литцов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Врановичи
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1669
NGC 1669 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Скомпе (Слупецкий повяты)
Скомпе  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кылычлы (Тузлуҗа)
Кылычлы (Kılıçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Тузлуҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Досу-Бричий
Досу-Бричий — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бъюна-Виста (Мичиган)
Бъюна-Виста  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бъюна-Виста халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беляви (Верушовский повяты)
Беляви  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Маттината
Маттината — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Беляви (Верушовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маттината
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дулькон
Дулькон — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Враня Печ
Враня Печ — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вяликия Сямюны
Вяликия Сямюны (Вялікія Сямюны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ольшанка (Сейненский повяты)
Ольшанка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Панча Ишварамс
Панча Ишварамнар (Шиваның биш сыену урыны) (பஞ்ச ஈஸ்வரங்கள்) Шива Һинд дине Ходае хөрмәтенә төзелгән булган. Гыйбадәтханәләр Шри Ланканың яр буе янында төрле юнәлешләрдә урнашкан. Һинд дине тарафдарлары ышанулары буенча бу биш сыену урыны Равана вакытында ук булган. Бу гыйбадәтханәләр Шри Ланкада Португалия колониаль чоры вакытында таланган һәм җимерелгән булган.
Эрудит галим һәм тарихчы, Доктор Пауль Э. Пьери 1917 елда Патша Азия Җәмгыяте җыелышында (Цейлон бүлеге) игълан иткәнчә:
Верфей (Терн һәм Гаронна)
Верфей — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Мезиньи
Мезиньи (Mésigny) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Анси-1 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,73 км².
Периньи-ла-Роз
Периньи-ла-Роз (Périgny-la-Rose) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Ножан-сюр-Сен кантонына карый.
Ермачиха (Вильва кушылдыгы)
Ермачиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вильва елгасының уң ярыннан 52 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Далсөгүт (Текман)
Далсөгүт (Dalsöğüt) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Текман илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Скорачев
Скорачев — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1633) Шиме
(1633) Шиме  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1929 елның 3 мартында Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 EC» саналган.
Нана (кратер)
Нана — Венера планетасының -49.8°N, -75.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 8.8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кратер хорват исеме Нана хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
Нетковице
Нетковице — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Абдуллаушагы
Абдуллаушагы (Abdullauşağı ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Нетковице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лоддин
Лоддин — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20550) 1999 RX110
(20550) 1999 RX110 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вратий Врх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Досу-Весешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беляви (Кутновский повяты)
Беляви  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD28538
HD28538 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Олы Урсак мәчете
Олы Урсак мәчете — Татарстанның Кайбыч районы Олы Урсак авылында урнашкан мәчет.
Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып гасыр азагында яңадан торгызыла.
Овенсвилл (Миссури)
Овенсвилл  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Овенсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1670
NGC 1670 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Калчиная (Фиренца)
Калчиная — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Калчиная Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(20551) 1999 RE112
(20551) 1999 RE112 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RE112» саналган.
Уң Кожельга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Олы Әүрәл
Олы Әүрәл — Россия территориясеннән агучы елга. Сембер өлкәсе, Самара өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Чирмешән елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 63 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мезанье
Мезанье — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Никулкина
Никулкина (Никулкина) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Кондинское районына керүче авыл.
Мезанье
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Никулкина
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: мансилар (70%), руслар (16%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Дье-сюр-Мез
Дье-сюр-Мез — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Россошка (Печеньга кушылдыгы)
Россошка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печеньга елгасының уң ярыннан 3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вяликия Тупалы
Вяликия Тупалы (Вялікія Тупалы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Байрон-Сентер (Мичиган)
Байрон-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Байрон-Сентер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD28546
HD28546 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Порт-Тобакко-Виллидж (Мэриленд)
Порт-Тобакко-Виллидж  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вигрон
Вигрон — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кылычлы (Курталан)
Кылычлы (Kılıçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (köy).
Вратя Вас
Вратя Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ольшанка (Сокульский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Неткув
Неткув — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коһтла-Ярве
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1946 елдан башлап йөртә.
Скорашевице
Скорашевице — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мете (Савойя)
Мете (Meythet) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Анси-1 кантонына карый.
(3797) Цзин-Сун Юй
(3797) Цзин-Сун Юй  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 22 декабрендә ук әлеге атамасы тарафыннан Ок-Ридж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 YL» саналган.
Дальян (Ортаҗа)
Дальян (Dalyan) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ортаҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беляви (Ленчицкий повяты)
Беляви  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лойссов
Лойссов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калчине (Белуно)
Калчине — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Досу-Лунчий
Досу-Лунчий — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сачаяк (Дурсунбей)
Сачаяк (Saçayak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шри Шри Радха Кришна Гыйбадәтханәсе
(Ютада Шри Шри Радха Кришна Гыйбадәтханәсе (Спэниш Форк) бар.) Шри Шри Радха Кришна Гыйбадәтханәсе Көньяк Кореяда иң әһәмиятле Һинд дине гыйбадәтханәләрнең берсе. Ул Вайшнав Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте хәрәкәтенә карый. Гыйбадәтханә Гьеонгги Провинциясенең Уиджеонгбу шәһәрендә урнашкан. Анда якында яшәүче Һинд дине тарафдарлары өчен күп лекцияләр һәм Йога дәресләре үткәрелә.
Мелендуньо
Мелендуньо — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вострижанье
Вострижанье (Вострижанье) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
(20552) 1999 RU112
(20552) 1999 RU112 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RU112» саналган.
Вострижанье
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Наталья (кратер)
Наталья — Венера планетасының -67.1°N, -272.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 10.8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кратер румын исеме Наталья хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
Вяликия Шастаки
Вяликия Шастаки (Вялікія Шастакі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Врбина
Врбина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 1671
NGC 1671 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кече Урсак мәчете
Кече Урсак мәчете - Татарстанның Кайбыч районы Кече Урсак авылында урнашкан мәчет.
Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып гасыр азагында яңадан торгызыла.
Скорошув (Великопольское воеводалыгы)
Скорошув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильбрюмье
Вильбрюмье — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ольшевек (Подлясье воеводалыгы)
Ольшевек  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дьепп-су-Дуомон
Дьепп-су-Дуомон — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Фотосинтез
thumb|Фотосинтез Күзәнәк яшәр өчен, энергиягә мохтаҗ. Яшел үсемлекләр күзәнәкләре энергияне яктылыктан ала. Аларда фотосинтез үтә. Фотосинтез - яктылык энергиясен йоту һәм аны химик энергиясенә (синтез ителгән углеводлар, мәсәлән, глюкоза, молекулалары химик бәйләнешләре энергиясенә) әйләндерү процессы. Глюкоза һәм башка углеводлар синтезыннан бар Җирдәге тереклек тора. Бу синтез хлорофилл пигментын тоткан хлоропласт дигән үсемлек күзәнәкләре органеллаларында үтә. Хайваннар күзәнәкләрендә шундый органеллалар булмый.
Яктылык фотосинтез фазасы
thumb|right|200px|Яфрак күзәнәкләрендә хлоропластлар Хлоропласт эшчән төпөлешләре граннар дип атала. Хлорофилл граннарда тотына. Граннар кояш нурлары энергиясен алу өчен кирщк. Таза тышта алган хлорофилл, яктылыкны алып, аны тотмый, шул чакта ул аны кирегә юнәлтә. Ул яктылык энергиясе тирә-юньдәге иркенгә сибелеп чыга. Граннарда хлорофилл молекулалары тынычсыз хәлгә кереп, секунда өлешләренә саклана. Шул вакыт энергия югалмас формага үтеп керә. Шулай хлорофилл молекулалары шуннан кулланыла торган энергияне җыеп саклый. Хлорофилл суны әче тудыргычка һәм су тудыргычка аера. Әче тудыргыч атмосферага чыга, ә су тудыргыч органик мәтдаләр сотавына керә. Бу ике процесс яктылык фотосинтез фазасы дип атала. Тизлеге яктылык дәрәҗәсеннән тора.
Караңгылык фотосинтез фазасы
Бу фаза вакытында яктылык фазасында җыеп сакланган энергиясеннән глюкоза молекулалары ясала. Бу процесс өчен яктылык кирәкми, шуның өчен ул фаза шулай атала (төндез үтә дип уйламагыз!). Бу фаза түбән температура вакытында үтә алмый, шуңа күрә биек таулардагы үсемлекләр, интенсив яктылыкка карамыйча, бик озак үсәләр.
Фотосинтезның әһәмияте
Фотосинтез биологик энергиянең төп чыганагы булып тора. Автотрофлар аны матдәләрдән органик матдәрне синтезлауда кулланалар, ә гетеротрофлар фотосинтез ярдәмендә химик элемтәләрдә тупланган энергия исәбенә яшиләр.
Агбулаг (Кәлбәҗәр)
Агбулаг  (Ağbulaq ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Соснинский Ёган
Соснинский Ёган — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1753    кушыла. Елга озынлыгы 120 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4429) Чинмой
(4429) Чинмой  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 12 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 RJ2» саналган.
Нонглар
Нонглар (Nonglard) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Анси-1 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,12 км².
Оверленд (Миссури)
Оверленд  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оверленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Досу-Напулуй
Досу-Напулуй — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Нетоперек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Досу-Напулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Престон (Мэриленд)
Престон  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мелиссано
Мелиссано — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(20553) Donaldhowk
(20553) Donaldhowk — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RQ113» саналган.
Пыжа (Филипповка кушылдыгы)
Пыжа — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Филипповка елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кылычлы (Агачөрен)
Кылычлы (Kılıçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Агачөрен илчесенә караган бер авыл (köy).
Казан шәһәр яны бәйләнеше
Казан шәһәр яны бәйләнеше — Казанны шәһәр яны электр поездлары хәрәкәте тарафыннан якын-тирә белән тоташтыра торган бәйләнеш төре, ул көньяк һәм төньяк тимер юллары, төп һәм транзит станцияләр аша уза. 4 төп һәм җирле юнәлештә (Мәскәүгә, Ижевскка, Йошкар-Олага, Ульяновскка), шулай ук транзит юнәлешендә бәйләнеш бар. Шулай ук Казанда шәһәр электр поездлары эшли, алар Казан метросын һәм башка шәһәр транспортын тулыландыралар. 2011 елдан башлап, барлык Казан электр поездларының оператор-ташучысы булып Россия тимер юлларының бүлекчәсе булган "Содружество" шәһәр яны пассажирлар компаниясе тора.
Шәһәр яны электр поездлары
Казан-1 вокзалыннан Казан шәһәр яны электр поезды маршрутының төп очлары булып көнбатыш юнәлештә Яшел Үзән, Зөя, Канаш (сирәк очракта Албаба, Шөмерле) һәм Волжск (сирәгрәк очракта Паратск), көнчыгыш юнәлештә исә Арча, Нократ Аланы, Ижау (еш кына Сосновка, Кизнер ) тора. Монда шулай ук Юдино - Казан-2 - Дәрвишләр - Буреде төньяк маршрут буенча электр поездлары һәм электрлашмаган поездлар (һәм тимер юл автобуслары ) белән Йошкар-Олага тоташу бар. Күптән түгел Буага йөргән дизель поездлары һәм тимер юл автобуслары, Буа, Ульяновск юнәлешендәгеләре, юкка чыгарылган.
Электр поездларында электрон контактсыз акыллы карталар, берничә төр билет һәм төрле өстенлекләр бар. Сәяхәт өчен түләү станцияләрнең кассаларында да, тукталыш нокталарында да, һәм (30 сумнан) электр поездлары эчендәге кассир-контроллерларда мөмкин. Беренче һәм икенче 10 километрлы зоналарда (шәһәр чикләрендәге станцияләргә һәм иң якын станцияләргә), электр поездларында сәяхәт бәясе (2016 елдан 22 сум) җәмәгать транспорты белән чагыштырганда да югарырак түгел (2016 елдан 23-25 сум) һәм "Шәһәр" тарифында проезднойлар бар. Шәһәр эчендә 20 станция һәм электр поездларының тукталыш пунктлары, аларда югары типтагы платформалар бар, һәм аларның күбесендә җир асты яки җир асты кичүләре бар һәм аларвөлешчә түбә белән ябылып урнаштыру белән 2011 елдан реконструкцияләнгән. Ерак шәһәр торак пунктларыннан һәм микро-районнардан булган пассажирлар, шул исәптән берничә дистә меңләгән зур Юдино һәм Дәрвишләр бистәләре кешеләре, нигездә, шәһәр транспорты буларак көнбатыш, көнчыгыш һәм транзит юнәлешләрен шәһәр транспорты итеп тимер юлларны кулланалар.
Шәһәр яны электр поездлары Казан метросының беренче Үзәк линиясе белән "Әмәт" станциясендә кисешә, шул ук исемдәге тимер юл вокзалында һәм көньяк курста "Төньяк вокзал" транзит тимер юл-автовокзалында күчеп утыру бүлегенә ия.
Барнс-Лейк-Миллерс-Лейк (Мичиган)
Барнс-Лейк-Миллерс-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Казан шәһәр яны бәйләнеше
Шәһәр электр поездлары
2013 җәйге универсиада алдыннан Казанның төп вокзалыннан (Казан-Пассажир станциясе) Казан аэропортына Аэроэкспресс хәрәкәтен оештыру турында карар кабул ителә. Аэропортка илтә торган юлны реконструкцияләү һәм электрлаштыру 2011 елның 15 маенда башланган. Aэроэкспресс 2013 елның 22 маенда эшләтеп җибәрелгән. Сименс Десиро “Ласточка” югары тизлекле электр поездлары кулланылган. Аэроэкспресс шулай ук төзелгән арадаш станцияләрдә туктамый. Юл бәясе (200 сум) җәмәгать транспортына караганда шактый югары була.
Дальян (Бейшеһир)
Дальян (Dalyan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Барнс-Лейк-Миллерс-Лейк (Мичиган)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пине (Об)
Пине (Piney) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бриен-ле-Шато кантонына карый.
Локвиш
Локвиш — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сачлы (Пынарбашы)
Сачлы (Saçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беляви (Ловицкий повяты)
Беляви  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Россошь (Чёрная Калитва кушылдыгы)
Россошь — Россия территориясеннән ага торган елга. Воронеж өлкәсе, Ростов өлкәсе, Белгород өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кара Калитва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 70 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольшево (гмина Ботьки)
Ольшево  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вяликия Шумилишки
Вяликия Шумилишки (Вялікія Шумілішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Врблене
Врблене — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD28557
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.