cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Волибуж
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яртен-Се
Яртен-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мядолова-Яха елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Атрифталоид
Атрифталоид, ул шулай ук атрифталоид кыек сызыгы дип атала, ул алтынчы дәрәҗә кыек сызык тибы булып тора. Ул түбәндәге тигезләмә белән бирелә биредә a һәм b уңай саннар булып тора.
Кассей
Кассей — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Льюисвилл (Вашингтон)
Льюисвилл  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лилия Перетурина
Перетурина Лилия Владимировна (20 сентябрь 1988, Түбән Кама, Татар АССР) — Россия биатлончысы, Россия чемпионаты чемпионы һәм призеры. Чаңгы ярышлары (2009) һәм биатлон (2010) буенча Россия спорт мастеры.
Биографиясе
Лилия Владимировна Перетурина Түбән Кама «Нефтехимик» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе тәрбиячесе, беренче тренеры — Владимир Алексеевич Перетурин. Лилия Түбән Камада, туган илендә биатлон буенча беренче спорт мастеры була. Удмуртия өчен 2008 елдан 2014 елга кадәр чыгыш ясый, Ижау шәһәре балалар — яшүсмерләр спорт мәктәбен һәм «Динамо» спорт җәмгыятен тәкъдим итә, шәхси тренер — С.В. Бабушкин. Биатлон буенча «Россия спорт мастеры» исеме 2010 елда бирелде
Казанышлары
Лилия Владимировна — Россия чаңгычысы. Россия чемпионатлары һәм беренчелекләре чемпионы һәм берничә тапкыр призеры.
Балалар һәм үсмерләр арасында милли ярышлар призеры була, шул исәптән Россия яшьләренең беренче Спартакиадасында җиңүче (2008), команда ярышында җиңүче һәм яшүсмерләр арасында Россия беренчелегендә эстафетада бронза медаль яулый (2009).
2008 елда Россия яшьләренең 1 нче Спартакиадасы җиңүчесе
Өлкәннәр арасында 2011 елда команда ярышында Россия чемпионы, 2011 елда катнаш эстафетада көмеш призер, 2010 елда 20 км га  патрульле узышта бронза призер булды эстафетада 2011 елгы Россия чемпионатының көмеш призеры.
2010 елдан «Россия спорт мастеры» исеменә лаек була.
2010 елда Казанда Татар дәүләт гуманитар университетын тәмамлаган
Пасяничы
Пасяничы (Пасянічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(14086) 1997 GC38
(14086) 1997 GC38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 6 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 GC38» саналган.
Сильга (Васюган кушылдыгы)
Сильга — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Васюган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Роги (Кече Польша воеводалыгы)
Роги — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Конанъёль
Конанъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лымва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Суплаку-де-Тинка
Суплаку-де-Тинка — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Вильнёв-Бельнуа-э-ла-Мез
Ла-Вильнёв-Бельнуа-э-ла-Мез (La Villeneuve-Bellenoye-et-la-Maize) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,21 км².
Заставе (Лукивский повяты)
Заставе  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берчулес
Берчулес — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замедянцы
Замедянцы (Замедянцы) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Альбион (Иллинойс)
Альбион  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Альбион шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алайбей (Малкара)
Алайбей (Alaybey) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Паево-Круле
Паево-Круле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Эпенвёрден
Эпенвёрден (Epenwöhrden) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иринеополис
Иринеополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Инверзо Буфа (Торино)
Инверзо Буфа — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Инверзо Буфа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(14087) 1997 HG10
(14087) 1997 HG10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 30 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 HG10» саналган.
Спрингтаун (Арканзас)
Спрингтаун  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD135175
HD135175 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Озенвилье
Озенвилье — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Волимеж
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нерпья
Нерпья (Нерпья) — Свердловск өлкәсенең Пелым шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Патапавичы (Иванавский районы)
Патапавичы  (Патапавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Юкарыкамышлы (Патнос)
Юкарыкамышлы (Yukarıkamışlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Патнос илчесенә караган бер авыл (köy).
Заставе (Пулавский повяты)
Заставе  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Рогозьник (Кече Польша воеводалыгы)
Рогозьник — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Закирҗанов
Закирҗанов — фамилия.
Бубион
Бубион — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14088) Ancus
(14088) Ancus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 маенда Винченцо Казулли тарафыннан Коллеверде ди Гвидония обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JB10» саналган.
Казанның истәлекле урыннары
Казан шәһәренең истәлекле урыннары.
Шариске Чорне
Шариске Чорне — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Мегель-Игол
Мегель-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тунелька елгасының уң ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Лавинье
Лавинье (Lavigney) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Мегель-Игол
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лавинье
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,93 км².
Паево-Швелице
Паево-Швелице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
361-нче укчы дивизиясе (1-нче формалаштыру)
Тарих
1941 елның сентябрь-октябрьләрендә оештырылган һәм Уфадан ерак түгел Алкино авыл
Кастельморон-д'Альбре
Кастельморон-д'Альбре — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Калаят Борынгы Кирпечләр Гыйбадәтханә Комплексы
Калаят Борынгы Кирпечләр Гыйбадәтханә Комплексы безнең эраның 8-енче гасырында Гурджара-Пратиһара Династиясенең Миһира Бһоҗы тарафыннан төзелгән булган. Дәлһидән төньяктан урнашкан сакланып калган кирпеч гыйбадәтханә Һиндстанның Һарьяна штатының Кайтһал районында Калаят шәһәрчегендә урнашкан. Анда берничә Һинд дине гыйбадәтханәсе бар, шулай ук 8-енче гасырга караган ике борынгы гыйбадәтханәне дә кертеп. Бу гыйбадәтханә Курукшетраның 48 кос парикрамасының әһәмиятле өлеше булып тора.
Тарихы
Калаят атамасы "Капилаятана"дан алынган булырга мөмкин, ул "олы фикер иясе Капиланың йорты" дигән мәгънәдә. Асаба риваятьләр буенча, борынгы вакытларда биш кирпеч гыйбадәтханә изге су саклау урыны янында урнашкан булганнар. Бу гыйбадәтханәләр Гурджара-Пратиһара стилендә төзелгән һәм безнең эраның 8-енче гасыр белән даталанырга мөмкин. Ике сакланып гыйбадәтханәләрнең берсе зур модификацияләнгән булган.
Гыйбадәтханә комплексы
Гыйбадәтханәләр Гурджара-Пратиһара сәнгатенең Нагара стилендә төзелгән булганнар. Гыйбадәтханәләрнең корылышы күрсәткәнчә изге "Капилаятна" Тиртһа (су саклау урыны) ярларында Панчаятан төркемендә башта биш гыйбадәтханә булган. Панчаятанда изге урын тирәли дүрт өстәмә изге урын булган, ул Кһаҗураһо һәм Бхубанешварның гыйбадәтханәләре белән замандаш. Асаба ясалган кызыл кирпечләр биналар һәм сыннар өчен төп материал чыганагы булып торган. Алар штукатурка яки раствор кулланмыйча ясалган булганнар. Бары тик ике гыйбадәтханә сакланып калган. Бер гыйбадәтханә Панча Ратхас стилендә Шива гыйбадәтханәсе, ул Линга сыны белән һәм еланнар сыны белән. Артта Капила Муни Тиртхага алып баручы баскычлар бар, анда дини сәфәр кылучылар табынганнан соң коенырга мөмкин. Гыйбадәтханә комплексында зур Капила Муни Тиртхасы бар. Тиртха буасы башка Ведик олы фикер иясе Чьявана хөрмәтенә Чьяван Гири Кунд дип аталган ул Меват районында Нуһ янында Дһоси Калкулыгында Ашрамда Чьяванпрашны ашап (Радж Вайдхья Ашвиннар тарафыннан ясалган) сәламәтлеккә һәм яшьлеккә ия булган. Шулай ук Катйяйини дэви гыйбадәтханәсе бар, ул Санскрит грамматигы, математигы һәм Ведик Олы Фикер Иясе Катьяянаның кызы булган. Шулай ук Хануман гыйбадәтханәсе һәм Акһара бар.
Барып җитү ысуллары
Гыйбадәтханә комплексы урнашкан Калаят юл белән тоташтырылган. Якындагы Чандигарһ һәм Дәлһи кебек эре шәһәрләрдә тимер юл һәм һава транспорты бар. Аның башка шәһәрләрдән ара түбәндәгечә:Кайтһалдан 30 км, Җиндтан 52 км, Курукшетрадан 77 км, Хисардан 90 км, Фатехабадтан 90 км, Панипаттан 95 км, Ширшадан 133 км, Чандигархтан 150 км, Лудһианадан 159 км, Дәлһидән 193 км, Дэһрадуннан 222 км, Шимладан 250 км, Амритсардан 287 км, Дһармшаладан 368 км, Аградан 393 км һәм Кһаҗураһодан 820 км.
Копердан
Копердан — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Неа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Иритуя
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Супуру-де-Жос
Супуру-де-Жос — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6776) Dix
(6776) Dix — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 6 апрелендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 GF8» саналган.
Вольбромек
Вольбромек — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бускистар
Бускистар — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Көклү (Ислаһие)
Көклү (Köklü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ярте-Се
Ярте-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Се-Яха (Зеленая) елгасының сул ярыннан 75 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чусавай (елга)
Чусова́я — Урта Уралдагы елга. Каманың сул, иң эре кушылдыгы. Чиләбе, Свердлов өлкәләре һәм Пермь төбәге буенча ага. Ул үзенең Уралның Азия өлешендә башланып, Россиянең Европа өлешендә агуы белән кызыклы.
Алайбей (Шаһинбей)
Алайбей (Alaybey) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чусавай (елга)
Гидрография
Чусоваяның озынлыгы 592 км. Елга бассейнының мәйданы 23 000 км².
Полуденная (Полдневная) Чусовая елгасының башлангычы, бер чыганак буенча Чиләбе өлкәсенең сазлыклы җирлегендәге Олы Чусов күле булып тора, башка чыганак буенча елганың башлангычы — Уфалей янындагы Сурна күле. Аннан ул төньякка ага. 45 кмдан соң елга Көнбатыш Чусовая белән берләшә һәм якынча 150 км Уралның көнчыгыш янтыгы буенча ага. Бу өлешендә елганың киңлеге 10 нан алып 13 м.га кадәр тәшкил итә. Урта өлешендә елга тарая, еш кына елганың янтыклары каньонсыман характерда. Бу өлешендә елганың киңлеге 120—140 м. Аскы өлешендә (Чусовой шәһәреннән түбәнрәк), Уралдан чыкканнан соң, елга гадәти үзән елгасы рәвешен ала. Аның тизлеге кими, киңлеге 300 м. га кадәр җитә.
Су режимы
Туенуы катнаш, күбесенчә кар суларыннан тора (55 %). Яңгырның өлеше 29 %, җир асты суларыныкы — 18 %. Су ташу апрель уртасыннан июнь уртасына туры килә. Уртача су чыгымы күләме 222 м³/сек, иң зурысы — 4570 м³/сек, иң кечкенәсе — 8,4 м³/сек. Агымның тизлеге гаять зур: урта өлешендә якынча 8 км/сәг булса, таулы урыннарда 25 км/сәг. Чусовая октябрь ахыры — декабрь башында туңа, боздан апрель азагында — май башында ачыла.
Эрфде
Эрфде (Erfde) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олленвиль (Вогез)
Олленвиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Саинов
Саинов — фамилия.
Альтамонт (Иллинойс)
Альтамонт  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Рәмзия Закирҗанова
Рәмзия Закирҗанова, Рәмзия Зирәк кызы Закирҗанова (1961 елның 10 мае, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, ТАССР, Азнакай районы) — драма актрисасы, Камал театры (1981-1992 елларда), Кариев театры (2007 елдан) артисты. Татарстанның атказанган артисты (2011). Дамир Сираҗиев премиясе лауреаты (2014). Татарстан театр әһелләре берлеге әгъзасы.
Альтамонт (Иллинойс)
Тарихы
Альтамонт шәһәре  елда нигезләнгән.
Рәмзия Закирҗанова
Тәрҗемәи хәле
1961 елның 10 маенда Татарстан АССР Азнакай районында өч кыз балалы гаиләдә туган. Әтисе Зирәк Закирҗан улы, әнисе Гөлсинә Хәмидулла кызы. Казан театр укуханәсен тәмамлаган (1981).
Альтамонт (Иллинойс)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәмзия Закирҗанова
Тәрҗемәи хәле
1981-1992 елларда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли.
2007 елның февраленнән Габдулла Кариев исемендәге Татар дәүләт яшь тамашачы театрында.
Фильмография
Татарча телевизион, нәфис фильмнарда рольләр башкара.
Гаилә хәле
Ире Ленар Рафис улы Гыйльметдинов, Казан яшь тамашачы театрының баш рәссамы, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе. Улы Альберт (1984), кызы Динара (1994), оныгы.
Инверзо Коньети-Фьеминуто (Торино)
Географиясе
Инверзо Коньети-Фьеминуто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Макиес (Вашингтон)
Макиес  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Макиес халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14089) 1997 JC14
(14089) 1997 JC14 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 8 маенда BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JC14» саналган.
Рогув (Кече Польша воеводалыгы)
Рогув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Таёжная (Васюган кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD135177
HD135177 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Строберри (Арканзас)
Строберри  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Патапавичы (Ляхавицкий районы)
Патапавичы  (Патапавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кастельно-де-Медок
Кастельно-де-Медок — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Аккошлар (җыр)
Аккошлар — татар композиторы Фасил Әхмәтов тарафыннан Равил Фәйзуллин сүзләренә язылган җыр.
Тарих
Әсәр беренче тапкыр 1973 елда Татарстан китап нәшриятында бастырыла. 1980 елда Рафаэль Сәхабиев башкаруында Мәскәүдәге "Мелодия" фирмасында пластинкага языла. Соңрак Таһир Якупов, Зилә Сөнгәтуллина, Зәки Мәхмүтов, Зөләйха Хисмәтуллина һ.б. җырчылар тарафыннан башкарыла. Әсәр шулай ук Вафирә Гыйззәтуллина тарафыннан Вячеслав Мещерин җитәкчелендәге Электр музыка уен кораллары ансамбленә кушылып башкарыла.
Җырның музыкасы 1976 елгы Фасил Әхмәтовның беренче Симфониясенең икенче кисәгендә инструменталь рәвештә кулланыла.
Валор
Валор — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ирупи
Ирупи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Заставек
Заставек — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лавонкур
Лавонкур (Lavoncourt) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,55 км².
Кугу-Юмо
Кугу́-Ю́мо (Кугу Юмо яки Олы Тәңре; Кугу — бөек, олы, зур, Юмо — Тәңре; Кого Йымы) — мари пантеонының иң югары илаһы.
Тасвирлама
Өске дөнья (ул, кайбер фаразлаулар буенча, җиде кат күктән тора) аллалар, иң беренче чиратта, Галәмне барлыкка китергән һәм бөтен күк-җир илаһлары өстеннән кадыйр Олы Тәңре (Кугу-Юмо) яши торган урын дип санала.
Помряскино
Помряскино — Башкортстанның Стәрлетамак районында урнашкан авыл.
Кугу-Юмо
Тасвирлама
Соңрак бу сүз "олы тәңре" мәгънәсендә кулланыла башлаган: юмынкÿй — корбан китерү урыны (сүзгә-сүз тәрҗемәсе — Тәңре ташы), юмынпундаш — күк капусы.
Помряскино
Почта индексы — 453141, — 80249804002.
Кугу-Юмо
Тасвирлама
Мариларда да, мордвада да Юмо җиде кат күктә "тимер койма" артында тора, ул урынга беркем дә үтеп керә алмый дип санала.
Помряскино
Демография
Халык саны динамикасы:
Кугу-Юмо
Тасвирлама
Кайбер инанулар буенча, яшенле яңгыр яуганда Юмо күктән җиргә ташлар ыргыта. Ул күк буйлап утсыман атлар җигелгән зур арбага утырып йөри, дип фаразлана.
Күн (мәгънәләр)
Күн — күп мәгънәле сүз.
Кугу-Юмо
Риваятьләр
''Риваятьләрнең берсендә үз хезмәте өчен беркайчан да хак алмаган тимерче үлгәч Юмо каршына килеп ирешә, Тәңре аңа бу риясызлыгы өчен теләсә нинди үтенечен канәгатьләндерергә вәгъдә итә. Тимерче Юмоның алтын тәхетендә бераз утырып торырга рөхсәт сорый. Шулай итеп, ул кешеләрнең бөтен бозык гамәлләрен күреп шакката һәм тәхеттән егылып төшә. Юмо аны яңадан җиргә кайтара.'' (моңа охшаш сюжет көнчыгыш славяннарның апокрифик риваятьләрендә дә бар).
Башка инанулар буенча, Юмо "куго тумо" дип аталган биниһая зур имән агачында утыра. Моңа охшаш риваять мордвада да бар: олы тәңре Чам-паз Дөнья агачында утыз ел йоклый һәм уң аягы тәмам оегач кына уяна. Яшенле болытларда явыз рухны куа-куа, Юмо аңарга ташлар һәм уксыман яшен ("сөяк очлы уклар") ата. Юмоның алтын бүреге бөтен галәмнәрне яктырта, Биниһая олы чүкеч ярдәмендә ул күк ташыннан очкыннар чага һәм шул рәвешчә изге рухлар барлыкка китерә. Соңрак Юмо мул тормышлы җир биләүчегә әверелә, аның бай хуҗалыгы һәм ишле мал-туары була. Ул иртәдән кичкә кадәр армый-талмый эшли һәм улы белән кызыннан да шуны таләп итә. Өске дөньядагы кайбер объектларның олы тәңре образына турыдан-туры кагылышы бар, мәсәлән: юмын шулдыр — Юмо канатлары; юмын кудо — Юмо торагы; юмын тул — Юмо уты; юмын кудо пече — Юмо торагы тирәсендәге койма; юмын ушкал — Юмо сыеры (терлеге), юмын лӱҥгалтыш — күктәге тишектән аллалар тарафыннан аска төшерелгән таган. Мариларның дөнья яралтылу турындагы мифларында бик борынгы праурал мотивлары да бар: Дөнья океаны өстенә үрдәк очып килә һәм ике күкәй сала. Күкәйләрдән ата үрдәк рәвешенә кергән Юмо һәм Йын (икенче исеме — Керемет) чыга. Үрдәкләр, алмаш-тилмәш океан төбенә чумып, өскә лай чыгаралар: шулай итеп, җир барлыкка килә. Әмма Керемет лайның бер өлешен томшыгында яшереп калдыра, соңыннан ул аларны җир йөзенә кикереп чыгарып, таулар барлыкка китерә. Җирдә Кугу-Юмо кешеләрне һәм хайваннарны, җир йөзендәге барлык нәрсәләрне өреп яралта, аларга язмыш насыйп итә. Ә Йын исә бу яралтуга каршылык күрсәтә. Кугу-Юмо кешегә җан өрер алдыннан күккә күтәрелгәндә кеше гәүдәсенә сакчы итеп әле тиресе-йоны да булмаган этне калдыра. Керемет исә, форсаттан файдаланып, этне тун бүләк итеп алдалый һәм кеше гәүдәсен нәҗесләп әфсен-төфсен укый. Моның өчен Кугу-Юмо этне каргый, ә Кереметне мәңгелеккә җир астына сөрә һәм җәһәннәмдә бикләп куя. Кугу-Юмо нәҗесләнгән кеше гәүдәсенең эчен тышка чыгарып чистартырга мәҗбүр була. Шул сәбәпле кеше төрле чирләргә дучар ителгән һәм гөнаһ кылуга һәвәс бер зат булып кала.
Игнатьево
Игна́тьево —.
Помряскино
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 295 кешенең яшәве мәгълүм.
Пажень
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Запиваловы (Шабалино районы)
Запиваловы (Запиваловы) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Черногория
Көнбатышта Хорватия, төньяк-көнбатышта Босна һәм Һерцеговина, төньяк-көнчыгышта Сербия белән, көнчыгышта Косово, көньяк-көнчыгышта исә Албания белән чиктәш.
Дин
2003 елда халык исәбен алганда конфессиональ билгеләнеш турында да пункт кертелгән. Аның нәтиҗәләре буенча, ил халкы тоткан дине буенча түбәндәгечә бүленгән :
6 003 кеше (0,97 %) бер нинди дә дин тотмавын белдергән, 2 424 кеше (0,39 %) үзен агностик дип атаган, 13 867 кеше (2,24 %) җавап бирүдән баш тарткан.
Шашова
Шашова — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(14090) 1997 MS3
(14090) 1997 MS3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 28 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 MS3» саналган.
Вольбромув
Вольбромув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юкарыканара (Кофчаз)
Юкарыканара (Yukarıkanara) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кофчаз илчесенә караган бер авыл (köy).
(6777) Балакирев
(6777) Балакирев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Инвернале (Мачерата)
Инвернале — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Инвернале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Заставки (Люблин воеводалыгы)
Заставки  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валье-дель-Салаби
Валье-дель-Салаби — Испаниянең Гранада провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маккенна (Вашингтон)
Географиясе
Маккенна халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корнашница
Корнашница — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ямская елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Родаки
Родаки — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Патрыки
Патрыки (Патрыкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кастетс-ан-Дорт
Кастетс-ан-Дорт — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Ермаковски
Ермаковский (Ермаковский) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тура шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Ла-Вуавр (Югары Сона)
Ла-Вуавр (La Voivre) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,87 км².
Ольнуа (Вогез)
Ольнуа — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
(14091) 1997 MQ4
(14091) 1997 MQ4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 28 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 MQ4» саналган.
Пажень-Янувек
Пажень-Янувек — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Исара
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ясавэй-Яха (Се-Яха кушылдыгы)
Ясавэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 11 елгасының сул ярыннан км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 163 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чебачья (Васюган кушылдыгы)
Чебачья — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Васюган елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Көклүҗе (Тузлукчу)
Көклүҗе (Köklüce) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Тузлукчу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дартс
300px|thumb|Дартс уены өчен мишень һәм дротик Дартс (darts - дротиклар, яки кыска саплы сөңгеләр, уклар) — стенага эленгән махсус түгәрәк мишеньгә дротиклар ату хас булган уен, дөресрәге уеннар төркеме. Элегрәк мишеньнәр һәм дротиклар төрле булса, хәзерге заманда дартс уены стандартлаштырылган, кагыйдәләре һәм мишене билгеләнгән. Дартс буенча төрле халыкара ярышлар уздырыла, аны үстерүдә төрле оешмалар, федерацияләр эшли, шулай итеп уен бары тик күңел ачу чарасыннан тулы хокуклы спорт төренә әверелә. Дартс — бик популяр уен төре. Аны бигрәк тә Бөек Британиядә, Нидерландларда, Скандинавия илләрендә һәм Америка Кушма Штатларында яратып уйныйлар. Дартс — Бөек Британия халкының милли уены. Уенның популяр булуының сәбәбләрен аңларга җиңел. Дартс бик мавыктыргыч. Уенның кагыйдәләре ансат, аны төрле яшьтәге, төрле физик хәләттәге кешеләр уйный ала. Уен махсус кием һәм урын таләп итми. Уенның инвентаре, гадәттә, чыдам, озакка җитә һәм әллә ни кыйбат түгел. Ниһаять, дартс — менә дигән буш вакытны уздыру һәм кәеф күтәрү чарасы. Англиядә дартсны «дуслар уены, дуслар арасындагы уен, дуслар табырга булышучы уен» дип атыйлар.
Барлыкка килүе
Уенның кайда һәм ничек барлыкка килүе төгәл билгеле түгел. Дартс Британия утрауларында барлыкка килгән дип санау киң таралган. Шулай ук башка фикерләр дә бар.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Авылның икенче башында-көнчыгыш якта күрше Калмаш авылына ярты чакрым ераклыкта Шәбез елгасы куенына сыенып Ишан хәзрәт зираты урнашкан. Аның тирә-ягында йөзьяшәр наратлар үсеп утыра. Шуларны турында Фәрхикамал әби менә нәрсәләр сөйләгән:
Дартс
Puff and Dart
Кайбер авторлар «Сулыш чыгару һәм дротик» уены вакыт белән хәзерге заман дартска әверелгән дип исәплиләр. Тик моңа ышандырырлык дәлилләр юк. XX гасырның 20-30 елларда уен бөтенләй юкка чыга.
Ишан хәзрәт наратлыгы
-Элек Шзбезнең аръягында да урамнар бар иде. Ә безнең урам Ишан хәзрәт зиаратына ук терәлгән иде. Авыл зур иде. Таралып бетте шул. Күпләр җир өчен дип башкорт якларына күчкәннәр.Агыйделнең теге ягындагы Ногай авылына, Илеш районының Яркәй һәм Исәнбай авылларына карачлылар нигез салган. Күрше Татар Суксуына да иң башлап безнекеләр барып төпләнгәннәр. Шәфыйкъ бабагыз күп эйберләр турында сөйли иде мәрхүм.
Дартс
Дартс — солдатлар уены
Уенның солдатлар арасында барлыкка килгән дигән версия дә бар. Солдатлар буш вакытларында кыска уклар ыргытып ярышканнар. Дартс уены өчен мишеньнәр беренче мәлне агачтан булган (кисмәк төбе, аркылы агач кисеме һ.б.). Кипкән агач, әлбәттә, ярыла һәм мишеньне секторларга бүлә.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Без туганда бабабыз юк иде инде. Аың турысында нәсел-нәсәбебез, аларның шөгыльләре, холык-фигыльләре турында Фәрхикамал әбиебездән ишетеп үстек.
Дартс
Дартс — француз уены
Патрик Чэплинның (Patrick Chaplin) «Дартс Англиядә 1900-1939» («Darts in England 1900-1939») китабында, абруйлы чыганакларга таянып, дартс уенының ярминкәләрдә барлыкка килгәне раслана. Бүләкләрнең отуын авырайтыр өчен ярминкәләрдәге мишень нумерланган секторларга бүленгән була.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Әбиебез тумышы белән күрше Татар Суксуыннан. Туганнары тәрбиясендә үскән ятим кызны, унҗидесе тулгач Шәфыйкъ бабайга – кырык яшьлек тол иргә кияүгә биргәннәр. Бабайның беренче хатыны ниндидер авырудан дөнья куйган. Әбекәй килен булып төшкәндә, бабайның олы кызы белән бер яшьтә булган. Бу никахтан тагын дүрт бала туган. Әбиебез үзе дә яшьли  тол калган. Бабайны ул иң җылы хисләр һәм зур хөрмәт белән искә ала.
HD135182
HD135182 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Бабай тирә-якта дан тоткан тимерчеләр нәселеннән булган. Кызганычка каршы, мин әти ягыннан да, әни ягыннан да тулы нәсел шәҗәрәбезне белмим. Әбекәй сөйләве буенча, безнең тимерчеләр нәселенең башында Хафиз бабай торган. Аннан Газиз бабай, аның улы Шәфыйкъ бабай, аннан соң- Долмаган Шәфыйкъ улы, ә мин- Долмаган улы булам. Менә шушы безнең нәсел агачы.
Фәрхикамал әби сөйләве буенча, Шәфыйкъ бабай тимерчелек эшендә остазларын-әтисе белән бабасын да уздырып җибәрә. Аның үз тимерчелеге булган. Тимер чүкетергә дип Минзәләдән үк килгәннәр. Җәй көне алачык каршына бихисап булып ат арбалары тезелгән. Ат дагалауда бабайга тиң оста тирә-якта булмаган.
Талл (Арканзас)
Талл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Безнең авыл халкы язылмаган бер кагыйдәгә буйсынып яшәде: Ишан хәзрәт зиаратын һәм наратлыкны берәү дә таптамады. Бу җирне авылдашларым изге итеп саклады. Җәй көне монда җиләк ишелеп уңа иде, әмма беоәү дә аны өзеп авызына капмады Көчле җилдән яки авыр кардан сынган нарат ботакларын да ягарга була, әмма берәү дә аларны күтәреп кайтмады. Алай гынамы соң, самовар кайнату өчен нарат күркәләрен дә җыймадык. Изге җиргә изге караш иде.
Дартс
Дартс — француз уены
Патрик Чэплин милли инглиз уены дартсның чыгышы белән Франциядән булуын ачыклый. Ярминкә аттракционы булган дартс уены Франциянең Юра төбәгеннән кайта, тик шуны әйтергә кирәк, уенны башкачарак уйный башлыйлар. Франциядә бүгенге көннәрдә дә дартска охшаган ике уен бар: явелот (Javelot — дротик) һәм флечетлар (Flechettes — кыска уклар) уеннары.
HD135182
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Александр Полосухин
Александр Полосухин ( 6 (19) октябрь, 1901 ел - 4 сентябрь, 1965 ел ) - Совет физиологы, Казакъ ССРның Фәннәр академиясе академигы (1954 ), Казакъстанның атказанган фән эшлеклесе (1944 ).
Дартс
Мишень
thumb|right|265px|Дартс мишене Дартс мишене — дротиклар ыргытыр өчен санлы секторларга бүленгән түгәрәк.
Александр Полосухин
Биография
Пермь университетының медицина факультетында белем ала, шунда ук 1932 елда анда аспирантураны тәмамлый.
Дартс
Мишень
Егерме радиаль секторга 1 дән 20 гә кадәр саннар бирелгән.
Александр Полосухин
Биография
1933 - 1937 елларда Свердловск медицина институты кафедрасында эшли.
Дартс
Мишень
Мишень үзәгендәге түгәрәк «Булл-ай» (bull’s eye — үгез күзе) дип атала. Аны кыскача «Булл» дип кенә дә йөртәләр. Ул 50 санын йөртә.
Александр Полосухин
Биография
1937-1938 елларда Сочи медицина институтында кафедра  мөдире булып эшли. 1938 елдан алып, Алма-Атадагы Казакъ медицина институтының физиология кафедрасы мөдире. 1944 елдан Казакъ ССР Фәннәр академиясе физиология институты директоры.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Агачлыкта уналты нарат үсә иде шикелле. Бәлки унбиш булгандыр. Кызганычка каршы, Галиҗанәб Вакыт баш миендәге сызыкларны тигезли шул! Колачка сыймастай юан, зур наратлар иде алар. Кәүсәләрен капалаган кайрылары сап-сары гәрәбә шикелле. Карандаш кебек төп-төз булып, биек булып үскәннәр. Агачның нәкъ очындагы ылыслары наратларны ыспай чалма ураган картка охшатканнар.
Дартс
Мишень
Эчке тар боҗра сектор санын өчкә тапкырлый һәм «требл» дип атала.
Александр Полосухин
Биография
1955- 1965елларда Казакъ ССР Фәннәр академиясенең вице-президенты.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Наратлыкның төньягында кеше биеклегендәге соры таш тора. Мин аңа якынрак киләм. Каралып беткән, җиргә якын өлешен мүк сарган. Ташның дүрт ягына да гарәп язуы белән нидер язылган.
Александр Полосухин
Биография
1965 елның 4 сентябрендә вафат була. Алма-Ата шәһәренең Үзәк зиратында җирләнгән.
Амбой (Иллинойс)
Амбой  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Александр Полосухин
Төп фәнни хезмәтләре
Мактаулы имеинәре һәм бүләкләре Казакъстан ССРның атказанган фән эшлеклесе «Хөрмәт Билгесе» ордены Хезмәт Кызыл Байрагы ордены Ленин ордены
Амбой (Иллинойс)
Тарихы
Амбой шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эшебург
Эшебург (Escheburg) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Илле икенче елның декабрендә безнең гаилә туган җиргә тоташкан меңьеллык тамырларын кисеп, Удмуртиянең элек купецлары белән дан тоткан Сарапул шәһәренә күченеп китәргә мәҗбүр булды. Чана бавын тартып, Татар Суксуына таба атладык. Юлыбыз калкулыктан түбәнгә китте. Шатлык һәм кайгыларга чорналган тормышыбыз һәм шул тормышның шаһиты- Ишан хәзрәт наратлыгы калкулык артында калдылар.
Илле өченче елның язында беренче параход белән туган авылыма кайтып төштем. Елга буйлап балачак эзләрен уйлап бара торгач, Ишан хәзрәт зиаратына килеп чыгыумны сизми дә калдым. “Исәнме, билгесез изге Ишан хзрәт. Авыр туфрагың җиңел булып җаның җәннәттә булсын. Амин!”
Елга аръярында имән урманы, арырак, Шәбез елгасының борылып-сырылып аккан урынында Югары Карач һәм  Яңа Кормаш авыллары күренә. Каршымда әби-бабайларым җирләнгән зиарат.
Туган җирем белән икенче тапкыр хушлашуым булды бу.
Ул заманнан соң күп сулар акты. Гаилә коргач тагын туган туган авылыма кайттым. Өйләр азайган. Куш наратның берсе корып, икенчесе ятим калган.
Бу юлы мин авылым белән озакка аерылдым. Дистә еллар буе читтә йөрдем, язмыш мине Русия империясенең бер ягыннын икече ягына ташлады. Туган авылымны өзелеп сагындым. Узып баручы егерменче гасырның кояшлы июнь көне. Мин туган авылыма кайтып киләм.
Бу юлы мине дүрт хуҗалыктан троган авыл каршылады. Элеккеге хуҗаларның хатирәсе булып калган агачларга карап, Ишан хәзрәт зиаратына кадәр сузылган урамыбызны күз алдыма китерәм.
Менә Ишан хәзрәт наратлыгы. Әллә ни үзгәрмәгән кебек. Әмма беренче карашка  гына шулай икән.
Наратлыкка керәм. Унөч агач та исән,баһадирлардай утыралар. Чалмаларының шаулавы мине икенче дөньяга алып китә.
Кабер өстенә карасам, ни күрим, таш юкка чыккан. Якынрак килдем. Биек үлән арасында таш кисәге аунап ята.
Дартс
Мишень
Тышкы тар боҗра сектор санын икегә тапкырлый һәм «дабл» дип атала.
Мишеньнәрнең тимерчыбыклары секторларны аера һәм формасы буенча төрле була:
Мишень зурлыклары
Стандарт мишеньнең зурлыклары:
Ярышларга әзерләнгәндә бераз башка зурлыклы мишеньнәр дә кулланалар. Аларның боҗралары тарырак, шулай итеп эләгү дә авырырак.
Мишеньне урнаштыру
Мишень үзәгеннән идәнгә кадәр ара 1,73 метр (5 фут, 8 дюйм) булырга тиеш. Уенчылар мишеньнән 2,73 м ераклыкта басалар. Ул урын 610 мм озынлыктагы һәм 38 мм биеклектәге брусок белән чикләнгән.
Дартс мишене тарихы
thumb|right|200px|Лондон киң бишле мишене (London Wide Five Dartboard Беренче дөнья сугышына кадәр мишеньнәрне тактадан (гадәттә, карама агачыннан) ясый торган булганнар. Тишекләре томалансын өчен аларны еш суга батыра торган булганнар.
Безнең заманда мишеньнәрне, гадәттә, сизаль дип аталган агава җепселләреннән ясыйлар. Сизальдән ясалган мишеньнәр беренче тапкыр1932 елда чыга. Чыганакларга бай булганга мишеньнәрнең төп җитештерү урыннары булып Кытай һәм Кения тора. Мишеньнәрне шулай ук полимерлардан, кәгазьдән, төрле тукымалардан да ясыйлар.
Саннар тәртибе
thumb|right|200px|Йоркшир мишене Мишеньне радиаль санлы секторларга бүлүнең килеп чыгышы төгәл билгеле түгел. Иң ышандырырлык теория: дартс — ярминкәләрдә күңел ачу чарасы буларак барлыкка килгән һәм уйнаучыларга җиңеп приз алуы җиңел булмасын өчен мишеньне секторларга бүлгәннәр.
Саннар тәртибенә килгәндә исә, хәзерге заман саннар тәртибе турында мәгълүмат беренче тапкыр 1916 елда гына басып чыга. Моңа кадәр секторга бүленгән мишеньнәр булган, тик алар саннар, яки аларның тәртибе белән аерылганнар. Мәсәлән, Лондон бишле мишене (The Fives Board).
Ишан хәзрәт наратлыгы
Бу әшәкелектән һушыма килә алмыйча торуымны күргән энеләрем сөйләп бирделәр: Ишан хәзрәт каберен ниндидер бәндәләр хәзинә эзләп, ике тапкыр актарганнар.
Дартс
Саннар тәртибе
Хәзерге стандарт мишене буенча саннар тәртибен 1896 елда Ланкаширда яшәүче балта остасы Брайан Гамлин билгеләгән дип санала. Тик дартс уенын бөтен яклап өйрәнгән Патрик Чэплин чынбарлыкта Брайан Гамлинның яшәгәнлегенә бернинди дә таныклаучы факт тапмаган. Паб уеннарын җентекләп өйрәнүче Артур Тэйлор (Artur Taylor) шулай ук бу теорияне кабул итми.
Ишан хәзрәт наратлыгы
Уйланып озак басып тордым. Әгәр ташны төзәтеп, язуларын берәрсенә укытсаң, Ишан хәзрәтнең кемлеген ачыклап булыр иде. Таш ватыкларын җыеп, чистартырга тотындык. Хәрефләр ачылды. Фотоаппаратка төшердем.
Фоторәсемнәрне ясатып алдым. Озак та үтмәде, миңа Россиянең баш мөфтие Тәлгать  Сафи улы Таҗетдин белән очрашу насыйп булды. Мин аңа фоторәсемнәрне күрсәттем. Тәлгать хәзрзт таштагы язуларны укып бирде. Таш кырыйларына Коръән сүрәләре, гарәпчә шигырь язылган.Алгы ягында язуда болай диелгән: “ Ишан хәзрәт Ягъфәр Сабучы. Хиҗри буенча 1250 елда җирләнгән”. Менә син кем икән, кадерле авылдашым! Ягъфәр Сабучының безнең календарь буенча 1838 елда вафат булганлыгын исәпләп чыгардым. Авылыбыз тарихы әнә нинди заманаларга ук барып тоташа.