cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Герли (Висконсин)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ğälämi oçışlar belän idärä itü üzäge (Korolöv)
Ğälämi oçışlar belän idärä itü üzäge yäki Federal' Ğälämi Agentlığı (Roskosmos) oçışlar belän idärä itü üzäge (rusça Центр управления полетами) - Mäskäw ölkäse Korolöv şähäre Bogomolov uramında urnaşqan Rusiä Federal' Ğälämi Agentlığınıñ iñ zur fänni-tikşerenü üzäge, ğälämi oçışlar belän idärä itü üzäge. Energiä korporatsiäse eşxanäse yanında urnaşqan.
1960-1964 yıldan Ğälämi oçışlar belän idärä itü Üzäge tarixı başlana.
Törle ğälämi apparatlar, pilotlı orbital' stantsiälär, Cir yasalma iärçennäre belän idärä itüne tä'min itä, şulay uq fänni tikşerenülär alıp bara.
Sıltamalar
Törkem:Галәми корабларTörkem:КосмосTörkem:Халыкара галәми станцияTörkem:Галәми очышлар белән идарә итү үзәкләре
Вежбиця (гмина Лисневичи)
Вежбиця  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тубилья-дель-Лаго
Тубилья-дель-Лаго — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ёлки
Ёлки (Ёлкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Тубилья-дель-Лаго
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ёлки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Секелаз (коммуна)
Секелаз — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Равил Исмәгыйлев
Равил Исмәгыйлев (Равил Барил улы Исмәгыйлев,, — , ) — монументаль-бизәү һәм гамәли сәнгать рәссамы, Рәссамнар берлеге әгъзасы (1977). Әсәрләре Пермь сынлы сәнгать галереясендә, Чусавай әдәбият музеендә, хосусый коллекцияләрендә саклана.
Ленкавиця (Силезия воеводалыгы)
Ленкавиця  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Түнтәр районы
СССР да Колхозлар төзегәндә идарә итү җиңелрәк булсын өчен кантоннарны бүлгәләп районнар төзиләр. Түнтәр районы 1930 елның 10 августында төзелгән. 1932 елның 2 март указы белән Түнтәр районы Балтач районы дип үзгәртелгән
Район үзәге итеп Түнтәр авылын сайлап алуның нигезе
Революциягә кадәр хәзерге Балтач районына кергән авылларның бер өлеше Казан губернасына, Шушма елгасыннан башлап, төньяктарак булган авыллар Вятка губернасына (Малмыж өязенә) кергән.
Революциягә кадәр Түнтәр авылы Татарстанның төньягында урнашкан муллалар хәзерли торган мәдрәсәсе (училищесы) белән дан тоткан авыл. Ул Балтач төбәгенең географик үзәге һәм бер үк вакытта мәгърифәт үзәге дә булган.
Арча кантоны чорында1924 елда ике урында: Арчада (хәзерге 1 санлы мәктәп) һәм Түнтәрдә Икенче баскыч (тугызьеллык) мәктәп ачыла. Аны тәмамлаучылар Казан университетының рабфагына кабул ителәләр. Түнтәрдә укырга бөтен Балтач төбәгеннән һәм Арча төбәгенең төньяк авылларыннан укучылар туплана. Менә шушы сәбәпләр Әлеге районның үзәге итеп сайларга килешенгән.
Район үзәгенең Түнтәр авылында урнашуы
Колхозлар төзегәндә идарә итү җиңелрәк булсын өчен кантоннарны бүлгәләп районнар төзиләр. Түнтәр районы 1930 елның август аенда төзелә. Әлеге районга Балтач, Яңгул, Арбор волостларына караган авыллар керә. Волосьлар бетерелә. Район оешмалары Түнтәрдә барысы да байларның, муллаларның татып алынган биналарында урнаша. Аптека белән базарга гына урын табылмый.
26 августта ВКП(б)ның беренче район конференциясе үткәрелә. Анда 46 делегат катнашты. Конференция 17 кешедән район комитетын сайлый. Партия райкомының иң беренче составы: Гариф Усманов, Гыйниятулла Хәмидуллин, Әхияр Фәрдиев, Мәгъсүм Әхмәтҗанов, Заһидуллина, Анастасия Головьева (Чепья), Закир Галиев (Түнтәр) һ.б була, Сентябрь аенда Түнтәр авылында Советларның беренче район съезды була. Ул оештыру мәсьәләләрен карый. Съездны үткәрергә аңа кадәр кантон башкарма комитеты председателе булып эшләгән Габдулла Хәкимов килә. Соңрак ул Татарстан Үзәк башкарма комитеты секретаре, Татарстан халык комиссарлары Советы председателе урынбасары булып эшли...
Түнтәр авылы ни өчен район үзәге булып калмаган?
Җитәкчеләргә авылның урнашуы ошамый. Урамнар тар, бормалы. Зур елгасы юк, инеш кенә. Иң авыры юллар. Ул чорда Балтач-Чепья юлы булмый. Арча-Карадуган-Көшкәтбаш-Түнтәр-Арбор-Шода төп трасса санала. Бу трассада Көшкәтбаштан Түнтәргә күтәрелә торган биек тау зур комачау булып тора. Тауның бик текә булуы киләчәктә машиналар йөрешенә зур кыенлык тудырачагы фаразлана. 1931 елда ук район үзәген Балтачка күчерү турында югарыдан рөхсәт алына. 1931 елда Түнтәрдәге оешмалар урнашкан агач биналарның барысын да Балтачка ташып бетерәләр. Түнтәрдә бары тик Ишми ишан хуҗалыгында урнашкан май заводы гына кала. 1938 елда Чепья районы төзелгәч, ул Чепья районыныкы санала. 1932 елда Балтач-Чепья маршрутында проектланып, аңа таш юл салына башлый.
Районда төзелгән оешма җитәкчеләренең төп бурычы
Район төзелгәч, район оешмаларының җитәкчеләре барысы да авылларга колхоз оештыручы җаваплы кеше - уполномоченныйлар буларак, авылларга беркетелә. Айлар буе алар шул авылларда яшиләр. Гаиләләре, җитәкче буларак оешмалары янына кайткалап кына китәләр. Балтач төбәгендә беренче булып Түнтәрдә 1926 елда ук “Кызыл сабанчы” исемле машинный ширкәт төзелә. Ширкәткә дәүләт уру-сугу машиналарын ссуда белән арзан бәягә кайтара. Бу ширкәт эшчәнлеге колхозларны  пропагандалый.
1929 елда Түнтәрдә беренчеләрдә булып “Үрнәк” колхозы оештырыла. Бу эшкә Казаннан Таткомуниверситеты студенты Исхаков Фатыйх җибәрелә. Фатыйх Муса Җәлилнең якташы һәм якын дусты була. Түнтәр мәктәбендә укыта һәм республика җитәкчеләре бклән элемтәгә кереп 1930 елның җәендә “Үрнәк” колхозына районның беренче тракторы “Фордзонны” кайтаруга ирешә. Вакыйганың шактый кызыклы тарихы бар. Ф.Исхаков Түнтәрдән киткәч, Казанда җитәкче постларда эшли, Бөек Ватан сугышында катнаша. Ахыргы тормышын Лаеш районы Атабай авылында яши.
Яңа Богалыш
Яңа Бугалыш (Новый Бугалыш) — Свердловск өлкәсенең Кызылъяр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Ред-Гилл (Көньяк Каролина)
Ред-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ред-Гилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Яңа Богалыш
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (95%).
Со-Брена
Со-Брена (Sault-Brénaz) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29.08 км².
Мйончинек (Мазовия воеводалыгы)
Мйончинек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Загае-Смроковски
Загае-Смроковски — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Кыпчак (Әлшәй районы)
Яңа Кыпчак — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 778 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 452114, ОКАТО коды — 80202831001.
Демография
Халык саны динамикасы:
Аррою-ду-Сал
Аррою-ду-Сал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Таҗикстан татарлары
Таҗикстан татарлары — Таҗикстанда яшәүче милли азчылык.
2010 елгы җанисәп буенча Таҗикстанда 6 512 татар яши, шул исәптән 17 себер татары.
Таҗикстан татарларының күпчелегенең туган теле булып татар теле тора (61,4%). Калганнарының исә рус (26,2%), таҗик (7,3%) һ.б. телләр.
Верхняя Инегень
Верхняя Инегень — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стужыца (Магилёвский районы)
Стужыца  (Стужыца ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сабинив
Сабинив — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(13140) Shinchukai
(13140) Shinchukai — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 4 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VW2» саналган.
Җардино (Бреша)
Җардино — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җардино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(5927) 1938 HA
Тарихы
1938 елның 19 апрелендә W. Dieckvoss тарафыннан Гамбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 HA» саналган.
Татарларның дөнья буенча таралышы
Татарларның иң зур өлеше яшәгән ил — Россия. 2010 елгы җанисәбе буенча, Россия Федерациясе татарлары не тәшкил итә, башка илләрдә исә төрле чыганаклар буенча татарлар саны нан башлап, га кадәр.
Татар халкының байтак өлеше элеккеге союздаш республикаларның барысында да, хәзергечә әйтсәк, якын чит илләрдә яши. Бигрәк тә Үзбәкстанда татарлар күп —, Казакъстанда —  , Украинада —  милләттәшебез көн күрә. Бу белешмәләргә Кырым татарлары керми. Соңгы елларда алар Урта Азия республикаларыннан, ягъни 1944 елда сөрелгән урыннарыннан, үзләренең тарихи туган илләренә — Кырымга кайта башладылар. Ә Кырым бүген Россия составына керә.
Татарлар ерак чит илләрдән Төркиядә, Румыниядә, Польшада, Кытайда, АКШ-да, Финляндиядә, Австралиядә, Япониядә, кайбер гарәп илләрендә, хәтта Латин Америкасында да яшиләр. Аларның төгәл саны билгеле түгел, алай да нән алып гә кадәр булырга мөмкин дип исәплиләр (кайбер белешмәләргә караганда, Төркиядә бик күп Кырым татары тора. Алар анда 1783 елда Кырым ханлыгы басып алынганнан соң төрле чорларда күченеп киткәннәр һәм хәзер инде шактый өлеше төрекләшеп тә беткән). Чит илләрдәге татарлар, үз телләрен һәм мәдәниятләрен саклап, аерым җәмгыятьләр булып гомер итәләр. Алар төрле илләрдәге татар җәмгыятьләре, ә соңгы елларда элеккеге ССРБ-дагы, бигрәк тә хәзерге Татарстандагы милләттәшләре белән тыгыз элемтәдә торалар.
Шулай итеп, татарлар элекке Союз киңлекләренә генә түгел, ә җир шарының барлык континентларына да диярлек таралып утырганнар. Шул сәбәпле татар милләтен аерымланып, чәчелеп яшәүче халыклар төренә кертәләр. Мондый билгеләмә нигездә ерак чит илләрдәге һәм беркадәр дәрәҗәдә якын чит илләрдәге төркемнәргә карый. Бу илләрдәге татар халкы анда диаспора тәшкил итә (грек сүзе «диаспора» халыкның шактый зур өлешенең үзенең төп туган иленнән читтә, башка дәүләттә яшәвен аңлата).
Лена (Киров өлкәсе)
Лена (Лена) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Салабайкасы
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 176 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (104%) алып тора.
Лесняки (Бендзинский повяты)
Лесняки  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Фретт-сюр-Сен
Ла-Фретт-сюр-Сен — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Курчак (уен)
Курчак — татар балалар драма уены.
I вариант
Курчак алучы, курчак сатучы сайланып куела. Калганнары «курчаклар» булып бер сафка тезеләләр. Курчак сатучы курчакларга, «Ленинградский», «Казанский» курчаклар һ. б. дип, исемнәр кушып чыга.
Сатып алучы килә һәм курчакларны берәм-берәм «ачкыч белән борып» карый. Кайсы курчакны борса, шул берәр һөнәр күрсәтә: я җырлый, я бии, я шигырь сөйли, гимнастик күнегүләр ясый. Алучы шулай барлык курчакларны да карйп чыга. Иң ошаганын үзе белән өенә алып китә. Өенә кертә дә, ишеген бикләргә онытып, чыгып китә. Теге курчак качып кире кибеткә килә. Сатып алучы өенә әйләнеп кайтса, курчак юк. Ул кире сатучы янына килеп:
— Курчагым чыгып киткән, монда килмәдеме? — дип сорый.
— Юк, — ди сатучы.
— Әнә ич...
Сатып алучы курчакны таный. Ачкыч белән «борып» карый, әмма курчак элекке фигураны ясамый. Сатып алучы гаҗәпләнә. Ул яңадан тагын да кыйммәткәрәк курчак алып кайтырга мәҗбүр була. Уен шул рәвешчә дәвам итә.
Ешилхисар (Буланҗак)
Ешилхисар (Yeşilhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл (köy).
Курчак (уен)
II вариант
Бер бала сатучы, ә бер бала алучы була. Калган балалар курчаклар була һәм бер рәткә тезелеп басалар. Сатучы курчакларның һәрберсен кулыннан тотып әйләндереп җибәрә. Бала нинди торышта туктап калса, шул торышын уен ахырына кадәр саклый. Сатучы аңа исем куша, бәясен әйтә һәм һөнәрен билгели. Мәсәлән: «Син Казанский курчак, хакың — ун сум, һөнәрең — бию», — ди. Сатучы шул рәвешле бөтен курчакларны да йөреп чыга. Менә алучы килә һәм ишек кага:
— Тук-тук!
— Кем бар? — дип сорый сатучы.
— Мин, Гөлфия (бала үз исемен әйтә).
— Нәрсә кирәк?
— Курчак, — ди алучы һәм үзенә ошаган берәр курчакны сайлап ала. Аның исемен, бәясен сораша. Болар үзара килешәләр. Мәсәлән, курчак ун сум булса, алучы сатучының кулына ун тапкыр суга. Шуннан соң алынган курчак яңа хуҗасына үзенең һөнәрен күрсәтә. Шуннан соң алучы курчакны өенә алып кайта. Ул башка курчакларны да шулай берәм-берәм алып кайтып бетерә. Уен курчаклар алынып беткәнче дәвам итә.
Кемерчешме (Османгази)
Кемерчешме (Kemerçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аррою-дус-Ратус
Аррою-дус-Ратус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Умада
Умада — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Аррою-дус-Ратус
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Умада
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куаньер
Куаньер — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Синникоаре (Бистрица-Несеуд)
Синникоаре — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ельня (Ганцавицкий районы)
Ельня  (Ельня ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ганцавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Рәфикъ Каюмов
Рәфикъ Каюмов - актер. 1961 елның 2 августында ТАССРның Чирмешән районы Кара Чишмә авылында туган. Казан мәдәният һәм сәнгать институтын тәмамлаган. Чаллы дәүләт татар драма театрында эшли. Татарстан Республикасының атказанган артисты.
Вежбиця (Красницкий повяты)
Вежбиця  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ступляны
Ступляны (Ступляны ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Юкельберг
Юкельберг (Jückelberg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Идегәйнең Мәскәүгә явы (1408)
Идегәйнең Мәскәүгә явы - Алтын Урда бәкләрибәге Идегәй һәм Бөек Литва кенәзлеге арасындагы сугыш (1399-1416) кысаларында 1408 елда узган бәрелеш. Кайбер рус кенәзлекләре Алтын Урданы хыянәт итеп Литва ягында күчә, шуңа күрә татар бәкләрибәге Идегәй хыянәтчеләргә каршы яуга бара, нәтиҗәдә Мәскәү 3 атнага камап алына (Мәскәү Идегәйгә 3000 сум түли һәм камалыш алына), Мәскәү яны, Бөек Ростов, Түбән Новгород, Дмитров, Переславль Залесский, Коломна, Рязань талап яндырыла.
Юкельберг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Идегәйнең Мәскәүгә явы (1408)
Тарих
1395 елда Туктамыш хан Аксак Тимергә җиңелә,  Мәскәү Алтын Урдага ясак вакытлыча түләми башлый.
Мйончин-Малий
Мйончин-Малий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Идегәйнең Мәскәүгә явы (1408)
Тарих
1399 елда Алтын Урда бәкләрибәге Идегәй дәүләтнең куәтен торгызырга тырыша. 1399 елда ул Бурсыклы буендагы бәрелештә Литва кенәзе Витовтны тар-мар итә, шуннан Смоленск Урдага кайтарыла, ләкин 1404 елда Польша гаскәре ярдәмендә Витовт янә Смоленск шәһәрен ала.
Мйончин-Малий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Идегәйнең Мәскәүгә явы (1408)
Тарих
Идегәй булышкан рус кенәзе Василий көтмәгәндә Идегәй дошманы Литва кенәзе Ягайло ны яклаган һәм Смоленск Литва биләмәсе буларак таныган, бу ачык хыянәт булып чыккан һәм Идегәй Смоленск Литвага китмәссен өчен сатлыкҗан Василий Дмитрий улына каршы яуга барган.
Нәтиҗә
Ләкин Идегәйнең Литвага каршы сугышы тәмамланмый, киләсе бәрелеш Киев өчен була. Идегәй Алтын Урда йогынтысын торгызырга тырыша.
Деннегоцо
Деннегоцо — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Секелешень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Со-ле-Дюк
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.97 км².
Нойова-Яха
Нойова-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Монгаталянг-Яха елгасының сул ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Загаце (Кече Польша воеводалыгы)
Загаце — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хэнкок (округ, Миссисипи)
Хэнкок — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бей-Сент-Луис шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1812 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1235 км² тәшкил итә.
Аррою-ду-Тигри
Аррою-ду-Тигри — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Lyndon B. Johnson ğälämi üzäge
Lyndon B. Johnson ğälämi üzäge yäki Lindon Сonson (Dconson) isemendäge ğälämi üzäge (inglizçä The Lyndon B. Johnson Space Center, JSC) — agentlığınıñ pilotlı ğälämi qorablar eşkärtü, astronavtlarnı uqıtu häm kosmik oçışlar belän idärä itü üzäge.
nıñ ndağı şähäre yanında urnaşqan bu üzäk 100 binadan tora, 656 gektar bili. Üzäk 1963 yılda tözelgän, başta Manned Spacecraft Center dip yörtelgän.
1973 yılda Texas ştatında tuğan, AQŞ eks-prezidentı Lyndon B. Johnson xörmätenä atalğan.
Sıltamalar
Törkem:Галәми корабларTörkem:КосмосTörkem:Халыкара галәми станцияTörkem:АКШTörkem:Галәми очышлар белән идарә итү үзәкләре
Җардино (Мантова)
Җардино — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җардино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бай белән ялчы
Бай белән ялчы — татар балалар драма уены.
Уйнау тәртибе
Иң элек уйнаучылар шобага тотышалар. Иң очка чыкканы бай, иң аста калганы ялчы була. Шуннан уйнаучылар бер түгәрәк ясыйлар да кулларын тотышып торалар. Бай белән ялчының икесенең дә күзләрен бәйләп уртага кертәләр. Байның кулына җиңелчә генә ишкән сөлге бирәләр. Ялчыны бер читкәрәк куялар. Бай әйтә:
— Ялчы кайда, кил, ялчы,
Миңа эшкә ялланчы.
Ялчы:
— И бай абзый, бай абзый,
Кесәңдә акча бар, абзый,
Бушый алмыйм мин монда,
Кирәк булсам, кил монда,
— диюенә тиз генә урыныннан китә. Бай аны сугарга селтәнә. Әгәр дә ялчы оста кача белсә, бу уен бик кызык була. Кайвакыт бай белән ялчы кара-каршы килеп бәреләләр. Бай ялчыга ун мәртәбә сукса, байлыктан төшеп түгәрәккә керә. Элекке ялчы бай булып, үзенә ялчыны түгәрәктән сайлап ала. Уен шулай дәвам итә.
(13141) 1994 WW2
(13141) 1994 WW2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Карабашка (Тауда кушылдыгы)
Карабашка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тауда елгасының сул ярыннан 222 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 146 км.
(13141) 1994 WW2
Тарихы
1994 елның 30 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 WW2» саналган.
Карабашка (Тауда кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гиллсборо (Висконсин)
Гиллсборо  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ремберт (Көньяк Каролина)
Географиясе
Ремберт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5928) Пиндар
(5928) Пиндар — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 19 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SK1» саналган.
HD118551
HD118551 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ступяни
Ступяни (Ступяні ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ешилхисар (Никсар)
Ешилхисар (Yeşilhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Никсар илчесенә караган бер авыл (köy).
Лесьна (Живецкий повяты)
Лесьна  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Сен-сюр-Мер
Ла-Сен-сюр-Мер (Ла-Сен-сүр-Мер, La Seyne-sur-Mer, La Sanha de Mar) — Франциянең Проваңс-Әлп-Кот д'Азур төбәгендә урнашкан шәһәр. Халык саны — 64523 кеше (2013).
Сәгать кушагы
Халыкара стандарт буенча Ла-Сен-сүр-Мер Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать кушагында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Урбель-дель-Кастильо
Урбель-дель-Кастильо — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Шапель-ан-Вексен
Ла-Шапель-ан-Вексен — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Елянова
Елянова (Елянова ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Аррою-Тринта
Аррою-Тринта — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Саздице
Саздице — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Куржан
Куржан — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Верхяя Котанда
Верхяя Котанда — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кемикгериш (Аккуш)
Кемикгериш (Kemikgeriş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мирень (Польша)
Мирень  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Kwame Nkrumah
Frensis Nwia Kofi Kwame Nkrumah (inglizçä Francis Nwia Kofie Kwame Nkrumah; 1909-1972) - Ğana fälsäfäçese, cämäğät belgeçe, säyäsät belgeçe, bäysez Ğana berençe premyer-ministrı (1957-1960), berençe prezidentı (1960-1966). Feldmarşal (1965).
Tärcemäi xäle
Nkrumah Açimot köliätendä katolik missioner mäktäbendä belem alğan.
1935 yılda AQŞqa küçkäç, Linkoln häm Pensilvaniä universitetların tämamlağan.
1945 yılda Böyekbritaniädä belem ala.
1949 yılda Altın Yarğa qaytqaç Konvent Xalıq firqäsenä nigez sala.
1950-1951 yılda törmädä utıra.
1957 yılda Ğana üz bäysezlegen iğlan itä.
1960 yılda Nkrumah Ğana prezidentı bulıp saylana.
1964 yılda Nkrumah berfirqäle sistemanı kertä häm üzenne ğömerlek prezident itep iğlan itä.
1966 yılda Xanbalıqqa vizit belän barğaç Ğanada xärbi tüntäreleş bula häm Nkrumah prezident wazifasınnan töşerelä.
1972 yılda Romaniä başqalasında Buxarestta ülgän.
Вежбиця (Красноставский повяты)
Вежбиця  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ютценбах
Ютценбах (Jützenbach) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Сәпәш (Әлшәй районы)
Яңа Сәпәш — Башкортстанның Әлшәй районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 350 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 452136, ОКАТО коды — 80202819001.
Демография
Халык саны динамикасы:
Загожани
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Судзилы
Судзилы (Судзілы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Липатенки
Липатенки (Липатенки) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Джеддито
Джеддито — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джеддито халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13142) 1994 YM2
(13142) 1994 YM2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 25 декабрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 YM2» саналган.
Соссе (Кот-д’Ор)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.30 км².
Синникоаре (Клуж)
Синникоаре — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Секерия
Секерия — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харрисон (округ, Миссисипи)
Харрисон — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Галфпорт и Билокси шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1841 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1505 км² тәшкил итә.
Лешна-Гурна
Лешна-Гурна — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5929) Мансано
(5929) Мансано — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1974 елның 14 декабрендә галимнәр тарафыннан Сан-Хуан обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 XT» саналган.
HD118583
HD118583 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Айшепынары (Оникишубат)
Айшепынары (Ayşepınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD118583
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Уронес
Уронес — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Табанлы күл
Табанлы күл (Озерки) — Свердловск өлкәсенең Кызылъяр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Пермь губернасының Кызылъяр өязенә караган.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (92%).
Гөлүсә Гайнетдинова
Гөлүсә Гайнетдинова ― актриса.
Тәрҗемәи хәле
1952 елның 3 июнендә Әлмәт районы Габдрахман авылында туган. 1976 елда Казан театр училищесын тәмамлый. 1978—1987 елларда — Әлмәт театрында, 1990―2023 елларда Чаллы дәүләт татар драма театрында эшли. 1994 елда Казан мәдәният һәм сәнгать институтын тәмамлаган. 1995 елда Татарстан Республикасының Атказанган артисты исеме бирелә. 2007 елда Татарстан Республикасының халык артисты исеме бирелә.
Җардино (Арецо)
Җардино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җардино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нэдаолву-Яха
Нэдаолву-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хальмер-Яха елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Арсебургу
Арсебургу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ешилхүюк (Динар)
Ешилхүюк (Yeşilhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (köy).
Ривервъю (Көньяк Каролина)
Географиясе
Ривервъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Емяльянавичы
Емяльянавичы (Емяльянавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Гленвуд-Сити (Висконсин)
Гленвуд-Сити  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Емяльянавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Гленвуд-Сити (Висконсин)
Тарихы
Гленвуд-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Судовшчына
Судовшчына (Судоўшчына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вежбиця-Оседле
Вежбиця-Оседле — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Pilotlı ğälämi qorab
1924 yılda Konstantin Tsiolkovskiy üz kitabında "küktäge apparat" dip yörtkän.
1961 yılda Yuriy Gagarin Vostok-1 berençe ğälämi qorabında tarixta ğälämgä berençe oçış yasıy.
Pilotlı ğälämi qorabta imin töşüçe apparat bulırğa tieş: qanatsız töşüçe apparat yäki kosmoplan.
Pilotlı ğälämi qorabnı yasaw yuğarı qatlawlığı säbäple, nibarı SSRB-Rusiä, AQŞ, Qıtay şuşı apparatlarnı yasıy alalar, läkin Qıtaynıqı - Soyuz sovet qorabınıñ küçermäse.
Soyuz häm Speys Şatl (faydalanudan çığarılğan) iñ küp oçışlar yasadı.
Sıltamalar
Törkem:Галәми корабларTörkem:Космос
Загожин (Кече Польша воеводалыгы)
Загожин — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каратунка
Каратунка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тауда елгасының уң ярыннан 231 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Л'Етан-ла-Виль
Л'Етан-ла-Виль — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Юхзен
Юхзен (Jüchsen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Артур-Ногейра
Артур-Ногейра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13143) 1995 AF
(13143) 1995 AF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 2 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 AF» саналган.
Мировице (Мазовия воеводалыгы)
Мировице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кемиклер (Милас)
Кемиклер (Kemikler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Самуково
Самуково (Самоккасси, Самуково) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 91 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
Салка
Салка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Либидза
Либидза — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5930) Жиганов
(5930) Жиганов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1975 елның 2 ноябрендә Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 VW2» саналган.
Сумарокава (Магилёвский районы)
Сумарокава  (Сумарокава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Уэрмесес
Уэрмесес — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Иштирәк (Тукай районы)
Иштирәк — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Халык саны — 540 тирәсендә. Почта индексы — 423879.
География
Чаллы шәһәреннән 30 км көньяк-көнбатыштарак, Аулаш елгасының югары агымы буенда.
Тарих
1678 дән Бачкеева Пустошь исеме белән мәгълүм, революциягә кадәрге чыганакларда Алансу авылы буларак та билгеле. 18 йөз - 19 йөзнең 1 нче яртысында халкы дәүләт крәстияннәре катлавына керә; игенчелек, терлекчелек, умартачылык, балта эше, мич чыгару белән шөгыльләнә. 1870 елгы мәгълүматларга караганда, Иштирәктә мәчет, мәктәп, су тегермәне эшли. 19 йөз ахырында авыл җәмәгатенең имана җире 1002,5 дисәтинә тәшкил итә. 1920 гә кадәр Казан губернасының Минзәлә өязе Афанас волостенда. 1920 дән ТАССРның - Минзәлә, 1922 дән Чаллы кантонында. 1930 ның 10 августыннан - Чаллы, 1972 нең 1 ноябреннән - Зәй, 1977 нең 26 декабреннән Тукай районында.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Исси-ле-Мулино
Исси-ле-Мулино — Франциянең О-де-Сен департаментында урнашкан коммуна.
Җардино (Гросето)
Географиясе
Җардино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Верхяя Кулада
Верхяя Кулада — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Арыгем елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сосси
Сосси (Saussy) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сен-Сен-л’Аббеи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,24 км².
Рафаил Исмәгыйлев
Рафаил Исмәгыйлев (Рафаил Ришат улы Исмәгыйлев,, — , ) — агроном, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1992), профессор (1993), БР ФА мөхбир әгъзасы (1998), БРның атказанган фән эшлеклесе (2000). 1992 елдан БДАУда, 1994 елдан үсемлекчелек кафедрасы мөдире, 1998-1999 елларда Башкорт авыл хуҗалыгы фәнни тикшеренү институты директоры урынбасары.
Лаббвиль
Лаббвиль — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Секешень (коммуна)
Секешень — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Акабе (Ейьюбие)
Акабе (Akabe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ардат (Күгәрчен районы)
Ардат — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 186 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — 453346, ОКАТО коды — 80238845002.
Демография
Халык саны динамикасы:
Джейкс-Корнер (Аризона)
Географиясе
Джейкс-Корнер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хайндс (округ, Миссисипи)
Хайндс — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джексон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Липовка (Нагорск районы)
Липовка (Липовка) — Киров өлкәсенең Нагорск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Нюды-Сый-Яха
Нюды-Сый-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөлфия Фәйзерахманова
Гөлфия Фәйзерахманова- актриса. 1962 елның 16 мартында ТАССРның Саба районы Эзмә авылында туган. Алабуга мәдәният училищесын тәмамлаган. Минзәлә дәүләт театрында эшли. Чаллы дәүләт татар драма театрында эшли. Татарстан Республикасының атказанган артисты.
Аруазис
Аруазис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.