cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Йантозка (Авелино)
Географиясе
Йантозка Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дадли Роберт Һершбах
Дадли Роберт Һершбах (,, — , ) —. Химия өлкәсендә Нобель премиясе иясе (1986).
Әхмәт Исәнчурин
Әхмәт Исәнчурин (Әхмәт Ырысмөхәммәт улы Исәнчурин,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, БАССР мәгариф халык комиссары (1930), БК(б)Фнең Башкорт өлкә комитетының 2 нче сәркатибе (1931-1937), СССР ЭЭХКның махсус «өчлеге» әгъзасы (1937).
Дадли Роберт Һершбах
Белем
дигән уку йортларында белем алган.
Оешмаларда әгъзалык
дигән оешмаларда әгъза булган.
Бүләкләр, мактаулы исемнәр
<ul></ul>
Тампико (Вашингтон)
Тампико  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тампико халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одунсук
Одунсук — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Кадрин елгасының уң ярына тамагыннан 45 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Струже (Новосондецкий повяты)
Струже — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Али Фуат Башгил (Чаршамба)
Али Фуат Башгил (Ali Fuat Başgil) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Местеррие
Местеррие — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Грабовно-Велике (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ведерники
Ведерники (Ведерники, Ведерники) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Эванстон (Иллинойс)
Эванстон  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эванстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Вилаблареш
Вилаблареш — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ружаны
Ружаны (Ружаны ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Кемпа-Солецка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плоскув (Мазовия воеводалыгы)
Плоскув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нәгыйм Ишбулатов
' Нәгыйм Ишбулатов''' (Нәгыйм Хаҗгалим улы Ишбулатов,, — , ) — тел белгече, филология фәннәре докторы (1975), профессор (1981), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1980), Рус-башкорт сүзлеген (1964) төзүчеләрнең берсе.
(14283) 2206 P-L
(14283) 2206 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2206 P-L» саналган.
Тарча
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Персе-ле-Гран
Персе-ле-Гран (Percey-le-Grand) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,88 км².
Сонкур
Сонкур — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Марат Кәбирев (1956)
Марат Кәбирев (Марат Мидхәт улы Кәбирев,, — , ) — боксчы, СССРның халыкара дәрәҗәле спорт остасы (1979), СССР чемпионатының көмеш мидәле иясе (1979), РСФСР чемпионатының бронза мидәле иясе (1977-1979).
Кажури
Кажури — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Алдешть (Вилча)
Алдешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борек (Голдапский повяты)
Борек  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вьет теле
Вьет телле вьет халкы диаспорасы Камбоджада, Лаоста,Таиландта, Малайзиядә, Австралиядә, Франциядә, Алманиядә, АКШта, Канадада һ. б. илләрдә бар. Гомуми сөйләшүчеләр саны – 84 млн. кешедән артык, шуларның 80 млн. — Вьетнамда.
Классификация
Вьет теле Австралия-Азия телләр гаиләсендәге вьет төркеменең төньяк (вьет-мыоң) төркемчәсенә керә. Килеп чыгышы буенча мыоң теленә тартым. Глоттохронология фаразлаулары буенча, вьет теле мыоң теленнән безнең эра башында аерылган дип санала.
Сакланып калган һәм инде юкка чыккан тугандаш телләре белән чагыштырганда, вьет теле нык кытайлаштырылганлыгы белән аерылып тора.
Тарихы
Вьет теле тоннары булмаган мыоң теле белән уртак борынгы телдән үсеп чыккан дип санала. Тора-бара аңардагы сүзләрнең төрле тоннарда әйтелеше урын алган. Кытай теленнән сүзләр күпләп алына башлагач, вьет телендә яңа фонемалар — /ʂ/ и /ʈ/ авазлары барлыкка килгән. Боларның әдәби телдәге әйтелеше ярымсакау “ш” һәм русча “ч” авазларына якын, латинча "s" хәрефе белән языла торган /ʂ/ авазы исә төньяк диалектта гадәти "с", ә көньяк диалектта гадәти "ш" кебек яңгырый.
Диалектлар
Хәзерге заманда вьет теле өч төп диалекталь төбәк төркеменә бүленә: •	төньяк төркеме (үзәге — Һаной (Hà Nội) шәһәре), элек Тонкин диалекты дип атала иде; •	үзәк төркеме (үзәге — Һуэ (Huế) шәһәре), элек Аннам диалекты дип атала иде; •	көньяк төркеме (үзәге — Һошимин (Hồ Chí Minh) шәһәре), элек Кохинхина диалекты дип атала иде. Диалектлар һәм сөйләшләр саны, әлбәттә, күбрәк. Үзәк диалектларда архаик төсмерләр дә сакланып калган. Диалект аермалары фонетикага да, лексикага да кагыла.
Грамматика
Вьет әлифбасы хәрефләренең IPA транскрипциясе
Вьет фонологиясен гаять төзек, мантыйкка ярашлы һәм камил дип санарга кирәктер.
Язылышы һәм әйтелеше буенча вьет телендә аерым сүз-иҗекләр саны, тоннарны исәпкә алмаганда, 2500дән артыграк (төрле диалектларда төрлечә). Фонемалар саны да диалект үзенчәлекләренә һәм аларны аерымлау методикасына бәйле (әйтик, Һаной сөйләшләрендә — 32дән алып 35кә кадәр).
Иҗектә иң күбе дүрт позиция була (“тартык + ярымтартык + сузык + тартык”), иң азы — ике (“тартык + сузык”). Сүз-иҗек орфографик яктан сузык аваздан башланган очракта, әйтелештә аның алдына бугаз тартымы өстәлә (русчасы – твёрдый приступ, инглизчәсе – glottal stop, алманчасы – Knacklaut). Мәсәлән: Âu-Á — [ʔə͡w ʔa] (Евразия); ôm ẵm [ʔom ʔɐm] (күтәреп йөртергә, кочаклап тотарга); ục ịch — [ʔuk ʔit͡ɕ] (авыр гәүдәле, симез).
Вьет хәрефләренең укылышы
Төньяк төркемендә вокализм 11 монофтонгтан һәм 19 дифтонгтан гыйбарәт. Өч төп дифтонг гадәттә аерым фонема буларак күзаллана, калганнары сузык авазлар белән "j" һәм "w" ярымсузыкларының бергә килүе аша барлыкка килгән дип санала. Элек, 1960 нчы елларга кадәр, трифтонг дип саналган кушма авазлар комбинациясе дә хәзерге заманда иренләштерелгән яки кыска "j" белән тәмамланучы дифтонг дип күзаллана. Мисаллар: hiểu – аңларга; rượu – шәраб; buổi – вакыт классификаторы.
Әйтергә кирәк, "и" авазын бер үк сүздә һәм алгы, һәм арткы яктан да иренләштереп була. Мисаллар: khuỷu (tay) – терсәк; khuỵu – тезләнергә.
Ике пар сузык озын яки кыска әйтелеше белән аерылып тора (берсе русча "а"га, икенчесе татарча "ы"га якынрак әйтелешле аваз).
Гарфилд (Вашингтон)
Гарфилд  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Вьет теле
Грамматика
Сузык авазларның әйтелеше
Каллисто (иярчен)
Каллисто́ (Καλλιστώ) — Юпитерның иярчене. Дүрт Галилей иярченнәренең берсе. Зурлыгы буенча Кояш системасында өченче урында тора һәм Меркурийгә тигез (әмма масса буенча өч тапкыр кимрәк).
Вьет теле
Грамматика
Вьет сузык авазларының әйтелеше татар һәм рус телләрен икесен дә камил белгән кешегә бернинди кыенлык тудырмый.
Гарфилд (Вашингтон)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вьет теле
Грамматика
Озын “a” һәм кыска “ă” авазлары русча “алый” һәм “рак” сүзләрендәге кебек әйтелә.
Каллисто (иярчен)
Ачышның тарихы һәм атама
Каллистоны 1610 елда тарихта беренче телескоп аша Галилео Галилей ачты. Ачышта беренчелекне, 1609 елда Каллистоны күзәтеп алган, алман астрономы Симон Мариус дәгъвалады, әмма ул үз вакытта бу турында мәгълүматларны бастырып чыгармаган.
Вьет теле
Грамматика
Дифтонгларда озын “а” авазы “i” һәм “o” хәрефләрен өстәп, ә кыска “ă” авазы “y” һәм “u” хәрефләре белән бергә “а” рәвешендә языла: мәсәлән, hào – миллиметрның уннан бер өлеше, sao – йолдыз, hai – ике, sai – каймыктыру, hay – күңелле, sáu – алты.
Каллисто (иярчен)
Ачышның тарихы һәм атама
«Каллисто» исеме 1614 елда Мариус тәкъдим итте, әмма тик XX гасырның уртасыннан ул гомум кулланыла торган булды. Галилей исә үз ачкан иярченнәргә тик тәртип саннарыны бирде, Каллистоны «Юпитерның дүртенче иярчене» дип билгеләде.
Вьет теле
Грамматика
Беренче сузыгы озынрак итеп әйтелә торган "ia", "ua", "ưa" дифтонглары (төшерелмә дифтонглар) ябык иҗекләрдә "iê", "uô", "ươ" рәвешендә языла. Бу дифтонглар ябык иҗекләрдә ачылып бетми кала дип санала. Мисаллар: bia – сыра, biện – диңгез; cua – диңгез кысласы, краб, cuộc– гамәл, вакыйга яки халәт белгертүче төшенчәләр алдына куела торган классификатор; cửa – ишек, cưởi – көләргә.
Каллисто (иярчен)
Ачышның тарихы һәм атама
Иярчен борынгы греклар мифлардагы Каллисто — Зевсның (Юпитерның) сөяркәсе исеменә карап Каллисто атамасы алды.
Вьет теле
Грамматика
Авазларның озынлык-кыскалыгын белгертү кагыйдәсе дифтонглардагы ачык “e” һәм йомык “ê” авазлары, шулай ук озын “ơ” һәм кыска “â” авазлары графикасында да мантыйкый чагылыш таба, мәсәлән: đeo – киеп йөрү һәм đểu – дорфа; đạo – дин һәм đau – авырту; đời – тормыш һәм đây – биредә. Озын Ơ(ơ) һәм кыска Â(â) авазлары татарча “ы” кебек укыла: “алты” һәм “чык” сүзләрендәге шикелле.
Каллисто (иярчен)
Матди хасиятләр
Каллисто Кояш системасының иң зур кратерланган җисемнәреннән берсе. Димәк аның өслеге бик иске (4 млрд. ел чамасы), ә аның геологик активлыгы артык түбән.
Вьет теле
Грамматика
E(e) хәрефенең әйтелеше татарның төп үзенчәлекле авазы булган “ә”гә охшаш, ê хәрефе исә сөйләм телендә русларның “белый” сүзендәге кебек яңгырый. Мисал өчен: đen – кара, đến – килеп җитү, quen – таныш булу, quên – оныту.
Ольгино
Ольгино — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Каллисто (иярчен)
Матди хасиятләр
Чамалау буенча, Каллисто 200 км калынлыгындагы боз кабыгы белән капланган, аның астында исә 10 км калынлыгындагы су катламы бар. Эчкәрерәк катламлары, булса кирәк, тыгызланган тау токымнары һәм боздан гыйбарәт, иярченнең үзәгенә таба тау токымнары һәм тимер артуы белән. Гомумән шундый төзелеш зур күк җисемнәренә хас түгел, гадәттә аларның бөтен төше бар.
Вьет теле
Грамматика
Ачык O(o) авазының да “йомык пары” бар – Ô(ô) авазы. Мисаллар: bóng – туп, bông – мамык, rồng – аждаһа, rong rỏng – озын буйлы. Бу авазларның “ауропача” әйтелешен француз телендә эзләп табу җиңелрәк. Татар һәм рус телләрендә йомык ô авазын француздан алынган “депо” сүзендә очратырга мөмкин. Ачык “o” авазын шәкертләргә өйрәтү өчен мөгаллимнәр гадәттә тавыкларның “русча” ничек кыткылдавын искә төшерәләр: “Ко-ко-ко-ко-ко!” Вьет телендә исә “có” сүзе “бар” (имеется), “әйе” дигән мәгънәне белгертә. Ләкин “йомык” аваз белән әйтелә торган “cô” сүзе татар теленә “кыз” дип тәрҗемә ителә.
Каллисто (иярчен)
Матди хасиятләр
Каллистоның тыгызлыгы галилейныкы иярченнәрдән иң түбән (никадәр Юпитердан ерак, шулкадәр түбән). Каллисто, мөгаен, 60 % боз һәм судан, 40 % тау токымнары һәм тимердан гыйбарәт. Охшаш составны Титан һәм Тритон ия булалар.
Вьет теле
Грамматика
Мавыктыргыч фонетикасы булган вьет телендә бер генә сузык авазны дөрес әйтмәсәң дә, көлкегә каласың...
Ольгино
Почта индексы — 423991.
Вьет теле
Грамматика
Тартык авазларның әйтелеше
Ольгино
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Вьет теле
Грамматика
Консонантизм 19 тартык авазны үз эченә ала, шуларның унысы сүз-иҗекнең беренче авазы (терминаль) була ала.
Әдәби телнең әйтелеш нормаларына төньяк диалект нигез булып торса, авазларның рәсми кабул ителгән графикасы урта диалект әйтелешен күбрәк чагылдыра. Әйтик, "d", "gi" һәм "r" хәрефләре Һанойда һәм "төньякта" (Bắc Bộ провинцияләрендә) бер үк аваз булып яңгыраса, Тһань Һоа шәһәрендә (димәк, Trung Bộ провинцияләрендә) гадәти "з", палатальләштерелгән "зь'" һәм "ж" авазларын белгертә. Көньякта исә (Nam Bộ провинцияләрендә) беренче ике графеманың әйтелеше бер-берсеннән аерылып тормаска һәм "й" дип әйтелергә, ә "r" хәрефе ауропалылар өчен гадәти, ләкин төньяк һәм урта төбәк вьетларның "колагын ерта" торган "р" яки "ж" дип яңгырарга мөмкин. Авыл саен бер сөйләш, дип тә шаярталар кайвакыт Вьетнамда.
Тартык авазлар графикасы
B b, C c, Ch ch, D d, Ð đ, G g, Gi gi, H h, K k, Kh kh, L l, M m, N n, Ng ng, Nh nh, P p, Ph ph, R r, S s, T t, Th th, Tr tr, V v, X x
Моннан күренгәнчә, кайбер тартык авазлар язуда ике хәреф белән бирелә: ch – русча "ть"га охшаш; kh – "х"; ng – татарча "ң"; nh – тел уртасын аңкауга тидереп әйтелә торган "нь"; ph – "ф"; th – татарча "тһ"; tr – русча "ч"га охшаш.
Һаной диалектына нигезләнгән әдәби телдә сүзләр алты тонда әйтелә. Башка диалектларда дүрт кенә тонның аерымлануы ихтимал. Латинча “c”, “p”, “t” тартык авазларына тәмамлана торган иҗекләр ике генә тонда әйтелә ала – thanh sắc һәм thanh nặng тоннарында, чөнки вьет иҗек-сүзләренең азагындагы тартыклар һәрвакыт имплозив була (ауропача – "әйтелеп бетми кала").
Thanh huyền – басынкы тавышлы тон, диакритик тамгасы – ̀хәреф өстендәге \-сыман билге (U+0300), мисал: mà còn – шулай ук;
Thanh sắc – күтәренке тавышлы тон, диакритик тамгасы – хәреф өстендәге /-сыман билге (U+0301), мисал: đánh cá – балык тоту;
Thanh ngã – басынкы-күтәренке ("сынык") тон, диакритик тамгасы – хәреф өстендәге тильда (U+0303), мисал: mã não – ахак;
Thanh nặng – "авыр" тон, диакритик тамгасы – хәреф астындагы нокта (U+0323), мисал: điện động lực học – электродинамика.
Тоннарны бер-берсеннән ныграк аеру омтылышы сизелеп тора торган төньяк диалектта һәм әдәби телдә алты тон исәпләнә. Урта һәм көньяк диалектларда исә кайбер тоннарның әйтелеше бер-берсеннән бөтенләй диярлек аерылмый, һәм бу бигрәк тә, беренчедән, "сорау" һәм басынкы-күтәренке ("сынык") тоннарга, шулай ук басынкы һәм "авыр" тоннарга кагыла – аларның яңгырашында аерма шулай ук сизелми диярлек. Шулай итеп, бу төбәкләрдә тоннар саны дүрткә кала.
Морфология
Вьет телендә сүз-иҗекләр үзгәртелми, бу тел аналитик телләр рәтенә керә. Мөстәкыйль сүз төркемнәре исемнәргә һәм предикативларга бүленә, соңгылары, ауропача аңлатканда, фигыль һәм сыйфат ролен үтәргә мөмкин. Классификаторлар гадәттә исем аергычлары буларак хезмәт итә. Исем һәм фигыль грамматик категорияләре ярдәмчел сүзләр аша тәгаенләнә.
Туганлык атамалары еш кына алмашлык рәвешендә кулланыла. Мәсәлән, "anh" – "абый", ә ир-егет үзеннән яшьрәк кеше яки яшьтәш кызлар белән аралашканда – "мин". Үзеңнән беркадәр олырак кешегә мөрәҗәгать иткәндә "мин" урынына "em" дисең, ә бу сүзнең төп мәгънәсе – "энекәш" яки "сеңел" (кече туганнарыңны шулай атап була). Кыз кеше сөйгән егетенә һәм хатын-кыз үзенең ир җәмәгатенә дә, аларның яшенә карамастан, "мин" дип сүз башлаганда үзен "em" дип атый, чөнки вьетларда хатын-кыз үзен һәрвакыт тыйнак тота һәм ирләргә карата "ярты башка түбәнрәк" була. Бабай дип саналырлык ир кешене һәм үзеңнән шактый өлкәнрәк җитәкчеңне "ông" дип хөрмәтлисең, хатын-кыз булса – "bà" дисең. Әңгәмәдәшең картаеп, ә аның чәчләре агарып беткән булса, "cụ" cүзен дә кызганмаска кирәк (Резо Габриадзе белән Георгий Данелия "Кин-дза-дза!" фильмын иҗат иткәндә чит планетадагы универсаль "ку!" сүзен вьет теленнән алганнармы әллә?).
Гади җөмләләрдәге гадәти сүз тәртибе – “ия + хәбәр + тәмамлык”. Аергычлар гадәттә аерылма сүзләрдән соң килә: màu vàng – сары төс, алтын төс; màu xanh trời – ачык зәңгәр төс ("күксыман зәңгәр төс"); màu xanh dương – куе зәңгәр ("диңгезсыман зәңгәр төс"). Классификаторлар сан белән исем арасына куела: tám chiếc thuyền – сигез көймә ̣(сигез "данә" көймә); tám con meo - сигез мәче (сигез "хайван" мәче).
Әлифба
XIII-XIV гасырларда Кытай иероглифларын кулланып язу рәвеше формалаша, аның атамасы – “тьы-ном” (вьет. chữ nôm, иероглификада 字喃, мәгънәсе “халык имласы”). Ул XX гасыр башына кадәр кулланышта була, ләкин аңа беркайчан рәсми статус бирелми. Француз колонизаторлары Вьетнамны Кытай йогынтысыннан бу өлкәдә дә аерырга тырышалар.
Хәзерге заман вьет язуы «тьы куок ңы” (вьет. chữ quốc ngữ, иероглификада – 字國語, мәгънәсе –  “милли имла”) латин графикасына нигезләнгән. Чынбарлыкта бу әлифба католик миссионер Александр де Род тарафыннан XVII гасырда ук иҗат ителгән булган. Ул вакытта Вьетнамны португалиялеләр басып алырга ымсынганнар. Шуңа күрә quốc ngữ аерым авазларны һәм дифтонгларны тамгалау җәһәтеннән португал әлифбасына тартым. Әйтик, "nh" – ауропача “нь” (аңкауга тел уртасы тиеп тора, тел очы түгел!), "ư" – русча “ы”, "ơ" исә татарча “ы” авазы кебек әйтелә.
Латин язуына рәсми статус 1910 елда бирелә. Сүзләрдәге тоннар төп сузык авазны белгертүче хәреф өстенә диакритик тамгалар кую аша билгеләнә. Бөтен иҗек-сүзләр бер-берсеннән аерым языла. Көнбатыш телләреннән алынган яңа сүзләрне шул телләрдәгечә һәм иҗекләргә бүлмичә, тоташ язу гадәткә кереп киткән. Күптән алынган сүзләр әле моннан ярты гасырлар элек кенә тулысынча "вьетчалаштырып", иҗекләргә бүленеп һәм сызыкчалар (дефислар) куелып языла иде: мәсәлән, "Мәскәү" (Москва) атамасы Mắt-scơ-va дип тә, Mặc-tư-khoa дип тә "транскрипцияләнә" иде. Сугышлар тәмамланып, Вьетнам яңадан бердәм дәүләт булып киткәч, орфография дә үзгәрде, хәзерге заманда күп иҗекле алынма сүзләрдә сызыкчалар куелмый.
Европа телләреннән алынган ил-дәүләт һәм телләр атамаларының вьет теленә транскрипциясе кызыклы да, татарлар өчен гыйбрәтле дә. Ил атамалары алдына, җөмһүрият, кыйраллык, кенәзлек кебек башка аңлатма сүзләр булмаган очракта, “nước” (ил, шулай ук — су) сүзе куела, ә телләр tiếng (тел, шулай ук — аваз, тавыш) сүзе белән тәгаенләнә. Мәсәлән: Ba Lan (Польша), Bồ Đào Nha (Португалия), Pháp (Франция), Hà Lan (Нидерландлар-Һолландия), Nga (Россия, мәгънәсе — “Аккош иле”!), Đức (Алмания), Cộng hòa Séc (Чех Җөмһүрияте), Bỉ (Бельгия), Băng Đảo (Исландия, мәгънәсе — Боз утравы).
Вьет әлифбасы хәрефләренең басма кодлары (HTML һәм Unicode)
Печай-Кикя
Печай-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вели-Сурун-Еган елгасының сул ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(7016) Конандоиль
(7016) Конандоиль — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 30 декабрендә Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 YG» саналган.
Хатштедтермарш
Хатштедтермарш (Hattstedtermarsch) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Имамгали Кадыйров
Имамгали Кадыйров (Имамгали Галим улы Кадыйров,, — , ) — җәррах һәм дәүләт эшлеклесе, медицина фәннәре докторы (1940), профессор (1940), БАССРның атказанган фән эшлеклесе (1947), БАССР сәламәтлек саклау халык комиссары (1929-1930), БАССР ЮШ рәисе (1947-1955), Башкортстан җәррахлар җәмгыяте рәисе (1947-1964).
Струже (Тарновский повяты)
Струже — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нинкома
Нинкома — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Тимшер елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Грабовно-Мале
Грабовно-Мале — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Боречно
Боречно — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Павел Казанков
Павел Казанков (Павел Семён улы Казанков,, — , ) — СССР җиңел атлетикачысы, тренер, РСФСР чемпионы (1949), СССР чемпионатының бронза медале иясе (1951, 1953).
Кажуру
Кажуру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Русинавичы (Ляхавицкий районы)
Русинавичы  (Русінавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Тангелвайлд (Вашингтон)
Тангелвайлд  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тангелвайлд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кельват
Кельват — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Васюган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 199 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Планше-Ба
Планше-Ба (Plancher-Bas) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29,12 км².
Әлмәт ТВ (телеканал)
«Әлмәт ТВ» — «Татмедиа» АҖ филиалы телекомпаниясе.
Тарихы
«ТНВ»,
«ДТВ»,
«ТВ-3»,
«борыч» каналлары.
2014 елдан «җомга» челтәрле партнеры да булган. Телевизион тапшыруларның 50 Эфир каналында күрсәтелә. Үз тапшырулар күләме атнага 5 сәгать була. Канал тематикасы: мәгълүмати-күңел ачу.
Телекомпаниянең эре медиапроектлары:
Кемпа-Хотецка
Кемпа-Хотецка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әлмәт ТВ (телеканал)
Тарихы
•(2014 ел, 2015 ел, 2016 ел)— «Туй шау-шуы» конкурслары»,
•(2014 ел, 2015 ел)—«туй сәяхәте «яшьләр иҗаты фестивале».
(2006 ел-2013 ел)Баш мөхәррирләр: Г. А. Миңнеханова.
(2013 ел-2016 ел)— Н. А. Айюби.
Галилей иярченнәре
Галилей иярченнәре - Юпитерның 4 иң зур иярчене: Ио, Европа, Ганимед һәм Каллисто.
Әлмәт ТВ (телеканал)
Тарихы
Август аеннан Л Воронина, И. Вакатова булып эшлиләр.
Галилей иярченнәре
1610нче елның 7 гыйнварында Галилео Галилей тарафыннан ачылалар.
Әлмәт ТВ (телеканал)
Телеканал аша тапшыру
~Татарстанның көньяк-көнчыгышы яңалыклары (16+)
~«Сорау бар» (16+)
~Без сезгә барабыз (16+)
~Шәһәр мохите (16+)
~#Протокол#Беркетмә (16+) һ. б.
Мйос
Мйос — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
HD138018
HD138018 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Рәшит Камаев
Рәшит Камаев (Рәшит Борһан улы Камаев,, — , ) — иҗтимагыятьче, фәлсәфә фәннәре докторы (1986), профессор (1987), БРның атказанган фән эшлеклесе (1997).
(14284) 2530 P-L
(14284) 2530 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2530 P-L» саналган.
Юкарычайбелен (Баят)
Юкарычайбелен (Yukarıçaybelen) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Баят илчесенә караган бер авыл (köy).
Фанус
right|200px Фанус – төрле төсле матур формалы фанар. Каһирә шәһәрендә яшәүчеләр аларны Ураза башлану белән эләләр.
Виладамат
Виладамат — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сулосс-су-Сент-Елоф
Сулосс-су-Сент-Елоф — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Йапори (Лука)
Йапори — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Йапори Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Али Хикмет Паша (Кареси)
Али Хикмет Паша (Ali Hikmet Paşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кареси илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эдвардсвилл (Иллинойс)
Эдвардсвилл  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эдвардсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плоскув-Колёния
Плоскув-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Озёрная (Катунь кушылдыгы)
Озёрная  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Катунь елгасының уң ярына тамагыннан 600 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Татанир
Татанир — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хафекост (Лауэнбург)
Хафекост (Havekost) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борити
Борити — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Соболи (Киров өлкәсе)
Соболи (Соболи) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Русино
Русино (Русіно ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Югары Мир
Югары Мир (Верхний Мир, Верхний Мир) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
(7017) Урадован
(7017) Урадован — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 1 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 CE2» саналган.
Кемпки (Люблин воеводалыгы)
Кемпки  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гаттон (Вашингтон)
Гаттон  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD138048
HD138048 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Грабувка (Түбән Силезия воеводалыгы)
Грабувка  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алдешть (Галац)
Алдешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Деревенски (Талица шәһәр бүлгесе)
Яңа Деревенский (Новодеревенский) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
(14285) 2566 P-L
(14285) 2566 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Стружна
Стружна — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Таһир Камалов
Таһир Камалов (Таһир Таузах улы Камалов,, — , ) — дирижер, БРның халык артисты (1995), БР милли симфоник оркестрының сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижеры (1992-2011).
Стружна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кажуэйру (Алагоас)
Кажуэйру  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кехорега
Кехорега — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Герасимова елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мотаһар Камалетдинев
Мотаһар Камалетдинев (Мотаһар Мирхәйдәр улы Камалетдинев,, — , ) — мөселман дин эшлеклесе, илаһиятче, мәгърифәтче, БАССР мөселманнары үзәк диния нәзарәте мөфтие (1936). 1926—1928 елларда Уфада чыккан «Диянәт» журналы эшчәнлегендә катнаша.
Планше-ле-Мин
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,59 км².
Печаль-Кы (Каныль-Кы кушылдыгы)
Печаль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Каныль-Кы елгасының уң ярыннан 94 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Таннер (Вашингтон)
Географиясе
Таннер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плосоджа
Плосоджа — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Айрат Кәримов (1941)
Айрат Кәримев (Айрат Таһир улы Кәримев,, — , ) — көйязар, пианиночы, БРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1995), «Ирәндек» вокаль-инструменталь әнсәмблен оештыручы һәм сәнгать җитәкчесе (1970-1976).
Арзамас районы
Административ үзәк — Арзамас шәһәре.
Тарих
Район 1929 елда Түбән Новгород (Горький) краеның Арзамас округы составында барлыкка килгән. 1936 елдан — Горький өлкәсе составында.
1954—1957 елларда Арзамас өлкәсе составында булган.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (96,7%).
Момбрие
Момбрие — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Юкарычайлы (Енипазар)
Юкарычайлы (Yukarıçaylı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Омар Пүчинкәсе
Омар Пүчинкәсе — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422183.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Көселер (Коркутэли)
Көселер (Köseler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Новик-Ёль
Новик-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вычегда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Борки (Бартошицкий повяты)
Борки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виладасенс
Виладасенс — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кажуэйру-да-Прая
Кажуэйру-да-Прая — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Йар-Вибац (Алесандрия)
Йар-Вибац — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Йар-Вибац Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сьйонн (Вогез)
Сьйонн — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Ористы
Ористы — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Чуя (Богуты) елгасының уң ярына тамагыннан 291 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
(7018) 1992 DF
(7018) 1992 DF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 25 февралендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 DF» саналган.
Корей теле
Корей теле — КХДҖ һәм Көньяк Кореядә яшәгән кореялылар теле. Гомуми сөйләшүчеләр саны — 78 млн кеше. Шулай ук Кытайда, Япониядә, Россиядә, АКШта һ. б. илләрдә сөйләшүчеләр бар. Гомуми сөйләшүчеләр саны 78 млн. Күбесе галимнәр корей телен изолят телләр рәтенә кертә, ә кайберләре исә гипотезадагы Алтай телләренең бер теле дип саныйлар. Корей теле — җөмләне SOV тәртибендә төзүче агглютинатив телләр рәтенә керә.
Тарих
Әүвәлдәге өч Корея патшалыкларының телләре булган пэкче, силла һәм когурё хәзерге корей теленә ясаган тәэсире һаман да бәхәсле булып тора, чагыштырмача алар арасындагы лексика һәм грамматика буенча охшашлыклар очраса да. Кайбер лингвистлар фикеренчә, бу телләр арасында нык аерманы когурё телендә табарга була, шуңа да аны кайберәүләр япон теленең якын туганы яисә башлангычы дип саныйлар. Силла телен исә киресенчә, корей теленең нигезе булып тора.
Телнең үзатамасы
1945 елга кадәр «чосонмал» яки «чосоно»  дип аталган, әлеге атама һаман Төньяк Кореяда кулланыла. Көньяк Кореяда «хангуго» яисә, «хангуңмал» ; күбесе очракта бары «куго» (, «дәүләт теле») дип әйтәләр. Кореянең ике ягында да халыкта «урималь» (, «безнең тел») сүзе кулланыла.
Язу
Кытай иероглифлары Кореяга Буддачылык белән бергә Прото–Өч Патшалык чорында безнең эрага кадәр 1-енче гасырда кертелгән булган. Алар корей теле өчен адаптацияләнгән булган һәм һанча буларак мәгълүм булган һәм мең ел буена корей телендә язу өчен төп язма булып калган, шулай ук соңрак уйлап чыгарылган төрле фонетик язмалар кулланылган, мәсәлән, иду язмасы, кугёл һәм һяңчһал. Күп привилегияле элита Ханҗа укый һәм яза белгән. Шулай да, күпчелек халык надан булган. 15-енче гасырда патша Сежоң Бөек хәзер һангыл буларак мәгълүм әлифба сызыклы язу системасын уйлап чыгарган.
(14286) 2577 P-L
(14286) 2577 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2577 P-L» саналган.
Градувек
Градувек — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Руховичы
Руховичы (Руховічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Али Четинкая (Айвалык)
Али Четинкая (Ali Çetinkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Айвалык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Даррингтон (Вашингтон)
Даррингтон  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимербулат Кәримов
Тимербулат Кәримев (Тимербулат Олег улы Кәримев,, — , ) — Россия эшмәкәре, миллиардер, «Русская медная компания» ҖЧҖның директорлар шурасы әгъзасы, язучы Мостай Кәримнең оныгы.
Хафетофт
Хафетофт (Havetoft) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стружувка
Стружувка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алдя
Алдя — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татомирешть (Васлуй)
Татомирешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борки (гмина Елк)
Борки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эйтенз (Иллинойс)
Эйтенз  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эйтенз шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пленмон
Пленмон (Plainemont) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Кий (Люблин воеводалыгы)
Кий  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Казан (шигырь)
«Казан» шигыре - Габдулла Тукай тарафыннан 1913 елда язылган шигырь.
Пленмон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,30 км².
Кий (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Печаль-Кы (Таз кушылдыгы)
Печаль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының уң ярыннан 693 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 181 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Таун-енд-Кантри (Вашингтон)
Таун-енд-Кантри  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Таун-енд-Кантри халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плохоцин (Мазовия воеводалыгы)
Плохоцин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD138053
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Каза-Гранди
Каза-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Виладемульс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дружино
Дружино (Дружино, Дружино) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (81%), руслар (14,7%), украиннар (4,3%).
Муса Җәлил һәйкәле (Казан, 1960)
Муса Җәлилгә һәйкәл Казан шәһәренең  Авиатөзелеш районы Ленинград урамындагы Муса Җәлил исемендәге 26нчы лицей территориясендә урнашкан.
Тарих
Муса Җәлилгә һәйкәл 1960 елның 10 сентябрендә Казанның Ленин (хәзер Авиатөзелеш) районындагы 26нчы урта мәктәп (ул вакыттагы директоры — Могавия Мөхәммәтов) территориясендә ачылган. Муса Җәлил бюстының авторы — Бакый Урманче. Ул сөргеннән 1958 елда Казанга кайткач, беренче итеп мәрмәр ташыннан Габдулла Тукайның интерьер өчен портретын ясаган. Ачык һавада корган беренче эше батыр Муса Җәлилгә һәйкәл була.
Һәйкәл җәмәгать тәртибендә ясалган. Һәйкәл кору өчен мәктәп балалары зур тырышлык белән матди фонд җыя. Мәктәпкә шефлык итүче завод та ярдәм итә. Б. Урманче һәйкәлнең иҗади өлешен бушлай (гонорарсыз) эшләсә, балалар туплаган мая техник өлешен башкарырга җитәрлек була.
Сыйфатлама
Мәктәп территориясендәге бакча (сквер) уртасындагы кызыл кирпечтән эшләнгән биек постаментка Җәлилнең бронза бюсты куелган. Һәйкәл янына таш сукмактан барып була.
Кече Ай-Игол
Кече Ай-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Игол елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Муса Җәлил һәйкәле (Казан, 1960)
Сыйфатлама
Ак граниттан ясалган аслыкка алтынланган хәрефләр белән татарча язылган: "Муса Җәлил 1906-1944"
Ачылу
26 нчы мәктәп балалары, укытучылар коллективы, язучылар, Казанның Ленин районы шурасы, фирка комитеты, шефлык итүче завод вәкилләре каршында кыскача кереш сүздән соң Татарстан АССР мәгариф министры Мирза Мәхмүтов һәйкәлне каплап торган чаршауның бауларын кисә. Биек, сылу постамент өстендә урнаштырылган Муса Җәлилнең бронза бюсты ачыла.