cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бутой
Бутой — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харомцы
Харомцы (Харомцы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Акцябрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нидербергкирхен
Нидербергкирхен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Камполи-Панета (Фрозиноне)
Казе Камполи-Панета — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Лемон-Коув (Калифорния)
Лемон-Коув  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лемон-Коув халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богас
Богас — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гото (шәһәр)
Гото — Япония дәүләтенең Нагасаки префектурасында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр территориясе 420.77 км² тәшкил итә.
Гералтовице (Ополе воеводалыгы)
Гералтовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиньково
Пиньково (Пиньково) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Тамбоара
Тамбоара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мусаҗа (Акһисар)
Мусаҗа (Musaca) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Божонтев
Божонтев — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9480) Inti
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2553 P-L» саналган.
Кос-Комысь
Кос-Комысь — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Комысь елгасының сул ярына тамагыннан 2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17055) 1999 GP3
(17055) 1999 GP3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 6 апрелендә R. G. Sandness тарафыннан King City обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GP3» саналган.
Ньева-де-Камерос
Ньева-де-Камерос — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харошавка (Буда-Кашалёвский районы)
Харошавка  (Харошаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сай-су-Кузан
Сай-су-Кузан — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Нидерверн
Нидерверн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бое
Бое — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ричмонд (Кентукки)
Ричмонд  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Анатолий Иванов (1920)
Анатоли Иванов (Анатолий Александрович Иванов,, — , ) — Советлар Берлеге каһарманы (1943).
Ричмонд (Кентукки)
Тарихы
Ричмонд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ильяс Айдаров
Ильяс Айдаров (Ильяс Сәйяр улы Айдаров) – рәссам, Россиянең атказанган, Татарстанның халык рәссамы, ТР атказанган сәнгать эшлеклесе (2005), Россия сәнгать академиясенең хокукый әгъзасы, халыкара мәдәният һәм сәнгать академиясе шәрәфле әгъзасы. Тукай премиясе лауреаты (2013).
Тәрҗемәи хәле
1956 елның 29 гыйнваренда Казанда мигъмарчы Сәйяр Айдаров гаиләсендә туган. Бабасы Ситдыйк Айдаров – драма театры артисты, әбисе Галия Кайбицкая – опера җырчысы, ТАССР халык артисты, үги бабасы Ильяс Әүхәдиев – музыкант. Мәскәү архитектура институтын (МАРХИ) тәмамлаган. 1985-1995 «Правда», «Молодая Гвардия», «Красная Звезда» нәшриятларында (Мәскәү) китапларга иллюстрацияләр ясый (А. Дюма, М. Алданов, Б. Шоу, Д. Френсис), «Огонёк», «Смена», «Вокруг Света», «Искатель», «Подвиг», «Крестьянка», «Красная Звезда», «Пограничник», «Советский Воин» журналлары белән хезмәттәшлек итә.
Иҗаты
И. Айдаров төрле жанрларда (сынлы сәнгать, графика) һәм техникада (майлы буяу, акварель) иҗат итүче күпкырлы иҗат кешесе. Аның рәсемнәрендә тормыш шатлыгы, табигать көче, иҗтиһад энергиясе тоемлана. Тормышчанлык белән уйлап чыгару бергә кушыла. Портретлары гади түгел, ә төрле холыклы шәхесләр (Минтимер Шәймиев, Ю. Лужков, А. Чубайс, Алла Пугачёва, Кристина Орбакайте, В. Добрынин, М. Звездинский, Т. Овсиенко, Л. Лещенко, В. Винокур, Валерий Леонтьев, Пьер Карден, Габдулла Тукай, Салих Сәйдәшев, Галия Кайбицкая, Ильяс Әүхәдиев һ.б.) турында сөйләүче новеллага әйләнә. 1980 еллар башыннан Мәскәү, Мәскәү өлкәсе, , республика һәм Европа, Азия, Американың күп илләрендә узган халыкара күргәзмәләрдә даими катнаша.
Кызыклы факт
Ильяс Айдаров, космоста шәхси күргәзмәсен оештырган беренче рәссам буларак (2002, кораб командиры – Россия Каһарманы Сергей Залетин),  исеме «Гинесс рекордлар китабы»на (Россия бүлекчәсе) кертелгән рәссам.
Моны да карагыз
Рәсемнәрен карарга
Гералцице (Ключборский повяты)
Гералцице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лемур-Стейшен (Калифорния)
Лемур-Стейшен  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лемур-Стейшен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейолук (Гөнен)
Бейолук (Beyoluk) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тамборил (Сеара)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Харошавка (Добрушский районы)
Харошавка  (Харошаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казе Канделоро (Пескара)
Казе Канделоро — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Канделоро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Окон (муниципалитет)
Окон — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чубанка
Чубанка — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яг-Ю (Төньяк Мылва кушылдыгы)
Яг-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Төньяк Мылва елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17056) Boschetti
(17056) Boschetti — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 6 апрелендә Л. Тези, А. Боаттини тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GW3» саналган.
Болевице (Великопольское воеводалыгы)
Болевице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каябаглар (Курталан)
Каябаглар (Kayabağlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (köy).
Әбердин
Әбердин (Aberdeen, Aiberdeen, Obar Dheathain) — Шотландиянең Әбердин шәһәр бүлгесендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
(17057) 1999 GS4
(17057) 1999 GS4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 апрелендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GS4» саналган.
HD189142
HD189142 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Челлапасвами
Рухи варислыгы
Ул Һинд диненең Шайвизм сектасының (Шайва Сиддханта) мәзһәбенең тарафдары булган. Ул Кайласа Парампараның Нандинатха Сампрадаясына карый. Шайва Сиддхантха күбрәк Көньяк Һиндстанда, Шри Ланкада һәм Малайзиядә таралган.
Рухи варислыгы : Махариши Нандинатх → Тирумулар→ → → Гималайлардан исемсез риши → Кадайтсвами → Челлаппасвами → Йогасвами → Шивайя Субрамуниясвами → Бодхинатха Вейлансвами
HD189142
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сайкай
Сайкай — Япония дәүләтенең Нагасаки префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сайкай шәһәре 2005 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 32737 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 135 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 241.95 км² тәшкил итә.
Ужевка
Ужевка (Ужевка) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (65%), татарлар (7%), башкортлар (16%), казахлар (4%).
Гәреч
Гәреч — топоним.
Бутою
Бутою — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бозьяк
Бозьяк — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Төяләс (елга)
Төяләс (Худолаз, Туяляс ) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Башкортстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чиләбе өлкәсенең Кызыл районында. Елга озынлыгы 81 км.
Ирәндек сыртының көнчыгыш битендә, Баймак районы территориясендә башлана. Кызыл районында Җаекка коя.
Сибайдан 15 км еракта табигать һәйкәле — өч баскычлы Гаделша шарлавыгы урнашкан, биеклеге – 15 м. .
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ирекле гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гералцице (Ниский повяты)
Гералцице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Салуар
Салуар — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Çaloire
(9481) Menchu
(9481) Menchu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2559 P-L» саналган.
Мусаҗалы (Тургутлу)
Мусаҗалы (Musacalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пинюг
Пинюг (Пинюг) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан штп.
Тулубай
Тулыбай — Олы Уртазым елгасы (Җаек бас.) кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Хәйбулла районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Уртазым елгасының уң ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Пинюг
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тулубай
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пинюг
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Элк-Гарден (Көнбатыш Виргиния)
Элк-Гарден  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Нидервинклинг
Нидервинклинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Буткевич
Владимир Степанович Буткевич ( 1872 - 1942 ) - рус үсемлек физиологы, микробиолог, ботаник.
Ботаника магистры (1905), СССР Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы (1929), биология фәннәре докторы һәм авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1934) Кызыл Байрак Хезмәт ордены белән бүләкләнгән
Биографиясе
Владимир Степанович Буткевич 1872 елның 7 июнендә (19 июнь яңа стиль)  Тула өлкәсенең Одоевский районының Русаново авылында туган. Әтисе - элеккеге хәрби кеше, отставкадагы майор, әнисе - Ярославль губернасының җирле дворяннарыннан.
1889 елда, Тула классик гимназиясен тәмамлаганнан соң, Буткевич Мәскәү дәүләт университетының физика һәм математика кафедрасына укырга керә, ләкин 1890 елның язында ул студент спектакльләрендә катнашуы өчен куыла, ләкин шул ук елның көзендә торгызыла. 1894 елда ул университетны тәмамлап, Мәскәү авыл хуҗалыгы институтының авыл хуҗалыгы бүлегенә укырга керә. 1897 елда аны тәмамлагач, Владимир Буткевич 1898 елда Санкт-Петербургка күченеп, Авыл хуҗалыгы министрлыгының күптән түгел  туфрак галиме һәм физиологы П.С.Коссович тарафыннан оештырылган химик авыл хуҗалыгы лабораториясенә эшкә китә. 1899 елда министрлык аны биохимия һәм үсемлек физиологиясен өйрәнү өчен ике елга чит илгә   җибәрә. 1902 елда Мәскәүгә кире кайтып, Буткевич Мәскәү университетының Ботаника кафедрасы доценты итеп раслана. 1903 елда Одессадагы Новороссийск университетына күчә, һәм 1904-1905 елларда Варшавадагы ветеринария һәм политехник институтларда укыта. 1905 елда ул Мәскәү университетында «Регрессивный метаморфоз белковых веществ в высших растениях и участие в нем протеолитических ферментов» магистрлык диссертациясен яклый.
1905-1921 елларда В.С.Буткевич профессор һәм Люблин губернасы Пулавы өлкәсенең Пулавы шәһәрендәге Новоэлександрийский авыл хуҗалыгы һәм урман хуҗалыгы институтының үсемлек физиологиясе һәм микробиология кафедрасы мөдире. Беренче бөтендөнья сугышы башлангачинститут Харкауга эвакуацияләнә. 1921 елда Буткевич Мәскәүгә кайта һәм 1924 елга кадәр Петровск авыл хуҗалыгы академиясенең завод станциясендә эшли. 1923 елда ул К.А.Тимирязев исемендәге Дәүләт фәнни тикшеренүләр биология институты әгъзасы итеп сайлана, һәм Йөзүче диңгез фәнни институтының бактериология бүлеге начальнигы булып 1939 елга кадәр эшли. «Персей» корабындагы поляр экспедицияләрдә һәм Азов һәм Каспий диңгезләренә экспедицияләрдә катнаша. Шул ук вакытта ул башка бик күп уку йортларында һәм лабораторияләрдә эшли. 1935-1941 елларда ул Фәннәр академиясенең үсемлекләр физиологиясе институтында өлкән белгеч иде.
Мәскәүдә Ермолаевский тыкрыгында, 6 (1920 елларда) һәм Тимиряз тыкрыгында, 6 (1930-1942 елларда, хәзер-2 йорт) яши. 1942 елның 4 ноябрендә Мәскәүдә вафат була. Ваганьков зиратына (20 участок) җирләнгән)
Хатки (Лоевский районы)
Хатки  (Хаткі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Тамборил-ду-Пиауи
Тамборил-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Языково (Алексеевск районы)
Языково — Татарстан Республикасының Алексеевск районындагы авыл.
Почта индексы — 422908.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
(17058) Rocknroll
(17058) Rocknroll — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 апрелендә Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GA5» саналган.
Ленвуд (Калифорния)
Географиясе
Ленвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Габдрахман Сәгъди
Габдрахман Сәгъди (1889-1956) – тәнкыйтьче, әдәбият галиме, филолог.
Тәрҗемәи хәл
1902—1906 елларда Троицк мәдрәсәсендә укый, анда гарәп, фарсы, төрек телләрен өйрәнә, Көнчыгыш халыклары тарихы, философиясе белән кызыксына. Мәдрәсәне тәмамлагач, туган якларында ике ел мөгаллимлек итә. 1908—1911 елларда Истанбул дарел-мөгаллиминдә (педагогика университетында) укып кайткач, Февраль инкыйлабына кадәр Урта Азия һәм Эчке Россия шәһәрләрендә (Актүбә, Алма-Ата, Екатеринбург, Ыргыз, Бөгелмә һ. б.) балалар укыта. Әдәби-педагогик иҗат эшчәнлеген дә ул шул чорда башлап җибәрә: 1910 елда «Шура» журналында яшь әдип-мөгаллимнең «Әдәбиятыбызны мәдрәсәләрдә укыту» исемле беренче методик мәкаләсе дөнья күрә. 1911 елда Уфада «Кавагыйде әдәбият» («Әдәбият кагыйдәләре»), 1912 елда Ырынбурда «Әдәбият ысуллары» дигән хезмәтләре аерым китап булып басылып чыга. Авторның татар телен өйрәнү һәм укытуга караган «Татар сарфы» («Татар теле морфологиясе», Казан, 1913), «Телебезнең нәхүе» («Телебезнең синтаксисы», Казан, 1914), «Мөкәммәл сарыф вә нәхү» (Казан, 1915) исемле хезмәтләре һәм 1912— 1915 еллар арасында «Шура» журналында басылган күп санлы мәкаләләре дә үз вакытында зур кызыксыну уяталар.
Бөек Октябрь инкыйлабын Г. Сәгъди Бөгелмә шәһәрендә каршылый һәм Совет властеның беренче көннәреннән үк яңа татар мәктәпләре өчен укытучылар әзерләү эшенә якыннан катнаша башлый: Бөгелмәдәге дүрт-еллык татар-башкорт педагогия курсларында мөдир, татар теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли, «Якты юл» исемле төбәк газетасына актив языша.
1921—1925 елларда Г. Сәгъди Ташкәнттә яши һәм төрки халыклары өчен ачылган Шәрекъ мәгариф институтында, рабфакларда һәм Урта Азия дәүләт университетында (САГУ) тел-әдәбият укыта. Бер үк вакытта ул үзбәк, казакъ, төркмән һәм татар телләрендә чыга торган газета-журналларда төрки әдәбиятлар тарихына караган күп санлы әдәби-тәнкыйть мәкаләләрен бастыра.
1925 елның көзендә Татарстан Мәгариф комиссариаты Г. Сәгъдине Казанга чакырып ала. 1925—1930 еллар арасында ул башта Татар коммунистлар университетында, аннары Көнчыгыш педагогика институтында татар теле Һәм әдәбияты укыта, доцент (1927), профессор (1929) дәрәҗәсен ала. Hәкъ шул елларда тәнкыйтьче-галимнең әдәбият тарихын һәм агымдагы әдәби күренешләрне марксизм методологиясе нигезләренә куеп тикшергән «Татар әдәбияты тарихы» (1926), «Пролетариат диктатурасы дәверендә татар әдәбияты» (1930), «Символизм турында» (1932) исемле китаплары һәм Октябрьның сигез елы эчендә татар әдәбияты» (1925), «Татар театр әдәбияты Һәм аның үсү тарихы» (1926), «Әдәбиятны җәмгыять белеме белән баглау» (1926), «Әдәбият укыту тәҗрибәсе» (1926), «Фатих Әмирхан» (192б), «Сәгыйть Рәмиев нинди вәзеннәрдә һәм ничек язды» (1927), «Безнең юл»да әдәби-гыйльми тикшеренүләр, тәнкыйтьләр» (1927), «Татар пролетариатының беренче әдибе — Г. Коләхмәтов» (1927), «Кандалый турында», «Борынгы дәвер татар әдәбиятыннан яңа материаллар» (Мәүла Колый иҗаты турында, 1927), «Бездә әдәби тәнкыйть» (1927), «Галимҗан Ибраһимов һәм аның әдәби иҗаты» (1928) кебек мәкаләләре басылып чыга. Бу хезмәтләр үзләренең бай фактик материалы, иҗтимагый-әдәби процесслар-аерым язучыларның иҗатына бирелгән тәфсилле анализлары һәм, ниһаять, теоретик яктан шактый нигезле нәтиҗәләре белән әле дә әһәмиятләрен югалтмаганнар һәм татар әдәбияты тарихчылары өчен кыйммәтле чыганак ролен үтиләр.
1930 елда Г. Сәгъди яңадан Үзбәкстанга китә һәм 1932 елга кадәр Сәмәрканд шәһәрендәге Үзбәк Педагогия академиясендә (соңыннан — Үзбәк дәүләт университеты) эшли, анда үзбәк теле һәм әдәбияты кафедрасын ачу һәм юлга салу буенча зур эш башкара. 1932 елда Үзбәкстан ССР Мәгариф комиссариаты карары нигезендә Г. Сәгъди Ташкәнткә күчә һәм педагогия институтында укыта. 1937—1941 һәм 1952—1956 елларда ул Сәмәркандтагы Үзбәк дәүләт университетының, ә 1941—1952 елларда Ташкәнттәге Урта Азия дәүләт университетының үзбәк әдәбияты кафедрасы профессоры булып эшли. 1949 елда «Нәваи иҗаты — үзбәк классик әдәбиятының югарыгы этабы» исемле хезмәте нигезендә докторлык диссертациясе яклый. Галимнең бу еллардагы әдәби-гыйльми эшчәнлеге башлыча үзбәк әдәбияты тарихын өйрәнү һәм пропагандалау юнәлешендә бара.
Габдрахман Сәгъди 1956 елның 6 ноябрендә Сәмәрканд шәһәрендә вафат була.
Дәүләт бүләкләре һәм мактаулы исемнәре
Фән һәм педагогия өлкәсендәге хезмәтләре өчен ул 1946 елда Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.
Кос-Човча
Кос-Човча — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Лоптюга елгасының уң ярына тамагыннан 11 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольяури
Ольяури — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велике Пулково
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ривер-Блафф (Кентукки)
Ривер-Блафф  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ривер-Блафф шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Данди
Данди (Dundee, Dundee, Dùn Dèagh) — Шотландиянең Данди шәһәр бүлгесендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Болевицко
Болевицко — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Кандиото (Тревизо)
Казе Кандиото — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Герув
Герув — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хатовня
Хатовня (Хатоўня ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Косвож (Сед-Ю кушылдыгы)
Косвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сед-Ю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD189156
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нидерлауэр
Нидерлауэр — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Танаби
Танаби — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Бон-Анконтр
Бон-Анконтр — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Бейөрен (Һавза)
Бейөрен (Beyören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17059) Elvis
(17059) Elvis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 15 апрелендә Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GX5» саналган.
Чубенкуца
Чубенкуца — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(9482) Rubendario
(9482) Rubendario — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бутою-де-Жос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хирадо (шәһәр)
Хирадо — Япония дәүләтенең Нагасаки префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Хирадо шәһәре 2005 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 36785 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 156 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 235.63 км² тәшкил итә.
Элленборо (Көнбатыш Виргиния)
Элленборо  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Пейсли
Пейсли (Paisley, Paisley, Pàislig) — Шотландиянең Ренфрушир бүлгесендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Элленборо (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Турат (елга)
Турат (Каныкабак) — Таналык елгасы кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Хәйбулла районы буйлап ага. Ырынбур өлкәсе (Куандык районы) белән чик буеның бер өлешен тәшкил итә. Елганың тамагы Таналык елгасының уң ярыннан 76 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км. . Югары агымында Каныкабак исеме белән атала.
Мусаколу (Куйуҗак)
Мусаколу (Musakolu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Куйуҗак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Турат (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Казан мәктәбендә атыш (2021)
175 нче гимназиядә атыш ― 2021 елның 11 маенда Казан шәһәрендә (Татарстан, Россия) булган күпләп үтерү. Атыш нәтиҗәсендә 9 кеше үлә, 32 кеше яралана. Һөҗүм итүче кулга алынган.
Турат (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казан мәктәбендә атыш (2021)
Вакыйга барышы
Иртәнге сәгать 10 тирәсендә Казан шәһәрендәге 175 нче мәктәптә атышу турында хәбәрләр барлыкка килә. ТАСС чыганагы әйтүенчә, ату иртәнге 9:20 дә башланган, һәм иртәнге 9:25 сәгатьтә саклану төймәсеннән сигнал алынган. Ул вакытка мәктәптә 700 дән артык бала һәм якынча 70 укытучы һәм хезмәткәр булган. Мәктәптә шартлау да ишетелгән. Милли Гвардия офицерлары вакыйга урынына килеп, мәктәп балаларын һәм мәктәп эшчеләрен эвакуацияли.
Реакция
Сәгать 11ләр тирәсендә мәктәпкә Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов килә.
Сәгать 11дә Россия Эчке эшләр министрлыгының матбугат хезмәте һөҗүм итүченең кулга алынуы һәм Казанда террорга каршы операция (КТО) кертелүен хәбәр итә.
Россия Федерациясе Җинаять кодексының 105 маддәсенең 2 бүлеге нигезендә җинаять эше кузгатыла (иҗтимагый куркыныч ысул белән ике яки күбрәк кешене үтерү).
12 майда үтерү корбаннары истәлегенә Татарстанда матәм көне дип игълан ителә. Татарча Википедия матәм көненә кушыла, Россия һәм халыкара вики-җәмәгатьчелеккә хәбәр итә.
Россия һәм бөтендөнья буенча күп шәхесләр, берләшмә һәм оешмалар һәлак булган, зыян күргәннәр, аларның якыннары һәм Татарстан халкы белән кайгы уртаклашуларын белдерә.
Җинаятьтә шикләнүченең шәхесе
Икенче җинаятьчене юк итү хәбәре барлыкка килә, ләкин Татарстан буенча Эчке эшләр министрлыгы һөҗүм итүченең кулдашы булуны кире кага.
Үлүчеләр һәм җәрәхәтләнүчеләр
7 укучы (8 класс укучылары), бер укытучы (инглиз теле укытучысы Эльвира Николаевна Игнатьева ) үлә, соңрак үлүчеләрнең саны 9 га җитә (башлангыч класслар укытучысы Венера Солтангәрәй кызы Айзатова каты яралана, хастаханәдә үлә ). Тагын 23 кеше төрле дәрәҗәдә зыян күрә.
11 майга 3 өлкән кеше һәм 18 бала хастаханәгә салынган, шулардан 6 җәрәхәтләнүче авыр хәлдә реанимациядә ята.
Пихтовая
Пихтовая (Пихтовая) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Өртеш
Уртюшка (Уртюшка) — Чиләбе өлкәсенең Кусә районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), татарлар (7%).
Хатыни
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ормильеха
Ормильеха — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велике Радовиска
Велике Радовиска — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гершовице
Гершовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Леннокс (Калифорния)
Леннокс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Леннокс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17060) Mikecombi
(17060) Mikecombi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GX7» саналган.
Тибетта ислам
Тибетта ислам (伊斯兰教在西藏) — Тибет территориясендә ислам дине. Тибетның 3 меңнән алып 5 меңгә кадәр халкы — Ислам дине тарафдары (2020). Тибет мөселманнары (качи) дини азчылык булып тора.
Тарих
XI гасыр фарсы тарихчысы Әбү Сәид Гәрдизинең «Зәйн әл-Әхбәр» (Хәбәрләр зиннәте) хезмәтендә Тибет, анда бару юллары һ. б. турында мәгълүмат бирелгән.
982 яки 983 елларда Әфганстанда билгесез автор тарафыннан язылган икенче чыганак — «Худуд әл-Галәм» (Дөнья төбәкләре) Тибет өлкәләренең, шәһәрләренең, бистәләренең һәм башка җирләренең географиясен, сәясәтен һәм кыскача тасвирламаларын үз эченә ала. Бу чыганакта Тибетта мөселманнар булуы турында беренче тапкыр телгә алына, Лхасада бер мәчет һәм зур булмаган мөселман халкы булганы әйтелә.
Тибетка мөселманнар килүе Өмәвиләр хәлифәте заманында (661—750) була. Һиндстанга килеп җиткән мөселман яулап алучылары беркайчан да Тибетны яуламаса да, алар даими рәвештә Тибетка җирле халык арасына ислам дәгъватчыларын җибәргәннәр. Күп кенә гарәп һәм фарсы ир-атлары җирле Тибет хатын-кызларына өйләнә, шуңа күрә биредә гарәп фамилияләре һәм Тибет исемнәре очрый. Тибет мөселманнары гарәп һәм урду телләрен дә куллана.
XIV гасырдан башлап, Кашмир, Ладакх һәм Балтистан белән сәүдә элемтәләре киңәю Тибетка әлеге төбәкләрдән күпләгән мөселманнарны алып килә. Күп кенә Кашмир һәм Ладакх мөселманнары Тибетта урнашып калган. Кашмир һәм Ладакхтан мөселманнарның Тибетка күпләп килүе XVII гасыр уртасында V Далай-лама идарәсенә туры килә. Алар Кашмирдагы ачлык аркасында, Тибетка килә һәм Лхасада урнаша.
Кытай (1950), Тибет мөселманнары башка дин вәкилләре кебек үк дини һәм сәяси эзәрлекләүгә дучар ителгән. Исламга катгый чикләүләр кертелгән. Тибет мөселманнарын хуэй мөселманнарына кушып исәпләү кабул ителгән.
Тибеттан Һиндстанга качкан мөселманнарга (Кашмир мөселманнарына тиңләп) Һиндстан хөкүмәте гражданлык бирә (буддачы тибетлылар качак статусында кала).
1959 елга кадәр Үзәк Тибетта 3 000 мөселман яшәгән. Алар XIV һәм XVII гасырлар арасында Кашмир, Ладакх, Непал һәм Кытайдан Тибетка килгән, Тибет хатын-кызларына өйләнгән һәм шунда урнашкан мөселман сәүдәгәрләренең нәселеннән булган. Алар тибет телендә сөйләшкән һәм күпчелек Тибет гореф-гадәтләрен үзләренә алган. Аларның Тибет архитектурасы стилендә төзелгән Лхасада дүрт, Шигацзеда ике һәм Цетангта бер мәчетләре эшләгән. Моннан тыш, Лхасада ике Ислам мәктәбе һәм Коръән һәм урду телен өйрәнү өчен Шигацзеда бер Ислам мәктәбе булган.
Мәчет
Лхасадагы зур булмаган икенче мәчет беренче тапкыр 1920-елларда, нигездә, Непал, Кашмир, Бутан һәм Бөекбританиядән килгән сәүдәгәрләр өчен оештырыла. Төп гыйбадәт залы 150 дән артык кешене сыйдыра.
Болеславець (Великопольское воеводалыгы)
Болеславець  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нидермурах
Нидермурах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Kolumbiä şattlınıñ häläkäte
Kolumbiä şattlınıñ häläkäte - 2003 yılnıñ 1 fevralendä 14 GMT säğättä AQŞ ğälämi apparatı oçışınnan qaytqanda 63 km bieklektä watılıp yanıp betkän.
Ekipajnıñ bar 7 äğzası häläk bulğan.
Tarix
Şattl 28-nçe oçış yasağan (STS-107 missiäse).
16 täwleklek oçışınnan soñ, Florida ştatındağı Kennedi ğälämi üzägendä (Kanaveral borınındağı ğäläm alanından tönyaq-könbatışında) utırtuğa 16 minut qala ğälämi korab belän elemtä özelgän, ä soñraq qarşı aluçılar küktä yana torğan watıqlar kürgän.
Korabnıñ qaldıqları Con Kennedi isemle ğälämi üzäktä saqlana.
12 нче мәктәп (Казан)
— Казанның нда, Мәрҗани һәм Сәхтиян урамнары кисешкән урында урнашкан белем бирү оешмасы.
Бопюи (Ло һәм Гаронна)
Бопюи — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Тангара (Риу-Гранди-ду-Норти)
Тангара  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Казе Канҗани (Тревизо)
Казе Канҗани — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Канҗани Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Иҗтимагый аң
Берәр җәмгыятьнең барлык әгъзаләре уртаклашкан аңны иҗтимагый аң дип атыйлар. Аны шулай ук аерым җәмгыятьләр һәм җәмәгатьләр үзләренең көндәлек тормышында очраткан мәсьәләләрне тану, җәмгыять яшәгән кыенлыклардан аңлы булу дип билгеләп була. Иҗтимагый аңны үзләштергән субъект үз карашларны доминант мәдәнияткә нигезли.
Термин тарихы
Иҗтимагый аң турында фикерләрнең тамырлары абсолют рух төшенчәсен кулланган Һегель эшчәнлегеннән килә дип санала. Марксизм фәлсәфәсендә җәмгыять кирәге абсолютка чыгарыла, рух сүзе исә аң белән алмаштырыла. "Иҗтимагый аң" термины беренче тапкыр 1895 елда Владимир Ленин тарафыннан (ПСС, т. 2, с. 482) кулланыла һәм 1914 елда Александр Богданов (рус.) язган хезмәтеннән соң фәнни кулланылышта үз урынын ала.
Замандаш Россия фәлсәфәсендә иҗтимагый аң формалары еш рухи сфералары белән алмаштырыла
Иҗтимагый аң формалары
Гадәттә сүзгә алынган иҗтимагый аңның формалары :
Иҗтимагый аңның һәр формасына: фәнгә, фәлсәфәгә, мифологияга, сәясәткә, дингә һәм б. - белемнең аерым формалары хас.
Киңәйтелгән
Маргинальләшкән төркеме белән үзен көчле бәйләгән субъектның иҗтимагый аңы киңәйтелгән дип әйтелә.
Ривервуд (Кентукки)
Ривервуд  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ривервуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17061) Tegler
(17061) Tegler — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GQ8» саналган.
Ист-Килбрайд
Ист-Килбрайд (East Kilbride, East Kirkbride, Cille Bhrìghde an Ear) — Шотландиянең Көньяк Ланакшир бүлгесендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Хацецкае
Хацецкае (Хацецкае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Язикәү
Язикәү (Языково, Языков) — Башкортстанның Болгавар районының үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 6368 кешенең яшәве мәгълүм.
Демография
Күпчелек халкы — татарлар (2002).
1917 ел
Туулар
Шулай ук карагыз: Төркем:1917 елда туганнар
Вафатлар
Шулай ук карагыз: Төркем:1917 елда вафатлар
Гжендзин
Гжендзин — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9483) Chagas
(9483) Chagas — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4121 P-L» саналган.
Сед-Ёль (Сед-Ю кушылдыгы)
Сед-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сед-Ю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Нидернберг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сед-Ёль (Сед-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гараган Шыхлар
Гараган Шыхлар (Qarağan Şıxlar ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Севеленж
Севеленж — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
HD189160
HD189160 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сәйяр Айдаров
Тәрҗемәи хәле
1928 елның 25 июнендә Казанда туган. Мәскәү архитектура институтын (МАРХИ) (1954) тәмамлаган.
Иҗаты
С.С. Айдаров – Татарстанда урта гасырлар архитектураы һәйкәлләре хәрабәләрен реставрацияләү фәнни мәктәбенә (Казан) нигез салучы. Татарстанның заманча архитектурасында милли – регион үзенчәлекләрен чагылдыру һәм җирле традицияләрне куллану концепиясен эшли һәм тормышка ашыра 150 фәнни мәкалә, 3 монография, 30 проект авторы. Болгарда, Биләрдә, Казан кирмәнендә архитектура ядегәрлекләренең график реконструкцияләрен ясый. Казан инженер-төзелеш институтында архитектура факультетын һәм архитектура теориясе һәм тарихы кафедрасын оештыручы. ТР ФА һуманитар фәннәр бүлекчәсен җитәкли, шәрәфле әгъзасы булып тора. Соңгы вакыттагы хезмәтләре – Казан Кремлен реставрацияләү, Кол Шәриф мәчете комплексын аякка бастыру, яңа Рамазан мәчетен (Окольная урамы) проектлау. Хезмәтләрен күп санлы шәкертләре, ике улы дәвам итә.
Гаиләсе
Ситдыйк Айдаров (1895-1938), артист. Хатыны Люция Хөсәен кызы Казан медицина институтында 35 ел эшләгән галимә, уку-укыту бүлеге мөдире, 1989 чит ил студентларын укыту бүлеге җитәкчесе. Улы Равил Айдаров – архитектор, Казан дәүләт инженер-төзелеш университетының сынлы сәнгать кафедрасы доценты, Россия архитектура академиясе хокукый әгъзасы. Килене — фән докторы, профессор, архитектура тарихы кафедрасы мөдире. Улы Ильяс Айдаров – рәссам, РФ атказанган, ТР халык рәссамы, халыкара мәдәният һәм сәнгать академиясе хокукый әгъзасы, Тукай премиясе лауреаты. Оныгы Руслан Равил улы (1973) — мигъмарчы. Оныгы Алисә Ильяс кызы (1982) — рәссам, сынчы. Оныгы Анжела Ильяс кызы (1991) — рәссам.
Шулай ук карагыз
<ul></ul>
Ормилья
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чугеш
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Велике Рихново
Велике Рихново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Косъёль (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Леона-Велли (Калифорния)
Леона-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Леона-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Болеславово (Великопольское воеводалыгы)
Болеславово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.