cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Красный Стекловар
Тарих
1940—1956 елларда – Мари АССРның Сотнур районы үзәге.
1997 елда авыл торак пунктына үзгәртеп корыла.
Халык
Милли состав (2002): чирмешләр – 39,2%, руслар – 34,1%, татарлар – 26,3%.
Окчулар (Һарманҗык)
Окчулар (Okçular) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Һарманҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сеяк (Луар һәм Шер)
Сеяк — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Губино (Мари Иле)
Губино (Губин, Губино) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Cögrä
300px|мини|уңда|Altın Urda çäçäk atu däwerendä, 14 ğasır Cögrä xan (Җөгрә хан, جگره)- Altın Urda xanı (1414-1416), elek Seber Olısı Çıñğı Tura xakime (1407-1413).
Губино (Мари Иле)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: урыслар (100%).
Cögrä
Cögrä xan Tuqa Timer näselennän çıqqan. J. Sabitov buyınça anıñ çığışı: Çıñğızxan - Cuçi - Tuqa Timer -Üz Timer - Abay - Meñğasır - Aqmul - Cögrä.
Tarix
1404 yılda Aqsaq Timer ğäskäre belän Qıtayğa qarşı yawda qatnaşqan.
(17718) 1997 XZ
(17718) 1997 XZ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Cögrä
Tarix
İohan Şiltberger buyınça İdegäy Cögräne Altın Urda täxetenä çaqırğan. Cögrä Görcistan, Şirwan, Därbänt aşa İdegäygä kilgän häm anıñ belän Seber yawında qatnaşqan.
Qayber çığanaqlar buyınça Cögrä İdegäy yärdämendä Seber täxenendä utırğan. Tuqtamış xan Çıñğı Tura yanında häläk bulğan häm Cögrä täxettä utırğan.
(17718) 1997 XZ
Тарихы
1997 елның 3 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XZ» саналган.
Cögrä
Tarix
Qayber tarixçılar Cögrä xannı başqa şäxes Çıñğız oğlan belän tiñlilär.
Радуга (Реня кушылдыгы)
Радуга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Реня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Cögrä
Tarix
1414 yılda İdegäy yärdämendä Cögrä Altın Urda täxetendä Tuqtamış xan ulı Käbäk xannı alıştırğan. Käbäk xan ciñelgännän soñ, anıñ bertuğanı Kärimbirde qüate nığayğan häm İdegäy Cögrä xan belän aña qarşı 2 yıl däwamında köräşkännär, Urdanıñ könbatış öleşen bireşkännär.
Cögrä xan isemennän Saray, Bolğar, Xaci-Tarxan, Azaq, Bäk-Bazar şähärlärendä täñkälär suğılğan (1414-1416).
Радуга (Реня кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Cögrä
Tarix
Abd ar-Razzaq Samarqändi buyınça 1416 yılda Cögrä xan Cäbbär Birde tarafınnan bärep töşerelgän, Cögrä häläk bulğan.
Радуга (Реня кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Cögrä
Tarix
Sabitov buyınça 1416 yılda Cögrä häm İdegäy arasında nizağ kilep çıqqan häm İdegäy başqa xannı täxetkä utırtqan, ä Cögrä ber olıs xäkime bulıp qalğan.
Бад-Херинг
Бад-Херинг — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Валя-Поеней
Валя-Поеней — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хельмштадт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бали һинд дине
Бали һинд дине (Индонезия телендә: Агама Һинду Дһарма; Агама Тиртһа; Агама Эйр Сучи; Агама Һинду Бали) — Бали халкының күпчелеге тарафыннан практикаланган һинд дине. Бу бигрәк тә утрауда яшәгән Бали халкына кагыла һәм асаба анимизмны, бабаларга табынуны яки Питру Пакша һәм Буддачылык изгеләренә яки Бодһисаттваларга ихтирам итүне керткән Һинду табынуының билгеле формасы.
Индонезия утрауларының халкы күбесенчә мөселман (87%). Бали утравы чыгарылма булып, Бали халкының 83%-ы үзен Һинду дип идентификацияли (тулаем Индонезия халкының якынча 1,7%-ы). Нидерланд колония хөкүмәтеннән бәйсезлектән соң, 1945 ел Индонезия Конституциясе барлык гражданнарга дин иреге хокукы гарантияләгән. 1952 елда Майкл Пикард раслаганча – бу Бали тарихы һәм дине антропологы һәм галиме – Индонезия Дин Министрлыгы Исламистлар контроле астына төшкән алар “дин”нең кабул итәрлек билгеләмәсен кырыс чикләгәннәр. Рәсми Индонезия дине буларак кабул ителер өчен министрлык "дин"не монотеистик дип билгеләгән, дини канунны кодлаштырган һәм күп мөрәҗәгатьләр өстәгән. Дәвам итеп, Индонезия гражданлык хокукларын (мәсьәлән, тавыш бирергә хокукны) рәсми танылган монотеистик дин тарафларына биргән. Азчылык Бали Һиндулары җайлашканнар һәм Һинд дине формаларын монотеистик дип игълан иткән һәм аны "агама" статусына сәяси хаклы формада тәкъдим иткән. Бали Һинд дине Индонезия хөкүмәте тарафыннан Балида практикаланган рәсми дин итеп танылган булган.
Төп ышанулар
Һинд диненең Бали тармагы Һинд дине һәм Ислам һәм соңыннан Голландия колониализмы килүгә кадәр Индонезия архипелагында булган асаба анимист йолаларның кушылмасы булып тора. Ул Һинд диненең төп ышануларын Бали халкының сәнгатьләре һәм ритуаллары белән интеграцияли. Хәзерге вакытта Балида Һинд дине Индонезия Дин Министрлыгы тарафыннан “Агама Һинду Дһарма” дип атала, әмма традицион рәвештә бу дин күпләр тарафыннан Тирта, Тримурти, Һинду, Агама Тирта, Сива, Буда һәм Сива-Буда дип атала. Тирта һәм Тримурти төшенчәләре Һиндстан Һинд диненнән алынган алар тәңгәл килгән рәвештә Тиртһага (изге сулар янында дини сәфәр кылуга) һәм Тримуртига (Брахма, Вишну һәм Шива) карый. Һиндстанда кебек, Балида Һинд дине сыгылмалы итеп үскән һәм тормыш хасиятләренең төрле ысуллары булган. Ул күп Һиндстан рухи фикерләрен керткән, Һинд Пураналары һәм Һинду эпослары риваятьләрен һәм мифларын саклый һәм шулай ук аның традицияләрен фестивальләр һәм йолалар тупланмасы аша чагылдыра, алар һйянглар мириадаларына бәйле – бу асаба һәм баба рухлары һәм шулай ук Һиндстанда киң таралмаган хайванны корбан итеп чалу формалары.
Балида практикаланган “Агама Һинду Дһарма”ның гомуми ышанулары һәм практикалары Индонезия кануннары борынгы традицияләр кушылмасы һәм Индонезия кануннары тарафыннан бары тик монотеистик ышануны рөхсәт итүче “Панчасила” милли фикеренең хәзерге басымнары кушылмасы булып тора. Традицион рәвештә, Индонезиядә Һинд динендә Илаһларның пантеоны булган һәм ышанулар традициясе практикаланырга дәвам итә; дәвам итеп Индонезиядә Һинд дине азатлык алган һәм Һинд дине тарафдарларына карата кайчан, ничек һәм кайда дога кылырга турында сыгылучанлык алган. Шулай да, рәсми рәвештә, Индонезия хөкүмәте Индонезия Һинд динен милли идеологиясе белән туры килгән рәсми танылган ышанулар белән монотеистик дин буларак Индонезия Һинд динен таный һәм рекламалый. Индонезия мәктәп дәреслекләрендә Һинд динендә бер иң олы Илаһи шәхес бар, Һиндулар көненә өч мәҗбури дога кылулары һәм Һинд динендә Ислам белән параллель уртак ышанулары бар дип тасвирлана. Индонезия хөкүмәте таныган һәм билгеләнгән ышанулар Индонезия Голландия колониаль хөкеменә кадәр традицион Бали Һинду ышануларын һәм практикаларын чагылдырамы юкмы турында бәхәс бара. Индонезия Дин Министрлыклары тарафыннан рәсми ышануларга түбәндәгеләр керә: “Агама Һинду Дһарма”ның изге текстлары арасында Веда һәм Упанишадалар. Алар Һинд һәм Бали Һинд диненең нигезе булып тора. Дини мәгълүматның башка дини чыганакларына Универсаль Һинду Пураналар һәм Итиһасалар керә (күбесенчә Рамаяна һәм Маһабһаратам). Маһабһаратам һәм Рамаяна эпослары Индонезия ышанучылары арасында нык традицияләр булып киткән, алар күләгә курчаклары (Ваянг) һәм бию тамашаларында чагыла. Һиндстанда кебек Индонезия Һинд дине рухилыкның дүрт юлын таныйлар һәм аларны Чатур Марга дип атыйлар. Болар Бһакти марга (Илаһларга тугърылык юлы), джнана марга (белем юлы), карма марга (эшләр юлы) һәм раджа марга (медитация юлы). Бһакти марганың Балида тарафдарлары иң күпсанлы. Охшаш рәвештә, Һиндстанда кебек, Бали Һиндулары кеше тормышынң дүрт тиешле максаты бар дип ышаналар, алар Чатур Пурушартһа - дхарма (әхлакый яшәүгә омтылу), артха (байлыкка һәм иҗади эшчәнлеккә омтылу), карма (Шатлыкка һәм мәхәббәткә омтылу) һәм мокша (үзеңне белү һәм азат ителүгә омтылу).
Ходай һәм Илаһлар
Бали Һинд диненә Тримурти дигән Һинд дине өчлеге керә, Тримурди бу Ходайлардан тора: Бали Һинд дине текстларында, шулай ук Һинд Шиваизмында альтернатив өч яклы концепцияләре бар. Моны Бали телендә еш "Сива-Садасива-Парамасива" дип атыйлар, биредә Шива циклик яшәүнең барлыкка китерүчесе һәм җимерүчесе булып тора. Традицион Һинду өчлеге белән бергә Бали Һиндулары күп Илаһларга һәм Алиһәләр диапазонына табыналар (Хьянг, Дэвата һәм Батара-Батари), шулай ук Һиндстан Һинд динендә булмаган башка уникаль Илаһларга. Санг Хьянг Видһиның турыдан-туры мәгънәсе "Илаһи Тәртип", ул шулай ук Ачинтья ("аңлап булмас") буларак мәгълүм яки Санг Хьянг Тунггал ("Илаһи Берлек"), ул Һиндстан Һиндулары арасында Брахманның метафизик концепциясе белән параллель Һинд диненең Бали традициясе. Церемониягә буш югары утыргыч керә. Ул шулай ук йортлардан һәм гыйбадәтханәләрдән тыш Падмасана изге урыннары түбәсендә бар. Бу Санг Хьянг Видһи Васа өчен. Бали Һинду концепцияләре буенча, Илаһлар формаларында Санг Хьянг Видһи Васаның күп манифестацияләре бар, мәсьәлән, Дэви Шри – дөге Алиһәләре һәм таулар, күлләр һәм диңгез белән ассоциацияләнгән Һинд дине Илаһлары.
Әхлакый кыйммәтләр
Бали Һинд диненең аксиологик фикерләре Һиндстан Һинд динендәгегә параллель. Шулай да Көньяк-Көнчыгыш Азиядә Һинд дине буенча галим Мартин Рамштедт раслаганча, аларга төрлечә төшенчә бирелә һәм бер буыннан икенчесенә җәмәгать буларак һәм рухи церемонияләрдә тапшырыла. Индонезиядә Ислам мәктәпләре һәм Һиндстанда Һинду Ашрамнардан аермалы буларак һәм Бали Һинд диненең рәсми чагылышында традицион концепцияләрне һәм кыйммәтләрне өйләрдә, ритуалларда һәм дини символлар аша өйрәнәләр. Мәсьәлән, "тиртһа"ны яки изге суны бөркү символизмы, ул материаль һәм рухины тоташтыра, бу су иң элек баш өстенә бөркелә, моны "манаһ (акыл)"ның чистаруы” буларак аңлыйлар, аннан соң чөмереп эчәләр, моны "вакның (сөйләмнең) чистаруы" буларак аңлыйлар һәм шуннан соң тән өстеннән бөркиләр, бу "кайяның чистаруы''ның символы булып тора (мөнәсәбәт яки ышану)". Шулай итеп, Нгураһ Нала раслаганча, яшьрәк буын "три кайя парисудһада гәүдәләндерелгән әхлакый кыйммәтләр белән таныша'', яки саф яки яхшы акыл (манасика)га ирешү, саф яки яхшы сөйләмгә (вачика) һәм саф үз-үзеңне тотышка (кайика)" ирешү.
Туу һәм тормыш
Концепциядән тормышка караган унөч церемония самскара бар алар, әмма ул кертелмәгән Антьестига китерә, аларның һәрберсенең дүрт элементы бар: явыз рухларны яхшы мөнәсәбәтле итү, изге су белән чистару, хөш исле матдәләр сибү һәм дога уку. Бу церемонияләр кеше тормышында төп вакыйгаларны билгели, аларга Джатакарма (туу), Кешанта (җенси җитлегү), Аннапрашан (теш кыру) һәм Вивааһ (өйләнү) керә. Яңа туган бәби бабаның җанын чагылдыра дип ышаныла һәм тормышның беренче 42 көнендә Ходай дип таныла. Шулай да, әнисе чиста түгел дип санала һәм шул чор вакытында бернинди дә дини гамәлләрдә катнашырга рөхсәт ителми. Бәби 105 көненә кадәр чиста булмаган җиргә орынырга тиеш түгел, бу 210 көнлек Бали павукон календаре буенча беренче туу көненең бәйрәм ителүенә кадәр ярты юл. Бала җенси җитлегүе булгач, алты өске казык теш тигез булганчы кырыла.
Үлем һәм реинкарнация
Иң әһәмиятле церемонияләр үлемнән соң була һәм җан соңыннан реинкарнацияләү өчен ахыр чиктә азат ителә. Башка диннәрнең үлем ритуалларыннан аермалы буларак, физик тән игътибар үзәгендә түгел һәм ул җанның вакытлы контейнеры гына итеп карала һәм бары тик чикле. Фактик рәвештә, тән җан аннан тулысынча киткәнче яндырылырга тиеш. Моны эшләү өчен кремация церемониясе бик кыйммәтле булырга мөмкин, чөнки катлаулы церемония ул калганнар өстеннән шактый куәте булган Илаһ булып китәргә тиеш җанга ихтирам күрсәтү. Шулай итеп, тәннәр кайвакыт гаилә кремация өчен җитәрлек акча тапканчы вакытлыча күмелә, гәрчә каһиннәрнең яки олы сыйныф гаиләләрнең тәннәре Самадхи (җир өстендә саклана).
Галунган һәм Кунинган
Иң әһәмиятле фестиваль булып Галунган тора (ул Дипавалига бәйле), Һинд динендә Дивали дхарманың адхарма өстеннән җиңүе. Ул 210-көнлек Бали павукон календаре буенча исәпләнә һәм (Дунггулан)ның унберенче атнасының чәршәмбе (Буда)да була. Бу традиция буенча күктән үлгәннәрнең рухлары ун көн соңрак Кунинганда төшәләр.
Ньепи
Ньепи, тынлык көне Бали сака календарь елы башында була һәм ул 10-ынчы ай Кедасаның беренче көнендә билгеләнә. Ул гадәттә мартка туры килә.
Башка фестивальләр
Павукон календаренең соңгы көне, Вату Гунунг белем Алиһәсе Сарасвати Дэвига багышланган. Гәрчә Сарасвати Дэви китапларга тугъры булса да, уку рөхсәт ителмәгән. Елның дүртенче көне Пагервеси дип атала, моның мәгънәсе "тимер читән". Ул яхшы һәм начар арасында көрәшне искә ала.
Диета законнары
Бали Һинд дине тарафдарлары бернинди шартларда да кеше, юлбарыс, маймыл, эт, крокодил, тычкан, бака, билгеле агулы балык, сөлек, чагучы бөҗәк, козгын, бөркет, ябалак яки башка ерткыч кошның итен ашамыйлар.
Балидан тыш һәм Индонезиядә
Бали Һинд дине тарафдарлары Балида Пура Бесакихтан соң Индонезиядә зурлык буенча икенче гыйбадәтханәне төзегәннәр ул Сундан халкы Һинд дине тарафдарларының Патша Шри Бадуга Махараджа Санг Рату Джая Дэватага багышланган. Пура Адитья Джая Индонезия башкаласы Джакартада иң зур гыйбадәтханә булып тора. Европада кимендә дүрт Бали Һинду гыйбадәтханәсе бар. Падмасана гыйбадәтханәсе Һамбургта, Германиядә Һамбург Этнология Музее алдында бар. Тимор Леште, Дилида Пура Гиринатха Индонезия иммигрантлары тарафыннан төзелгән булган. Күптән түгел төзелгән Пура Три Һита Карана Марцан ял итү паркында Берлинда Германиядә урнашкан. Бельгиядә Паири Дайза ботаника бакчасында ике Бали гыйбадәтханәсе бар.
Казе Сенцамичи (Беневенто)
Казе Сенцамичи — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сенцамичи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Болатлы (Першембе)
Болатлы (Bolatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Першембе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ринарцице (Ополе воеводалыгы)
Ринарцице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глухув (Гостинский повяты)
Глухув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эббивиль (Көньяк Каролина)
Эббивиль  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эббивиль шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Норт-Слоуп (боро)
Норт-Слоуп — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан боро. Үзәге - Барроу шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1972 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 245 521 км² тәшкил итә.
Невиль-ан-Бомон
Невиль-ан-Бомон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
HD199603
HD199603 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Прибой (авыл)
Прибой  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
(17719) 1997 XV1
(17719) 1997 XV1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD199603
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Падлипье (Астравецкий районы)
Падлипье  (Падліп’е ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Прибой (авыл)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD199603
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(17719) 1997 XV1
Тарихы
1997 елның 2 декабрендә Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XV1» саналган.
Кари Рупа
Кари Рупа Һиндстанның Харьяна штатында Чархи Дадри районының Бадһра тэһсилында авыл. Чархи Дадри шәһәрчегенең штаб-фатирыннан якынча 37 км көньяк-көнбатышында урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 218 йорт булып, тулаем халкы 1203 кеше, шуларның 653-се ир кешеләр, ә 550-се хатын-кызлар.
Багайдат
Багайдат — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тонгул елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Норт-Кроус-Нест (Индиана)
Норт-Кроус-Нест  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бад-Хофгастайн
Бад-Хофгастайн — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хемау
Хемау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрешне
Фрешне (Freychenet) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Пеи-д'Ольм кантонына карый.
Жалиново
Жалиново — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәрмән (Сәрмән кушылдыгы)
Сәрмән — исемдәше Сәрмән кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Спас районы биләмәләрендә ага. Елга Сәрмән елгасының сул ярына тамагыннан 2,6 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км. Бу елга буенда Рузаново авылы урнашкан.
Сувиньи-ан-Солонь
Сувиньи-ан-Солонь — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Сәрмән (Сәрмән кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вараха
Вара́ха (वराह) — Вишнуның кабан дуңгызы образында килгән өченче Аватарасы.
Вараха Җирне(Притхиви) Галәми Гарбходака төбенә алып киткән Хираньякша шәйтанын үтерү өчен килгән. Мең ел дәвам иткән каршы яклар арасындагы бәрелештә Вараха җиңеп чыккан. Үзенең казык тешләрендә (кайвакыт - бер казык тешендә) ул Җирне океаннан алып чыгып аны Галәмнең тиешле урынына кире куйган. Бу Аватарада Вишну Притхивига өйләнгән. Бу Аватара яңа кальпаның башының символы булып тора.
Сәнгатьтә образы
Сәнгатьтә Варах я тулысынча хайван (кабан дуңгызы) кыяфәтендә, я кайбер антропоморфик хасиятләр белән, кеше тәнендә кабан башы белән сурәтләнә. Үзенең соңгы формасында аның дүрт кулы бар, аларның икесендә ул көпчәк һәм кабырчыкны тота. Ике калганы, кагыйдә буларак тукмарны, кылыч яки лотосны, я бөтенләй бер мудраны күрсәтә. Вишну-Вихараның сыны дүрт торышта була:
Ясные Поляны (Троицк районы)
Ясные Поляны (Ясные Поляны) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Габдерәхим Утыз Имәни әл-Болгари
Габдерәхим Утыз Имәни – татар шагыйре, фикер иясе.
Ясные Поляны (Троицк районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%), украиннар (5%), алманнар (5%).
Типтон (Калифорния)
Типтон  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Deep Purple
Deep Purple (tatar äyteleşe – Dip Pöpl) Böyekbritaniä rok-törkeme, Hertford şähärendä 1968 yılda barlıqqa kilgän.
Типтон (Калифорния)
Географиясе
Типтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Deep Purple
1970 yıllarda iñ populyar "awır muzıkasında" törkem bulıp sanala. Muzıkal' tänqitçelär Deep Purple törkemen xard-rok nigezlänüçese bulıp sanıylar, progressiv rok üseşenä zur kertem yasağanın bäyälilär.
Типтон (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габдерәхим Утыз Имәни әл-Болгари
Биография
Утыз Имәни 1754 елда хәзерге Татарстанның Чирмешән районы Яңа Кади авылында крестьян гаиләсендә туа. Аның әтисе, Госман бине Сәрмәки, чыгышы белән хәзерге Лениногорск районының Тимәш авылы кешесе, ә әнисе (кайбер мәгълүматларга караганда, аның исеме Гафифә булган) Утыз Имән авылы кызы булып, өйләнешкәннән соң алар Тимәш авылында яши башлыйлар. Ләкин Габдерәхим туганчы ук Госман үлеп китә. Ярдәмчесез калган яшь хатын янәдән үзенең туган авылы Утыз Имәнгә кайта. Һәм шунда, әтисе йортында, бала таба. Берничә елдан соң, ул үзе дә дөнья куя. Шулай итеп, Габдерәхим, сабый чагында ук, ата-анадан ятим калып, туган тиешле бер җиңгәсе кулында тәрбияләнә. 1898 елда Кашшафетдин әс-Сөлеки шагыйрьнең шигырьләрен туплап, Казанда Кәримовлар матбагасында “Китабы мөһиммәт әз-заман” дигән җыентык чыгарган. 2011 елны Гай шәһәре районара прокуратурасы (Ырынбур өлкәсе) мәхкәмәдән Габдрәхим Утыз-Имәни язган «Җәваһир әл-Бәян» әсәрен экстремистик әдәбият исемлегенә кертерүне таләп иткән.
Deep Purple
Deep Purple rok-muzıkasında iñ uñışlı törkemnär arasında qala, alarnıñ albomnar tirajı 100 million artıq satılğan.
Gitarist Riçi Blekmor, klavişçı Djon Lord, barabançı Yan Peys muzıkal' dönyada instrumentalist-ostası bulıp sanala.
Rusiäneñ elekke prezidentı häm xäzerge premyer-ministrı Dmitriy Medvedev Deep Purple törkemeneñ zur xörmätläwçese bulıp tora, anıñ tulı Deep Purple diskografiäse bar. Medvedev niäte buyınça Deep Purple törkeme berniçä tapqır Rusiägä çaqırılğan bula.
İñ mäşhür Deep Purple cırları dönyanıñ rok-Şöhräte zalına kerä: "Lalena", «Sometimes I Feel Like Screaming», "Wasted Sunsets", "Child In Time", «Soldier Of Fortune», «When A Blind Man Cries».
Глухув (Турецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рихнув (Ополе воеводалыгы)
Рихнув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Киразҗык (Ташкөпрү)
Киразҗык (Kirazcık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ташкөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Окчулар (Караҗабей)
Окчулар (Okçular) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казе Сера Алта (Торино)
Казе Сера Алта — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сера Алта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дүньямалылар
Дүньямалылар (Dünyamalılar ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
Болдаг (Финике)
Болдаг (Boldağ) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Финике илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Проданча
Проданча — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Валя-Поений (Бистрица-Несеуд)
Валя-Поений — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жально
Жально — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кода (Репа кушылдыгы)
Кода — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Репа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Падлипки (Гродзенский районы)
Падлипки  (Падліпкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ленин мәйданы (Алабуга)
Тарих
1846 елга кадәр — көнбатыш Печән мәйданы (Сенная площадь) исемен йөрткән. 1846 елдан — Икмәк мәйданы (Хлебная площадь). Мәйданда потлап яки арбасы белән иген һәм икмәк ашамлыклары сатылганга шулай аталган. 1917 елга кадәр Алабуга шәһәре Чулман буеның гына түгел, Россия империясендә «икмәк биржасы» ролен үти. XIX гасырның II яртысында Алабугада 10 мең кешегә 600 сәүдәгәр туры килгән. Байлыгы һәм сәүдәгәр катламындагы кешеләр саны буенча өяз үзәге Алабуга губерна үзәге булган Вятка (хәзерге Киров) шәһәрен узып киткән. Сәүдә эшчәнлегенең күләме гаҗәпләнерлек булган: биредә икмәк сату буенча күп мең сумнарга контрактлар төзелгән, 15-26 августта узучы Спас ярминкәсенә Нократ, Казан, Уфа, Ырынбур, Түбән Новгород губерналарыннан сәүдәгәрләр килгән.
Бад-Целль
Бад-Целль — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ленин мәйданы (Алабуга)
Тарих
1967 елдан — Ленин мәйданы. 1970 елда мәйдан уртасында Ленин монументы (авторы — скульптор А. Кибальников) куела.
2007 елда Алабуганың меңьеллыгын билгеләгән чакта мәйданның кыяфәте үзгәрә:, чүкелгән тимердән ясалган беседкалар, áркалы үтеп йөрү барлыкка килә.
2008 елның декабрендә «Тойма» кунакханәсе каршында Алабуганың кунакчыллыгын, сәүдәгәрләр шәһәренең колоритын бирүче «Самавыр» («Рус самавыры») мәдәни композициясе урнаштырыла. Самавырга эленгән баранка бәйләме һәйкәлне тематик яктан мәйданның (элекке) исеме белән бәйли.
Мәйдан исемен алыштыру
1997 елда Алабуга шәһәренең топонимия комиссиясе кайбер Алабуга урамнарының исемнәрен алыштыра (тарихи исемнәрен кире кайтара): Жданов урамы Кече Покрау (Малая Покровская), Маленков урамы Спас (Спасская) урамнары итеп үзгәртелә. «Тарихи урамнар рәтендә исемнәре тарихи үзәккә туры килми, аның кыяфәтен боза» дигән сылтау белән, Татарстанның 10 еллыгы урамының исемен һәм Ленин мәйданның исемен (Икмәк мәйданына) алыштыру мәсьәләсе дә карала. 2017 елның башында мәгълүмат чараларында мәйданның исемен алыштыру турында халык арасында сораштыру үткәрелә. Мәсәлән, «ВКонтакте» социаль челтәрендәге «Типичная Елабуга» төркеме сәхифәсендә тавыш бирүдә катнашкан 819 кешенең 712 се «Ленин мәйданы» исемен калдыру яклы, 8,9 % кеше «Икмәк мәйданы» исемен кайтару яклы була. Топонимия комиссиясе, халык фикерен исәпкә алып, мәйданның совет чоры исемен калдыра.
(17720) Manuboccuni
(17720) Manuboccuni — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 7 декабрендә У. Мунари, М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XH10» саналган.
Норт-Либерти (Индиана)
Норт-Либерти  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малиненки
Малиненки (Малиненки) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Красная Горка (Кукнур авыл җирлеге)
Красная Горка (Красногорка, Красная Горка) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Эйкен (Көньяк Каролина)
Эйкен  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эйкен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Посёлок Льнозавода (Новодугино районы)
Посёлок Льнозавода — Русиянең Смоленск өлкәсе Новодугино районы составына керүче бистә. Извеково авыл җирлеге составына керә. Халык саны — 152 кеше (2007 ел). Почта индексы — 215210.
Өлкәнең төньяк-көнчыгыш өлешендә, Новодугинодан 6 километрга көньяк-көнбатыштарак урнашкан, автоюлыннан 3 километрга көнбатыштарак Смоленск — Дорогобуж — Вязьма — Зубцов юлында тора, Вазуза елга ярында. Авылдан 6 километрга төньяк-көнчыгышырак Вязьма — Ржев сызыгында Новодугино тимер юлы станциясе урнашкан.
Тарих
Бөек Ватан сугышы вакытында, 1941 елның октябрь аенда, авылны фашист гаскәрләре басып алалар, кире 1943 елның мартында азат ителә.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь.
Баим
Баим (лог. Баимчик, Зур Баим) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының сул ярыннан 260 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хемхофен
Хемхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глушина (Великопольское воеводалыгы)
Глушина  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нортуэст-Арктик
Нортуэст-Арктик — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан боро. Үзәге - Коцебу шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1986 елда оештырыла.
Территориясе
Мәйданы 105 540 км² тәшкил итә.
Невиль-о-Плен
Невиль-о-Плен — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Рогалице
Рогалице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD199627
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Суде (Луар һәм Шер)
Суде — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Казе Сере (Кунео)
Казе Сере — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17721) 1997 XT10
(17721) 1997 XT10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 10 декабрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XT10» саналган.
Кари Токһа
Кари Токһа Һиндстанның Харьяна штатында Чархи Дадри районында Бадһра тэһсилда авыл. Чархи Дадри шәһәренең район штаб-фатирыннан якынча 45 км көнбатышта урнашып, 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 180 йорт булып, тулаем халкы 1006 кеше булган, шуларның 518-е ир кешеләр, ә 488-е хатын-кызлар булган.
Казарма 132 км
Казарма 132 км (Казарма 132 км) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче разъезд.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Тобин (Калифорния)
Тобин  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тобин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Киразлы (Ширван)
Киразлы (Kirazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Төрки шура
Төрки шура - төрки телле дәүләтләрне берләштерүче халыкара оешма. Оешманың төп максаты булып әгъза илләренең үзара һәръяклап хезмәттәшлеге тора. Төрки шура 2009 елның 3 октябрендә Нахчыван шәһәрендә корыла.
Бад-Шаллербах
Бад-Шаллербах — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Скачки (Мокша кушылдыгы)
Скачки  — Мокша елгасы кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Мокшан районы биләмәләрендә ага. Елга Мокша елгасының сул ярына тамагыннан 599 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 35 км.
Фуа (город)
Фуа (Foix) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Фуа кантонына карый.
Скачки (Мокша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шотландия
Шотла́ндия (ингл./ингл.-шотл. Scotland, гэль. Alba) – 1707 елга кадәр төньяк Европадагы бәйсез дәүләт, хәзерге вакытта Бөекбритания һәм Төньяк Ирландия Берләшкән Корольлеген тәшкил итүче илләр арасында иң киң автономиягә ия булганы (үз парламенты, хокук системасы, чиркәве һ.б. бар).
Шотландия Бөекбританиянең төньяк өлешен алып тора һәм көньякта Англия белән чиктәш. Шотландиянең башкаласы – Эдинбург.
Тарих
Киләсе берничә гасыр эчендә Шотландия бүгенге чикләренә кадәр ирешә. Анда шул ук вакытта таркаулык сизелә, ләкин ул үз бәйсезлеген саклап килә һәм 1018 елда Шотландия короле Малкольм II Нортумбрияне Карем янындагы сугышта тар-мар итә.
XIII гасыр ахырына кадәр Шотландия чагыштырмача тыныч яши. 1296 елда Англия короле Эдуард I Спотсмур янындагы сугышта буйсынырга теләмәгән Шотландия гаскәрен тар-мар итә һәм бөтен илне яулап ала. Король Иоанна I Баллиол буйсынырга һәм корольлектән баш тартырга мәҗбүр була. Эдуард I үзен Шотландия короле буларак игълан итә.
Бәйсезлеген югалткан шотландиялеләр 1297 елда Уильям Уоллес һәм Эндрю Моррей җитәкчелегендә баш күтәрәләр. Стерлинг күперендәге сугышта инглиз гаскәре җиңелә. Эндрю Моррей сугышта алган җәрәхәтләрдән вафат була. Шотландия инглиз гаскәрләреннән азат ителә.
Эдуард I 1298 елда яңадан Шотландиягә гаскәр белән керә һәм Фолкерк сугышында шотландиялеләрне тар-мар итә. 1305 елда Уильям Уоллес бер рыцарьның хыянәте нәтиҗәсендә инглизләр кулына эләгә һәм җәзалап үтерелә.
Фолкерк сугышыннан соң бәйсезлек сугышы Роберт I Брюс (1306 елның 25 мартында Шотландия короле дип игълан ителә) җитәкчелегендә дәвам итә. 1314 елда инглизләр тулысынча тар-мар ителә. Роберт Брюс үлеменнән соң яңадан король урыны өчен көрәш башлана. Нәтиҗәдә 1371 елның 26 мартында Сконеда король буларак Роберт II игълан ителә. Якынча 300 ел дәвам иткән Стюартлар идарәсе дәвере башлана.
Урта гасырларның ахырында Шотландия ике мәдәни өлешкә бүленгән була: үзәнлекләрдә яшәүче һәм аралашу өчен инглиз-шотланд телен кулланучылар; тауларда яшәүче һәм шотланд (гэль) телендә аралашучылар. Тауларда шотланд клан системасы барлыкка килә.
1707 елда, «Уния турында Акт» кабул ителгәннән соң, Шотландия бәйсезлеген югалта.
2014 елның 18 сентябрендә Шотландиядә бәйсезлек мәсьәләсе турында референдум уздырылган, тавыш бирүчеләрнең 55% өлеше бәйсезлеккә каршы тавыш биргән.
Административ бүленеш
1996 елда Бөекбритания Парламенты карары буенча Шотландия 32 өлкәгә бүленә.
Географик мәгълүмат
Шотландия территориясе Бөекбритания утравының төньягында өчтән бер өлешен һәм якындагы утрауларны (Һебрид, Оркней һәм Шетланд утраулары) үз эченә ала. Шотландия мәйданы – 78 772 км², яр сызыгы озынлыгы – 9 911 км. Көньяк-көнбатышта 30 км ераклыкта Ирландия,утравы урнашкан. Төньякта Фарер утраулары һәм Исландия ята.
Көнбатыш ярын Атлантик океан юа, көнчыгышта – Төньяк диңгез. Шотландиянең көнбатыш һәм көнчыгыш ярлары шулай ук күренекле Лох-Несс күлен үз эченә алучы Каледония каналы ярдәмендә тоташтырылган.
Климат
Климат океаник уртача. Гольфстрим агымы аркасында Шотландиядә шул ук киңлектә урнашкан башка Европа илләре белән чагыштырганда (мәсәлән, Норвегия) җылырак, ләкин Британиянең башка өлкәләренә карата салкынрак. Җирнең өслеге тигез булмаганга һава тотрыксызлыгы белән аерыла. Регионга көньк-көнбатыш җил хас. Ярларда һәм утрауларда еш кына каты җилләр һәм давыллар була. Иң салкын гыйнвар һәм февраль айларында уртача температура 5—7 °C тәшкил итә. Иң җылы июль һәм август айларында – 19 °C.
Икътисад
thumb|left|[[Төньяк диңгездәге нефть чыгару җайланмасы]] Глазго шәһәрендә кораб төзүче верфь бар. Шотландиядә нефть, күмер чыгарыла, авыр сәнәгать зур үсеш алган (шул исәптән корыч сәнәгате дә).
Халык
2001 елгы исәп буенча Шотландиядә 5 062 011 кеше яшәгән. 2007 елда халык саны 5 144 200 кешегә кадәр җитә. Аларның 88% – этник шотландлар, 8% – инглизләр, ирландиялеләр һәм велслеләр, 4% – калганнар.
Диннәр
Дингә ышанучы халыкның күпчелеге Шотландия чиркәве вәкилләре.
Мәдәният
Шотландиядә күп борынгы гореф-гадәтләр сакланып калган.
Музыка
Иң күренекле шотланд уен коралы – сорнай.
Шотланд биюләре арасында шотланд бал биюләре һәм аерым башкарылган «хайланд» киң таралган.
Әдәбият
Шотланд әдәбиятының бай тарихы бар. Үз жанрларында классик әсәрләр буларак Роберт Бернс һәм Вальтер Скотт, Роберт Льюис Стивенсон һәм Джеймс Хогг әсәрләре санала.
Шотланд әдәбияты үз эченә хәзерге Шотландиядә кайчан да булса кулланылган (инглиз, шотланд (гэль), скотс, бретон, француз, латин телләре) телләрдәге әдәбиятны ала.
Кайбер танылган шотланд язучылары:
Милли символлар
160px|thumb|left|[[Шайтан таягы – Шотландиянең милли символы.]] Андрей хавари (апостол) Шотландиянең яклаучысы буларак санала. Шотландиянең байрагы зәңгәр-күк фондагы Андрей хачыннан гыйбарәт. Милли уен коралы – волынка. Шайтан таягы Шотландиянең ярымрәсми символы дип санала.
Боллуҗа (Арнавуткөй)
Боллуҗа (Bolluca) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Арнавуткөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хенгерсберг
Хенгерсберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радибош
Радибош — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Невиль-сюр-Мер
Невиль-сюр-Мер — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Гневково (Великопольское воеводалыгы)
Гневково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падлипяны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Суем
Суем — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Сурьяварман II
Сурьява́рман II (សូរ្យវរ្ម័នទី២) — Кхмер империясенең патшасы (1113—1150). Харшаварман IIIнең бертуганның оныгы (Внучатый племянник), 1112 елда ул тәхеттән Дхараниндраварман I-не бәреп төшергән. 1119 елда аңа инде картаеп беткән Дивакарапандита тарафыннан таҗ кидерелгән булган. Сурьяварман II хөкемдар-сугышчы булган. Сурьяварман II Камбоджаны берләштергән һәм үзәкләштергән, берничә мәртәбә Дайвьетка бәреп үтәргә маташып караган. Бу вакыт турында өземтәле һәм объектив булмаган язмалар барып җиткән, аларның дөреслегенә ышаныч юк. Алардан зур мөмкинчелек белән Дайвьет белән сугышта 1128 елда Сурьяварман II тар-мар ителгән булган, Дайвьет ул вакытта Кытай хөкеменнән арынып җитди көч булган. Лаво Патшалыгыннан (хәзер Лобпури, Таиланд) Моннар тарафыннан дәүләтне тартып алуны туктаткан. 1116 елдан Камбоджа Кытай белән дипломатик мөнәсәбәтләрен яңарткан. Тарихта ул үзенең мәхлукаты - Angkor Wat гыйбадәтханәсе өчен мәшһүр булып калган. Ул анда яшәгән һәм бу аның бөеклеге һәм куәте символы булган. Бу һәйкәлгә күрә ул "Шәрыкъ Микеланджелосы" буларак мәшһүр булган. Хроникалар буенча Кхмер Империясе аның Патшалыгы вакытында Бирма Көнбатышка Паган Патшалыгына кадәр җирне колачлаган, көнчыгышка - диңгезгә кадәр, көньякка - Грахи дәүләте чикләренә кадәр, бу Малакка ярымутравының йөрәге булган.
Сурьяварман II Патшалыгына караган иң соңгы язма 1145 елга карый. Ул, мөгаен, Дайвьетка уңышсыз явы вакытында 1150 елда вафат булган. Сурьяварман II Вишнуит (вайшнав) булган, моның турында аның үлем исеме "Парамавишнулока" сөйли.
Окчуларъери (Бигадич)
Окчуларъери (Okçularyeri) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17722) 1997 YT1
(17722) 1997 YT1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Жарчин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Жарчин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17722) 1997 YT1
Тарихы
1997 елның 21 декабрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 YT1» саналган.
Роги (Ополе воеводалыгы)
Роги  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яков Шкетан
Яков Павел улы Шкетан (Яков Павлович Шкетан, чын исеме – Яков Павлович Майоров, 29 октябрь 1898 — 16 май 1937) – мари журналисты, язучысы һәм драматургы, мари драматургиясенә нигез салучыларның берсе.
Биография
Яков Шкетан Вятка губернасы Яраң өязенең Иске Крещено авылында (хәзер Мари Илнең Оршанка районына карый) крестьян гаиләсендә туа. Белемне Ернур авылының ике класслы мәктәбендә ала (1910—1912). 1917 елдан – әрмедә, Беренче бөтендөнья сугышының катнашучы. 1920 елда Яраң өяз башкарма комитеты карамагындагы милләтләр эшләре бүлекчәсенә эшкә чакырыла.
1921 елның җәендә, Мари автономияле өлкәсе оешуы сәбәпле, Краснококшайскка күчеп китә, өлкәсенең җир булекчәсендә эшли; 1922 елның августыннан – «Йошкар кече» газетасының әдәби хезмәткәре, җаваплы сәркатибе, редактор вазифаларын башкаручы. «Арлан ден Кестен» сатирик журналның оештыручыларның берсе һәм аның даими авторы. Мари дәүләт театрының режиссёры, актёры һәм драмтатургы. 1929 елда Оршанка районына күчеп китә, анда колхоз оештыруда катнаша һәм шул колхозында ревизион комиссиясенең рәисе булып эшли.
Әсәрләр
Үзе исән чагында Я. Шкетанның 7 хикәяләр китабы һәм 5 пьесалар китабы басылып чыга.
Истәлек
Шкетан исемен бернича объект йөртә:
Казе Сери (Тревизо)
Казе Сери — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ега (Рыбинское (зал. р. Ухры кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эйвазлылар (Бейләган)
Эйвазлылар  (Eyvazlılar ) — Әзербайҗанның Бейләган районына караган авыл.
Валя-Поений (Бучум, Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куракино (Мари Ил)
Куракино (Куракин, Куракино) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Александров
Александров (Алекса́ндров) — фамилия.