cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юлия Санина
Тормыш юлы
2020 елның көзендә Дмитрий Жуков белән бергә «Танцы со звёздами» проектында катнаша, алар икенче урынны яулыйлар.
2020 елда Дракоша образында 1+1 телеканалында «Маскарад» тамашасында катнаша.
Гаилә
Ире — Валерий Бебко, The Hardkiss төркеменең креатив продюсеры һәм гитаристы.
2015 елның 21 ноябрендә парның улы Даниил туган.
Стиль
Төркемнең имиджы өстендә, иң беренче чиратта, стилистлар Слава Чайка һәм Виталий Дацюк эшли, шулай ук төркем яшь дизайнерлар (Ivanova, Bekh, Надя Дзяк, Anouki Bicholla һ.б.) белән хезмәттәшлек итә. Юлия Санина Alexander MC Queen, Vivienne Westwood, Gareth Pugh дизайнерлар иҗаты белән мавыга, ә гадәттә Diesel, H&M, Topshop маркалы киемнәргә киенә.
(15913) Телемах
Тарихы
1997 елның 1 октябрендә Uppsala-DLR Trojan Survey тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 TZ27» саналган.
Стуйкув
Стуйкув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Порту-Баррейру
Порту-Баррейру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
1010-еллар (б. э. к.)
1010-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1019 елда башланган һәм б. э. к. 1010 елда тәмамланган унъеллык.
Хәлил Алишев
' Хәлил Алишев''' (Хәлил Фәезрахман улы Алишев,, — , ) — , , башкорт милли хәрәкәте эшлеклесе, Башкорт гаскәрләре төркеме командиры (1919).
Нозик (Немда кушылдыгы)
Нозик – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия, Мари Ил, биләмәләрендә ага. Елга  Немда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мейпл-Крик (Висконсин)
Мейпл-Крик  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Манден (Канзас)
Манден  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Манден шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баер (Рейһанлы)
Баер (Bayır) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Рейһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Морозково (Североуральск шәһәр бүлгесе, авыл)
Морозково (Морозково) — Свердловск өлкәсенең Североуральск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Казале I (Фрозиноне)
Казале I — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бельмонте-де-Тахо
Бельмонте-де-Тахо — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казале I (Фрозиноне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Таллер
Таллер — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Омфалит
Кендек гангренасы (кан әйләнеше бозылуы нәтиҗәсендә тукыманың үлүе) бик авыр катлаулану булып исәпләнә. Ул зарарланган тукымаларның «үлеме» һәм бик куркыныч сепсис авыруы барлыкка килү белән сыйфатланырга мөмкин. Соңгы елларда бу өзлегү сирәк очрый башлады.
Инфекция кендек кан тамырларына кереп, анда периартериит, перифлебит, тромбартериит, тромбофлебит кебек өзлегүләргә китерергә мөмкин. Микробларның кендек тамырларына кендек төшкәнче һәм төшкәннән соң да керү очраклары билгеле.
Кендек авыруларының бик җитди булуы кисәтү чараларның әһәмиятлелеген һәм аларны барлык гигиена таләпләрен үтәп уздырырга кирәклеген күрсәтә.
Хелерешть (Васлуй)
Хелерешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илдар Маннанов
Илдар Мәннан улы Мәннанов (25 март 1921, Бүләк авылы Мөслим районы, Татарстан — 18 май 2010, Яр Чаллы, Татарстан) — Икенче Бөтендөнья сугышында 6 танкны яндырган каһарман, милли хәрәкәт әгъзасы.
Сент-Эпен
Сент-Эпен — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Сент-Эпен
Мазрюль
Мазрюль (Mazerulles) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
1020-еллар (б. э. к.)
1020-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1029 елда башланган һәм б. э. к. 1020 елда тәмамланган унъеллык.
Валли (округ, Айдахо)
Валли — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Каскейд шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 9670 км² тәшкил итә.
Красновка (Наравлянский районы)
Красновка  (Красноўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Наравлянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пражмово
Пражмово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(15914) 1997 UM3
(15914) 1997 UM3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 26 октябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UM3» саналган.
Тәкыйулла Галиев
Тәкыйулла Галиев (Тәкыйулла Габделханнан улы Галиев,, — , ) — инженер-энергетик, башкорт милли хәрәкәте эшлеклесе, «Башэлектропромстрой» тресты рәисе урынбасары (1929-?).
Биографиясе
Тәкиулла Абдулмәннан улы Алиев 1894 елның 14 июлендә Уфа губернасы Минзәлә өязе (хәзерге Татарстан Актаныш районы) Яңа Җияш авылында туган.
Башта авыл мәдрәсәсендә белем ала, ике елдан соң Нократ губернасы Сарапул өязе Иж-Бубый авылы мәктәбендә укый. 1914 елда Казан укытучылар мәктәбен белем ала һәм Минзәлә өязенең Такталачык авылы земство мәктәбендә укыта башлый.
1914-1918 елларда рус армиясе составында Беренче дөнья сугышында катнаша.Уфадаә, бер елдан соң Бозаулык шәһәрендә башкорт һәм татар солдатларын укыта. 1916 елда Казан җәяүле училищесын тәмамлый, прапорщик дәрәҗәсен ала һәм Златоуст шәһәрендә хезмәт итә башлый. 1917 елның җәендә Кавказ фронтында 1-се Кавказ җәяүле корпусның 154-се Дербент җәяүле полкында хезмәт итә. 1917 елда подпоручик дәрәжәсен ала.
1918 елда бераз Комучның Халык армиясенә, ә 1918-1919 елларда — Башкорт армиясе составында хезмәт итә. 1918 елның сентябрендә Башкорт Хөкүмәте каршындагы комендант ротасы башлыгы була, шул ук елның октябреннән Башкорт хәрби шурасы янында махсус йомышлар буенча офицер булып хезмәт итә. 1919 елда штабс-капитан дәрәҗәсен ала. 1919 елның февраленнән Башкорт гаскәре штабы коменданты, олуг адъютант булып хезмәт итә. 1919-1922 елларда Кызыл армия составында русия территориясеннән ага торган Ватандашлар сугышларында катнашуын дәвам итә.
Уфада Башревкомның хәрби вәкиле вазифасын сайлана. Соңрак Хәрби академиядә, ә 1922 елда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында белем ала. 1923-1928 елларда Бөтенрусия үзәк башкарма комитеты Президиумы каршындагы Башкорт АССР ы вәкиллеге хезмәткәре була. 1925 елның маеннан ВКП(б) әгъзасы.
1929 елда Бауман исемендәге Мәскәү югары техник училищесен белем ала һәм «Башлеспром» тресты рәйесенең урынбасары сыйфатында эшли башлый. 1930-1931 елларда Башкортстан үзәк совет халык хуҗалыгы президиумының әгъзасы һәм бүлек мөдире була. Уфа үзәк электр станциясе проектының авторы була.
1931 елның 18 февралендә Мәскәүгә ВКП(б) Үзәк Комитеты карамагына җибәрелә, ССРБ-ның баш шәһәрендә зур төзелештә катнаша. Ары Идел-Җаек төбәкында, Казагстанда һәм Белоруссияда электр станцияләре һәм электр тапшыру корылмалары төзелешләре җитәкчесе була. 1934-1939 елларда Мари ГРЭС-ның баш инженеры, Уфа, Чиләбе һәм Минск ТЭЦ-тары, Воронеж һәм Караганды ГРЭС-тары төзелешләре җитәкчесе булып эшли.
1936 елның 27 гыйнварында «мулла баласы», «Вәлидовлар армиясенең офицеры» дип һәм башка гаепләр табып, Такиулла Алиевны ВКП(б) әгъзалыгына чыгаралар. Тарихчы Д. Г. Кускилдин фаразлавынча, аны репрессияләнә Башкортостаннан читтә эшләве коткара.
1939-1947 елларда Урта Урал ГРЭС ы участогы башлыгы булып, «Главстрой» һәм «Свердловскэлектрострой» предприятиеларында төрле вазифаларда эшли.
1943-1946 елларда Свердловск шәһәрендә троллейбус линияләре төзелеше белән җитәкчелек итә.
1957 елның 15 июнендә Свердловск шәһәрендә вафат була һәм шунда җирләнә.
Зангерхаузен
Зангерхаузен (Sangerhausen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бодешть (Бербетешть, Вилча)
Бодешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Порту-Белу
Порту-Белу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(8527) Катаяма
(8527) Катаяма — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 28 сентябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SV12» саналган.
Полхово (Каменский повяты)
Полхово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Манкейто (Канзас)
Манкейто  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Манкейто шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Унин (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейлеккөй (Испир)
Лейлеккөй (Leylekköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бурсу
Касык җы­ерчыгы, артсан, җенси органнар, ботлар аеруча тиз бурсый. Бурсуны өч дәрәҗәгә аерып карарга мөмкин: беренче дәрәҗәдә кызарып чыгу күзәтелә, бу периодта тиренең бөтенлеге бозылмый. Икенче дәрәҗәдә тиренең төсс үзгәрә, ул бик көчле кызарып чыга, анда эрозия (лайлалы тышча яки эпите­ лийда ялкынсыну) барлыкка килә. Өченче дәрәҗәдә тире кып-кызыл төстә, юешләнеп тора, эрозияле урыннар бик күп һәм бер-берсенә кушылып китә. Дәвалау өчен стериль майлар, төрле препаратлар кулланалар. Бурсыган урыннар булганда, баланы җылы урында ачык һавада тоту яхшы. Күкрәк баласын дәвалауда имән кайрысы, танин, марганцовка белән ясалган ванналар яхшы нәтиҗә бирә.
HD170860
HD170860 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сунзус
Сунзус — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караджан елгасының сул ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мейпл-Плейн (Висконсин)
Мейпл-Плейн  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Стшалкова
Стшалкова — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зилфәт Басыйров
Зилфәт Басыйров, Зилфәт Рәүф (Габдерәүф) улы Басыйров, Басыров Зильфат Рауфович (Габдерауфович) (1927, Минзәлә кантоны — 2000, Уфа) — рәссам (график), сынчы-монументалист, керамика остасы, Башкортстанның халык рәссамы (2000), Акмулла исемендәге премия лауреаты (1992). БАССР рәссамнар берлеге идарәсе рәисе (1981-1987). 1968 елдан ССРБ рәссамнар берлеге әгъзасы. 1960-1990 елларда БАССРның әйдәүче скульпторы. Иҗатында портрет жанры зур урын алып тора.
Тәрҗемәи хәле
1927 елның 15 сентябрендә Татарстан АССР Минзәлә кантоны (хәзерге Актаныш районы) Иске Кормаш авылында күп балалы гаиләдә җиде баланың иң өлкәне булып туган. Күмәк хуҗалык рәисе булып эшләгән әтисе, кулга алынудан шикләнеп, гаиләсен алып, Пермь якларына күчеп китә. Березники химия комбинатында эшләгәндә әтиләре авариягә эләккәч, табиблар тәкъдиме белән гаилә Ява суы буендагы урман хуҗалыгында яши башлый. Әтисе сугышка киткәч, тормыш йөгенең авырлыгы өлкән бала Зилфәтнең җилкәсенә төшә. Унбиш яшеннән урманчылыкта эшли башлый. 1944 елда Березники шәһәренең 4нче ТЭЦында токарь булып эшли, завод рәссамы да була. Кичке мәктәптә укый, рәсем студиясенә (Леонид Старков сыйныфы) языла. Түбән Тагилдагы Урал сынлы сәнгать укуханәсенең скульптура бүлеген (Анатолий Ноговицын курсы) кызыл дипломга (1955), «скульптура» белгечлеге буенча Мәскәү җирле сәнәгать технология институтын (1962) тәмамлый.
Монументалистика
Башкортстанда 21, Үзбәкстанда 2, Татарстанда 2, Курган өлкәсендә 1 һәйкәл авторы. Күпчелеге — батырларга багышлап, заказ буенча салынган һәйкәлләр.
Сынлы сәнгать
Каләм, күмер, пастель һәм төсле буяулар ярдәмендә иҗат иткән картиналары: «Айгөл», «Лида», «Яз», «Шәфкать туташы», «Раушания», «Тузганак», «Көзге көн», «Яңгыр алдыннан», «Яшен узды» һ.б.
Хәтер
2000 елның 19 ноябрендә Уфада вафат. Васыяте буенча Иске Кормашта җирләнә.
Гаиләсе
Хатыны Сәкинә, Мөслим районыннан, заводта эретеп ябыштыручы, соңрак сәүдә системасында эшли.
Твин-Гроув (Иллинойс)
Твин-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татар Ялтаны
Татар Ялтаны — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422975.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Яңа Кенәр урта мәктәбе
Яңа Кенәр урта мәктәбе , рәсми тулы исеме Татарстан Республикасы Арча муниципаль районының «Социалистик Хезмәт Герое Габдрахманова С. З. исемендәге Яңа Кенәр урта гомуми белем мәктәбе» муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесы (Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение «Новокинерская средняя общеобразовательная школа имени Героя Социалистического Труда С. З. Габдрахмановой» Арского муниципального района Республики Татарстан) ― Татарстанның Арча районы Яңа Кенәр авылында урнашкан, Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министрлыгы карамагындагы татар телендә белем бирүче урта гомуми белем бирү мәктәбе. 2012―2015 елларда ― лицей. 2020 елда мәктәпкә Социалистик Хезмәт Каһарманы Стелла Зәки кызы Габдрахманова исеме бирелгән.
Тарих
Яңа Кенәрдә иң беренче мәчет 1828 елда Зәйни бай, икенче мәчет 1860-елларда Мортаза бай иганәсенә төзелгән. Авылда барлыгы 3 мәчет булган. Ул чорда мәчетләр мәгариф үзәкләре булган ― алар каршында мәктәп-мәдрәсәләр, шулай ук борынгы китапларны күчереп язу остаханәләре эшләгән.
Берсоса-дель-Лосоя
Берсоса-дель-Лосоя — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сурьяванша
Сурьяванша (Сурьява(н)шам яки Кояш Династиясе) борынгы Һиндстанның тарихи династиясе. Сурьяванши төшенчәсе Сурьяванша династиясенә карый. Рагхуванши Сурьяванши кланының токымы булган.
Чыганаклар
Пураналарда, бигрәк тә Вишну Пуранада, Вальмикиның Рамаянасында һәм Вьясаның "Махабхарата"сында бу династия турында сөйләнелгән. Калидасаның Рагхуваншасында бу династиянең кайбер патшалары искә алына.
Вытемка
Вытемка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тула өлкәсе, Липецк өлкәсе, Орёл өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Красивая Меча елгасының сул ярына тамагыннан 105 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Дон су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Красивая Меча елгасы. Кече елга бассейны — Дон кушылдыклары бассейны, Хопр кушылганга кадәр, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Красны (Буда-Кашалёвский районы)
Красны  (Красны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вавиленки
Вавиленки (Вавиленки) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Хелеучешть
Хелеучешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
1040-еллар (б. э. к.)
1040-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1049 елда башланган һәм б. э. к. 1040 елда тәмамланган унъеллык.
Орья (Немда кушылдыгы)
Орья – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Немда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15915) 1997 UR3
(15915) 1997 UR3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 26 октябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UR3» саналган.
Казале Бандитела (Рим)
Казале Бандитела — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Бандитела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Вашингтон (округ, Айдахо)
Вашингтон — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уизер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1879 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3816 км² тәшкил итә.
Тарнос
Тарнос — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Франьо Туҗман
Франьо Туҗман (, —, ) — ,.
Баеракчашеһир (Памукова)
Баеракчашеһир (Bayırakçaşehir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Памукова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сент-Этьен-де-Шиньи
Сент-Этьен-де-Шиньи — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Бодешть (Вранча)
Бодешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Порту-Валтер
Порту-Валтер — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Акри штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
1050-еллар (б. э. к.)
1050-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1059 елда башланган һәм б. э. к. 1050 елда тәмамланган унъеллык.
Полхово (Лобезький повяты)
Полхово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Праслити
Праслити — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мантер (Канзас)
Тарихы
Мантер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майи-сюр-Сей
Майи-сюр-Сей (Mailly-sur-Seille) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,40 км².
(8528) 1992 SC24
(8528) 1992 SC24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 29 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SC24» саналган.
Мейплгерст (Висконсин)
Мейплгерст  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стшалковице
Стшалковице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сургас
Сургас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Казыр елгасының сул ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD170901
HD170901 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сәмәрканд өлкәсе
Сәмәрканд өлкәсе (Сәмәрканд вилаяте; Samarqand viloyati) — Үзбәкстанның өлкәсе. Мәркәзе Сәмәрканд шәһәре.
Үзбәкстан ССР эчендә
Сәмәрканд өлкәсе 1938 елның 15 гыйнварында оештырылган. Өлкә Акдәрья, Булунгур, Галләарал, Җамбай, Заамин, Карадәрья, Кәттәкурган, Митан, Нәрпәй, Нурата, Пайарык, Пәстдәргам, Пәхтәкар, Сәмәрканд, Ургут, Фариш, Хатырчы районнарыны, Сәмәрканд, Җиззәх, Кәттәкурган шәһәрләрене эченә алган.
1963 елның 16 февралендә өлкәсенең җирләренең бер өлеше яңа оештырырган Сырдәрья өлкәсенә тапшырылган.
1982 елның 20 апрелендә өлкәсенең җирләренең бер өлеше яңа оештырырган Нәвайи өлкәсенә тапшырылган.
1992 елда Нәвайи өлкәсе элекке чикләрендә кире оештырылган.
Идарә-җир төзелеше
Өлкә 14 районына (төмәненә) бүленгән: һәм өлкә карамагындагы 4 шәһәренә:
Халык
Халык исәбе — 3 584 600 (2016). Күбесенчә үзбәкләр һәм таҗиклар.
Унин-Колёния
Унин-Колёния — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пемфигус
Нарасый балада кабарчык авыруы - пемфигус — тышкы яктан үзгәрешсез калган тире һәм лайлалы тышчага куыклар чыгу белән характерланган дерматоз. Бу авыруга еш кына стафилококк белән стрептококклар гаепле. Кабарчыкларның зурлыгы төрлечә — тары ярмасыннан борчак зурлыгына кадәр, кайвакыт чикләвек кадәр дә була. Куыклар бер камералы, зурлары төрле формада, куыкның эчендә серозлы болганчык яки эренле сыекча була. Яңа куыклар иске участоктан яңаларына күчү хисабына, шулай ук инфекциянең кан белән таралу нәтиҗәсендә барлыкка килә. Процесс көчле булганда, куыклар бар тирене каплап алырга мөмкин. Баланын температурасы бик югары күтәрелми, ләкин гомуми халәте начарлана.
Авыру баланы шунда ук калганнарыннан аерып, башка бүлмәгә күчерергә кирәк һәм шәхси караучы билгеләү, шәхси куллану предметлары булдыру яхшы. Пемфигус белән авырган бала бүлмәсендә дезинфекция ясала. Авыру белән элемтәдә булган балалар сәламәтләреннән аерым урнаштырылырга тиеш. Авыру баланы көн саен марганцовкалы суда юындырырга, үз вакытында чүпрәкләрен алыштырып торырга, авыру урыннарын саклык белән юып эшкәртергә кирәк. Өйдәге баланы табиблар күзәтүе астында дәвалыйлар.
Каракая (Менген)
Каракая (Karakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Менген илчесенә караган бер авыл (köy).
Бесерриль-де-ла-Сьерра
Бесерриль-де-ла-Сьерра — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Занне
Занне (Sanne) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хелештень (Румыния)
Хелештень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
1060-еллар (б. э. к.)
1060-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1069 елда башланган һәм б. э. к. 1060 елда тәмамланган унъеллык.
Ибраһим Ругова
Ибраһим Ругова (, —, ) — ,.
Те-Галина-Территор (Иллинойс)
Те-Галина-Территор  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Красны (Гомельский районы)
Красны  (Красны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гудинг (округ, Айдахо)
Гудинг — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гудинг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1913 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1901 км² тәшкил итә.
Прейлово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Прейлово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Ипполит (Эндр һәм Луара)
Сент-Ипполит — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Лейлеккөю (Коркутэли)
Лейлеккөю (Leylekköyü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коркутэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бодешть (Нямц)
Бодешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Порту-Вера-Крус
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Казале Баранцело (Варезе)
Географиясе
Казале Баранцело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Габдулла Солтанов
Тәрҗемәи хәле
1928 елның 25 сентябрендә БАССР Тамьян-Катай кантоны (хәзерге Учалы районы) Кобагыш авылында туган. Әтисеннән һәм туганнарыннан курайда уйнарга һәм озын көйләр башкарырга өйрәнә. 40 еллап Учалы районы Бәйрәмгул совхозында көтүче булып эшли. Башлангыч мәктәптән үк үзешчән сәнгатьтә катнаша.
2023 елның 17 августында Учалы районы Кобагыш авылында вафат.
Иҗаты
Бай тембрлы, киң диапазонлы, 2 октавадан югары тавышка ия җырчы. Һөнәри сәхнәгә 1955 елда аяк баса. Мәскәүдә «Башкортстан мәдәнияте ункөнлеге»ндә (1955) җырчы Наҗия Аллаяровага курайда уйный. Тумыштан драматик сәләткә ия. Россия, Болгария, Алмания, Португалия, Франция буйлап гастрольләрдә була. 1993 елда, машина бәрдерү сәбәпле, күзләре сукырайса да, сәхнәне ташламый.
Курманжан датка
Курманжан датка (Курманжан датка 1811 - 1 февраль 1907) - кыргыз дәүләт һәм хәрби эшлеклесе, 1832-1876 елларда Алай кыргызлары юлбашчысы һәм идарәчесе. Шулай ук "Алай патшабикә", "Көньяк патшасы", "Милләт анасы" һәм "Тау патшасы" буларак билгеле. Коканд ханлыгында һәм Бохара әмирлегендә датка (патшабикә) дәрәҗә булган. Россия император армиясе полковнигы (1876)
Россия яулап алуларына кадәр
thumb|300px|left| Курманжан датка ат өстендә утыра. Янәшәдә аның бер оныгы тора. Фото Густав Маннерһеймныкы. Курманҗан Мәмәтбай кызы Алай тауларында Орке аилендә, Оша тирәлегендә яшәгән Мөндеш ыруы күчмәлеләре гаиләсендә туган. 18 яше тулгач, Курманжанның ата-анасы аны кияүгә бирергә теләгән, ләкин ул кияү йортыннан качып, атасының, Мәмәтбайның, йортына кайта.
1832 елда алай кыргызларын җитәкләгән бай феодал бәк Алымбек Курмандҗанны никах шартнамәсеннән азат итә һәм аңа өйләнә. Ул аңа биш малай тапкан, аларның никахлары 29 ел дәвам иткән. 1862 елда Алимбәк Коканд әмирлегендә сарай борылышы нәтиҗәсендә үтерелә. Идарә аның илле яшьлек хатынына күчкән.
(8529) Синдзи
(8529) Синдзи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Курманжан датка
Россия яулап алуларына кадәр
Курманҗан фидакарьлы гаскәргә таянган. Коканд ханы Худояр алай кыргызларын үзенең буйсынучылары дип игълан итеп салым түләгә боергач, Курманжан Худоярны күчмә халыкларгп салым салудан баш тартырга, аны Алайның яңа хакиме итеп танырга һәм аңа «датка» дигән мактаулы титул бирергә мәҗбүр итә алган.
(8529) Синдзи
Тарихы
1992 елның 19 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 UH2» саналган.
Курманжан датка
Россия басып алуына каршылык
1876 елда рус гаскәрләре Коканд ханлыгы территориясенә бәреп керә. Шул ук вакытта Көньяк районнар, аерым алганда Алай, буйсынмый кала. Курманжан датка Алай кыргызларының рус гаскәрләренә каршы көрәшен җитәкли.
Аның уллары - Абдылдабәк, Мамытбәк, Әсәнбәк, Батырбәк һәм Камчибек меңәр ярым егет белән тау итәкләренә урнаша. Сугыш вакытында Курманжан датка үзенең аилләре белән Коксу үзәненә, Кашгар җирләренә китеп бара, ләкин биредә бөтен Курманжан аилләрен уйгур күчмәләре талый. Терлекләрнең күп өлешен югалтып, кыргыз хөкемдары Алайга кайта. Ул халыкны Әфганстанга алып китәргә тырышып карый. Әмма, рус патшасы ягына чыккан Шабдан Батыр аларны күзәтә һәм чолгап ала.
Россия Империясендә
thumb|260px| Курманжаның тирмәдә. Сулдан уңга: [[Поль Пеллио, Курманжан датка, аның оныгы, Густав Маннерһейм]] Курманжан мактаулы шартларда буйсына. Алай кыргызларының җирләре Курманҗан һәм аның уллары идарәсендәге вулыска бүленә. Аннан соңгы елларда ул төбәктә барлыкка килгән күтәрелешләр вакытында Россияга тугъры булып кала.
1893 елда аның улы Качимбек товарлар контрабандасында шикләнелә. Качимбек йортына килгән патша түрәсе, Качимбәк хатынын мәсхәрәләгәнгә, ярдәмчеләре белән бергә Качимбекның сакчысы тарафыннан үтерелә. Качимбек үзе бу вакытта Ошта була, таможенникны үтергән 1895 елның 3 мартында Качимбек асылган. Аның уллары һәм энесе Мымытбәк каторгага озатыла. Шуннан соң Курманжан Датка ялгыз яшәп кала һәм сәясәттә башка катнашмый.
Курмандҗан-датка 1907 елның 1 февралендә Мады шәһәрендә үз йортында вафат була. Уйланылганча, ул 1895 елда үтерелгән улы Камчибек янында Ошта җирләнгән.
Иҗат
Зыйнат кушаматы астында Курманжан датка замандашлары тарафыннан югары бәяләнгән шигырьләр язган. Шигырьләрен кыргыз, төрки һәм фарсы телләрендә язган.
Истәлек
thumb|[[2009|2009 елы чыккан 50 сомдога портреты.]]
Красны (Петрыкавский районы)
Красны  (Красны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(15917) Rosahavel
(15917) Rosahavel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 28 октябрендә Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 UX7» саналган.
Тартас (Ланди)
Тартас — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Мейсон (шәһәр, Висконсин)
Мейсон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руйка (Немда кушылдыгы)
Руйка – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Немда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Китлар йокысы
Китлар ― имезүчеләр, шуңа күрә, күп кенә мөнәсәбәтләрдә, алар кеше тереклек ияләре кебек үк. Кешеләр һәм китларның төрле әйләнә-тирәлектә яшәве аеруча мөһим аерма булып тора, һәм китларның сулыш системасы үзенчәлекле, ул аларга су астында берничә минут кислород суламыйча гына калырга мөмкинлек бирә. Шул сәбәпле аларны аңлы рәвештә сулаучы дип атыйлар. Ягъни, китларның су асты әйләнә-тирәлеге аркасында, алар аңлы рәвештә сулаучы булырга тиеш. Алар үзләре эшләгән һәр сулыш турында уйлыйлар һәм, башларыннан өстәрәк торган сулышлар аша сулар өчен, су өслегенә күтәреләләр.
Китларда нәрсә билгеле - ул алар йоклый ала торган ысул. Барлык имезүчеләр йоклый торган вакытта,китлар аңсыз була алмыйлар, чөнки алар батырга мөмкин. Алар йоклый ала торган бердәнбер ысул - ул өлешчә аңда кала. Һәр вакыт кит миенең бер генә ярымшары йоклый дип санала. Шулай итеп, алар ял итә, ләкин беркайчан да йокламый.
Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институты
Язучылар әзерләүче А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты белән бутамаска
Максим Горький исемендәге Дөнья әдәбияты институты (Институт мировой литературы имени Максима Горького) — Мәскәү шәһәрендә урнашкан фәнни-тикшеренү институты. РФ Фәннәр академиясенә карый. Пушкин йорты (Петербург) белән берлектә дөнья әдәбияты үсеше, аның тарихы, теориясе мәсьәләләре буенча эзләнүләр алып баручы әйдәүче фәнни югары уку йорты. А. С. Пушкин, А. М. Горький, В. В. Маяковский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов һ. б. рус язучыларының, ССРБ халыклары язучыларының, шулай ук чит ил (антик, Көнбатыш һәм Көнчыгыш Европа, Азия, Африка) язучыларының тормышын һәм иҗатын өйрәнүгә зур өлеш кертә.
Тарих
1934 елның 27 августында исеме '''А. М. Горький исемендәге Әдәбият институты'''на үзгәртелә. Институтның беренче директоры — Лев Каменев (1883-1936). Ул директор вазифасында озак тормый: 1934 елның 16 декабрендә кулга алына. 1936 елда атып үтерелә (1988 елда аклана). 1935 елның 5 маенда уку йортының яңа директоры итеп ССРБ ФА мөхбир-әгъзасы (1939 елдан академик) Иван Капитон улы Луппол (1896-1943) билгеләнә. Ул да 1940 елда кулга алына (1956 елда аклана).
Институтның беренче елларындагы эшчәнлеге фәнни-матди нигезне булдыруга юнәлдерелә: — әдәби басмаларны, җыентыкларны, XVIII-XIX гасырларда нәшер ителгән басмаларны, рус һәм чит ил әдәбият белгечләренең хезмәтләрен, чит ил һәм ССРБ язучыларының (шул исәптән ССРБ халыклары язучыларының) әсәрләре тупланган китапханә; — кулъязмалар һәм әдәбият тарихына һәм язучыларның тормышына, көнкүрешенә кагылышлы төрле материаллар (фотосурәтләр, графика һәм сынлы сәнгать әсәрләре, портретлар, әдәби әсәрләргә ясалган иллюстрацияләр һ. б.) тупланган фонд булдыру. 1935-1937 елларда институт хезмәткәрләренең төп эшчәнлеге — җыю, тасвирлау, тәртипкә салу, каталог төзү була.
А. М. Горький вафатыннан соң (1936 елның 18 июне), 1937 елның 14 февралендә ССРБ ҮБК президиумы карары белән институтта «язучының тормышына һәм иҗатына кагылышлы, кулъязмалар һәм документлар тупланган» А. М. Горький архивы һәм «хезмәт ияләренә язучының иҗаты һәм тормышы белән танышу мөмкинлеге бирүче» А. М. Горький музее оештырыла. Шул ук елның 1 ноябрендә музей ачыла.
1938 елның 4 мартында институтта Тарихи музей бинасында узган Бөтенсоюз Пушкин күргәзмәсе (1937) материаллары нигезендә А. С. Пушкинның дәүләт музее булдырыла (1949 елда Пушкин музее Ленинградка күчерелә).
1938 елның 16 апрелендә институт ССРБ ФА составына кертелә, ССРБ ФАның (1991 елның декабреннән РФ ФА) '''А. М. Горький исемендәге дөнья әдәбияты институты''' (ИМЛИ РАН) дип атала. 1937 елның ноябреннән институтта гыйльми-тикшеренү бүлекләре оештырыла башлый. ФА составына кергәндә, институтта 5 бүлек (секция) эшләп килгән була: А. М. Горький иҗатын өйрәнү бүлеге (җитәкчесе — ССРБ ФА мөхбир-әгъзасы И. К. Луппол), совет әдәбияты бүлеге (җитәкчесе — профессор М. И. Серебрянский), XVIII гасыр рус әдәбияты бүлеге (җитәкчесе — профессор Н. К. Гудзий), көнбатыш Европа әдәбияты бүлеге (җитәкчесе — профессор Ф. П. Шиллер), антик әдәбият бүлеге (җитәкчесе — академик М. М. Покровский), М. Ю. Лермонтов иҗатын өйрәнү төркеме (җитәкчесе — профессор В. Я. Кирпотин). Ул елларда А. М. Горький архивы белән Е. Ф. Розмирович, А. М. Горький музее белән С. В. Туманов, А. С. Пушкин музее белән Н. Ф. Карталов, нәфис иллюстрацияләр секторы белән М. Э. Голосовкер, кулъязмалар секторы белән С. Л. Симовский-Вейтков, китапханә белән Е. А. Ключникова җитәкчелек итә.
Институтның гыйльми эшчәнлегенең төп юнәлешләре булып:
1938 елның сентябрендә ССРБ ФА президиумы институтның беренче гыйльми шурасын раслый: И. К. Луппол (рәис), академик М. М. Покровский, язучылар А. Н. Толстой, М. А. Шолохов, П. А. Павленко, әдәбият галимнәре М. М. Морозов, Н. К. Гудзий, Н. Ф. Карталов, А. А. Канчеев, Л. И. Тимофеев, М. И. Серебрянский, П. Н. Лазич, С. В. Туманов, С. Л. Симовский-Вейтков, М. А. Цявловский, М. П. Венгров. Гыйльми шураның беренче утырышы 1938 елның 4 октябрендә уза. И. К. Луппол, А. Н. Толстой һәм М. А. Шолохов ССРБ ФА әгъзалыгына тәкъдим ителә һәм алар 1939 елның 28 гыйнварында узган ССРБ ФА гомуми җыелышында академик итеп сайлана.
1939 елның 27 августында институт карамагына барлык филиаллары белән Л. Н. Толстойның дәүләт музее күчерелә (1944 елдан әлеге музей — ССРБ ФА әдәбият һәм тел бүлеге каршындагы мөстәкыйль гыйльми оешма, соңрак мәдәният министрлыгына тапшырыла).
1939 елда институтның фәнни-тикшеренү эшчәнлеге киңәя: июнь аенда инкыйлаби демократларның мирасын өйрәнү буенча төркем (җитәкчесе — профессор Б. П. Козьмин), декабрь аенда тагын 3 төркем — әдәбият теориясе төркеме, А. С. Пушкин иҗатын өйрәнү төркеме, Л. Н. Толстой иҗатын өйрәнү төркемнәре оештырыла.
1939 елда институт хезмәткәләре әзерләгән беренче фәнни хезмәтләр дөнья күрә. «А. М. Горький архивы» басылып чыга башлый (2нче томы 1941 елда басыла). «Рус әдәбияты тарихы», «Совет әдәбияты тарихы», «Инглиз әдәбияты тарихы», «Грек әдәбияты тарихы» буенча схема-планнар басыла. 1940 елда «Горький укулары» дип аталган конференцияләр (1938, 1939) материаллары дөнья күрә.
Бөек Ватан сугышы еллары
Бөек Ватан сугышы елларында институның 42 хезмәткәре (штатның яртысы) сугышка китә. Калган хезмәткәрләр белән институт Ташкәнткә эвакуацияләнә. Ташкәнткә һәм Тумга музейның фондлары, А. М. Горький архивы, кулъязмалар һәм иллюстрацияләр секторлары күчерелә, Мәскәүдә китапханә генә кала. 1940-1944 елларда институның директоры — Леонид Ипполит улы Пономарев (1885-1963). Институттта шулай ук Ленинградтан күчеп килгән галимнәр ССРБ ФА мөхбир-әгъзалары В. Ф. Шишмарев, В. М. Жирмунский, Н. К. Пиксанов, шулай ук В. П. Адрианова-Перетц, Б. С. Мейлах һ. б. хезмәт куя. Ташкәнттә вакытта совет, инглиз, рим әдәбиятлары тарихын язу дәвам итә. Урта Азия (үзбәк, төрекмән, казакъ, кыргыз, таҗик) әдәбиятлары, шулай ук украин һәм белорус әдәбиятлары тарихын язу башлана. А. С. Пушкин, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов иҗаты буенча хезмәтләр языла. Бөек Ватан сугышы вакыйгалары чагылган әсәрләрнең библиографиясе төзелә, сугыш чоры әдәби тормышының елъязмасы алып барыла. Ташкәнттә институт хезмәткәрләре укытучылык эшен дә алып бара: рус әдәбияты тарихы кафедрасы мөдирләре булып Д. Д. Благой, Б. В. Михайловский эшли, Н. Л. Бродский, Л. И. Пономарев, М. А. Цявловский һ. б. махсус курслар укый. Институт хезмәткәрләре мәдәни-агарту эшендә катнаша: һоспитальләрдә, хәрби бүлгеләрдә төрле аудиторияләрдә 750 лекция укыйлар. Авыл хуҗалгы эшәрендә катнашалар.
1943 елның җәендә институт Мәскәүгә әйләнеп кайта. Әкренләп үз эшчәнлеген җанландыра һәм фәнни-тикшеренү эшләрен киңәйтә. 1944 елда институтта 4 сектор (совет, рус, көнбатыш, антик әдәбиятлар бүлекләре) һәм 2 төркем (А. М. Горький иҗатын өйрәнү, хәзерге заман фольклоры төркемнәре) эшли. 1948-1949 елларда ССРБ хлыклары секторы, 1952 елда әдәбият теориясе һәм эстетика секторы, текстология секторлары оештырыла. 1953 елда хәзерге заман фольклоры төркеме ССРБ халыклары халык иҗаты секторы итеп үстерелә. 1955 елда рус әдәбияты секторы эчендә борынгы рус әдәбиятын өйрәнү төркеме, 1957 елда чит ил әдәбиятлары бүлеге эчендә соиалистик илләр әдәбиятлары секторы оеша.
1975-1976 елларда чит ил әдәбиятлары бүлеге нигезендә XX гасыр чит ил әдәбиятлары, бөтендөнья әдәбияты тарихы, Азия һәм Африка илләре әдәбиятлары бүлекләре оештырыла. Кайбер секторлар бүлек дәрәҗәсенә үстерелә: фольклор (1986), XIX гасыр ахыры - XX гасыр башы рус әдәбияты (1988), борынгы рус әдәбияты (1992), А. М. Горький иҗатын өйрәнү һәм нәшер итү (1996). 1957 елдан институтта (Язучылар берлеге белән берлектә) «Вопросы литературы» журналы нәшер ителә. 1960 елда институтка «Әдәби мирас» (Литературное наследство) нәшрияты тапшырыла, 1990 елда «Наследие» нәшрияты оештырыла.
Институт директорлары
Л. Б. Каменев (1934), ССРБ ФА академигы И. К. Луппол (1935-1940), Л. И. Пономарев (1940-1944), ССРБ ФА академигы В. Ф. Шишмарев (1945-1947), ССРБ ФА мөхбир-әгъзалары А. М. Еголин (1947-1952), И. И. Анисимов (1952-1966), Б. Л. Сучков (1968-1974), филология фәннәре докторы Ю. Я. Барабаш (1975-1977), ССРБ ФА мөхбир-әгъзасы Г. П. Бердников (1977-1987), ССРБ ФА мөхбир-әгъзасы В. Р. Щербина (1966-1968 һәм 1974-1975 елларда директор в.б.), РФ ФА мөхбир-әгъзасы Ф. Ф. Кузнецов (1987-2005), А. Б. Куделин (2005—2015), В. В. Полонский (2015 елдан). Директорның фән буенче урынбасарлары Л. И. Пономарев (1944-1949), В. Я. Кирпотин (1945-1946), С. М. Петров (1948-1954), Н. М. Онуфриев (1950-1953), М. И. Фетисов (1953-1955), А. А. Петросян (1955-1970), А. Л. Дымшиц (1972-1975), П. В. Палиевский (1977-1995), А. С. Курилов (1989-1991), Е. Н. Лебедев (1995-1997) һ. б.
Институтта 74 филология фәннәре докторы һәм 91 фән кандидаты эшли.
Бүләкләре
1982 елның 16 сентябрендә «филология фәннәрен үстерүгә һәм гыйльми кадрларны әзерләүгә керткән хезмәтләре өчен» Халыклар Дуслыгы ордены белән бүләкләнә.
Манчестер (Канзас)
Манчестер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Манчестер шәһәре  елда нигезләнгән.
Баералан (Гөлкөй)
Баералан (Bayıralan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гөлкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Полчинска
Полчинска — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галица (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Дон су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Красивая Меча елгасы. Кече елга бассейны — Дон кушылдыклары бассейны, Хопр кушылганга кадәр, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
1070-еллар (б. э. к.)
1070-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 1079 елда башланган һәм б. э. к. 1070 елда тәмамланган унъеллык.
Стшегановице
Стшегановице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәфәрморат Ниязов
Сәфәрморат Ниязов (, —, ) — ,.
Унишки-Гумовски
Унишки-Гумовски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джем (округ, Айдахо)
Джем — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эмметт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1915 елда оештырыла.
Галина Максимова
Максимова Галина Васильевна (1948 ел) ― ССРБ һәм Россия галим-иктисадчысы, профессор, Көнчыгыш Себердә һәм Ерак Көнчыгышта бухгалтер исәбе, анализ һәм аудит буенча беренче икътсиад фәннәре докторы
160-тан артык басма эше, шул исәптән 9 монография, 2 дәреслек һәм 16 уку әсбаплары авторы