cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тацянка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кыртымья
Кыртымья — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тауда елгасының уң ярыннан 470 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 69 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Завышша
Завышша (Завышша ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Замандаш (гәҗит)
Замандаш — Курган өлкәсендә чыгучы иҗтимагый‑сәяси газета.
Мәгълүмат
Замандаш газетасын оештыручысы — Курган өлкәсе Матбугат һәм киң мәгълүмат чаралары комитеты (2011). Курган өлкәсе Сафакүл авылында 3-4 айга 1 тапкыр башкорт, татар һәм рус телләрендә чыгарыла. 1993 елның апреленнән алып «Хезмәт даны» («Хеҙмәт даны», «Трудовая слава») гәҗитенә кушымта рәвешендә нәшер ителә. 2000 елдан бирле — үз аллы гәҗит.
Георгий Солдатов
Георгий Солдатов (Солдатов Георгий Иванович,, — , ) — архитектор, ТАССРның атказанган төзүчесе (1978). Казан шәһәренең баш архитекторы (1957-1971), «Казгражданпроект» институтының генераль планнар бүлеге башлыгы (1971-1988).
Солдатов проектлары нигезендә Казан байтарчылык институты биналары (1955-1961, Павел Саначин белән берлектә), ТАССР Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсе биналары комплексы (1955-1957, Павел Саначин белән берлектә), Үзәк стадион (1960, Алексей Спориус, Павел Саначин, Осия Берим белән берлектә), СБКФнең Татарстан өлкә комитеты бинасы (1962, Павел Саначин белән берлектә, 2002 елда сүтелә) һәм башка биналар төзелә.
Склабинский Подзамок
Склабинский Подзамок — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бандейрантис-ду-Токантинс
Бандейрантис-ду-Токантинс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Весолувка (Лукивский повяты)
Весолувка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13192) Quine
(13192) Quine — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 гыйнварында Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BU5» саналган.
Җезу Мария (Месина)
Җезу Мария — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җезу Мария Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лабазка
Лабазка (Лабазка) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тура шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Михалицыны (Котельнич районы, Морозовы авыл җирлеге)
Михалицыны (Михалицыны) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Михалувка (Груецкий повяты)
Михалувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа көн (газета)
Яңа көн - татар телендә Башкортстанның Кушнаренко районында нәшер ителүче  дәүләт иҗтимагый-сәяси газетасы. Русчасы «Авангард». Айга 2 тапкыр башк. «Сәрмәсән таңҙары» чыга.
Нантер
Нантер (Наңтер, Nanterre) — Франсаның Ил-де-Франс төбәгендә урнашкан шәһәр. Халык саны — 92227 кеше (2013).
Яңа көн (газета)
Басмаханә
Кушнаренко районында беренче басмаханә 1934 елда Топорнино районы (1936 елдан Кушнаренко) МТС ының сәяси бүлеге каршында ачыла.
Они (муниципалитет)
Они (муниципалитет) — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Яңа көн (газета)
Басмаханә
Район гәҗитенең беренче биш саны Уфа шәһәренең басмаханәсендә, 6-саннан башлап Бөре шәһәре басмаханәсендә басыла.
Нантер
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Наңтер Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Яңа көн (газета)
Басмаханә
1952 елда иске машиналар яңаларына алмаштырыла.
Сечел (коммуна, Харгита)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Яңа көн (газета)
Басмаханә
1962 елда линотиплар кайту да эшне җиңеләйтә.
1998 елда офсет ысулы белән басу гамәлгә керә.
1999 елдан район гәҗите компьютерда әзерләнә.
Мөхәррирләр
Баштагы чорда мөхәррирләр еш алышынып тора. Беренче дүрт санны Тайгунов, 5-13 саннарны З. Насыйбуллин, 14-саннан соң Е. Сәйфи имзалый. Мөхәрририяттә тәҗрибәле журналистлар Финарит Гыйлванов, Рида Гарифуллина, Илдар Хафизов, Нәсимә Хафизова, Тәнзилә Төхвәтуллина, Гөлнәфисә Котдусова эшли.
Чыганаклар
Гәҗитнең сайты
(5978) Kaminokuni
(5978) Kaminokuni — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 16 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 WT» саналган.
Алькасер
Алькасер — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Зборчице
Зборчице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Җитмеш (Ормар районы)
Җитмеш (Ҫитмӗш, Ситмиши) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Зборчице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алькасер
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җитмеш (Ормар районы)
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 217 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
Николай Сокольский
Николай Сокольский (Сокольский Николай Михайлович,, — , ) — рәссам, нәкышьче, педагог, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1944). Инкыйлаби Россия рәссамнары берлегенең Татарстан бүлеге (ТатАХРР) әгъзасы (1925), СССР Рәссамнар берлеге әгъзасы (1936). «Красная Татария», «Чаян», «Азат хатын», «Атака» гәҗит-журналлары белән хезмәттәшлек иткән.
Марк (Ивелин)
Марк — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Кепирли (Һалылые)
Кепирли (Kepirli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мазувки
Мазувки — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Прентисс (округ, Миссисипи)
Прентисс — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бунвилл шәһәре.
Мазувки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прентисс (округ, Миссисипи)
Территориясе
Округ мәйданы 1075 км² тәшкил итә.
Максатиха районы
Максатиха райо́ны (Макса́тихинский райо́н) — Россиянең Тверь өлкәсенең төньяк-көнчыгышында административ-территориаль берәмлек (район) һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район). Административ үзәге — Максатиха бистәсе.
Физик-географик характеристикасы
Район мәйданы 2 766 км² (276 616 гектар).
Төп елгалар — Молога һәм Волчина. Мәйдан — 2 766 км². Район өлкәнең үзәк өлешендә урнашкан һәм чиктәш:
Пае-Тарка
Паё-Тарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пясовэй-Тарка елгасының уң ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сервинья
Сервинья (Servignat) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Реплонж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,47 км².
Тацянка 2
Тацянка 2 (Тацянка 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Квиршид
Квиршид (Quierschied) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колби (шәһәр, Висконсин)
Колби  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Колбі (містечко, Вісконсин)
Синтимбру (Харгита)
Синтимбру — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завялёве
Завялёве (Завялёўе ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Җезуалдо
Җезуалдо — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(13193) 1997 CW
(13193) 1997 CW — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 1 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CW» саналган.
Акбаба (Бейкоз)
Акбаба (Akbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бейкоз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зур Кыркыла
Зур Кыркыла — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Сараса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тачышча
Тачышча (Тачышча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Веховиче
Веховиче — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гений Республиканец
Гений Республиканец, Гений Измаил улы Республиканец (Габдрахманов, 1907 ел, РИ, Кронштадт – 1942 елның 23 июле, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) ― Татарстан АССР мәдәнияте үсешенә зур өлеш керткән шәхес. Сәяси золым корбаны. ТАССР ХКШ каршындагы сәнгать эшләре идарәсе башлыгы. 1935 елда ТАССР Үзәк музее директоры. Казанда Опера театрын оештыручыларның берсе. 1936 елда Казанда В. И. Ульянов-Ленин музеен оештыручы һәм беренче директоры. Татар театр техникумы директоры.
Тәрҗемәи хәле
1907 елда Кронштадтта татар гаиләсендә туган. Әти-әнисенең инкыйлабка кадәрге һөнәре ― күмер ташучы, инкыйлабтан соң ― туку сәнәгате эшчесе. 9 яшендә «Кронштадтский вестник» газетасында эшли башлый.
Балалар йортында тәрбияләнә. Исемен тәрбиячеләр кушкан. Балалар йорты таркатылгач, Беренче татар укчы полкы (версия: ВЧК гаскәрләренең 11нче батальоны) үзенә уллыкка ала. 1922 елда Казанда, соңрак урта белем бирү курсларын тәмамлаган. 1922 елдан ВЛКСМ, 1927 елдан КПСС әгъзасы. 1924―1926 елларда Ленинград университетының рабфагында укый. Рабфакны тәмамлап, Ленинградта татар клубы мөдире булып эшли. 1928―1931 елларда Н. Крупская исемендәге югары коммунистик сәясәт мәгарифе институтында укый. 1931 елда Казанга кайта. Июль аенда Мәгариф кадрларының белемен күтәрү институтының директоры итеп билгеләнә. Шул ук елны Халык мәгарифе комиссариатының массакүләм бүлек мөдире итеп күчерелә.
1932―1934 елларда ― Театр техникумы директоры. 1934―1935 елларда ― Театр-тамаша предприятиеләре идарәсе башлыгы..
1936 елда ТАССР Халык мәгарифе коммисары Ш. Башкиров җитәкчелегендә Казанда Ленинның мемориаль музеен оештыру эшләре башлана. Г. И. Республиканец музей директоры итеп билгеләнә. Мәскәүдә Н. Крупская, М. И. һәм Д. И. Ульяновлар янында була, киңәшләр ала.
Милләт нуры (гәҗит)
«Милләт нуры» — иҗтимагый-сәяси газета. Ямал-Ненец автономияле округы башкортлары корылтае тарафыннан иганәчеләр акчасына нәшер ителә торган газета.
Гений Республиканец
Тәрҗемәи хәле
1938 елда Г. Республиканец Казанда Опера театры ачу максаты белән Мәскәүгә татар артистларын укырга җибәрү буенча төзелгән комиссиянең рәисе итеп билгеләнә. Г. Кайбицкая, С. Садыйкова, С. Айдаров, Ф. Яруллин һ. б. Мәскәү консерваториясенең татар опера студиясендә укый.
Милләт нуры (гәҗит)
Тарихы
«Милләт нуры» газетасы 2005 елдан алып 2009 елга кадәр Ямал-Ненец автономияле округының Ноябрьск шәһәрендә ай саен рус, башкорт һәм татар телләрендә чыккан.
2016 елда газета кабат чыга башлый. Яңартылган басма баштагы басмалардан аз гына аерыла. Беренче һәм икенче полосада иң мөһим яңалыклар, кызыклы кешеләр белән әңгәмә, актуаль темаларга мәкаләләр бар. Бу мәгълүмат рус телендә, өченче һәм дүртенче полосалар башкорт телендә чыга. Газета битләрендә төбәк халкы шулай ук үз әсәрләрен бастыра ала. «Милләт нуры» Ноябрьск башкортлары корылтае, шулай ук Ямал шәһәрләренең башкорт иҗтимагый оешмалары эшен яктыртыла. Газетаның тагын бер темасы - дин: аерым алганда, басма Ислам бәйрәмнәре һәм йолалары турында материалларны бастырып чыгарыла.
Гений Республиканец
Тәрҗемәи хәле
1937 елның 14 сентябрендә «советка каршы уң-троцкист һәм милләтчел оешмада тору» гаепләве белән кулга алына. 1938 елның 12 маенда 10 елга тоткынлыкка хөкем ителә. Тоткынлыктагы язмышы Е. Гинзбург («Крутой маршрут»), И. Салахов («Колыма хикәяләре») китапларында искә алына.
Баннаш
Баннаш — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Гений Республиканец
Тәрҗемәи хәле
1942 елның 25 маенда җинаять эше туктатыла һәм Г. И. Республиканец аклана. Төрмәдә сәламәтлеге нык какшый, акылдан шаша, төрмәдән чыгаралар. Ул Казанда психбольницага эләгә, шунда 1942 елның 23 июлендә үлә. Вахитов станциясе янындагы татар зиратында җирләнгән.
Баннаш
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Михалувка (Козеницкий повяты)
Михалувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5979) 1992 XF
(5979) 1992 XF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 15 декабрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 XF» саналган.
Склабиня
Склабиня — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD119713
HD119713 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сечеле (коммуна)
Сечеле — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.
Кришна-Джанмаштами
Кришна Джанмаштами (Дэванагари कृष्ण जन्माष्टमी), шулай ук Джанмаштами буларак мәгълүм, ул ел саен уза торган Кришна тууын бәйрәм итүче фестиваль, Кришна ул Вишнуның 8-енче аватары. Ул Һинду ай-кояш календаре буенча Һинду календареның Шраавана аеның Кришна Пакшаның Аштами сигезенче көнендә бәйрәм ителә, бу Грегориан календареның Август һәм Сентябрь айлары белән тәңгәл ителә. Ул бигрәк тә Индуизмның Вайшнавизм традициясе буенча мөһим фестиваль. (Раса лила яки Кришна Лила кебек) Бхагавата-Пуранадан Кришна тормышыннан сәхнәләр), төн уртасы дәвамында тугрылыклы җырлау, ашаудана тыелу (упаваса), төнлә уяу тору (джагарана) һәм киләсе көннең фестивале (махотсава) Джанмаштами бәйрәм итүенең киләсе көннең Джанмаштами биюенең өлеше. Ул аеруча Уттар Прадеш, Матхура һәм Вриндаванда бәйрәм ителә, Манипур, Ассам, Көнбатыш Бенгалия, Одиша, Мадхья Прадеш, Раджастан, Гөҗәрат, Махараштра, Карнатака, Керала, Тамил Наду, Андхра Прадеш һәм башка регионнарында шулай ук бәйрәм ителә.
Сечеле (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Кришна-Джанмаштами
Кришна Джанмаштамидан соң Нандотсав фестивале килә, ул Нанда Бабаның җәмгәгатьчелеккә тууны бәйрәм итеп бүләкләр вакыйгасын бәйрәм итүе.
Әһәмияте
Кришна Деваки һәм Васудеваның улы һәм аның тууы Джанмаштами буларак Һиндулар тарафыннан бәйрәм ителә, бигрәк тә Вайшнавизм традициясендә, монда ул Вишнуның сигезенче аватары буларак таныла. Джанмаштами Һинду традициясе буенча Матхурада (Грегориан календареның Август һәм Сентябре туры килә торган итеп) Шравана аеның сигезенче көненең төн уртасында Матхурада Кришна тууы бәйрәм ителә.
Кришна хаос эрасында туган, эзәрлекләү тоткарлаусыз булган, ирекләр инкарь ителгән, бөтен җирдә явызлык булган һәм аның абые Канса Патша тарафыннан аңың тормышына куркыныч янаган. Туудан соң, аның атасы Васудева Кришнаны Ямуна елгасы аркылы алып барган, моны ул Гокулда ата-анасы Нанда һәм Яшодага ярдәм итү өчен эшләгән. Бу риваять Джанмаштами көнендә ашаудан тыелучы, Кришнага мәхәббәт белән тугрыклыклы җырлар җырлаучы һәм төнлә уяулык тотучы кешеләр тарафыннан бәйрәм ителә. Кришнаның төн уртасында тууыннан соң Бәби Кришнаның сыннары юыла һәм киендерелә, соңыннан бишеккә салына. Шуннан соң тугрыклылар ашаудан тыелуларыннан авыз әчәләр, ашамлыклар һәм татлы әйберләр өләшә. Хатын-кызлар аларның өй һәм кухня ишекләреннән тыш кечкенә аяк эзләре ясыйлар, бу өйләренә Кришна килүенең символы була.
Бәйрәм итүләр
Һиндулар Джанмаштамины ашаудан тыелып, җырлап, махсус ризык әзерләп һәм өләшеп, төнге уяулар һәм Вишну гыйбадәтханәләренә зиярәтләр кылып бәйрәм итәләр. Төп Кришна гыйбадәтханәләрендә "Бхагавата Пурана" һәм "Бхагават Гита"ны укуларны оештыралар. Күп җәмәгатьләр Раса Лила яки Кришна Лила дип аталган бию драма җәмәгатен оештыралар. Раса Лила аеруча Матура регионында популяр, Һиндстанның Манипур һәм Ассам төньяк-көнчыгыш штатларында һәм Раджастан һәм Гөҗәрат өлешләрендә популяр. Ул күпсанлы һәвәскәр артистлар труппалары тарафыннан сәхнәләштерелә, моны җирле җәмәгать алкышлый һәм бу драма биюе Джанмаштамига кадәр берничә көн элек башлана.
Махараштра
Махараштрада һәм Һиндстанның көнбатыш дәүләтләрендә, бу Кришна риваяте Джанмаштаминың җәмәгать традициясе буларак уйнала, монда йогурт чүлмәкләре өскә эленә, кайвакыт югары баганаларга яки бинаның икенче яки өченче бинадан эленеп торган баулардан. Ел саен традициясе буенча, "Говиндас" дип аталган яшьләрнең һәм малайларның токымнары эленеп торучы чүлмәкләр тирәли йөриләр, бер берсе өстеннән үрмәләп кеше пирамидасы ясыйлар һәм шуннан соң чүлмәкне ваталар. Түгелгән ризык "Прасада" дип таныла (бу бәйрәм тәкъдим ителә торган ризык). Бу җәмәгать тамашасы, җәмәгать вакыйгасы буларак алкышлана һәм рәхим ителә. Кызлар бу малайларны уратып алалар, аларны хуплыйлар һәм үртиләр һәм шул ук вакытта бииләр һәм җырлыйлар.
Хәзерге вакытта, күп Һиндстан шәһәрләрендә бу ел саен Һинду ритуалы бәйрәм ителә. Яшьләр төркемнәре "Говинда патхаклар" дип аталган яшьлек төркемнәрен барлыкка китерәләр, алар бер-берсе белән бигрәк тә Джанмаштаминың приз акчасы өчен ярышалар. Бу төркемнәр "мандаллар" яки "ханди" дип атала һәм алар җирле урыннарны йөреп чыгып мөмкин кадәр күп чүлмәк ватырга тырышалар, бу һәр август була. Иҗтимагый йолдызлар һәм матбугат фестивальләргә килә, ә корпорацияләр тамашаның өлешләренә иганәчелек итәләр. "Говинда" токымнары өчен акча һәм бүләкләр тәкъдим ителә һәм The Times of India хәбәр иткәнчә, 2014 елда Мумбайда гына 4,000 ханди булган.
Гөҗәрат һәм Раджастан
Гөҗәратның Дварка шәһәрендә кешеләр – Кришна аның патшалыгын нигезләгән урында - "Дахи Ханди" традициясенә охшаш фестивальне бәйрәм итәләр, ул "Махан Ханди" (яңа аертылган май белән чүлмәк) дип атала. Башкалар гыйбадәтханәләрдә бииләр, бхаджаннар җырлыйлар, Натдвара яки Дваркадхиш Гыйбадәтханәсендә кебек Кришна гыйбадәтханәләренә зиярәт кылалар. Регионның Куч районында фермерлар үгез арбаларын бизиләр һәм җырлап һәм биеп Кришна процессияләрен уздыралар.
Вайшнавизмның Пуштимарг галиме Даярамның карнавал стилендәге уен шигърияте һәм эшләре Гөҗәрат һәм Раджастанда аеруча популяр.
Төньяк Һиндстан
Фестиваль типик рәвештә төньяк Һиндстанда муссоннарга туры килә, чөнки төньяк Һиндстанда муссоннар кире чигенәләр, кырларда уңыш йөкләнә һәм авыл җәмәгатьләренең уйнарга вакытлары бар. Төньяк штатларда, Джанмаштами "Раслила" традициясе белән бәйрәм ителә, бу турыдан-туры мәгънәдә "соклану (лиласы) уены, асылы (раса)". Бу Джанмаштамида соло яки бию төркеме вакыйгаларында тасвирлана, шул ук вакытта Кришнага бәйле композицияләр җырлана, музыка тамаша дәвамында уйнала, шул ук вакытта актёрлар һәм җәмәгать тамашада катнашып кул чабып ритм бәрәләр. Кришнаның балачак шаярулары, бигрәк тә Радха-Кришнаның мәхәббәт мөнәсәбәтләре аеруча популяр. Кристиан Рой һәм башка галимнәр буенча, бу Радха-Кришна мәхәббәт тарихлары кеше җанының илаһи принципка омтылуының Һинду символизмы.
Джаммуда, түбәләрдән очучы еланнар очырталар бу Кришна Джанмаштаминың бәйрәм ителүенең өлеше.
Көнчыгыш һәм Төньяк-көнчыгыш Һиндстан
Джанмаштами көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш Һиндстанның Һинду Вайшнава җәмәгатьләрендә киң бәйрәм ителә. Кришнага дан җырлау традициясе бу регионнарда Санкардев һәм Чайтанья Махапрабху 15-енче һәм 16-ынчы гасырдагы тәгълиматлары һәм тырышлыклары кертеме белән бәйле. Алар Һинду Ходае Кришнаны бәйрәм итү өчен яңа форма сәнгатьләр барлыкка китергәннәр, мәсәлән Боргит, Анкиа Нааат, Саттрия һәм Бхакти Йога хәзер Көнбатыш Бенгалиядә һәм Ассамда популяр. Көнчыгышка табарак, Манипур кешеләре Манипури биюе формасын барлыкка китергәннәр, бу Һинду Вайшнавизм Һинду темаларына классик бию формасы, ул Саттрия кебек мәхәббәт тарафыннан илһамландырылган Саттрия кебек Радха-Кришнаның Раслила дип аталган драма сәнгате бар. Бу бию драма сәнгатьләре бу регионнарда Джанмаштами традициясенең өлеше һәм барлык классик Һиндстан биюләре белән кебек, аларның констектуаль тамырлары борынгы Һинду Санскрит текстында "Натья Шастра"да, әмма Һиндстан һәм көньяк-көнчыгыш Азия мәдәниятләреннән кушылу белән.
Джанмаштамида ата-аналар балаларын Кришна риваятьләрендәге персонажлар кебек киендерәләр, мәсәлән гопилар (сыер көтүче кызлар) һәм Кришна кебек. Гыбадәтханәләр һәм җәмәгать үзәкләре җирле чәчәкләр һәм яфраклар белән бизәлә, шул ук вакытта төркемнәр Бхагавата Пурананың унынчы бүлеген һәм Бхагават Гитаны җырлыйлар.
Джанмаштами Манипурда ашаудан тыелулар белән, төнлә уяу торулар белән һәм Кришна догаларын укулар белән бәйрәм ителә. Джанмаштами тирәли Раса лила тамашалары (алар шулай ук Раслила яки Манипури Рас дип атала) әһәмияткә ия традицияләре. Балалар Меетей Вайшнава җәмәгатендә Ликол Саннаба уенын уйныйлар.
Шри Говиндаджи Гыйбадәтханәсе һәм ИСКОН гыйбадәтханәләре бигрәк тә Джанмаштами фестивален билгеләп үтәләр. Джанмаштами Ассамда өйләрдә бәйрәм ителә, Намгарлар дип аталган үзәкләрдә бәйрәм ителә (Ассамча: নামঘৰ), һәм гыйбадәтханәләрдә. Традиция буенча тугрыклылар "Нам"ны җырлыйлар, пуджалар ясыйлар һәм "Прасада" дип аталган ризыкны өләшәләр.
Көньяк Һиндстан
Гокулаштами яки Гокула Аштами (Джанмаштами яки Шри Кришна Джаянти) Кришнаның тууын бәйрәм итә. Гокулаштами Көньяк Һиндстанда зур дәрт белән бәйрәм ителә.
Тамил Надуда, кешеләр идәнне коламнар белән бизиләр (дөге белән ясалган декоратив үрнәк). Кришнага дан җырлап Гита Говинда һәм башка шундый тугрылыклы җырлар җырлана. Шуннан соң алар өйнең бусагасыннан пуджа бүлмәсенә кадәр Кришна аяк эзләрен ясыйлар бу Кришнаның өйгә килүен тасвирлый. Бхагават-гитаны уку шулай ук популяр гамәл була. Кришнага тәкъдим ителә торган ризыкларга җимешләр, бетель һәм май керә. Очлы ризыклар Кришнаның яраткан ризыкларына керә һәм зур тырышлык белән пешерелә. Аларның иң мөһимнәре: Сидай, Татлы Сидай, Веркадалай Урундай. Фестиваль кичен бәйрәм ителә, чөнки Кришна төн уртасында туган. Күпчлек кешеләр бу көнне кырыс ашаудан тыелу үтиләр һәм төн уртасы пуджасыннан соң гына ашыйлар. Алар шулай ук гаиләдәге ир баласын Кришна итеп киендәрәләр һәм унджал үткәрәләр һәм башта аларга прасадам тәкъдим ителә.
Андхра Прадешта, шлокаларны һәм тугрылыклы җырларны җырлау бу фестивальның характеристикалары. Бу фестивальның башка уникаль хасияте яшь малайларның Кришна кебек киендерелүе һәм күршеләргә һәм дусларга кунакка йөрүе. Төрле фруктларның һәм татлы ризыклар башта Кришнага пуджадан соң тәкъдим ителә. Андхра Прадеш кешеләре шулай ук ашаудан тыелалар. Бу көнне Гокулнандан тәкъдим итәр өчен төрле татлы ризыклар ясала. Ашамлыклар сөт һәм эремчек белән Кришнага тәкъдим ителер өчен әзерләнә. Штатның берничә гыйбадәтханәсендә куанычлы җырлаулар була. Кришна хөрмәтенә гыйбадәтханәләр күп түгел. Моның сәбәбе кешеләрнең рәсемнәр аша ә сыннар аша түгел гыйбадәт кылуында.
Непал
Непалның 80 процентына якын үзләрен Һинду дип атый һәм Кришна Джанмаштамины бәйрәм итәләр. Алар Джанмаштамины төн уртасына кадәр ашамыйча үтиләр. Тугрылыклар Бхагавад Гитаны укыйлар һәм бхаджаннар һәм киртаннар дип аталган дини җырларны җырлыйлар. Кришна гыйбадәтханәләре бизәлә. Кибетләрдә, плакатларда һәм өйләрдә Кришна мотивлары.
Бангладеш
Джанмаштами - ул Бангладешта җәмәгать бәйрәме. Джанмаштами көнендә процессия Дакада Дхакешвари гыйбадәтханәсеннән, Бангладешның Милли Гыйбадәтханәсеннән башлана, аннан соң ул Иске Дака урамнары аша уза. Процессия 1902 елдан башлана, ләкин 1948 елда туктатылган Пакистан нигезләвен һәм мөселман төркемнәре һөҗүмнәреннән соң. Процессия 1989 елдан бирле янә йөри башлаган.
Фиджи
Фиджиның кимендә дүрттән бер өлеше Һиндулар, бу бәйрәм Фиджида контракт буенча килгән беренче эшчеләр килгәннән соң бәйрәм ителгән. Джанмаштами Фиджида "Кришна Аштами" буларак мәгълүм. Фиджида күпчелек Һиндуларның бабалары Уттар Прадештан, Бихардан һәм Тамил Надудан бу алар өчен аеруча мөһим фестиваль итә. Фиджиның Джанмаштами бәйрәм итүләре сигез көн өчен уникаль алар сигезенче көнгә Кришна туган көнгә кадәр бара. Бу сигез көн эчендә Һиндулар өйләрдә һәм гыйбадәтханәләрдә үзләренең "мандали"лары яки тугрылыклы төркемнәре белән кичен һәм төнлә җыела һәм Бхагавата Пурананы укыйлар, Кришнага багышланган җырлар укыйлар һәм Прасада тараталар.
Пакистан
Джанмаштами Пакистан Һиндулары тарафыннан Карачи Шри Сваминараян Мандирында Карачида бхаджан җырлавы белән Кришна вәгазьләре белән үткәрелә.
Башкалар
АКШта, Аризонада губернатор Джанет Наполитано Джанмаштамида юллама сәламләгән беренче Америка җитәкчесе булган, Кришна Аңы Җәмгыяте ИСККОНны танып. Фестиваль шулай ук Карибларда Гайана, Тринидад һәм Тобаго, Ямайка илләрендә Һиндулар тарафыннан киң бәйрәм ителә һәм шулай ук элеккеге Британия колониясе Фиджида һәм шулай ук Голландия колониясе Суринамда. Бу илләрдә Һиндулар Тамил Наду һәм Уттар Прадештан килгән һәм Тамилнаду, Уттар Прадеш, Бенгал, Бихар һәм Ориссадан ялланган иммигантларның токымы.
Дөнья буйлап Кришна Аңы Җәмгыяте ИСККОН гыйбадәтханәләрендә Кришна Джанмаштами бәйрәм ителә һәм шулай ук ИССККОН нигезләүче Свами Прабхупада туган көне билгеләп үтелә. (Сентябрь 1, 1896).
Казанда
Казанда Кришна-Джанмаштами шулай ук Казанның Юдино бистәсендәге ИСККОН гыйбадәтханәсендә 2017 елда үткәрелде. Бәйрәм вакытында Казанга Ачарья Шрила Прабхупаданың өйрәнчеге Калькуттадан Гуру Сохаг килде.
Иван Саммер
Иван Саммер (Саммер Иван Адамович,, — , ) — инкыйлаб хәрәкәте эшлеклесе. 1904-1905 елларда РСДРПның Казан комитеты әгъзасы, 1905-1907 дә РСДРП ҮКның Рус бюросы сәркәтибе. 1905 елда Казанда кораллы баш күтәрүчеләр җитәкчесе, шәһәр коммунасы әгъзасы. 1917 елдан хакимият-хуҗалык эшендә: Вологда губерна халык хуҗалыгы шурасы рәисе (1917-1919), Украина кулланучылар җәмгыятьләре берлеге рәисе (1920-1921).
Зглобице
Зглобице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дарья Давыдова
Биографиясе
Дарья Григорьевна Давыдова 1991 елның 21 мартында Яр Чаллы шәһәрендә туган.
2012 елдан Россия җыелма командасы әгъзасы. Төмәндә яши.
Спорт нәтиҗәләре
2021 елгы Ауропа чемпионатында Португалия башкаласы Лиссабонда, 63 килограммга кадәр авырлык категориясендә, Россия спортчысы Дарья Давыдова көмеш медаль яулый, финалда Словения спортчысы Тина Трстенякка гына  оттырды.
Алькерия-де-ла-Кондеса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бөркет Исхаков
Бөркет Исхаков (Бөркет Ибраһим улы Исхаков, Bu'rkit I'bragi'muly Ysqaqov,, — , ) — әдәбият белгече, шагыйрь, тәрҗемәче, филология фәннәре нәмзәте (1951). 1969-1990 елларда М. Гавәзов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында эшләгән. Казакъ әдәбиятының башка төрки әдәбиятлар белән бәйләнешләргә багышланган хезмәтләр, «Синең Ватаның» («Senin' Otanyn'»), «Яшүсмер» («Jetkins'ek») һәм башка шигъри җыентыклар авторы. А. Пушкин, М. Лермонтов, М. Җәлил, В. Маяковский әсәсрләрен казакъчага тәрҗемә иткән.
Михеево (Киров өлкәсе)
Михеево (Михеево) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
От-Иль
От-Иль — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Михеево (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Мазури (Силезия воеводалыгы)
Мазури  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Илбакты
Илбакты (Ильбухтино) — Татарстан Республикасының Тукай районындагы авыл.
Халык саны — 262 тирәсендә. Почта индексы — 423887.
Тарих
1656 елда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Туркуэн
Туркуэн (Tourcoing) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Туркуэн-1, Туркуэн-2 кантонына карый.
Баран (Риу-Гранди-ду-Сул)
Баран  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Юрий Радциг
Юрий Радциг (1936-2010) - Россия галиме, Россия Федерациясенең атказанган фән һәм техник эшлеклесе (1999), Техник фәннәр докторы, СССРның мактаулы радио операторы, профессор.
Биография
Юрий Юрьевич Радциг 1936 елның 12 ноябрендә туган.
Казан авиация институтын (1959, отличие белән) һәм аның аспирантурасын тәмамлый.
1963 елда «Синтез неоднородных линий для широкополосного согласования» темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый.
Торчанка (Беларусия)
Торчанка (Торчанка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Юрий Радциг
Биография
Казан авиация институтыннда ассистенттан алып профессорга кадәр хезмәт юлы үтә. Шунда ук радио системалары кафедрасы мөдире булып эшли. Антенналар һәм антенна җайланмалары өлкәсендә белгеч була.
Торчанка (Беларусия)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Юрий Радциг
Биография
1982-1992 елларда - радиотехниканың теоретик нигезләре кафедрасы мөдире, 1992 елдан - теоретик һәм математика физикасы кафедрасы профессоры, электродинамика һәм дулкын процесслары лабораториясе җитәкчесе, гомеренең соңгы елларында -  НовГУ ректоры киңәшчесе.
Басмалары
200 дән артык хезмәт бастырган, шул исәптән студентлар өчен дәреслекләр:
2010 елның 16 декабрендә Бөек Новгородта фафат була.
Лабута
Лабута — Россия территориясеннән ага торган елга. Свирлаy өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тауда елгасының сул ярыннан 71 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны бүᴫᴦeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Завяршаны
Завяршаны (Завяршаны ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ырынбур (җыр)
«Аһ, Ырымбур Кала» («Аһ, Ырымбур ҡала») — татар һәм башкорт халык җыры.
Тарих
Якынча XVIII гасырда язылган.
Җырны башкаручылар
«Ырынбур» җыры Салават Фәтхетдинов («Сау булыгыз, дуслар» исеме белән), Фәдис Ганиев, Гөлүзә Зиятдинова, Насип Кучаев, Фердинанд Сәлахов, Ислам Кәлимуллин һәм башка күп җырчылар репертуарында бар.
Алексеевское (Волжск районы)
Алексеевское (Усола, Алексеевское) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (81,6%), чирмешләр (12,2%), татарлар (6,1%).
Сёр
Сёр (Seurre) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сёр кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 43,25 км².
Вжелёвець
Вжелёвець — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар
Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар (مستفاد الاخبار في احوال قزان وبلغار, Казан вә Болгар хәлләре турында файдаланылган хәбәрләр) — тарихи чыганакларга нигезләнеп 1880 елларда язылган Шиһабетдин Мәрҗани хезмәте. Китапта болгар, хәзәр, татар һәм башка төрки халыклар турында мәгълүматлар тупланган. Ике китап итеп бастырыла (1885-1895; 1890). 1989 елда кабат Казанда (кыскартылган вариантта), 1998 елда Төркиядә нәшер ителә.
Пайхата-Яха
Пайхата-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об борыны урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Гөлдания Хәйруллина
Гөлдания Хәйруллина, Гөлдания Мөбәрәкҗан кызы Хәйруллина (кыз фамилиясе Биктимерова, 1960 елның 4 сентябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Саклаубаш) — эстрада җырчысы, Татарстанның атказанган артисты (1998).
Пайхата-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөлдания Хәйруллина
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 4 сентябрендә Татарстан АССР Сарман районы Саклаубаш авылында туган. Әтисе Мөбәрәкҗан, әнисе Фәния. Саклаубаш урта мәктәбен тәмамлагач, Казан моторлар төзү заводында эшли. Заводның үзешчән сәнгать түгәрәгенә йөри. Ленин исемендәге мәдәният сараеның җыр ансамблендә җырлый. Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбленә эшкә алына. Түбән Кама музыка укуханәсен (хәзер көллият) тәмамлагач, Чаллының «Төзүчеләр» мәдәният сараенда, «Эврика» мәдәният үзәгендә эшли. 1993 елда ире композитор Рөстәм Хәйруллин белән махсус концерт бригадасы оештыра. «Сандугач», «Кышкы моңнар» фестивальләрендә катнаша. Казан дәүләт мәдәният институтын тәмамлый. Рөстәм Хәйруллинның (3000нән артык җыр язып калдырган) 100гә якын җыры кергән китабын әзерли.
Иҗаты
Иҗаты ире Рөстәм Хәйруллин язган «Бәллүр чишмә» җыры белән (сүзләрен Шәрига Таһирова язган) башланып китә. «Иркәмә» (Ф. Мортазин), «Җиләкле җәй», «Кайда син?» (Рөстәм Хәйруллин), «И Ходай, исәнлек бир», «Сарман», «Сафия такмаклары», «Үчләр итеп елларга, җырларга да җырларга!» һ.б. җырлар белән популярлык яулый.
Гаиләсе
Ире Рөстәм Мөнир улы Хәйруллин (11.01.1960―28.03.2010), композитор, популяр җырлар авторы, чыгышы белән Сарман районы Кормаш авылыннан. 1987 елның 1 мартында туй иткәннәр.
Кепирһисар (Һилван)
Кепирһисар (Kepirhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һилван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җезуити (Козенца)
Җезуити — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җезуити Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
(13194) 1997 CA1
(13194) 1997 CA1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лангур (Ивдел шәһәр округы)
Лангур (Лангур) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.
(13194) 1997 CA1
Тарихы
1997 елның 1 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CA1» саналган.
Лангур (Ивдел шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), украиннар (9%), алманнар (7%).
Релинген-Зирсбург
Релинген-Зирсбург (Rehlingen-Siersburg) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куитмен (округ, Миссисипи)
Куитмен — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маркс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1877 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1049 км² тәшкил итә.
Марли-ле-Руа
Марли-ле-Руа — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Алласыз (журнал)
«Аллаһыҙ» — иҗтимагый-сәяси, фәнни һәм әдәби журнал. Сугышчан алласызлар берлегенең Башкортстан өлкә советы органы.
Тарихы
«Аллаһыҙ» журналы Уфада аена 1 тапкыр башкорт телендә чыга (1929 елдан аерым саннарның исемнәре һәм сүзләр өлешләре — татар телендә). 1929 елның маеннан «Дәһри» журналы. 1929 елның гыйнварыннан алып 1935 елның июленә кадәр «Аллаһыҙ» исеме белән нәшер ителә. 1933 елда бер сан дөнья күрә. Фәнни дингә каршы материаллар, әдәби әсәрләрдән өзекләр бастыра, халыкның грамоталылыгын үстерергә чакыра. Басманың төрле елларда мөхәррирләре: Булат Ишемгол, Г. Алтай, Ш. Шәһәр, Г. Сирай. һ.б.
Баран-ди-Антонина
Баран-ди-Антонина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Алькублас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михалув-Парцеле
Михалув-Парцеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кактус-Флетс (Аризона)
Кактус-Флетс  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кактус-Флетс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5980) 1993 FP2
(5980) 1993 FP2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 26 мартында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FP2» саналган.
Зур Окол
Зур Окол — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сечелу (коммуна)
Сечелу — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Здзенславице
Здзенславице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тосна (Горацкий районы)
Тосна  (Тосна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Корнелл (Висконсин)
Корнелл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Корнелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макув (Силезия воеводалыгы)
Макув  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Акбаба (Даренде)
Акбаба (Akbaba) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Даренде илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пармен
Пармен — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Склене
Склене — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Синтимбру-Бей
Синтимбру-Бей — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баран-ди-Гражау
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Зимства
Зимства — Россиядә сайлаулы жирле үзидарә органнары. 1864 елгы жир реформасы нигезендә гамәлгә кертелә. Казан губернасында 1864 елдан губерна һәм өяз зимствалары эшли. Зимстваларның житәкче органнары — губерна яки өяз җыелышлары, башкарма органнары — зимства идарәләре. Халык мәгарифе (зимства мәктәпләре), сәламәтлек саклау (филшерлек пунктлары, хастаханәләр, даруханәләр), элемтә, почта стансалары, почта-телеграф пунктлары, юл төзелеше, азык-төлек тәэминатына бәйле хужалык-көнкүреш оешмалары (шул исәптә агроном хезмәте күрсәтү, авыл хуҗалыгы кирәк-ярагын прокатка биреп торуны оештыру) белән идарә иткән. Идарәләр эшчәнлегенә губернатор, 1890 елдан Казан губернасындагы зимства эшләре буенча махсус идарәханә («присутствие») күзәтчелек иткән. 1918 елда Совет хөкүмәте декреты белән бетерелә.
Кепич (Фелаһие)
Кепич (Kepiç) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Фелаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Загаличы
Загаличы (Загалічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Собаккасы
Собаккасы (Сопаккасси, Собаккасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 77 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (97%) алып тора.
(13195) 1997 CG6
(13195) 1997 CG6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 февралендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CG6» саналган.
Михалув-Регинув
Михалув-Регинув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ригельсберг
Ригельсберг (Riegelsberg) — Алманиянең Саар җирендә урнашкан коммуна.
Дамир Исхаков
Дамир Исхаков (Дамир Мәүләви улы Исхаков,, — , ) — этнолог, тарих фәннәре докторы (2000), ТР дәүләт премиясе лауреаты (2003).