cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD21476
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(18447) 1994 PU13
(18447) 1994 PU13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PU13» саналган.
Ямпа (Колорадо)
Ямпа  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вега (ай кратеры)
Вега - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 73,5 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Бартоломей Вега (1754–1802) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Прео-Сен-Себастьен
Прео-Сен-Себастьен — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Соловьевский
Соловьевский (Шапчаккасси, Соловьевский) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429803. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203870001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003400.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 86 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : мордва (6%), руслар (76%), чуашлар (18%).
Калиновка (Нязепетровск районы)
Калиновка (Калиновка) — Чиләбе өлкәсенең Нязепетровск районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Савгуци
Савгуци (Саўгуці ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Коморувко (Великопольское воеводалыгы)
Коморувко  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казони Нуови (Падова)
Казони Нуови — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казони Нуови Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Куяштыр
Куяштыр — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452899, — 80204804010.
(4724) Брокен
(4724) Брокен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1961 елның 18 гыйнварында К. Хофмейстер, J. Schubart тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1961 BC» саналган.
Вайденберг
Вайденберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әтнә татар дәүләт драма театры
Әтнә татар дәүләт драма театры, Габдулла Тукай  исемендәге Әтнә  татар дәүләт драма театры — Татарстанның Әтнә районы Олы Әтнә  авылында 1919 елдан эшләп килүче,  дәүләт карамагындагы һөнәри театр, мохтариятлы мәдәният оешмасы. 2011 елдан дәүләт статусына ия. Татар халык шагыйре Габдулла Тукай исемен йөртә.
Маркисан
Маркисан — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Лувуа (Марна)
Лувуа — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Виршешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәһди Нугаев
Мәһди Нугаев (Мәһди Галимҗан улы Нугаев,, — , ) — социолог, фәлсәфә фәннәре докторы (1978), профессор (1979), ТАССРның атказанган фән эшлеклесе (1981), КДПИнең социология һәм сәясәт белеме кафедрасы мөдире (1976-1991).
(18448) 1994 PW17
(18448) 1994 PW17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PW17» саналган.
Винна-Хроли
Винна-Хроли — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йосипдол (Рибниця-на-Похорю)
Йосипдол  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лайзах
Лайзах — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бхагавад-гита Музее
Бхагавад-гита Музее, рәсми рәвештә Бхагавад-гитаның диорама музее, шулай ук Беренче Америка Трансценденталь Күргәзмәсе буларак мәгълүм, ул Көнбатыш Лос Анджелеста, Калифорниядә урнашкан мультимедиа сәнгать музее. Ул 1977 елда нигезләнгән һәм Бхагавад-гитаның фәлсәфәсен сурәтли һәм аның хуҗалары Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ИСККОН).
Тарихы
Үз вакыты өчен музей бик яхшы җиһазланган булган: күргәзмәне синхронизацияләү өчен компьютер ясалган булган, күргәзмәдә яктырту, 16-трек тавыш системасы, күп фильм проекторлары һәм слайд проекторлары һәм махсус визуаль эффектлар. Яңа сәнәгать дәрәҗәсе проекторлары һәм яңа яктырту эффектлары 1984 елда урнаштырылган булган. Шулай да, бу чыгымлы булган һәм эксплуатация проблемалары булган. 1999 елдан башлап музей яңартылган булган һәм 2001 елда яңа каты җисем электроникасы күрсәтү идарәсе белән янә ачылган. Соңрак яңартулар 2010 елларда булган һәм музей янә 2016 елда ачылган.
Күргзмәләр
Күргәзмә унбер диорамадан тора. Чын зурлыктагы диярлек курчаклар традицион Һиндстан курчак ясау материалларыннан ясалган, мәсәлән, бамбук, дөге саламы, төрле балчыклар, һәм дөге кабыгы, традицион төзү, ахырына җиткерү һәм кием кию техникалары кулланган. Шундый диорамалар бар:
Башка хезмәтләр
Музей вегетариан ашамлыклары тәкъдим иткән ресторан янында урнашкан һәм бүләкләр кибете бар.
Кабул итүе
1977 елда, ачылган елда, музейга массакүләм мәгълүмат чаралары игътибарын җәлеп иткән, бигрәк тә Эдди Адамсның Санта Моника Таулары фонында Топанга Каньонында "Тәннәрне Алмаштыру" күргәзмәсенең фотографиясе өчен. Сурәт йөзләрдән артык газетларда булган һәм Associated Press-ның 1977 ел китабында булган. Ул Милли Матбугат Фотографлары Ассоциациясе һәм "Популяр фотография" тарафыннан 1978 Америка Фотограф Сурәтчеләрнең Халыкара Фотография Күргәзмәсе өчен.
Музей LA Weekly тарафыннан 2011 елда "Лос-Анжелесның иң яхшы сәнгатьләр һәм күңел ачу урыннары" арасында булган. and in 2012 as one of "10 Oddball L.A. Museums Worth Seeing". 2013 елда CBS Los Angeles Фломберг аны "мавыктыргыч һәм белем бирүче" дип һәм "һәм бу күп дәрәҗәдә дөрес аңланмаган дин турында өйрәнү өчен әһәмиятле ысул" дип әйткән. Atlas Obscura Obscura Day 2015 елда музейны керткән. 2017 елда CBS Los Angeles музейны "Лос Анджелеста очрашу өчен иң яхшы Музейлар"га керткән һәм "Кришнаитлар дөньясына экзотик адым" дип атаган.
Илүсә Бәдриева
Илүсә Бәдриева, Илүсә Әхмәт кызы Бәдриева (1940 елның 19 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Алабуга районы, Морт - 2020 елның 18 декабре, РФ, ТР, Минзәлә'') — драма актрисасы, ТРның халык артисты (1985). 1959 елдан Минзәлә театрында. Төп рольләр: Айгөл («Айгөл иле», М. Кәрим), Нина («Бусага», А. Дударев), һ.б.
2020 елның 18 декабрендә 80нче яшендә вафат.
Брадвари
Брадвари — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дулкын векторы
Дулкын векторы — таралучы дулкынның фазалар фронтына перпендикуляр юнәлгән һәм абсолют зурлыгы буенча дулкын санына тигез булган вектор.
Гадәттә дулкын векторы k хәрефе белән билгеләнә һәм СИ системасында кире метр (СГС системасында кире сантиметр) белән үлчәнә.
Дулкын саны дулкын озынлыгы λ белән болай бәйләнгән:
Дулкын векторы һәм ешлык арасындагы нисбәт дисперсия кануны белән бирелә. Дулкын векторларының барлык мөмкин булган зурлыклары кире рәшәткә яки кире фәза, k-фәзасын булдыра.
Дулкын векторының гомум билгеләмәсе: дулкын векторы дулкын тирбәнешләр фазасыннан градиентына тигез:
Беришле мохитта таралучы монохроматик яссы дулкын өчен дулкын векторы даими, вакыттан һәм координатлардан бәйсез.
Гадәттә дулкын векторы монохроматик дулкыннар өчен кулланыла, гомуми очракта дулкын Фурье рәвешүзгәртүе ярдәмендә монохроматик дулкыннар суммасы төрендә күрсәтелә.
Квант механикасы
Квант механикасында дулкынча функциянең дулкын векторы импульс ярдәмендә тасвирлана:
биредә \mathbf p - импульс векторы, \hbar - Планк даимие,
Квант механикасы һәм бөтен заманча физиканың карашы буенча импульс дулкын векторына тигез ( очрагында даими коэффициент белән аерыла).
Любраньчик
Любраньчик — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Теплая (Сандайка кушылдыгы)
Тёплая — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сандайка елгасының уң ярыннан 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Георгий Нуров
Георги Нуров (Георгий Валерьевич Нуров,, — , ) — Россия футболчысы (һөҗүмче).
Өзпынар (Икизҗе)
Өзпынар (Özpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Икизҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Коюневи (Айваҗык)
Коюневи (Koyunevi) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Айваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Ирсеть (Рудня кушылдыгы, югары)
Ирсеть (Ирцедь) — Рудня елгасының югары кушылдыгы. Мордовиянең Иске Шайгово районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ухта дәүләт техник университеты
Ухта дәүләт техник университеты (УГТУ) — Коми Республикасы Ухта шәһәрендә урнашкан нефть — газ компанияләре өчен инженерлар әзерләү буенча база университеты булып торган уку йорты, тулы исеме - «Ухта дәүләт техник университеты» федераль дәүләт бюджет югары белем бирү учреждениесе.
Үз эченә 6 институт һәм утыз кафедра, технология көллияте, башлангыч мәктәп һәм ике филиалны ала: Воркута һәм Усинск. Университетта 8 меңнән артык студент белем ала. Институтларда һәм төрле бүлекчәләрдә 50 профессор, укытучылар һәм фәнни хезмәткәр эшли, шул исәптән 53 фән докторы, 213 фәннәр кандидаты һәм доцент. Ярдәмче һәм хезмәт күрсәтүче персоналны якынча 1500 кеше тәшкил итә.
Фулфорд (Колорадо)
Фулфорд  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ухта дәүләт техник университеты
1997 елдан КДТУ ректоры булып, техник фәннәр докторы, РФА академигы, профессор Николай Денисович Цхадая тора. 2018 елның 12 ноябреннән университет ректоры вазыйфаларын башкаручы итеп Дмитрий Анатольевич Беляев, ә 2020 елның 11 февраленнән университет ректоры итеп Руслан Викторович Агиней билгеләнә.
Фулфорд (Колорадо)
Географиясе
Фулфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джорджтаун (Миннесота)
Джорджтаун  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Ухта дәүләт техник университеты
Төзелеше
Университет алкалы хоккей буенча «Арктик-Университет» командасына һәм «Планета-Университет» баскетбол клубына, «United BIT» бию коллективына, «Наргиз» бию ансамбленә, «Фрески» театр-студиясенә, «Дуэт-УГТУ» спорт биюе клубына, «Радость» бал бию ансамбленә, вокаль-хор студиясенә булыша.
Партнерлары
Ухта университеты Россиянең нефть-газ, геология, тау чыгару, урман, төзелеш һәм сәнәгатьнең башка өлкәләрендәге алдынгы корпорацияләре белән хезмәттәшлек итә. Бизнес белән хезмәттәшлек 20дән артык өлкәдә оештырылган: һөнәри юнәлеш бирү, мәгариф, фән һәм инновацияләр, проектлар һәм тәҗрибә, консалтинг һәм сәнәгать куркынычсызлыгы, спорт һәм мәдәният, балаларга ата-анасыз ярдәм итү. Университет комплексының төп стратегик партнерлары:
Джорджтаун (Миннесота)
Тарихы
Джорджтаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глубинное
Глубинное (Глубинное) — Диңгез буе краеның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1%.
Вегенер (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Альфред Лотар Вегенер (1880–1930) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Wegener (crater)
Сафиёва
Сафиёва (Сафіёва ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Алексей Обмочаев
Алексей Обмочаев (Алексей Александрович Обмочаев,, — , ) — Россия волейболчысы, Россия чемпионатларының алтын (2010/11, 2011/12), һәм бронза (2012/13, 2014/15) призчысы, Олимпия уеннары (2012), дөнья кубогы (2011) һәм Универсиада (2011) җиңүчесе.
Наилә Бәширева
Наилә Бәширева (, —, ) — нефть химиячесе, химия фәннәре докторы (1989), ТР дәүләт премиясе лауреаты (1998).
NGC 372
NGC 372 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Баркгемстед (Коннектикут)
Баркгемстед  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1879) Бредерструм
(1879) Бредерструм — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1935 елның 16 октябрендә Х. ван Гент тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 UN» саналган.
Компе (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD214783
HD214783 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Претревиль
Претревиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Казони Сопра (Модена)
Казони Сопра — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казони Сопра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Булат Каракулов
Булат Ишанбай улы Каракулов ( 27 март 1942, Алматы — 16 декабрь 2014, Алматы) — ССРБ, казакъ музыка белгече; сәнгать тарихы докторы, профессор.
Биографиясе
Булат Ишанбай улы Каракулов 1967 елда Мәскәү дәүләт консерваториясенең дирижерлык факультетын тәмамлый (профессор Владислав Соколов сыйныфы), шуннан соң Алмата дәүләт консерваториясенең хор дирижеры кафедрасында укыта. (1967—1969).
1982 елдан Кормангазы исемендәге Казакъ милли консерваториясенең казакъ музыкасы һәм фольклоры кафедрасында укыта.
Фәнни эшчәнлеге
Тикшеренүләрнең төп юнәлешләре:
7 фән кандидаты әзерләде.
40тан артык фәнни басма авторы.
Дмитрий Шлёнов
Дмитрий Шлёнов (1891, Шилово, Мәскәү губернасы, Россия империясе —август 1957, Мәскәү, ССРБ) — совет дәүләт эшлеклесе, Россия ватандашлар сугышында катнашучы.
Мәскәү һәм Пермь губерналары ширкәтләрендә эшче (1903-1918). БСИ Иркутск губерна (округ) бүлеге башлыгы (1923-1927), БСИ Брянск, Омск округ бүлекләре (1927-1930), ББСИнең Көнбатыш өлкә буенча яшерен-әпирәтиф бүлеге, тулы вәкаләтле вәкиллекнең аерым бүлеге башлыгы, Беларус хәрби округы аерым бүлеге башлыгы (1930-1931), ССРБ ББСИ кадрлар бүлегендә (1933-1936), Удмурт автономияле өлкәсе (УАССР) эчке эшләр халык комиссары (1936-1939), БК(б)Ф Удмурт өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1938-1939), халык хуҗалыгында җитәкче вазифаларында (1939-1948). 1 чакырылыш РСФСР югары шурасы депутаты, дәүләт куркынычсызлыгы майоры.
Вирши
Вирши — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Винцента
Винцента — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ожегино (Киров өлкәсе)
Ожегино (Ожегино) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Евлампий Образцов
Евлампи Образцов (Евлампий Степанович Образцов,, — , ) — табиб, сифилис белгече, Казан земство сифилис хастаханәсе мөдире, Тум университеты профессоры.
Лайтапродерсдорф
Лайтапродерсдорф — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кал (Иванчна Гориця)
Кал  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люд
Люд — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Матмаль
Матмаль — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Газилер (Кепез)
Газилер (Gaziler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кепез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вайдинг (Кам)
Вайдинг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18449) Rikwouters
(18449) Rikwouters — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PT19» саналган.
Петр Байбарышев
Петр Байбарышев (, —, ) — рәссам, график, СССР рәссамнар берлеге әгъзасы (1940). Казан тормышыннан рәсемнәр, Татар академия театры өчен декорацияләр авторы.
Бреница (Силистра өлкәсе)
Бреница  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дмитрий Овсянико-Куликовский
Дмитрий Овсянико-Куликовский (Дмитрий Николаевич Овсянико-Куликовский,, — , ) — әдәбият һәм телләр белгече, Новороссия, Казан, Харковь һәм Санкт-Петербург университетлары профессоры, Санкт-Петербург ФАнең шәрәфле әгъзасы (1907).
Салмандаево
Салмандаево (Микорсир, Салмандаево) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Любсин
Любсин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сачаняты
Сачаняты (Сачаняты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мадаевка (Язовка кушылдыгы)
Мадаевка — Язовка (Алатыр кушылдыгы) елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Зур Болдино районы, Починки районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шиләвәнгә (Җәлилабад)
Шиләвәнгә  (Şiləvəngə ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
Яубүләк (Аскын районы)
Яубүләк — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452896, ОКАТО коды — 80204813001.
(3385) Bronnina
(3385) Bronnina — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 24 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SK11» саналган.
Вйонзовниця (Подлясье воеводалыгы)
Вйонзовниця  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вирший-Мари
Вирший-Мари — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ди-Графф (Миннесота)
Ди-Графф  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ди-Графф шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кал (Пивка)
Кал  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лайтерсдорф-им-Рабталь
Лайтерсдорф-им-Рабталь — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Везалий (ай кратеры)
Везалий - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 64,7 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Андреас Везалий (1514–1564) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Өзпынар (Башкале)
Өзпынар (Özpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Башкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Берлин (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
СССР язучылар берлеге
ССРБ язучылар берлеге (рус. Союз писателей ССРБ) – ССРБ профессиональ язучылар оешмасы.
1934 елда ССРБ язучыларның беренче корылтаенда оешты.
Язучылар Берлегенең фактик максаты әдәбиятта партия контролен тоту. Профессиональ язучыга берлеккә керү мәҗбүри булган, ә берлектән чыгу исә, карьераны бетерүгә китергән.
ССРБ таркалуыннан соң Берлек күп кенә башка оешмаларга бүленде, аларның иң зуры Россия язучылар берлеге.
Җитәкчеләр
ССРБ язучылар берлегенең беренче җитәкчесе (1934–1936) Максим Горький булды.
Аннан соң бу вазыйфаны түбәндәгеләр үтәделәр:
Компель (Гнезненский повяты)
Компель  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(18450) 1994 PG27
(18450) 1994 PG27 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PG27» саналган.
Цимаррон-Гиллс (Колорадо)
Цимаррон-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Цимаррон-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чапаевка (Чуашстан)
Чапаевка (Чапаевка, Чапаевка) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429807. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203875003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 20 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : чуашлар (100%),
Таһир Гыйләҗев
Гыйләҗев Таһир Гыйләҗ улы 1939 елда Гыйләҗ абый һәм Майҗамал апа гаиләсендә 2 нче бала булып дөньяга килә. Гаиләдә 4 бала үсәләр. Туган авылы Әтнәдән, туган туфрактан китми, 15 яшеннән колхозда эшли башлый. Күпкырлы хезмәт иясе – балта остасы, мичче, итек басучы, столяр, калайчы гомумән, ни тотса шуны эшли торган кеше. 1965 елда Таһир Гыйләҗевның “Әтнә халык театры”нда иҗат юлы башлана.
Коюнҗу (Сивас)
Коюнҗу (Koyuncu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Вайдинг (Швандорф)
Вайдинг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казони Сото (Модена)
Казони Сото — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Прусси (коммуна)
Прусси — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Казони Сото (Модена)
Географиясе
Казони Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 373
NGC 373 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ләвәш (авыл)
Ләвәш (Левашева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (98%).
Александр Овсянников (1842)
Александр Овсянников (Александр Николаевич Овсянников,, — , ) — урта уку йортларында тарих һәм география укытучысы, педагог, язучы.
Люксемонт-е-Виллотт
Люксемонт-е-Виллотт — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Сачывляны
Сачывляны (Сачыўляны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Газилер (Манавгат)
Газилер (Gaziler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Моли-ле-Бен
Моли-ле-Бен — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Глуховка
Глуховка (Глуховка) — Диңгез буе краеның Уссурийск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92,13%), украиннар (6%).
Аморда
Аморда — Инсар елгасының уң кушылдыгы. Мордовиянең Ләмберә районы, Ромоданово районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Любстувек (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Любстувек  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Василий Киселёв (1907)
Василий Киселёв (1907, Бежица, Орөл губернасы, Россия империясе —1986, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — совет дәүләт һәм хәрби эшлеклесе.
Бежица машинатөзүчелек институтында (1930-1934), М.В.Фрунзе ис. Хәрби академиясе каршындагы укчы дивизияләре командирларының әзерлеген камилләштерү курсларында (1949-1950) бетергән. Брянск һәм Мәскәү өлкәләре заводларында эшче (1927-1930), Урицкий ис. заводында (Брянск) инженер-технолог, бүлекләр башлыгы (1934-1937), БК(б)Ф Брянск шәһәр комитеты икенче, беренче сәркәтибе (1938), БК(б)Ф Удмурт өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1939-1940), армияләр сәяси бүлекләре башлыгы урынбасары, башлык (1941–1945), РСФСР МШ каршындагы Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе МШ вәкаләтлесе (уполномоченные) вәкиле, депортация (репатриация) эшләре буенча Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе МШ вәкаләтлесе ярдәмчесе (1945–1949), Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе ХДФта командирлык вазифаларында (1950-1954).
Фәез Бәдриев
Фәез Бәдриев (, —, ) — драма актеры, ТРның халык артисты (1995). 1959 елдан Минзәлә театрында. Рольләр — Малай («Ике килен килендәш», Хәй Вахит), Шәкерт («Зәңгәр шәл», Кәрим Тинчурин), Миргали («Качкыннар», Нәкый Исәнбәт), һ.б.
(2773) Брукс
(2773) Брукс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 6 маенда Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 JZ2» саналган.
Варненци
Варненци — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD214819
HD214819 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вейгель (ай кратеры)
Вейгель - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 34,9 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Эрхард Вейгель (1625–1699) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
(18451) 1994 PZ27
(18451) 1994 PZ27 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Компель (Слупецкий повяты)
Компель  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(18451) 1994 PZ27
Тарихы
1994 елның 12 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PZ27» саналган.
Лайтцерсдорф
Лайтцерсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вйонзувка (Подлясье воеводалыгы)
Вйонзувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кал (Семич)
Кал  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берлингтон (Коннектикут)
Берлингтон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вирший-Мич
Вирший-Мич — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Җәйге Универсиада 2013
XXVII Бөтендөнья Җәйге Универсиада — 2013 елгы бөтендөнья студент-яшьләрнең спорт ярышлары. Җәйге Универсиадаларның иң төньяктагы башкаласы Казан шәһәрендә (Татарстан, Россия) үтте. Универсиада дәвамында 300-дән артык медаль комплекты уйнатылды — бу үзенә карата бер рекорд.
Шәһәрне сайлау
2008 елның 31 маенда Универсиада Казанда үтәчәк дигән карар Халыкара университетлар спорты федерациясенең (FISU) Брүссел шәһәрендә үткәрелгән тавыш бирүе белән кабул ителгән иде. Бу ярышны үзләрендә уздыру хокукына Казаннан тыш Испанияның Виго һәм Көньяк Кореяның Куаңҗу шәһәре дәгъва кылган иде. Казан шәһәре Идарә итүче комитетның 27 әгъзәсенең 20 тавышын алды. Бу вакыйгага кадәр Казан 2011 елгы Универсиаданы уздыру хокукы өчен көрәштә Кытайның Шэньчжэнь шәһәрен алга уздырды.
Универсиада символлары
Универсиада символлары логотип, эмблема һәм талисманнан гыйбарәт.
Универсиада эмблемасы латин алфавитындагы U хәрефе һәм 5 континентны символлаштыручы төрле төстәге йолдызлардан тора. Шулай ук Универсиада эмблемасы Бөтендөнья студентлар уеннарының ак әләмендә дә бар. 2013 елгы Универсиада эмблемасы нигезендә — традицион татар орнаменты элементы булган лалә чәчәге. Чәчәк ул — җәй атрибуты, яшьлек һәм үсеш, бәхет-шатлык символы.
Бүген мәгънәви эчтәлеге шактый баеган милли орнамент халык иҗатында мөһим роль уйнваын дәвам итә.
Казан Универсиадасының талисманы — Юни кушаматлы канатлы ак барс малае. Канатлы ак барс — Татарстан Республикасының милли символы. Ул Татарстан гербында да урын алган.
Спорт төрләре
2013 елгы Җәйге Универсиаданың спорт программасына Универсиада тарихында беренче тапкыр 27 спорт төре кертелде. Аларның 13 мәҗбүри спорт төрләре, шуннан тыш Казан программага рекордлы санда өстәмә спорт төрләре тәкъдим итте (14: бокс, ату, синхрон йөзү, академик ишү, байдаркаларда һәм каноэларда ишү, самбо, спорт көрәше, билбау көрәше, шаһмат, авыр атлетика, регби-7, чирәмдәге хоккей, бадминтон, пляж волейболы).
Катнашучылар
XXVII Бөтендөнья Җәйге Универсиадада 162 илдән якынча 10 500 кеше катнаша. Россия такымы 663 спортчыдан тора, шул исәптә 51 кеше — Татарстаннан.
== Медальләр бәйгесе ==
2013 Универсиада волонтёрлары
Универсиада чорында 20 мең волонтер хезмәтләр күрсәткән. Аларның күпчелеге диярлек студентлар. Волонтерларның 15 меңе Татарстан егетләре һәм кызлары, 4 мең 500 — Россиянең 50-дән артык югары уку йортларыннан сайлап алынды. Калган 500 чит ил гражданнары.
2013 Универсиада финанс чыгымнары
Белгечләрнең әйтүенә караганда, 2009 елдан башлап яңа спорт корылмалары төзүгә, элеккеләрен тәртипкә китерүгә, юл-транспорт инфраструктурасын яңартуга һәм Универсиадага әзерлеккә кагылышлы башка мәсьәләләрне хәл итүгә 228 миллиард сум акча тотылган. Аның 67 миллиардын федераль, 81 миллиардын республика бюджеты биргән. Ә 80 миллиард сумы — инвесторлар акчасы.
Птивиль (Кальвадос)
Птивиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Коми республика дәүләт хезмәте һәм идарә академиясе
«Коми республика дәүләт хезмәте һәм идарә академиясе» — Коми Республикасы Сыктывкарда урнашкан югары белем бирү дәүләт мәгариф учреждениесе.
Хәзерге вакытта республика дәүләт хезмәте һәм идарә академиясе комиссиясендә укыту дәүләт һәм муниципаль идарә, менеджмент, икътисад, документ белеме һәм архив белеме, персонал белән идарә итү, юриспруденция кебек юнәлешләр буенча гамәлгә ашырыла.
Тарихы
Кадрлар үзәген үзгәртеп кору алга таба этап булып тора - ул киң спектрдагы белгечлекләр һәм специализацияләр буенча белгечләр әзерли торган белем бирү структурасына, заманча матди-техник база белән әзерләнгән, бу Коми Республикасы башлыгының 1996 елның 18 апрелендәге 107 номерлы Указы белән Коми Республикасы башлыгы каршындагы дәүләт хезмәте һәм идарә академиясен Комига үзгәртеп корырга мөмкинлек бирә. Академиянең беренче ректоры - философия фәннәре кандидаты, элек комиссия белән кадрлар үзәген җитәкләгән Валентина Николаевна Котельникова. Академиягә дәүләт хезмәте персоналын әзерләү, яңадан әзерләү һәм квалификацияләрен күтәрү функцияләре, шулай ук Коми Республикасында дәүләт хезмәтенең укыту-методик, фәнни һәм мәгълүмати-аналитик тәэмин ителеше функцияләре йөкләнә. Академия тәкъдим иткән белгечлекләр республиканың башка бер югары уку йорты да булмый: «дәүләт хезмәте системасында персонал белән идарә итү», «административ идарә», «икътисадны дәүләт тарафыннан җайга салу», «дәүләт хезмәте», «муниципаль идарә».
2002 елда яңа ректор — сәяси фәннәр докторы, профессор Валерий Владимирович Грибанов билгеләнә. Академиядә укыту дүрт югары белем бирү программасы буенча алып барыла: «дәүләт һәм муниципаль идарә», «персонал белән идарә итү», «документ белеме һәм идарәнең документлар белән тәэмин ителеше» һәм «юриспруденция».
Коми Республикасы Хөкүмәтенең 2008 елның 9 сентябрендәге 233 номерлы карары нигезендә академия югары һөнәри белем бирүче «Коми республика дәүләт хезмәте һәм идарә академиясе» автономияле мәгариф учреждениесе итеп үзгәртелә. Хәзерге вакытта академия «Документлар белеме һәм архив белеме», «Персонал белән идарә итү», «Юриспруденция», «Дәүләт һәм муниципаль идарә», «Икътисад», «Менеджмент», шулай ук өстәмә һәм югары уку йортыннан соңгы һөнәри белем бирү программалары буенча (аспирантура) үзләренең традицион белгечлекләре һәм әзерлек юнәлешләре буенча әзерли.
Академиянең үз футбол командасы һәм пейнтбол командасы бар. 2008 елдан ашыгыч юридик ярдәм үзәкләрен төзү социаль проекты гамәлгә ашырыла.
1998 елда академия нәшрият эшчәнлегенә лицензия ала.
Төзелеше
Югары белем бирү институтына керә:
Ректорлар исемлеге
1996 елдан 2002 елга кадәр - беренче ректор, философия фәннәре кандидаты Валентина Николаевна Котельникова; 2002 елдан 2011 елга кадәр-Сәяси фәннәр докторы, профессор Валерий Владимирович Грибанов; 2011 елның 1 мартыннан 2015 елның 9 ноябренә кадәр - комиссия депутаты Нина Александровна Нестерова; 2015 елның 10 ноябреннән 2017 елның 1 февраленә кадәр - Мәгариф министрының элеккеге урынбасары Игорь Владимирович Минин; 2017 елның 2 февраленнән 2018 елның 31 декабренә кадәр - икътисад фәннәре докторы, доцент Татьяна Александровна Федорова; 2019 елның 1 гыйнварыннан - УГТУның икътисад мәсьәләләре буенча элеккеге проректоры Аркадий Рубикович Эмексузян.
Королево (Аскын районы)
Королево — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452896, — 80204813002.
Дилворт (Миннесота)
Дилворт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сидулино
Сидулино (Сидункырык, Сидулино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,4%), урыслар (5,6%).
Кокуевка
Кокуевка (Кокуевка) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), татарлар (6%).
Свайгини
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вайдхаузен-бай-Кобург
Вайдхаузен-бай-Кобург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мажанта (Марна)
Мажанта — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Шорбачы (Җәлилабад)
Шорбачы  (Şorbaçı ) — Әзербайҗанның Җәлилабад районына караган авыл.
(3144) Броше
(3144) Броше — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1931 елның 10 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 TY1» саналган.
Казонини А (Алесандрия)
Казонини А — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казонини А Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Өзсогуксу (Кырыкһан)
Өзсогуксу (Özsoğuksu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чакра (Колорадо)
Чакра  — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чакра халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любувець
Любувець — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Васил-Левски (Силистра өлкәсе)
Васил-Левски  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Газилер (Шенкая)
Газилер (Gaziler) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Шенкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мон-Луи (Көнчыгыш Пиреней)
Мон-Луи — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Випихи (Бильский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 374
NGC 374 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вейерштрасс (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Карл Вейерштрасс (1815–1897) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Лакирхен
Лакирхен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(18452) 1994 PL33
(18452) 1994 PL33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 10 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PL33» саналган.