cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нахор (елга)
Нахор — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лопси-Я елгасының сул ярыннан 53 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фавроль-ле-Люсе
Фавроль-ле-Люсе (Faverolles-lès-Lucey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Ресе-сюр-Урс кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.08 км².
Әйшияз
Әйшияз — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Бозланган тармаклар кебек ангиит
«Бозланган тармаклар» кебек ангиитны гадәттә ике яклы үзенчәлекле күз төбе күренешен атыйлар, ул үзенчәлекле синдромнан (беренчел  форма) яки күп инфекцияләргә иммун җавапның нәтиҗәсеннән гыйбарәт. «Бозланган тармаклар» кебек икенчел ангиит инфекцион ретинит, аеруча цитомегаловируслы,  шулай ук гломерулонефрит һәм челтәркатлауның үзәк венасы томалану кебек  халәтләр белән бәйле була ала. «Бозланган тармаклар» кебек беренчел ангиит сирәк очрый, күбесенчә балалар һәм яшьләрдә.
1.     Аскискен ике яклы күрү начарлану,  йөзеп йөрүче томанланулар һәм фотопсияләр белән билгеләнә.
2.     Билгеләре
•     Күрү үткенлеге гадәттә бик түбән.
•     Артерияләр һәм веналар тирәли чыгылган ярымачык  муфталар (рәс. 14.68а).
•     Алгы увеит, витреит һәм челтәркатлау шешүе еш очрый.
•     Сирәк күренешләргә папиллит, каты экссудатлар, ретиналь  кан савулар һәм веналар томалану керә. (рәс. 14.68б).
Милфорд (Юта)
Милфорд  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Милфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10008) Raisanyo
(10008) Raisanyo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 18 февралендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 DT2» саналган.
GSC1870-1749
GSC1870-1749 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Орора (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Посештий-Унгурень
Посештий-Унгурень — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бургриден
Бургриден (Burgrieden) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җанбазлы (Алаплы)
Җанбазлы (Canbazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Алаплы илчесенә караган бер авыл (köy).
Дроздово (Плонский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олы Ялан (Татарстан)
Олы Ялан — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Халык саны — 5 тирәсендә. Почта индексы — 422735.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Чикаго
Чикаго — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Чикаго шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Чикаго
Кадынларденизи (Кушадасы)
Кадынларденизи (Kadınlardenizi) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Забоже (Буский повяты)
Забоже  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кальсада-де-Оропеса
Кальсада-де-Оропеса — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смятанавшчына
Смятанавшчына (Смятанаўшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кольвиль
Кольвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Валя-Драгулуй
Валя-Драгулуй — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самайойнш
Самайойнш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Буковець (Кольбушовский повяты)
Буковець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вильчыцы
Вильчыцы (Вільчыцы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Буковець (Кольбушовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильчыцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чагоще
Чагоще — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Сесиль (Эндр)
Сент-Сесиль — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Гандацоло (Болонья)
Географиясе
Гандацоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мрувна
Мрувна — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коттер (Айова)
Коттер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Коттер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моаб (Юта)
Моаб  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Моаб шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камарена
Камарена — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бун (округ, Айова)
Бун — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бун шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1846 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1481 км² тәшкил итә.
Смяшкова
Смяшкова (Смяшкова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Зур Собачья
Зур Собачья (Арко-Собачья, Арка-Собачья) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Дроздув (Мазовия воеводалыгы)
Дроздув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зур Собачья
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Дроздув (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайзнага (Техас)
Вайзнага  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайзнага халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Нарыс
Зур Нарыс — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Носка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Посмуш
Посмуш — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бургштеттен
Бургштеттен (Burgstetten) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галаганатха
Галаганатха Һиндстанда, Карнатакада, Һавери даирәсендә, координаталары: 14°55′10″N, 75°40′52″O булган гыйбадәтханә. Биредәге исеме - ಗಳಗನಾಥ.
Галаганатх Карнатакада, Һавери даирәсендә, Һавери янында урнашкан кечкенә авыл. Биредә мәшһүр Галагешвар Шива Гыйбадәтханәсе урнашкан. Ул Көнбатыш Чалукьялар вакытында төзелгән булган. Бу зур гыйбадәтханә көнчыгышка таба төбәлгән һәм Тунгабхадра Елгасы буенда урнашкан. Тунга һәм Варада елгалары Галаганатхта тоташа.
Галагешвар гыйбадәтханәсе
Гыйбадәтханә көнчыгышка таба төбәлгән һәм Тунгабхадра елгасы буенда урнашкан. Гыйбадәтханәдә ябылган залда гаять зур Шива Линга бар; ул Спарша линга дип атала. Гыйбадәтханәнең нигез гадәти булмаган пирамидаль һәм гыйбадәтханәнең зур ачык залы бар. Гопура (манара) гади архитектур элементлар белән бизәлгән, шул ук вакытта залның артындагы стена панельләрендә нәфис бизәкләр бар. Интерьерда күп нишалар бар һәм фигура сыннары бар, алар арасында Ганеша бар.
Язмалар
Биредәге язма бию һәм музыка традициясе өстенлек сөрүе турында мәгълүм итә. Безнең эраның 11-енче гасырында музыка һәм сәнгать җиткән югары үсеш халәте Төньяк Карнатака, Һавери даирәсе һәм Галаганатхтан Чалукья Викрамадитья патшасы язмасыннан белергә була, монда билгеле Мохари Бармайя искә алына ул югары дәрәҗәле музыкант булган, аның титулы Баттисарага-баха-кала-Брахма, бу 32 рагада маһир дигәнне аңлата.
(10009) Хиросэтансо
(10009) Хиросэтансо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 12 мартында Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 EA6» саналган.
Гандин (Порденоне)
Гандин — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зональ оккультлы тышкы кискен ретинопатия
Зональ оккультлы тышкы кискен ретинопатия — фоторецепторлар зарарлану өчен бер яки берничә  күрү кыры өлкәсенең кискен төшеп калуы белән сыйфатланган идиопатияле бик  сирәк синдромнар төркеме.
Бу сирәк халәт, тик аның турында авыруны кирәкмәгән һәм файдасыз тикшеренүләрдән азат итү  өчен онытмаска кирәк, аеруча неврологик. Зональ оккультлы тышкы кискен ретинопатия — иң таралган формасы. Күбесенчә сәламәт яшьләр чирли, еш миопияле хатын-кызлар, кайвакыт кичергән грипптан соң. Аутоиммун механизмнар катнашуга күрсәтмәләр бар, тик кайбер факторлар (челтәркатлау зарарлануының  асимметриялеге, стероидлы терапиянең нәтиҗәсе һәм циркуляциядә антитәнчекләр  булмау) чир беренчел аутоиммун булмау турында фаразларга мөмкинлек бирә.
1.   Бер  яки берничә күрү кыры өлкәсе төшеп калу белән, еш фотопсияләр белән бергә билгеләнә. Күрү кырының чигә яртысы ешрак җәлеп ителә, ә үзәк гадәттә җәлеп ителми. Ике яклы зарарлануны 50% очракта күзәтәләр.
2.   Билгеләре (барлыкка килү тәртибендә).
Чадовле-при-Тржичу
Чадовле-при-Тржичу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Зональ оккультлы тышкы кискен ретинопатия
•     Гадәти күз төбе күренеше.
Чадовле-при-Тржичу
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зональ оккультлы тышкы кискен ретинопатия
•     Берничә атнадан соң аз чагылган витреит, зарарлану  өлкәсендә ретиналь тамырлар тараюы һәм кайвакыт, аеруча күрү кырының таралган  кимчелекләре белән авыруларда, перифлебит барлыкка килә ала.
•     Зарарланган өлкәләр киңәя яки үзгәрешсез кала яки кими  (сирәгрәк).
•     Соңгы стадиядә зарарланган өлкәдә тут кисәкләре һәм  тамырлар тараюын билгелиләр (рәс. 14.69), тик челтәркатлау күзәнәкләре исән  калганда күз төбе күренеше гадәти кала.
3.   Периметриягә периферия һәм үзәк  күрү кырын билгеләү керергә тиеш, чөнки күрү кыры перифериясенең киң өлкәләре  төшеп калуы үзәк кырны гына билгеләгәндә игътибарсыз кала ала.
5.    ЭОГ яктылык күтәрелешенең булмавын яки шактый кимүен  билгели.
6.     Фараз уңай. 85% очракта азактагы күрү үткенлеге бер күздә булса да  6/12 ким кала. Зарарланган күздә кабатланулар ешлыгы 25% тәшкил итә, икенче күзнең кичектерелгән җәлеп ителүе  мөмкин.
Сан-Висенте (Шавеш)
Сан-Висенте  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Фейан
Фейан (Feillens) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Реплонж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,91 км².
Идиопатияле ретиналь васкулит, аневризма һәм нейроретинит синдромы
Идиопатияле ретиналь васкулит, аневризма һәм нейроретинит синдромы — күбесенчә яшь хатын-кызларны зарарлаучы сирәк чир.
1.   Билгеләре
•     Күпсанлы, бәйләнгән төенчекләргә охшаган, сыекчаны  үткәрүче, аневризмасыман киңәюләр, челтәркатлауның артериолалары буенча  урнаша, бу макуляр шешүгә һәм экссудатлар утырмасына китерә  (рәс. 14.70).
•     Нейроретинит.
•     Перифериядә киң колачлы перфузиясез өлкәләр.
•   Аневризмалар саны арта ала, аннары  үзлегеннән юк була ала.
2.  Дәвалау. Лазерлы коагуляция шактый периферия ишемиясендә һәм челтәркатлау тамырлануында максатчан.
Кадыобасы (Гүдүл)
Кадыобасы (Kadıobası) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гүдүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Камаренилья
Камаренилья — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Забоже (Келецкий повяты)
Забоже  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурованець (Пйотрковский повяты)
Мурованець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Оррум (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Буковець (Лиский повяты)
Буковець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Виляхавка
Виляхавка (Віляхаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Буковець (Лиский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виляхавка
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кольмений-Маннвиль
Кольмений-Маннвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Сент-У
Сент-У — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Җанболат (Эрбаа)
Җанболат (Canbolat) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Эрбаа илчесенә караган бер авыл (köy).
Валя-Ерий (коммуна)
Валя-Ерий — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чумаши
Чумаши (Чумаш, Чумаши) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Нерка-Ю
Нёрка-Ю (Нерка-Ю-Вож) — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хулга елгасының уң ярыннан 128 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.
Чумаши
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 24 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Нерка-Ю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мона (Юта)
Мона  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мона шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чадрам
Чадрам — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саин Булат хан
Симеон Бикбулатович (Симеон Бекбулатович; чукынганчы Саин Булат хан; ?—1616) — Касыйм ханы (1568—1573), Әхмәд хан оныгының улы. 1575 елда Россия Бөек кенәзе (Явыз Иван урынында, патша).
Иван IV тарафыннан Касыйм тәхетенә утыртыла. Касыйм ханлыгы атлы гаскәре белән Ливон сугышында (1558—1583) катнаша.
1573 елда чукынып Симеон исемен ала.
1575 елда Иван IV аны, «Россиянең бөек кенәзе» дип атап, вакытлыча үз урынына идарәче итеп калдыра.
1576 елда Иван IV Симеон Бикбулатовичка Тверь белән Торжок шәһәрләре җирләрен удел (биләмә) итеп бирә, аны «Тверьнең бөек кенәзе» дип игълан итә.
Тракт (Коми)
Тракт (Тракт) — Коми Республикасының Княжпогост районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 169232.
География
Авыл Княжпогост районының көньягында, Емвадан 27 километр төньяк-көнбатышрак, Сыктывкардан 157 километр төньяграк урнашкан. Төньяк тимер юлының Тракт станциясе (Котлас—Воркута сызыгы).
Халык
Халык саны динамикасы:
Камуньяс
Камуньяс — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дронжджево
Дронжджево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Диниш
Сан-Диниш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
GSC1870-884
GSC1870-884 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Mişär yortı
Mişär yortı (Urıs yılyazmalardında – Мишарский юрт\Mişarskiy yurt), Altın Urdanıñ Mäskäw, Tübän Novgorod häm Rázan kenäzlekläre çigendäge yarım möstäqil ölkäse. İdel buyı Bolğarı belän Mordwa ile zamannarınnan Möselmanlıqqa küçä başlağan cirle Törkilär häm Mordwalarnı berläştergän, 1298. yılda Şirinnär ıruğınnan çıqqan Xösäyen ulı Möxämmäd nigezlägän dip faraz qılına. Üzäge – Mişär qalası (Urıs yılyazmalarında – Gorodok-Meşçórski. Mişär yortı bilämäse 1393. yılda Tuqtamış xan tarafınnan Mäskäw kenäzlegenä birelä. Suzdal yanındağı suğışta ciñelüdän soñ Böyek Kenäz Vasili II ul bilämäne Tatarlarğa qaytatırğa mäcbür bula. Bu cirdä Qasím xanlığı oyıştırıla.
Бремер (округ, Айова)
Бремер — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэйверли шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1109 км² тәшкил итә.
Снеги (Браславский районы)
Снеги (Снегі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Лесгафт урамы (Казан)
Лесгафт урамы (улица Лесгафта) – Казанның Вахит районында, элекке Академия бистәсендә урнашкан урам. Айвазовский урамыннан башланып, Волков, Чехов, Һади Атласи урамнары белән кисешә һәм Вишневский урамы белән киселештә тәмамлана. Анатом Пётр Лесгафт (1837-1910) исемен йөртә.
Тарих
1927 елның 2 ноябренә кадәр Моратов урамы дип аталган.
Бурладинген
Бурладинген (Burladingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коулсбург (Айова)
Коулсбург  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Коулсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10010) Рудруна
(10010) Рудруна — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 9 августында Черных Н. С., Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 PW3» саналган.
Винаград (Чэрыкавский районы)
Винаград  (Вінаград ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пособешть
Пособешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Урта
Зур Урта — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Урта елгасының сул ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.
Заборовице (Свентокшиж воеводалыгы)
Заборовице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зур Урта
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Заборовице (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Урта
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гандолфа (Кунео)
Гандолфа — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Вайлд-Пич-Вилледж (Техас)
Вайлд-Пич-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Гандолфа (Кунео)
Географиясе
Гандолфа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Вайлд-Пич-Вилледж (Техас)
Географиясе
Вайлд-Пич-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гандолфа (Кунео)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Буковина (Нискивский повяты)
Буковина — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мухнице
Мухнице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дронжджево-Куяви
Дронжджево-Куяви — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәлим Хазбиевич
Сәлим Хазбиевич, Сәлим Әмир улы Хазбиевич (Selim Chazbijewicz) — тарихчы, шагыйрь, Польшаның татар җәмгыяте активисты, сәясәт белгече, фәлсәфә фәннәре докторы, Ольштындагы Вармия-Мазурия университетының сәяси фәннәр институты профессоры, Польша ФА Көнчыгыш фәннәре комитеты әгъзасы, Польшаның Казакъстан һәм Кыргызстандагы илчесе (2017 елдан). Шигъри җыентыклар авторы. Польша язучылары берлеге әгъзасы. Бөтендөнья Кырым татарлары конгрессы делегаты.
Тәрҗемәи хәле
1955 елның 17 ноябрендә Гданьск шәһәрендә туган. Польша-Литва татарлары нәселеннән. Әтисе Әмир Иван улы Хазбиевич чыгышы белән (хәзерге Беларусиянең Минск өлкәсе) Клецк районы Орда авылыннан, әнисе Зуля Александр кызы Смайкевич Вильнодан. Әнисе ягыннан бабасы Александр Ибраһим улы Смайкевич сугыштан соң Вильнодан Польшаның көнбатышына күченә, Гданьск мәчете имамы булып тора, әбисе София Гази кызы Смайкевич (Байрашевская) чыгышы белән (хәзерге Беларусиянең Гродно өлкәсе) Слоним шәһәреннән.
Гданьскида Николай Коперник исемендәге лицейны, 1980 елда Гданьск университетында поляк филологиясе бүлеген тәмамлаган. 1991 елда Познаньда Адам Мицкевич университетының социаль фәннәр факультетында һуманитар фәннәр докторы дәрәҗәсе ала. «XX гасыр Польша мөселманнарының идеологиясе» темасына фәлсәфә докторлыгына диссертация яклаган (фәнни җитәкчесе Яцек Мечислав Собчак). 2002 елда Адам Мицкевич университетында сәясәт турында фәннәр өлкәсендә һуманитар фәннәр докторы дәрәҗәсе ала. Хезмәте: «''Адвет яки кире кайту. Кырым татарларының Икенче бөтендөнья сугышыннан соң милли үзбилгеләнүне саклау һәм дәүләт бәйсезлеге өчен сәяси көрәше''».
Хезмәт юлы һәм иҗтимагый эшчәнлеге
Ольштындагы Вармия-Мазурия университетының сәяси фәннәр институты адъюнкт-профессоры, Эльблонг һуманитар-икътисад вузы профессоры. Польша Фәннәр академиясенең Көнчыгыш фәннәр комитеты әгъзасы итеп билгеләнә.
2003 елга кадәр Гданьскида мөселман җәмгыяте имамы. 1998-2008 елларда католиклар һәм мөселманнарның бердәм шурасы рәистәше.
1995 ел - 2006 ел һәм 2014 ел - 2016 ел Польша татарларының еллык «Rocznik Tatarów Polskich» журналы баш мөхәррире.
2009 ел- 2018 ел дан квартал саен чыгучы «Przegląd Tatarski» (Татар хәбәрләре) редакция коллективы председателе.
2010 ел- 2012 ел дан Польша мөселманнарының «Muzułmanie Rzeczypospolitej» (Җөмһүрият мөселманнары) редакция коллективы председателе.
2017 елның 10 маеннан (2015 елда билгеләнгән Мачей Ланг урынына) Польша Республикасының Казакъстандагы Гадәттән тыш һәм Вәкаләтле илчесе (Кыргызстанда да аккредитация белән) вазифасына билгеләнә.
1997 елда Гданьск воеводалыгы сенатына сайлауларда «Польшаны торгызу хәрәкәте»ннән кандидат буларак катнаша, соңрак «Хокук һәм Гаделлек» фиркасенә күчеп, 2011 елда сенатка, 2015 елда Польша сеймына сайлауларда, 2010 һәм 2014 елларда  Вармия-Мазурия воеводалыгы сенатына сайлауларда катнашып, оттыра.
Иҗаты
Күп санлы шигъри җыентыклар авторы буларак Польша язучылары берлегенә кабул ителгән. Шигырьләре шулай ук Польша татарларының «Бу минем мирасым» (Oto moje dziedzictwo) (2010) антологиясенә кертелгән. Кырым татарлары, Польша татарлары, Липка татарлары турында күп санлы фәнни хезмәтләр бастырган.
Китаплары
{{Hider|title = Китаплары|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
Шигърият
}}
Монро (Юта)
Монро  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Монро шәһәре  елда нигезләнгән.
Сан-Жуан-Батишта-де-Лобригуш
Сан-Жуан-Батишта-де-Лобригуш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Күшәр
Күшәр — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Халык саны — 639 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422753.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Чадрамська Вас
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте Гыйбадәтханәсе Патна
Шри Шри Радһа Банке Биһари Җи Мандир, гадәттә ИСККОН Патна Гыйбадәтханәсе буларак мәгълүм, Һиндстанда, Патнада Буддһа Маргта гыйбадәтханә. Гыйбадәтханәнең төзелеше 2007 елда башланган булган. Биредә өч Илаһ булырга тиеш, атап ук әйткәндә, Шри Шри Гаур Нитай, Шри Шри Радһа Банке Биһари Җи һәм Шри Шри Рам Дурбар.
Валя-Келугеряске (коммуна)
Валя-Келугеряске — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Фельче
Фельче (Felce) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.
Кыжья
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Сент-Фост
Сент-Фост — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Кыжья
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Компенвиль
Компенвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Фельче
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,67 км².
Зур Таръюн
Зур Таръюн — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Торовей күле - №5603 исемсез елга урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Винаградавка (Бабруйский районы)
Винаградавка  (Вінаградаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Оссипи (Төньяк Каролина)
Оссипи  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Снеги (Мёрский районы)
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Пераброддзе гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
GSC1871-1622
GSC1871-1622 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гандолфи (Кунео)
Географиясе
Гандолфи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кардьель-де-лос-Монтес
Кардьель-де-лос-Монтес — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Даниил Сулимов
Даниил Егор улы Сулимов (Даниил Егорович Сулимов,, Меңъяр заводы бистәсе (хәзерге ), Өфе өязе, Өфе губернасы, Рәсәй империясе — , Мәскәү, ССРБ) — ССРБ дәүләт һәм фирка эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
Завод эшчесе гаиләсендә туган. Рус милләтеннән. 14 яшендә атасы эшләгән заводта хезмәт эшчәнлеген башлый. 1905 тән РСДЭ(б)Ф әгъзасы. Беренче Бөтендөнья сугышы вакытында гаскәргә алына, Өфе һәм Глазов шәһәрләрендә солдталар арасында инкыйлаби алып бара.
БҮБК һәм ССРБ ҮБК әгъзасы. 1937 дә БК(б)Ф ҮК пленумында БҮБК тәркибеннән чыгарылган.
1937 нең 27 июнендә кулга алынган. 1937 нең 27 ноябрендә «халык хуҗалыгында корткычлык итүдә, шпионлыкта һәм уң шура хакимиятенә каршы террористик оешмада катнашу»да гаепләнеп, ССРБ Югары Мәхкәмәсенең Хәрби коллегиясе тарафыннан атып үтерүгә хөкем ителгән. Хөкем карары шул ук көнне гамәлгә ашырылган.
1956 ның 17 мартында ССРБ Югары Мәхкәмәсенең Хәрби коллегиясе карары белән акланган.
Җандервиш (Тузлуҗа)
Җандервиш (Canderviş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Тузлуҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Дронжджево-Мале
Дронжджево-Мале — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Забродзе (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Qazan yılyazmaçısı
Qazan yılyazmaçısı (ul da Qazan taríxı, Qazan patşalığı taríxı; Urısça: Казанский летописец, Казанская история, История о Казанском царстве), taríxí-publisistik yazma istälek. Urıs telendä yazılğan. Qazan xanlığınıñ oyışuınnan alıp 1552. yılğa qädärge waqíğalar bäyän itelä. Äsär Qazanda xan sarayında ozaq yıllar yäşägän äsi Urıs keşese Ioan Glazatí (İvan Zur Küzlär) tarafınnan 1564-1566. yıllarda yazılğan dip farazlana. Autor Qazan xanlığı taríxın belgän, qayber Tatarça yazma istäleklär häm riwayät-xikäyätlär belän tanış bulğan. Yılyazmada xatalar da oçrí. Íslam qabul itkän dip uylanıla. Yazmanıñ öç variantı saqlana: 1584-1590. yıllardağı, 1610. yıl tiräsendäge häm 17. yözdäge küçermäläre. Berençe märtäbä 1790. yılda Sankt-Peterburgta näşär itelä.
Коултер (Айова)
Коултер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Коултер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
4-нче армия (1918)
4-нче армия — Көнчыгыш фронт эчендәге хәрби берләшмә, 1918 елның 20 июнендә Аерым армия буларак оештырыла, 1918 елнең 20 июленнән — 4-нче армия. 1918-1919 елларда Чех-словак корпусына, КОМУЧның Халык армиясенә, Урал ак казаклар армиясенә каршы сугышларда катнаша. 4-нче армия частьләре Самар, Уральск шәһәрләрен азат итә, 1919 елның мартында Мәләкәс, Ставрополь, Сызран, Сөнгәләй өязләрендә дә сугыша, март-июльдә Лбищенск шәһәренең Сломихинская станицасы һәм Уральск шәһәре районында Урал ак казакларына каршы оборона сугышы алып бара.
4-нче армия эчендә 1 нче мөселман совет полкы да була. 1919 елның апреленнән 4-нче армия Инкыйлаби Хәрби Шурасы сәяси бүлегенең оештыру-агитация бүлекчәсендә мөселман өлеше яшәп килә, ул «Ышаныч» исемле газета, һәм өндәмәләр бастырып тарата, кызылармиячеләр өчен татарча спектакльләр һәм концертлар оештыра.
1919 елның августында 4-нче армия Төркестан фронты эченә керә. 1920 елнең апрелендә таратыла.
Буковина (Ярославский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гравити Фолз
Гравити Фолз (Gravity Falls) — Алекс Һирш һәм Disney Television Animation компаниясе белән Disney Channel һәм Disney XD телевизион каналлары өчен барлыкка китерелгән американ мультсериал.
Мультсериал «Гравити Фолз» исемле уйдырма американ шәһәрдә җәйге каникулларын уздыручы Диппер һәм Мэйбл Пайнс игезәкләренең маҗараларын тасвирлый.
Сюжет
Орегон штатының бер үзәнендә урнашкан шәһәрчекнең серләрен һәм могҗизаларын 6 елдан ашу өйрәнгән «Форд бабай» үз игезәге «Стэн бабайны» ярдәмгә чакыра. Анарга дусты белән бергәләп төзегән башка үлчәнешләргә узу порталын күрсәтә һәм беренче көндәлеген тапшыра. «Форд бабай» порталга керер алдыннан тагын ике көндәлеге барлыгын, аларда порталны куллану турында мәгълүмат шифрланганын белдерә. Кунакка килгән Диппер һәм Мэйбл «Стэн бабай» ачкан "Могҗилазар алачыгы" (Mistery Shack) исемле кибет/музеенда эшли башлыйлар.
Поста (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ләбибә Хөсәения мәктәбе
Ләбибә Хөсәения мәктәбе, «Ләбибә» мәктәбе — мөгаллимә Ләбибә Һади (Кади) кызы Хөсәения (1880-1921) башлангычы белән Казанда 1904 елдан 1918 елга кадәр эшләп килгән татар кызлары өчен урта уку йорты.
Тарих
XVIII йөзнең II яртысыннан, татар бистәләрендә мәчетләр төзүне тыюлар бетерелгәч, Казан Русиядә ислам динен уку-укытуның иң зур үзәгенә әверелә. Күпчелек мәчетләр каршында мәдрәсәләр ачыла. XIX йөзнең соңгы чирегендә күп кенә ислам уку йортлары яңа ысуллар кулланып укытуга керешә. 1905–1907 еллардагы инкыйлабтан соң Казанда дәүләтнеке булмаган 20 дән артык, шул исәптән татар кызлары өчен беренче дөньяви уку йортлары (Фатиха Аитова гимназиясе, Ләбибә Хөсәения мәктәбе) ачыла.
Мәктәп ачылу
1903 елның җәендә Ләбибә Хөсәения Җамалетдин Хөсәенов дигән приказчикка тормышка чыгып, аның квартирына, Нариман урамындагы Бигиевләр өенә күчеп китә. Көз көне шул фатирларының бер бүлмәсенә кыз балалар җыеп укыта башлый — үз мәктәбен ачып җибәрә. Шул рәвешчә, Казанда Ләбибә Хөсәенова мәктәбе мәйданга килә.
Бина
1904 елда, акча табыштырып, шул урамда үзләренә өй сатып алалар. Шуның ике бүлмәсен Ләбибә балалар укыту бүлмәләрендә әйләндерә. Беренче елда укучы балалар саны 12 генә булса, икенче елда, укучылар саны 20-25кә җитә. Маһруй ханым Баруди (Галиева) вафатыннан соң, аның мәктәбендә укыган бай кызларының да кайберләре үзләренең элеккеге мөгаллимәләре булган Ләбибә Хөсәения мәктәбенә күчеп киләләр. Бер-ике ел эчендә, мәктәп дүрт сыйныфлы булып китә. Укырга теләүчеләр күбәя. Мәктәп укырга-язарга өйрәтүне генә түгел, фәннәр башлангычлары белән таныштыруны — хисап, тарих, география укытуны да үз өстенә ала.
Иганәчелек
Мәктәпнең матди кыенлыкларын чишүгә укучы кызларның аналары — бай хатын-кызлары җәлеп ителә. Алар ирләрен мәктәпнең матди җитешсезлекләрен бетерүдә катнашырга мәҗбүр итәләр. Мәсәлән, 1905-1906 елларда сәүдәгәр Садыйк Галикәев мәктәпне яңа заманча парталар белән тәэмин итә. Мәктәпне кысанлыктан коткарыр өчен, Казан сәүдәгәрләреннән бурычка акча алып, өйне ике катлы итеп күтәреп, уку мәйданын киңәйтәләр. 1910 елларга мәктәпнең даны бөтен татар дөньясына җәела. Башка губерналардагы ерак авыллардан да бу мәктәпкә укырга киләләр. Мәсәлән, Сарытау губернасы Күзнәй өязе Черкиле авылыннан Әминә (1909 елда) һәм Хәдичә (1912 елда) Әхмероваларны укырга урнаштырулары билгеле. 1914 елда янгын чыгып, бина яна. Бер игелекле (меценат) бай шул җәйдә мәктәп бинасын төзеп бирергә тәкъдим итсә дә, Л. Хөсәения, мәктәбенең бер бай милкенә әйләнүенә ризалык бирми. Байлардан бурычка акча җыеп, үзе мәдрәсә салдырып, 1915 ел яз башына элеккеге мәдрәсә урынына салынган яңа бинада укуларны дәвам иттерә. Барлык бурычларын да (билгеле, иганәләр хисабына) байларга түләп бетерә.
Статусы
Шәһәрнең мәгариф идәрәләрендә һәм канун каршында ул мәчет карамагындагы башлангыч, дин сабаклары укыта торган мәктәп саналган. Рәсми хакимиятләргә күрсәтелә торган кәгазьләрдә мәктәп «Казандагы җиденче мәчетнең дини-конфессиональ мәктәбе» («приходская школа») дип атала. Мәктәп мөдире — «вероучительница» исемен (дәрәҗәсен) генә йөртә.
1910 еллар башына мәктәп өч баскычлы ун сыйныфлы (дүртесе — башлангыч (ибтидаи), дүртесе — тулы булмаган урта (рөшди), икесе — урта (игъдади)) мәдрәсәгә әйләнгән була. «Женский мектеб при 4-ой мечети» дип язылган түгәрәк пичәт басылган шәһадәтнамә бирелә торган була. Бу шәһадәтнамә рус телендә язылып, кыз балалар вероучение (дин белеме), «татарская грамота» һәм арифметика предметларын гына үзләштергәннәр итеп күрсәтелә. Ә татар телендә, һәр ел өчен нинди фәннәрдән имтиханнарда нинди бәһалар алганлыклары күрсәтелеп, аерым шәһадәтнамәләр бирелә торган була. Болай «яшеренү»ләрнең җитди нигезе бар. Мәктәп аерым бер кеше хисабына яши торган (хосусый) уку йорты санала һәм дәүләттән бер тиенлек ярдәм күрмәгән хәлдә, уку өчен түләү (гаиләләренең матди хәленә карап, 5 сумнан 25 сумга кадәр) һәм, башлыча, җәмәгатьчелек (иганә) хисабына яши. Канун буенча, татар хосусый мәктәпләрендә дин сабаклары укыту гына рөхсәт ителгән була, фәнни белем укыту катгый тыела.
Укытучылар
Баштарак укытучылар мәсьәләсе гади генә хәл ителә: югарырак сыйныфта укучы кызларны түбән класстагы балаларны укытырга үзенә ярдәмче итеп билгели.
Югары Рейндагы Бюзинген
Югары Рейндагы Бюзинген, Бюзинген ам Хохрайн (Büsingen am Hochrhein) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Ләбибә Хөсәения мәктәбе
Укытучылар
1914 елга, «дарел мөгаллимат» — хатын-кыз укытучылар әзерләү мәктәбе рәвешенә кертер өчен, мәктәптә укыту эшенә югары белемле мәхсус әзерлекле укытучылар тартылалар. Түрәләр белән (рус телендә) сөйләшүләрне Татар укытучылар мәктәбенә 1907 елда экстерн имтихан тапшырып, укытучылык хокукын рәсмиләштергән һәм  Ләбибә Хөсәения  мәктәбендә 1906 елда эшли башлаган, Суфия Таһирова үз өстенә ала. Мәктәптә арифметика, география, кул һөнәре дәресләрен укыта. Хатын-кызлар югары мәктәбенең (высшие женские курсы) тарих бүлеген тәмамлаган Фатыйма Дәүләткилдиева — тарих укытучысы, Мәскәү университетында, Парижның Сорбонна университетында физика-математика курсын үткән Сара Шакулова — геометрия, гимназия тәмамлаган Вера Антонова — рус теле, сәнгать укуханәсен тәмамлаган Александра Павлова — рәсем, гимназия тәмамлаган Мәдинә Сәгыйдова — табигать белемен укыта. Ләбибә мәктәбен тәмамлаган Галиева Әминә татар теле дәресләрен алып бара.
Дарелмөгаллимәт
Ләбибә Хөсәенова укытучылар мәктәбе турындагы хыялын тормышка ашыра: 1917 елның көзендә мәктәбен дарелмөгаллиматка әйләндерә.
Кызыклы факт
Казан округының халык мәктәпләре директоры М. Н. Пинегинның хатыны Зөләйхә Алкина, ире аркылы мәктәпкә инспекторлар барырга җыенганын ишетү белән, якын дусты Ләбибә Хөсәенованы кисәтә, мәктәптә аларны, әзерлек чараларын күреп, каршы алалар.
Шивбоси
Шивбоси (Шывпуҫ, Шивбоси) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 177 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Башкортстан Казан ханлыгы составында
Башкортстан Казан ханлыгы составында — башкортлар яшәгән Тарихи Башкортстанның Казан ханлыгы составына ингән өлешенең тарихы.
Алтын Урда таркалганнан соң, Тарихи Башкортстан җирләре Нугай Урдасы, Казан һәм Себер ханлыклары составына керә.