cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коҗаалан (Диҗле)
Коҗаалан (Kocaalan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Диҗле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Hendrik Anton Lorens
Hendrik Anton Lorens (niderlandça Hendrik Antoon Lorentz; 1853-1928) — Nidirlan fizik-teoretiğı, fizika buyınça Nobel premiäse iäse (1902, Piter Zeeman bergä), Nidirlan Fännär Akademiäseneñ äğzası (1881).
Qazanışlar
Elektron teoriä nigezendä xäräkätlänüçe moxitneñ elektrodinamikasın üsterä, Maxsus çağıştırmalılıq teoriäseneñ berniçä möhim tigezlämälaren çığara: ozınlıqnıñ tizlekkä bäyläneşe, massanıñ tizlekkä bäyläneşe. ber-bersenä qarata xäräkälänüçe xisap sistemaları öçen koordinatlar häm waqıt arasında nisbäte taba (Lorens üzgärtüläre).
Lorens eşläre Maxsus häm Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäläre, kvant fizikası üseşenä zur etärgeç birälär, şulay uq gazlar kinetik teoriäsenä, cılılıq nurlandıru teoriäsenä zur öleş kertä.
Tormış yulı
1870 yılda Leyden Universitetına kerä, prafisır astronom Frederik Kayzer aña zur yoğıntı yasıy.
Universitetta Makswell teoriäse belän tanışa häm şul täğlimatnı üsterä başlıy, elektron buluın faraz itä.
1875 yılda dissertatsiäne yaqlıy, 25 yäştä prafisır buldı.
1881 yılda Amsterdam Patşalıq Fännär Akademiäseneñ äğzası buldı.
1895 yılda elekromagnit küreneşläre häm lokal' waqıt xaqında kitapnı yaza.
1902 yılda Zeeman effektın añlatu öçen Nobel premiäsenä layıq bula.
1904 yılda Maxsus çağıştırmalılıq teoriäseneñ nigeze - Lorens üzgärtülären çığara.
Словик (Ченстоховский повяты)
Словик  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Орлеанс (округ, Нью-Йорк)
Орлеанс — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Албион шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1824 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1013 км² тәшкил итә.
«Милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше
«Милләтчеләрнең Совет хакимиятенә каршы оешмасы» эше — 1937-1939 елларда НКВД тарафыннан оештырылган гаепләү эше. Бер төркем кеше Совет хакимиятен таркату һәм ССҖБда капитализм тәртипләрен торгызyга омтылуда гаепләнә. Микъдәт Борындыков, Мәхмүт Бөдәйли, Ибраһим Бобров, Мостафа Төмәнев һәм башкалар хөкемгә тартылалар. 1940 елның 2 июлендә Мәскәүдә уздырылган мәxкәмә утырышында алар озак вакытка төрмәгә ябылуга хөкем ителә. 1955 елда ТАССР Югары мәxкәмәсе президиумы гаепләнүчеләрне аклый.
Мухина
Мухина — фамилия.
Тодирень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чилижска Радвань
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Чураково (Нулин районы)
Чураково (Чураково) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Лойбниц (Фогтланд)
Лойбниц (Leubnitz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глинянки (Люблин воеводалыгы)
Глинянки  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стотоник-Вилледж (Аризона)
Стотоник-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стотоник-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Монсирень
Монсирень — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Вила-Мария
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(6232) Зубицкая
(6232) Зубицкая — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 19 сентябрендә Черных Н. С., Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 SJ3» саналган.
Крамно
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Акһисар (Һан)
Акһисар (Akhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Һан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Верто
Верто (Vertault) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Лень кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,24 км².
Вейнсборо (Джорджия)
Вейнсборо  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вейнсборо шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13479) Вет
(13479) Вет — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 8 октябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 TO6» саналган.
Ниска-Яблониця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слимник (Вранча)
Слимник — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кинси (Алабама)
Кинси  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мухина (мәгънәләр)
Мухина — күп мәгънәле сүз.
HD125296
HD125296 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Яйю (Вымь кушылдыгы)
Яйю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вымь елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вальдестильяс
Вальдестильяс — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ямнае (Быхавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ленкавка (Кече Польша воеводалыгы)
Ленкавка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тодирешть (коммуна, Васлуй)
Тодирешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чирч
Чирч — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(6233) Кимура
(6233) Кимура — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 8 февралендә С. Инода, Т. Урата тарафыннан Karasuyama обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 CG» саналган.
Җове (Белуно)
Җове — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җове Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Слотвина (Живецкий повяты)
Слотвина  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гаева (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Гаева (Гаева) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Вила-Нова-ду-Пиауи
Вила-Нова-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Осуиго (округ, Нью-Йорк)
Осуиго — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Осуиго шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1816 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2468 км² тәшкил итә.
Трошковка
Трошковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пурнема елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега борыны елгалары бассейны Унежма елгасы бассейнының көнбатыш чигеннән ЗОлытница елгасы бассейнының төньяк-көнчыгыш чигенә чаклы (Онеге елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Глодно (Люблин воеводалыгы)
Глодно  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтегю (Вандея)
Монтегю — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Коҗаали (Коҗаалы)
Коҗаали (Kocaali) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Коҗаалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Kocaali Kocaali
Лойбсдорф (Саксония)
Лойбсдорф (Leubsdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серов (шәһәр)
Серов (Серов) — Россия Федерациясенең Свердловск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1926 елдан башлап йөртә. 1934 елда шәһәргә БКФ(б)ның Свердловск өлкә комитәсенең беренче сәркатибе Иван Кабаков хөрмәтенә Кабаковск исеме бирелгән. 1937 елда Кабаков репрессияләнә һәм шәһәргә кыска вакытка иске исем кайтарыла. 1939 елның 7 июльдә ССРБ Югары Шурасы Президиумы Фәрманы Надеждинск исеме һәалак булган Советлар Берлеге Каһарманы Анатолий Серов хөрмәтенә Серов итеп үзгәртелә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (92,6%), татарлар (3,3%), әзериләр (1,0%).
Татар матбугаты
1931—1937 елларда шәһәрдә татар телле «Eşce» (« Эшче ») гәҗите нәшер ителгән.
Крапачы
Крапачы (Крапачы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Багажник
Багажник (йөксалгыч, багажник) — йөкне ташу өчен козау яисә пассажир салонында урнашкан бүлекчә.
Ике - яисә беркүләмле "универсал", һәчбәк, купе-һәчбәк, микровән, компактвән, минивән, вән козаулары белән җиңел автомобилләрдә багажник салоннан структур рәвештә аерылмаган, аңа юл козауның арткы өлешендә урнашкан ишек аша ашырыла.
Өчкүләмле козаулы (седан, седан-хардтоп, лимузин, купе, родстер кебек) автомобилләрдә багажник — пассажир салоныннан аерылган бүлек, аерым ябыла торган ишек белән.
Ниске-Велике
Ниске-Велике — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тодирешть (коммуна, Сучава)
Тодирешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ямница
Ямница (Ямніца ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Слимник (Сибиу)
Слимник — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каргалы сөйләше
Каргалы сөйләше — татар теленең казан диалектына караган бер сөйләше.
Таралышы
Урта диалектның каргалы сөйләше Ырынбур өлкәсенең көньягында һәм көньяк-көнчыгышында Переволот, Тук, Ташлы, Сорочин, Новосергиевка, Иләк, Тоз-Түбә, Октябрь, Сакмар, Ырынбур, Сарыкташ, Биләй, Куандык районнарында таралган. Каргалы сөйләше урта диалектның богырыслан, камышлы, минзәлә сөйләшләре һәм мишәр диалектының шарлык сөйләше белән ызандаш булып тора. Ул көньякта казакъ, көньяк-көнчыгышта башкорт сөйләшләре белән күршелектә формалашкан.
Тарихы
«XVIII гасырның 30—40 нчы елларында Җаек, Самара, Сакмар ярлары буйлап Ырынбур хәрби чик сызыкларын һәм андагы ныгытма-ларны төзү эшенә патша хөкүмәте 400 казан татарын, Уфа өязеннән 500 ясаклы татарны, 500 мишәрне күчереп утырта. Соңрак бу ныгытылган пунктларга (редут, крепостьларга) Урта Идел буеннан яңадан татарлар, руслар һәм башка халыклар килеп утыралар. Идел буе татар-ларыннан тыш, Ырынбур хәрби сызыгына, ягъни Сакмар буена, казак хезмәтен үтәү максаты белән «салтанаул татарлары» һәм «кындырау татарлары» дип йөртелгән әстерхан нугайлары күчереп утыртыла.
Архив документларыннан күренгәнчә һәм легендаларда сөйләнгәнчә, хәзерге Ырынбур өлкәсенә татарларның күчеп утыруы XVIII гасыр ахырына таба тагын да көчәя. 1788—1796 елларда көньяк-көнбатышта — Бозаулык елгасы (Самара кушылдыгы) буендагы авылларның күпчелегенә Казан ягыннан һәм Минзәлә өязеннән чыккан урта диалект вәкилләре нигез салган.
Каргалы сөйләшендә ике урынчылык аерылып чыга. Урал-Cакмар урынчылыгы Ырынбур өлкәсенең көньяк-көнчыгыш өлешендә (Җаек һәм Сакмар бассейннарында) таралган. Урынчылыкка хас специфик үзенчәлекләр: нугай тибындагы ачык а авазы; 1 нче һәм 2 нче зат алмашлыкларының юнәлеш килешендә миңә, сиңә формалары; сыйфат фигыльнең -(а)qай/-(д)кәй (ашаqай җиләк, кийэкэй кийем) формасы; -а йат- (килә йата), -п qал- (өшеп калыр) фигыль формаларының актив кулланылуы; таqан, тайын, чикем, чиңгел бәйлекләренең, qайта, qуй, тәqа, индеге кебек кисәкчәләрнең булуы һ.б. Бозаулык урынчылыгы өлкәнең көньяк-көнбатыш районнарында (Бозаулык бассейны һәм Урал кушылдыклары бассейннары) таралган. Урынчылык өчен характерлы төп үзенчәлекләр: иренләшкән а° һәм ачык а авазлары параллель кулланылу; сүз башында һәм иҗек башында җ-ләштерү; зат алмашлыкларының миңэ//мийэ, сиңэ//сийэ формалары; хәл фигыльнең -уwышлай/-уwешлэй формасы һ. б.
Үзенчәлекләре
Каргалы сөйләше фонетика яктан һәм грамматик төзелеше ягыннан әдәби телдән аерылмый диярлек. Кайбер үзенчәлекләр исемнәрдә, алмашлыкларда, рәвешләрдә, фигыльләрдә, бәйлекләрдә, теркәгечләрдә, кисәкчәләрдә күзәтелә.
Алмашлыклар өлкәсендә түбәндәге үзенчәлекләрне күрсәтергә мөмкин. Каргалы сөйләшенең урал-сакмар урынчылыгында зат алмашлыкларының юнәлеш килеше берлек санда, миңа, сиңа формалары белән беррәттән, миңә, сиңә вариантларында да еш кулланыла: Былар qәдерле миңә, бик алыстан (ерактан) килгәннәр. Аны китерермен мин сиңә. Сөйләшнең бозаулык урынчылыгында миңа//миңә//мийә, сиңа//сиңә//сийә формалары хас: ''Пинзе бирәләр мийә. Мин әйттем сийә. Мынау җир миңә, мынау җир сиңә''.
Лексик рәвешләр. Сөйләштәге лексик рәвешләрнең күпчелеге әдәби телдә кулланыла. Шул ук вакытта диалекталь булганнары да шактый күп: башала (бөтенләй), дуwамалга (кинәт, тик торганда), йәремгә (киләсе елга), үлемгә (ару) (шактый, хәйран), әзким (аз гына, азмы-күпме): Башыннан сыпырдым дуwамалга шулай. Нәрсәгә көләсең дуwамалга? Йәремгә шул wахытqа анда буласызмы?
Сыйфат фигыль -(а)qай/-(д)кәй кушымчалы сыйфат фигыль каргалы сөйләшенең специфик үзенчәлеген тәшкил итә: кийәкәй куфты (кия торган кофта), ашаqай җиләк (ашый торган җиләк). Бу форма бигрәк тә Урал-Сакмар бассейнындагы авыллар сөйләшенә хас.
Ярдәмлек сүз төркемнәре. Бәйлекләр. Каргалы сөйләшендә сыйфат, сан һәм күләм ягыннан чагыштыру, охшату мөнәсәбәтләрен белдерү өчен, әдәби телдәге бәйлекләр белән беррәттән, аларның фонетик вариантлары һәм лексик эквивалентлары да кулланыла: күбек/күшек/күк, ише, хәтлем, хәтлек, хәтлеге, хәдәрем, хәдәрле, тыqы, тиңентен, чәке, шәйе, шәйенә, сымаq.
Синтаксик үзенчәлекләр Каргалы сөйләше синтаксик төзелеше белән әдәби телдән аерылмый. Үзенчәлек итеп түбәндәгене күрсәтергә мөмкин. Әдәби телдәге йөр, бар, кит, мен кебек хәрәкәт фигыльләре юнәлеш килешен таләп итәләр, ә сөйләштә алар еш кына төп килешне башкаралар: Записка гына йазып qалдырган, мин Qуwандыq (Куандыкка) киттем, дигән. Ул бик Куйбышыф (Куйбышевка) йөрөде.
Вила-Нова-дус-Мартириус
Вила-Нова-дус-Мартириус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Акһисар (Антакья)
Акһисар (Akhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вест-Пойнт (Джорджия)
Вест-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вест-Пойнт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленка-Жабецка
Ленка-Жабецка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чичава
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Слупско (Силезия воеводалыгы)
Слупско  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Строберри (Аризона)
Строберри  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Слупско (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Строберри (Аризона)
Географиясе
Строберри халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кинстон (Алабама)
Кинстон  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тыня
Тыня — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы №1232 Зур Вагильский Туман елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чауташ Йогини Гыйбадәтханәсе, Морена
Чауташ Йогини Гыйбадәтханәсе, Морена, шулай ук Экаттарсо Маһадэва Гыйбадәтханәсе буларак мәгълүм, Һиндстан штаты Мадхья Прадешта Морена районында урнашкан 11-енче гасыр гыйбадәтханәсе. Ул илдә шундый яхшы хәлдә булган берничә шундый Йогини гыйбадәтханәләрнең берсе булып тора. Гыйбадәтханә 64 пулат белән һәм үзәктә ачык мандапа белән циркуляр стена белән формалаштырылган, ул циркуляр формада сарай яны тарафыннан аерылган, шунда Шива Илаһлаштырыла. Гыйбадәтханә Һиндстанның Археологик Өйрәнүе тарафыннан Һиндстанның Милли Әһәмиятенә ия Һәйкәлләре исемлекләренә кертелгән.
Тарихы
Чауташ Йогини гыйбадәтханәсе Гвалиордан 40 км да, Морена районында Падаолидан якын, Митаоли авылышнда (шулай ук Митавали дип языла) урнашкан. Безнең эраның 1323 елга (Викрам Самватның 1383 елына караган) язма буенча, гыйбадәтханә Дэвапала патшасы Каччһапагата (якынча 1055-1075 елда хөкем сөргән) тарафыннан төзелгән булган. Гыйбадәтханә Кояш күчешенә нигезләнгән астрология һәм математика буенча белем бирүдә җыелу урыны булган дип әйтелә.
Һиндстанның Археологик Өйрәнүе гыйбадәтханәне Act No. LXXI of 1951, dt.28/11/1951 - 1951 ел акты буенча борынгы һәм тарихи һәйкәл дип игълан ителгән булган.
Хасиятләр
Гыйбадәтханә калкулыкта урнашкан, аның биеклеге 100 фут (30 м) һәм гыйбадәтханәгә алып баручы 100 баскыч бар. Тыштан ул циркуляр булып тора, аның радиусы 170 фут (52 м), һәм эчке өлештә 64 пулат бар, аның һәрберсе мандапа белән, ул ачык һәм аның алдында пилястрлар һәм баганалар бар. Бөтен корылманың түбәсе яссы, шул исәптән тышкы циркуляр стена эчендә көнчыгышка таба караганы. Бина янының иң зур узуы һәм Ходай Шивага багышланган үзәк гыйбадәтханә һәм тышкы корылмалар арасында урнашкан. Бу гыйбадәтханәгә ачык бина алды керүе бар. Тышкы стенаның тышкы өслегендә Һинд дине Илаһларының кисеп ясалган бизәкләре бар. Тышкы түгәрәктә һәрбер 64 пулатта илаһилаштырылган Шива сурәте бар. Шулай да, күптән түгел булган өйрәнүләр буенча башта анда илаһилаштырылган Йогини сурәте булган һәм шулай итеп гыйбадәтханә Чауташ Йогини Гыйбадәтханәсе буларак мәгълүм (Биредә 'Чауташ'ның мәгънәсе "Алтмыш дүрт" ). Әйтелгәнчә 64 пулат өстендә түбә һәм изге урында манаралар яки шихаралар бар, алар мөгаен соңрак модификация вакытында сүтелгән булган. Төп үзәк изге урында зур җир асты саклагычына яңгыр суын җибәрер өчен перфорацияләр белән плита капланышлары бар. Түбәдән торбалар саклагычка яңгыр суын җибәрәләр, һәм аны күрергә мөмкин. Гыйбадәтханә борынгы һәйкәлне яхшы формада саклар өчен саклау чараларына мохтаҗ. Гыйбадәтханә корылмасы җир тетрәвенә чыдаган, аның циркуляр хасиятләренә соңгы берничә гасыр буена бернинди зыян да булмаган. Гыйбадәтханә III Сейсмик Зонада. Бу факт Чауташ Йогини Гыйбадәтханәсенә охшаш циркуляр формада булган Парламент Йортының җир тетрәве эффектыннан саклану чаралары мәсьәләсе турында Һиндстан Парламентында сөйләшүләр алып барылган.
Кама таңнары (гәҗит)
Кама таңнары - татар телендә Башкортстанның   Кызыл Кама районында нәшер ителүче  дәүләт иҗтимагый - сәяси газетасы. атнага ике тапкыр чыга. Русча «Краснокамские зори» гәҗите чыга. Гомуми тираж – 3 500 данә булган. Айга 1 тапкыр башк. «Ҡурай» гәҗит - кушымтасы чыгып килә.
Отсего (округ, Нью-Йорк)
Отсего — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Куперстаун шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1791 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2598 км² тәшкил итә.
Шабаршата
Шабаршата (Шабаршата) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
(6234) Сгеилаволфман
(6234) Сгеилаволфман — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 30 сентябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 SF» саналган.
Якты юлдан
Якты юлдан - Башкортстанның Бишбүләк районында нәшер ителүче дәүләт иҗтимагый - сәяси газета, язылу индексы 99788. Атнага өч тапкыр чыга. русча «Светлый путь», чуашча «Ҫутӑ ҫул» гәҗитләре чыга. Айга 2 тапкыр башк. «Дим буйҙары» гәҗит - кушымтасы чыгып килә.
Район гәҗите тарихы
1930 елның башыннан Бишбүләк волостенда русча «За коммуну» гәҗите нәшер ителә.
Бишбүләк районының русча һәм чуашча гәҗитләре район оештырылган вакыттан (1930 елның 20 августы) нәшер ителә. 1931 елның 4 сентябрендә чуашча «Колхозри ӗҫ» («Колхоз хезмәте») гәҗите чыга. Мөхәррире – Иван Матвеев. Бәләбәй шәһәренең басмаханәсендә басыла. Шул ук елларда Бишбүләк МТСының басмаханәсендә аның сәяси бүлегенең  мөстәкыйль гәҗите русча  “За большевистские колхозы” нәшер ителә.
Татарча гәҗит тарихы
Район гәҗитенең татарчасы 1951 елда, гәҗитләрне берләштергәч, русчадан дубляж итеп нәшер ителә башлый. Татарча гәҗитнең мөхәррирләре булып Я.М. Хәйретдинов, С.С. Әбүзәров (соңыннан «Кызыл таң»да эшли), Р.С. Батталова эшли.
1963 елның 1 февраленнән Бишбүләк районы белән Бәләбәй районы берләшкәч, район гәҗите чыгудан туктап тора. Район халкына Бәләбәйдә чыккан «Җиңү өчен» гәҗите таратыла.
1965 елның 13 гыйнварында Бишбүләк районы яңадан торгызылгач, 1965 елның апрелендә район гәҗитләре өч телдә янәдән Бишбүләктә чыга башлый: «Якты юл» «Светлый путь», «Ҫутӑ ҫул».
Татарча һәм чуашча гәҗитләр бер елдан артык чыкмый торганнан соң, 1993 елның 1 июлендә янәдән нәшер ителүен дәвам итә.
Шагыйрь Фатих Кәрим, чуаш халык шагыйре Яков Ухсай, Ираида Петрова-Нарс, драматург Габдулла Әхмәтшин, Филипп Вуколов – Эрлик, язучы Таһир Таһиров, театр эшлеклесе Булат Имашевларга район гәҗите олы тормышка юл күрсәтүче була.
Вальдункильо
Вальдункильо — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD125301
HD125301 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Красава
Красава (Красава ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Озерки (Звенигово районы)
Озерки (Озерки, Озерки) — Мари Илнең Звенигово районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92,8%), руслар (7,6%), хакаслар (2,7%).
Глувне
Глувне — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вежаю (Вычегда кушылдыгы)
Вежаю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вычегда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13481) 1978 VM11
(13481) 1978 VM11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 6 ноябрендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VM11» саналган.
Монтрей (Вандея)
Монтрей — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Вила-Нова-ду-Сул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Инеҗе (Буланҗак)
Инеҗе (İnece) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Буланҗак илчесенә караган бер авыл (köy).
Коҗаали (Биреҗык)
Коҗаали (Kocaali) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лойтерсдорф (Саксония)
Лойтерсдорф (Leutersdorf) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тодирешть (коммуна, Ясси)
Тодирешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Җове (Перуҗа)
Җове — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Тодирешть (коммуна, Ясси)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Җове (Перуҗа)
Географиясе
Җове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(6235) Burney
(6235) Burney — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 14 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 VB» саналган.
Чичаровце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Шаста (Ухта кушылдыгы)
Шаста — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ухта елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега борыны елгалары бассейны Унежма елгасы бассейнының көнбатыш чигеннән ЗОлытница елгасы бассейнының төньяк-көнчыгыш чигенә чаклы (Онеге елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Смикув (Силезия воеводалыгы)
Смикув  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Верван (Шаранта)
Верван — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Ленка-Седлецка
Ленка-Седлецка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ямпаль (Асиповицкий районы)
Ямпаль  (Ямпаль ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Ленка-Седлецка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямпаль (Асиповицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Карамыш
Карамыш — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы торак — авыл.
Географиясе
Карамышиха авылы авыл җирлеге үзәге Соболевское авылыннан 1,5 км ераклыкта урнашкан, анда өч зур булмаган Үзәк, Яшьләр, Нагорный урамнары бар.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (2010 елгы җанисәп буенча): руслар.
Анда, нигездә, «Рассвет» колхозында гомер буе эшләгән өлкән яшьтәге кешеләр яши.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Слобозия (Арджеш)
Слобозия — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нищице
Нищице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вамба (Вальядолид)
Вамба — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Патнам (округ, Нью-Йорк)
Патнам — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кармел шәһәре.
(13482) Игорьфёдоров
(13482) Игорьфёдоров — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 25 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 HN5» саналган.
Патнам (округ, Нью-Йорк)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1812 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 637 км² тәшкил итә.
Клейгатчи
Клейгатчи — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красиева
Красиева (Красіева ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Томешть (коммуна, Тимиш)
Томешть — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Монтурне
Монтурне — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Piter Zeeman
Piter Zeeman (niderlandça Pieter Zeeman; 1865-1943) — Nidirlan fiziğı, fizika ölkäsendä Nobel premiäse iäse (1902, Hendrik Anton Lorens belän). 1896 yılda magnit qırınıñ nurlanış çığanağına tä'sirendä xasil bulğan Zeeman effektın aça.
Tormış yulı
1865 yılda Zonnemayr şähärendä tua.
Leyden Universitetında Heyke Kammerling Onnes häm Hendrik Anton Lorens citäkçelegendä uqıy.
1890 yıldan Leydenda uqıta başlıy.
1896 yılda nurlanış çığanağınıñ spektr sızıqlarına magnit qırınıñ tä'siren tikşerä häm Zeeman küreneşen aça. Bu açılış Lorensnıñ elekromagnit nurlanışı teoriäse xaqlığın raslıy.
1900 yılda Amsterdam Universitetında fizika professorı itep bilgelänä, 1908 yılda ul Universitetnıñ direktorı bula.
1921 yılda Henri Draper medalen ala, Aynıñ ber kraterı Zeeman xörmätenä atalğan.
Глупянки
Глупянки — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Piter Zeeman
Tormış yulı
1943 yılda Amsterdamnı Öçençe Reyx yawlap alu waqıtında ülä.
Благовар хәбәрләре
Тарих
Район гәҗитләре Благовар районы оешкан 1935 елдан нәшер ителә.
Баштарак «Хезмәт байрагы» / «Знамя труда» исеме белән чыккан.
Супай (Аризона)
Супай  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Супай халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виенна (Джорджия)
Виенна  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Виенна шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6236) Mallard
(6236) Mallard — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 29 ноябрендә Симидзу тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 WF» саналган.
Лалан-Арке
Лалан-Арке — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Кече Седельниково
Кече Седельниково (Малое Седельниково) — Свердловск өлкәсенең Сысерть шәһәр округы составына керүче авыл.
Акһисар (Акһисар)
Акһисар (Akhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кече Седельниково
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%).
Лихтенау (Саксония)
Лихтенау (Lichtenau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вила-Паван
Вила-Паван — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Җове ди Сопра (Перуҗа)
Җове ди Сопра — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җове ди Сопра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Янава (Быхавский районы)
Янава  (Янава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чичмани
Чичмани — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Нищице-Пеньки
Нищице-Пеньки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сухой Лог (шәһәр)
Сухой Лог (Сухой Лог) — Россия Федерациясенең Cвирлaу өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә cтaтысын 1932 елдан, шәһәр cтaтысын 1943 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,8%), татарлар (1,6%).
Виль (Вычегда кушылдыгы)
Виль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вычегда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коҗаали (Шаркөй)
Коҗаали (Kocaali) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Шаркөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ленка-Щуцинска
Ленка-Щуцинска — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Уинъя
Уинъя — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Посыръя елгасының уң ярыннан 2,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Смолень (Силезия воеводалыгы)
Смолень  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альма Карлин
Биографиясе
Альма Карлин 1889 елның 12 октябрендә Штириянең ул вакытта Австро-Венгриягә кергән Целе шәһәрендә (хәзер Словениянең бер өлеше) туа. Австро-Венгрия армиясе майоры Якоб Карлинның һәм укытучы Виллибальд Михелякның кызы. Альмага сигез яшь булганда атасы үлә. Альма немец теле өстенлек иткән мөхиттә үсә, үзен этник немка яки словенка дип түгел, ә нигездә австрийка дип исәпли.
Грацела урта мәктәпне тәмамлаганнан соң Лондонга китә һәм белем алуын анда дәвам итә. Инглиз, француз, латин, итальян, норвег, дан, фин, рус һәм испан телләрен өйрәнә. Киләсе елларда шулай ук фарсы, кытай һәм япон телләрен үзләштерә. Шулай ук Альма Карлин ярты елын Парижда үткәрә һәм анда Сорбоннада төрле тел курсларына йөри. Шушы вакыт үз өстендә эшли башлый һәм тагын ун, шул исәптән словен телен дә өйрәнә.
1914 елда Беренче дөнья сугышы башында Карлинга Швецияга һәм Норвегияга күчәргә туры килә, чөнки ул Бөек Британияда үзенең австро-венгр чыгышлы булуы белән нон грат персонасы дип таныла. Скандинавияда ул швед язучысы Сельма Лагерлеф белән таныша. Сельма Карлин иҗаты белән шул кадәр соклана, хәтта аны Нобель премиясына тәкъдим итә.
(13483) 1980 SF
(13483) 1980 SF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Альма Карлин
Биографиясе
1919 елда ул өенә — ул вакытта Югославия короллеге составына кергән Целега әйләнеп кайта. Әммә шунда ук диярлек киләсе сәяхәте өчен акча туплый башлый. Шушы максат белән Целеда ачылган бу мәктәптә тел өйрәнү буенча мәктәп ача һәм анда көненә унар сәгать укыта, ә буш вакытта сүрәт ясау һәм язучылык белән шөгыльләнә. 1919 елның 24 ноябрендә ул кабаттан туган каласын ташлап китә, бу юлы тугыз еллык җир шары буйлап сәяхәткә юллана. Карлин Көньяк һәм Төньяк америкада, Тын океан утрауларында, Австралияда һәм Азиянең төрле илләрендә була. Җир шары буйлап сәяхәтендә Һинд остан аның соңгы пункты булып тора.
(13483) 1980 SF
Тарихы
1980 елның 16 сентябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 SF» саналган.
Альма Карлин
Биографиясе
1928 елның гыйнварында Альма үлем алдында яткан анасының үтенече буенча өенә кайта. Бу вакытта ул үзе дә физик җәһәттән таушалган һәм тирән депрессиядә була. Башка ул бер вакытта да сәяхәткә чыкмый. Вакытының күп өлешен язучылыкка багышлый. 1934 ел тирәсендә Карлин теософия белән кызыксына башлый. Киләсе елларда, бигрәк тә Икенче дөнья сугышы вакытында католицизмга алына.
Карлин үзенең сәяхәтләре турында төрле гәҗит- журналларда, шул исәптән «Cillier zeitung», «Neue Illustrierte Zeitung» һәм «Der Deutschen Bergknappe» гәзитләрендә басылган йөзләрчә отчетларында җентекләп яза. Өйдә булганда бик күп әдәби һәм әдәби булмаган әсәрләр яза. Ул Германияда идарәгә нацистлар килгәнгә кадәр немецча яза, аннары протест йөзеннән немец теленнән баш тарта. Германияда нацистлар аның китапларын яндыра. Карлин шулай ук инглиз өлкәләрендә яшәүчеләр өчен инглиз телендә яза. 1937-1938 елларда франко-немец журналисты һәм антифашист-язучысы Ганс Иоахим Бонсак аның өендә яшеренеп яши.
«Күчәр» илләр һәм аларның союздашлары 1941 елның апрелендә Югославияга басып кергәч Түбән Штирия немец оккупациясендә калгач, Карлин кулга алына һәм Мариборга озатыла. Анда меңәрләгән серб белән бергә Сербияга озатыла. Альма ахирәте Тея Гамеленның актив катнашуы ярдәмендә азат ителә. Ул Целега кире кайтып, йорт кул астында кала. 1944 елның язында Көньяк Словениянең партизаннар контролендә булган Белая Карниола өлкәсенә качырга карар кыла. Каты авыруына карамастан, коммунистлар аңа Италиянең көньягында урнашкан һәм союздашлар кулы астында булган Бари каласына чыгырга рөхсәт итми. Аның урынына аны Далмациягә чыгаралар һәм ул сугыш ахырына кадәр шунда кала, аннары Целега кайта. Альма Карлин 1950 елның 14 гыйнварында Целе янындагы Печовник авылында күкрәгендәге яман шештән һәм туберкулездан вафат була. Светинский зиратында Тея Шрайбер Гамелен (1906-1988) янәшәсендә җирләнә.
Шабурская
Шабурская (Шабурская) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Клейтон (Алабама)
Клейтон  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(6237) Chikushi
(6237) Chikushi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Клейтон (Алабама)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6237) Chikushi
Тарихы
1989 елның 4 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 CV» саналган.
Альма Карлин
Биографиясе
Альма Карлин эшмәкәрлеге нәтиҗәсендә ирексездән коллекционер һәм этнолог та була. Сәяхәт вакытында алган күпчелек әйберләрен ул өенә җибәрә һәм соңыннан кечкенә генә шәхси музей ача. Әлеге вакытта аның экспонатлары Целеның төбәк музеенда саклана. Эшләренең күпчелеге бастырылмаган; алар Словениянең Милли һәм университет китапханәсендә, шулай ук Берлин дәүләт китапханәсендә саклана.
Карлин Альма турында Словения язучысы Милан Деклев «Гражданка мира» (Die Weltbürgerin) биографик романын яза.
Красиевка
Красиевка (Красіеўка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.