cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ормеа
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3178
NGC 3178 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Валлери
Валлери (Valleiry) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,95 км².
Искәрмәләр
Валлери
Ихлып-Ярт
Ихлып-Ярт — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лооль-Ях елгасының сул ярына тамагыннан 92 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Парфондваль (Эна)
Парфондваль (Parfondeval) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Лавор (Тарн)
Лабутари (Laboutarie) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,39 км².
Енидоган (Полатлы)
Енидоган (Yenidoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Качулка
Качулка — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Юнион (Нью-Мексико)
Ла-Юнион  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ла-Юнион халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рубидий
Рубидий (, Rb) — Менделеевның периодик таблицасының 5 период, 1 төркем элементы. Тәртип номеры - 37. Гади матдә рубидий — йомшак, тиз эрүчән селтеле металл, көмешсу-ак төстә.
Символы
Рубидий элементының символы — Rb (Рубидий тип укыла).
Үзенчәлекләре
Металлик рубидий металлик калийга һәм металлик цезийга тышкы күренеше, йомшаклыгы һәм ток үткәрүчәнлеге белән охшашлыкка ия. Рубидийны ачык һавада саклау ярамый, чөнки барган реакцияләрдә бик күп елылык бүленеп чыга, хәтта кайсы бердә металлның кабынып китүенә дә китерүе ихтимал. Рубидийның суга караганда тыгызлыгы югары, шуңа күрә башка селтеле металлар төркеменнән аермалы рәвештә, суда бата.
Тарихы
Рубидий 1861 елда Роберт Вильгельм Бунзен һәм Густав Роберт Кирхгоф тарафыннан ачыла.
Алар спектраль анализ ярдәмендә алюмосиликатларны тикшергәндә яңа элемент табалар. Элементның спектр хасиятләре куе кызыл төстә булганлыктан, аңа рубидий дигән исем биргәннәр (латинча rubidus "куе кызыл ").
Ятмалары
Рубидий кергән минераллар (лепидолит, циннвальдит, поллуцит, амазонит), Германия, Чехия, Словакия, Намибия, Зимбабве, Төркмәнстанда һәм башка илләрдә табыла.
Орнавассо
Орнавассо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шуази-о-Бак
Шуази-о-Бак — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Роксхайм
Роксхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джексонвилл (Орегон)
Джексонвилл  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джексонвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мэриленд (Нью-Йорк)
Мэриленд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бернадет-Дебат
Бернадет-Дебат — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Ихый-Егарт
Ихый-Егарт — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лооль-Ях елгасының сул ярына тамагыннан 65 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Ванзи
Ванзи (Vanzy) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.
Ихый-Егарт
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Ванзи
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,57 км².
Искәрмәләр
Ванзи
Ихый-Егарт
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Енидоган (Сөке)
Енидоган (Yenidoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Сөке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лагардьоль
Лавор (Lavaur) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 62,83 км².
NGC 3179
NGC 3179 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Орсара-Бормида
Орсара-Бормида — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Лагуна (Нью-Мексико)
Лагуна  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лагуна халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кимпия (Караш-Северин)
Кимпия — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каялоба
Каялоба — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волосница (Чулман кушылдыгы)
Волосница — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Омутнинск һәм Югары Чулман районнары биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 94 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юлли-Сен-Жорж
Юлли-Сен-Жорж — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Джефферсон (Орегон)
Джефферсон  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джефферсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орта-Сан-Джулио
Орта-Сан-Джулио — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Роммерсхайм
Роммерсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парфондрю
Парфондрю (Parfondru) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Кёсево
Кёсево — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөлсирә Әхмәдуллина
Әхмәдуллина Гөлсирә Сәгъдулла кызы – Герой-ана.
Биографиясе
1927 елда Түнтәр авылында туган. Шушында җиде сыйныф белем алганнан соң Казан шәһәренә китә һәм алты ел дәвамында хәрби продукция җитештерә торган заводта эшли. Туган авылына кайтып сөт-май заводында лаборант була.
1947 елда Гөлсирә Смәел егете фронтовик Габделхәй Әхмәдуллин белән гаилә кора. Ун бала тәрбияләп үстергән сирәк гаиләләрнең берсе бу дус, тырыш, тату гаилә. Ун баланың һәрберсе үз халкыбызга хас булган иң күркәм сыйфатларны күңелләренә сеңдереп, булдыклы, күркәм шәхесләр, хезмәт кешеләре булып үсеп, кешеләргә, илгә игелекле хезмәт итәләр, үзләре гаилә корып әти-әниләре кебек үк игелекле балалар үстерәләр. Өлкән уллары Ринат – туган авылында, хуҗалыкның алдынгы комбайнчысы. Икенче уллары – Ришат Малмыж шәһәрендә яши, газ эксплуатацияләү берләшмәсендә эшли. Рифат – Төмән өлкәсенең Түбән Варта шәһәрендә төзүче. Раиф – Малмыж шәһәрендә газ эксплуатацияләү идарәсе инженеры. Рәфис – Төмән өлкәсендә нефтьче. Гөлшат – Можга шәһәрендә кулинар. Гөлүсә Мәскәү шәһәрендә тәрбияче, балалар бакчасында эшли. Фирдәүсә Яшел Үзән районында шулай ук балалар бакчасы тәрбиячесе.
Кече уллары Фәнис – туган авылы Смәелдә, хуҗалыкның булдыклы тракторчысы. Гөлсирә апа һәм Габделхәй абый туган нигезләрендә уллары Фәнис гаиләсендә яшиләр, оныклар үстерәләр.
Г. Әхмәдуллина районның хатын-кызлар хәрәкәтендә актив катнаша. Ул хатын-кызларның Республика съезды делегаты булды. 1973 елда аңа «Герой-ана» алтын медале тапшырылды. Ул «Ана даны» медаленең тулы өч дәрәҗәсе кавалеры.
Смәел авылында вафат булды һәм Смәел зиратында җирләнде
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
Пишкидаг (Үзүмлү)
Пишкидаг (Pişkidağ) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Үзүмлү илчесенә караган бер авыл (köy).
Бернадет-Десюс
Бернадет-Десюс — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Миддлбери (Нью-Йорк)
Миддлбери  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лагарриг (Тарн)
Лагардьоль (Lagardiolle) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,25 км².
Остана
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Яңа Юл (Зиянчура районы)
Яңа Юл — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453380, ОКАТО коды — 80226816004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 196 кешенең яшәве мәгълүм.
Вер (Югары Савойя)
Вер (Vers) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.
Кагнып
Кагнып — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кече Юган елгасының уң ярына тамагыннан 336 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кирково (авыл)
Кирково  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Енидоган (Гүрсу)
Енидоган (Yenidoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Гүрсу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Джозеф (Орегон)
Тарихы
Джозеф шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Витреомакуляр тракцион синдром
1.	Патогенез. Пыяласыман җисемнең кортикаль катламы фовеа һәм КНД беркетелгән, әмма фовеадан чигә ягынарак һәм макулопапилляр бәйләм өстендә челтәркатлауга ирекле урнаша. Пыяласыман җисемнең тулы булмаган арткы кубарылуында макула үзгәрешләренә китергән, фовеа өлкәсендә тотрыклы алгы тракция барлыкка килә.
2.	Кагыйдә буларак өлкән яшьтә күрү начарлану, метаморфопсияләр, фотопсияләр һәм микропсияләр белән билгеләнә.
3.	Билгеләре
•	Пыяласыман җисемнең өлешчә арткы кубарылуы.
•	Макулада челтәркатлау өслеге җыерчыклыгы, тамырларның бормалы юлы, эпиретиналь мембрана яки КМШ күренергә мөмкин.
5.	Pars plana витрэктомиясе кергән дәвалау белән макуляр тракцияне юк итү еш уңышлы була.
Чыганаклар
Джек Кански - "Клиник офтальмология: системалаштырылган караш", 2009 ел
Бернак-Дебат
Бернак-Дебат — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Лайден (Нью-Мексико)
Географиясе
Лайден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3180
NGC 3180 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Янг-Нояй-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Идиопатияле хориоидаль неоваскуляризация
Идиопатияле хориоидаль неоваскуляризация (хориоидаль тамырлану, ХТ) — 50 яшьтән яшьрәк пациентларда очрый торган сирәк чир. ХТ башка мөмкин очракларын, шулардан ЯБМД, ангиоидлы сырлар, югары миопия һәм гистоплазмозның расланган күз формасы очракларын төшереп калдыру диагнозы санала. Идиопатияле ХТ ЯБМД белән бәйле ХТ караганда күрү мөмкинлекләренә карата яхшы фаразлы була һәм кайбер очракларда үзеннән-үзе бетә ала.
Бу чирдә ХТ 2 типка карый һәм күбесенчә ЧПЭ өстендә урнаша
Чыганаклар
Джек Кански - "Клиник офтальмология: системалаштырылган караш", 2009 ел
Рорбах (Баумхольдер)
Рорбах  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оттильо
Оттильо — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кимпия (Селаж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плаjкөй (Маден)
Плаjкөй (Plajköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Маден илчесенә караган бер авыл (köy).
Тугрул (Мут)
Тугрул (Tuğrul) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Миддлбург (Нью-Йорк)
Миддлбург  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаграв
Лагарриг (Lagarrigue) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,86 км².
Парньян
Парньян (Pargnan) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Вири (Югары Савойя)
Вири (Viry) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 26,16 км².
Китна
Китна — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Енидоган (Силван)
Енидоган (Yenidoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оценья
Оценья — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ламбертон (Нью-Мексико)
Ламбертон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ламбертон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габделбәр Әүхәтшин
Әүхәтшин Габделбәр Мөбарәкша улы (Аушин Георгий Михайлович) – авыл хуҗалыгы производствосы җитәкчесе.
Тарихы
Гаҗәеп язмышлы якташларыбызның берсе. Түнтәр авылы крестьяны Мөбарәкшаны хатыны Вәсимә һәм өч кечкенә баласы белән туган җиреннән 1938 елда тормыш авырлыгы, өметсезлек кузгата. Алар бәхет эзләп сәфәр чыгалар һәм Иркутск өлкәсенең Түбән Уда шәһәрчегенә килеп урнашалар. Өч малайның уртанчысы 1931 елның 20 сентябрендә туган Габделбәр шушында урта мәктәп һәм авыл хуҗалыгы техникумы тәмамлый, кызыл диплом белән зоотехник белгечлеге ала. Укуын С.М. Киров исемендәге Омск авыл хуҗалыгы институтында дәвам итә. 1958 елда институтны тәмамлап Омск өлкәсенең Русско-Полянск районының «Ермак» совхозына зоотехник итеп җибәрелә. Үзе белән бергә ул шушы ук институтта бергә укып зоотехник белгечлеге алган яшь хатыны Ефросинья Ивановнаны да алып килә. Бу вакытта Габделбәр Әүхәтшин инде Георгий Михайлович Аушин була – 1954 елда ул яңа паспорт ала һәм исем-фамилиясен шулай яздыра. Туган җирдән аерылган татарның ачы язмышы шундый, нишләтәсең.
1962 елда Г.М. Аушин Русско-Полянск район авыл хуҗалыгы идарәсенең баш зоотехнигы итеп билгеләнә.
Эшчәнлеге
1964 ел аның тормышына яңа борылыш алып килә - районда яңа совхоз төзелә. Аның составына «Розовский» совхозыннан авыл хуҗалыгы эшләренә кагылышы бик чамалы булган район үзәге Русско-Полянское авылы, Андриановское авылы, «Цветочный» совхозыннан Неволинское авылы, «Новосанжаровский» совхозыннан Тамчылык авылы кертелә. Соңгы өчесе—моңа кадәрге совхозларның ташландык авыллары, аларда бернинди яшәү шартлары да, производство объектлары да юк. Бу авылларның кешеләре нигездә җир идәнле саман йортларда, землянкаларда яшиләр. Урманнар, елгалар булмаган корылыклы дала зонасына кергән менә шушы яңа совхозга директор итеп Г.М. Аушин билгеләнә. Ул совхозга нәкъ 35 ел дәвамында – 1999 елның мартына кадәр җитәкчелек итә. Шушы чорда совхоз Омск өлкәсендә генә түгел, бөтен Себер төбәгендә иң алдынгы, нык матди-финанс базасы булган хуҗалыкка, игенчелек һәм терлекчелек буенча Бөтенсоюз тәҗрибә учагына әверелә. Совхоз авыллары яңабаштан төзелә, алар суүткәргеч, табигый газ алалар, район үзәгенә асфальт юллар белән тоташтырылалар, һәрберсендә социаль-мәдәни объектларның тулы комплексы үсеп чыга.
Әлеге комплекс эшли башлагач совхозда игенчелек иң югары рентабельле тармакка әверелә. Ул хуҗалыкның еллык доходының 62% ын бирә.
Совхозда шушы ук чорда терлекчелек тармагы тамырдан яңарыш кичерә. Сөт терлекчелеге (ә монда мөгезле эре терлекләрнең баш саны 1300 баш, савым сыерлар – 500 баш) кызыл дала токымы— елга 6000 кг сөт бирә торган сыерлар белән тәэмин ителә. Нәсел эше фәнни нигезгә куела.
Совхоз сарыкчылык тармагына йөз белән борыла – аларның баш саны 25 меңгә җитә. Һәм ул тулысынча яңа, югары продуктлы чиста нәселле терлекләрдән тора. Нәтиҗәдә 1976 елда РСФСР Авыл хуҗалыгы министры Л. Флорентьевның махсус приказы белән «Русскополянский» совхозы дәүләт нәселле терлекләр заводы статусы ала.
Узган гасырның 70-90 еллар матбугаты әлеге совхоз, аның тынгысыз, булдыклы җитәкчесе турында үзара ярыша-ярыша яздылар. Төп акцент аның фикерләү тирәнлегенә, җитәкчелек итү талантына, хезмәт кешесе турында кайгыртуына, шәхес буларак киң колачына ясалды.
1999 елда Омскта нәшер ителгән «Новь ковыльного края» исемле китапта Г.М. Аушинның гыйбрәтле тормыш юлы олылып тәгъбир ителгән.
Данлы якташыбызның олы хезмәте югары бәя алды. Ул «Аеруча хезмәт күрсәткән өчен», «Чирәм җирләрне үзләштергән өчен», «В.И. Ленинның йөз еллыгы уңае белән хезмәттәге батырлык өчен» медальләре, ВДНХның көмеш медале, Хезмәт Кызыл Байрагы, Октябрь Революциясе орденнары белән бүләкләнде. 1974 елда РСФСРның атказанган зоотехнигы исеме бирелде. Ул КПССның XXVII съезды делегаты, күп мәртәбә халык депутатларының Омск өлкә Советы депутаты, КПССның Омск өлкә комитеты әгъзасы итеп сайланды, Русско-Полянск районының Почетлы Гражданины. Ул җитәкләгән совхоз да союз күләмендәге күп бүләкләргә лаек була.
Хатыны Ефросинья Ивановна шулай ук РСФСРның атказанган зоотехнигы.
Г. Әүхәтшинның олы абыйсы 1943 елда Бөек Ватан сугышында батырларча һәлак була. Икенче абыйсы – паспорты буенча Петр Михайлович Аухатшин озак еллар Омск өлкәсендәге «Москаленский» нәселле сарыклар заводына (совхозына) җитәкчелек итә һәм аны бөтен Союз күләмендә алдынгылар сафына чыгара. Себердә ике сеңлесе Екатерина һәм Нина яши.
Данлыклы якташыбыз Г.М. Әүхәтшин 2001 елның 3 декабрендә вафат була. Кабере Омск өлкәсенең Русско-Полянск авылы зиратында.
Чыганаклар:
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
Бернак-Десюс
Бернак-Десюс — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Рорбах (Пфальц)
Рорбах  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Макуланың кояшлы пешүе
1.	Патогенез. Челтәркатлау зарарлануы кояшның туры яки туры булмаган йогынтысы нәтиҗәсендә («кояш тотылу» ретинопатиясе) кояш нурланышының фотохимик тәэсиренә бәйле.
Джон-Дей (Орегон)
Джон-Дей  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Макуланың кояшлы пешүе
2.	Йогынтыдан 1-4 сәг. үткәннән соң бер яки ике күздә дә үзәк күрү начарлану һәм кечкенә үзәк скотома белән билгеләнә.
Джон-Дей (Орегон)
Тарихы
Джон-Дей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макуланың кояшлы пешүе
3.	Күрү үткенлеге йогынты чагылышына бәйле.
4.	Күз төбе
•	Тап ламелляр ертылуга яки дөрессез кырлар белән төгәл чикләнгән фовеоляр кимчелеккә алмашына.
5.	ОКТ челтәркатлауның тышкы катламнарында түбән чагылдыру мөмкинлеге белән локуска күрсәтә.
6.	Дәвалау юк, системалы стероидларны куллану нәтиҗәсе расланмаган.
7.	Күбесенчә фараз яхшы. Гадәти яки гадәтигә якын күрүгә кайту 6 ай дәвамында бара, әмма кайбер симптомнар саклана ала.
Чыганаклар
Джек Кански - "Клиник офтальмология: системалаштырылган караш", 2009 ел
NGC 3181
NGC 3181 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Китница
Китница — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лагрес
Лаграв (Lagrave) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,46 км².
Тузабат (Милас)
Тузабат (Tuzabat) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Милас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бертран (коммуна)
Бертран — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Оццано-Монферрато
Оццано-Монферрато — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Миддлсекс (Нью-Йорк)
Миддлсекс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калесаты-Яга
Калесаты-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Менка-Яга елгасының уң ярына тамагыннан 21 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вюлбан
Вюлбан (Vulbens) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.
Пойра (Бозүюк)
Пойра (Poyra) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Бозүюк илчесенә караган бер авыл (köy).
Вюлбан
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,53 км².
Искәрмәләр
Вюлбан
Вольва (Чулман кушылдыгы)
Вольва — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Рорбах (Хунсрюк)
Рорбах  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оччимьяно
Оччимьяно — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кобиляне
Кобиляне — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Оччимьяно
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кобиляне
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иделбәк
Иделбәк — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453393, — 80226819001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1 283 кешенең яшәве мәгълүм.
Аверн-Сен-Гургон
Аверн-Сен-Гургон — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Джонсон-Сити (Орегон)
Джонсон-Сити  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джонсон-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кимп-Моць
Кимп-Моць — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Бет (коммуна)
Бет — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Кимп-Моць
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лас-Моравильяс (Нью-Мексико)
Лас-Моравильяс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лас-Моравильяс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лакабаред
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,22 км².
Парньи-Филен
Парньи-Филен (Pargny-Filain) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Ковил (авыл в Болгарии)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Енидоган (Чифтелер)
Енидоган (Yenidoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Чифтелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Миддлтаун (Делавер, Нью-Йорк)
Миддлтаун  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Павароло
Павароло — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Аверн-су-Ексм
Аверн-су-Ексм — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Рородт
Рородт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пойраз (Еркөй)
Пойраз (Poyraz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Еркөй илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 3182
NGC 3182 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Джордан-Велли (Орегон)
Джордан-Велли  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гади кыяр
Гади кыяр Cucumis sativus) — кабаксыманнар (Cucurbitaceae) гаиләсеннән бер еллык үләнсыман үсемлек, кыяр (Cucumis) ыругының төре.
Кыярны иң беренче тапкыр бакчада һиндстанлылар үстереп карый. Библиядә исә ул Мисыр яшелчәсе диелә. Кыяр борынгы грекларга һәм римлыларга да таныш була. Урта гасырларда Европада үстерелә башлый. Ә менә Русиягә ул XV гасырда гына керә. Шул чордан башлап популярлашып та китә. Кая утыртсаң да тишелеп чыга торган әлеге яшелчә кабаклылар семьялыгына карый. Әмма ботаниклар фикеренчә, ул җимеш тә.
Кыяр иң аз калорияле яшелчә санала. 100 грамм кыяр йомшагында барысы 15 ккал. Аңарда май бөтенләй юк. Аның каравы сыеклыкка бай: ул 95-98 процент судан гына тора. Кыяр эчәклек эшчәнлеген көйли, организмнан начар холестеринны чыгара. Юан эчәклектә яман шеш авыруын булдырмый калырга да ярдәм итә. Түтәлдән яңа гына өзеп алынган кыяр калий чыганагы да булып тора. Калий кан басымын төшерә. Калийга һәм суга бай булуы аркасында, кыяр сидек кудыру үзлегенә дә ия. Кыяр белән туклану бөерләр эшчәнлеген яхшырта. Составындагы витаминнарга килгәндә, аңарда К витамины күп: 100 грамм кыярда – 17 мкг. К витамины сөяк тукымаларын ныгытуда, нерв системасы эшчәнлеген көйләүдә катнаша. Болардан тыш кыярда уникаль антиоксидантлар да бар: бета- һәм альфа-каротин, С витамины, зеаксантин һәм лютеин. Әлеге табигый кушылмалар организмны картаюдан һәм төрле авыруларны якынайта торган ирекле радикаллардан саклый.
Кыяр файдалы яшелчә дип әйтеп үттек, әмма аның тозлысында витаминнар һәм антиоксидантларның югалуын да истән чыгармагыз. Аны шулай ук кабыгыннан да чистартырга кирәкми. Кыяр кабыгында минераллар, клетчатка һәм фитохимик матдәләр бар.
Сарман атамасы
Сарман  атамасы
Сарман атамасы Павлодар өлкесендә дә  очырый. Атама төрекмән  топонимиясендә  дә урын алган. Сарман  кабилә-кавемнәренең бер  ишеләре - казакъ,  икенчеләре –  төрекмән, өченчеләр  татар халык оешуга өлеш керткән. М. Әхмәтҗанов  хезмәтләреннән күренгәнчә,  татар  шәҗәрәләрендә   Сарманай исеме  табыла. Сарман, Сарманай  һәм Сарманаев исеме  - фамилияләре татарларда, керәшеннәрдә һәм  Пермь  татарларында да  очрый. Марий Эл  Республикасының   Таулы Мари районында  Сарман –  Сола исемле  авыл бар. Мари  галимнәре бу  атаманың шәхес  исеме Сарманга  татар телендә  кайчандыр актив  кулланылышта булган, авыл мәгьнәсен бирә торган, хәзерге  вакытта искергән  “сала”   сүзе кушылып ясалган  дип уйлыйлар. 1716-1717 елларга  караган  чыганакларда һәм  тарихи  материалларда мари галиме  С.Я Черных Сарманайко исемен очрат.
Сарман атамасы тарихи, тарихи–географик, географик–статистик  хезмәтләрдә еш кабатлана.
Район үзеге  Сарман дип  атала. Сарман бик  борынгы чорлардан  ук  кендеге белән   Болгарга, Казанга  береккән  татар  төбәге. Сарман  җирләре борынгы  Болгар дәүләтенең иң көньяк – көнчыгыш  читендә булган. Чулман  (Кама) – Агыйдел  елгалары арасында  борын–борын заманнарда  ук  төрле–төрле ырулар  гомер сөргән. Бу төбәктә фин–угыр  кабиләләре  дә яшәгән.
Биредә  Кол Галинең  XIII гасырда  ук иҗат иткән  “Кыйссаи Йосыф” әсәренең, XVI гасырда  яшәгән Мөхәммәдьярның “Нурлы содур” поэмасының  кулъязмалары  табылу бу якларның  Болгар һәм Казан белән   бер мәдәни мохиттә  яшәүләрен бәян  итүче дәлилләрдер. Минзәлә  төбәге  тарихын өйрәнүчеләрнең  берсе булган Мирхафизан Сафин  Сарман авылының 1737 нче  елда искә алынуын сөйли. (Мирхафизан Сафин, “Мензелинская быль”). Сарман  картның Бикчура  хан нәселеннән  булуын сөйләүче шәҗәрәләр  Болгар–Казан–Сарман  дәвамчылыгын тагын да раслый төшәләр. Сарманлылар  үзләре Сарманны Сарман исемле кеше  нигезләгән  дип исәплиләр.
Чыганак: Сандугачлар моңы булып Сарман кала хәтердә. - Казан: Сарман муниципаль районы Башкарма комитеты, Төбәкне өйрәнүчеләр җәмгыяте, 2020. - 384 б.
Тузак (Аккуш)
Тузак (Tuzak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Павоне-Канавезе
Павоне-Канавезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Лас-Нутриас (Нью-Мексико)
Лас-Нутриас  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лас-Нутриас халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Дезинжи
Дезинжи (Desingy) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,93 км².
Сарман типография тарихы
Район газетасы чыгару типография ачылуга да сәбәпче була. Типография күп еллар район газетасы типографиясе дип атала. Анда берничә хәреф җыючы, газетасы басу машинасын әйләндерүче эшли. Нәтиҗәле эш оештыру, аның сыйфатын тәэмин итү өчен, әлбәттә, типография өчен җаваплы булган мөдир кирәк була. Беренче мөдир итеп баш газета басучы Ислам Солтановны билгелиләр. Әмма мөдирлеккә смета буенча акча каралмаган дип, 1938 нче елның 1нче июлендә мөдирлек штаты бетерелә. Шулай да өч айда тагын аерым мөдир итеп шул ук Ислам Солтановны сайлыйлар. Ул бу вазифаны күп еллар намус белән башкара.
1939 нчы елның 15 нче гыйнварыннан мөдирлекне типографиядә эшләүче Вәҗи Гаделшин алып бара. Ул 1940 нчы елның 10 нчы февралендә хәрби сборга китә. Аның урынына Хәсән Минһаҗев кала. Күп еллар типографиядә мөдирлекне үз эшчеләре арасыннан берәү алып бара.
1960 еллар башында гына типография үз башына аерым предприятие булып эшли башлый. Район газетасы бетерелеп, газета Минзәләдә чыга башлагач, редакция бинасы тулысынча типографиягә кала. 1963нче елның мартында районда яңа оештырылган ”Ленинчы” газетасы редакция типография бинасындагы шул элекке бүлмәләренә урнаша.
Типография мөдирләре һәм директорлары булып Җәүһәр Шакирова, Нүрсинә Рәхмәтуллина, Нәҗип Камалетдинов, Риф Тәхабиев, Альбина Яруллина, Роберт Хәйруллин эшлиләр.
1976-1981 елларда типография җитәкчесе булып Альбина Яруллина эшләгән, типографиягә янкорма төзелә. Директор, бухгалтерия өчен аерым бүлмәләр булдырыла. Типография шул чордагы яңа техника белән җиһазландырыла, эшчеләргә уңай шартлар тудыру буенча да күп эш башкарыла. Бу чорда типография республикада алдынгы урыннарга чыга, ел саен диярлек күчмә Кызыл Байракка ия була.
Типография тарихында Роберт Гыйззәтулла улы Хәйруллин махсус урын тота. Ул монда чирек гасырдан артык эшли. Типографиянең бөтен тузган техникасын ул эшләтеп килә. Бинаның җылылык системасы үзгәртеп корыла, типография газ белән җылытала башлый. 2000 нче елның апрель аенда яңа типтагы газета басу техникасы кайтарыла. ”Сарман” газетасы 0,75 табак күләмендә менә шунда басыла. Типография эшчеләре арасында үз хезмәтен яратып башкаручы, күп еллар шунда эшләгән байтак кеше бар. Хәсән Минһаҗев, Газиз Нурыев, Гамирҗан Фәретдинов, Бари Галиев, Нурдидә Әхмәтшина, Гөлҗиһан Минһаҗева, Сорур Шәйхелисламова, Тәбрия Уразаева, Нурҗамал Галимҗанова-Фәретдинова, Хөршидә Бадыйкова, Гөлсинә Галимҗанова, Бәһиҗә Хайруллина, Мәдинә Хәсәншина-Нәҗметдинова, Сәмига Шәрәфетдинова, Мәхтүмә Кәрамова, Бибиҗиһан Вилданова, Минҗиһан Талыйпова, Люция Галиева, Рәзинә Хәертдинова, Фәһимә Хәйруллина, Рево Мортазин, Фатыйх Шәрәфетдинов, игезәкләр Рамил, Раил Зариповлар һәм башка дистәләгән эшчеләр - әнә шундыйлардан.
Чыганак: Сандугачлар моңы булып Сарман кала хәтердә. - Казан: Сарман муниципаль районы Башкарма комитеты, Төбәкне өйрәнүчеләр җәмгыяте, 2020. - 384 б.
Янг-Ходута
Янг-Ходута — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Ево-Яха елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кам-Ега
Кам-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Таут-Ях елгасының уң ярына тамагыннан 15 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кожухарци
Кожухарци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лаказ (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,50 км².
Аврии (Орн)
Аврии — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Енидоган (Одунпазары)
Енидоган (Yenidoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кимпофень
Кимпофень — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падерна
Падерна — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 3183
NGC 3183 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Росбах (Вестервальд)
Росбах  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бетпуи
Бетпуи — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Парньи-ла-Дюи
Парньи-ла-Дюи (Pargny-la-Dhuys) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Пойраз (Элазыг)
Пойраз (Poyraz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Козица (Кырҗали өлкәсе)
Козица  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миддлфилд (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лас-Паломас (Нью-Мексико)
Лас-Паломас  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лас-Паломас халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лакапель-Пине
Географиясе
Коммуна мәйданы — 46,16 км².
Дональд (Орегон)
Дональд  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Паезана
Паезана — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дональд (Орегон)
Тарихы
Дональд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тузак (Һендек)
Тузак (Tuzak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Авуан (Орн)
Авуан  — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Динжи-ан-Вуаш
Динжи-ан-Вуаш (Dingy-en-Vuache) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жюльен-ан-Женевуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,18 км².
Искәрмәләр
Динжи-ан-Вуаш
Козлево
Козлево — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Росбах (Вид)
Росбах  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3184
NGC 3184 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Иттрий
Символы
Иттрий элементының символы - Y (Иттрий дип укыла).
Дрейн (Орегон)
Дрейн  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дрейн шәһәре  елда нигезләнгән.
Бетпуэ
Бетпуэ — Франциянең Югары Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Мило (Нью-Йорк)
Мило  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пойразалан (Артова)
Пойразалан (Poyrazalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Артова илчесенә караган бер авыл (köy).
Казанка (Зиянчура районы)
Казанка — Башкортстанның Зиянчура районында урнашкан авыл.
Алансон
Алансон — Франциянең Орн департаментында урнашкан коммуна.
Казанка (Зиянчура районы)
Почта индексы — 453393, — 80226819003.
Демография
Халык саны динамикасы:
Каменная (Балинская кушылдыгы)
Каменная  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Балинская елгасының сул ярына тамагыннан 34 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кокиче
Кокиче — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кимпу-Гоблий
Кимпу-Гоблий — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парньи-ле-Буа
Парньи-ле-Буа (Pargny-les-Bois) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Има (Чулман кушылдыгы)
Има — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Чулман елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лейк-Велли (Нью-Мексико)
Лейк-Велли  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Палаццо-Канавезе
Палаццо-Канавезе — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Лейк-Велли (Нью-Мексико)
Географиясе
Лейк-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Каен
Каен — Betulaceae гаиләлегеннән Төньяк ярымшарда таралган, яфрак коелучан агач һәм куаклар ыругы. Яраклары йөрәк рәвешле, ак кайрылы агач. Россия урманнарында аеруча күп үсә торган.
Лейк-Велли (Нью-Мексико)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Палаццо-Канавезе
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Каен
Сыйфатлама
Каен бер өйле үсемлек, ягъни ата чәчәкләр дә ана чәчәкләр дә бер үк агачта. Кыш көне каен агачында алкалар барлыкка килә. Яз көне шушы алкалардан сары тузан коела. Бу — каенның чәчәк атуы. Яшел алкалар — җимешле (ана), ә сарылары серкәчле (ата). Каен бер үк вакытта чәчәк ата һәм яфрак яра башлый. Каен яфрак ярып бетергәнче, агачлар арасында җил яхшы искәндә чәчәк атып калырга тырыша. Чөнки каен чәчәкләре җил ярдәмеңдә серкәләнә. Безнең якларда каен уртача 4 майда, яз иртә килгәндә 22 апрельдә ә соң килгәндә 18 майда чәчәк ата. Бер атна, 10 көн эчендә каен чәчәк атып бетерә. Шушы ук вакытта, каен яфрак яра башлый. Бер ай дигәндә агачның яфрак пластинкалары тулысынча формалашып бетә.Яз көне кар эреп бетәр-бетмәс каен кышкы йокыдан уяна. Туклыклы сыекча — каен суы тамырдан кәүсә буенча югары күтәрелә.
Җәй ахырында каен яфрагы саргая башлый. Кайбер корылыклы елларны каен августта ук саргая башласа, дымлы елларны агачта сары яфрак сентябрьдә  генә күренә. Башка агачлардан аермалы буларак каен яфрагы бары тик сыек сары төскә генә керә. Бер айдан аз гына артык вакыт эчеңдә каенда бер генә яшел яфрак та калмый. Беренче кыраулар, салкыннар башлангач яфраклар саргаю тизләнә. Саргайган яфраклар агачта озак тормый, коела. 3 сентябрьдә җирдә беренче коелган сары яфраклар күренсә, 23 октябрьдә каенда бер яфрак та калмый.
Бер төп каен бер көнгә 6 чиләк, ә 1 гектар каен урманы 1500 тонна суны парга әйләндерә. Әйләнә-тирә һаваны дымлы тота, тузанны йота. Каен агачы фитонцидлар — очучан матдәләр бүлеп чыгара. Агач тирәсендә булган микробларны 20-25 минут эчендә үтерә.
Төрләре
Каенның берничә төре бар: иенке каен, ак каен, елак каен, салынкы каен, сөялле каен, асылмалы каен.
Степан Халтурин
Степан Николай улы Халтурин (21 декабрь 1856 (2 гыйнвар 1857) — 22 март (3 апрель) 1882) — рус эшчесе, 1880 елда Кыш сараенда терактны башкарган инкыйлабчысы. «Төньяк рус эшчеләр берлеге»нең оештыручысы.
Каен
Төрләре
Иенке каен биеклеге 30 метрга, ә кәүсәсенең диаметры 80 см.га җиткән агач. Кара каен биеклеге 1 метрдан алып 20 метрга җиткән куак яки агач булырга мөмкин. Иенке каен корырак урыннарда үсә, яктылыкны ярата. Шома ак каерылы, карт агачларда кәүсәнең аскы өлеше карасу-соры төстә. Яшь ботаклары кызыл-көрән, вак, сумалалы сөялләр белән капланган. Картрак, 15-20 еллык сөялле каеннарның ябалдашлары җиргә таба салынып, иелеп торалар.
Тузак (Кепсут)
Тузак (Tuzak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Степан Халтурин
Тәрҗемәи хәл
Степан Халтурин Вятка губернасының Орлов өязенең Халевинская авылында (хәзер Киров өлкәсенең Орлов районына карый) таза тормышлы крәстиәннәр гаиләсендә туган. 1871 елдан Орлов өяз училищены тәмамлый, уку вакытында халыкчылар (народниклар) әдәбияте белән таныш була. 1874—1875 елларда Вятка реаль училищесында укый, агач остасы һөнәрен алган.
Каен
Төрләре
Кара каенның бер яшьлек чыбыклары мамыклырак, йомшак, ботаклары бервакытта да иенке булмый, өскә карап кына үсә. Кара каен дымлырак, торфлырак, сазлыклырак урыннарда үсәргә ярата. Иенке каенга караганда күләгәгә чыдамрак. Кара каенның агачы карасу төстә була. Алар бер-берсенә бик нык охшаганнар.