cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Югары Харвута-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дембиця (Люблин воеводалыгы)
Дембиця  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Модльничка
Модльничка — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Изола (Казерта)
Изола — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ляжайка
Ляжайка (Ляжайка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Йолбою (Сусуз)
Йолбою (Yolboyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сусуз илчесенә караган бер авыл (köy).
Дойс-Коррегус
Дойс-Коррегус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Калгун (Джорджия)
Калгун  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Калгун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козлудере (Паяс)
Козлудере (Kozludere) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Паяс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(13706) 1998 QF3
(13706) 1998 QF3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QF3» саналган.
Маунтен-Въю (Натрона округы, Вайоминг)
Маунтен-Въю  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маунтен-Въю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новий Бучин
Новий Бучин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пётр Казьмин
Петр Михаил улы Казьмин (1892 — 1964) — рус совет фольклорчысы, хор дирижеры, укытучы. ССРБның Халык артисты (1961). Беренче дәрәҗә Сталин премиясе лауреаты (1952).
Новий Бучин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пётр Казьмин
Биография
Петр Казьмин 1892 елның 5 (17) октябрендә Третьяки авылында (хәзер — Борисоглебск шәһәр округында, Воронеж өлкәсе, Россия) туа.
1915 елда князь Безбородконың Нежин тарих-филология институтында (хәзер Николай Гоголь исемендәге Нежинский дәүләт университетын) телләр бүлеген тәмамлый. Шул ук елны рус җыр фольклоры буенча диссертация яклый.
1925 елдан — директор урынбасары, 1927 елдан  — М.П.Пятницкий исемендәге Дәүләт рус халык хорының сәнгать җитәкчесе (1932 елдан  — В.Г. Захаров белән бергә). Аның катнашуы белән хор иң зур совет музыкаль төркемнәренең берсе булды.
Ул рус хор сәнгатен пропагандалады; "Белым снегом", "Русская красавица", "Русская свадьба", "За околицей", "Посиделки" җырлары тексты, көндәлек күренешләр, түгәрәк биюләр авторы
1946 елдан КПСУ (б) әгъзасы. 1964 елның 30 июнендә Мәскәүдә вафат була. Аны Новодевич зиратында җирләделәр (site4 сайт).
Баттексе
Баттексе — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Фомпедраса
Фомпедраса — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Шлайфе (Саксония)
Шлайфе (Schleife) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Фомпедраса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шлайфе (Саксония)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәскәү тимер юлы
Мәскәү тимер юлы (Моско́вская желе́зная доро́га) - тимер юл ширкәте, "Россия тимер юллары" ААҖ филиалы, Россиянең 16 тимер юлының берсе. Үзәк федераль округ территориясенең зур өлешенә, Россия Федерациясенең ундүрт субъектына хезмәт күрсәтә.
Гомуми характеристика
2011 елдан башлап юл җиде төбәктән тора. Мәскәү тимер юлына хезмәт күрсәтү зонасында 30 миллионга якын кеше яши, бу Россия халкының якынча 27 проценты дигән сүз.
Мәскәү тимер юлы тарихы
станциясе
Дойс-Лажеадус
Дойс-Лажеадус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ош-Сюд-Уэст
Ош-Сюд-Уэст — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
HD12881
HD12881 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(6466) 1979 MU8
(6466) 1979 MU8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD12881
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(6466) 1979 MU8
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MU8» саналган.
Асыв-Вож (Уюб кушылдыгы)
Асыв-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Уюб елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Горбуновски (Свердловск өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), чуашлар (9%).
Холбав
Холбав — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лымбака-Яха
Лымбака-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 91 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Екон-Игол
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тришки
Тришки (Тришки) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Дембняк (Опольский повяты)
Дембняк  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тришки
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Можихна
Можихна — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13707) 1998 QS9
(13707) 1998 QS9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вершинная (Пюль-Кы кушылдыгы)
Вершинная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пюль-Кы елгасының уң ярыннан 157 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Таймыр ярымутравы
Таймыр ярымутравы (Таймырский полуостров) — Ауразиянең иң төньягындагы ярымутау (Красноярск краенда).
Урта Себернең төньякта, Кара диңгезенең Енисей култыгы белән Лаптевлар диңгезенең Хатанга култыгы арасында урнашкан. Көньякта Урта Себер яссы таулыгы белән чиктәш. Табгатенә күрә өч кисәккә бүленә:
Таймыр ярымутравының климаты бик суык; җир даими рәвештә туңып бетә. Еллы явым-төшемнәр саны — 120—250 мм. Гыйнварның уртача темературасы —30°…—35°, июлники +1°…+12°. Иң түбән температура —61°, иң югары температура +30°. Елгалар: Пясина, Югары һәм Түбән Таймыра, Хатанга. Күлләр күп. Халык күбесенчә боланчылык белән шөгыльләнә. Таймырда ташкүмер бассейны һәм тоз чыганаклары бар.
Спринчената
Спринчената — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брезовиця (Сабинов)
Брезовиця  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ляжыткавичы
Ляжыткавичы (Ляжыткавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Марианна Вәлишева
Марианна Вәлишева - язучы, 2000 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
Вәлишева Марианна Сергеевна 1970 елның 4 декабрендә Казан шәһәрендә туа. 1988 елда 18 нче махсус инглиз мәктәбен, 1994 елда Казан дәүләт университеты ның журналистика факультетын тәмамлый. М.Вәлишева гарәп теле курсларында белем ала, бер ел Ш.Мәрҗани мәчетендә укый, гарәп каллиграфиясе белән шөгыльләнә.Татар теле н белә, инглиз телендә сөйләшә ала.
Иҗат эшчәнлеге
Марианна Сергеевна иҗат эше белән 1985 елда шөгыльләнә  башлый. Шигырьләре күптиражлы «За ускорение» газетасында басыла. Кайберләре, татар теле нә тәрҗемә ителеп, «Ялкын» журналында дөнья күрә. 1986 елда Мәскәү дә Бөтенсоюз балалар иҗаты бәйгесендә лауреат исеменә лаек була.
1993 елда Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институты ның сәнгать белеме бүлегендә өлкән лаборант булып эшли башлый. Азнакай районы авыллары зиратларында борынгы кабер ташларын һәм Казандагы Татар зиратын өйрәнә.
Вәлишева Марианна үзен проза өлкәсендә дә сынап карый. 1995 елда «Замок пробуждения» исемле повестен иҗат итә.
1996 елдан «Татарстан» журналында әдәби хезмәткәр вазифасын башкара.. Бу чорда әдәби әсәрләрне татар теленнән рус теленә тәрҗемә итә башлый. 1998 елдан М.Вәлишева «Казан» милли мәдәни үзәге ндә һәм «Эхо веков» альманахында татар теленнән русчага тәрҗемәче булып эшли. Журналист буларак, М.Вәлишева газета-журнал редакцияләре белән хезмәттәшлек итә. 1996 елда аның «Атсыз» һәм «Месть» хикәяләре «Идель» журналында, төрки мифологиягә нигезләнеп язылган тарихи-мистик «Когда все было иначе» повесте һәм «Девочка и кот» дигән гомуми исем белән аталган балалар хикәяләре «Казань» журналында дөнья күрә.
2000 елдан М.Вәлишева Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе нең Татар энциклопедия институтында рус текстларын редакцияләү бүлегендә әдәби редактор булып эшли. 2004 елда ул «Фәлсәфә, социология һәм хокук өлкәсендә Республика җәмгыятенең эшчәнлеген мәгълүмати пространствода демифологизацияләү» дип исемләнгән фәнни-тикшеренүләр проектын тормышка ашырган өчен яшь галимнәргә хөкүмәт ярдәме йөзеннән Татарстан Республикасы Грантына ия  була. М.Вәлишеваның мәкаләләре фәнни җыентыкларда басыла.
Бүләкләре
Бөтенсоюз балалар иҗаты бәйгесе лауреаты.
Чыганак
Мустафин Р. Предисловие к повести «Когда все было иначе» // Казань. – 1998. – № 5–6. – С. 86.
Кутуй Р. Вступительное слово к повести «Когда все было иначе» // Казань. – 1998. – № 5–6. – С. 86.
Йолверен (Ризе)
Йолверен (Yolveren) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Ризе илчесенә караган бер авыл (köy).
Дойс-Риашус
Дойс-Риашус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Твин (Алабама)
Твин  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Актопрак (Ортаһисар)
Актопрак (Aktoprak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Медоу-Ейкерс (Вайоминг)
Медоу-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Медоу-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Изола (Салерно)
Изола — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бельваль (Вогез)
Бельваль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Козлуҗа (Ортаһисар)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Новий Бялинин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фонтиоюэло
Фонтиоюэло — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Каллоден (Джорджия)
Тарихы
Каллоден шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ош-Сюд-Эст-Сесан
Ош-Сюд-Эст-Сесан — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Кече Шудугуж
Кече Шудугуж (Изи Шудыгуж, Малый Шудугуж) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (55,3%), руслар (31,6%), татарлар (13,2%).
(13708) 1998 QU9
(13708) 1998 QU9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QU9» саналган.
Холбока (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ершов районы
Ершов районы (Ершовский район) — Сарытау өлкәсе керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Ершов шәһәре.
Тарих
Район 1928 елның 23 июлендә Түбән Идел краеның Пугачёв округы эчендә оештырылган. Аның элекке Сарытау губернасы Яңа Үзән өязе Ершов вулысы терриориясе кертелгән.
1960 елда район бетерелгән Яңа Репино районы территориясе кертелгән.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (75,2%), казакълар (9,7%), татарлар (4,4%), әрмәннәр (2,4%), украиннар (2,3%), белоруслар (1,1%).
Винера Абдуллина
Винера Зәви кызы Абдуллина (28 гыйнвар 1965 ел, СССР, Ленинград) - сынчы, Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе, Санкт-Петербург Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы.
Биографиясе
1965 елның 28 гыйнварында Ленинград шәһәрендә туган.
1986 – Б. В. Иогансон исемендәге урта сәнгать мәктәбен тәмамлый. 1992 – Ленинград сәнгать-педагогика училищесын тәмамлый (В. А. Серов исемендәге ЛХУ, хәзерге вакытта Н. К. Рерих исемендә).
2000 – Россия Сәнгать академиясе И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург дәүләт академия институтын тәмамлый, скульптура факультеты.
2002 – И. Е. Репин исемендәге Санкт-Петербург дәүләт академия институтында аспирантураны тәмамлый.
2002 - Санкт-Петербург Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы.
2012 – "Татарстан Республикасының Атказанган сәнгать эшлеклесе" дигән мактаулы исемгә лаек булды.
Волоколамск (станция)
Волоколамск станциясе (Волоколамск (станция)) — Мәскәү тимер юлының Рига юнәлешендәге тимер юл станциясе. Тимер юл станцияләре эшен оештыру буенча Мәскәү-Смоленск үзәгенә керә. Мәскәү өлкәсенең Волоколамск районында Мәскәүдән көнбатышка таба 125 км (тимер юл буйлап) һәм Волоколамск шәһәреннән 4 км ераклыкта урнашкан, аның белән даими автобус элемтәсе бар. Станциядә ике югары урнашкан пассажирлар платформасы бар.
Тарих
1990 еллар башына кадәр Мәскәү ягыннан электрлаштырылган актык станциясе булып торган.
Простата бизе яман шеше
Мәни бизенең (простата) яман шеше — ир-атлар арасында киң таралган авыру. Статистикага караганда, мондый авырулар саны елдан-ел үсә бара. АКШ, бик күп Европа илләрендә ир-атларның мәни бизе яман шеше белән авыру очраклары, үпкә шеше белән авыручыларны да узып китеп, беренче урынга чыккан. Русиядә дә эшләр яхшыдан түгел, бу шеш белән авырып 1 киткән ир-атларның саны ел саен артып тора һәм бүтән төр яман шешләр белән чагыштырганда, бездә дә аларны артта калдырып бара. Әлбәттә, бу хәл табибларны да борчый. Ник кешеләр бу чир белән ешрак авырый 1 башлады соң? Ачыктан-ачык сәбәпләрен әйтүе кыен. Күпмедер дәрәҗәдә яман шешнең артып китүенә тәмәке тарту, аз хәрәкәтләнү, рациональ 3 ашамау, организмга А һәм Е витаминнарының җитәрлек дәрәҗәдә кермәве, терлек маен кирәгеннән артык куллану тәэсир итәдер.
Эш болай тора, кеше олыгая барган саен, гормоннар балансының бо­зылуы простатаның рак авыруы белән зарарлануында мөһим роль уйный.
Үсемлек азыкларында хатын-кызларның җенси гормоннарына охшаш фитостерон күп була. Ә ул ирләрнең организмындагы гормоннарны киметә. Бу ризыкларны ашаудан ир-атларның гайрәте кимеми, шул ук вакытта простата шеше барлыкка килү куркынычы азая.
Мәни бизе яман шешенең беренче билгеләре — кече йомышны бик еш һәм кыенлык белән башкару, бәвелнең салмак чыгуы, сидек куыгының тулысынча бушанмавы, бот арасында, сигезкүз сөягендә авырту сизелү, бәвелдә кан булу. Бу симптомнар беленә башласа, озакка сузмый урологка йә онкологка мөрәҗәгать итәргә кирәк. Шунысын да әй тергә кирәк: мәни бизе яман шеше симптомнарсыз да үсә башларга мөмкин. Кешенең яше арта торган саен авыруның килеп чыгу куркынычы да арта.
Шуның өчен бу симптомнар сизелмәсәләр дә, ир-атларга 50 яшьтән соң табибка күренергә киңәш ителә. Иң мөһиме — авыруны вакытында ачыклау. Аны беренче стадияләрендә дәвалау нәтиҗәле. Кан составында шешнең махсус маркерын (простатаның специфик антигены) табу, туры эчәк аша бармаклар белән мәни бизен капшап карау, УЗИ тикшерүе уздырулар беренчел диагноз куярга мөмкинлек бирә. Ә хастаханәдә тулысынча тикшереп бу диагнозны раслый да. кире дә кага алалар.
Простата яман шешенә төгәл диагноз кую өчен, яңа методлардан магнит-резонанс томографиясе (МРТ) ярдәмгә килә. Моннан башка УЗИ белән тикшергәндә, ул простатаның формасын, күләмен, эчке структурасын, тыгызлыгын, сыеклык барлыгын-юклыгын белергә мөмкинлек бирә. УЗИ ярдәмендә биопсия (тикшерер өчен простата тукымасының кечкенә генә кисәген кисеп алу) процедурасын тиешенчә күзәтеп уздырырга була.
Мәни бизен алу операциясе дәвалауның төп методы булып кала бирә. Бу операция яман шеш зур булып, аның метастазлары таралмаган, авыруның башка чирләре ачыкланмаган очракта кулланыла. Шеш азып китмәгән очракларда, аны еш кына нурлар белән дәваларга омтылалар. Авыру бик олы яшьтә, аның йөрәк-кан тамырлары авырулары булган очракларда, яңа метод — «Аблатерм» дип аталган аппарат ярдә­ мендә шеш күзәнәкләрен үтерүче ультратавыш йогынтысы белән дәва­ лыйлар. Шулай ук брахитерапия (нурланыш белән якыннан (5-6 см) дә­ валау) методы яхшы нәтиҗә бирә. Бик озак вакыт дәваланган авыруларга гормонотерапия дә тәкъдим ителә.
Ул авыруларның тормышын озайтырга һәм сыйфатын яхшыртырга мөм­ кинлек бирә. Соңгы елларда ир-атларның җенси гормоннар ясалуын киметә торган яңа препаратлар барлыкка килде. Аларны кулланырга да уңайлы.
Нәкый Батыршин
Нәкый Батыршин (Нәкый Хөрәмша улы Батыршин,, — , ) — (1932 елның 11 апреле — 2002 елның 28 мае) — инженер-төзүче, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Биографиясе
Нәкый Хурамша улы Батыршин 1932 елның 11 апрелендә Башкорт АССР-ының Стәрлебаш районы Айдарали авылында туган.
Югары белемле — 1959 елда Казакъ педагогия институтын, 1969 елда — Казакъ политехник институтын тәмамлый. 1952—1954 елларда Совет Армиясе сафында хезмәт итә.
1954 елда Төрекмән ССР-ында ВЛКСМ-ның Ташауз шәһәр комитетында эшли башлый. 1956 елда комсомол путевкасы буенча Казакъ ССРның Кустанай өлкәсе Рудный каласына Соколово-Сарбай тау-баектыру комбинаты төзелешенә килә, 1958 елда мөһим объект — Рудный җылылык электр станциясен төзүгә юнәлтелә. Ташчы булып эшли, аннары — «Соколоврудстрой» трестының «Промстрой-5» төзелеш идарәсендә комплекслы ташчылар бригадасы бригадиры була.
Нәкый Батыршинның бригадасы җылылык электр станциясенең төп корпусы стенасын салуны билгеләнгән вакытыннан 30 көн алдан тәмамлый, шуның белән турбина һәм казан агрегатын графигыннан 15 көн алда монтажларга һәм тапшырырга мөмкинлек бирә. Аның кушуы буенча тәүге тапкыр төзелештә, тимер экономияләү максатында, асылмалы басмалар кулланыла, бу дистәләгән эшче көчен бушатырга һәм 12 мең сум дәүләт акчасын экономияләргә мөмкинлек бирә. ТЭЦ объектларында бригада норманы ай саен 125-138 процентка үти.
1971-1992 елларда «Татагропромстрой» трестының 245-нче ПМКсында баш инженер һәм башлык була.
Иван Каиров
Иван Андреевич Каиров ( 14 декабрь 1893, Рязань, Россия Империясе, -  29 октябрь 1978, Мәскәү, РСФСР, СССР ) - Совет галиме- укытучысы, халык мәгарифе хезмәткәре, педагогика фәннәре докторы, профессор (1929), гамәлдә РСФСР педагогик фәннәр академиясе әгъзасы (1944), СССР педагогик фәннәр академиясенең тулы әгъзасы (1967). Социалистик Хезмәт Герое (1963).
Биографиясе
Иван Андреевич Каиров 1917 елда ул Мәскәү университетының физика һәм математика факультетын тәмамлый (шул ук елда РСДРП (б)га керә. 1925-1929 елларда ул РСФСР Мәгариф буенча Халык Комиссариаты янындагы Главпрофобр авыл хуҗалыгы мәгарифе бүлеген җитәкләде. 1929 - 1948 елларда ул Мәскәүнең берничә югары уку йортында педагогика кафедраларын җитәкли. Шул ук вакытта, 1930-1934 елларда ул Авыл хуҗалыгы кадрларының тикшерү институты директоры урынбасары, 1942-1950 елларда - " Советская педагогика " журналының баш мөхәррире булып эшли. 1949 - 1956 елларда РСФСР мәгариф министры булып эшли.
1944 елдан ул РСФСР педагогик фәннәр академиясенең тулы әгъзасы, 1944 - 1946 елларда аның вице-президенты, 1946 - 1967 елларда - президент.
1963 елда аңа Социалистик Хезмәт Герое исеме бирелә. КПСС Үзәк Комитетына кандидат әгъзасы (1952-1956, 1961-1966). КПСС Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1956-1961). 3-нче һәм 6-нчы чакырылыш СССР Югары Советының депутаты итеп сайлана.
Ул үз гомерендә педагогика институтлары һәм вузлары өчен педагогика буенча берничә дәреслек әзерләүдә катнашкан.
Бүләкләре һәм исемнәре
Социалистик Хезмәт Герое (12/26/1963) - халык мәгарифе өлкәсендә, актив иҗтимагый-сәяси эшчәнлеге һәм җитмеш яше тулыу уңаеннан 3 Ленин ордены (06/15/1951; 07/11/1960; 12/26/1963) Октябрь Инкыйлабы ордены (25.12.1973) 2 Кызыл Байрак Хезмәт ордены (04.11.1944; 29.12.1953) медальләр Карлова университетының doctor honoris causa ( Прага )
Мокра Весь (Кече Польша воеводалыгы)
Мокра Весь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шлеттау
Шлеттау (Schlettau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Дембова-Клода
Дембова-Клода — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ляплёвка
Ляплёвка (Ляплёўка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Барково (Түбән Силезия воеводалыгы)
Барково  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6467) Прилепина
(6467) Прилепина — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 14 октябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 TS2» саналган.
Әхмәтзаһит Вәлиев
Әхмәтзаһит Вәлиев (Әхмәтзаһит Кадрай улы Вәлиев,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
HD128834
HD128834 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Козлуҗа (Тонья)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Тонья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бельмон-ле-Дарне
Бельмон-ле-Дарне — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Ексяв-Игол
Ексяв-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Сабун елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Йолгечен (Гүрүн)
Йолгечен (Yolgeçen) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Гүрүн илчесенә караган бер авыл (köy).
Ексяв-Игол
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Таймыр (күл)
Таймыр — Таймыр ярымутравындагы күл. Административ яктан Красноярск краеның Таймыр (Долган-Ненец) районына карый.
Елда 3 ай дәвамында бозсыз була. Күлдә ала балык,, ялангач балык бар.
Новий Валерцин
Новий Валерцин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Изола (Җенова)
Изола — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шәвәли Вахитов
Шәвәли Вахитов (Шәвәли Мөхәммәт улы Вахитов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Фресно-эль-Вьехо
Фресно-эль-Вьехо — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тейлор (Алабама)
Тейлор  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вершинная (Худосей кушылдыгы)
Вершинная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Худосей елгасының сул ярыннан 366 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сприя
Сприя — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муз-Вилсон-Роуд (Вайоминг)
Муз-Вилсон-Роуд  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Муз-Вилсон-Роуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пальник-Шор (Чедь-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брезовичка
Брезовичка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бима (шәһәр)
Бима (Bima) — Индонезиянең Көнбатыш Нуса-Теңгара правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Бима Кече Зонд утраулары территориясендә урнашкан.
Домингус-Мартинс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Актопрак (Якутие)
Актопрак (Aktoprak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Якутие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Холод (коммуна)
Холод — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(13709) 1998 QE13
(13709) 1998 QE13 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QE13» саналган.
Лидия Ганцева
Лидия Гансева (Лидия Иван улы Гансева,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Лябаненз-Яха
Лябаненз-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няуха-Яха елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мокшиска
Мокшиска — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әлманах
Әлманах (ألمناخ «астрономик тәкъвим»), тема, жанр, идея-сәнгатьлелек һәм башка билгеләре буенча тупланып, бер чорда яшәгән төрле авторларның әсәрләрен эченә алган җыентык.
Башта әлманах дип төрле астрономик тәкъвимнәрне, таблицаларны атыйлар.
Татар әдәби теленә «әлманах» терминын беренче мәртәбә Галимҗан Ибраһимов кулланылышка кертә: 1915 елда ул татар язучылары әсәрләреннән тупланган «Әлманах» исемендә җыентык бастырып чыгара.
Шмидеберг (Руда таулары)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Медный (Екатеринбур каласы)
Медный (Медный) — Свердловск өлкәсенең Екатеринбур каласы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), татарлар (5%).
Камер (Джорджия)
Камер  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Камер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6468) Вельценбах
(6468) Вельценбах — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ED19» саналган.
Барткув (Гуровский повяты)
Барткув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Органик ашламалар
Органик ашламалар — үсемлек яки терлектән алына торган органик кушылма рәвешендәге катлаулы туклыклы матдәләр (тирес, кош тизәге, тирес сыeкчасы, яшел ашлама, салам, көнкүреш һәм сәнәгать калдыклары, торф-тирес компостлары, торф, һ.б.н.).
Зиннур Миннәхмәтов
Зиннур Миннәхмәт улы Миннәхмәтов (1 июнь 1947 ел, СССР, ТАССР, Борисово) - рәссам, Татарстан Республикасы Рәссамнар берлеге әгъзасы.
Биографиясе
Зиннур Миннәхмәтов 1947 елның 1 июнендә Татарстан Республикасының Борисово авылында туа.
1972 елда Казан сәнгать училищесын тәмамлый. Шул ук елны Миннәхмәтовның җиңел кулы белән Алабугада беренче сәнгать мәктәбе тарихы башлана. 19 ел яшь буынның иҗади үсешенә багышланган. 90 нчы еллар башында Зиннур Миннәхмәт улы сәнгать мәктәбе белән хушлаша һәм «ирекле» иҗатка китә.
1994 ел - Татарстан Республикасы Рәссамнар берлеге әгъзасы. Рәссам әсәрләре Россиянең музей һәм шәхси җыелышларында саклана.
Иҗаты
Зиннур Миннәхмәтович сүзләренә караганда, "чын рәссам тәнне түгел, ә җанны, кеше контурын түгел, ә аның кәефен ясаячак". Үз - үзеңә колак салырга, эчке эмоциональ кәефне һәм күңелдә туган образларны тәрбияләргә – мондый эзлеклелек белән төс уйный торган яңа картина ясау башлана. Йорт белән фантастик якты түбәләре һәм тәрәзәләр,агачлар белән төрле төстәге ботаклары һәм ябалдашлары, ким дигәндә экзотик кешеләр һәм хайваннар яши дөнья булдырган туйгысыз фантазияле рәссам.
Ерган-Еган
Ерган-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Сабун елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 98 км.
Филимоновщина (Кирово-Чепецк районы)
Филимоновщина (Филимоновщина) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Ерган-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Филимоновщина (Кирово-Чепецк районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Дембовежхи
Дембовежхи — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лясавец
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(13710) Shridhar
(13710) Shridhar — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QU13» саналган.
Йолгечен (Архави)
Йолгечен (Yolgeçen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Архави илчесенә караган бер авыл (köy).
Паллан
Паллан — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Харрасов
Харрасов ― фамилия.
Фуэнсальданья
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козлуҗа (Тушба)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Тушба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нәфисә Горбушина
Нәфисә Горбушина (Нәфисә Муллаҗан улы Горбушина,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Домингус-Моран
Домингус-Моран — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Новий Вилькув
Новий Вилькув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Веярмолькы
Веярмолькы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының сул ярыннан 297 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 169 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пагар-Алам
Пагар-Алам (Pagar Alam) — Индонезиянең Көньяк Суматра правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Хомороаде
Хомороаде — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Нордик (Вайоминг)
Географиясе
Нордик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нежнурский
Нежнурский (Нежныр, Нежнурский) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86,1%), чирмешләр (13,9%).
Александр Громов
Александр Громов (Александр Пөтр улы Громов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Гобәйдулла Балтанов
Гобәйдулла Балтанов (Гобәйдулла Таҗетдин улы Балтанов,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, ТАССР мәгариф халык комиссары урынбасары (1922-1930).
Моны да карагыз
<ul></ul>
Изола (Ла Специя)
Изола — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Брезовка
Брезовка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Шмёльн-Пуцкау
Шмёльн-Пуцкау (Schmölln-Putzkau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Моравиця (Кече Польша воеводалыгы)
Моравиця — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Спулбер
Спулбер — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мичаю (Чисва кушылдыгы)
Мичаю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чисва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дона-Инес
Дона-Инес — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
СУ-76
Корылыш һәм урнаштурылык
СУ-76 яртылаш ачулы артта урнашкан хәрби бүлекле САУ.
HD128836
HD128836 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Токси (Алабама)
Токси  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дембовець (Володавский повяты)
Дембовець  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бельмон-сюр-Вер
Бельмон-сюр-Вер — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Барткув (Олесницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Драцкий
Николай Драски (Николай Григори улы Драски,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
(6469) Армстронг
(6469) Армстронг — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 14 августында А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 PC» саналган.
Кече Ачасыр
Кече Ачасыр (Малые Ачасыры) — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Этимология
Топоним татарча кече һәм Ачасыр ойконимы (чуашчадан атасыз) сүзләреннән барлыкка килгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Тарихы
Авыл Казан ханлыгы чорыннан билгеле.
ХVІІІ — XIX гасырның беренче яртысында халык дәүләт крестьяннары категориясенә караган, анганчы йомышлы татарлар авылы булып исәпләнгәннәр. якынча Бу чорда халыкның төп шөгыльләре игенчелек һәм терлекчелек була, 3 җил тегермәне, 2 вак кибет эшли.
1920 елга кадәр авыл Казан губернасының Зөя өязе Косякау волосте составына керә. 1920 елдан ТАССРның Зөя кантоны составында. 1927 елның 14 февраленнән Норлат-Ачасыр, 1927 елның 1 августында Норлат, 1963 елның 1 февраленнән Яшел Үзән районнарында.
Хәзерге вакытта Түбән Урысбага авыл җирлеге составында.
Дин
Авылда мөселман мәхәлләсе ХVIII гасырда ук инде булган. XIX гасыр ахырында 50 % чукындырылган дип саналган, әмма мөселман динен тота биргәннәр һәм инде 1897 елда рәсми рәвештә мөселманнар булып исәпләнгәннәр.
1859 елда мәчет булуы билгеле.
1887 елда авылда яңа мәчет төзелә, 1912 елда яңартыла.
ХХ гасыр башында шулай ук мәдрәсә (1909 елда 25 малай һәм 15 кыз белем аган) эшләп килгән.
2017 елның 21 августында яңа Мөршидә мәчете ачыла.
Хуҗалык итү
1930 елда авылда «Татарстан» колхозы оештырыла. 1958 елдан Түбән Урысбага, Югары Урысбага авыллары колхозлары белән берләштерелә. 2003 елдан «Кызыл Шәрык Агро» акционерлык җәмгыяте эченә кертелә.
(13711) 1998 QB26
(13711) 1998 QB26 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 25 августында Вишня тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QB26» саналган.
Панасак
Панасак — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Актопрак (Шеһиткамил)
Актопрак (Aktoprak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шеһиткамил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Козлуҗа (Һарманҗык)
Козлуҗа (Kozluca) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Һарманҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Йолгечен (Чайҗума)
Йолгечен (Yolgeçen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (köy).
Фуэнте-Ольмедо
Фуэнте-Ольмедо — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ерган-Игол
Ерган-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Ерган-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Павел Живов
Павел Живов (Павел Евгени улы Живов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Ерган-Игол
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Моҗокерто
Моҗокерто (Mojokerto) — Индонезиянең Көнчыгыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Моҗокерто Җава утравының көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Новий Вйончемин
Новий Вйончемин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дон-Акину
Дон-Акину — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Ляда-Сидя-Яха
Ляда-Сидя-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сабетта-Яха елгасының уң ярыннан 129 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Камилла (Джорджия)
Камилла  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәмитҗан Зарипов
Хәмитҗан Зарипов (Хәмитҗан Камал улы Зарипов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).