cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Балакау
География
Идел буе тимер юлының Балакау станциясе. Елга порты. Шәһәр аша Р226 (Волгоград — Сарытау — Самар) автоюл бара.
Лос Анхелес (Сан Луис де ла Паз)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Балакау
Сәгать поясы
left|100px Сарытау халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Исемнең килеп чыгышы
Өч версия бар:
Лос Анхелес (Сан Луис де ла Паз)
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
Балакау
Тарих
280px|thumb|right|Мальцев йорты XVIII гасырның башында Балаков-Юрт казаклар кордоны телгә алына.
Лос Анхелес (Сан Луис де ла Паз)
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Балакау
Тарих
Балакау авылы 1762 елда староверлар тарафыннан нигезләнә.
Бизчилььето (Козенца)
Бизчилььето  — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бизчилььето Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Локалидад син Номбре, Эзекьел Пуентес Рамос (Ринкон де Ромос)
Локалидад син Номбре, Эзекьел Пуентес Рамос — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Балакау
Тарих
1856 елда Балакауда 2 чиркәү һәм 357 йорт булган.
XIX гасырның ахырында Балакау Самар губернасының халык саны буенча икенче торак пункт булган. ; 1911 елда аңа шәһәр статусы бирелә.
Локалидад син Номбре, Эзекьел Пуентес Рамос (Ринкон де Ромос)
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
Балакау
Тарих
1919—1924 елларда — Самар губернасы Балакау өязе үзәге. 1928—1934 елларда Түбән Идел крае, 1934—1936 — Сарытау крае, 1936 елдан — Сарытау өлкәсе составында.
U
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ, Безнең гәҗит , TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.
Балакау
Тарих
1956—1970 елларда Сарытау ГЭСы төзелә, 1985 елда Балакау АЭСның беренче энергоблокы эксплуатациягә тапшырыла.
Халык
Милли состав (2010): руслар — 91,0%, украиннар — 2,2%, татарлар — 1,7%.
Икътисад
Теплоэлектроцентраль, Сарытау ГЭСы, атом электростанциясе.
Сүс әйберләр заводы, вагоннар төзү заводы, «Балакаурезинотехника» заводы, суднолар ремонтлау заводы, металлургия комбинаты, һ. б.
U
Кодлар
Стандарт латин клавиатурасына керә.
Балакау
Мәдәният
Василий Чпапевның музей-йорты; Сарытау Алесандр Радищев исемле сәнгать музее филиалы, Сарытау өлкәне өйрәнү музее филиалы.
FAM71B
FAM71B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ла Секия (Пистоя)
Ла Секия  — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ла Секия Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Аккираз (Чылдыр)
Аккираз (Akkiraz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Чылдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Стерпаро дей Санти (Пескара)
Стерпаро дей Санти — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпаро дей Санти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Любимовка (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
Любимовка (Любимовка) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Стерпаро Монтаньино (Фрозиноне)
Стерпаро Монтаньино — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпаро Монтаньино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
T
T (t) (tat. lat. T xärefe) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында егерме җиденче. "t" хәрефе кирилл әлифбасының "Т" хәрефенә туры килә.
FAM71C
FAM71C —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
T
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ, Безнең гәҗит , TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.
Бүтән телләрдә
T, t бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла.
Кодлар
Стандарт латин клавиатурасына керә.
Бизчина (Пезаро һәм Урбино)
Бизчина  — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бизчина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Будравшчына (Дорски авыл советы)
Будравшчына  (Будраўшчына ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Валожынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Поҗо але Розе (Сьена)
Поҗо але Розе — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Поҗо але Розе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Штеховице (Страконице)
Штеховице  (Štěchovice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Демография
Халык саны динамикасы:
Стерпети (Пезаро һәм Урбино)
Стерпети — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпети Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эль Лимонсито (Сан Луис де ла Паз)
Эль Лимонсито — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Эль Лимонсито Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Поҗо але Монаке (Арецо)
Поҗо але Монаке — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Поҗо але Монаке Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
FAM71D
FAM71D —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
FAM71E1
FAM71E1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ла Селва (Фрозиноне)
Ла Селва  — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Крашовице (Красна Гора над Влтавоу)
Крашовице  (Krašovice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Ла Селва (Фрозиноне)
Географиясе
Ла Селва Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Крашовице (Красна Гора над Влтавоу)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла Селва (Фрозиноне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Крашовице (Красна Гора над Влтавоу)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Бизчоия (Леко)
Бизчоия  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Крашовице (Красна Гора над Влтавоу)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Бизчоия (Леко)
Географиясе
Бизчоия Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Люблинка (Костанай өлкәсе)
Люблинка (Люблинка) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Аккирпи (Ихсангази)
Аккирпи (Akkirpi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Ихсангази илчесенә караган бер авыл (köy).
Чакамерито (Пунгарабато)
Чакамерито — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Чакамерито Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Поҗо Алто (Новара)
Поҗо Алто — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Чакамерито (Пунгарабато)
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Поҗо Алто (Новара)
Географиясе
Поҗо Алто Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
V
V (v) (tat. lat. V xärefe) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында утызынчы.
"V" хәрефе кирилл әлифбасының чит теленең алынмаларында гына кирил "В" хәрефенә туры килә, мәсәлән: вагон - vagon, вокзал - vokzal, Владимир - Vladimir, ведомство - vedomstvo.
Татар сүзләрендә, гарәп, фарсы алынмаларында кирил "В" хәрефенә татар латин әлифбасында "W" хәрефе һәм авазы туры килә, мәсәлән: вәкил - wäkil, вәгъдә - wäğdä, варис - waris, Ватан - Watan, вакыт - waqıt.
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ, Безнең гәҗит , TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.
Бүтән телләрдә
V, v бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла.
Кодлар
Стандарт латин клавиатурасына керә.
Лос Анхелес (Санта Круз де Хувентино Росас)
Лос Анхелес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Лос Анхелес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Крашовице (Плзень-север)
Крашовице  (Krašovice) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Лос Анхелес (Санта Круз де Хувентино Росас)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Крашовице (Плзень-север)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Лос Анхелес (Санта Круз де Хувентино Росас)
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
Крашовице (Плзень-север)
Демография
Халык саны динамикасы:
Лос Анхелес (Санта Круз де Хувентино Росас)
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Стерпетине I (Пезаро һәм Урбино)
Стерпетине I — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпетине I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Штиглице
Штиглице (Štíhlice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
FAM71E2
FAM71E2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Штиглице
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Эрим (Пософ)
Эрим (Erim) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Пософ илчесенә караган бер авыл (köy).
Бизчола (Венеция)
Бизчола  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Будравшчына (Ракавски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Локалидад син Номбре, Эль Серито (Пабельон де Артеага)
Локалидад син Номбре, Эль Серито — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
Лос Анхелес де Ариба (Саламанка)
Лос Анхелес де Ариба — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Лос Анхелес де Ариба Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
Азия матбагасы (Казан)
Азия матбагасы, Гимназия матбагасы (Азиатская типография, Гимназическая типография) — Казандагы беренче басмаханә, шулай ук Россия империясендә татар телендәге беренче басмаханә. 1800 елда отставкадагы поручик Габделгазиз Бурашев акчасына ачылган. 1829 елда Казан университеты басмаханәсенә кушылган.
Тарих
Император Павел I исеменә Казан губернасында татар типографиясен ачу турындагы беренче үтенеч 1797 елда отставкадагы поручик Габделгазиз Бурашев тарафыннан бирелгән. Император рөхсәт итеп, кул куйган, әмма ул тарафыннан кире кагылган. Шуңа да карамастан, 1800 елның 13 сентябрендәге указы белән Сенат башка губерналар татарлары тарафыннан хупланган икенче үтенечне канәгатьләндерә һәм Казанда казна басмаханәсен оештыруга рөхсәт бирә. Ачу һәм карап тоту чыгымнары Г. Бурашевка йөкләнә.
«Азия матбагасы» (Азиатская типография) дип аталган типография Казанның Беренче ирләр гимназиясе бинасында урнаша, гимназия укытучылары шулай ук цензура контролен дә башкарырга тиеш була. Типографиядә басылып чыккан китапларның эчтәлеге Ислам дине кануннарына туры килүен Ырынбур мөселман диния нәзарәте тикшерә. Типография карамагында бары гарәп язулы шрифтлар гына була. Сенат указы нигезендә, басмаханәдә бары Коръән, догалыклар һ. б. ш. китаплар гына бастырырга рөхсәт ителә. Бурашев үз хисабына Сенат типографиясенең Азия филиалыннан (вариант: Азия филиалы нигезендә 1785 елда Петербург татарлары соравы буенча оештырылган «Азия типографиясе»ннән) хәреф җыю җиһазлары һәм шрифтлар сатып ала, шулай ук хәреф коючы һәм җыючы, Россия империясе җирлегендә шәрекъ телләрендә беренче матбугат бастыру осталары Хәмзә Мамышев һәм Гали Рәхмәтуллинны эшкә чакыра. 1803 ел ахырында Г. Бурашев типография белән идарә итүдән читләштерелә, әмма 1805 елга кадәр аның заказчысы булып кала.
Азия типографиясе белән алга таба идарә итүчеләр арасында сәүдәгәрләр Гали һәм Йосыф Апанаевлар, шулай ук бертуган Юнысовлар була. Типографиядә цензор булып Казан университеты укытучысы Ибраһим Хәлфин эшли. И. Хәлфин катнашында беренче 3 елда барлыгы 31 мең данә татарча һәм гарәпчә мөселман китаплары нәшер ителә. 1806 елда рекорд куела: 27 мең данә төрле исемдәге китап (Коръән, Һәфтияк, Иман шарты, әлифба, грамматика һ. б.) басып чыгарыла. Чит ил кешеләре Русиядә мөселман халкының басма сүз белән ирекле эш итүенә шакката.
1829 елда «Азия типографиясе» Казан университеты типографиясенә кушыла.
Басмалар
1801 елда типографиядә басылган беренче китаплар «Иҗекләп уку китабы» (соңгырак басмаларында: «Әлифба иман шартлары белән») һәм «Һәфтияк» була. «Әлифба» һәм «Иман шарты» ел саен, хәтта елга берничә тапкыр басып чыгарыла. 1802 елда 6 исемдә яңа китап бастырып чыгарылган, алар арасында: беренче мөфти Мөхәммәтҗан Хөсәенов тарафыннан нәшер ителгән Мөхәммәд Устуваниның «Устувани китабы» (Мөһим дини мәсьәләләр җыентыгы), XVI гасыр төрек имамы  (татарлар арасында: Пиргули) «Пиргули китабы», Аллаһияр Суфиның «Собател-гаҗизин» (Гаҗизләрнең ныклыгы) һ. б. китаплар.
1803 елның августында Коръәннең оригиналь басмасын бастыру башлана. Текстның дөреслеген Иске Татар бистәсе имамы Мөхәммәд Габдеразаков күзәтеп тора. Коръәннең «Казан варианты» кануни дип таныла һәм Россия империясенең көнчыгыш төбәкләрендә һәм чит (мөселман) дәүләтләрендә тарала башлый. 1808 елдан башлап биредә Коръән басмасының Санкт-Петербургта (Петербург «Азия типографиясе»ндә) әзерләнгән варианты да басыла.
1806—1809 елларда яңа «Сәйфел-Мөлек» (патша улы Сәйфел-Мөлекнең Көнчыгыш илләренә сәяхәте турында бәян) һәм «Рисаләи Мөхәммәдия» (Мөхәммәд юлламалары) китаплары дөнья күрә.
Азия типографиясе шулай ук Казан университетының кайбер заказларын башкара. 1808 елда профессор Христиан Френ тарафыннан «Әхмәдия» һәм «Саманиларның кайбер көмеш тәңкәләрен тасвирлау» китаплары бастырыла, 1814 елда — Исламга кадәрге чор шагыйре һәм XI—XII гг. шагыйре Ат-Туграиның гарәп телендәге ике поэмасы басыла. 1813 елда татар телендә «Французларны җиңү турында югары манифест» басыла.
Лас Уертас (Петатлан)
Лас Уертас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Азия матбагасы (Казан)
Басмалар
1801―1829 елларда типографиядә татар телендә 109 исемдә китап нәшер ителгән (нигездә дәреслекләр, матур әдәбият, дини әдәбият).
Лас Уертас (Петатлан)
Географиясе
Лас Уертас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Локалидад син Номбре, Рамиро Мохика Морено (Пабельон де Артеага)
Локалидад син Номбре, Рамиро Мохика Морено — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
FAM71F1
FAM71F1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Чакамеро Гранде (Пунгарабато)
Чакамеро Гранде — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Чакамеро Гранде Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Крашовице (Чижова)
Крашовице  (Krašovice) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Ла Селва (Болцано)
Ла Селва  — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Крашовице (Чижова)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла Селва (Болцано)
Географиясе
Ла Селва Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Крашовице (Чижова)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
FAM71F2
FAM71F2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Аккисе (Каргы)
Аккисе (Akkise) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Каргы илчесенә караган бер авыл (köy).
Поҗо Бадия (Ливорно)
Поҗо Бадия — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Поҗо Бадия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бизчоне (Трапани)
Бизчоне  — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бизчоне Сицилия утравында, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стерпетине II (Пезаро һәм Урбино)
Стерпетине II — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпетине II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Магадҗан
Магадҗан (Мағаджан) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Штидла
Штидла (Štidla) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Будслав (агрошәһәрчек)
Будслав  (Будслаў ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Поҗо Баньоли (Арецо)
Поҗо Баньоли — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Поҗо Баньоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эрич (Кемах)
Эрич (Eriç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (köy).
Крбице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
FAM72B
FAM72B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Аккоҗа (Елдызэли)
Аккоҗа (Akkoca) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Бикиньяна (Павия)
Бикиньяна  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бикиньяна Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Локалидад син Номбре, Хесус Колин Кастильо (Пабельон де Артеага)
Локалидад син Номбре, Хесус Колин Кастильо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
W
W (w) (tat. lat. W xärefe) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында утыз беренче. "W" хәрефе "В" һәм "У" авазлары арасында ярты-сузык авазы белдерә.
"W" хәрефе кирилл әлифбасының татар сүзләрендә, гарәп, фарсы алынмаларында кирил "В" хәрефенә туры килә, мәсәлән: вәкил - wäkil, вәгъдә - wäğdä, варис - waris, Ватан - Watan, вакыт - waqıt, Әмәт тавы - Ämät tawı, килмәве - kilmäwe.
"V" хәрефе кирилл әлифбасының чит теленең алынмаларында гына кирил "В" хәрефенә туры килә, мәсәлән: вагон - vagon, вокзал - vokzal, Владимир - Vladimir, ведомство - vedomstvo.
Бүтән телләрдә
W, w бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла.
Кодлар
Стандарт латин клавиатурасына керә.
Лас Уертитас (Текпан де Галеана)
Лас Уертитас — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Лас Уертитас Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Gʻ
G‘, g‘ — латиница хәрефе, үзбәк телендә генә кулланыла.
/ɣ/ яңгырау арткы аңкау спирантын белдерә (татар телендә бу аваз өчен аерым хәреф юк, /ɡ/ авазы белән берләштерелеп, Г хәрефе белән белдерелә). Башка латин әлифбаларда аңа Ƣ, Ğ хәрефләре туры килә; кирилл әлифбаларында аңа Ғ, Ҕ хәрефләре һәм Гъ диграфы туры килә
Штиков (Нова Пака)
Штиков  (Štikov) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Селватика I (Модена)
Ла Селватика I  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
FAM72C
FAM72C —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Стерпето (Фрозиноне)
Стерпето — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Магдалиновка (Акмола өлкәсе)
Магдалиновка (Магдалиновка) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Крганице
Крганице (Krhanice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Эркалкан (Чемишгезек)
Эркалкан (Erkalkan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Чемишгезек илчесенә караган бер авыл (köy).
Стерпето (Перуҗа)
Стерпето — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
FAM72D
FAM72D —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Аккоз (Сарыкамыш)
Аккоз (Akkoz) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сарыкамыш илчесенә караган бер авыл (köy).
Эль Линдеро (Доктор Мора)
Эль Линдеро — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Поҗо Басо (Арецо)
Поҗо Басо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Поҗо Басо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Бикиньяно (Пяченца)
Бикиньяно  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бикиньяно Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Лос Анхелес де ла Эстакада (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Лос Анхелес де ла Эстакада — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Лос Анхелес де ла Эстакада Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Будслав (посёлок)
Будслав  (Будслаў ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Штиков (Славиков)
Штиков  (Štikov) — Чехиянең Высочина крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Поҗо Ботаро (Савона)
Поҗо Ботаро — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Поҗо Ботаро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Селватика II (Модена)
Ла Селватика II  — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ла Селватика II Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стерпине (Таранто)
Стерпине — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпине Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Селва-Чивитела (Кьети)
Географиясе
Ла Селва-Чивитела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
FAM76A
FAM76A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лас Умедадес (Коюка де Бенитез)
Лас Умедадес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Лас Умедадес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Кргов (Бланско)
Кргов  (Krhov) — Чехиянең Көньяк Моравия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Чакотла (Мочитлан)
Чакотла — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Чакотла Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Эркекарпа (Инеболу)
Эркекарпа (Erkekarpa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Инеболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Буды (Минский районы)
Буды  (Буды ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.
FAM76B
FAM76B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Буды (Минский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чакотла (Мочитлан)
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Акконак (Муш)
Акконак (Akkonak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
Лос Анхелес Таблас Кортас (Силао)
Лос Анхелес Таблас Кортас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Лос Анхелес Таблас Кортас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Поҗо Вале (Терамо)
Поҗо Вале — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Поҗо Вале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Магистральное
Магистральное (Магистральное) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Стерпито ди Сопра (Потенца)
Стерпито ди Сопра — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Стерпито ди Сопра Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бикока (Җенова)
Бикока  — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бикока Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
FAM78A
FAM78A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Штилечек
Штилечек (Štíleček) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Кргов (Бойковице)
Кргов  (Krhov) — Чехиянең Злин крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бикока (Алесандрия)
Бикока  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Кргов (Бойковице)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Бикока (Алесандрия)
Географиясе
Бикока Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Кргов (Бойковице)
Демография
Халык саны динамикасы:
Бикока (Алесандрия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
X
X (x) (tat. lat. X xärefe) — латин әлифбасының хәрефе, татар латин әлифбасында утыз икенче. "X" хәрефе кирилл әлифбасының "Х" хәрефенә туры килә. Мәсәлән: халык - xalıq, хәким - xäkim, әхлак - äxlaq.
Татар теле Кирил, Латин, Гарәп әлифбасы кануны буенча расланган. Интертат, Татар-Информ, Безнең гәҗит , TRT-Tatar гәҗитләренең сәхифәсендә кулланыла.
Бүтән телләрдә
X, x бөтен Америка, Австралия, Көнбатыш Европа дәүләте әлифбасында кулланыла. Инглиз һәм күп герман, роман телләрендә "X" хәрефе "кс" (кайчакта "кз") авазлары белдерә: express, excuse, example. Төрки телләрдә х кебек укыла.
Ла Селче (Арецо)
Ла Селче  — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ла Селче Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лома Алта де ла Каньяда (Хесус Мария)
Лома Алта де ла Каньяда — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
Штипокласи (Горни Кнежеклади)
Штипокласи  (Štipoklasy) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Эркекли (Соргун)
Эркекли (Erkekli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Акконак (Чай)
Акконак (Akkonak) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Чай илчесенә караган бер авыл (köy).
FAM78B
FAM78B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Поҗо Вертели (Арецо)
Поҗо Вертели — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Эль Линдеро (Комонфорт)
Эль Линдеро — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Поҗо Вертели (Арецо)
Географиясе
Поҗо Вертели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эль Линдеро (Комонфорт)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.