cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баон-ле-Конт
Баон-ле-Конт — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Колон (Сальвадор)
Колон (Colón) — Сальвадорның Ла-Либертад департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1986 елдан башлап йөртә.
Вудфин (Төньяк Каролина)
Вудфин  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саль-Монжискар
Саль-Монжискар — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Удорпье
Удорпье — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7785
NGC 7785 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Плоешт
Плоешт (Ploiești) — Румыниянең Праһова өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 209945 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Плоешт Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1596 елдан йөртә.
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — 97%, чегәннәр — 2,5%.
Аврамавка
Аврамавка (Аўрамаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вооре (Винни)
Вооре (Voore) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Гута-Куфлевска
Гута-Куфлевска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Страхомер
Страхомер — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вошлынг
Вошлынг — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Сосьва елгасының сул ярыннан 230 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Саранчаны (авыл)
Саранчаны (Саранчаны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
(4464) Вулкано
(4464) Вулкано  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1966 елның 11 октябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1966 TE» саналган.
Парадинья
Парадинья — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кече Талота
Кече Талота — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Талота өзенінен 1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санта-Барбара (Таррагона)
Санта-Барбара — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лобудзице (Белхатовский повяты)
Лобудзице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Волиця (Келецкий повяты)
Волиця  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Улькови
Улькови — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ичмесу (Шенкая)
Ичмесу (İçmesu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Шенкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Үт куыгы
Үт куыгы (vesica biliaris)  армутсыман формада әгъза (рәс. 1.15). Үтнең тупламасы булып тора.
·      Үт куыгының бавырның аскы кырыеннан аз гына чыгып торган киң өлеше үт куыгының төбе (fundus vesicae biliaris) дип атала.
·      Каршы яктагы тар оч үт куыгының муентыгы (collum vesicae biliaris) дип атала.
·      Куыкның төбе һәм муентыгы арасында урнашкан урта өлеше – үт куыгының гәүдәсе (corpus vesicae biliaris) дип атала.
·      Үт куыгының муентыгы куык юлы (ductus cysticus) булып дәвам итә.
·      Куык юлы һәм гомуми бавыр юлы гомуми үт юлына (ductus choledochus) тоташа. Юл 12 и.э. өске өлешенең артыннан аска төшеп, ашказаны асты бизе юлы белән тоташып, 12 и.э зур имчәгендә ачыла (төшмә өлешнең медиаль тышчасында). Юлның ахыргы өлеше (ашказаны асты бизе юлы белән тоташканнан соң) киңәйгән, һәм бавыр-ашказаны асты ампуласы (ampulla hepatopancreatica) дип атала.
·      Корсак ярысы үт куыгының аскы өслеген генә каплый. Үт куыгының төбе корсакның алгы тышчасына, корсакның сул туры мускулының тышкы кырые һәм сул кабырга дугасы арасындагы почмак өлкәсенә яндаш булып тора.
Үт куыгының һәм юлларның тышчасы
·      Лайлалы катлау
o  Лайлалы тышчаның җыерчыкларын (plicae mucosae) ясый.
o  Куык юлында һәм муентыкта җыерчыклар бормалы урнашкан һәм бормалы җыерча (plica spiralis) ясый.
o  Гомуми үт юлының лайласында гомуми үт юлы бизләре (glandulae ductus choledochi) бар.
·      Мускуллы катлау
o  Гомуми үт юлының әйләнмә катламның мускуллы катлавы 12 и.э. кушылган урынында калынрак, ул гомуми үт юлының сфинктерын (m. sphincter ductus choledochi) ясый, сфинктер үтнең эчәклеккә агуын көйли.
·      Сүл асты нигезе.
·      Сүлле катлау.
Катангуйка
Катангуйка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Иртыш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тонакатепеке
Тонакатепеке (Tonacatepeque) — Сальвадорның Сан-Сальвадор департаментында урнашкан шәһәр.
Тарих
19 нчы гасырдан билгеле.
Лоти (Флорида)
Лоти  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лоти шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элмалы (Едису)
Элмалы (Elmalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Едису илчесенә караган бер авыл (köy).
Гаҗино (Комо)
Гаҗино — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаҗино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шерв-Шатлар
Шерв-Шатлар — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Авсимавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Воорекүла
Воорекүла (Vooreküla) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Билед
Билед — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подень (Васлуй)
Подень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гадсон (Төньяк Каролина)
Гадсон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Подень (Васлуй)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гадсон (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гута-Мазовшанска
Гута-Мазовшанска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7786
NGC 7786 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Олы Улык
Олы Улык — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Павловка авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Санта-Колома-де-Керальт
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гранд-Маунд (Айова)
Гранд-Маунд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Страшка Горца
Страшка Горца — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарапоны
Сарапоны (Сарапоны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Паредеш-да-Бейра
Паредеш-да-Бейра — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Спринг-Ридж (Пенсильвания)
Спринг-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Спринг-Ридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Унехув
Унехув — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сальспис
Сальспис — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Волиця (Пиньчовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вут-Курр-Юхль
Вут-Курр-Юхль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вогулка елгасының сул ярыннан 150 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Воорепалу
Воорепалу (Voorepalu) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Авсишча
Авсишча (Аўсішча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лобудзице (Здунсковольский повяты)
Лобудзице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Элмалы (Кемах)
Элмалы (Elmalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (köy).
(635) Вундция
Тарихы
1907 елның 9 июнендә Карл Лонерт (нем.)русск. тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1907 ZS» саналган.
Подъельск
Подъельск (Подъельск) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Подъельск климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (94%).
Гута-Минска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тируванантапурам
Трива́ндрам, Ти́руванантапу́рам, (Thiruvanantapuram)  Малаялам телендә: തിരുവനന്തപുര, tiruvaṉantapuraṁ) — Һиндстанның  Керала штатының башкаласы.
Һинд дине
Шәһәрнең исеме мәгънәсе “Ананда Шәһәре” булган Малаялам теле сүзе тиру-ананда-пурам-нан килеп чыккан. Моның атамасы шәһәр үзәгендә шул Илаһка багышланган Шри Падманабхасвами гыйбадәтханәсенә бәйле. Ананда шуларда Падманабха һәм Вишну Ходайлары яткан наглар патшасы булып тора. Бу гыйбадәтханә шәһәрнең визит карточкасы булып тора.
Санта-Олива
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаҗино (Алесандрия)
Гаҗино — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Гай-Шоулс (Төньяк Каролина)
Гай-Шоулс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Гаҗино (Алесандрия)
Географиясе
Гаҗино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стрезетина
Стрезетина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гай-Шоулс (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Кече Хехеган-Яга
Кече Хехеган-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 40 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Шерв-Ришмон
Шерв-Ришмон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Гай-Шоулс (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авсянка (Горацкий районы)
Авсянка  (Аўсянка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Воорепера
Воорепера (Voorepera) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Шузло
Шузло — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
NGC 7787
NGC 7787 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Подень (Вилча)
Подень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мадейра-Бич (Флорида)
Мадейра-Бич  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мадейра-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ичөрен (Савур)
Ичөрен (İçören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Савур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Спрингмонт (Пенсильвания)
Спрингмонт  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Спрингмонт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пассо (Визеу)
Пассо  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Баромений
Баромений — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Унихово
Унихово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сарвиры
Сарвиры (Сарвіры ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ранчи
Ра́нчи (राँची), (Ranchi) Һиндстанның Джаркханд штатының башкаласы.
Һинд дине
Шәһәрдә Җаганнатх Гыйбадәтханәсе, Ранчи урнашкан. Ул Патша Баркагарһ Җаганнатхапур Тһакур Ани Натх Шандео тарафыннан 1691 елда төзелгән булган.
Кече Сом
Кече Сом — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Глухая Вильва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Волиця (Энджейовский повяты)
Волиця  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гранд-Ривер (Айова)
Гранд-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Трахея
Трахея (trachea) бугаз белән төп бронхларны тоташтыручы куыш цилиндрсыман көпшә, (рәс. 2.1) озынлыгы 9-13 см һәм диаметры 15-30 мм.
Топография
·      Трахея йөзексыман кимерчәк астыннан башлана, VI-VII нче муен умырткасы биеклегендә.
·      IV-V нче күкрәк умырткасы биеклегендә трахея ике төп бронхка бүленеп, трахея бифуркациясен (bifurcatio tracheae) ясый. Алгы күкрәк читлегенә бифуркация урыны күкрәк сөягенә II-III нче кабырга тоташкан биеклегенә туры килә, ягъни angulus sterni биеклегендә.
·      Трахеяның күкрәк өлешенең алдында, бифуркациясе өстендә трахеяны сулдан урап узучы аорта дугасы ята.
·      Күкрәк куышлыгында трахея арткы күкрәк уртасында урнашкан.
·      Топография буенча трахеяны муен өлешенә  (pars cervicalis) һәм күкрәк өлешенә (pars thoracica) бүләләр.
Трахея тышчасы
·      Лайлалы катлау трахеяны эчтән җәеп чыга, анда җыерчыклар юк һәм ул күпрәтле җемелдәүле (керфекчел) эпителий белән капланган. Анда трахея бизләре (glandulae tracheales) бар.
·      Лайла асты нигезендә шулай ук бизләр бар, алар канташ сыеча эшләп чыгара.
·      Трахея кимерчәкләре (cartilagines tracheales) трахея нигезе булып тора һәм алар гиалинлы ярымбоҗрадан тора. Аларның һәрберсе дугасыман, трахея әйләнмәсенең өчтән ике өлешен алып тора (трахеяның арткы тышчасында кимерчәк юк). Ярымбоҗра саны даими түгел (15-20), алар бер-берсе астында төгәл урнашкан. Боҗра биеклеге – 3-4 мм (беренче кимерчәк кенә башкалардан биегрәк – 13 мм кадәр). Трахея боҗралары бер-берсе белән боҗралы бәйләвечләр (ligamenta annularia) белән тоташкан.
·      Артка боҗралы бәйләвечләр трахеяның арткы ярылы тышчага (paries membranaceus) күчә, аның оешуында шулай ук трахея мускулы (m. trachealis) катнаша.
·      Адвентиция.
Зур Алан (Әлки районы)
Зур Алан — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Халык саны — 0 тирәсендә. Почта индексы — 422886.
Тарих
1930-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Билиешть
Билиешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новгород республикасы
Новгород республикасы (Новгородская республика) — рус урта гасырлар дәүләте (1136-1478). Киев Русе таркалганнан соң барлыкка килгән, Иван III Мәскәү кенәзе тарафыннан мәрхәмәтсез рәвештә юк ителгән.
Балтыйк буеннан Урал тауларына кадәр җәелгән.
Тарих
1136 елда Всеволод Мстислав улы куып чыгарылганнан соң Новгород җирендә Республика хакимияте урнаштырылган.
Новгород көнчыгыш биләмәләре — Торжок, Волок, Вологда, Бежецк шәһәрләрен Бату хан гаскәрләре 1240-1242 елда басып алганнар.
1242 елның 18 апрелендә (5) Александр Невский җитәкләгән Новгород һәм Владимир көчләре һәм Ливон ордены гаскәре (шул исәптән 1237 елдан Кылычйөртүчеләр Ордены белән) арасында Чудь күлендә "Боз өсте сугышы" дигән зур бәрелеш узган. Сугышта Новгород җиңгән.
1259 елда Александр Невский нияте ярдәмендә Новгород республикасы Рус Олысы эчендә Алтын Урда системасына кертелгән.
1478 елга кадәр Новгород тәхетендә Сүздәл, Владимир кенәзләре, аннары Мәскәү кенәзләре (кайчакта Литва кенәзләре) утырганнар.
14 гасырдан Тверь, Мәскәү, Литва кенәзлекләре бәйсез Новгород республикасын басып алырга тырышканнар.
Хакимият тәртибе
Новгород боярлар республикасы үзенчәлекле иҗтимагый эчке тәртибенә хас. Төп икътисади фактор - җир түгел, ә акчалар булган.
Буйсындыру һәм юк итү
Новгород республикасы үз республика хакимияте тәртибен сакларга теләп Литва ярдәмен сораган. Иван 3 Новгородка каршы яу оештырган.
1478 елда Иван 3 гаскәрләре Новгород шәһәрен буйсындыра. Басып алу нәтиҗәсендә Республика тәртибе юк ителә, вече һәм посадник (шәһәр башлыгы) юкка чыгарыла, күп Новгород боярлары үтерелгән.
Новгород азатлыгын бетерү билгесе - Вече Чаңы Новгородтан алып чыгарылу.
Шулай итеп, бердәнбер көньяк рус республикалык тәртибен Мәскәү тарафыннан рәхимсез рәвештә юк ителгән.
Выхоль-Ю
Выхоль-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нерка-Ю елгасының сул ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2953) Вышеславия
(2953) Вышеславия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 24 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SV11» саналган.
Каяз
Каяз (Barbus barbus) — карплылар гаиләсенә кергән балык. Европа суларында таралган.
Сарраль
Сарраль — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гута-Нова (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иван Крылов
Иван Андрей улы Крылов (1769-1844) - рус шагыйре, мәсәлче, тәрҗемәче, Император Иҗтимагый китапханәсенең хезмәткәре. Дәүләт Киңәшчесе (Статский Советник). Россиянең Императорлы академиясенең әгъзасы (1811).
Танылуы
Иван Крылов мәсәл язучы булып танылган, 200 артык мәсәл язган. Күп мәсәлләр Лафонтен мәсәлләренең сюжеты буенча язылган.
Крылов мәсәлләре - мәшһүр гыйбарәләр чыганагы булып тора.
Стренсько
Стренсько — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лобудзь
Лобудзь — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Элмалы (Терҗан)
Элмалы (Elmalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Терҗан илчесенә караган бер авыл (köy).
Рымнику-Вылча
Рымнику-Вылча (Râmnicu Vâlcea, Vilcsa, Wultsch, Königsberg) — Румыниянең Вылча өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 98776 кеше (2011).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Рымнику-Вылча Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Шәһәр статусын 1388 елдан йөртә.
Воосе (Ания)
Воосе (Voose) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Рымнику-Вылча
Халык
Милләтләр (2002): румыннар — 98,7%.
Аккүбәк
Ак Күбе́к (Аккүбә́к) хан (? - 1550 тирәсе), Әстерхан ханы (1532-33, 1545-50). Себер ханы Мортаза улы, Әстерхан ханы Касыймның туганнан туганы.
Нугай Урдасының көчсезләнүеннән файдаланып, чиркәс көчләре ярдәмендә Касыйм ханны тәхеттән куа һәм үзе утыра (1532). Үз ханлыгын ныгыту, аның Нугай Урдасы белән Кырым ханлыгыннан бәйсезлеге сәясәтен алып бара. 1533 елда, Габделрахман хан аның тәхетен яулап алгач, Төньяк Кавказ төбәгенә качарга мәҗбүр була. 1545 елда Әстерхан тәхетен кайтарып ала, әмма 1546 елда Ямгырчы хан аны чиркәсләр ярдәмендә бәреп төшерә. Кырым ханы Сәхибгәрәй Хаҗитарханны алганнан соң (1547), Ак Күбек ханы кабат тәхеткә утырта. Соңрак Ямгырчы хан рус гаскәре ярдәмендә аның урынын биләүгә ирешә.
Гайлендс (Төньяк Каролина)
Гайлендс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пасуш-де-Вильяригеш
Пасуш-де-Вильяригеш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Автуховка
Автуховка (Аўтухоўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Югары Козмаш
Югары Козмаш — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Павловка авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Упилка
Упилка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Безанкур
Безанкур — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
NGC 7788
NGC 7788 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Волув (Свентокшиж воеводалыгы)
Волув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стайлс (Пенсильвания)
Стайлс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стайлс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенан (Испания)
Сенан — Испаниянең Таррагана провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пожег
Пожег (Пожег) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Пожег климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (97%).
Гаҗо (Варезе)
Гаҗо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сардыки
Сардыки (Сардыкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Елена Лыкова
Биографиясе
Елена Арсентьевна Лыкова 1944 елның 30 октябрендә Владивосток шәһәрендә хәрби хезмәткәр гаиләсендә туган. 9 нчы Владивосток мәктәбен тәмамлаган. 1961—1966 елларда Ерак Көнчыгыш дәүләт университеты (ЕКДУ) тарих факультетында укый. 1966 елда бу югары уку йортын тәмамлаганнан соң университетның тарихи-хокук факультетында ССРБ тарихы кафедрасы ассистенты була. Югары уку йортының бу бүлегендә (үз тарихында берничә тапкыр исемен үзгәртә) 2017 елга кадәр эшли.
Маккленни (Флорида)
Маккленни  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Елена Лыкова
Биографиясе
Е. А. Лыкованың гыйльми җитәкчесе булып Ерак Көнчыгышның зур тикшеренүчесе профессор Г. С. Куцый тора. Аның инициативасы белән Лыкова 1920 еллардагы Ерак Көнчыгыш крестьяннарын өйрәнә. 1981 елда Г. С. Куцый җитәкчелеге астында ул «Земельная политика Светского государства на Дальнем Востоке (октябрь 1917-1929 гг.)» темасына кандидатлык диссертациясен уңышлы яклый.
Кече Юрсуки
Кече Юрсуки — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Янгарей елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Маккленни (Флорида)
Тарихы
Маккленни шәһәре  елда нигезләнгән.
Елена Лыкова
Биографиясе
2004 елда Е. А. Лыкованың һәм ИИАЭ хезмәткәре Л. И. Проскурина белән берлектә «Деревня российского Дальнего Востока в 20-30-е годы ХХ века. Коллективизация и её последствия» монографиясе чыга.
Кече Юрсуки
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Елена Лыкова
Биографиясе
1999 елда ЕКДУ тарихы факультетының Ватан тарихы кафедрасы профессоры була. Бу вазифаны 2010 елга кадәр үти.
Маккленни (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Юрсуки
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Елена Лыкова
Биографиясе
Е. А. Лыкова «История Дальнего Востока России» югары уку йорты дәреслегенең авторлар коллективын җитәкли, дәреслек 2013 елда Ерак Көнчыгыш федераль университет нәшриятында басылып чыга
Әлеге вакытта Елена Арсентьевна — Ерак Көнчыгыш федераль университеты сәнгатьләр һәм гуманитар фәннәр мәктәбенең Археология һәм тарих департаменты профессоры. Фәнни эшчәнлек белән бергә актив укыту эше белән шөгыльләнә. Түбәндәге курслар һәм махсус курслар алып бара:
Берничә тапкыр төбәк, федераль һәм чит ил киң мәгълүмат чараларында эксперт сыйфатында чыгыш ясый. Атап әйткәндә, 1993-1994 елларда Транссебер тимер юлы магистраленең нигезләнү тарихы һәм Себердә һәм Ерак Көнчыгышта капитализмның үсеш үзенчәлекләре буенча инглиз телекомпаниясенә консультацияләр бирә, Иркутскида Транссебернең  документаль фильмын төшерүдә катнаша. 1995 елда Ерак Көнчыгышта корея халкының проблемалары буенча корея телекомпаниясенә консультация бирә. 2015 елның сентябрендә «Эхо Москвы» радиостанциясенә XX гасыр башында Ерак Көнчыгышның геосәяси роле турында ярты сәгатьлек интервью бирә.
Е. А. Лыкова — 70 тән артык гыйльми басма авторы. Аның гыйльми җитәкчелеге астында берничә кандидатлык диссертациясе әзерләнә һәм уңышлы яклана. Аның укучылары арасында — С. М.. Стасюкевич (диссертация «Социально-экономическое развитие Амурской доколхозной деревни (1922—1929 гг.)», 1995) һәм Е. В. Черная (диссертациясе «Земское самоуправление на Дальнем Востоке в условиях революций и гражданской войны (1917—1922 гг.)», 2011).
Мәкаләләре
АТР. — 1996. — № 4. — С. 14-17.
ХХ в. // Россия и АТР. — 1996. — № 2. — 82-87.
Гута-Партацка
Гута-Партацка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Urıs yazı
Urıs yazı yä Ukrainada Rusiä yaqlı protestlar - Ukrainanıñ könyaq-könçığış töbäklärendä bulğan Rusiä yaqlı şiğärlär belän xökümätkä qarşı yünältelgän mass-külämle protest çaraları. 2014 yılnıñ mart ayında Yevromäydan näticäsendä konstitutsion bulmağan ısul belän Kievta üzäk xäkimiäte alıştırudan soñ başlana. Şuşı waqiğalarğa qädär Aqyarda mitinglar uza häm Qırım krizisı (2014) başlana. Näticädä Qırım Cömhüriäte Ukrainadan bäysezlegen iğlan itä häm Qırım statusı turında referendumnı ütkärergä qarar itä.
Protest mitingları Könyaq-Könbatış Ukraina şähärlärendä uza.
Waqiğalar üseşe
2014 yılnıñ mart ayında Dnepropetrovsk, Donetsk , Lugansk , Xarkov h. b. Könyaq-Könbatış şähärlärendä  Rusiä bayrağı  astında demonstratsiälär ütkärelä. Xarkov ölkä idäräseneñ höcüme näticäsendä 68 keşe yaralana. Rusiä yaqlı aktivistlarğa futbol canatarları häm "Uñ sektor" qorallı tarafdarları qarşı torğannar. Odessadağı Yevromäydangä qarşı mitingta rus telenä däwlät tele däräcäsen birü, ilne federatsiägä üzgärtep qoru turında taläpläre yañğıradılar. Qırım isä faktik räweştä Ukraina sostavınnan çıqqan, Ukraina xäkimiäte anı Rusiä tarafınnan basıp alınğan dip iğlan itkän.
11 martta Rusiäneñ Dondağı Rostov qalasında Viktor Yanukoviç yänä press-konferentsiäne ütkärep belderä :
14-15 martta Donetsk häm Xarkov şähärlärendä ütkärelgän mitinglar tärtipsezleklärgä äwerelgänn̈ar; şunıñ östäwenä, Xarkovta "Uñ sektor" aktivistları avtomatik qoralnı qullanğannar.
21-23 martta zur mitinglar Odessa, Xarkov, Lugansk şähärlärendä ütkärelgännär. Protest belderüçelar Viktor Yanukoviçqa zakonlı prezident bularaq möräcäğät itkännar häm avtonomiä taläp itkännär.
6-7 apreldä Xarkov, Lugansk häm Donetskida protestçılar ölkä idäräse binaların (ODİ) yañadan basıp alalar; Nikolayevta ölkä idäräse binalsın şturm belän alu omtılışı militsiä häm "Uñ sektor" tarafınnan tuqtatıla.
27 apreldä Xarkov şähärendä cirle «Metallist» häm Dnepropetrovskidağı «Dnepr»ı matçı aldınnan futbol canatarları häm «Uñ sektor» aktivistları «berdäm Ukraina öçen» yöreşenä çıqqannar; yöreş Rusiä yaqlı aktivstlarnı qıynawları belän massaküläm tärtipsezleklärgä üsep äwerelgän.
2 may könne Odessada ber yaqtan, Ukraina Berdämlege häm futbol canatarları häm ikençe yaqtan, Antimäydan tarafdarları arasında bäreleşlär kilep çıqqannar. Bäreleş barışında şartlaw paketları, töten granataları, çuqmarlar, xättä atu qoralı da qullanğan. Kiçkä yaqın waqıtında Ukraina berdämlege tarafdaraları antimäydançılarnıñ «çatır şähärçekne» yandırğannar, alar Profsoyuz yortında yäşerergä mäcbür bulğannar, ämmä ul da qayber waqıt utkäç, Ukraina berdämlege tarafdaraları tarafınnan yandırılğan; nätiçäsendä 35 keşe häläk bulğan, barlığı isä uram bäreleşläre naticäsendä yaqınça 40 keşe häläk bulğan.
Donetsk häm Lugansk ölkäläre (6 apreldän)
9 apreldä Ukraina eçke eşlär ministrı wazifaların başqaruçı Arsen Avakov ägär dä protestçılar ölkä idäräse binaların azat itmäsälär, üzäk xäkimiäte köçne qullanır ultimatumı belän çığış yasağan; Kiev xakimiäte Xarkov, Donetsk häm Luganskiğa maxsus bilgelängän militsiä oträdların cibärä: Xarkovta «kontr-terroristik operatsiä» (10 aprel) näticäsendä ölka idäräse binası Kiev xakimiäte kontrole astına kire qaytarılğan. 11 aprelda «Alfa» maxsus oträdı Donetsk häm Luganskidağı ODİ şturmlawdan baş tartqan.
12 apreldä «Donetsk xalıq opolçeniese» tarafınnan Slavänsk häm Kramatorski şahärlärendä militsiä bülekläre basıp alınğannar. Krasnıy Liman, Drujkovka häm Krasnoarmeyskida admimnsitrativ binalar alınğannar.
13 aprel däwamında Rusiä yaqlı akivistları tarafınnan İenakievo, Mariupol, Makeyevka, Artömovsk häm Xartsızsk şähärlärendä şähär şuralar binaları alınğan; binalar östendä Rusiä bayraqları kütärelgän.
14 apreldä Ukraina prezidentı wazifaların başqaruçı Aleksandr Turçinov maxsus operatsiä başlanuı turında iğlan itkän. Şul uq waqıtta protestçılar Jdanovka, Kirovskoe häm Gorlovka şähärlärendä adminisrativ binalarnı (şähär şurası yäki militsiä bülekläre) basıp alğannar.
16 apreldä Kramatorskiğa ukrain xärbi texnikası kergän, ämmä ul cirle xalıq tarafınnan qamap alınğan, näticäsenda bernicä suğış maşinası ekipajı, Rusiä bayraqları belän şähär buyınça ütep, Donbass opolçeniese yağına küçkän. 16 apreldän 17enä qarşı tõndä federalizatsiä tarafdarları Mariupoldağı Ukraina eçke ğäskär xarbi õleşenä höcüm itkännär, xärbilär ut açarğa mäcbür bulğannar, häläk buluçılar häm yaralanuçılar bar.
18 apreldä Donetsk Xalıq Respublikası wäkilläre kontrolenä Seversk şähäre küçkän; sul uq köndä Slavänsk tiräsendä ukrain xärbiläre opolçenetslar blokpostın tar-mar itkännär.
20 apreldä Slavänsk şähäre yanında "Uñ bülek" häm DXR opolçeniese arasında qorallı bäreleş näticäsendä 5 keşe wafat bulğan.
24 aprelda «anti-terroristik operatsiä»neñ aktiv öleşe turında iğlan itelä — şul uq köndä ukrain xärbiläre opolçenie blokpostına höcüm itkännnär; Mariupoldä bilgesez kşelär şähär şurası binasın şturmlap algannar.
27 aprel könne Luganskida basıp alınğan UİX binası yanında «Lugansk xalıq respublikası» iğlan itelä; opolçnieçılar tarafınnan Staxanov şähäre basıp alınğan. 28 apreldä Donetskida berdäm Ukraina öçen mitingı qatnaşuçılarğa Rusiä yaqlı akitivistlar höcüm itkännär.
29 apreldä Luganskida «Lugansk üzsaqlanu köçläre» Lugansk ODİ häm ölkä prokuraturası binaların basıp alğannar. 30 äprildä Alçevskidä Kiev xäkimiätenä qarşı torğan keşelär törkeme şähär şurası binası basıp alınğan.
30 apreldä Rada bilgelägän Ukraina prezidentı wazifaların waqıtlı başqaruçı Aleksandr Turçinov Ukraina xökümäte Donetsk Xalıq Cömhüriäte östendä kontrolen yuğaltqanın tanıdı.
1 mayında militsiä tarafınnan Krasnoarmeysk (Donetsk ölkäse) şähäre yanında opolçenie blokpostı yuq itelgän, 11 keşe xäbärsez yuğaltqan; şul uq köndä federalizatsiä tarafdarları Donetskida ölkä prokuraturası binasın şturmlap alğannar.
2-4 mayda Kievta kilgän xakimiätkä buysınğan ğäskärläre häm Donetsk Xalıq Cömhüriäte arasında qorallı qarşılıq arta, ike höcüm itkän boralaq DXC tarafınnan yuq itelä.
Şul uq könneñ tañ aldınnan Milli gvardiä Slavänsknı, ä 3-senä qarşı töndä — Kramatorskinı şturmlarğa kereşte. 4 mayına qarşı töndä qorallı bäreleşlär Mariupol, Makeevka häm Konstantinovka şähälärendä kilep çıqqannar. 9 mayda Mariupoldä yaña qorallı bäreleş kilep çığa, näticäsendä ike yaqtan 30 dan artıq keşe häläk buldı.
11 mayda Donetsk häm Lugansk ölkälärendä, ayırım oçraqlarda ukrain «siloviklar»ı tatafınnan tawış birüne bozu omtıularına qaramastan, üzbilgelänü turında referendumnar ütkärelgännär. Ölkälärneñ ikesendä dä tawış birüçelärneñ küpçelege däwläti möstäqillegen yaqlağannar (Donetsk ölkäse — 89,1%, Lugansk ölkäse — 96,2%).
«Kanallar suğışı»
11 martında Ukrainanıñ televideniese häm radiotapşıru sorawları buyınça milli sovetı provayderlardan (tä'min itep toruçı şirkätennän) "Vesti", "Rossiä 24", "Pervıy kanal - vsemirnaya set", "RTR Planeta", "NTV - Mir" kanallarnıñ translätsiäsen tuqtatırğa täläp itkän, ämmä qayber provayderlar moña riza bulmağannar; 25 martında Kiev administrativ mäxkämäse qararı buyınça Ukrainada «RTR», «Pervıy», «Rossiä 24» häm «NTV» kanallar translätsiäse tuqtatılğan. Mäxkämä qararına qaramastan, Lugansk häm Donetsk ölkäsendä kabel televideniesı tä'min itep toruçı şirkätlär Rusiä telekanallarnı tapşırırğa başlăğannar.
18 apreldä Slavänsk häm Kramatorsk şähärlärenä opolçenieçılar telemanaralarnı basıp alğannar, Rusiä telekanalları tapşıruı torğızılğan, ber ük waqıtta ukrain telekanalları tapşıruı tuqtatığan.
25 apreldä Rusiä telekanalların qaytaru maqsatı belän DXR opolçenieçeläre Donetsk ölkä teleradiokompaniäse binasın basıp alğannar.
Стреховци
Стреховци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пауш
Пауш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ичөрен (Каһраманказан)
Ичөрен (İçören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Каһраманказан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шёж
Шёж (Cheuge) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Мирбо-сюр-Без кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8.88 км².
Подень (Клуж)
Подень — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лович (Радомщанский повяты)
Лович  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сандетс (Атлантик Пиренейлар)
Сандетс — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Лович (Радомщанский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сандетс (Атлантик Пиренейлар)
Чыганаклар
Сандетс (Атлантик Пиренейлар)
Авхимки
Авхимки (Аўхімкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(1600) Высоцки
(1600) Высоцки  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1947 елның 22 октябрендә Карл Виртанен тарафыннан Сан-Хосе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1947 UC» саналган.
Галифакс (Төньяк Каролина)
Галифакс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уснице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Билка (Румыния)
Билка — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Бича
Кече Бича — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе, Курган өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Бича елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 150 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бассейны притоков Иртыша от Ишема до Тобола, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Безвиллетт
Безвиллетт — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Соливелья
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ворбусе
Ворбусе (Vorbuse) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Бесарион Месхи
Бесик (Бесарион) Месхи (10 август 1959 ел) — Россия галиме, 2007 елдан алып Тын дәүләт техник университетның (ТДТУ) ректоры, техник фәннәр докторы, профессор. Грузиянең Милли фәннәр академиясенең чит ил әгъзасы.
Биографиясе
Бесарион (Бесик) Чохоевич Месхи 1959 елның 10 августында Грузин ССРның Зугдицкий районы Читацкари авылында (хәзер — Грузия Республикасы) туган. 1976 елда урта мәктәпне тәмамлый. 1977-1979 елларда Волгоград өлкәсендә ПВО гаскәрләрендә хезмәт итә. 1985 елда Ростов авыл хуҗалыгы машиналары төзү институтын (хәзер Тын дәүләт техник университеты) «Авыл хуҗалыгы производствосын автоматлаштыру» белгечлеге буенча тәмамлый.
Актив фәнни һәм педагогик эш алып бара. Фәнни-педагогик кадрлар әзерли, аның җитәкчелеге астында кандидатлык диссертацияләре эшләнә һәм яклана.
2005 елда «Донның мактаулы төзүчесе» исеме бирелә.
М. А. Шолоховның истәлекле медале, «Икенче дөнья сугышы бетүгә 60 ел» халыкара истәлекле медале белән бүләкләнә.
2006 елда Россия Бәйсез Профсоюзлар Федерациясенең «Россия профсоюзларына 100 ел» юбилей медале бирелә.
Грант (Айова)
Грант  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Грант шәһәре  елда нигезләнгән.
Гриш-Вань-Ю
Гриш-Вань-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Енгота-Ю елгасының уң ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Грант (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гриш-Вань-Ю
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Воля-Беховска
Воля-Беховска — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стреяци
Стреяци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7789
NGC 7789 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.