cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кемнат
Кемнат — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Сен-Жульен-д'Арпаон
Сен-Жульен-д'Арпаон — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Вальдеольмильос
Вальдеольмильос — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудня Виктарынская
Рудня Виктарынская (Рудня Віктарынская ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бартломейовице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Бартломейовице  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төхфәтулла Сәфәров
Төхфәтулла Сәфәров (, —, ) — мөселман дин эшлеклесе, Кострома мәчете имамы (1849-1906) һәм мәчет каршындагы мәдрәсә мөдәррисе.
Руби (шәһәр)
Руби (Rubí, Rubí) — Испаниянең Каталония автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Беренче мәртәбә 985 елда телгә алына.
Бусс (Мозель)
Бусс (Bousse) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,81 км².
Искәрмәләр
Бусс (Мозель)
Татьяна Шабанова
Шабанова Татьяна Дмитриевна (8 март 1947, Минеральные Воды, Ставрополь крае) — СССР һәм Россия тел белгече, укытучы. Филология фәннәре докторы (1999), профессор (1999). Башкортстанның атказанган фән эшлеклесе (2002).
Биографиясе
Шабанова Татьяна Дмитриевна 1947 елның 8 мартында Ставрополь краеның Минеральные Воды шәһәрендә туа.
1971 елда Пятигорск чит телләр педагогия институтын тәмамлый. Шабанова Уфала Башкорт дәүләт педагогия институтында укыта башлый. 1977-1988 елларда инглиз теле кафедрасының мөдире була. 1996-2006 елларда Татьяна Дмитриевна чит телләр факультеты деканы вазифасын били.
1999 елда ул филология фәннәре докторы исемен яклый. Шул ук елда профессор дәрәҗәсенә лаек була. 2002 елда Башкортстанның атказанган фән эшлелесе исеме белән бүләкләнә.
Татьяна Шабанованың гыйльми эшләре тел структурасының лингвистик берәмлекләр семантикасына, инглиз телен һәм рус телен типологик өйрәнүгә багышланган.
Шабанова 100г якын фәнни хезмәтнең авторы була.
Санту-Амару-дас-Бротас
Санту-Амару-дас-Бротас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Утасинай
Утасинай — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Утасинай шәһәре 1958 елның 1 июлендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 4259 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 76.1 кеше тәшкил иткән.
Еансе
Еансе — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Бряза (Сучава)
Бряза — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уксюм
Уксюм — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Уржум районы биләмәләрендә ага. Елга  Сырчан елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Выжлец
Выжлец — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Четверть Виска елгасының уң ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 10 км.
Уксюм
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Выжлец
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Черна (Тимиш)
Черна — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Вальдеррабано
Вальдеррабано — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Казе Бяҗето (Перуҗа)
Казе Бяҗето — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ядвисин (Воломинский повяты)
Ядвисин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Казе Бяҗето (Перуҗа)
Географиясе
Казе Бяҗето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Месудие (Герменҗык)
Месудие (Mesudiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(16694) 1995 AJ
(16694) 1995 AJ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Яблуньске
Яблуньске — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Манкинерь
Манкинерь (Манкинерь) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (41%), руслар (57%).
Россплавная
Россплавная — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кема елгасының уң ярыннан 80 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бартники (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Бартники  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Васся Анисси
Тимерченьзэм Васся Анисси (Тимĕрçенсем Ваççа Аниççи, Паспортта исеме - Княгинина Анисия Васильевна, кияүгә чыкканчы - Васильева Анисия Васильевна; 1893 елның 6 гыйнвары, Түбән Тимерчән, Сембер өязе - 1975 елның 17 декабре, Мәләкәс, Сембер өлкәсе) - беренче чуаш шагыйрәсе, мәгърифәтче.
Тәрҗемәи хәле
1893 елда 6 гыйнварда Түбән Тимерчән (Сембер өязе, хәзерге Сембер өлкәсенең Чынлы районы) авылында туган. Әтисе Василий Итэсь (Иттеç Ваççи) скрипкачы була.
1905 елда Анисси Чуаш укытучылар мәктәбенә укырга керә, анда бер ел (1905-1906) белем ала. Монда ул чуаш мәдәниятенең башка күренекле вәкилләре - Константин Иванов, Тайр Тимкки, Николай Шубоссинни белән таныша. Константин Иванов белән бергә театр түгәрәгендә катнаша. «Нарспи» поэмасы куелыш белән түгәрәк берничә авыл буйлап узды. Анисси укуын тәмамлый алмады. Кызын укыту өчен аның әтисе мәдхия җырлаучыдан акча алган булган. Анисси бу акчаны кайтару өчен батрак булып эшләргә мәҗбүр була. 1907 елда «Хыпар» гәзитендә аның «Авылда»(Ялта) дигән шигыре, аннары «Кара халык» (Хура халӑх) поэмасы һәм Генрих Гейне чуаш теленә тәрҗемәләре басылып чыга. Әмма 1907 елның маенда гәзит ябылды һәм Октябрь инкыйлабына кадәр, башка гәзитләр чыкмады, димәк, дөньяви әдәбиятны Чуваш телендә бастыру өчен мәйданнар булмады диярлек.
1908-1911 елларда Васся Анисси ике сыйныф укытучылык курсларын тәмамлаган. 1916 елда укытучы булу өчен имтиханнар тапшыра. Күп еллар дәвамында Сембер һәм Кемерово өлкәләре мәктәпләрендә укыткан. Бу вакытта Васся Анасси язуын һәм тәрҗемәләр ясавын дәвам итте, әмма үз әсәрләрен бастырмады.
1962 елда Чабаксарда 1917 елга кадәр эшләгән чуваш авторларының әсәрләр җыентыгы дөнья күрә. Билгесезләр арасында - Ваççа Аниççи исемле автор бар, аның гомер еллары (1893-?) дип язылган. Аның иҗаты 63-нче елда, Казанда филолог Константин Петров һәм Васся Аниссиның энесе, геолог Виктор Итесь, очрашкач, яңадан ачылды. 60-нчы - 70-нче елларда шагыйрәнең иске әсәрләре яңадан басылып чыга һәм яңалары, шул исәптән «Идел егет» (Атăл каччи) поэмасы, басылып чыга. Васса Аниссиның кайбер әсәрләре Рөстәм Кутуй тарафыннан татар теленә тәрҗемә ителгән.
Истәлек
Шагыйрәнең истәлегенә мемориаль такталар урнаштырылган: Мәләкәс шәһәрендә ул яшәгән Морис Тореза урамындагы 2 нче «А» йортта. Түбән Тимерчәндәге мәктәп бинасында.
Рудня Гарбавицкая
Рудня Гарбавицкая (Рудня Гарбавіцкая ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Манреса
Манреса (Manresa, Manresa) — Испаниянең Каталония автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Башалан (Везиркөпрү)
Башалан (Başalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кемптен (Алльгой)
Кемптен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Кемптен (Алльгой)
Сүрия
Сүрия — Азиядә урнашкан дәүләт.
Дин
Сүрия — күбесенчә ислам иле; 2007 ел мәгълүматлары буенча, ил халкының 87 % ын мөселманнар тәшкил иткән. Аларның 74 % ы сөннилар (шәфигый, хәнәфи, хәнбәли мәзһәбләре), 13 % ы — шигыйлар (әләвияләр, исмәгыйлиләр, уникечеләр). Бүген Сүриядә 2 миллионга якын (халыкның 11 % ы тирәсе) әләвия исәпләнә, һәм бу дини төркем вәкилләре Сүрия сәясәтендә һәм Сүрия хәрбиләрендә өстенлек итә. Сүриянең хәзерге президенты Бәшәр Әсәд — әләвия нәселеннән шигый. Азчылык диннәр вәкилләренә христианнар (0,5 млн кеше) керә; шуның эченнән православлар (Антиохия (260 мең), Сүрия (195 мең), Рус православие чиркәүләре); Әрмән апостол чиркәве (150 мең); Ассирия Көнчыгыш чиркәве (70 мең); Католиклар (430 мең), протестантлар (40 мең). Кайчандыр зур җәмгыяте булган яһүд дине 90 кешегә калган. Бәһаи вәкилләре — 180, зәрдөштлек — 40 кеше.
Идарә-җир төзелеше
14 губерния.
Мәдәнияте
Planned
Әдәбияты
Planned
Ватандашлар сугышы (2011 елдан)
2011 елның мартыннан Сүриядә Ватандашлар сугышы башлана. Башта Дәрья шәһәрендә, соңрак башка калаларда хакимияткә каршы чуалышлар башланып, соңрак алар сугышка әверелә.
2013 елда сугыш авыр кораллар белән дәвам итә. 500 мең сүрияле илдән качып китергә мәҗбүр була. Август аенда химик корал кулланылганы да билгеле.
Бустроф
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,47 км².
Дерби-Ейкерс (Калифорния)
Дерби-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дерби-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джанкшен-Сити (Кентукки)
Джанкшен-Сити  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джанкшен-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санту-Амару-ду-Мараньян
Санту-Амару-ду-Мараньян — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Ядвисин (Легёновский повяты)
Ядвисин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Санту-Амару-ду-Мараньян
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ядвисин (Легёновский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жульен-де-Пуентс
Сен-Жульен-де-Пуентс — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Иммануил Кант
Иммануи́л Кант (Immanuel Kant ; 22 апрель 1724, Кенигсберг, Пруссия  — 12 февраль 1804, шунда ук) — Романтизм һәм Мәгърифәт чоры чикләрендә эшчәнлеген алып барган немец фәлсәфәчесе, алман классик фәлсәфәсенең башлап җибәрүчесе.
Биография
Бай булмаган һөнәрче гаиләсендә туа. Эммануил исемен Изге Эммануил хөрмәтенә бирәләр. Кант «Фридрихс-Коллегиум» дәрәҗәле гимназиясен тәмамлый, аннары Кенигсберг университетына керә. Атасының үлеме сәбәпле ул университетны тәмамлый алмый. Гаиләсен туендырыр өчен укуны ташлаганнан соң ул өй укытучысы булып эшли. Нәкъ шушы дәвердә, ягъни 1747—1755 елларда ул үзенең әле дә актуальлеген югалтмаган Кояш системасының беренчел томанлыктан килеп чыгуы турындагы космогоник теориясен эшләп чыгара һәм нәшер итә.
1755 елда Кант диссертациясен яклый һәм университетта укытырга рөхсәт бирүче доктор дәрәҗәсен ала. Аның кырык елдан артыкка сузылган укытучылык дәвере башлана.
1770 елда ул Кенигсберг университетында логика һәм метафизика профессоры буларак билгеләнә. 1797 елга кадәр ул фәлсәфә, математика һәм физика белән бәйле төрле дәресләр бирә.
Фәлсәфә
Профессор булы эшләгән чорда ул үзенең фәлсәфәсенең үзәген тәшкил итүче өч төп әсәрен яза:
Бу әсәрләр фәлсәфәдә фундаменталь урын алып торалар һәм авторына XVIII гасырның бөек фикер йөртүчесе абруен казандыралар. Алар фәлсәфәнең алдагы үсешенә зур тәэсир ясыйлар.
Еде
Еде — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
HD183453
HD183453 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Еде
Чыганаклар
Еде
HD183453
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Уленвайка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вальде-Усьеса
Вальде-Усьеса — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кыргызстанда мәгариф
Кыргызстанда белем алу тугыз ел, җиде яшьтән алып унбиш яшькә кадәрге тугыз ел дәвамында мәҗбүри булып тора. Дүрт ел башлангыч мәктәп һәм биш ел урта мәктәптән соң, система ике еллык урта мәктәп, урта махсус мәктәп яки һөнәри училище тәкъдим итә.
Мәгариф һәм фән министрлыгы Кыргызстанда белем алу өчен җавап бирә. Укытучыларның хезмәт хакын киметүгә һәм җиһазларның һәркем өчен мөмкин булуына китергән бюджетны кыскарту хатын-кызлар җенесендәге укучылар санының кимүенә пропорциональ булмаган рәвештә чагыла.
2008 елда тулаем эчке продуктның 3,7 проценты мәгарифкә тотылган. 2001 елда тиешле яшь төркеменең 89 проценты мәҗбүри программага кертелсә дә, бу күрсәткеч 2000 еллар башында кимегән .. 2004 елда Кыргызстанда белем дәрәҗәсе 98,7 процент тәшкил иткән.
Мәктәпкәчә һәм башлангыч белем
«Мәгариф турында» гы закон һәм «Мәктәпкәчә белем бирү турында» гы закон нигезендә, мәктәпкәчә белем бирү өзлексез белем бирүнең башлангыч стадиясе булып тора һәм «шәхеснең физик, интеллектуаль һәм әхлакый үсеше нигезләренә»нигез салуга юнәлтелгән. Аңа керү мөмкинлеге чикләнгән (2005 елда исәпләүнең   чиста коэффициенты 10 % ). 2004-нче елда Кыргызстанда грамоталылык дәрәҗәсе 98,7 процент тәшкил итте. Гомуми белем бирү оешмаларында һәм белем бирү эшчәнлеге өчен лицензияләнгән оешмаларда  5-7 яшьлек балалар өчен мәктәпкәчә белем бирү программалары тормышка ашырыла. 2015-16 уку елыннан Кыргыз Республикасында 480 сәгатьлек (еллык) мәктәпкәчә белем бирү үткәрелә.
Башлангыч мәктәп гадәттә 6 яки 7 яшьтән башлана, дүрт ел дәвам итә һәм мәҗбүри. 2007 елдан башлап мәктәп формалары башлангыч белем бирүдә мәҗбүри булды. Укыту сыйфаты кайвакыт "начар" дип атала. Кыргызстан, PISA 2006 урта белем бирү сыйфатын анализлау нигезендә, уку, математика һәм табигый фәннәр буенча соңгы урынны алган. .
Урта белем
Урта белем төп урта белем белән башлана, ул дүрт ел дәвам итә һәм мәҗбүри. Аннары укучыларның төрле яклап (комплекслы) һәм һөнәри белем арасында сайлау мөмкинлеге бар.
9 нчы сыйныфтан соң чыгарылыш сыйныф укучылары 10 нчы сыйныфта, яисә башлангыч һәм урта һөнәри белем бирү оешмаларында дәвам итә алалар. Мондый программаларны тәмамлаучылар, һөнәрне үзләштерү белән бергә, тулы урта гомуми белем алалар.
Кыргызстанда 110 башлангыч һөнәри белем бирү оешмасы һәм 131 урта һөнәри белем бирү оешмасы бар, аларда 100 белгечлек буенча укыту үткәрелә.
Комплекслы белем ике еллык укыту программасыннан тора, алар тәмамланса - тәмамлау таныклыгы (“сертификат”) бирелә. Урта гомуми белем турындагы аттестат булу югары уку йортларына керү өчен кирәкле шарт булып тора. Теләсә нинди юнәлешләргә һәм белгечлекләргә бюджет һәм контракт рәвешләрендәге белем алу бары тик бөтен республика тестлары (ОРТ) нәтиҗәләре буенча гына гамәлгә ашырыла.
Бөтен республика тестлары (ОРТ) ике өлештән тора - төп тест, ул абитуриентның университетта уку сәләтен билгели, һәм мәктәп программасы материалларына нигезләнеп һәм абитуриентларның белем дәрәҗәсен билгеләүче предмет тестлары. Хәзерге вакытта чыгарылыш сыйныф укучылары 6 предмет тестыннан сайлый ала - химия, биология, чит тел, математика, тарих һәм физика.
ОРТ елына бер тапкыр үткәрелә (май, авыру яки ярышларда һәм башка чыгарылыш сыйныф укучылары өчен өстәмә тест - июнь). Университетка керү өчен, 2015-нче елда төп тестта 110 балл, предмет тестында 60 балл җыярга кирәк иде) ОРТ сертификатлары бер үк вакытта урта гомуми белем сертификаты алу белән бирелә.
Югары белем
Югары белем университетлар, академияләр, махсуслаштырылган югары уку йортлары һәм институтларны үз эченә ала. Кыргызстанда бәйсезлек алганнан бирле югары уку йортлары саны артты - 1991-нче елда 12-дән 2015-нче елда 50-гә кадәр. 1991 елдан бирле студентлар саны 4 тапкыр артты һәм 2014/5 уку елында 223,2 мең кешегә җитте.
Хәзерге вакытта эшләүче югары уку йортларының 33е - дәүләт университетлары, 21е - дәүләтнеке булмаган университетлар.
2012 елдан Кыргызстан Республикасы ике баскычлы югары белем системасына күчә, бу бакалавр дәрәҗәсен (240 кредит), магистр дәрәҗәсен (120 кредит) һәм белгеч (5 ел уку, кайбер медицина, инженер белгечлекләре һәм иҗат белән бәйле белгечлек).
Кыргызстанның югары уку йортлары:
Республикада шулай ук Россия университетларының 7 филиалы бар.
Кыргызстанда университет укытучыларының компетентлыгы турында тәнкыйть белдерелде: университетта укытканда, теоретик яктан, магистр дәрәҗәсе таләп ителсә, күпчелек укытучылар бакалавр дәрәҗәсенә ия түгел, яисә дәрәҗәсе бөтенләй юк.
Барлык профессиональ уку йортларының эшчәнлеге барлык тормышка ашырылган укыту программалары өчен лицензия таләп итә. Дәүләт үрнәгендәге дипломнар бирү хокукына аттестацияне узган, ә 2016 елдан - аккредитация узган  һөнәри белем бирү оешмалары ия.
Аспирантура программаларына аспирантура һәм докторантура керә. Диссертацияне яклау кандидатлык дәрәҗәсен алырга мөмкинлек бирә. 2013 елдан алып 6 югары уку йортында PhD программасы ( фәлсәфә докторы) кертелә.
Кыргыз Республикасы шулай ук өлкәннәрне әзерләү, яңадан әзерләү һәм алдынгы әзерләүгә юнәлтелгән программалар алып бара. Аларны 1000 дән артык оешма тәэмин итә. Бу программалар хезмәт базарында уңышлы эшчәнлек алып бару өчен кешенең һөнәри компетентлыгын арттыруга, шулай ук шәхси (иҗади) мәнфәгатьләрен һәм сәләтләрен тормышка ашыруга юнәлдерелергә мөмкин.
(16695) 1995 AM
(16695) 1995 AM — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 7 гыйнварында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 AM» саналган.
Рудня Дудзицкая
Рудня Дудзицкая (Рудня Дудзіцкая ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казе Бязото (Порденоне)
Казе Бязото — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Явти-Велики
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гринвуд (Делавер)
Гринвуд  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дүртөйле (Чистай районы)
Дүртөйле — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422964.
Бряза-де-Жос
Бряза-де-Жос — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Святица (Виги кушылдыгы)
Святица — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вига елгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сарыҗалы (Агҗабәди)
Сарыҗалы  (Sarıcalı ) — Әзербайҗанның Агчабәди районына караган авыл.
Кёнигсберг-ин-Байерн
Кёнигсберг-ин-Байерн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бушпорн
Бушпорн (Boucheporn) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,65 км².
Алькала-де-Гвадаира
Алькала-де-Гвадаира (Alcalá de Guadaíra) — Испаниянең Андалусия автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Месудие (Инегөл)
Месудие (Mesudiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Санту-Анастасиу
Санту-Анастасиу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Черна (Тулча)
Черна — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудня Журавлёва
Рудня Журавлёва (Рудня Жураўлёва ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.
Епиньяк
Епиньяк — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Рудня Журавлёва
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(9135) Lacaille
(9135) Lacaille — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «7609 P-L» саналган.
Бартничка
Бартничка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ядвисин (Соколовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валье-дель-Ретортильо
Валье-дель-Ретортильо — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Славенка Дракулич
Славенка Дракулич (хорв. Slavenka Drakulić, 4 июль 1949 ел, Риека, шул чакта Югославия) — хорват сәясәтчесе һәм журналисты, хорват һәм инглиз телләрендә язган.
Биографиясе
Славенка Дракуличның әтисе — Югославия армиясе офицеры, әнисе — дәүләт хезмәткәре. Дракулич Загреб университетында чагыштырма әдәбиятне һәм социологияне өйрәнә .1982 елдан журналистика белән шөгыльләнә, төрле хорват басмалары өчен яза, шул исәптән — феминизм темаларына. Сербка кияүгә чыга, кызы Ружананы таба. 1990 еллар башында, Дубравка Угрешич һәм Хорватиянең башка берничә сәясәтче белән беррәттән ватанчылык җитмәүдә һәм хорват халкына бозым җибәрүдә милләтче матбугат тарафыннан гаепләнә ), кызы белән бергә илдән чыгып китә. Швецияда яши, һәм хәзер үзенең тормышын Стокһольм һәм Загреб арасында үткәрә. Дөньяның эре газета  һәм журналларында басылып чыга.
Танылуы
Дракулич китаплары дөньяның бик күп телләренә, шул исәптән кытай теленә тәрҗемә ителгән. Ул — Аурупа үзара аңлашуга керткән өлеше өчен Лейпциг китап премиясе лауреаты, 2005.
(16696) 1995 BE7
Тарихы
1995 елның 28 гыйнварында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 BE7» саналган.
Фукагава
Фукагава — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фукагава шәһәре 1963 елның 1 маенда шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 23215 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 43.9 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 529.23 км² тәшкил итә.
Грубышка
Грубышка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Югары Урдюга елгасының уң ярына тамагыннан 15 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кёнигсбрунн
Кёнигсбрунн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Явти-Мали
Явти-Мали — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жульен-дю-Турнель
Сен-Жульен-дю-Турнель — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Консерватизм
Консерватизм (conservatisme, conservo — саклау) — иске тәртипләрне, карашларны алга сөрү; төрле яңалыкка, прогресска каршы дошманлык. Социаль һәм дини доктринага, традицион кыйммәтләргә һәм тәртипкә идеологик тугърылык.
Сәясәттә — дәүләт һәм җәмгыять байлыгын саклап калуга юнәлтелгән хәрәкәт, радикаль реформа һәм экстремизмны кабул итмәү. Тышкы сәясәттә — хәвефсезлекне ныгыту, традицион союзникларны яклау өчен кораллы золым, тышкы икътисади мөнәсәбәтләрдә — протекционизм.
Бряза-де-Сус (Прахова)
Бряза-де-Сус — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ундула
Ундула – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Көлмез елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Сылтамалар
]
Ближний Береговой
Ближний Береговой (Ближний Береговой) — Чиләбе өлкәсенең Снежинск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (72%), татарлар (10%), башкортлар (18%).
26 ноябрь
26 ноябрь — Милади тәкъвимендә унберенче айның егерме алтынчы көне. Ел ахырына кадәр 35 көн кала.
Дескансо (Калифорния)
Дескансо  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Дескансо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санту-Андре (Параиба)
Санту-Андре  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вальдеморо
Вальдеморо (Valdemoro) — Испаниянең Мадрид автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Кардере (Зара)
Кардере (Kardere) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Бьонвиль-сюр-Нье
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,43 км².
Барухово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джеймстаун (Кентукки)
Джеймстаун  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джеймстаун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дьюи-Бич (Делавер)
Дьюи-Бич  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Бянке (Бриндизи)
Казе Бянке — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Бянке Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ядув
Ядув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кёнигсдорф (Бавария)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9136) Lalande
Тарихы
1971 елның 13 маенда К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4886 T-1» саналган.
Мараковщина
Мараковщина (Мараковщина) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ербре (Иль һәм Вилен)
Ербре — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
(16697) 1995 CQ
(16697) 1995 CQ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рудня Жыгальская
Рудня Жыгальская (Рудня Жыгальская ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Сьюдад-Реал
Сьюдад-Реал (Ciudad Real) — Испаниянең Кастилья-Ла-Манча автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1255 тә нигезләнгән.
Рудня Жыгальская
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(16697) 1995 CQ
Тарихы
1995 елның 1 февралендә С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 CQ» саналган.
Фурано
Фурано — Япония дәүләтенең Хоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 23890 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 39.8 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 600.97 км² тәшкил итә.
Ягажево
Ягажево — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Святица (Княжой кушылдыгы)
Святица — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Княжая елгасының сул ярыннан 63 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Валье-де-Серрато
Валье-де-Серрато — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарванлар (Агҗабәди)
Сарванлар  (Sarvanlar ) — Әзербайҗанның Агчабәди районына караган авыл.
HD18346
HD18346 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Месудие (Муданья)
Месудие (Mesudiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Муданья илчесенә караган бер авыл (köy).
Бряза-де-Сус (Сучава)
Бряза-де-Сус — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Санту-Анжелу
Санту-Анжелу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гырба (Пёза кушылдыгы)
Гырба  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Пёза елгасының сул ярына тамагыннан 26 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень Малонистогорская авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Черна-Вирф
Черна-Вирф — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чытырчы
Чытырчы — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422969.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Сен-Илер-де-Лави
Сен-Илер-де-Лави — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Уң Водовойка
Уң Водовойка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Водовойка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Барциково (гмина Любане)
Барциково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рудня Каменева
Рудня Каменева (Рудня Каменева ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Джамул (Калифорния)
Джамул  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бьонкур
Бьонкур (Bioncourt) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
(9137) Remo
(9137) Remo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2114 T-2» саналган.
Казе Бянке (Падова)
Казе Бянке — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Бянке Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Джексон (Кентукки)
Джексон  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джексон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гандия
Гандия (Gandía, Gandia) — Испаниянең Валенсия автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Урта гасырларда нигезләнгән.
Велилья-дель-Рио-Каррион
Велилья-дель-Рио-Каррион — Испаниянең Паленсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16698) 1995 CX
(16698) 1995 CX — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 3 февралендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 CX» саналган.
Санту-Антониу (Риу-Гранди-ду-Норти)
Санту-Антониу  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кёнигсмос
Кёнигсмос — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Яжембя-Лонка
Яжембя-Лонка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кёнигсмос
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яжембя-Лонка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кардешлер (Малазгирт)
Кардешлер (Kardeşler) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
1929 ел
Туулар
Шулай ук карагыз: Төркем:1929 елда туганнар
Вафатлар
Шулай ук карагыз: Төркем:1929 елда вафатлар
Башара (Һан)
Башара (Başara) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Һан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зәйтүнә Дударева
Дударева Зәйтүнә Мохтар кызы (24 октябрь 1954 ел) — галим-тел белгече. 1999-2006 елларда Стәрлетамак дәүләт педагогия институты һәм Зәйнәп Биишева исемендәге Стәрлетамак дәүләт педагогия академиясе проректоры. Филология фәннәре докторы (2006). Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2005).
Биографиясе
Зәйтүнә Мохтар кызы Дударева (кыз фамилиясе Тимербулатова) 1954 елның 24 октябрендә Башкорт АССРның Октябрьский шәһәрендә туган. З.М.Тимербулатовның сеңлесе. Бала чакта журналист булырга хыяллана, «Стерлитамакский рабочий» газетасы   тарафыннан  оештырылган «Юнкор» исемле яшь корреспондентлар түгәрәгендә шөгыльләнә, газеталарга кыска мәкаләләр яза. Җәйге каникулларны агасы белән авылда үткәрәләр, атасы балаларын авыр эштән курыкмаска өйрәтә. Зәйтүнәгә хәтта комбайнчы ярдәмчесе булып йөрергә туры килә. Тырышлык һәм сабырлык сыйфатлары аңа университетта укыган чакта төзелеш отряды комиссары булганда да һәм аннан соң да тормышта да ярдәм итә.
1977 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлый. Шушы ук елда Стәрлетамак дәүләт педагогия институтында эшли башлый. Башта рус теле кафедрасында — ассистент, аннары — өлкән укытучы, доцент. 1999 елдан алып — читтән торып уку һәм икътисади мәсьәләләре буенча, 2006 елдан читтән торып уку һәм социаль мәсьәләләр буенча проректор вазифасын били. 2006 елның декабреннән Уфа дәүләт авиацион техник университетының Стәрлетамактагы филиалында эшли: башта — директор урынбасары, ә 2010 елдан гуманитар һәм социаль икътисади фәннәр кафедрасы мөдире.
Аспирантурада Мәскәү дәүләт педагогия университетында укый, докторлык диссертациясен Екатеринбургта яклый.
Фәнни эшчәнлеге
Галим буларак Дударева З. М. озак еллар дәвамында фәнни тикшеренүләрен башкорт теле һәм рус теле материалында когнитив лингвистика проблемаларына багышлый, башкорт һәм рус телләренең вакыт мәгънәсе лексикасын өйрәнә. Мондый чагыштыру эше бик кызыклы, чөнки вакыт төшенчәсе халыкның менталитетын һәм философиясен чагылдыра.
70 тән артык фәнни хезмәт авторы.
Төп гыйльми хезмәте:
Барцин-Весь
Барцин-Весь — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Зәйтүнә Дударева
Фәнни эшчәнлеге
Контрастивное исследование концептуальной сферы «Время» в русской и башкирской языковых картинах мира. Екатеринбург; Стерлитамак, 2004
Барцин-Весь
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дегсборо (Делавер)
Дегсборо  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ягеле
Ягеле — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рудня Кашалёвская
Рудня Кашалёвская (Рудня Кашалёўская ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Зур Куяш
Зур Куяш (Большой Куяш) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (76%), татарлар (10%), башкортлар (11%), казахлар (1%).
Мареницы
Мареницы (Мареницы) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Брязова (Тимиш)
Брязова — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мареницы
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Брязова (Тимиш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мареницы
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Святица (Лочмяша кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зәй кичке машина төзелеше техникумы
Зәй кичке машина төзелеше техникумы (Заинский вечерний машиностроительный техникум) ― Татарстанның Зәй шәһәрендә урнашкан, 1979―2008 елларда гамәлдә булган махсус урта уку йорты. База предприятиесе булып Зәй автоагрегат заводы торган. 2008 елның 5 ноябрендә, техникумга Зәй агролицеен кушу юлы белән, Зәй политехника көллияте барлыкка китерелә.
Тарих
1977 елда Зәй шәһәрендә Зәй автоагрегат заводы оешканнан соң, кичке укыту формасы белән хәзерге Л. Б. Васильев исемендәге Кама дәүләт автомеханика техникумының (КАМТ) филиалы ачыла. Филиал җитәкчесе ― Владимир Сергеевич Санин. Белгечлекләр:
1979 елда РСФСР автомобиль транспорты министры В. Н. Поляковның 1979 елның 30 ноябрендәге № 347 фәрманы белән Кама дәүләт автомехника техникумының кичке филиалы базасында мөстәкыйль Зәй кичке машина төзелеше техникумы төзелгән. 1979 елда беренче 120 студент кабул ителгән. 1981 елда беренче чыгарылышта 11 студент техникум дипломы алып чыккан. 1992 елның 1 июленнән РСФСР Мәгариф министрлыгы карамагына күчерелә һәм аның аша финанслана башлаган. 1996 елдан башлап техникумда көндезге бүлек ачылган, белгечлекләр саны арткан.