cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD157650
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Воземля
Воземля (Воземля ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Акцябрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кронин (Польша)
Кронин  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Петринивка
Петринивка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кавалери (Бергамо)
Кавалери — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавалери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Беренброк
Беренброк (Berenbrock) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деньгина
Деньгина — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы №1316 Карачин күле урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тубыл елгасы, Есет елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Тура һәм Тауда елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Везлома
Везлома — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Идел елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жеплино
Жеплино — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилсон (Линкольн, Висконсин)
Вилсон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Плезант-Гилл (Калифорния)
Плезант-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Вилсон (Линкольн, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плезант-Гилл (Калифорния)
Тарихы
Плезант-Гилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крипамайи Кали Гыйбадәтханәсе
Крипамайи Кали Гыйбадәтханәсе (Бангла телендә - কৃপাময়ী কালী মন্দির) Kripamôyee Kali Môndir), киң рәвештә Joy Mitra Kalibari буларак мәгълүм, (Бенгали телендәː জয় মিত্র কালীবাড়ি), Jôy Mitrô Kalibari ), бу Һиндстанның Пашимбанга штатында (Көнбатыш Бенгалия) North 24 Parganas districtда Колката янында Һуһли елгасының көнчыгыш ярларында урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханәнең төп Алиһәсе булып "Крипамайи" тора ("Мәрхәмәтле берәү"), ул Кали Алиһәсенең формасы. Гыйбадәтханә 1848 елда Джайрам Митра тарафыннан төзелгән булган, бу мәшһүр заминдар һәм Кали Алиһәсенең тугърысы. Бу колоссаль "набаратна" (тугыз шпильле) гыйбадәтханә, аның Кали Алиһәсенең иренә Шивага багышланган унике изге урыны бар.
Беленяса
Беленяса — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бөерташ
Бөерташ, нефрит - яшькелт яки сөт төсендәге ак минерал; колонналар, бизәкләр һәм башка нәрсәләрне ясаганда файдалана.
Урекешть (Горж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15225) 1985 RJ4
(15225) 1985 RJ4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гаваян-Ейкерс (Гавай)
Гаваян-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гаваян-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смардзево (Плонский повяты)
Смардзево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Атакөй (Самандаг)
Атакөй (Ataköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Самандаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Түбән Яке
Түбән Яке — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Демография
Әле 1990 елларда авылда 600дән артыгырак кеше яшәгән булса, 2010 елда авылда 463 кеше яшәве билгеле.
Авылның милли составы татарлардан гыйбәрәт.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Нельсон (округ, Төньяк Дакота)
Нельсон — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Лакота шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1883 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 2937 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2613 / 2543 км² тәшкил итә.
Вом
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(7802) Такигучи
(7802) Такигучи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 2 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XG1» саналган.
Калекөй (Каман)
Калекөй (Kaleköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Каман илчесенә караган бер авыл (köy).
Тюль
Тюль — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Тюль
Уарон
Уарон — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Клементе (Куэнка)
Сан-Клементе — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова Весь-Мала (Түбән Силезия воеводалыгы)
Нова Весь-Мала  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сикияз (Кармасан кушылдыгы)
Сикияз — Кармасан кушылдыгы. Башкортстанның Уфа районы, Кушнаренко районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Олы Кулеял
Олы Кулеял (Кугорнӱмбал Шале, Большой Кулеял) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Монтезума (Минас-Жерайс)
Монтезума  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кроново (Гижицкий повяты)
Кроново  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилсон (О-Клер, Висконсин)
Вилсон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урта Тигәнәле
Урта Тигәнәле — Татарстан Республикасының Алексеевск районындагы авыл. Урта Тигәнәле район үзәгеннән 18 чакрым ераклыкта утырган.
Почта индексы — 422912.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Гәрәбә әчелеге
Гәрәбә әчелеге (НООС-СН2-СН2-СООН) - ак кристаллар; тозлары һәм эфирлары сукцинатлар дип атала. Аз күләмдә гәрәбә, көрән күмер һ.б.н. эчендә бар. Синтетик сулмалаларны алу өчен, органик синтезда кулланыла.
Марина Разбежкина
Марина Разбежкина (Марина Александр кызы Разбежкина,, — , ) — РФ документаль кино режиссеры, сценарийләр авторы.
IC 447
IC 447 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Пехи (Люблин воеводалыгы)
Пехи  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жепново
Жепново — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Роман
Роман - аерым кешеләрнең яки кешеләр төркеменең язмышлары хикәяләп бирелгән, характер һәм дөньяга караш формалашу процессы гәүдәләндерелгән зур күләмле эпик әсәр.Роман шәхси тормыш аша яшәешнең төп, нигез мәгънәләрен ачарга, объектив чынбарлыкның гомуми сыйфатларын, шул чор җәмгыятенең яшәү кануннарын, рәвешен чагылдырырга омтыла, ягъни бер язмышта, бер кеше тормышы мисалында иң характерлы, типик шартларны да гомумиләштереп тасвирлый.
Кавалери (Алесандрия)
Кавалери — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Роман
Роман төрләре
Роман ике төргә бүленә:
Кавалери (Алесандрия)
Географиясе
Кавалери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(15226) 1986 UP
(15226) 1986 UP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 28 октябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 UP» саналган.
HD157678
HD157678 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Идел тимер юл хезмәт-төзәтү лагере
Идел тимер юл хезмәт-төзәтү лагере (Волжский железнодорожный исправительно-трудовой лагерь (ИТЛ)) — ГУЛАГ системасына кергән хезмәт-төзәтү лагере.
1942 елның 22 февралендә оештырылган. Лагерь идарәсе Казанда урнашкан булган. Тоткыннар саны — 5342 кеше (01.07.42), 2457 кеше (01.10.42), 1942 кеше (01.01.43), 519 кеше (01.01.44). Тоткыннар Зөя—Сембер тимер юлын төзүдә һәм Сакко һәм Ванцетти исемендәге совхозда (Чардаклы тирәсендә) эшләгәннәр. Төзелеш бетү сәбәпле лагерь 1943 елның 27 апрелендә ябыла, аның милке исә 1944 елның 7 гыйнварында Идел буе хезмәт-төзәтү лагеренә тапшырыла.
Азык өстәмәләре
Азык-төлек өстәмәләре - азык продуктларына билгеле бер сыйфатлар өстәү яки продуктларның саклау вакытын озайту өчен азык продуктларына махсус катнаштырыла торган табигый яки ясалма матдәләр.
Горбьо
Горбьо (Gorbio) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Смардзево (Плоцкий повяты)
Смардзево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Берга (Кифхойзер)
Берга (Berga) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атакөй (Бакыркөй)
Атакөй (Ataköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бакыркөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лайла Магга
Лайла Магга, кыз фамилиясе Маттссон Lajla Magga, Mattsson; 1942 елның 4 ноябрендә Швециянең Кали урынында, Оре коммунасында туган) — көньяк саам телендә балалар язучысы, саам телен саклау һәм үстерү буенча зур өлеше өчен Төньяк илләренең «Gollegiella» (2010) бүләге белән бүләкләнгән укытучы һәм лексикограф.
Күчүкһисарлык (Бозкыр)
Күчүкһисарлык (Küçükhisarlık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бозкыр илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лайла Магга
Биографиясе
1942 елның 4 ноябрендә Швецияда, Кали авылына караган Оре коммунасында боланчылар Густав Маттссон (Gustaf Edvard Mattson; 1897-1973) һәм Элина Ларссон (Elin Margareta Larsson; 1887-1973) гаиләсендә туган.
Белеушери
Белеушери — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Фе-л'Аббесс
Фе-л'Аббесс — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Белеушери
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лайла Магга
Биографиясе
1984 елда үзенең «Maahke ryöknie» дип аталган беренче китабын, ә аннары берничә балалар китабын, сүзлекләрен һәм дәреслекләрен бастырып чыгара.
Плезантон (Калифорния)
Плезантон  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Плезантон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лайла Магга
Биографиясе
1993 елда, телче Кнут Бергсланд (Knut Bergsland) белән бергә «Åarjelsaemiendaaroen baakoegaerja/Sydsamisk-norsk ordbok» (Көньяк саам-норвег сүзлеген), ә соңрак берничә балалар китабы һәм Норвег-көньяк саам сүзлеген бастырып чыгарган.
2010 елда саам телен саклау һәм үстерү буенча зур өлеше өчен Төньяк илләренең «Gollegiella» бүләге белән бүләкләнгән. Хәзерге вакытта ире Уле Магга белән бергә Тәүратны көньяк саам теленә тәрҗемәсен эшлиләр һәм көньяк саам теленең грамматикасын язалар.
Норвегиянең Кёутукейну коммунасында яши. .
Возера-Пойма
Возера-Пойма (Возера-Пойма ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Абросенки
Абросенки (Абросенки) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
(15227) 1986 VA
(15227) 1986 VA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Абросенки
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
(15227) 1986 VA
Тарихы
1986 елның 4 ноябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 VA» саналган.
Абросенки
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кроново (Ольштинский повяты)
Кроново  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Савинова (Свердловск өлкәсе)
Савинова (Савинова) — Свердловск өлкәсенең Яңа Ляля шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (91%), арлар (6%).
Гаваян-Оушен-Въю (Гавай)
Гаваян-Оушен-Въю  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гаваян-Оушен-Въю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урекешть (Долж)
Урекешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
IC 448
IC 448 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Магнитогидродинамика
Магнитогидродинамика — гидродинамика һәм тоташ тирәлекләр электродинамикасы кисешкән урында барлыкка килгән физик дисциплина. Аның тикшерү обьекты булып магнит кырындагы үткәрүче сыеклык (газ) динамикасы тора. Мондый тирәлекләрнең мисаллары: төрле төрдәге плазма, сыек металлар, тозлы су. Магнитогидродинамиканың беренче тикшеренүчесе дип, бу хезмәтләре өчен 1970 елда нобель премиясенә лаек булган, Ханнес Альфвен таныла.
Магнит гидродинамикасы тигезләмәләре
Үткәрүче сыеклыкның релятивистик булмаган магнит гидродинамикасы тигезләмәләренең тулы системасы түбәндәгечә языла:
Монда \ p — тирәлектәге басым, \ \rho — тыгызлык, \sigma — сыеклыкның үткәрүчәнлеге, \eta — күчешле (сдвиговая) үзлелек, \zeta — икенче үзлелек (күләм үзлелеге) а \vec v — аның элементларының тизлекләре кыры. \vec H — магнит кыры көчәнешлелеге.
Әгәр дә түбәндәге китерешләрне куллансак(диссипативсыз чик):
Максвелл тигезләмәләреннән МГД тигезләмәләрен чыгару
Максвелл тигезләмәләре системасын СГС системасында языйк. Түбәндәге чамалаулардан чыгып эш итәбез: Релятивистик булмаган очрак (v \ll c) белән генә икләнербез, ягъни
Бу китерүдә Максвелл тигезләмәләре түбәндәгечә языла: \vec Eны Ом законы аша күрсәтеп, беренче тигезләмәгә куябыз: Бу тигезләмәгә Максвеллның икенче тигезләмәсеннән токны куябыз һәм табабыз:
Идеаль үткәрүче сыеклыкның чигендә табабыз:
Гидродинамика белән бәйләнеш өчен, Навье — Стокс тигезләмәсенә, магнит кыры тарафыннан токларга тәэсир итүче Ампер көче өчен җаваплы, әгъза кертәләр(ток Максвеллның икенче тигезләмәсеннән, магнит кыры көчәнешлелеге аша чыгарыла):
Тюренн (Коррез)
Тюренн — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Тюренн (Коррез)
Вилсон (Раск, Висконсин)
Вилсон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтейрополис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Пешоволя (Люблин воеводалыгы)
Пешоволя  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берге (Альтмарк)
Берге (Berge) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(7803) Адачи
(7803) Адачи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 4 мартында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EW2» саналган.
Вергеза
Вергеза — Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Иленең Килемары районы биләмәләрендә ага. Елга  Рутка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сан-Лоренсо-де-ла-Паррилья
Сан-Лоренсо-де-ла-Паррилья — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оливер (округ, Төньяк Дакота)
Оливер — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сентер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1885 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 1940 кеше тәшкил иткән.
Жепово (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Жепово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15228) Ronmiller
Тарихы
1987 елның 23 февралендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 DG» саналган.
Плейсервилл (Калифорния)
Плейсервилл  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Плейсервилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вольны
Вольны (Вольны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кавалери-Фумери (Торино)
Кавалери-Фумери — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавалери-Фумери Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нова Весь-Немчанска
Нова Весь-Немчанска — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Күчүкһыдыр (Малкара)
Күчүкһыдыр (Küçükhıdır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монтейру (Бразилия)
Монтейру  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Заимка (Тубыл кушылдыгы)
Заимка — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тубыл елгасының уң ярыннан 6,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тубыл елгасы, Есет елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Тура һәм Тауда елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Смогожево-Влосцянске
Смогожево-Влосцянске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
IC 449
IC 449 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Фе-сюр-Арден
Фе-сюр-Арден — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Атакөй (Батталгази)
Атакөй (Ataköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Батталгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Егоркино (Мари Иле)
Егоркино (Йогорсола, Егоркино) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Силасова
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(7804) Boesgaard
(7804) Boesgaard — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3083 P-L» саналган.
Бергисдорф
Бергисдорф (Bergisdorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грас
Грас (Grasse) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 44,44 км².
Искәрмәләр
Грас
Вор-Я (елга)
Вор-Я  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Полушаимское куленә    кушыла. Елга озынлыгы 202 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кросно (Ельблонзький повяты)
Кросно  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилсон (Шебойган, Висконсин)
Вилсон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пембина (округ, Төньяк Дакота)
Пембина — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кавалир шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1867 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 6972 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 2903 / 2898 км² тәшкил итә.
Белець
Белець — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эстониядә ислам
Эстониядә ислам (Islam Eestis) — Эстония территориясендә ислам дине. Мөселманнар илдә дини азчылыкны тәшкил итә: 2000 елда 1 400 дән артык мөселман исәпләнгән. Эстония халкының (1 325 мең кеше) 0,14 % ы (1 508 кеше) — ислам дине тарафдары (2020).
Тарих
Мөселманнар (сөнни татарлар) Эстляндия губернасында (хәзерге Эстония җирендә), Төньяк сугышыннан (1700—1721) соң ил территориясе Россия империясе составына кергәч, барлыкка килә. Россия флотында бик күп татарлар хезмәт иткән. XVIII гасыр башында Таллиннда Татари («Татар») урамы, Татар бистәсе, матрослар өчен биналар, казармалар һәм хәтта мәчет булган.
Мөселманнар Таллиннда XIX гасыр уртасыннан, хәзерге Түбән Новгород өлкәсе территориясеннән татар сәүдәгәрләре килә башлагач, даими нигездә урнаша.
1897 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, Эстониядә 109 татар яшәгән. XX гасыр башына Таллиннда татарлар саны 2 000 тирәсе булган. Дини бәйрәмнәр уздыру өчен татарлар Рус базарында (хәзерге Виру мәйданы) Янгын каланчасын арендага ала торган була. ХХ гасыр башында мөселман җәмгыятенә сәүдәгәр Сибгатулла Мегдевил зур ярдәм күрсәтә: Таллиннда мөселман зираты ачу өчен җир кишәрлеге сатып ала. Аның вафатыннан соң (1939), эстон гәҗитләре «Татар короле үлде!» - дип язып чыга. 1950-еллар башында зират юк ителгән.
1928 елда Эстония Ислам җәмгыятенә нигез салынган.
1934 елда Эстониядә 170 мөселман яши, шуларның 166 ы татар булган.
Гаваян-Парадайз-Парк (Гавай)
Географиясе
Гаваян-Парадайз-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эстониядә ислам
Тарих
1995 елда Эстониянең «Идел» татар мәдәни үзәге оеша. Шул ук елда 13 кешлек төркем, җәмгыятьтән аерылып чыгып, үз оешмасын төзегән.
Бәйсез Эстониядә рәсми рәвештә беренче мәчет Нарвада ачыла. Үзара җыелган акчага Нарва мөселман җәмгыяте Кирик 2 адресы буенча урнашкан бинаны сатып ала. Таллинда бу максатлар өчен мөселманнар Кан урамындагы бинаны арендага алган.
2009 елга кадәр Таллинн шәһәре мөселманнары җомга намазларын һәм башка мөселман бәйрәмнәрен үткәрү өчен Кадриорг паркы янындагы фатирга җыела торган була.
Эстония Ислам үзәге
2009 елдан Эстония мөселманнары «Turath» мөселман үзәгенә (Keevise 9) җыела. Өч катлы бинаны Таллиннан исемен әйтергә теләмәгән бай мөселман сатып алган һәм дин кардәшләренә бүләк иткән. Бина производство максатлары өчен элеккеге «Мотор» заводы һәм аэропорт арасында төзелгән.
Эстония Ислам үзәгендә (Eesti Islami Kogudus) Коръән, гарәп теле, дин нигезләре өйрәнелә, тарих, мәдәният, Ислам этикасы буенча лекцияләр үткәрелә. Махсус программа буенча белем алучы балаларга аерым игътибар бирелә.
«Turath» ислам үзәге җитәкчесе — 2002 елдан Эстония мөселманнары мөфтие шәех Илдар хәзрәт Мөхәммәтшин. Аңа кадәр Эстония мөселманнарының дини тормышы белән 18 ел Хәсән мулла Мортазин җитәкчелек иткән.
Таллинн шәһәре мөселман җәмгыятенә, татарлардан тыш, азәрбайҗаннар, башкортлар, үзбәкләр, төрекмәннәр, кыргызлар, казакълар һ. б. төрки халыклар вәкилләре керә. Соңгы вакытта мөселман җәмгыятенә Эстониягә даими яшәргә килгән гарәпләр, төрекләр, шулай ук ислам динен кабул иткән эстоннар, руслар һ. б. кергән.
2008 елда Шарҗә әмире шәех Таллиннда мәчет төзү өчен акча бирергә риза була, ләкин Таллинн мэриясе мәчет төзү өчен җир кишәрлеге бүлеп бирүне хәл итә алмый. Таллинн турында еш кына «Евросоюзның бүгенге көнгә кадәр махсус төзелгән мәчете булмаган соңгы башкаласы» дип әйтелә.
Мөселманнар милләте буенча
Эстониядә яшәүче мөселманнар, нигездә, сөнни-татарлар һәм шигый-азәрбайҗаннар.
Урта Чаллы (Түбән Кама районы)
Урта Чаллы — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Почта индексы — 423587.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Сан-Мартин-де-Боничес
Сан-Мартин-де-Боничес — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15229) 1987 QZ6
(15229) 1987 QZ6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 22 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QZ6» саналган.
Кавалерица (Бриндизи)
Кавалерица — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавалерица Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кросно (Лидзбарский повяты)
Кросно  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мөхәммәтгата Мансуров
Мөхәммәтгата Мансуров (, —, ) — мәгърифәтче, эшмәкәр, хәйрияче, ишан, Бөтен Россия мөселманнарының өченче җыены катнашучысы, «Мансурия» мәдрәсәсенә һәм Уса шәһәрендә таш мәчеткә нигез салучы.
Нова Вйоска (Түбән Силезия воеводалыгы)
Нова Вйоска  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урзика (Вилча)
Урзика — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смогожево-Панске
Смогожево-Панске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фенери
Фенери — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Фавар
Фавар — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Ворнавка (Кармянский районы)
Ворнавка  (Ворнаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Яңа Кырлай
Яңа Кырлай - Татарстан Республикасының Арча районында, Ия елгасы ярында урнашкан авыл. Район үзәге Арча шәһәреннән төньяк юнәлештә 22 чакрым ераклыкта. Авылда 1892-1895 елларда татар халкының бөек шагыйре Габдулла Тукай яшәгән. Шул уңайдан монда Габдулла Тукайның әдәби-мемориаль музее да ачылган.
География
Яңа Кырлай тирәсендәге табигать, география бик матур, кайчандыр монда урманнар күп булган.
Авыл уртасында Ия елгасы - Казансу кушылдыгы агып ята. Анда буа төзелгән. Бу елганың үзенә Зирекле елгасы килеп кушыла.
Кырлай тарихы
Кырлай атамасының борынгылыгы тарихи документлар белән раслана. Алат юлы өстендәге Иске Кырлай һәм Яңа Кырлай авыллары Казан ханлыгы чорында ук булган. Кырлай атамасы 1602—1603 еллардагы мәгълүматларны эченә алган Казан өязе теркәү кенәгәсендә күп очрый. Д. А. Корсаков хезмәтендә (XVIII йөз) Кара Көек суы буена утырган Кырлай авылында 41 йомышлы татар, Ия суы ярындагы Кырлайда 81 йомышлы һәм 10 ясак түли торган, Кече Кырлай авылында 21 йомышлы татар яшәгәнлеге күрсәтелә.
И. А. Износков Кырлай авылларын түбәндәгечә сыйфатлый: «Кара Көек елгасы янындагы Кырлай — Кырлай Кара Көеге. Авыл Себер элемтә юлына урнашкан. Авылдагы 39 хуҗалыкта 173 ир-ат һәм 184 хатын-кыз көн күрә. Алар ислам дине тота һәм Кара Көек авылы җәмгыятенә керәләр, тормыш-көнкүрешләре уртача».
Иске Кырлай Ия суы буена, Себер элемтә юлының сул ягына утырган. Авылдагы 91 хуҗалыкта 307 ир-ат һәм 304 хатын-кыз исәпләнгән, алар ислам дине тотканнар һәм Иске Кырлай авыл җәмгыятенә кергәннәр. Бу урынга халык хәзерге Хохлово (Өнсә суы янында булган) авылы урыныннан (XVIII гасыр ахырында) күчеп килгән. Ягъни руслар килеп утыргач, татарлар бу җирне ташлап киткәннәр. Хохлово авылындагы бер кыр әле дә Мазар кыры дип йөртелә. Монда элек зират булган. (Татар телендә язылган кабер ташлары табылган.) 1860 елга кадәр татарлар бу урынга гыйбадәт кылырга килә торган булганнар. Авылда өч кибет, тимерче алачыгы һәм су тегермәне булган.
IC 450
IC 450 —  чикләрендә урнашкан.
Яңа Кырлай
Кырлай тарихы
И. А. Износков хезмәтендә (XIX йөз) Яңа Кырлайның икенче исеме Иябаш дип бирелгән. Авыл Ия суы ярына, Себер элемтә юлының сул ягына урнашкан. Авылдагы 66 хуҗалыкта ислам дине тотучы 196 ир-ат һәм 227 хатын-кыз яшәгән. Халык Яңа Кырлай авылы җәмгыятен төзегән. Тормыш-көнкүрешләре уртача булган, иген игү, киндер сугу белән шөгыльләнгән.
IC 450
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Яңа Кырлай
Кырлай тарихы
Элекке заманнарда Яңа Кырлай, Ашытбаш, Кысна, Иске Иябаш, Яңа Иябаш авыллары халкы, бергә җыелып, Иябаш җыены үткәргәннәр. Ул җыен икенче төрле Кырлай җыены дип тә аталган. Чиканас, Иске Кырлай, Субаш-Аты авыллары халкы Урман җыенын бәйрәм иткән. Икенче төрле ул Урман җигү дип аталган һәм май ахырында узган.
Пид Бродом (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Кырлай
Кырлай тарихы
Өлкән буынның сөйләвенә караганда, Кырлай авылы оешканга 400—500 еллар бар. Урман кырыенда утырганга күрә, ул Кырлай булып калган. Имеш, башта бу урында чирмешләр яшәгән. Татарлар бирегә Тазлардан (хәзер Таш чишмә), Наласадан, Соңгырдан күчеп килгәннәр. Чирмешләрнең чукынмаганнары мөселманлыкка чыккан. Авылда әлегә кадәр чирмеш нәселләре дип йөртелә торган нәселләр бар.
Халык
Хәзер Яңа Кырлай авылында 140 хуҗалык исәпләнә.
Күренекле кешеләр
Яңа Кырлай тарихка 1892—1895 елларда татар халкының бөек шагыйре Габдулла Тукай яшәгән авыл буларак кереп кала.
Тирә-юнь
Яңа Кырлай тирәсендәге табигать бик матур. Өлкәннәр сөйләве буенча, авылны элек һәрьяклап зур урман уратып алган була. Авылның бу урманы Габдулла Тукайның «Шүрәле» әсәрендә дә чагылыш тапкан.
Авыл уртасында Ия елгасы (Казансу кушылдыгы) агып ята. Елганың башланган урыны авыл басуында гына булганга, ул әллә ни зур түгел. Хәзер көчле елгада буа төзелгән. Буа тирәләре бик ямьле. Аның ике ягында да агачлар үсә. Ия суына кушыла торган суларның берсе — Зиреклек елгасы. Тирәсендә зирек агачлары күп җыелып үскәнгә, бу елга шулай аталган.
Яңа Кырлай урамнарының халык телендә кулланыла торган атамалары түбәндәгеләр: Таш урам, Аргы як, Пятый башы, Каклан йорты, Зират ягы.
Яңа Кырлай авылында рәсми рәвештә теркәлгән мәхәллә 1807 елда оешкан. Мәчетнең хәзерге вакытта сакланган бер катлы агач бинасы Казан губерна идарәсе тарафыннан 1911 елның 29 апрелендә расланган проект буенча төзелгән. Яңа Кырлай авылы мәхәллә мәдрәсәсе артык зур булмаган. 1893 елда анда 17 малай һәм 13 кыз укыган. Мәхәлләдә 98 хуҗалык булып, аларда 269 ир-ат исәпләнгән.
Яңа Кырлай һәм Иске Кырлай авыллары Казансуның уң кушылдыгы Ия суы буена утырганнар. Өлкәннәр сөйләве буенча, Яңа Кырлай авылын нигезләүчеләрнең төп нәселләре Иске Кырлайдан күчеп килгән.
Алмаз Хисаметдинов
Биография
Алмаз Хисаметдинов 1978 елның 21 декабрендә Татарстанның Балтач районындагы Алан авылында туа. 1996 елдан 1997 елга кадәр Балтач районының «Алан» совхозында эшли. 2002 елда «Ветеринария, ветеринария табибы» белгечлеге буенча Н.Э.Бауман исемендәге Казан дәүләт ветеринария медицинасы академиясен тәмамлый.
2002 — 2008 елларда Балтач районының «Игенче» авыл хуҗалыгында баш ветеринар табиб. 2008 елдан «"Тәкәнеш" агрофирмасы» ҖЧҖ генераль директоры. 2012 елдан — 2013 елга кадәр «ВАМИН-Татарстан» ачык акционерлык җәмгыятендә генералҗ директор урынбасары — идарә җитәкчесе.
2013 елның апреленнән октябрь аена кадәр Мамадыш муниципаль районы башлыгы ярдәмчесе; Мамадыш муниципаль районы башлыгы урынбасары, Татарстан Мамадыш муниципаль районы Советы Рәисе урынбасары. 2013 елдан Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының Баш ветеринария идарәсе җитәкчесе вазыйфаларын башкаручы.
2018 елның 12 декабрендә Алмаз Хисаметдиновка «Татарстан Республикасының атказанган ветеринария табибы» дигән бүләк тапшырыла.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Күчүкоба (Демирҗи)
Күчүкоба (Küçükoba) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Плесенша (Калифорния)
Плесенша  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Плесенша шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтейру-Лобату (Сан-Паулу)
Монтейру-Лобату  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Беркау
Беркау (Berkau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атакөй (Ахметли)
Атакөй (Ataköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Ахметли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жепчино
Жепчино — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Градусы
«Градусы» (Градуслар) — Ставрополь шәһәре поп-төркеме.
Вилтон (шәһәр, Висконсин)
Вилтон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
HD157714
HD157714 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Иска (Тубыл кушылдыгы)
Иска — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тубыл елгасының сул ярыннан 184 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 210 км.
Вилтон (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иска (Тубыл кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тубыл елгасы, Есет елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Тура һәм Тауда елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Градусы
Тарих
«Градусы» төркеме 2008 елда барлыкка килә, аның элек төрле музыкаль коллективлар составында булган катнашучылары, бергә җыела. Роман Пашков һәм Руслан Тагиев (GJ BAKS) "Режиссер", (7:00), "Время моё", "Радио Дождь" җырларын язалар. Соңрак аларга басист Дмитрий Бахтинов һәм барабанщик Виктор Голованов килеп кушылалар. Беренче концертны төркем "Градус 100" исеме белән, ай ярым актив репетицияләрдән соң, 2008 елның 29 маенда да үткәрә.
2009 елның көзендә чыккан "Режиссер" җыры күп радиостанцияләрдә куела һәм хит-парадларда (чартларда) югары урыннарга лаек була. 2009 ел нәтиҗәләре буенча, Русияның иң күп иңдерелүче санлы сингллар чартында 6 нчы урын ала. Шулай ук җыр Рәсәй радиочартында беренче урынга лаек булды.
Төркемнең икенче синглы - "Кто ты" - 11 урынга кадәр җитте. 2010 елның 18 июнендә җыр санлы синглларның Рәсәй чартында 2 урында булды. ..
Төркемнең "Я больше никогда" сингллар арасында 9 нчы урынга эләкте.
2011 елның 3 мартында төркемнең "ГРАДУСЫ" "ГОЛАЯ" төркеме чыкты. Пластинкага 11 композиция кергән.
Бүләкләр һәм премияләр
2010 елда "Градусы" төркеме Муз-ТВ премиясенең "Ел прорывы" һәм "Иң яхшы җыр" номинацияләрендә номинант булды. "Градусы" "Режиссёр" өчен "Алтын граммафон" музыкаль премиясен алды.
Вергиза
Вергиза — Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Иленең Килемары районы биләмәләрендә ага. Елга  Арда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15230) Алона
(15230) Алона — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 13 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 RF1» саналган.
Вына
Вына — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Евра елгасының уң ярына тамагыннан 50 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 70 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сияк
Сияк — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга  Иргизла елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бурдята (Киров өлкәсе)
Бурдята (Бурдята) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кротошини
Кротошини — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кордюково (Верхотурье шәһәр округы)
Кордюково (Кордюково) — Свердловск өлкәсенең Верхотурье шәһәр округы составына керүче авыл.
Кавалерицо (Козенца)
Кавалерицо — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.