cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каядиби (Синанпаша)
Каядиби (Kayadibi) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Синанпаша илчесенә караган бер авыл (köy).
Маской (Калифорния)
Маской  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маской халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наваринка
Наваринка (Наваринка) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (69%), татарлар (6%), башкортлар (11%), казахлар (13%).
Вимокле
Вимокле — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Мадмас
Кече Мадмас — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Зырянская Ежуга елгасының уң ярына тамагыннан 34 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Коренте (Тревизо)
Казе Коренте — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Николай Кандауров
Николай Кандауров (Николай Степанович Кандауров,, — , ) — СССР һәм РФ җиңел атлетика тренеры, РФ физик мәдәният һәм спорт әтличниге (1999).
Казе Коренте (Тревизо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Брюшинная
Брюшинная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лыжа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чуперчень (Сату-Маре)
Чуперчень — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чырвоная Слабада (Рэчыцкий районы)
Чырвоная Слабада  (Чырвоная Слабада ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Сәрвәр Галәветдинов
Галәветдинов Сәрвәр Әбүталип улы (25 сентябрь 1950 ел) — укытучы, шагыйрь. 2005 елдан Башкортстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Тимбе-ду-Сул
Тимбе-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Чырвоная Слабада (Рэчыцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сәрвәр Галәветдинов
Биографиясе
Сәрвәр Әбүталип улы Галәветдинов 1950 елның 25 сентябрендә Башкорт АССР-ының Бөрҗән районы Колгына авылында туган.
Тимбе-ду-Сул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сәрвәр Галәветдинов
Биографиясе
Булачак шагыйрь әби тәрбиясендә бала чактан халык моңнарын тыңлап, халык йолаларын күреп үсә. Әбисе бик күп әкиятләр, риваятләр, хикәяләр, легендалар, мәкалләр, әйтемнәр хәбәрдар була.
Мәктәп елларыннан ук Сәрвәр Галәветдинов шигырлар яза башлый. Аның шигырлары «Ленинчы», «Башкортстан», Бөрҗәннең «Таң», Әбҗәлилнең «Чаткы» газеталарында да басыла.
Армиядән соң туган якларына әйләнеп кайта, колхозда бригадир булып эшли. 1993 елда Башкорт дәүләт университетының филология факультетын тәмамлап, озак еллар авыл мәктәбендә укытучы булып эшли.
Шигырьләре«Яшь көчләр» альманахында (1981, 1982, 1983) басылып чыга.
2005 елда «Һәнәк» журналының, "Башкортстан" гәҗитенең лауреаты була.
Сәрвәр Галәветдиновның бик күп шигырьләренә Нур Даутов, К. Дәүләтбирдина, Н. Абдуллина, А. Гайсин, Р. Ханнанов тарафыннан халык арасында киң таралган җырлар язылган.
«Күңелемдә иярле ат» исемле башлангыч китабы 1993 елда дөнья күрә. 2010 елда «Былбыллар сайраганда» дигән китабы басылып чыга.
Сәрвәр Галәветдиновның иҗаты башкорт авылының елъязмасын чагылдыралар. Аның әсәрләре тирән эчтәлеккә ия, аларда башыннан ахырына кадәр дәрт сизелә. Авыз-тел иҗаты нигезендә холык-гадәтләргә, йолаларга таянып язылган әсәрләре тирән фәлсәфи эчтәлеге белән аерыла.
(9563) Китти
(9563) Китти — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 21 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SJ1» саналган.
Эскарай
Эскарай — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Васильев (1949)
''
Владимир Васильев (тугандагы исеме Алик Әбдегали улы Асанбаев,, Владимир Абдуалиевич Васильев) — РФ сәяси эшлеклесе. 2018 елның 9 сентябреннән 2020 елның 5 октябренә кадәр — Дагыстан Республикасы Башлыгы (2017 елның 3 октябреннән ).
Тәрҗемәи хәле
1949 елның 11 августында Мәскәү өлкәсе Клин шәһәрендә (башка версия буенча Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе Курчум районы Алексеевка   авылында ) туган. 8 нче сыйныфка кадәр Алик Әбдегали улы Асанбаев исем-фамилиясендә йөргән. Атасы вафат булып, әнисе икенче кат кияүгә чыккач, үги атасының фамилиясенә (Васильев) күчә. 1968-1970 еллларда хәрби хезмәттә. Мәскәүдә ССРБ ЭЭМ махсус милиция мәктәбен (1972), Бөтенсоюз читтән торып укулы юридик институтын (1978), ССРБ ЭЭМ академиясен (1991) тәмамлаган.
Депутат эшчәнлеге
2003 елдан — IV, V чакырылыш Россия Дәүләт Думасы депутаты, куркынычсызлык комитеты рәисе. Тверь өлкәсеннән «Бердәм Россия» фиркасе федераль исемлеге буенча сайланган. «Бердәм Россия» фиркасе фракциясе җитәкчесе. Тверь өлкәсендә «Бердәм Россия» фиркасенең регион сәяси шурасы сәркатибе.
Добешув (Глубчицкий повяты)
Добешув  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Семфорьян-де-Ле
Сен-Семфорьян-де-Ле — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
HD190663
HD190663 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кокюмон
Кокюмон — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Рабигыль-әүвәл
Рабигыль-әүвәл (ربيع الأول раби‘ әл-әўўәл) — Һиҗри тәкъвимнең өченче ае. Бу айда Мөхәммәд с. г. с. туды.
Обернбург-ам-Майн
Обернбург-ам-Майн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Игорь Кантеров
Игорь Кантеров (Игорь Яковлевич Кантеров,, — , ) — СССР һәм РФ диннәр белгече, Мәскәү университетының атказанган профессоры (2010).
Александра Нуждина
Александра Васильевна Нуждина (1925 елның 10 июне - 23 март 2003) — сәвит машина төзелеше алдынгысы, Сарытау шәһәрендә ССРБ афтaᴍабил сәнәгате министрлыгының 3 нче Дәүләт подшипник заʙуты шлифовшчигы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Тәрҗемәи хәле
Александра Нуждина 1925 елның 10 июнендә Рəзән шәһәрендә урьıс гаиләсендә туа.
Шәһәр мәктәбендә укый. Сугыш башланганда Сарытау шәһәренә эвакуацияләнә. 1942 елда 3нче Сарытау подшипник заʙутына эшкә урнаша. Бөек Ватан сугышы елларында кәсəбә хәрби техника өчен подшипниклар чыгаручы илдә бердәнбер кәсəбә була. заʙут берничә тапкыр бомбардировкаларга дучар була. Александра Васильевна кыска вакыт эчендә шлифчы һөнәрен үзләштерә. Производство алдынгысы булып китә. Җиденче җидееллык чорында ул югары җитештерү нәтиҗәләренә ирешә.
ССРБ Югары Сәвиты Президиумының 1966 елның 22 ауᴦысындагы указы белән машина төзелешенә керткән аерым казанышлары һәм югары җитештерү казанышлары өчен Александр Васильевнага Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә, ул Ленин урдᴎны һәм «Урак һәм Чүкеч» медале белән бүләкләнә.
8нче чакырылыш ССРБ Югары Сәвиты депутаты, шулай ук 1968 елда ССРБ профсоюзларының XIV съезды делегаты булып катнаша.
Бүләкләре
Хезмәттәге уңышлары өчен бүләкләнә:
Питерстаун (Көнбатыш Виргиния)
Питерстаун  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бучуми (Марамуреш)
Бучуми — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бекташлы (Кырыкһан)
Бекташлы (Bektaşlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мутлуҗа (Өмерли)
Мутлуҗа (Mutluca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Өмерли илчесенә караган бер авыл (köy).
Бренно
Бренно — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Севк
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бело-Колдаксай
Бело-Колдаксай — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Айдарлысай елгасының сул ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Орск каласыннан Сакмар елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17150) 1999 JP109
(17150) 1999 JP109 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JP109» саналган.
Матени (Калифорния)
Матени  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(9564) Джеффвин
Тарихы
1987 елның 16 сентябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SG3» саналган.
Финкасл (Кентукки)
Финкасл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Финкасл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пушья
География
Авыл Чулман елгасының сул ярында, Кирс шәһәреннән 70 километр ераклыта урнашкан.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
1735 елда нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Чырвоная Слабодка
Чырвоная Слабодка (Чырвоная Слабодка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кантилал Җиван Шаһ
Кантилал Җиван Шаһ, гади рәвештә Канти буларак мәгълүм (1922 – 22-енче октбярь, 2010). Аны Яңарыш кешесе дип тасвирлыйлар, ул гуру, тарихчы, табигать тарихы белгече, хиромант, вегетариан пешекче, фотограф, рәссам һәм сынчы, агрономия белгече һәм интеллетуал булган. Аның турында йөзләрчә газета һәм журналларда һәм 30 илдән артык радио һәм телевидение программнарында язганнар, аңа илнең иң мәшһүр шәхесләре визит ясаган, мәсьәлән, Елизавета II һәм Тереза Анадан алып Джеймс Бондны барлыкка китергән Айэн Флемингка кадәр. Соңгысы Җиванны соңгы Бонд романында персонаж итеп керткән. Ул шулай ук кинода Омар Шәриф белән кинода актёр буларак уйнаган. Җиван әтисе 1895 елда нигезләгән импорт-экспорт бизнесы белән идарә иткән, әмма ул күбрәк энвайронментализм һәм экотуризм пионеры буларак һәм әйдәп баручы тарихчы һәм фольклорист буларак мәгълүм. Ул төрле оешмаларда комитет әгъзасы булып торы, мәсьәлән, Alliance Francaise, Chamber of Commerce and Industry һәм Seychelles Environment Trust Fund. Хәзер 84 яшендә булып, ул яхшы кәефтә булуын гомер буена вегетариан, тартмаучы һәм эчмәүче кеше булуына рәхмәтле дип әйтә. Ул UN Environmental Program Global 500 Roll of Honour-га кертелгән булган һәм Норвегия Патша Фәннәр һәм Хатлар Академиясе тарафыннан ат казанган. Кантилал Җиван шулай ук түбәндәгеләрдә катнашкан: Ste. Anne Marine National Park; Port Launay Marine National Park, the Protection of Shells Act (Кабырчыкларны Яклау); Animal and Bird Protection (Хайваннарны һәм Кошларны Яклау); Controlled Cropping of Seabirds' Eggs; Protection of Turtles (Ташбакаларны саклау); and the Seychelles Marine Mammal Sanctuary. Җиван 22-енче октябрьдә, 2010 елда Виктория Хастаханәсендә, Махеда, Сейшелларда 87 яшендә үлгән һәм аның улы һәм оныгы әле дә исән.
HD190746
HD190746 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тамано
Тамано — Япония дәүләтенең Окаяма префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тамано шәһәре 1940 елның 3 августында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 65723 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 634 кеше тәшкил иткән.
Добешув (Кендзежинско-Козельский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тимбирас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Колерак-Сен-Сирк
Колерак-Сен-Сирк — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Виндуга (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Виндуга  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Кориналдези (Анкона)
Казе Кориналдези — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Кориналдези Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эстольо
Эстольо — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чуперчень (Телеорман)
Чуперчень — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сен-Сикст (Луара)
Сен-Сикст — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Рәфгать Сафиуллин
Рәфгать Сафиуллин (Рәфгать Фәйзулла улы Сафиуллин,, – , ) – административ-хуҗалык эшлеклесе, РСФСРның атказанган сәүдә хезмәткәре (1985). 1962 елда Әләски, 1962-1970 елларда Чистай район башкарма комитетлары рәисе, 1970-1992 елларда идарәсе рәисе. ТАССР Югары Шурасы (1963-1967, 1971-1975, 1980-1990) һәм СССР ЮШ (1989-1991) депутаты.
Рәфкать Кантүкев
Рәфкать Кантүкев (Рәфкать Габделхәй улы Кантүкев,, — , ) — «Газпром трансгаз Казань» ААҖ директоры (1998 елдан), «Зенит» волейбол клубы президенты, ТР дәүләт премиясе лауреаты (2012), ТР ДШ депутаты.
Шәгъбан
Шәгъбан (شعبان шә‘бан) — Һиҗри тәкъвимнең сигезенче ае.
Вадма
Вадма — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лыжа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 114 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Луи Пастер
Аның кристалл төзелеше һәм поляризация күренеше өлкәсендә хезмәтләре стереохимиягә башлангыч бирә. Пастер тормышның кайсыбер формаларының үзеннән-үзе барлыкка килүе (кара:Аристотелизм) турында бәхәскә нокта куя, тәҗрибә юлы белән моның булуы мөмкин түгел икәнен исбат итә. Аның исеме фәнни булмаган даирәдә ул уйлап тапкан һәм соңыннан аның исеме белән аталган пастеризация технологиясе белән билгеле.
Тәрҗемәи хәл
Луи Пастер провинциядә 1822 елда гади күнче, Наполеон сугышлары ветераны Жан Пастер гаиләсендә дөньяга килгән. Луи коллежда укый. Укуын тәмамлап, Безансонда кече укытучыбулып урнаша, укуын дәвам итә. 1843 елда аңа Париждагы Югары нормаль мәктәпкә укырга керергә насыйп була 1843. 1847 елда уңышлы тәмамлый.
Пастер үзен сәләтле рәссам итеп таныта, әмма, химия белән мавыгуы аркасында бу һөнәрдән баш тарта. Аның 15 яшьлек чакта ясаган рәсемнәре һәм ата-анасы, дуслары сурәтләре Париждагы Пастер институтында саклана. Рәсемнәре өчен Луи Югары нормаль мәктәпнең сәнгать бакалавры (1840) һәм фәннәр бакалавры (1842) исемнәренә лаек була. Дижон лицеендә бераз вакыт физика профессоры итеп хезмәт итеп (1848), Пастер Страсбург университетында химия профессоры урынына күчә. 1849 елда ул ректор кызы Мари Лоран белән өйләнешә. Аларның биш баласы туган, ләкин өчесе балачакта корсак тифеннән үлә.
1854 елда Луи Пастер яңа оешкан Лилль университетына табигый фәннәр факультеты деканы итеп тәгаенләнә. 1856 елда Парижга күчеп, үзе укыган югары мәктәпнең уку эшләре буенча директоры (directeur des études) булып хезмәт итә. 1858-1867 еллар арасында ул мәктәпнең реформасын үткәрә. Керү имтиханнарын кырысландырып, ул уку-укыту сыйфатын күтәрә, югары нормаль мәктәпнең абруен һәм фәнни дәрәҗәсен күтәрә. Шул ук вакытта реформалар белән канәгатьсез студентлар ике тапкыр фетнә күтәрә.
Химия өлкәсендәге хезмәтләре
Беренче фәнни хезмәтен Пастер 1848 елда бастыра. Луи Пастер, шәраб кислотасының физик үзенчәлекләрен өйрәнгәндә, әчетү юлы белән алынган кислотаның оптик активлыгы булуын ача — яктылыкның поляризация яссылыгын әйләндерергә сәләтле, химик синтезланган изомеры йөзем кислотасының андый сәләте юк. Кристалларны микроскоп белән өйрәнеп, ул аларның ике типта булуын ача, аларның төзелеше бер-берсенә көзгедәгечә чагыла. Берәүнең эремәсе поляризация яссылыгын сәгать угы йөреше буенча, икенчесе кире якка әйләндерә. Ике эремәнең 1:1 катнашмасының оптик активлыгы юк.
Әчетү процессын өйрәнү
Әчетү процессы әчетке гөмбәләренең яшәү активлыгы белән тыгыз бәйләнгән, алар әчетке сыекча исәбенә үрчиләр.
thumb|left|320px|Луи Пастер һәйкәле астында скульптура төркеме, Париж, Place de Breteuil
Йогышлы авырыуларны өйрәнү
1864 елда француз шәраб эшләүчеләре йөзем авыруларына каршы ысул эшләп бирүен сорап мөрәҗәгать итәләр. Пастер, шәраб авыруларын чир тудыручы микроорганизмнар китереп чыгаруын күрсәтә, һәр авыруның үз тудыручысы бар, дигән фикер үткәрә. Зарарлы «оешкан ферментлар»ны юк итү өчен шәрабны 50—60 градуска кадәр җылытып алырга тәкъдим итә.
Пастеризация дип аталган процесс лаборатория һәм азык сәнәгатендә бүген дә киң кулланыла.
1865 елда Пастерны, ефәк кортлары авыруларын өйрәнү өчен, элекке укытучысы Франциянең көньягына чакыра. Роберт Кохның «Түләмә авыруының этиологиясе» басылып чыккач Пастер үз эшчәнлеген иммунологиягә багышлый һәм түләмә, тудыру бизгәге, ваба һ.б. авыруларны микроблар тудыруын исбатлау һәм саклану прививкаларын тәкъдим итә. Луи Пастер котыру авыруына каршы вакцина уйлап таба.
Котыру чиренә каршы беренче прививка 1885 елның 6 июлендә 9 яшьлек Йозеф Майстерга анасы соравы буенча эшләнә. Дәвалау уңышлы тәмамлана, малайда котыру билгеләре бетә. Пастер прививкасы хәзер дә кулланылышта.
Пастер институты
1878 елда Пастер абунә буенча акча җыеп, Парижда биология, микроорганизмнар, йогышлы авырулар һәм вакциналар өйрәнүче коммерцияле булмаган фәнни-тикшеренү институты ача. Пастер оештырган институтны 1895 елда Эмиль Дюкло җитәкли башлый. Институт эчендә дифтерия, йогышлы тартышу, туберкулез, полиомиелит, грипп, сары бизгәк авыруы һәм чума үләте кебек авыруларны җиңәргә булышкан иң мөһим ачышлар ясалды. 1893 елда институт галимнәре ВИЧ вирусын ачалар. 1908 елдан башлап инститтның 8 галиме Нобель премиясенә лаек булалар.
Каядиби (Адыяман)
Каядиби (Kayadibi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Оберндорф-ам-Лех
Оберндорф-ам-Лех — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янсуар
Почта индексы — 422786.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Добжень-Великий
Добжень-Великий — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мөхәммәт Илбаев
Биографиясе
Мөхәммәт Исмәгыйль улы Илбаев 1939 елның 13 мартында Башкорт АССРның Зиянчура районы Мөхәммәтҗан авылында туган.
Абзан урта мәктәбен тәмамлагач, колхозда эшли башлый. 1959-1964 елларда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтында зоотехник һөнәренә укып чыккач, колхоз-совхозларда эшли. Күмертаудагы районара токымчылык станциясендә баш зоотехник була. Станция бетерелгәч,«Башкируголь» берләшмәсенең тәэминат бүлегендә эшли.
2015 елның 21 апрелендә Күмертау шәһәрендә вафат була, туган авылы Мөхәммәтҗанда җирләнгән
Иҗаты
Мөхәммәт Илбаев, белеме буенча мал хуҗалыгы белгече булса да, ХХ гасырның 60 нчы елларында әдәбиятка шагыйрьлек таланты белән юл ярып килеп керә. Аның 1968 елда басылып чыккан «Җирләр күрдем» исемле тәүге шигъри җыентыгы башкорт шигъриятенә талантлы  каләм иясе килүен хәбәр итә. Алдагы елларда аның иҗаты «Эчкән сулар» (2009) китабында үсеш тапты. «Көртлек җыры» (2012) китабында балалар өчен шигырьләре, шигъри хикәясе һәм поэмасы тупланган. Аның бу җыентыгында Башкортстан халкының үткән тарихы, бүгенгесе һәм хәвефле киләчәге дә чагыла.
Мөхәммәт Илбаев поэтик әсәрләрендә башкорт теленең нечкәлекләрен, күркәмлеген оста иҗади файдаланды, шул җирлектә башкорт шигъриятен баетты.
(17151) 1999 JB114
(17151) 1999 JB114 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JB114» саналган.
Тимбо (Санта-Катарина)
Тимбо  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Максим Канунников
Максим Канунников (Максим Сергеевич Канунников,, — , ) — Россия футболчысы (һөҗүмче), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы, Россия чемпионатларының алтын (2010, 2011/2012) һәм бронза (2009) призчысы, Россия кубогы иясе (2009/10).
Тәлгать Сәйфи
Тәлгать Сәйфи (Тәлгать Фатыйх улы Сәйфи,, – , ) – инженер, галим, җитештерүне оештыручы, техник фәннәр нәмзәте (1967). 1948-1956 елларда Арсеньев һәм Комсомольск-на-Амуре авиация заводларының баш инженеры. 1956-1979 елларда Горький авиация заводының баш инженере; бер үк вакытта (1967-1969) Горький политехника инситуты доценты.
Дәстәгүл
Дәстәгүл (Dəstəgül ) — Әзербайҗанның Тәртәр районына караган авыл.
Матер (Сакраменто округы, Калифорния)
Матер  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Матер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Сиприян (Луара)
Сен-Сиприян — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Винцентово (Александровский повяты)
Винцентово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Касаока
Касаока — Япония дәүләтенең Окаяма префектурасында урнашкан шәһәр.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 55987 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 412 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 136.03 км² тәшкил итә.
По-По (Көнбатыш Виргиния)
По-По  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бекташпынары (Тепебашы)
Бекташпынары (Bektaşpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD190766
HD190766 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Керәшен Тыловае
Түбән Тыловай (Керәшен Тыловае, Татар Тыловае, Нижний Тыловай) — Удмуртиянең Грахово районындагы керәшен татарлары авылы.
Тарихы
Авылга XVIII гасырда Макан-Пельга вулысының Ключи (Корбанай) авылыннан иске керәшен татарлары нигез салган.
Халкы
Халык саны — 111 кеше (2010).
Тарих
Революциягә кадәр Вятка губернасының Алабуга өязе составында булган.
Чырвоны Акцябр
Чырвоны Акцябр (Чырвоны Акцябр ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Викторина Капитонова
Викторина Капитонова (Викторина Валерьевна Капитонова,, — , ) — Россия балеринасы, Сүрих опера театры солисткасы.
Бирдән (Җаек кушылдыгы)
Бердянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Җаек елгасының сул ярыннан 1323 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 65 км.
Флеминг-Нион (Кентукки)
Флеминг-Нион  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Бирдән (Җаек кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Орск каласыннан Сакмар елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Флеминг-Нион (Кентукки)
Тарихы
Флеминг-Нион шәһәре  елда нигезләнгән.
Обернойкирхен (Югары Бавария)
Обернойкирхен  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Флеминг-Нион (Кентукки)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обернойкирхен (Югары Бавария)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Разлив (Киров өлкәсе)
Разлив (Разлив) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Комон-сюр-Гаронн
Комон-сюр-Гаронн — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кружиняна
Кружиняна (Kruszyniany) — Польшаның Соколка районында урнашкан ике татар авылының берсе.
Разлив (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кружиняна
Тарих
Авылны Паркан сугышында патшаны коткарган татар морзасы полковник Самуил Морза Кричовски нигезли, бу урынга аның белән бергә тагын 45 гаилә килеп утыра.
Халкы
Бүгенге көндә биредә 160лап кеше яши, тик инде татарлар милли азчылык булып торалар. Җирле халык беларус-поляк телләре катнаш телендә сөйләшә.
1980 елда авылда 289 яшәгән һәм дин тотучылар арасында 33 кеше үзен мөселман дип әйткән, калганнары йә праваслау, йә католик динендә булган.
Абусехо
Абусехо — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Корунцо (Потенца)
Казе Корунцо — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Добжень-Мали
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Корунцо (Потенца)
Географиясе
Казе Корунцо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чурари
Чурари — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Брилево (Великопольское воеводалыгы)
Брилево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Наровчатка
Наровчатка (Наровчатка) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.
Брилево (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наровчатка
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Шәүвәл
Шәүвәл, Шәввәл (شوال шәўўал) — Һиҗри тәкъвимнең унынчы ае.
Наровчатка
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (79%), татарлар (6%), башкортлар (10%), казахлар (1%).
Кече Суббач
Кече Суббач — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ирва елгасының уң ярына тамагыннан 27 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бучуми (Селаж)
Бучуми — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимбо-Гранди
Тимбо-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Флемингсбург (Кентукки)
Флемингсбург  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Флемингсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Острынцы
Острынцы, Острыно татарлары, (Ostryńscy) - литва татарлары нәселе. Нәсел башлары күпмедер вакыт Литвада яшәгән Алтын Урда ханы Әхмәт Шаһка барып тоташа.
Сен-Сир-де-Валорж
Сен-Сир-де-Валорж — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Острынцы
17 гасыр башында бу нәсел юкка чыга.
(17152) 1999 JA118
(17152) 1999 JA118 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JA118» саналган.
Вадъявож
Вадъявож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Югары Пидж елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
(9566) Рихлова
(9566) Рихлова — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 18 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SX17» саналган.
Михаил Капустин
Михаил Капустин (Михаил Яковлевич Капустин,, — , ) — табиб, җәмәгать эшлеклесе, Казан һәм Варшава университетлары профессоры, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1898), Казан губернасыннан II һәм III чакырылышлар РИ Дәүләт Думасы депутаты.
Чырвоны Алёс
Чырвоны Алёс (Чырвоны Алёс ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Винцентово (Радзейовский повяты)
Винцентово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маунт-Гермон (Калифорния)
Маунт-Гермон  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маунт-Гермон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Добжинь (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Янсыбы
Янсыбы — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Почта индексы — 422120.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Ибара
Ибара — Япония дәүләтенең Окаяма префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ибара шәһәре 1953 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Семён Капустин
Семөн Капустин (Семён Яковлевич Капустин,, — , ) — РИ икътисадчысы, гәҗит мөхәррире, публицист, Польша патшалыгының халык эшләре комиссары (1864-1865).
Каядиби (Зара)
Каядиби (Kayadibi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Агальяс
Агальяс — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обернцелль
Обернцелль — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тамара Каценеленбоген
Тәрҗемәи хәле
Двинскта туган. 1911-1916 елларда хатын-кызлар политехник институтының архитектура бүлегендә укыган - бу Россия империясендә хатын-кызлар өчен беренче югары техник уку йорты булган. Аның олы абыйсы - Николай Давидович Каценеленбоген шулай ук танылган архитектор булды. Революциядән соң Петроградтагы Сәнгать академиясенең архитектура факультетына керде. Аны 1923 елда тәмамлады. Күп кенә эре конкурсларда катнашты, берничә шәһәрдә торак кварталлары проектлады. 1934 елда ул да кергән архитекторлар төркеме беренче тапкыр заводта тышкы һәм эчке эш өчен декоратив блоклар җитештерә башлады. 1937-1938 елда Ной Троцкий белән берлектә 20гә якын мәктәп проектлады.
Моны да карагыз
Ленинград авангарды архитектурасы
Кондезег
Кондезег — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Казе Коти (Тревизо)
Казе Коти — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Коти Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мутлуҗа (Карпузлу)
Мутлуҗа (Mutluca) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Карпузлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ракалово
Ракалово (Ракалово) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Ливиңстон (Шотландия)
Ливиңстон (Livingston, Leivinstoun, Baile Dhùn Lèibhe) — Шотландиянең Көнбатыш Лотиан бүлгесендә урнашкан шәһәр.
Пока (Көнбатыш Виргиния)
Пока  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Тимбури
Тимбури — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бекчери (Сиверек)
Бекчери (Bekçeri) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Bekçeri, Siverek Bekçeri, Siverek
Порым (авыл)
Порым (Порым) — Удмуртиянең Грахово районындагы керәшен татарлары авылы.
Халкы
Халык саны — 569 кеше (2010).
Тарих
Авылга Алабуга өязе Иске Бигәш (хәзерге Татарстанның Менделеевск районы) авылыннан иске керәшен татарлар нигез салган.
Революциягә кадәр Вятка губернасының Алабуга өязе составында булган.
Шәхесләр
1978 елда Порымга кушылган Күзәбай авылында туганнар:
Владимир Караваев
Владимир Караваев (Владимир Афанасьевич Караваев,, — , ) — җәррах, Киев университетының медицина факультетына нигез салучыларның берсе, хакыкый яшерен киңәшче (1890).
Сен-Сир-де-Фавьер
Сен-Сир-де-Фавьер — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Дәвәдашы (Кәлбәҗәр)
Дәвәдашы  (Dəvədaşı ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
(17153) 1999 JK119
(17153) 1999 JK119 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JK119» саналган.
Олы Каялы
Зур Каяла — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гөберле елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Чолыкчылык
Чолыкчылык («чолык» сүзеннән алынган — кыргый бал кортларыннан бал алыр өчен үсеп утырган агачны чокып ясалган умарта) — умартачылыкның бу борынгы төрендә бал корты агач куышында яши.
Олы Каялы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Орск каласыннан Сакмар елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Оберостендорф
Оберостендорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
HD190786
HD190786 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Олы Каялы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD190786
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Флетвудс (Кентукки)
Флетвудс  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
HD190786
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Оберостендорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флетвудс (Кентукки)
Тарихы
Флетвудс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Чеб-Ю
Кече Чеб-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Пысса елгасының сул ярына тамагыннан 134 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Чолыкчылык
Агач куышлары табигый хәлдә дә булуы мөмкин, шул ук вакытта аларны 4 метрдан 15 метр биеклектәге юан агачларны чокып та эшлиләр. Куышлар бүкән умартада да чокып эшләнә, аларны агач олынына эләләр. Куыш эчендә җимлек куела. Балны алыр өчен озын нечкә тишекләр — капкак — эшләнә. Чолыкчылык белән шөгыльләнгән кешеләр чолыкчылар, дип атала.
Кече Чеб-Ю
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(9567) Сургут
(9567) Сургут — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Чолыкчылык
Русь җирләрендә
Чолыкчылык Русь җирләрендә XVII гасырга чаклы киң билгеле һәм ул вакыттагы хуҗалыкның төп тармакларының берсе була. Бигрәк тә Днепр, Десна, Ука, Воронеж, Сосна елгалары һәм дала белән чикләшкән башка елгалар урманнарында үсеш ала. Бал һәм балавыз җәнлек тиресе белән беррәттән Русь җирләреннән төп әйбер экспорты булып саналган. XI гасырдагы Хокуки кодекста (Правда Ярослава) шушындый язу бар: «А от двоих пчел на 12 лет приплод роев и старыми пчелами 200 и 50 и 6 роев...». XVI гасырда Паоло Джовио Русь җирләренең илчесенең мәзәккә тартым булган тарихын үз сүзләре белән сөйләп бирә. Бу мәзәктә күрше авылдагы бер крәстияннең бик зур агачның куышына төшеп, балга муенына кадәр батканы турында бәян ителгән.
(9567) Сургут
Тарихы
1987 елның 22 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 US4» саналган.
Чолыкчылык
Чолыкчылык Башкортстанда
Безнең заманда чолыклы агачлар бер Башкортстан Республикасының Бөрҗән районында (хәзер — Шулгәнташ тыюлыгы) сакланган. Башкортстанда чолыкчылыкның үсешенә аерым табигать шартлары — бал җыюның төп чыганагы булган юкә һәм чаган агачларының күплеге — булышлык итә. Җитмәсә, урындагы халык башлыча терлекчелек, балыкчылык һәм чолыкчылык белән шөгыльләнгән, шуның өчен урманнар сакланып калган. Җирләрне күпләп сөрү һәм урманнарны кисү Башкортстанда бер XIX гасырның икенче яртысында башлана. Тиелмәгән урманнар Урал тауларының төпкел һәм юлсыз диярлек урыннарында сакланган. Тап шуның өчен монда 1958 елда урман бал кортының кара төре табигый шартларда көн күргән урын тиелми торган, дип игълан ителә.
Борынгы шөгыль белән турыдан-туры танышкан Россия журналисты Василий Песков чолык әзерләү процесын шушылай сүрәтли:"Нарат чагыштырмалы юан (диаметры якынча бер метр) булырга тиеш ... Чолык алты метрдан ун ике метр биеклектә чокып уела. Чолыкчы башта агач олынында тар гына ярык уеп ясый, шуннан махсус корылмалар белән бер метр тирәсе биеклектә чолык эшли, чолык шактый киң була, әмма агачны сындырмаслык итеп эшләнә.Чолыкның эч ягы җентекләп шомартыла...Кия (корт кереп-чыгып йөри торган умарта авызы)читтән уела, тишеген агач капкач белән ябалар... шуннан соң чолыкны киптерергә калдырып торалар. Бары ике елдан гына бал кортларын чолыкка индерерга мөмкин була."