cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шавая
Шавая — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сурская Рудоха елгасының уң ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Пантенбург
Пантенбург — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Шавая
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пантенбург
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рои (Арбаж районы, авыл)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ябылково (Көстендил өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3061
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Елмалык (Үнье)
Елмалык (Elmalık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кьомонте
Кьомонте — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кетемерешть-Дял
Кетемерешть-Дял — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2880) Нихондаира
(2880) Нихондаира  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 8 февралендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 CA» саналган.
Яхиново
Яхиново — Болгариянең Көстендил өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тупело (Оклахома)
Тупело  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тупело шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кыргыз (Дүртөйле районы)
Кыргыз — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452305, — 80224847007.
Кьюза-ди-Пезио
Кьюза-ди-Пезио — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кортлендвилл (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Топаклы (Һайрат)
Топаклы (Topaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Һайрат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алос
Алос (Alos) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,32 км².
Питат буразналары
Исеме
Питат буразналары якындагы Питат кратеры хөрмәтенә аталган.
Шейма
Шейма — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының сул ярыннан 674 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рувр-ан-Мюльтьян
Рувр-ан-Мюльтьян — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Бибо (Нью-Мексико)
Бибо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бибо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паланлы (Адыяман)
Паланлы (Palanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Сент-Круа-дю-Вердон
Сент-Круа-дю-Вердон (Sainte-Croix-du-Verdon) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Рье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,7 км².
NGC 3062
NGC 3062 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кәҗүл читек (әсәр)
Чыганаклар 1.Баязитова Ф.С.Татар халкының бәйрәм һәм көнкүреш йолалары.Казан,1995. 2.Борһанова Р. ЯктыКүлдә – Казанская бәйрәме, Зәйофыклары, 2007. 3.КашаповаР.“Әсәкәйдәтатарларрухы, татар галәме”, “Зәй офыклары”,30нчы июнь, 2007. 4.Максимов Н.В. Безбертамырдан. Казан, Мәгариф, 2002. 5.Сафин Р. Татар юлы. Казан, 2002. 6.Уразман Р. Татар халкыныңйолаларыһәмбәйрәмнәре.Казан, 1992. 7.Исламов Ф.Ф., Закирҗанов Ә.М. 5нче сыйныф өчен татар әдәбияты дәреслеге.Ф.Ф.Исламов, Ә.М.Закирҗанов. - Казан: Мәгариф. – 2004. – 78б.
Копья (Вурлам кушылдыгы)
Копья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Вурлам елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4959) Нииноама
(4959) Нииноама  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1991 елның 15 августында A. Натори, Т. Урата тарафыннан Якиимо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PA1» саналган.
Панцвайлер
Панцвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олы Карь-Еган
Олы Карь-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Балык елгасының уң ярына тамагыннан 45 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сулокур-сюр-Музон
Сулокур-сюр-Музон — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Кьюза-ди-Сан-Микеле
Кьюза-ди-Сан-Микеле — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Елмалык (Эдремит)
Елмалык (Elmalık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Аврамово (Кырҗали өлкәсе)
Аврамово  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3063
NGC 3063 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Марли-Гомон
Марли-Гомон (Marly-Gomont) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Бланко (Нью-Мексико)
Бланко  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бланко халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Топаклы (Гөлбашы)
Топаклы (Topaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чунгуль-Кикя
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Рувруа-ле-Мерль
Рувруа-ле-Мерль — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Кече Бишкураз
Кече Бишкураз — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452305, — 80224847008.
Кьюзано-д'Асти
Кьюзано-д'Асти — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Партенхайм
Партенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аврен (авыл, Кырҗали өлкәсе)
Аврен  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кетеуць
Кетеуць — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(307) Ника
(307) Ника  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Платон буразналары
Платон буразналары — Айның 52.9°N, -3.2°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 87 километр озынлыкта булган буразналары системасы.
Елмапынар (Мут)
Елмапынар (Elmapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Мут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Платон буразналары
Исеме
Платон буразналары якындагы Платон кратеры хөрмәтенә аталган.
Паланлы (Зиле)
Паланлы (Palanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Алкалы хоккей
thumb|255пкс|справа|Алкалы хоккей. Россия Банкының Алтын тәңкәсе, 200 сум, 2010 ел. Алкалы яки шайбалы хоккей — махсус боз мәйданчыгында кәшәкәләр һәм алка («шайба») кулланып уйнала торган командалы спорт уены, хоккей төре. Уенның максаты — алканы көндәшләр капкасына кертү. Матчта күбрәк алка керткән команда җиңүче була.
Бу уен кайчан һәм кайда барлыкка килгән?
Теге яки бу спорт төренең кайда барлыкка килүен төгәл генә билгеләү кыен, шулай да алкалы хоккейның туган җире дип Канаданы, ә туплы хоккейның ватаны дип Россияне санау кабул ителгән.
Хоккейның Канадада килеп чыгуы турында бик күп карашлар бар. Шуларның берсе буенча, бу спорт төре башта Англиядә уйлап табылган, аннары инглиз укчылары аны Галифакска алып кайтканнар, һәм шәһәр халкы яңа уен белән мавыгып киткән.
1870 елларда ук алкалы хоккей Канадада уздырылган кышкы спорт бәйрәмнәре программасына кертелә. Хоккейның беренче кагыйдәләре Монреаль үниʙиpcитите студентлары тарафыннан төзелә. Бозга куелган ике таш — капка ролен үти башлый, алар ярдәмендә алка керергә тиеш булган аралык үлчәмнәре билгеләнә.
Беренче официаль матч 1875 елның 3 мартында Монреаль шәһәренең «Виктория» боз мәйданчыгында үтә.
Ул вакыттагы хоккей бүгенгесеннән бик нык аерылып тора. Һәрбер командада бары тик тугыз уенчы (хәзер унсигездән дә ким түгел) була, алар бер матч дәвамында алышынмыйча уйныйлар. Шайба (алка) түгәрәк агач кисәге рәвешендә була.
150px|thumb|right|[[Фредерик Артур Стэнли]] аᴙк тубы тарихындагы кебек, хоккейда да капкадагы ятьмә бик күп вакытлар узганнан соң гына кулланыла башлый. Беренче тапкыр ул 1900 елда гына барлыкка килә һәм балык тота торган ятьмәдән эшләнә. Шуннан соң алканың капкага керү-кермәвенә бәйле бәхәсләр (кайвакыт алар командаларның сугышуына да китергән) юкка чыга. Казыйларга һәм хоккейчыларга капка алынуын билгеләү шактый җиңеләя. Бераздан капкага металл ятьмә элә башлыйлар. Ул нык була, әмма кайвакыт алканың, бәреп кертүдән соң артка атылып китеп, капкачыны яки капка янында торган башка уенчыны җәрәхәтләү очраклары күзәтелә. Әлеге кимчелекне бетерү өчен, бәрү көчен киметә торган һәм капка эченә тарттырылып куела торган икенче — баудан ясалган ятьмә куллана башлыйлар. Бүгенге көн сеткасы металл һәм баудан ясалган ятьмәләрнең кушылмасыннан гыйбарәт. 150px|thumb|right|Беренче [[Стэнли куᴨысы ]] Алкалы хоккейның беренче рәсми кагыйдәләр тупланмасы 1886 елда басылып чыга. Кагыйдәләр кодексының авᴛыры Канада хоккеисты Райан Смит була. Шул ук 1886 елда Канада һәм Англия командалары арасында беренче халыкара очрашу уздырыла (канадалылар I иңүгә ирешә). Шуннан бирле чемпионатлар ел саен үткәрелә башлый, ә җиңүчеләргә Стэнли куᴨысы тапшырыла.
Стэнли куᴨысы 1893 елда Канада янaрал-губернатьıpы, британияле лорд Фредерик Артур Стэнли тарафыннан илнең иң яхшы командасын бүләкләү өчен кертелә.
Элек барлык матчлар да ачык һавада үткәрелә, ә беренче ябык боз мәйданчыклары бары 1870-1890 елларда гына барлыкка килә. Ябык боз мәйданчыгы табигый бозы булган зур сарай яки ангар рәвешен ала. Салкынны яхшы үткәргәнлектән, бу бина хоккей уйнау өчен бик кулай була.
XX гасыр ахыры — XXI гасыр башында мәйданга яңа лидерлар чыга. Шундыйлардан Әᴍᴎpикә Кушма Штатлары, Финлəндия, Чихᴎя һәм Шеʙитсә командаларын атарга мөмкин. Финлəндия, Чихᴎя, Шеʙитсә һәм Россия җыелма командалары 1996-1997 еллар сезоныннан башлап ел саен Евротур турнирын уздыралар.
Россия хоккееның тарихы
1917 елдан соң илебездә туплы хоккей (рус хоккее, ул «бенди» дип тә атала) популәрлаша. Хәтта хатын-кыз командалары да була. Ә шайбачы уенны, нигездә, бу спорт төрен уку программасы кысаларында өйрәнгән физик культура югары уку йорты студентлары уйный.
Россия алкалы хоккей үсешенең башлану ноктасы дип Бөтенсоюз физик культура комитетының 1946-1917 еллар сезонында алкалы хоккей буенча СССР чемпионаты үткәрү турындагы карарын саныйлар.
1952 елның 1 апрелендә Сәвитлар Союзының хоккей берләшмәсе Халыкара боздагы хоккей лигасына аяк баса. 1978 елдан бу лига ИИХФ (International Ice Hockey Federation — Алкалы хоккей халыкара федерациясе) исемен ала.
Уен кагыйдәләре
Хоккей кагыйдәләре еллар дәвамында бик күп һәм бик җитди үзгәрешләр кичерә. Мәсәлән, XIX гасырда мәйданчыктагы хоккейчыларның саны тугызга тугыз, соңрак җидегә җиде була. Уенчылар алышынмыйча уйный, ә команда саcтафына бүгенге көн өчен гадәти булмаган амплуалы хоккейчылар керә. Мәсәлән, ровер (ингл. rover — сукбай, зимагур) — көндәшләр капкасы янында гына уйнау хокукы булган һөҗүмче.
Шайба (алка) уенга башкача кертеп җибәрелгән. Казый алканы бозга куйган һәм тиешле боерык биргәннән соң гына читкә киткән. Еллар узу белән генә шайбаны ата башлыйлар.
Озак вакытлар дәвамында көч кулланып уйнау бары тик саклану зонасында гына рөхсәт ителә. 1970 елдан гына мәйданчыкның бар җирендә дә көч кулланырга мөмкин дип табыла.
Иң зур үзгәрешләрнең берсе 2001 елда ясала: «кызыл сызык кагыйдәсе» кире кагыла. Уенчының, бу кагыйдә буенча, саклану зонасыннан атылып, урта зонаны узган алканы кабул итәргә хокукы булмый. Мондый яңарышлар уенны хәрәкәтлерәк, үткенрәк һәм карарга кызыграк итү өчен кертелә.
Мәйданчык
Мәйданчык тигез боз өслекле турыпочмаклыктан гыйбарәт. Мәйданның озынлыгы 56-61 м, киңлеге —30 м (Төньяк Америка мәйданчыклары таррак).
Фервью (Оклахома)
Фервью  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Шетогорка
Шетогорка (Шатогорка) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Покшеньга елгасының уң ярыннан 86 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 81 км.
Алкалы хоккей
Мәйданчык
Мәйданчык 1,20-1,22 м озынлыклы, кырыйлары түгәрәкләнгән (радиусы-7-8,5 м) бортчык белән әйләндереп алына. Тышкы (капка артындагы) бортын 4 м ераклыкта, аркылыга кызыл капка сызыклары үткәрелгән. Бу сызыкларга параллель рәвештә (алардан 10 м ераклыкта) зәңгәр сызыклар билгеләнгән, алар мәйданчыкны өч зонага бүлә: саклану зонасы, урта зона һәм һөҗүм итү зонасы. Урта сызык мәйданчык аркылы үткәрелә һәм аны ике тигез өлешкә бүлә. Мәйданчыкның үзәгендә (урта сызыкта) үзәк нокта билгеләнә, бу ноктада һәрбер период башында һәм капка алынганнан соң, алка атыла. Алканы ату нокталары шулай ук ике якта, капкадан 6 м ераклыкта, һәм урта зонада, зәңгәр сызыклардан 1,5 м ераклыкта билгеләнгән. Капка янындагы алка ату нокталары (яки ахыргы алка ату нокталары) һәм үзәк нокта тирәсендә радиусы 4,5 м булган әйләнә үткәрелгән.
Фервью (Оклахома)
Тарихы
Фервью шәһәре  елда нигезләнгән.
Алкалы хоккей
Мәйданчык
Боз өстендә, казый өстәле янында, радиусы 3 м булган ярымтүгәрәк рәвешендәге махсус зона билгеләнгән: ул казый мәйданчыгы дип атала. Баш казый башка казыйларга нәрсәдер хәбәр иткәндә яки алар белән теге яки бу уен моменты турында киңәшләшкәндә, хоккейчыларның бу зонада булырга хокукы юк.
Шетогорка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алкалы хоккей
Капка һәм капка мәйданчыгы
Капка рамы ике вертикаль терәктән һәм аларны тоташтыручы кызыл төстәге горизонталь өрлектән гыйбәрәт. Капканың биеклеге (боз өслегеннән өрлеккә кадәр) 122 см, киңлеге (эчке озынлыгы) 183 см.
Фервью (Оклахома)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алкалы хоккей
Капка һәм капка мәйданчыгы
Вертикаль терәкләрдә штырьлар (кире чыкмасын өчен очы сырлы итеп эшләнгән кадаклар) бар, алар капкаларның бер урында торуына булышлык итәләр. Капканы бозга катырып кую тыела. Сакланучы команда уенчысы капканы юри урыныннан кузгатса, аңа штраф салына. Капка алдында кызыл сызык белән капка мәйданчыгы билгеләнә (гадәттәтә ул ярымтүгәрәк рәвешендә була). Капка мәйданын чикләүче сызыклар аның бер өлеше булып санала.
Алка
200px|thumb|right|Алка (шайба) Шайба резинадан эшләнгән кара төстәге каты яссы дисктан гыйбарәт. Алканың биеклеге 1 дюйм (2,54 см), диаметры 3 дюйм (7,62 см), авырлыгы 156-170 г.
Шайба уенга бары бер юл белән — атып кертелә. Кагыйдә буенча, шайба бозга төшеп җитмичә, уенчыларның аңа кагылырга хокукы юк.
Кәшәкә
250px|thumb|right|Уенчы һәм капкачы кәшәкәләре Хоккей кәшәкәсе ыргак һәм саптан (таяктан) тора. Аның үкчәсеннән (сап белән ыргакның тоташкан урыныннан) сабының башына кадәр озынлыгы 163 см, үкчәдән ыргак башына кадәр 32 см. Сапның максималь киңлеге 3 см, калынлыгы 2,5 см. Ыргакның киңлеге 5 см дан да ким һәм 7,5 см дан да озынрак булмаска тиеш. Капкачы кәшәкәсе ыргагының һәм сабының максималь киңлеге 9 см, үкчәсенеке —11,5 см. Аның ыргагы башка уенчылар кәшәкәсе ыргагыннан киңрәк кенә түгел, озынрак та —39 см. Кәшәкәләр агачтан һәм башка материаллардан эшләнә. Аларның теләсә кайсы урыны изолента белән чорналырга мөмкин.
Ыргак бөгелешенең тирәнлеге 1,5 см дан артмаска тиеш. Уенчы стандартка туры килмәгән зурлыкта кәшәкә кулланса, аңа штраф салына. Еш кына рефери (баш казый) кәшәкәне каршы як командасы таләбе буенча үлчи. Әгәр стандартлардан читкә чыгу күзәтелсә, гаепле уенчыга кече штраф салына.
Сынган кәшәкә белән уйнау тыела. Уенчы, кәшәкәсенең барлык сынган өлешләрен бозга ташлаганнан соң гына, уенын дәвам итә ала.
Уенчының экипировкасы
Уенчының экипировкасына (кәшәләрдән кала) тимераяклар, махсус кием (униформа) һәм саклагыч амуниция (хоккейчының кәшәкәдән һәм кием-салымнан башка кирәк-яраклары)
Хоккей униформасы свитер, хоккей шортигы һәм шлемнан гыйбарәт һәм (шлем шулай ук саклагыч вазифаны үти). Уенчының свитеры һәм шортигына номер языла. Ул кабул ителгән зурлыкта һәм кием төсенә контраст төстә булырга тиеш. (Кайбер уенчы-үзләренә гадәти булмаган номер алырга яратканга, ИИХФ махсус чик-кертергә мәҗбүр була: хоккейчыларның номерлары 1 дән 99 га кадәр төрләнә ала.) Свитерның артына уенчының фамилиясе дә языла. Капитан кигән свитерның алгы ягына «С» хәрефе (ингл. captain — капитан), ә ярдәмчеләрнең свитерларына «А» хәрефе (ингл. assistant — ассистент) төшерелә. Әгәр көндәш командаларның киемнәре төсләре белән охшаш булса, һәм бу уен процессында буталчыклык китереп чыгарса (мәсәлән, гол кертүче яисә кагыйдә бозучыны билгеләгәндә), «хуҗа» команда рефери таләбе буенча формасын алыштырырга тиеш. Формадагы бертөрлелек кагыйдәсе уенчыларның шлемнарына да кагыла, бары капкачы гына башка уенчыларныкына охшамаган төстәге шлем кия ала.
Хоккейчының саклагыч амунициясе шлем, перчаткаларны һәм шулай ук форма өстеннән киелә торган тез саклагычларны, терсәк саклагычларны, калканны (кечкенә шчит) һ.б. үз эченә ала. ИИХФ исеме астында үткәрелә торган матчларда уенчылар халыкара стандартларга туры килә торган һәм кагыйдә буенча дөрес итеп каптырылган саклагыч шлемнар киеп уйнарга тиеш. Хоккейчы уен вакытында мәйданчыкка каптырылмаган каешлы шлем киеп чыкса, аңа кече штраф салына.
Голкипер (капкачы) экипировкасына битне тулысынча каплый торган капкачы битлеге, форма өстеннән аякка киелә торган (киңлеге 30 см дан узмаган) калканнар, перчатка-тозак һәм голкиперның кәшәкә тоткан кул чугын каплый торган калкан (блин) керә. Калкан һәм тозакның киңлеге 21 см дан, ә биеклеге 42 см дан артмаска тиеш.
Халыкара кагыйдәләр буенча 20 яшькә кадәр уенчыларның барысы да .махсус битлекләр киеп уйнарга тиеш (аларны еш кына «битлекчеләр» дип тә атыйлар). Мондый битлекләрне индивидуаль рәвештә зуррак яшьтәге хоккейчылар да кия ала.
Уен барышы
Хоккей матчы чиста уен вакытының 60 минутын — араларында 15 минутлык тәнәфесе булган 20 минутлы 3 периодны үз эченә ала. Уен вакытын казый-хронометрист саный. Һәр периодтан соң көндәшләр капкаларын алыштыралар. Командалар матч дәвамында берәр тайм-аут (ингл. timeout — тәнәфес) алырга мөмкин: бу төп яки өстәмә вакытта, бары тик уен туктап торганда гына эшләнә.
Ярышлар регламенты буенча, уен тигез исәпкә бетә алмаса, 5, 10 яки 20 минутлык өстәмә период — овертайм (ингл. overtime — эш сәгатеннән соң булган вакыт) билгеләнә. Уен беренче голга (хоккей жаргонында — «көтелмәгән үлем») кадәр дәвам итә. Кайбер ярышларда, әгәр овертаймда да җиңүче ачыкланмаса, ничья билгеләнә, һәм көндәшләр берәр очко ала (төп вакытта җиңү яулаган команда 3, овертаймда отканы 2 очкога лаек була, төп вакытта җиңелгәннәр бер очко да алмый). Дөнья чемпионатларында (плей-офф стадиясендә) мондый очракта матчтан соң буллитлар сериясе атыла. Стэнли куᴨысы ярышларында исә овертаймда уен һәрвакыт беренче голга кадәр дәвам итә (бу вакытта өстәмә периодларның саны да, матчның гомуми озынлыгы да исәпкә алынмый).
Команда саcтафы
Һәр командадан матчка егерме икегә кадәр хоккейчы (егерме уенчы һәм ике капкачы) тәкъдим ителә ала.
Казыйлар
200px|thumb|right|Баш [[казый]]
Уен барышын боз өстендә рефери (яки баш казый) һәм аның ике ярдәмчесе күзәтеп тора. Алар униформа (кара чалбар һәм аклы-каралы буйлы свитер), тимераяклар кияләр, ә күптән түгел генә әлеге киемнәргә кара төстәге хоккей шлемы да өстәлде. Рефери, гомумән, уен барышын контрольдә тота. Аның карары хәлиткеч була. Казыйның ярдәмчеләре проброс (ыргытып тидерә алмау), «уеннан тыш» халәтне һәм хоккеистчыларның яки алканың теге яки бу зонада урнашуы белән бәйле төрле уен моментларын билгелиләр (рефери ярдәмчеләрен инглизчә нәкъ шулай атыйлар да: linesmen — сызыктагы кешеләр).
Казый бригадасына шулай ук капка алынуын билгели торган ике казый (һәр яктан берәү); уенның исәбен билгели торган казый (бер яки ике ярдәмчесе белән); казый-хронометрист, казый-информатьıp, штраф салынган уенчылар эскәмиясендәге казыйлар, шулай ук уенны видеога төшерүне тәэмин итүче казый керә. Капка алыну белән бәйле бәхәсле ситуациядә рефери, хәлиткеч карар чыгару алдыннан, уен видеоязмасының кирәкле фрагментын карый ала.
Матч вакытында команда капитаны яки аның берәр ярдәмчесе генә (алар бу вакытта штраф салынган уенчылар эскәмиясендә утырмасалар) казый белән бәхәскә керә ала.
Капканың алынуы баш казый тарафыннан билгеләнә. Гол саналсын өчен, алка ян-як беркетмәләр арасындагы капка сызыгын тулысынча кисеп үтәргә тиеш.
Алка капкага һәр очракта да һөҗүм итүче уенчы кәшәкәсеннән кермәскә мөмкин. Әгәр ул, уенчының атуыннан соң, кайсыдыр партнерның тимераягына тиеп капкага керсә, гол санала. Ә хоккейчы алкага аягы белән юри типсә, гол исәпкә алынмый.
Әгәр алка капкага сакланучы команда уенчысына бәрелеп кергән, яки ул аны ничектер үзе керткән икән, гол санала. Алка капкага югары күтәрелгән кәшәкә белән атылса, яки, алка кергәнче, капка урыныннан кузгалса, гол исәпкә алынмый.
Һөҗүм итүче команда уенчысы, алка кергәнче, көндәшләр капкасы мәйданчыгында торса, гол саналмый.
Кагыйдә бозу очраклары һәм штрафлар
Хоккейда еш күзәтелә торган кагыйдә бозу очраклары:
Кече штрафка тартылган хоккейчы чиста уен вакытының 2 минутына мәйданчыктан чыгарыла, һәм бу вакытта аны (әгәр ул травма алмаса) башка уенчы алыштыра алмый. Кагыйдәне капкачы бозган икән, ул уен мәйданыннан чыгарылмый, аның өчен партнерларының берсенә штраф салына, һәм команда сан ягыннан азрак саcтафта уйный. Көндәш команда гол кертсә, штрафка тартылган уенчы мәйданчыкка вакытыннан алда чыга. Кече эскәмия штрафы конкрет уенчыга түгел, ә кагыйдәне бозган өчен, командадагы уенчыларның барысына да салына (мәсәлән, сан ягыннан саcтафны бозу). Кече штрафны «түләү» өчен, тренер капкачыдан башка теләсә нинди уенчыны сайлый ала.
Беренче зур штрафка тартылган уенчы (капкачыдан кала һәркем) чиста вакытның 5 минутына уеннан чыгарыла, бу вакытта аны берәү дә алыштыра алмый. Кабатланган зур штраф (бер уен эчендә) автомат рәвештә гаепле уенчының матч ахырына кадәр уеннан чыгарылуына китерә, һәм аның командасы 5 минут азчылыкта уйный.
Уен ахырына кадәр уеннан чыгарылган хоккейчы киенү бүлмәсенә кереп китә. Ул, ялгыш гамәле ярышлар үткәрү буенча җаваплы оешма тарафыннан тикшерелгәнче, команданың алдагы уеннарында катнаша алмый.
Уенчы кагыйдәне бозган вакытта, аның 2 (яки 2 дән күбрәк) партнеры штрафка тартылучылар эскәмиясендә утырса, аңа кичектерелгән штраф салына. Кагыйдә буенча, мәйданчыкта һәрбер командадан кимендә 3 уенчы (капкачыдан башка) булырга тиеш. Шуңа күрә бу очракта гаепле уенчы мәйданчыктан чыгарыла, аны, элегрәк штрафка тартылган партнерларның кайсы да булса берсенең штраф вакыты беткәнче, башка уенчы алыштырып тора.
Шулай ук һәр ике якның да кагыйдә бозу очрагы теркәлергә мөмкин. Ул «гадәти» кагыйдә бозудан уенчы-көндәшләрнең икесенә дә штраф салынуы белән аерылып тора. Гаеплеләр, берәр команда гол керткән очракта да, штраф вакыты беткәнче, бозга чыга алмый.
Штрафной (буллит) түбәндәге очракларда билгеләнә:
Буллит вакытында капканы бары тик капкачы гына саклый. Штрафной атыла башлаганчы, ул капка мәйданчыгыннан чыгарга тиеш түгел. Буллит атучы уенчы алкага кагылгач, голкипер капканы рөхсәт ителгән теләсә нинди юл белән саклый ала. Алка атылганнан соң, буллит төгәлләнгән булып санала. Уенчы капка терәкләренә, ян бортка яки капкачыга бәрелеп кире килгән алкага кабат суга алмый.
Әгәр көндәшләр белән тигез саcтафта уйнаучы (яки мәйданчыктан уенчылары күбрәк булган) команда хоккейчысы ниндидер юл белән алканы мәйданчыкның үз зонасыннан икенче команданың капка сызыгы артына җибәрсә, уен туктатыла. Алка уенга ахыргы алка ату ноктасында, кагыйдәне бозган команда ягында кертелә.
Уенчы алканы, үз зонасыннан җибәреп, көндәшенең капкасына кертсә, гол санала, һәм бу очракта проброс билгеләнми.
Әгәр, сызык янында торучы казый фикеренчә, каршы як командасы уенчысы (голкипердан кала), мөмкинлеге булып та, алканы, ул капка сызыгын кисеп үткәнче, тота алмаса, проброс билгеләнми, һәм уен туктатылмый.
«Уеннан тыш» халәт турындагы кагыйдә күп очракта хоккей тактикасын билгели. Бу кагыйдә буенча һөҗүм итүче хоккейчылар һөҗүм итү зонасына алкадан алда керә алмыйлар. Зәңгәр сызыкка карата хоккейчының позициясе аның кәшәкәсе буенча түгел, ә тимераякларына карап билгеләнә. Әгәр уенчының ике тимераягы да зәңгәр сызык артында, һөҗүм итү зонасында икән, ул «уеннан тыш» санала.
Ярышлар формуласы
Хоккей турнирлары ике схема (әйләнмә һәм уеннан төшеп калу) буенча үткәрелә.
Әйләнмә схема буенча барлык командалар бер-берсе белән билгеле бер санда матчлар үткәрә: җиңүче барлык уеннарда җыелган очколар санына карап билгеләнә. Хоккей буенча СССР беренчелегендә озак еллар дәвамында нәкъ шулай уйныйлар.
Уеннан төшеп калу схемасын шулай ук «кубоклы» схема яки «плей-офф» дип атыйлар. Катнашучы командалар парларга бүленә. Парларның җиңүчеләре ярышның киләсе этабына үтә, анда командалар (жирәбә яки алдан билгеләнгән ярыш схемасы буенча) яңадан парларга бүленә, һәм бу финалга — җиңүче билгеләнгәнгә кадәр шулай дәвам итә. Ярымфиналда җиңелгән командалар өченче урын өчен үзара ярыша.
Сюзаннкур
Сюзаннкур — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Альбан (Тарн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,82 км².
Кьяверано
Кьяверано — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Эспаррон-де-Вердон
Эспаррон-де-Вердон (Esparron-de-Verdon) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Рье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 34,2 км².
Ан-12
Ан-12 («Т» эшләнмәсе, НАТО кодификацияләре буенча: Cub — «Новичок») — совет хәрби йөк очкычы.
Булдыру тарихы
Ан-12 самолетын эшләү инициативасы Никита Хрущёв Антонов КБГА (АКБ) визиты вакытында барлыкка килә.
Русселуа
Русселуа — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Ан-12
Төзелеш
Очкычның аэродинамик схемасы үзен дүрт моторлы турбовинтлы югары планлы бер кильле койрык канатлы һәм койрыктагы йөк люгы итеп күрсәтә.
Кортрайт (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мартиньи (Франци)
Мартиньи (Martigny) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Айрово
Айрово — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Топакташ (Тушба)
Топакташ (Topaktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Тушба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
1957 елда авиация
1957 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:
Яңа Бадрак
Яңа Бадрак — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452305, ОКАТО коды — 80224847009.
Блек-Рок (Нью-Мексико)
Блек-Рок  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блек-Рок халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3064
NGC 3064 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Олы Лапын-Иыл
Олы Лапын-Иыл — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Юган елгасының уң ярына тамагыннан 972 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4480) Никитиботания
(4480) Никитиботания  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 24 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 QM4» саналган.
Патерсберг
Патерсберг — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Албанци
Албанци — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петтит буразналары
Исеме
Петтит буразналары якындагы Петтит кратеры хөрмәтенә аталган.
Рюи (Уаза)
Рюи — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Памуклу (Каракочан)
Памуклу (Pamuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Каракочан илчесенә караган бер авыл (köy).
Фредерик (Оклахома)
Фредерик  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 3065
NGC 3065 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кьяламберто
Кьяламберто — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кетиашу
Кетиашу — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шиврей
Шиврей (Серова) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юла елгасының сул ярыннан 209 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Терр-Наталь
Терр-Наталь — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Априлци (Кырҗали өлкәсе)
Априлци  — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кьянокко
Кьянокко — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сергеевка (Дүртөйле районы)
Сергеевка — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Елмапынар (Чат)
Елмапынар (Elmapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Чат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сергеевка (Дүртөйле районы)
Почта индексы — 452305, — 80224847010.
Рьез
Рьез (Riez) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Рьез кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 40 км².
Пашель
Пашель — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Вьюк (Вьюк кушылдыгы)
Кече Вьюк — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Вьюк елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Рәис Кашапов
Рәис Кашапов (1929 - 2017) Рәис Габделхак улы Кашапов, инженер - механик 1929 елның 26 мартында Әлмәт районы Чупай авылының урта хәлле крестьян гаиләсендә дөньяга килә. Чупайда башлангыч мәктәпне, аннары күрше Мәмәт авылында 7 классны тәмамлый.Сугыш елларында колхозда   эшли,“ Хезмәттәге  батырлык өчен “медале белән бүләкләнә(1946).1947  нче елның март аенда Кемерово өлкәсенең Осинники шәһәренә юл тота. Анда тау эшләре училищесына укырга керә. Укуын тәмамлагач, Прокопьевск шәһәрендәге шахталарның берсендә эшли. Эшләү чорында читтән торып тау техникумын тәмамлый, Әлмәт төзелешендә слесарь булып эшли (1951-1953).Бөгелмә шәһәрендә алты айлык курсларда  укып   кайткач, ул  механик   булып   төзелештә эшен дәвам итә. 1959 нчы елдан Рәис Кашапов асфальт-бетон заводының җитәкчесе,1963 нче елдан үзәк асфальт-бетон заводына җитәкче.Саратов монтажлау техникумын тәмамлый(1966),Мәскәүнең  Миннефтегазстрой институтында  белемен камилләштерә(1985).1972 нче елдан Алабуга шәһәрендә оешып килгән механикалаштырылган эшләр башкару идарәсендә,1978 нче елдан  Алабуга ремонт-төзү идарәсендә җитәкче. Р.Кашапов- Алабуга язучылары берлеге әгъзасы (1985), төбәк язучысы,туган як тарихын өйрәнүче. Шигърият белән яшьтән кызыксына. Иҗатында гарәп-фарсы сүзләрен бик оста һәм урынлы кулланучылардан санала..Аның шигырьләре матбугатта, күмәк җыентыкларда дөнья күрә. (”Яшәрә чал кала”,”Алабугам-яшьлек калам”,”Алабуга миләшләре”, ”Бөек Җиңү бәйрәме”). Р.Кашаповның төрле елларда иҗат ителгән китаплары һәм җыентыклары: ”Авылым яме”(1997)-туган авылы Чупай турында тарихи очек;”Чулман язлары” (1997)исемле күмәк җыентыкта хикәяләр,шигырьләр ”Якташларым яктысы”(2000)-хикәяләр,шигырьләр,нәсел шәҗәрәсе; ”Язмышлар кочагында” (2002)- шигырьләр,хикәяләр; “Син дә шагыйрь-мин дә шагыйрь ”(2001); ”Җирсү “(2011)- 3 бүлектән торган шигырьләр. Аның шигырьләренә композиторларыбыз Рәис Нәгыймов һәм Владимир Мироваев иҗат иткән моңлы җырлар барлыкка килә. Чулманда йөгерек дулкыннар узыша, Агымга жайланып көймәләр чайкала, Шул елга буенда ,син хәзер дан тоткан Дөньяны шаулаткан,гөрләткән чал кала. Төбәк язучыбыз Рәис Кашапов гомеренең соңгы көннәренә  кадәр тынгысыз тормыш белән янды, шәһәребезнең әдәби-мәдәни хәрәкәтенең үзәгендә кайнады, Ул яшенең олыгаюына һәм сәламәтлегенең какшавына да карамастан “Аксакаллар”җәмгыяте ,”Ветераннан советы” әгьзасы булып торды,   башкаларга үрнәк булды. Фадаланылган әдәбият: 1.Р.Мингалим “Әдәби түгәрәкләрдә”,”Шәһри Казан"газетасы - 1992 ел. 2.Р.Кашапов”.Язмышлар кочагында.”Алабуга нәшрият йорты- 2002ел.   3.Р.Әхмәтшин”Авылым турында җыр”,”Әлмәт таңнары”газетасы-1999ел 4.Р. Кашапов.”Авылым яме.” Алабуга: Алабуга-1997. 5 . М.Саримова”Иҗат уңышлары юлдаш булсын,”Алабуга нуры”-1998ел.
Блувотер-Вилледж (Нью-Мексико)
Блувотер-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блувотер-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рюлли (Уаза)
Рюлли — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
(4605) Никитин
(4605) Никитин  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 18 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SV17» саналган.
Альби
Альби (Albi) — Франциянең Тарн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 44,26 км².
Мореньи-ан-Эй
Мореньи-ан-Эй (Mauregny-en-Haye) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Косектон (Нью-Йорк)
Косектон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Касса
Ла-Касса — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Памуклу (Эрменек)
Памуклу (Pamuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Эрменек илчесенә караган бер авыл (köy).
Олы Репь-Еган
Олы Репь-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Юганская кылымыгының сул ярына тамагыннан 148 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Нефтеюганск каласынан  Иртеш елгасы кушылганга кадәр. Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ауста
Ауста — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янсен буразнасы
Янсен буразнасы — Айның 14.5°N, 29°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 35 километр озынлыкта булган буразнасы.
Исеме
Янсен буразнасы якындагы Янсен кратеры хөрмәтенә аталган.
Тиве
Тиве — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Топалак (Бигадич)
Топалак (Topalak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бигадич илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рюсси-Бемон
Рюсси-Бемон — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
NGC 3066
NGC 3066 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(1185) Никко
(1185) Никко  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1927 елның 17 ноябрендә О. Оикава тарафыннан Токио обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1927 WC» саналган.
Блувотер-Ейкерс (Нью-Мексико)
Блувотер-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Мексико штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блувотер-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елмасбаһчелер (Османгази)
Елмасбаһчелер (Elmasbahçeler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пёлих
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Лоджа
Ла-Лоджа — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чуртанлы (Олы Чирмешән кушылдыгы)
Чуртанлы (Чуркалей, дөресе: Черталейка ) — Олы Чирмешән елгасы кушылдыгы. Татарстанның Чирмешән районы, Самар өлкәсенең Шонталы районы биләмәләрендә ага. Татарстан белән Самар өлкәсе арасында чик булып тора, Олы Чирмешән елгасына кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шилега (Түбән Поча кушылдыгы)
Шилега — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Түбән Поча елгасының сул ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 9 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фридом (Оклахома)
Фридом  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фридом шәһәре  елда нигезләнгән.
Рәис Нәгыймов
Рәис Нәгыйм улы Нәгыймов- композитор,Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре(1987), Р. Төхфәтуллин исемендәге исемендәге (1994) һәм «Татнефть» ачык акционерлык җәмгыятенең Рухият фонды(1998) премияләре иясе.
Эчтәлек
1.Тәрҗемәи хәле
2.Иҗаты
3.Бүләкләре
5.Чыганак
Тәрҗемәи хәле
Рәис Нәгыйм улы Нәгыймов Татарстан Республикасының Актаныш районы Куҗәкә авылында 1946 елның 2 гыйнварында туган. Башлангыч белемне Рәис Чирү авылында, җидееллыкны күрше Әтәс авылында ала. Соңыннан Минзәлә педагогия училищесында укый. Укуын тәмамлагач, шунда ук җыр укытучысы булып кала. 1964 елда агитбригадаларның Мәскәүдә узган Бөтенроссия йомгаклау концертында катнаша. 1965-1968 елларда ул армиядә хезмәт итә. Кайткач кабат Минзәлә театрында эшли. 1968 елны Әлмәт музыка училищесына баян классы буенча укырга керә. Укыган чорда Нефтьчеләр техника йортында, соңрак Әлмәт татар дәүләт драма театрында баянчы булып та эшли. 1973 елда училищены тәмамлый һәм Әлмәт районы мәдәният йортына эшкә җибәрелә, бер үк вакытта балалар музыка мәктәбендә дәресләр алып бара. 1974 елдан тулысынча шушы мәктәпкә күчә. 1975- 2008 елга кадәр (33 ел) Әлмәт шәһәренең 1 нче музыка мәктәбендә директор булып эшли. 33 ел дәверендә Р. Нәгыймов, бу уку йорты алдынгылардан булсын өчен, бик күп эшләр башкара, яңа биналы итә, материаль базаны тәэмин итә, укучыларга укырга барлык шартлар да тудыра. Ул чорда хәзерге вакытта да бик уңышлы эшләп килүче коллективлар оеша. Мәктәпнең халык уен кораллары оркестры, скрипкачылар ансамбле, ике хоры, вокаль, фольклор һ. б. төрле ансамбльләре, «Орчык» хореография бүлеге - барысы да булдырыла. Рәис Нәгыймов 2012 елның 25 ноябрендә вафат була. Актаныш районы Чирү авылы зиратында җирләнгән. 2013 елның апрель аеннан Р. Нәгыймов 33 ел җитәкләгән музыка мәктәбе Рәис Нәгыймов исемен йөртә. “Рухият” фонды 2014 елда Р. Нәгыймов турында “Оҗмах капкаларым шушында” исемле китап бастырып чыгарды.
Иҗаты
Бүләкләре
Р. Нәгыймов халкыбызның музыка сәнгатен үстерүгә керткән хезмәтләре өчен Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1987) Татарстан Республикасының мактау грамотасы (1996) Аңа Р. Төхфәтуллин исемендәге (1994) һәм «Татнефть» ачык акционерлык җәмгыятенең Рухият фонды(1998) премияләре бирелде.
Җыентыклары
«Урсал тауда» җыентыгы аудиокассетада 1997 елда дөнья күргән. «Кайтыйк әле» җыентыгы(1999) 2006 елда «Рухият» фонды ярдәме белән «Моңнарым - уйларым» исемле 2 компакт дисктан торган, 36 җыры тупланган, җырлар җыентыгы яздырыла.
Чыганак
Р.Н. Нәгыймов Оҗмах капкаларым шушында- Казан: Рухият, 2014.-272б.
Кетина (Бузеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ахрянско
Ахрянско — Болгариянең Кырҗали өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мейо (Эна)
Мейо (Mayot) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
NGC 3067
NGC 3067 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Памукташ (Байбурт)
Памукташ (Pamuktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (köy).
Ла-Морра
Ла-Морра — Италиянең Пьемонт төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Тие (Югары Марна)
Тие — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Таубаш-Бадрак
Таубаш-Бадрак — Башкортстанның Дүртөйле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452305, — 80224847011.
Аллев
Аллев (Allèves) — Франциянең Югары Савойя департаментына караган коммуна, Рюмийи кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,81 км².
Искәрмәләр
Аллев