cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мунега (Ровиго)
Географиясе
Мунега Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Спино-д'Адда
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 897
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Үзүмлүбел (Буҗак)
Үзүмлүбел (Üzümlübel) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Буҗак илчесенә караган бер авыл (köy).
Козта Монтефеделе (Павия)
Козта Монтефеделе  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козта Монтефеделе Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Светла (Ждяр над Орлици)
Светла  (Světlá) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Черо (Модена)
Черо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Черо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Пьетро (Болцано)
Сан Пьетро — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пьетро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 898
IC 898 —  чикләрендә урнашкан.
Чынарлык (Чаршамба)
Чынарлык (Çınarlık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Спиноне-аль-Лаго
Спиноне-аль-Лаго — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мунҗина
Мунҗина — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Грутков
Грутков (Hrutkov) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Мунҗина
Географиясе
Мунҗина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Грутков
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мунҗина
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грутков
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Нияз Максуди
Нияз Максуди (Нияз Максудов) — татар журналисты, татар эмиграциясе вәкиле.
Чыгышы белән Уфа шәһәреннән. Нью-Йоркка күченгәч, «Мөселман берлеге» оешмасын төзүдә катнаша.
Нияз Максуди АКШта «Америка авазы»ның татар хезмәте мөдире булган. 1953 елда ул ябылып, Азатлык радиосы ачылгач, Нияз Максудины аның беренче мөдире итеп куялар.
Ла Вента дел Рефухио (Сан Мигел де Альенде)
Ла Вента дел Рефухио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Вента дел Рефухио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Черо Векио (Пистоя)
Черо Векио — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Черо Векио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD76370
HD76370 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Светла (Лгота под Горжичками)
Светла  (Světlá) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Спирано
Спирано — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Козта Пальиола (Пескара)
Козта Пальиола  — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козта Пальиола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Үзүмлүк (Эрух)
Үзүмлүк (Üzümlük) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Эрух илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 899
IC 899 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан Пьетро (Перуҗа)
Сан Пьетро — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пьетро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колония лос Льянос (Тлапа де Комонфорт)
Географиясе
Колония лос Льянос Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Чынарлык (Үнье)
Чынарлык (Çınarlık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Муничипио (Милано)
Географиясе
Муничипио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Хуан де Гвадалупе, Ранчо де Дон Хавьер (Валье де Сантияго)
Сан Хуан де Гвадалупе, Ранчо де Дон Хавьер — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хуан де Гвадалупе, Ранчо де Дон Хавьер Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Эстеро Колорадо (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Эстеро Колорадо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Эстеро Колорадо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
IC 900
IC 900 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сприана
Сприана — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Грутов
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
HD76406
HD76406 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Черо Гросо (Лука)
Черо Гросо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ла Вента Норте (Коронео)
Ла Вента Норте — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Черо Гросо (Лука)
Географиясе
Черо Гросо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Ла Вента Норте (Коронео)
Географиясе
Ла Вента Норте Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Черо Гросо (Лука)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Вента Норте (Коронео)
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Сан Пьетро (Удине)
Сан Пьетро — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мунтиҗони (Олбия-Темпио)
Мунтиҗони — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Светла (Лоунёвице под Бланикем)
Светла  (Světlá) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
IC 901
IC 901 —  чикләрендә урнашкан.
Светла (Лоунёвице под Бланикем)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
IC 901
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Светла (Лоунёвице под Бланикем)
Демография
Халык саны динамикасы:
Чынарлыкую (Шеһзаделер)
Чынарлыкую (Çınarlıkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Үзүмөрен (Пазар)
Үзүмөрен (Üzümören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Пазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Станьо-Ломбардо
Станьо-Ломбардо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Козта Парокия (Империя)
Козта Парокия  — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козта Парокия Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Черо Тартари (Фрозиноне)
Черо Тартари — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Стаццона (Италия)
Стаццона  — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сан Хуан де Диос (Абасоло)
Сан Хуан де Диос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хуан де Диос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
IC 902
IC 902 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
HD76419
HD76419 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гручовице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Светла (Светла Гора)
Светла  (Světlá) — Чехиянең Моравия-Силезия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Козта Ротиян (Тренто)
Козта Ротиян  — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ла Вента Сур (Коронео)
Географиясе
Ла Вента Сур Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Козта Ротиян (Тренто)
Географиясе
Козта Ротиян Альп тауларында, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Вента Сур (Коронео)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Эстеро Колорадо (Текпан де Галеана)
Эстеро Колорадо — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Мунчон (Тренто)
Мунчон — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Мунчон Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Черогросо (Фрозиноне)
Черогросо — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Черогросо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стеццано
Стеццано — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Чынароба (Саруһанлы)
Чынароба (Çınaroba) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Саруһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD76421
HD76421 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Үлген (Хазро)
Үлген (Ülgen) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Хазро илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 903
IC 903 —  чикләрендә урнашкан.
Үлген (Хазро)
Сылтамалар
Ülgen, Hazro Ülgen, Hazro
IC 903
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Илдар Әхсәнов
Илдар Гали улы Әхсәнов — татар шагыйре, журналист.
1959-1960 елларда Буа район газетасында әдәби хезмәткәр, 1961-1963 елларда «Татарстан яшьләре» газетасының Әлмәт буенча үз хәбәрчесе һәм шул ук газета редакциясендә сәнәгать бүлеге мөдире, 1965-1990 елларда Нефть-газ сәнәгате министрлыгының «Нефтьгазстройтруд» дигән оешмасының Әлмәттәге Алдынгы хезмәт ысулларын өйрәнү-тикшерү үзәгендә инженер, өлкән инженер һәм бүлек мөдире булып эшли. 1990 елдан ул «Әлмәт таңнары» газетасы, «Аргамак» журналы һәм «Нефтяник Татарстана» газетасы редакцияләрендә журналист хезмәтен дәвам итә. Шагыйрь 2003 елның 8 июлендә вафат була.
Илдар Әхсәнов шигырьләре көндәлек матбугатта 1952 елдан басыла башлый. 1985 елда Татарстан китап нәшриятында аның «Кыйбла» исемле беренче шигъри җыентыгы дөнья күрә, 1987 елда «Ак дөнья» исеме астында икенче китабы басылып чыга.
Сан Пьетро (Модена)
Сан Пьетро — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Пьетро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грушка (Простейов)
Грушка  (Hruška) — Чехиянең Оломоуц крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Страделла
Страделла — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 904
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Козта Сан Гало-Сантуарио (Бергамо)
Козта Сан Гало-Сантуарио  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козта Сан Гало-Сантуарио Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колония лос Мендоза (Метлатонок)
Географиясе
Колония лос Мендоза Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Чероико (Тревизо)
Чероико — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Колония лос Мендоза (Метлатонок)
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Чероико (Тревизо)
Географиясе
Чероико Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Светла (Слана)
Светла  (Světlá) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инга Бикбулатова
Инга Хак кызы Бикбулатова — татар язучысы, шагыйрә, публицист, мөгаллимә.
Ул 1936 елның 10 июнендә Татарстанның Ютазы районында туа. Урта белем алганнан соң, Казан дәүләт педагогия институтына укырга керә. 1960 елда институтны тәмамлый, мәктәптә рус теле һәм әдәбияты укытучысы, шул ук вакытта мөдир урынбасары булып эшли. 1991 елда Татарстанның атказанган укытучысы дигән исемгә лаек була.
1974 елдан республика һәм үзәк матбугатта Инга Бикбулатова мәкаләләре басыла башлый. Алар арасында мәкалә-уйланулар, зур булмаган хикәяләр, юморескалар, шигырьләр бар. Язучы публицистика һәм прозадан тыш унлап пьеса авторы. Шуларның берсе Татар яшьләр театрында, икенчесе — Уфаның «Нур» театрында куела.
Светла (Слана)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Муньо (Империя)
Муньо — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Муньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Хуан де Диос (Атархеа)
Сан Хуан де Диос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Хуан де Диос Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Илшат Вәлиулла
Илшат Әхәт улы Вәлиуллин — татар шагыйре, публицист.
Ул 1967 елның 19 мартында Татарстанның Яшел Үзән районы Олы Ачасыр авылында туа. 1984 елны Олы Ачасыр урта мәктәбен тәмамлап, ул Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә. 1985-1988 елларда Тын океан Хәрби диңгез флотында хезмәт итә.
Илшат Вәлиулла 11 яшеннән шигырьләр яза башлый. 1984-1985 елларда, Казан дәүләт университетында укыганда, шигырьләре белән сәхнәләрдә, әдәби радиотапшыруда чыгыш ясый. Студентларның «Әллүки» әдәби түгәрәгендә актив катнаша.
Үлкенпынары (Чорум)
Үлкенпынары (Ülkenpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Строцца
Строцца — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чынароба (Доганһисар)
Чынароба (Çınaroba) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Доганһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сәрдек вулысы (Татарстан АССР)
Сәрдек вулысы (рус.  Сардыкская волость), 1921 елга кадәр Китәк вулысы (рус.  Китякская волость) — 1920 елдан 1930 елга кадәр гамәлдә булган ТАССРның юк ителгән административ-территориаль берәмлеге. Арчадан Төньяк-Көнчыгышка 60 чакрым ераклыкта, Татарстанның Төньяк өлешендә урнашкан. Административ үзәк – Олы Китәк, соңрак Зур Сәрдек авыллары.
Тарих
Сәрдек вулысы территориясе 1552 елга кадәр Казан ханлыгында, 1552 елдан 1708 елга кадәр Россия патшалыгы Казан патшалыгының Арча даругасында, 1708 елдан 1781 елга кадәр Казан губернасының Арча даругасында, 1781 елдан 1796 елга кадәр Нократ наместниклыгының Малмыж өязендә, 1796 елдан 1816 елга кадәр Нократ губернасының Өрҗем өязендә, 1816 елдан 1920 елга кадәр яңадан оештырылган Нократ губернасының Малмыж өязендә урнашкан.
1920 елның 25 июнендә яңа оештырылган ТАССР составына Китәк вулысы буларак тапшырыла.
1920 елда Китәк вулысы Күшкел, Шеңшеңәр, Янгол һәм Мамадыш кантонының Шәмәрдән вулыслары белән чиктәш булган.
1925 елда Янгол, Шәмәрдән вулыслары белән чикләшкән.
1930 елның 23 июлендә Сәрдек вулысы юкка чыгарыла, аның территориясе Кукмара районына тапшырыла.
Административ бүленеш
1921 елда вулыс халкы соравы буенча вулысның 13 торак пункты, шулай ук Олы Китәк авылы кире Вәтке губернасына күчерелә. Шул ук елны вулыс идарәсе Зур Сәрдек авлына күчерелә, ә вулысның исеме Сәрдек дип үзгәртелә.
1924 елда төзелгән ТАССРның вулысларын зурайту проекты нигезендә, Сәрдек вулысы территориясе күрше Күкшел вулысы исәбенә зурайтыла.
1926 елның 1 гыйнварында вулыста 18 авыл җирлеге, 21 торак пункты һәм 3465 йорт хуҗалыгы булган. Вулысның мәйданы 257 км² тәшкил иткән.
Сәрдек вулысы составында Адай, Зур Сәрдек, Чишмәбаш кебек авыллар булган. Хәзерге вакытта вулысның куп өлеше Татарстанда урнашкан.
Халык
1926 елда халык саны 17763 кеше тәшкил иткән.
Авыл хуҗалыгы
Вулыста күбесенчә кырчылык һәм дуңгыз үрчетү белән шөгыльләнгәннәр, күмәкләштерү, ягъни колхозлар оештыру барган.
HD76424
HD76424 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
IC 905
IC 905 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Ла Вентана Дос (Сан Луис де ла Паз)
Ла Вентана Дос — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Муньянези (Перуҗа)
Муньянези — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Муньянези Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Черо-Капела-Ламерти (Кампобасо)
Географиясе
Черо-Капела-Ламерти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ташугыз вилаяте
Ташугыз вилаяте (Daşoguz welaýaty), элекке исемнәре Ташкавыз вилаяте, Ташауз өлкәсе ― Төрекмәнстанның төньягында урнашкан административ берәмлек (вилаять). Административ үзәге – Ташугыз (Ташауз) шәһәре.
Атама
Хәзерге рәсми версия буенча, шәһәр һәм вилаять исеме «Даш огуз» кабилә берләшмәсе исеменнән, ягъни «Деде Коркут» эпосында тасвирланган «Тышкы угызлар» исеменнән алынган. Урта гасырларда борынгы төрекмәннәр-угызлар «Ич огуз» («Эчке угызлар») һәм «Даш огуз» («Тышкы угызлар») канатларына бүленгән булган.
Тарих
1992 елның 14 декабрендә элеккеге Ташауз өлкәсе территориясендә оештырылган. .
1999 елның 10 июнендә Төрекмәнстан президенты Сәфәрморат Ниязов Ташкавыз вилаяте һәм шәһәре исемнәрен үзгәртү турындагы Указга кул куйган. "«Төрекмән халкының гасырлар дәвамында нигезләнгән борынгы милли традицияләрен торгызу максатыннан, бу җирдә элек-электән дашогуз дип аталган угыз төрекмәннәренең зур төркеме яшәвен, шулай ук бу тарихи исемнәрнең дөрес кулланылмавын һәм бозылуын искә алып, Ватаныбызның җирләре һәм территорияләре исемнәрен төзәтү, яшь буында ата-бабаларыбызның данлы тарихы белән бөек горурлану һәм мәхәббәт хисләре тәрбияләү, аларны угызларга хас ватандарлык, батырлык, каһарманлык рухында тәрбияләү кирәклеген ассызыклап, карар бирәм: Ташкавыз вилаяте Ташкавыз шәһәренең атамасын  Ташугыз вилаятенең Ташугыз шәһәре дип үзгәртергә һәм моннан соң шулай атап йөртергә »."
География
Көньякта Ахал, көнбатышта Балкан һәм көнчыгышта Ләбап вилаятьләре, төньякта һәм аша Үзбәкстан составындагы Каракалпакстан  Республикасы һәм Хәрәзем өлкәсе белән чиктәш.
Мәйданы 73,4 мең кв.км тәшкил итә. Халык саны ― 1,370,400 кеше (2005 елга). Шәһәр халкы – 33%, авыл халкы – 67%. Күпчелек халык ― төрекмәннәр. Шулай ук биредә үзбәкләр, руслар, казакълар, әрмәннәр, азәрбайҗаннар, татарлар һ. б. милләт вәкилләре яши. Уртача халык тыгызлыгы 1 кв. км га 19 (18,66) кеше туры килә.
Вилаять Амудәрья елгасының түбәнге агымының сул ярында, Караком чүлендә урнашкан. Җир өсте, нигездә, тигезлектән тора. Вилаятьнең төньягы Амудәрья елгасының иске үзәне һәм дельтасына, Сарыкамыш казанлыгы, Устюрт платосының читенә туры килә.
Климат
Климат кискен континенталь. Җәй эссе һәм коры, кыш җылы. Июльнең уртача температурасы (Ташугызда) 29,2°С, гыйнвар –2,2°. Еллык явым-төшем 100-150 мм.
Территориянең күп өлеше ком һәм соры туфрак белән капланган һәм Арал диңгезенең экологик афәте нәтиҗәсендә әйләнә-тирә мохитнең җитди бозылуын кичерә. Туфракның тозлы булуы меңләгән квадрат километр авыл хуҗалыгы җирләренең җимерелүенә китергән.
Административ-территориаль бүленеш
Ташугыз вилаятенә 7 әтрап һәм 9 шәһәр керә.
Икътисад
Вилаять Төрекмәнстанда мамык игү һәм терлек үстерүнең төп өлкәләренең берсе булып тора. Икътисадта җиңел һәм азык-төлек сәнәгате алдынгы урында. Төп сәнәгать тармаклары: мамык чистарту, май әзерләү, ит-сөт җитештерү, металл эшкәртү (нигездә, ремонт предприятиеләре), төзелеш материаллары җитештерү предприятиеләре. Эре предприятиеләр Ташугызда урнашкан. Берничә әтрап (район) үзәгендә мамык чистарту буенча заводлар, Иске Үргәнечтә сөт заводы эшли. Регион электр энергиясен Такыяташ җылылык электр станциясеннән (Үзбәкстан) ала.
Чәчү мәйданнарында мамык, күпьеллык үләннәр, бөртекле культуралар (дөге, арпа, солы), кунжут, Яшелчә культуралары, бәрәңге игелә. Бакчачылык (өрек, алма, шәфталу, айва, армут) үсеш алган, йөзем бакчалары бар.
Терлекчелек каракүл тире үстерүдә махсуслаша. Оазисларда мөгезле эре терлек һәм ат, сарык (нигездә каракүл сарыклары), кәҗәләр, чүлдә дөяләр үстерелә. Ефәкчелек тармагы гамәлдә.
Автомобиль юлларының озынлыгы 1000 км. бар. Ташугыз вилаятендә музыкаль-драма театры, Иске Үргәнч тарихи-архитектура музей-тыюлыгы, гомуми белем бирү мәктәпләре, урта махсус уку йортлары, клублар, китапханәләр бар.
Козта Сан Паоло (Авелино)
Козта Сан Паоло  — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козта Сан Паоло Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Урта фарсы теле
Урта фарсы теле (пәһләви теле; үзатамасы парсиг — «фарсы») — көньяк-көнбатыш төркөмчәдәге хәзер сөйләшелми торган урта иран теле. Борынгы фарсы теленең дәвамы һәм яңа фарсы теленең алдан килүчесе булып тора. Башта Иранның көньяк өлешендә — Парста (Фарс) — таралган булган, алага таба Сасанидлар чорында (III—VII гасырлар) бөтен Фарсы иленең әдәби һәм рәсми теле. VII гасырдан, Иранны гарәпләр басып алганнан соң, Иранда һәм Һиндстанда Зәрдөштлек тарафдарлары общиналарында сакланып кала.
Төрләре: Арамей графикасының төрле төрләренә нигезләнгән ике язу системасы кулланылган : Иң борынгы үрнәкләр — Фарсы иле хәкимнәренең тәңкәләрендәге легендалар (безнең эрага кадәр II гасыр).
Урта фарсы телендәге иң мөһим әдәби үрнәк — Авестаның Авеста теленнән тәрҗемәсе. Яңа фарсы теленә күчү теле булган парси (пазенд) теле урта фарсының соңрак формасы булып тора. Ул парсларда һәм "беһдин"нарда, ягъни Иран гебрларында, бары тик әдәби тел буларак сакланган. Урта сүзе чорга карый торган төшенчә.
Классик фарсы теленә күчеш
Яңа фарсы теле урта фарсының варисы булып тора. Үзгәрешләр әкренләп керә, X—XI гасырларда урта фарсы текстларын иртә яңа фарсы телендә сөйләшүчеләр әле укый һәм аңлый. Әмма X гасыр азагыннан аермалар көчәя:
Исем
Урта фарсы телендә берлек һәм күплек була, икелек һаны юкка сыга. Күплек суффикстары — -ān, -īhā.
Урта фарсыла абстрактлылык суффиксы -īh була, ул күмәк күплекте белдерә: zanīh «катындар» gurgīh «бүреләр» šēdaspīh «римлылар, византийзар» (ягни «ак атлылар»)
Һүз тәртибе (Исем)
A) Аныклаусы исем аныкланусының алдынан килә: 1. Сагыштырмалык кисәксәһе (изафет) белән: xwadāy ī xwadāyān «Раббыларзың Раббысы, Ходайларның Ходае» dēn ī weh «яхшы дин» pus ī man «минем улым»
2. Чагыштырмалык кисәкчәсеннән тыш: pusān rōšnān «яктылык уллары» šahryār wuzurg «бөек кенәз»
Аныклаучы исем билгесезлек артикле белән билгеләнгәндә, изафә юкка чыга: dast-ē jām «бер уч трофей (бер аз трофей)» kanīzag-ē weh «игелекле кыз» B) аныклаучы исем аныкланучы алдыннан килә: ērān šahr «иранлылар иле» ādarān šah «утлар короле» garm xwarišn «кайнар азык» man pus «минем улым»
Туры объект буларак чагыштырмалык алмашлыгына мисал: u-mān mā bar ō gumāngarīh «һәм безгә вәсвәсә салма»
Сыйфат
Күп һинд-европа телләрендәге кебек, чагыштыру дәрәҗәләре бар:
A) Чагыштыру формасы: -tar, -dar (сузыклардан, r, m һәм n-нан соң) Чагыштыру кисәкчәсе сыйфатында az һәм kū файдаланыла: az wad wattar «начарның да начары» kam wattar ast kū «караганда да начаррак»
B) Иң артыклык формасы: -tom, -dom (сузыклардан, r, m һәм n-нан соң). Кайсыбер сыйфатларга -ist суперлатив суффиксы кушыла, мәсәлән: wahišt (сүзгә-сүз тәрҗемә: -«иң яхшы»), "behešt катып калган һәм хәзерге һәм классик фарсы телендә «оҗмах» дигәнне аңлата.
Фигыль
Хәзерге заманда (Praesens) фигыль кушымчалары:
Колония лос Нопалес (Атояк де Алварез)
Колония лос Нопалес — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Урта фарсы теле
Фигыль
Тиешлелек сыйфат фигыле яки фигыльдән ясалган исем  -išn.
Колония лос Нопалес (Атояк де Алварез)
Географиясе
Колония лос Нопалес Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Урта фарсы теле
Фигыль
Алар ярдәмендә үткән заман формалары ясала. Инфинитив: -tan
Колония лос Нопалес (Атояк де Алварез)
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Чынарөнү (Савур)
Чынарөнү (Çınarönü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Савур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Грушки (Бржецлав)
Грушки  (Hrušky) — Чехиянең Көньяк Моравия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Үлпер (Гиресун)
Үлпер (Ülper) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гиресун илчесенә караган бер авыл (köy).
Суарди
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
IC 906
IC 906 —  чикләрендә урнашкан.
IC 907
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан Пьетро (Пяченца)
Сан Пьетро — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Светла (Студена)
Светла  (Světlá) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Сан Пьетро (Пяченца)
Географиясе
Сан Пьетро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Светла (Студена)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Суелло
Суелло — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Черокупо (Салерно)
Географиясе
Черокупо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ислам Беляев
Ислам Габделхак улы Беляев — татар язучысы, шагыйрь.
Ул 1926 елның 14 мартында Татарстанның Тәтеш кантоны Уразлы авылында дөньяга килә. Мәктәпне тәмамлагач, ул армия сафларына алына, Бөек Ватан сугышында катнаша. 1954 елдан ул «Яшь сталинчы» (хәзерге «Татарстан яшьләре») газетасында эшли башлый. 1958-1959 елларда Ислам Беляев газетаның баш мөхәррире була.
1959-1964 елларда ул КПСС өлкә комитеты инструкторы, 1964-1967 елларда РСФСРның кинематография буенча Дәүләт комитеты кинохроникасы Казан студиясендә баш мөхәррире, 1967 елда Татарстан китап нәшриятында өлкән мөхәррир, редакция мөдире вазифаларын башкара.
Аның «Кояшлы таулар» (1966), «Кояш законы» «1969), «Язгы яшен» (1976), «Чәчәк куям» (1978) исемле шигырь китаплары бар, документаль материалга нигезләнгән «Солдат төймәсе» (1974), «Степные тетради» (1982) повестьларын басыла.
Козта Сан Савино (Перуҗа)
Козта Сан Савино  — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Козта Сан Савино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Муньяно (Витербо)
Муньяно — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Муньяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грушки (Вишков)
Грушки  (Hrušky) — Чехиянең Көньяк Моравия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Суельйо
Суельйо — Италиянең Ломбардия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Эстла (Леонардо Браво)
Эстла — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Эстла Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Чынарөнү (Йылдырым)
Чынарөнү (Çınarönü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).