cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Агвакате (Сан Луис де ла Паз)
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Мжижовице
Мжижовице (Mžižovice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Лётки
Лётки (Лёткі ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Мядзельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Торца (Ла Специя)
Торца — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Торца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
MFSD1
MFSD1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Пульияно (Казерта)
Пульияно — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Пульияно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бруза Векия (Алесандрия)
Бруза Векия — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Бруза Векия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ашагычайлы (Енипазар)
Ашагычайлы (Aşağıçaylı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Леценец
Леценец (Леценец ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Салигорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рашковиче
Рашковиче (Рашковиће) — Сербиянең Златибор округы җирлегендә (општина) урнашкан торак пункт.
Географиясе
Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Луиҗи Кока (Бреша)
Географиясе
Луиҗи Кока Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
№102-тимер юл разъезды (Акмола өлкәсе)
№102-тимер юл разъезды (№102-темір жол айрығы) — Казакъстанның Акмола өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Речице (Пожега)
Речице  (Речице) — Сербиянең Златибор округы җирлегендә (општина) урнашкан торак пункт.
Географиясе
Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
Торч (Белуно)
Торч — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Торч Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Орденьита де Барахас (Пенхамо)
Орденьита де Барахас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Орденьита де Барахас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Брузаго (Тренто)
Брузаго — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Мигоуковице
Мигоуковице (Mihoukovice) — Чехиянең Высочина крае районында урнашкан авыл.
Брузаго (Тренто)
Географиясе
Брузаго Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Мигоуковице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брузаго (Тренто)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мигоуковице
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Эль Чамизал (Мануел Добладо)
Географиясе
Эль Чамизал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
MFSD11
MFSD11 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лецкавшчына
Лецкавшчына (Лецкаўшчына ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Минский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ашагычайлы (Инеболу)
Ашагычайлы (Aşağıçaylı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Инеболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Пульияно (Салерно)
Пульияно — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Пульияно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бөер җитешсезлеге
Бөер җитешсезлеге — бөердәге процессларда авыр бозылулар I нәтиҗәсендә барлыкка килгән синдром — ул гомеостаз (физиологиядә — организмның эчке тирәлеге үзенең чагыштырмача динамик даимилеген ( саклавы һәм төп физиологик функцияләренең тотрыклылыгы) таркалышы : һәм азотемия, су-электролит составы һәм кислота-селте нисбәтенең бозылуы белән характерлана.
Авыру кискен һәм хроник була ала. Статистика буенча, 100 мең кешегә кискен бөер җитешсезлеге булган 4 авыру туры килә. Хастаханәләрнең интенсив дәвалау бүлекләрендә дәваланган, катлаулы зур операцияләр кичергән, йөрәкләренә ачык операция ясалган авырулар арасында 5 % очракта бөер җитешсезлеге күзәтелә.
Кискен бөер җитешсезлеге кинәт башланып китә, кайбер очракларда ашыгыч медицина ярдәме күрсәтелсә, процессны туктатып, кире кайтарып була. Авыруның сәбәпләре — органнарны, бөерне агулый торган шартлар (терекөмеш препаратлары, кургаш, барбитуратлар белән дәвамлы агулану, агулы еланнар тешләве, бөҗәкләр чагуы Һ.6.), инфекцияле авырулар (бөер синдромлы геморрагияле бизгәк, лептоспироз), бөерләрнең кискен авырулары (кискен гломерулонефрит, пиелонефрит), бөер травмасы яки бер бөерне алып ташларга туры килү, авыруга туры килмәгән кан салу һәм массив гемолиз (эритроцитларның таркалып, гемоглобинның эремәгә чыгуы), шок халәте.
Бу авыру вакытында канда аксым таркалу продуктлары—азот шлаклары: бәвелчә (кеше организмында аксым алмашының соңгы продукты), сидек кислотасы, креатинин туплануы ачыкланган. Эчәклектә череп барлыкка килгән индикан, фенол һәм башка ароматик матдәләр эчәклек стенкалары аша канга керәләр һәм аларның күләме арта бара. Нормада бу матдәләр бөер аша организмнан чыгарылалар. Күкертнең төрле кушылмалары, фосфор, магний һәм башка матдәләр җыелып, организмда ион тигезлеген бозалар.
Организмда әче продуктлар җыелгач, кислоталарны нейтральләштерә торган аммиак ясалмаганлыктан, ацидоз (канда һәм тукымаларда кислота күбәю) барлыкка килә. Бөер җитешсезлеге бавырның бик көчле зарар­ лануы һәм алмашыну процессларының бозылуы белән бергә бара.
Кискен бөер җитешсезлеге барлыкка килүдә шок халәтенең йогынтысы зур, шулай ук бөерләрнең кан әйләнеше бозылу да игътибарсыз калырга) тиеш түгел.
Кискен формада да, хроник төрдә дә бөернең йомгакчыкларында сидек фильтрациясе бозыла һәм сидек бүленеп чыгу кими, нәтиҗәдә олигу рия (сидекнең аз бүленеп чыгуы) күзәтелә. Сырхау бик авыр барган очракта анурия (сидек капчыгына сидек килмәү) башлана. Организмнан калий, натрий, фосфор, азот продуктлары һәм башка төрле матдәләрнең бүленеп чыгуы тоткарлана.
Кайбер очракта кискен бөер җитешсезлеге тиз бара һәм сырхауның хәле кинәт авырая: ул коса башлый, аңы бутала, йөрәк эшчәнлеге бозыла, бөер йомгакчыкларына кан җитмәү сәбәпле, кан басымы күтәрелә, сидек бүленеп чыкмаганда, шешенүләр барлыкка килә. Әгәр бер тәүлек барышында сидек бүленеп чыгуны, азотемияне (аксым алмашында катнашучы азотлы матдәләрнең канда артык булуы) бетереп булмаса, авыруның тормышына куркыныч янарга мөмкин.
Диагноз кую өчен лаборатор тикшерүләр уздыралар. Сидекнең чагыштырма авырлыгы 1,012 дән түбән булса, бу — начар билге. Йөрәк тибеше ритмы бозылганда, ЭКГ ясала, кирәк булганда, рентгенография,у артериография уздыралар, бөерләрне ультратавыш аппараты белән) тикшерәләр. Диагнозны тикшерүләр нәтиҗәсенә таянып куялар, бу вакытта канда кискен һәм тиз арада бәвелчә һәм креатининның күбәюе (1,5-2 тапкыр), олигоанурия (сидек капчыгына сидекнең аз килүе) булу искә алына. Авыруларны хастаханәнең махсус бүлегенә яткыралар. Аларга 7а диета өстәле билгеләнә. Аксымлы ризыкларны тәүлегенә 20-25 г га кадәр, тозны тәүлегенә 2-4 г га кадәр, шулай ук составында калий, фосфор, магний булган ашамлыкларны киметәләр. Ашамлыкларның калориялеге май һәм углеводлар хакына тулыландырыла.
Дарулардан фуросемид, допамин, маннитол кулланыла. Консерватив ; дәва алып барганда, инфекцияле авыруларны, ацидоз, азканлылык кебек авыруларны да дәвалау башкарыла.
Сепсис, үпкәләр шешенүе, йөрәк ритмы бозылуы, йөрәк җитешсезлеге, бавыр җитешсезлеге, көзән җыерулар, уремик кома, перикардит, кан агуы туктамавы хроник бөер җитешсезлеге авыруның катлауланулары булып санала. Кискен бөер җитешсезлеге катлауланмаганда 90 % очракта дәвалану 6 атна чамасы дәвам итә. Бу авырудан соң бөерләр 35- 40 % очракта тулысынча, 10-15 % очракта өлешчә төзәлә. Ә 1-3 % очракта авыру хроник формага күчә.
Хроник җиткелексезлекнең барлыкка килүе нефросклероз авыруының про­ грессив рәвештә үсүе нәтиҗәсендә була. Хроник бөер җитешсезлегенең яшерен периоды бар, бу очракта бөерләрдә барган үзгәрешләр клиникада сизелмичә, лаборатор методлар белән генә табыла. Мондый авыруларга бө­ ер җитешсезлегенең ачыктан-ачык периоды, клиник билгеләре булганда гына диагноз куялар. Яшерен период исә төрле тикшерүләр уздырганда, бөерләрнең функциясе бозылу, сидекнең концентрациясе үзгәрү нигезендә ачыклана.
Бөер җитешсезлеге арта барган очракта тәүлек эчендә бүленеп чыкан сидекнең ритмы үзгәрә, изурия һәм никтурия (тәүлеклек сидек микъдарының күпчелек өлеше төнлә бүленүе) күзәтелә. Сидекнең чагыштырмача авыр­ лыгы 1,009-1,011 гә кадәр төшә. Сидектә азот шлаклары арта башлый.
Канда азоттан таркалган матдәләрнең уртача күрсәткечләре (азотемия) күпмедер вакыт үзен сиздермәскә мөмкин. Тик бераздан авыруның тышкы симптомнары барлыкка килә: авыздан уремик ис килү, авыр очракларда авыру янына якынлашу белән начар ис сизелү.
Азот продуктлары — беренче чиратта бәвелчә, ашказаны лайлалы тышча­ сыннан бүленеп чыгып таркалгач, аммиак тозларына әйләнәләр, бу тозлар ашказаны тышчасын ярсыталар һәм косасы килү, косу (уремик гастрит), эч китү (уремик колит) күзәтелә. Сулыш юлларына бүленеп чыккан ярсыткыч матдәләр аркасында ларингит, трахеит, бронхит авырулары һәм бик авыр стоматогингивит барлыкка килә. Авыруларның тәне кычыта, канда зарарлы матдәләр җыелганлыктан, уремик перикардит авыруы күзәтелергә мөмкин.
Гомуми агулану сәбәпле, хәтер, йокы начарлана, хәлсезлек, баш авырту, йокычанлык, апатия интектерә, күз күрүе бозыла. Күз төбен тикшергәндә күрү нервларының имчәкчекләренең шешенүе, артерия һәм веналарының тараюы, урыны белән аксыл учакчыклар (нейроретинит) булуы ачыклана.
Гемодиализ белән трансплантация (патологик процесс аркасында зарарланган, юкка чыккан тукыма, әгъзаларны икенче организмнан алынган әгъза, тукыма белән алмаштыру, күчереп утырту) хроник бөер җитешсезлеге булган авыруларның язмышларын үзгәртте һәм аларның тормышларын дистәләгән елга кадәр озайтырга мөмкинлек бирде. Бу төр дәвалау гемодиализ һәм трансплантация үзәкләрендә башкарыла.
Брузада (Павия)
Брузада — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Брузада Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
№102-тимер юл разъезды (Кызылорда өлкәсе)
№102-тимер юл разъезды (№102-темір жол айрығы) — Казакъстанның Кызылорда өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Мидловари (Кржеловице)
Мидловари  (Mydlovary) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Сәүбән Хунафин
Сәүбән Хунафин, Сәүбән Нурлыгаян улы Хунафин (1937 елның 7 июле, СССР, РСФСР, БАССР, Чакмагыш районы, Яңа Каръяуды) ― югары категорияле галим-хирург, БДМУ ашыгыч ярдәм һәм һәлакәт медицинасы кафедрасы профессоры, медицина фәннәре докторы (1986), профессор (1989), БР (1992) һәм РФ (2002) атказанган табибы, PAS академигы (2005), медицина-техник академиясе академигы (2010), РФ югары мәктәбенең атказанган хезмәткәре (2010), СССРның сәламәтлек саклау отличнигы (1967), СССРның атказанган уйлап табучысы (1983), БДМУ мактаулы кафедра мөдире (2011).
MFSD12
MFSD12 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мидловари (Кржеловице)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сәүбән Хунафин
Тәрҗемәи хәле
1937 елның 7 июлендә БАССР Чакмагыш районы Яңа Каръяуды авылында тугыз балалы гаиләдә сигезенче бала булып туган. Урта мәктәпне туган авылыннан 9 км ераклыктагы Рәҗәп авылында тәмамлаган. Табиб булырга яшь чагында ук карар иткән: әтисе Нурлыгаян сугыш елларында үпкә ялкынсынуы белән үлгәч, әнисе авырый, һәм Сәүбән ат өстендә Рәҗәп амбулаториясенә кадәр табиб артыннан чаба, табиб яшүсмернең күз алдында аның иң якын кешесен коткара. Әлеге очрак Сәүбәннең профессиональ язмышын билгели.
Луиҗони (Фиренца)
Луиҗони — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Мидловари (Кржеловице)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Луиҗони (Фиренца)
Географиясе
Луиҗони Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Лецяшын (Клецкий районы)
Лецяшын  (Лецяшын ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Клецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Луиҗони (Фиренца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сәүбән Хунафин
Тәрҗемәи хәле
1970 елда «Ашказаны авырулары белән авыручыларда ашказаны-эчәк трактының мотор-эвакуатор функциясе» (Моторно-эвакуаторная функция желудочно-кишечного тракта у больных спаечной болезнью брюшины) темасына кандидатлык диссертациясен яклаган. 1970 елда БДМИ госпиталь хирургиясе кафедрасы ассистенты була, 1985―1988 елларда доцент булып эшли.
1989 елда ил тарихында иң зур тимер юл авариясе ― Уфа янындагы Аша – Олы Теләк аралыгындагы һәлакәт С. Н. Хунафинда БДМИда ашыгыч ярдәм һәм катастрофалар медицинасы кафедрасын булдыру идеясен тудыра. 2001 елда БДМУ ашыгыч ярдәм һәм катастрофалар медицинасы кафедрасында термик травма курсы ачыла, тиздән ул әлеге профильдәге табибларны әзерләүнең эре үзәге дип таныла. Параллель рәвештә С. Н. Хунафин табибларны камилләштерү факультеты деканы итеп сайлана.
1989―2011 елларда ― БДМУ Дипломнан соң белем бирү институты (Институт последипломного образования, ИПО) термик травма һәм трансфузиология курслары белән ашыгыч ярдәм һәм катастрофалар медицинасы кафедрасы (1997 елдан БДМУ Дипломнан соң белем бирү институты) мөдире. 1989―2006 елларда ― Дипломнан соң белем бирү институты деканы һәм директоры.
2001―2003 елларда ― БДМУ дәвалау эше буенча проректор.
2011 елдан ― БДМУ Дипломнан соң белем бирү институтының термик травма һәм трансфузиология курслары белән ашыгыч ярдәм һәм катастрофалар медицинасы кафедрасы профессоры. Җитмеш яшенә кадәр операция ясаган.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Төп фәнни эшләре корсак авыруы белән авыручыларны диагностикалауга, дәвалауга, реабилитацияләүгә, яндырылган һәм кискен хирургик патологиясе һәм корсак куышлыгы органнары җәрәхәте булган авыруларга ашыгыч һәм махсуслаштырылган ярдәм күрсәтүне оештыруга, техноген катастрофалар вакытында медицина эвакуациясе этапларында зыян күрүчеләргә ашыгыч медицина ярдәме күрсәтүгә багышланган.
1060 тан артык хезмәт, 770 публикация, 10 монография, 1 ашыгыч ярдәм буенча белешмәлек авторы, 25 уку-методик әсбап әзерләүдә катнашкан. Уйлап табуга һәм файдалы модельгә 87 патент алган. Аның җитәкчелегендә 3 докторлык һәм 31 кандидатлык диссертациясе якланган.
Гаиләсе
Хатыны ― медицина фәннәре докторы, БДМУ йогышлы авырулар кафедрасы мөдире (1984–2012) профессор Дилә Хәлим кызы (Нариман районыннан, 1962 елда гаилә корганнар). Өлкән уллары Марат Сәүбән улы, медицина фәннәре докторы, Уфа шәһәренең 18нче ДКБ базасында БДМУ ИПО ашыгыч ярдәм һәм һәлакәтләр медицинасы кафедрасы мөдире. Маратның хатыны Әлфия Әнвәр кызы ― табиб- физиотерапевт. Маратның олы улы Булат ― юрист, кече улы Азат ― табиб. Кече уллары Айрат Сәүбән улы, медицина фәннәре кандидаты, БР сәламәтлек саклау министрлыгының ведомство контроле бүлеге башлыгы урынбасары. Айратның хатыны Рима Ишморат кызы ― БДМУ клиникасында өлкән шәфкать туташы. Айратның кызы Алина ― Г. Г. Куватов исемендәге РКБ табибы, улы Илнар ― БДМУ дәвалау факультетында табиблыкка укый.
MFSD13A
MFSD13A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Торчело (Венеция)
Торчело — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Торчело Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ашагычакмак (Кебан)
Ашагычакмак (Aşağıçakmak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кебан илчесенә караган бер авыл (köy).
Пульияно (Пезаро һәм Урбино)
Пульияно — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Пульияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рибашевина
Рибашевина (Рибашевина) — Сербиянең Златибор округы җирлегендә (општина) урнашкан торак пункт.
Географиясе
Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
Луиҗоти (Кьети)
Луиҗоти — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Луиҗоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Моктезума (Тистла де Герреро)
Моктезума — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Моктезума Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Ордунья де Абахо (Комонфорт)
Ордунья де Абахо — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ордунья де Абахо Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
Лешна (Маладзечанский районы)
Лешна  (Лешна ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Маладзечанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Эль Чамизал, Эль Росарио (Апасео эль Алто)
Эль Чамизал, Эль Росарио — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Эль Чамизал, Эль Росарио Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
MFSD14A
MFSD14A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
№10-тимер юл разъезды
№10-тимер юл разъезды (№10-темір жол айрығы) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Брузадац (Белуно)
Географиясе
Брузадац Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Торчикуда
Торчикуда — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Торчикуда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
№112-тимер юл разъезды
№112-тимер юл разъезды (№112-темір жол айрығы) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
MFSD14B
MFSD14B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мидловари
Мидловари (Mydlovary) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Пульияно (Лука)
Пульияно — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ритошичи
Ритошичи (Ритошићи) — Сербиянең Златибор округы җирлегендә (општина) урнашкан торак пункт.
Пульияно (Лука)
Географиясе
Пульияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Ритошичи
Географиясе
Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашагычакмак (Елдызэли)
Ашагычакмак (Aşağıçakmak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Ритошичи
Климаты
Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
Пульияно (Лука)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Луиза (Бьела)
Луиза — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Луиза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лешница (Бярэзинский районы)
Лешница  (Лешніца ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Бярэзинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Торчильияно (Лука)
Торчильияно — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Торчильияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Молинито (Коаваютла де Хосе Мария Изазага)
Географиясе
Молинито Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
№114-тимер юл разъезды
№114-тимер юл разъезды (№114-темір жол айрығы) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Рогачица
Рогачица (Рогачица) — Сербиянең Златибор округы җирлегендә (општина) урнашкан торак пункт.
Географиясе
Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
Лешница (Пухавицкий районы)
Лешница  (Лешніца ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Пухавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Брузазкето (Алесандрия)
Брузазкето — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Брузазкето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Миколайице
Миколайице (Mikolajice) — Чехиянең Моравия-Силезия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Пульье (Римини)
Пульье — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Пульье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ордунья де Ариба (Комонфорт)
Ордунья де Ариба — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ордунья де Ариба Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
MFSD2A
MFSD2A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Агвас Буенас (Силао)
Агвас Буенас — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Агвас Буенас Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Фёдор Панин
Биографиясе
Федор Иванович Панин 1918 елда Кече Екатериновка авылында рус крестьян гаиләсендә туа. 1942 елдан бирле ВКП(б) әгъзасы. 1938 елда Шацкий авыл хуҗалыгы техникумын, 1959 елда Кубань авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.
1938 елдан — хуҗалык, иҗтимагый һәм сәяси эштә. 1938—1980 елларда — МТС участок агрономы;
Бөек Ватан сугышында катнашкан: 1941—1945 елларда 14 нче танк, 1 нче Мәскәү мотоукчылар дивизиясенең контрразведка бүлеге, Кызыл Армиянең үзйөрешле артиллерия үзәге (Мәскәү) оператив хезмәткәре.
1945—1949 елларда агроном, Воронеж, Ладога машина-трактор станциясенең өлкән агрономы (Краснодар крае) булып эшли.
1949—1960 Краснодар краенда партия һәм административ эштә: Советлар Союзы Коммунистлар партиясенең Ладога райкомының бүлек мөдире, икенче секретаре; Советлар Союзы Коммунистлар партиясенең Темиргоев райкомының беренче секретаре, Советлар Союзы Коммунистлар партиясенең Краснодар краеның авыл хуҗалыгы бүлеге мөдире, Краснодар крае буенча РСФСР Министрлар Советының Советлар контроле төркеме җитәкчесе.
1960—1967 елларда Советлар Союзы Коммунистлар партиясе Үзәк комитетының авыл хуҗалыгы бүлеге мөдире.
1967—1978 елларда Советлар Союзы Коммунистлар партиясенең Татарстан өлкә комитеты икенче секретаре.
1967—1980 елларда ТАССР Югары Советы депутаты, 1970—1979 елларда СССРның 8 нче һәм 9 нчы чакырылышлары Югары Советы депутаты булып сайлана.
Бүләкләре
Октябрь Революциясе, II дәрәҗә Ватан сугышы, ике Хезмәт Кызыл Байрагы, Кызыл Йолдыз орденнары, «Почет билгесе» орденнары, медальләр белән бүләкләнә
Луиза (Палермо)
Луиза — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Луиза Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эль Чапарал (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Эль Чапарал — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Эль Чапарал Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
MFSD2B
MFSD2B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Эклампсия
Эклампсия — йөклелекнең соңгы чорында була торган токсикозның авыр формасы. Нефропатия (бөердә була торган кайбер авыруларның гомуми аталышы) белән авырганда (сирәк очракларда—авырмаганда да), кискен диффузлы гломерулонефрит, шулай ук хроник гломерулонефрит авыруының активлашу чорында күзәтелә. Эклампсия авыруының го­ муми барышы һәм тәмамлануы ми тартмасындагы басым күтәрелү, ми тукымаларының шешенүе, баш миендәге вак артерияләрнең, артериолаларның һәм капиллярларның спазматик рәвештә тараюыннан чыгып билгеләнә. Гадәттә эклампсиянең башланып китүе шешенүләр сизелерлек дәрәҗәгә җитеп, кан басымының күтәрелгән вакытына туры килә. Өянәкне артык тозлы ризыклар ашау һәм сыеклыкны артык күп эчү дә башлап җибәрергә мөмкин.
Хәлсезлек, йокыга тарту еш кына эклампсиянең беренче билгеләре булып тора. Бераздан бик көчле баш авырту, косасы килү, кыска вакыт эчендә күз күреме начарлану, сөйләшеп булмау, аң томалану, артериаль кан басымының бик тиз арада югары күрсәткечләргә күтәрелүе, вакытлы һәм алышынучан паралич барлыкка килү бу куркыныч авыру килеп чыгуын күрсәтә. Көзән җыеру бик каты итеп кычкыргач, йә бик тирән итеп сулаганнан соң башланып китәргә мөмкин. Ул тоник тартылышлардан башланып, 0,5-1,5 минуттан клоник көзән җыеруга әйләнә. Авыруның йөзе күгәреп чыга, муендагы веналар кабара, күзләр читкә кыйшая, йә югарыга таба акайган хәлдә карап кала, яктылыкка реакция ясамыйлар, күз алмалары каты хәлдә була, телләр читкә чыгарылып тешләнергә мөмкин, авыздан күбек чыга.
Пульс киеренке, артериаль кан басымы югары, өянәкләр еш кабатланып торса, температура да күтәрелә. Сирәк кенә ирексез дефекация (эчәклектән рефлектор рәвештә тизәк чыгу) һәм ирексез сию күзәтелә.
Гадәттә, бөер эклампсиясе өянәге берничә минут дәвам итә, сирәк кенә бер-бер артлы 2-3 өянәк булып, ул озаккарак та сузылырга мөмкин. Өянәк беткәч, авыру бераз тынычлана, күпмедер вакыт миңгерәүләнгән хәлдә кала һәм бераздан аңына килә. Аңга килгәннән соң, кайвакыт амавроз (сукыраеп тору) һәм афазия (сөйләм бозылу) күзәтелә.
Болар эклампсия өянәгенең классик картинасы булып тора. Тик кайвакыт ул өянәкләр типик рәвештә булмый, вакытлыча, җиңелрәк узып китә торган формалары да очрый.
Бөер эклампсиясен эпилепсия авыруы вакытында була торган өянәк һәм көзән җыеру белән бутарга ярамый. Бу авыру вакытында шешенүләр һәм бөерләрдә була торган симптомнар күзәтелми, авыруның көзән җыеру өянәкләре озак еллар дәвам итә.
Бөер эклампсиясе, югарыда әйтелгәнчә, йөкле хатын-кызларда күзәтелә.
Бөер авырулары була торып та, табибка күренергә ашыкмаган, хатын-кызлар консультациясендә исәптә тормаган йөкле хатын-кызлар турында сүз бара нигездә. Сәламәт булу өчен мондый хатын-кызларга даими рәвештә табиблар күзәтүендә булырга кирәк. Бөер эклампсиясе өянәген булдырмас өчен, соңгы елларда төрле чаралар кулланыла. Авырлы хатын-кызларга баланы ясалма ысул белән таптыру тәкъдим ителә һәм кесарев кисеме кулланыла.
Өянәк барлыкка килсә, көзән җыеруны туктатыр өчен, хәзер үпкәләргә ясалма вентиляция ясау өчен махсус аппаратлар бар, кан тамырына 25 % лы магний сульфаты (20 мл) эремәсе кадыйлар. Бу препарат, авыруның хәленә, вакытның күпме узуына карап, берничә тапкыр кертелергә мөмкин. Шулай ук кан тамырына башка төр дарулар кертәләр.
Авыруларга тозсыз ашамлыклардан торган диета, бик авыр очракларда туклану өчен парентераль ысул (организмга туклыклы матдәләрне ашкайнату тракты аша түгел, әйтик, кан тамырлары аша кертү) кулланыла.
Ашагычамлы (Улус)
Ашагычамлы (Aşağıçamlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Улус илчесенә караган бер авыл (köy).
Лешня (Капыльский районы)
Лешня  (Лешня ) — Белоруссиянең Минск өлкәсе Капыльский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,8 °C, июльнеке — плюс 17,5 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Роге
Роге (Роге) — Сербиянең Златибор округы җирлегендә (општина) урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
Микулашов
Микулашов (Mikulášov) — Чехиянең Высочина крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Торьели (Алесандрия)
Торьели — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Торьели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пулььета (Салерно)
Пулььета — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Луизета (Торино)
Луизета — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Луизета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
№115-тимер юл разъезды
№115-тимер юл разъезды (№115-темір жол айрығы) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Брузатасо (Мантова)
Брузатасо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
№115-тимер юл разъезды
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Брузатасо (Мантова)
Географиясе
Брузатасо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
MFSD3
MFSD3 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Торьело (Авелино)
Торьело — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Торьело Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Бөер авыртуы
Бөер организмдагы канны тәүлек дәвамында уртача 60 тапкыр уздыра.
Шуңа әлеге органның сәламәт булуы бик мөһим. Әгәр кешенең бөерләрендә ниндидер җитди тайпылышлар башланса, аның күңеле болгана, косасы килә, бил турысында көчле авырту сизелә. Таш утырганда да шундый ук билгеләр күзәтелә.
Ташлар барлыкка килүгә сидек юлларындагы инфекцияләр, бөерләр җәрәхәте, бөер тукымаларына кан төшү, сидек тотрыклыгы, кайбер ави­ таминозлар (А, Д), минераллар алмашының бозылуы (гиперпаратиреоз), сидекнең РНы кискен үзгәрүе сәбәпче була.
Күп вакытта сидектән тозларның бүленеп чыгуы һәм таш ясалу лейко­цитлардан, кан төереннән, лаканчык эпителиеннан бүленеп чыккан күзә­ нәкләрдән торган органик «төш» тирәсендә барлыкка килә дип исәпләнә.
Клиник картинасын өянәк булмый торган чорга һәм бөер ташы өянәге — бөер чәнчүенә аералар. Өянәк булмаганда авырулар бернигә дә зарланмыйлар. Тик кайбер авы­ руларның гына умырткалык тирәсендә көчле булмаган авырту сизелеп тора. Кагыйдә буларак, авыруларда Пастернацкий симптомы уңай була.
Сидекне тикшергәндә сирәк кенә гематурия (сидектә кан булу) яки тоз кристаллары табыла.
Күп очракта авыруның беренче билгесе булып бөер коликасы өянәге тора. Бу вакытта таш сидек юлы аша уза. Өянәк еш кына сикәлтәле юлда яки күп итеп җәяү йөргәннән соң кискен башланып китә. Авырту бил тирәсендә барлыкка килеп, аска таба — сидек юлларына, җенес әгъзаларына күчә. Авырту бик көчле булганлыктан, авыру үзенә урын таба алмый, даими рәвештә үзенең торышын үзгәртеп карый. Вакыты-вакыты белән көчле авырту кими, ләкин бераздан соң ул тагын көчәя. Өянәк — еш булып тор­ ган сидек бүлеп чыгару һәм төрле рефлектор симптомнар (косасы килү, косу, эч кабару, эч китү, тәрәт булмый тору), кайвакыт рефлектор анурия (сидек капчыгына сидек килмәү) белән бергә күзәтелә. Сидектә аксым, эритроцитлар табыла. Таш сидек капчыгына үтеп керә алса, өянәк бетеп, авырту басыла. Күп вакыт — 95 процент очракта, таш (диаметры 6 мм га кадәр булганда) сидек юлы белән барып, тышка чыга.
Өянәкләрнең бер ай эчендә берничә тапкыр яисә берничә елга бер тапкыр булуы күзәтелә.
Типик өянәкләр булып торганда бөер чәнчүенә диагноз кую авыр түгел. Ә менә үт ташы авыруы булганда, бөер ташы авыруын аннан аера белергә кирәк. Үт ташы авыруы вакытында авырту югарыга, уң җилкәгә, калак сөягенә бирелә, сидек юлларында була торган күренешләр булмый. Бөер ташы авыруы вакытында авырту аска таба бирелә, җенес әгъзаларында сизелә. Диагноз кую өчен ультратавыш аппараты белән тикшерү уздыралар.
Бөерләрне рентген белән дә тикшерәләр, тикшергәндә ташның диаметры 5 мм булса, ачык күләгәдә оксалат, фосфат, карбонат тозлары яхшы күренә. Шулай ук ретроград урография (бөер һәм сидек юлларын рентгенология ысулы белән тикшерү), компьютер томографиясе һәм башка ысуллар кулланалар. Лаборатор анализлар белән сидектә булган үзгәрешләрне беләләр. Биохимик анализлар сидектә кальций, натрий, фосфор, магний ионнарын, оксалатлар, сидек кислотасы, цитратларны табарга ярдәм итә. Бөер лаканчыкларында ташлар озак утырса, кагыйдә буларак, пиелит (бөер лаканы ялкынсынуы) авыруы барлыкка килеп, алга таба ул. пиелонефрит авыруына әйләнә. Таш сидек юлында утырып калса, гид- ронефрозга (бөер лаканы һәм бөер тукымасы атрофиясе) китерә. Сидек йогышланса — пионефроз (бөер паренхимасын таркатуга китерүче үлекле ялкынсыну) авыруы барлыкка килә. 10 процент очракта бөердәге ташлардан дару эчеп тә дәваланырга мөм­ кин. Мондый ысул бигрәк тә урат тозлары утырганда шактый нәтиҗәле. Ләкин ул озакка сузыла, кеше айлар буе дару эчәргә тиеш була. Әгәр ташлар мөстәкыйль рәвештә чыкса, цистенал, артемизол, энатин, ависан кебек препаратлар ярдәмгә килә. Алар бактерияләргә каршы. корәшә, авыртуны баса һәм тынычландыра.
Антибактериаль терапияне антибиотиклар ярдәмендә уздыралар. Й о гышлы һәм ялкынсынулы авырулардан дәваланганда кулланыла торган дарулар эчәргә дә ярый.