cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еловый (Базыра кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пертома (Калажма кушылдыгы)
Пертома — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Калажма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 600
NGC 600 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дампьер-сюр-Бутон
Дампьер-сюр-Бутон — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(18843) Ningzhou
(18843) Ningzhou — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RK22» саналган.
Пертльштайн
Пертльштайн — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Эрманвиль-сюр-Мер
Эрманвиль-сюр-Мер — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Такарышки
Такарышки (Такарышкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Өе районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сараевка (Иленка кушылдыгы)
Сараевка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Иленка елгасының сул ярына тамагыннан 19 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лихново
Лихново — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Бугодак
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (78%), башкортлар (15%).
Одолён
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4686) Майсика
(4686) Майсика — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 22 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SX2» саналган.
Владимир Поветкин
Поветкин Владимир Иванович (26 февраль, 1943 ел — 10 октябрь, 2010 ел) — музыка белгече һәм реставратор, Новгородның борынгы музыка үзәгенә нигез төзәүче һәм аның беренче директоры.
Биографиясе
Владимир Иванович Поветкин 1943 елның 26 февралендә Сталинград өлкәсенең Солдатское-Степное авылында туа. Әнисе Байбакова Мария Федоровна аны ялгызы тәрбияли. Алар күп күченеп йөри, Курскта тукталалар һәм Владимир Поветкин анда Нәфис-графика педагогия училищесына укырга керә. Төньяк флотта хезмәт итә.
1969 елда Новгород каласына күчә, Новгород музей-һәйкәле белән хезмәттәшлек итә башлый, рәсем сәнгате, графика һәм агач сын белән шөгыльләнә.
1975 елда Владимир Поветкин археологик комарткыларның — новгородлыларның борынгы көнкүреш предметларын шул исәптән музыка коралларын реконструкцияләре һәм реставрациялә башлый. 1978 елда ул саз рәвешендәге XI гасыр уртасы гуслинең үзенчәлекле яңгырашын үзенең методикасы буенча тергезә. Бу эше өчен аның исеме Русиянең «Диво: чудеса, рекорды, достижения» рекордлар китабына кертелә. Соңыннан тузга язылган грамоталарны реставрацияләү белән шөгыльләнә.
1991 елдан үзэшчәнгә әйләнә. Борынгы музыка коралларын яңарту буенча остаханә булдыру идеясен Д. С. Лихачев та хуплый. Үзәкнең төп эше борынгы музыка сәнгатен карау һәм популярлаштыруга бәйле. Поветкин күп тапкырлар Россиядә һәм чит илләрдә конференцияларда, осталык дәресләрендә, фестивальләрдә чыгыш ясый.
Владимир Поветкин «Чело» журналын булдыру инициаторларының берсе була, шулай ук атналык рубрикаларына иллюстрацияләр эшли.
Дембники (Ломжинский повяты)
Дембники  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кундево
Кундево — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түбән Курень
Түбән Курень (Нижний Курень) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Мосте (Жировниця)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Симмеспорт (Луизиана)
Симмеспорт  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтракани (Кьети)
Казтракани — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтракани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шенье (Марна)
Шенье — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Канницаро (ай кратеры)
Канницаро - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 54,51 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Станислао Канниццаро (1826—1910) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Геменешть
Геменешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лекан (Карасул кушылдыгы)
Лекан — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Курган өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Карасуль елгасының уң ярыннан 98 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ишем елгасы, РФ белән Казакъстан чигеннән тамагына чаклы, Зур Ухватны кертмичә. Кече елга бассейны — Ишем (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Перхау-ам-Заттель
Перхау-ам-Заттель — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
(18844) 1999 RU27
(18844) 1999 RU27 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RU27» саналган.
Перхау-ам-Заттель
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Лукайцталь
Лукайцталь — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пашааланы (Кареси)
Пашааланы (Paşaalanı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кареси илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сенная (Гусиха кушылдыгы)
Сенная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Гусиха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Соловьевка (Ляга кушылдыгы)
Соловьевка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ляга елгасының уң ярына тамагыннан 25 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казтрацано (Виченца)
Казтрацано — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Талаи (Астравецкий районы)
Талаи  (Талаі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Казтрацано (Виченца)
Географиясе
Казтрацано Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Талаи (Астравецкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казтрацано (Виченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD222841
HD222841 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
NGC 601
NGC 601 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дембняк (Сувальский повяты)
Дембняк  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мэндота (Миннесота)
Мэндота  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мэндота шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ожелек (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Ожелек  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Таштамак
Таштамак — Башкортстанның Авыргазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453495, — 80205843001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 561 кешенең яшәве мәгълүм.
Перхтольдсдорф
Перхтольдсдорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чыпчыксыманнар
Чыпчыксыманнар отряды - төрләр саны ягыннан иң күп санлы отряд. Бүгенге көндә оттрядта 5 меңнән артык төр исәпләнә, бу- дөньяда фаунасындагы барлык кошларның 60% тәшкил итә. Чыпчыксыманнарның вәкилләре зур түгел. Башлары кечкенә. Томшык формасы күптөрле, түбәнге очлыклары 4 бармаклы. Бармак очларында үткен тырнаклары бар. Урманда, агачларда һәм куакларда яшиләр, ачык урыннарда- далаларда, кеше торагында якын урыннарда очрыйлар. Ата затлар ана затларга караганда эрерәк. Уртача поясларда яшәүче кошлар күчмә, тропик илләрдә яшәүчеләре утрак, кайчак күчеп йөрүче. Каурыйлары каты, канатлары уртача озынлыкта. Ата затлар ана затларга караганда ачыкрак төстә. Ләкин купшыл, күкшә, саескан, урман тургае, камыш чыпчыгы һәм тагын кайбер кошларда ата һәм ана затларның төсләре бертөрле диярлек. Сыерчыклар, песнәкләр, нарат чыпчыклары, чебенче кошлар,чәберчекләр үрчү чорында парлашалар. Алар үрчү чорында билгеле бер оя территорияләендә урнашалар. Ал сыерчыклар, яр һәм шүһәр карлыгачлары, кара каргалар, чыпчыклар, миләш чыпчыклары колонияләр булып оялыйлар. Отрядта төрле азык белән тукланучы кошлар да бар. Козгын, ала карга, кара карга, саесканнар тычкансыман кимерүчеләрне, бакаларны, хәтта вак кошларның йомыркаларын һәм кошчыкларын да ашыйлар. Бөртек белән тукланучы кайбер кошлар, культуралы үсемлекләрнең орлыкларын ашап, кешехуҗалыгына сизелерлек зыян китерәләр.
Купен (Смолян өлкәсе)
Купен  — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мөхәммәт Йосыф (1954)
Биография
Мөхәммәт Йосыф 1954-нче елда Андиан өлкәсенең Мархамат районының Ковунчи авылында фермер гаиләсендә туган. Урта мәктәпне тәмамлагач, Мөхәммәт Йосыф Ташкентның Рус теле һәм әдәбияты институтында укуын дәвам итә, 1978 елда аны тәмамлагач, Үзбәкстан китап яратучылар җәмгыятенә эшкә китә. Ике ел редактор булып эшләгәннән соң, 1980 елда Мөхәммәт Йосыф "Тошкент Окшоми" газетасына күченә. Алты ел корреспондент булып эшләгәннән соң, 1986 елда ул Гафур Гөлям исемендәге әдәбият һәм сәнгать нәшриятында редактор була. 1992 елдан 1995 елга кадәр Мөхәммәт Йосыф кабат "Үзбәкстан авазы" газетасының хәбәрчесе булып эшли. Төрле вакытта ул Үзбәкстан Милли Мәгълүмати Агентлыгының баш мөхәррир урынбасары, "Тафаккур" журналының бүлек мөдире булып тора.
Мөхәммәт Йосыф Олий Мәҗлеснең II чакырылышның депутаты итеп сайлана.
Кугукөй (Чаталзейтин)
Кугукөй (Kuğuköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Чаталзейтин илчесенә караган бер авыл (köy).
Мөхәммәт Йосыф (1954)
Биография
1996-нчы елда Мөхәммәд Йосыф Үзбәкстан Язучылар берлегенә кабул ителә, ул берләшмәнең әдәби консультанты булып эшли һәм 1997-нче елда председатель урынбасары була. Ул монда үлеменә кадәр кала. Мөхәммәт Йосыф 2001 елның 29 июлендә 48 яшендә үлә.
Иҗаты
Мөхәммәт Йосыфның беренче шигыре 1976-нчы елда "Үзбәкстан adabieti va sanati" газетасында басылып чыга. "Знакомые тополя" шагыйрьнең беренче шигырьләр җыентыгы - тугыз елдан соң 1985 елда басылып чыга һәм шундук тәнкыйтьчеләр тарафыннан яхшы кабул ителә. Яшь шагыйрь күренекле Үзбәк шагыйрьләре Эркин Вахидов һәм Абдулла Арипов белән тыгыз бәйләнештә тора, алар аның әсәренең алга таба үсешенә зур йогынты ясаганнар.
Киләсе җыентыкларда шагыйрьнең уникаль таланты ачык чагыла: "Сандугачны ишет" (1987), "Эчкерсез үтенеч" (1988), "Йоклаучы кыз" (1989), "Колыбельные матушки Халимы" (1989), "Корабль Любви" (1990), "Кем турында хыялландым" (1991), "Ласковая газель" (1992)," Мин аны күккә алып барырмын" (1998). Мөхәммәт Йосыфның "Композиция" әсәреннән соңгы шигырьләр җыентыгы 2001 елда дөнья күрде.
Хәтер
2014 елның 26 апрелендә, Президент резолюциясе буенча, Үзбәкстанда Мөхәммәт Йосыфның 60 еллыгына тантаналы бәйрәм үткәрделәр. Шагыйрьгә багышланган документаль фильм чыгару һәм аның сайланган әсәрләр җыентыгын бастыру   бәйрәмгә туры килә.
Пушкин-Салар урамындагы 1нче йорт педиментында Мөхәммәд Йосыф яшәгән һәм эшләгән шагыйрь, анда аның хөрмәтенә мемориаль такта куелган.
Сылтамалар
Мөхәммәт Йосыф. Минем шигырьләремдә эфония юк, чыннан да ... Шагыйрь иҗаты.
Мосте (Коменда)
Мосте  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эрмиваль-ле-Во
Эрмиваль-ле-Во — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Кант (ай кратеры)
Кант - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 30,85 км булган кратер.
Суприм (Луизиана)
Суприм  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Кант (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Иммануил Кант (1724—1804) хөрмәтенә бирелә.
Суприм (Луизиана)
Географиясе
Суприм халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Личин (Великопольское воеводалыгы)
Личин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лимонники
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), украиннар (6%).
Дёй-сюр-ле-Миньон
Дёй-сюр-ле-Миньон — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Гаравултомба
Гаравултомба (Qaravultomba ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Гөйнүккышла (Һадим)
Гөйнүккышла (Göynükkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Һадим илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
13 март
13 март – Милади тәкъвимендә өченче айның унөченче көне. Ел ахырына кадәр 293 көн кала.
(18845) Cichocki
(18845) Cichocki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә H. Mikuž тарафыннан Чёрный Верх обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RY27» саналган.
(3057) Меларен
(3057) Меларен — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 9 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EG» саналган.
Пашабагы (Һалылые)
Пашабагы (Paşabağı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Самара дәүләт мәдәният институты
Самара дәүләт мәдәният институты (рус. Самарский государственный институт культуры (СГИК)) — Самарада урнашкан югары уку йорты.
Тарих
Белем бирү эшчәнлегенә лицензиясе булган, аттестацияләнгән һәм аккредитацияләнгән югары һөнәри белем бирүче дәүләт мәгариф учреждениесе булып тора. Хәзерге вакытта академия составына 5 институт керә (шуларның 4 — чыгарылыш сыйныф укучылары) һәм 31 кафедра (шуларның 25 — чыгарылыш сыйныф укучылары).
Институт Идел буеның зур мәгариф-фәнни үзәге, иҗат лабораториясе, Россия һәм чит илләрнең алдынгы фәнни һәм иҗади оешмалары һәм уку йортлары нәтиҗәле хезмәттәшлек иткән концерт учреждениесе булып тора. Югары уку йортына нигез салынганнан соң В.О. Морозов (1971—1975 еллар), И.М. Кузьмин (1975—1993 еллар) ректорлары җитәкчелек итә. Институт элеккеге «Советлар Берлеге Коммунистик партиясенең Куйбышев өлкә комитеты» бинасында урнашкан. 1993 елдан 2009 елның августына кадәр академиянең ректоры булып М.Г. Вохрышева, педагогика фәннәре докторы, профессор, Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре, Халыкара мәгълүматлаштыру академиясенең хакыйкый әгъзасы, Почёт Ордены кавалеры була.
2010 елның көзеннән академиянең «Консерватория» музыка-филармония үзәге эшли башлый.
Танылган укытучылар
Төркем: Самара мәдәният һәм сәнгать академиясе укытучылары
Танылган укучылар
Төркем: Самара Мәдәният һәм сәнгать академиясен тәмамлаучылар
Талалайки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Луккау
Луккау — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александровка (Октябрьское районы, авыл)
Александровка (Александровка) — Чиләбе өлкәсенең Октябрьское районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%).
Пёрчах-ам-Вёртерзе
Пёрчах-ам-Вёртерзе — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Обаимы
Обаимы (Обаимы) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Казтрецоне (Бреша)
Казтрецоне — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтрецоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дембово (Бильский повяты)
Дембово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слафтер (Луизиана)
Слафтер  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гемечешть
Гемечешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Мәстәк
Иске Мәстәк (Старый Мостяк) — Сембер өлкәсенең Иске Кулаткы районында урнашкан сала.
Географиясе
Мәстәк елгасында, район үзәгеннән 13 километр көньяк-көнбатыштарак урнашкан.
Мосте (Лендава)
Мосте  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Иске Мәстәк
Тарих
17 гасырда нигезләнгән. Элек Сарытау губернасының Хвалын өязенә кергән.
Мосте (Лендава)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Мәстәк
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (99,3%).
Кутела
Кутела — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Шеньга (Калисара кушылдыгы)
Кече Шеньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Калисара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лишково (Великопольское воеводалыгы)
Лишково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ожехово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Ожехово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эрн (Кальвадос)
Эрн — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Першлинг
Першлинг — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Становая (Чубаровка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дембово (Ломжинский повяты)
Дембово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кушла
Кушла — Болгариянең Смолян өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кантор (ай кратеры)
Кантор - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 75,72 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Георг Кантор (1845—1918) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
(18846) 1999 RB28
(18846) 1999 RB28 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 сентябрендә галимнәр тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RB28» саналган.
Мосте (Юршинци)
Мосте  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ельник (Чулым кушылдыгы)
Ельник — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының сул ярыннан 1341 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пашабаер (Бандырма)
Пашабаер (Paşabayır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бандырма илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мэндота-Гайтс (Миннесота)
Мэндота-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мэндота-Гайтс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тафт (Луизиана)
Тафт  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тафт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Долю-д’Олерон
Долю-д’Олерон — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Луккенвальде
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD222853
HD222853 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(4613) Мамору
(4613) Мамору — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Казтречони II (Мачерата)
Казтречони II — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтречони II Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гарыкәнд
Гарыкәнд (Qarıkənd ) — Әзербайҗанның Гәдәбәй районына караган авыл.
Куҗак (Догубаязыт)
Куҗак (Kucak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Догубаязыт илчесенә караган бер авыл (köy).
Петерсдорф-II
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гемеш
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шепп-ла-Прери
Шепп-ла-Прери — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Мота (Лютомер)
Мота  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ожехувко (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Ожехувко  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гөкагач (Аргуван)
Гөкагач (Gökağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Аргуван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NYLAC санаклары
NYLAC санаклары NYLAC санак ширкәте тарафыннан ясалган теләсә нинди санакка карый.
Конструкциясе һәм техник спецификациясе
Ана платасы Z-80 микропроцессорыннан торган, ул 4mhz ешлыгында эшләгән, 0xF800 адреслы 8257/8275 хәтерле видеоконтроллердан, һәм керү-чыгу өчен 8251 бер-бер артлы контроллерыннан торган. Алты S-100 шиналы интерфейс булган, шуларның берсе 5 дюймлы диск контроллер картасы белән тулган булган.
Корпуста 13" катод-нурланыш трубкасы дисплее, туклану чыганагы, ике 5​ 1⁄4дюймлы дискета приводы булган (соңрак юрамаларда ике башлы приводлар кулланылган). Җитештерү ахырына NYLAC-лар 5 Мегабайтлы 5​ 1⁄4 дюймлы каты дисклар дискета приводларының берсен алыштырган.
Nylac Санагы CP/M Операцион системасын кулланган.
Као (ай кратеры)
Као - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 34,54 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Бин-Цзе Као (1888—1970) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1982 елда раслана.
Кысак
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лобез (Великопольское воеводалыгы)
Лобез  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шушук (Дах кушылдыгы)
Шушук — Россия территориясеннән ага торган елга. Адыгея, Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга  Дах елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Дембово (Сувальский повяты)
Дембово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шушук (Дах кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дембово (Сувальский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(18847) 1999 RJ32
(18847) 1999 RJ32 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RJ32» саналган.
NGC 602
NGC 602 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кәгазь тарихы
1803 нче елдан кәгазь җитештерүдә кәгазь ясау машиналары кулланыла. Папирус, каен тузы, пергамент кебек кәгазь сыман материалларны җитештерү технологиясе күптәннән билгеле була.
Кытайда кәгазь Цай Луньга кадәр бамбуктан, аннан да элегрәк ефәктән дә эшләнгән. Борынгы индуслар кәгазь сыман материалның табигый барлыкка килү процессын ачканнар. Үлән белән тукланучы эре хайваннарның ( мәсәлән, филләр) табигый бүленеп чыккан калдыклары яңгырдан соң җыелып калган суда элпә хасил иткән. Мондый кәгазьне чыгаручы фабрикалар Һиндстан һәм Таиландта әле дә эшли.
Бамбук – авыр, ә ефәк - кыйммәт. Алардан җитештерелгән кәгазь нык булмый һәм тиз юешләнә. Цай Луньны министр - киңәшче итеп куялар. Арзан һәм гади технологияле кәгазь эшкәртү ысулын уйлап табарга аңа кушыла. Эзләнүләр аны шөпшәләргә китерә. Ул шөпшә ояларының юка, нык материалдан булуын ачыклаган. Төзелеш материалы булып үлгән үзагач һәм үлән җепселләре хезмәт иткән. Элеге чималны хайваннар бик әйбәт итеп чәйниләр, бу вакытта ул ябышучан, аксымга бай селәгәй белән юешләнә. Шөпшәнең селәгәе, юешләүдән тыш, суны кире этәргеч булып санала. Шуннан соң, йомшартылган масса, кибеп, ачык төстәге нык , каты кәгазьгә әйләнә. Цай Лунь йөзләрчә тәҗрибә ясаганнан соң, кәгазьне тут агачының кайрысыннан, агач көленнән җитештереп була дигән нәтиҗә ясый. Элеге әйберләрнең барысын да бергә бутап, билгеле бер формага сала. Бу форма агач рамнан һәм бамбук иләгеннән гыйбарәт. Киптергәннән соң, ул бу массаны ташлар ярдәмендә үтүкли. Нәтиҗәдә нык кәгазь битләре барлыкка килә.
Шулай итеп, безнең эрага кадәр 105 нче елда Цай Лунь тарафыннан «класссик» кәгазь барлыкка килә.
Цай Лунь ачышыннан соң кәгазь эшкәртү тиз үсеш ала. Ныклык өчен крахмал, җилем, табигый буяулар кушыла башлый. VII гасыр башында кәгазь җитештерү Корея һәм Япониядә билгеле була. Ә инде тагын 150 елдан хәрби әсирләр аркылы гарәпләргә барып җитә. VII - VIII гасырларда кәгазь  җитештерү шулай ук Урта Азиядә, Кореядә, Япониядә һәм башка Азия илләрендә алга китә. XI – XII гасырлардан башлап, китап басуның киң җәелүе белән, кәгазь җитештерү бик тиз үсә.
XX гасырда кәгазь җитештерү промышленностьнең иң югары дәрәҗәдә механикалаштырылган өлкәсенә әйләнә.
Гомәр (Таштамак авыл советы)
Почта индексы — 453495, — 80205843002.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 85 кешенең яшәве мәгълүм.
Казтро Сан Мартино (Фиренца)
Казтро Сан Мартино — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтро Сан Мартино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Подберезные
Подберезные (Подберезные) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Сорренто (Луизиана)
Сорренто  — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пашабаһче (Бейкоз)
Пашабаһче (Paşabahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бейкоз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казан сугышы
Казан сугышы - 1552-1557 еларда, Казан ханлыгының бәйсезлеген кире кайтару өчен, барлыкка килгән баш күтәрүләр. Казанны алу белән башлана.
Сәбәпләр
Казанны алу бу җирләрнең озакка сузылган кушылуның башы гына була.
Казанны алганда күпчелек татарлар ерак урнашканлыктан ярдәмгә килә алмыйлар. Шуңа күрә кораллы баш күтәрүгә җитәрлек көч табыла.
Казнны алып өч көн үткәч, патша җитәкчелегендә киңәшләшү уза. Бу турыда А. Куробский ун ел үткәч яза: “ Патша яңа алган шәһәр турында барган җыелышка керә. Барлык акыллы кешеләр аңа, кыш үткәнчегә кадәр шәһәрдә калырга киңәш итәләр, чөнки рус җирләреннән күп итеп азык-төлек китертелә, бу җирләрдә дә аз булмый ул. Шулай итеп бу җирдәге сугышчыларны бетерер иде һәм халык мәңгелеккә бастырылыр иде”. Әмма башка карашлылар да табылды. Алар бу якны воеводаларга калдырырга киңәш иттеләр. Бу Мәскәүдә патша булмаган чакта түнтәрелеш булмасын өчен эшләнә. Казанны алып атна ярым вакыт үткәч, Явыз Иван үз исеменә “ Болгарның бөек кенәзе һәм Казан патшасы” дигән титул өстәп, Мәскәүгә кайтып китә. Казанда 5 меңнән дә ким булмаган гаскәр калдыра. 1552 елның ахырында илнең төрле почмакларыннан ясак җыючылар килә. Явыз Иван әмере буенча ясак күләме Казан ханнары чорындагыча кала. Ясак җыю турыдан-туры талауга әверелә. Елъязмачы ясак җыючылар турында “ күп кенә шәһәрләр һәм волостьларны буш калдыралар,” дип яза. Бу массакүләм баш күтәрүләрне китереп чыгара.
Казанны алудан соң идарә
Яулап алынган җирләр белән идарә итәргә ике воевода калдырыла. Баш воевода булып, бояр кенәз А. Б. Горбатый куела. Аңа “патша урынына идарә итү” приказы бирелә. Аны баш воевода итеп кую очраклы гына булмый. Ул 1546-1547 елларда Казан җирләрендә күп сугышкан була. Икенче воевода итеп, кенәз В. С. Серебряный куела. 1551 елда нәкъ менә ул Казаннан Сөембикәне улы Үтәмеш-Гәрәй белән Мәскәүгә алып китә. Зөядә воевода булып П. И. Шуйский калдырыла.
Баш күтәрүләрнең ялкынсынуы
1552 елның декабрендә ук инде зур кузгалышлар Арча һәм Болын якларында башлана. Арча янында җирле кешеләрнең “ Тугай балалары” җитәкләгән чыгышыннан, Казаннан җибәрелгән Камай морза һәм Н. Казаринов отрядлары бастыра. Яңа хакимият төп халыклар арасында ызгыш-талаш кузгатырга тырыша. Шуның нәтиҗәсе булып, Иделнең уңъяк яр буйларында яшәүче татарлар, асылда, азатлык көрәшендә катнашмый. Еш кына алар рус гаскәрләренә үз диндәшләрен бастыруда ярдәм итәләр.
Яңа көч белән күтәрелеш
1553 елның язында күтәрелеш ялкыны яңа көч белән дөрли. Ул Арча һәм Болын якларын яңадан чолгап ала. Баш күтәрүчеләрне Хөсәен Сәет, Тукмыш Шахзадә, Сары Батыр җитәкли. Аларга каршы казаклар һәм укчылар җибәрелә. Биектау янындагы сугышта баш күтәрүчеләр зур уңышка ирешә. Патша гаскәре бер мең чамасы кешесен югалта. Тау ягы да күтәрелә. Анда Хөсәен Сәет һәм Сары Батыр, Б. И. Салтыковның Зөянең йомышлы кешеләреннән һәм Тау ягы кешеләреннән торган отрядын тар-мар итеп, воеводаны әсирлеккә алалар.
1553 елның мартында Мишә елгасында “Мишә Тамак” шәһәрчеге төзелә. Казаннан 60 чакрым ераклыктагы бу кальгада мөстәкыйль хөкүмәт төзелә. Мишә шәһәрчеге өч ел буе баш күтәрүләр узәге булып тора. Бирегә төрле яклардан кешеләр агыла, баш күтәрүчеләргә ярдәмгә нугайлар, Әстерхан һәм Кырым татарлары отрядлары килә. Җирле хөкемдарларның баш күтәрүчеләрне җиңә алмаганын күреп, Явыз Иван хөкүмәте яңа көчләр җибәрә. 1554 елның язына тәҗрибәле гаскәр башлыклары П. Шуйский, С. Микулинский җитәкчелегендә патша армиясе кайбер уңышларга ирешә. Ләкин шул ук елның көзенә баш күтәрүләр тагын да киңерәк җәелә.
Баш күтәрүчеләрнең җиңелә башлавы
Күпсанлы бәрелешләр барышында рус армиясе акрынлап җиңә бара. Баш күтәрүчеләрнең күп кенә җитәкчеләре әсирлеккә эләгә. Алар арасында 1554 елга караган тарихи чыганаклар Корбангали, Кебенке исемле кенәзләрне, морза Чебаканы һәм тагын башкаларны атыйлар. Әсир төшкән кешеләр барысы да җазалап үтерелә. Һәлак булганнар арасында мең ярымнан артык киң танылган Казан кешесе була.
Мәмешбирде
Утерелгән җитәкчеләр урынына яңа җитәкчеләр баса. Алар арасында иң атаклылары – Мәмешбирде, Гали Әкрам, Әхмәт батыр. Мәмешбирде 1556 елда Казаннан 160 чакрым ераклыкта Иделнең уң ягында Чалым кирмәне төзетә. 1555 елда баш күтәрүчеләр Арча ягына яу оештыра. Монда аларны уңышсезлык көтә. 1556 елда яз башында Мәмишбирде җитәкләгән баш күтәрүчеләр, нугай отрядлары ярдәменә таянып, патшага тугрылыкка ант иткән, Тау ягы халкына каршы актив хәрәкәтләр башлап җибәрә. Әмма көрәшнең дәвамы нәтиҗәле булмый. Фаразларның берсе буенча, сәләтсез һәм куркак җанлы кешегә санап, Мәмешбирде Гали Әкрамны үтерә. Үтерелгәннең башын: “ Хәзер синең башың югары тәхеттә хакимлек итсен!” дигән сүзләр белән агачка асып куялар. Моңа ачу итеп, патшага тугрылыклы аксөяк чуашлар Мәмешбирдене, дусларча гына мәҗлескә чакырган булып, тотып алалар һәм Мәскәүгә озаталар. Баш күтәрүчеләр отряды тар-мар ителә, Чалым кирмәне юкка чыгарыла.
Хәликтеч сугыш
1556 елның маенда Мишә елгасы янында хәлиткеч сугыш була. Баш күтәрүчеләр тар-мар ителә, җитәкчеләре әсирлеккә алына. Баш күтәрүчеләргә тын алырга бирмичә, воевода П. В. Морозов атна ярым вакыт эчендә “ барча Арча җирләрен сугышып ала һәм күп кешеләрне кыра, хисапсыз күбен әсир итеп ала”. Җаза отрядлары Нократка кадәрге башка юнәлешләрдә дә хәрәкәт итәләр. Нәтиҗәдә күтәрелешнең аерым- аерым учаклары юк ителә, актив катнашучыларның барысы да диярлек кырып бетерелә. Җитәкчеләрнең бер өлеше рус патшасына баш ия, ә күбесе һәлак була. Татар феодалларының бер өлеше Кырымга күчеп китә.
1557 елның маена күтәрелеш тәмам бастрыла.
Нәтиҗәгә йогынты ясаучы хәлләр
Хәлиткеч рольне көчләрнең тигез булмавы уйный. Крайдагы төп халыкларның өстен катлауларын үз янына аударып, патша хөкүмәте борынгы Рим вакытларыннан билгеле булган “бүлгәлә һәм хаким ит” дигән принципны оста файдалана. 1554-1555 елларда Казанның тышкы союзникларына каршы һөҗүм итүләр нәтиҗәсендә, Әстерхан һәм Кырым казанлыларга чын ярдәм күрсәтү мөмкинлегеннән мәхрүм ителә.
Чыганаклар
История татар. /том 5/ Институт истории им. Марджани АН РТ. - Казань.2009.
К.Р.Синицына/История Татарстана и татарского народа - Казань:Магариф, 2000
Татарстан һәм татар халкы тарихы/ И.А.Гыйләҗев, В.И.Пискарев, Ф.Ш.Хуҗин. - Казан - Хәтер - 2008.
Искәрмәләр
<references group="http://сувары.рф/ru/content/lvovskaya-letopis" />
Петерскирхен
Петерскирхен — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Эртван
Эртван — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Талачманы
Талачманы (Талачманы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мочвире (Шкоцян)
Мочвире  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Линевичи
Линевичи (Линевичи) — Диңгез буе краеның Уссурийск шәһәр округында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), украиннар (8%).
Мэномен (Миннесота)
Мэномен  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мэномен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3349) Манас
(3349) Манас — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 23 мартында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 FH2» саналган.
Татарка (Ница кушылдыгы)
Татарка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ница елгасының сул ярына тамагыннан 222 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ница елгасы Реж һәм Нейва елгалары кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөкалан (Бафра)
Гөкалан (Gökalan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD222903
HD222903 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.