cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Заһидә Тинчурина
Тәрҗемәи хәле
1922 елның ноябрендә, Казанда ачылган «Кызыл Октябрь» исемендәге дәүләт татар театрында эшләргә чакырып, Фәтхи Бурнаш Тинчуриннарны Ташкәнттән килеп ала. Казанда 1923 елда З. Тинчурина театрдан китә. Педагогия институтына укырга керә, шунда ук укыта да. 1927 елда институтны тәмамлый. М. Вахитов исемендәге 1нче санлы мәктәпкә укытучы итеп билгеләнә. 1937 елда Кәрим Тинчурин кулга алынгач, «халык дошманы хатыны» ярлыгы тагып, эшеннән куылгач, ел ярым эшсез каңгырып йөри. Казан итек басу фабрикасындагы алдынгы эшчеләр – стахановчыларның «наданнар» мәктәбенә укытучы булып урнаша. Бераздан 13нче татар мәктәбенә ярты ставкага укытучы итеп чакыралар. 1941 елның июнендә 40 көнгә окоп казырга җибәрәләр. «Төрмәгә утыртылганнарның гаиләләләрен Казаннан куу» («административ күчерү» дип атала) турында боерык чыккач, Алатырга җибәрәләр. Анда үз һөнәре буенча эш табылмагач, шәһәр промкомбинатына кассир булып урнаша. Бераздан чуаш авыл хуҗалыгы техникумына итеп алалар,  директоры рус әдәбияты дәресләре  дә бирә.
1946 елда Казанга кайтырга рөхсәт бирелә. Суворов укуханәсендә ике ай ярым эшләп ала. Шуннан авиация техникумына укытучы итеп чакыралар, ул шунда эшләп кала һәм 1957 елда пенсиягә дә шуннан чыга.
1988 елның 13 августында Казанда вафат була һәм Татар зиратында җирләнә. Вафаты алдыннан К. Тинчуринның үзендә саклаган истәлекле әйберләрен, кулъязмаларын, фотоларын Тинчурин театрына, шунда Тинчурин музее оештырырга васыять итә.
Монтегю-ла-Бризетт
Монтегю-ла-Бризетт — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Ямная Рассоха
Ямная Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Пожёг елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бозьяка (Наллыһан)
Бозьяка (Bozyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шамбулбинә
Шамбулбинә (Şambulbinə ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Сен-Сюльпис-де-Поммре
Сен-Сюльпис-де-Поммре — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Тараскон-сюр-Арьеж
Тараскон-сюр-Арьеж (Tarascon-sur-Ariège) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Сабарте кантонына карый.
Антонов Ручей
Антонов Ручей — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Николаевка елгасының сул ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бад-Гойзерн
Бад-Гойзерн — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Падгайна
Падгайна (Падгайна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Хар (Мюнхен)
Хар  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17696) Bombelli
(17696) Bombelli — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 8 мартында Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EH8» саналган.
Врангель (Аляска)
Врангель  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Врангель шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ганаган (Көньяк Каролина)
Ганаган  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ганаган шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оклубалы (Инөнү)
Оклубалы (Oklubalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Инөнү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Милославци
Милославци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшисеч
Пшисеч — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Емелевы
Емелевы (Емелевы) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Монтезума (Индиана)
Монтезума  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Санта Тецла (Катанцаро)
Казе Санта Тецла — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Санта Тецла Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Җуй Кһурд
Җуй Кһурд Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 27 км көньяк-көнбатышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 1303 йорт булып халык саны 6821 булган, шуларның 3631-е ир кешеләр, ә 3208-е хатын-кызлар булган. Биредә Шри Хануман Мандир урнашкан булган.
Темелек (Калифорния)
Темелек  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Темелек халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глогинин
Глогинин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бозьяка (Манавгат)
Бозьяка (Bozyaka) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дусоцин
Дусоцин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бад-Гроспертхольц
Бад-Гроспертхольц — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Дусоцин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бад-Гроспертхольц
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Киллик (Елдызэли)
Киллик (Killik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
HD199254
HD199254 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(17697) Evanchen
(17697) Evanchen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 10 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EQ41» саналган.
Замочка
Замочка (Замочка) — Чиләбе өлкәсенең Әшә районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Харбах (Бавария)
Харбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәриф (Балакән)
Шәриф  (Şərif ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Сираҗ Нуретдинов
Сираҗ Нуретдинов (2.05.1911, Ташкәнт, Сырдәрья өлкәсе, Рәсәй империясе —июнь 1966, Ташкәнт, ҮзССР, ССРБ) — үзбәк совет фирка-дәүләт эшлеклесе, алман-совет сугышында катнашучы. БК(б)Ф-СБКФ ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбендә (1950-1953) укыган. ҮКФ Ташкәнт шәһәр комитеты җаваплы икенче сәркәтибе (1945-1946), ҮКФ Ташкәнт өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1946-1949, 1956-1959), Үзбәкстан коммунистик фиркасе ҮК беренче сәркәтибе вазыйфаларын башкаручы (1950), ҮКФ Нәмәнгән өлкә комитеты беренчә сәркәтибе (1954-1955), ҮКФ Ташкәнт шәһәр комитеты беренче сәркәтибе (1956-1959). 3-6 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Валя-Орлей
Валя-Орлей — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пщонки
Пщонки — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падгаи (Ашмянский районы)
Падгаи  (Падгаі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нулуй
Нулуй — Мокша елгасының кушылдыгы. Мордва Республикасының Ельник районы биләмәләрендә ага. Елга Мокша елгасының уң ярына тамагыннан 294 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша елгасы башыннан Темников каласы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тейе (Арьеж)
Тейе (Teilhet) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Мирпуа кантонына карый.
Казе Сант'Андреа
Казе Сант'Андреа — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сант'Андреа Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мракетинци
Мракетинци — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бозьяр (Коҗакөй)
Бозьяр (Bozyar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Коҗакөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Никифар
Никифар — Башкортстанның Әлшәй районындагы татар авылы. Слак авыл советы үзәге.
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 845 кешенең яшәве мәгълүм. . Карамалы елгасы Дим белән кушылган җирдә урнашкан.
Зөлфия Камалова
Зөлфия Камалова, Зөлфия Нәҗип кызы Камалова, Zölfiä Näcip qızı Kamalova, Австралиядә: Zulya Kamalova (1969 елның 8 августы, ССРБ, РСФСР, Удмурт АССР, Сарапул) — җырчы. Австралиядә яшәп иҗат итә. World music стилендәге музыка конкурслары лауреаты. Австралиянең «Ел җырчысы-2001». Татарстанның атказанган артисты (2012).
Никифар
Тарихи мәгълүматлар
Никифар авылының килеп чыгышы бик кызыклы. Бу урынга иң беренчеләрдән булып Никифор исемле тегермәнче килеп утырган һәм Җәй-Хуҗа елгасында су тегермәне төзеп җибәргән. Архивлардагы язмаларга караганда Никифар авылы 1746 елда барлыкка килгән. 18 гасырда Никифор авылы дип йөртелгән. 19 гасыр азагында гына рәсми рәвештә Никифар исеменә әйләнерелгән. Милләтләре буенча авылда татар, башкорт, чуаш, удмурт, рус халыклары яшәгән. Авыл тирәсендәге урыннар әле булса алар исемен йөртә: Андрей бүләк, Роман төбәге, Смиркә, Рус ташлыгы. 1782 елда авылга Казан губернасыннан татарлар күчеп килә, алар яшәгән урамны Казаннар урамы дип исемлиләр. 19 гасыр азагында авылда 113 йорт, мәчет, тегермән, биш кибет, базар, умарталык булган. Октябрь революциясенә кадәр авылда 335 йорт, 3 мәхәллә, 3 мәчет булган. Өйләр читән балчыктан салынган, түбәләре саламнан булган.
Зөлфия Камалова
Тәрҗемәи хәле
1969 елның 8 августында Удмуртиянең Сарапул шәһәрендә татар гаиләсендә туган. Урта мәктәпне, Пермь университетының чит телләр факультетын (1991) тәмамлаган.
Никифар
Тарихи мәгълүматлар
Гражданнар сугышы вакытында авыл аша “кызыллар” һәм “аклар” өч тапкыр үтә. 1920 елда Гафуров Мәҗит җитәкчелегендә беренче совет мәктәбе ачыла, ул Залилов Габдрахман өендә урнаша. 1930 елда “Казаннар” һәм “Никифар” колхозлары төзелә, ә 1931 елда аларны бер “Правда” колхозы итеп берләштерәләр, аның рәисе Ганиев Бәхтигәрәй була.
Зөлфия Камалова
Тәрҗемәи хәле
1991 елда студентлар алмашу программасы буенча Калифорниягә (АКШ) китә, Австралия егетенә кияүгә чыга, Тасмания утравында Хобарт шәһәрендә яши башлый.
Никифар
Тарихи мәгълүматлар
1941 елда Бөек Ватан сугышы башлана. Колхоз фронтка 4 автомашина, 200 ат җибәрә. Авылдан 476 кеше сугышка китә. 226 якташыбыз туган җиргә әйләнеп кайта алмый. Сугышта һәлак булганнар истәлегенә безнең авылда ике һәйкәл төзелгән. Авылдан 115 кеше орден, медальләр белән бүләкләнгән.
Яран-Пасаёль
Яран-Пасаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Никифар
Демография
1917 елда Бәләбәй өязе Гайниямак вулысы Никифар авылында 376 хуҗалыкта 2194 кеше яшәгән. 1622 типтәр, 382 – татар, 66 – украиннар, 56 – руслар, 20 - башкортлар.
Зөлфия Камалова
Иҗаты
Австралиядә үз музыка төркемен Zulya and The Children of the Underground булдыра. Башкару стиле катлаулы: татар мотивлары, джаз элементлары, француз шансоны, популяр музыка, фолк, этностиль катнашкан. Һәрвакыт тере тавышка җырлыйлар.
Глогова (Кольский повяты)
Глогова  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Никифар
Демография
Өч ел үтүгә, 1920 елда яңа сан алу вакытында Гайниямак вулысы Никифар авылында кеше саны күпмедер кимегән: 376 йортта 2045 кеше яши. Аларның 1726 - татарлар, тагын 271 – “мөселманнар” итеп. Руслар – 48 кеше.
Джон Бойд Орр
Сэр Джон Бойд Орр (Sir John Boyd Or; 23 сентябрь 1880 ел — 25 июнь 1971 ел) — лорд, инглиз педагогы, табиб, җәмәгать эшлеклесе, 1949 елда Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.
Зөлфия Камалова
Иҗаты
2007 елда «3 Nights» альбомы дөнья күрә. Анда татар, рус, инглиз телләрендә башкарылган җырлары тупланган. Әлеге альбом Австралия тавыш яздыру сәнәгате берлеге премиясенә (Австралия «Грэмми»е) лаек була. Австралияле башкаручылардан беренче буларак, З. Камалова җырларыннан торган җыелма Европа музыка чартларының беренче унлыгында 16 атна буе саклана.
Австралиядә егерме ел яшәү дәверендә эре фестивальләрдә катнашып килә: Брисбен (2010, 2013), Сидней (2010), Мельбурн (2009), Квинсленд (2005), Мәскәү (Кызыл мәйдан), Таулы Алтай, Вена (Австрия). Казанда «Дөнья яратылышы» (Сотворение мира) I фестивалендә (2008) татар җырлары белән катнаша.
Гаиләсе
Ире Andrew Tanner, музыкант. Кызлары Зифа (2006).
Никифар
Демография
Рәсми рәвештә (2002 елда) Никифарда 74% татарлар, ләкин бу мәгълүмат тулы түгел.
Мәгариф
Никифарда урта мәктәп эшли, 2010-11 уку елында 149 бала укыган. Шулай ук китапханә, клуб бар.
Джон Бойд Орр
Бойд Орр азык-төлек, азык-төлек куркынычсызлыгы, ачлык, туенмау, сугышлар чорында халыкның туклануы проблемнарын тикшерүче була. Ул «Сугыш вакытында халыкның туклануы» дигән китапның (1940) иптәш-авторы, Глазго университеты ректоры, БМО Азык-төлек программасы җитәкчесе.
Яран-Пасаёль
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Глогова (Кольский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окуллар (Мармара)
Окуллар (Okullar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Мармара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17698) Racheldavis
(17698) Racheldavis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 10 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 EW42» саналган.
Харбург (Швабия)
Харбург  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Душоти
Душоти — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хәбиб Багаев
Хәбиб Сәмигулла улы Багаев (Хабиб Самигуллович Багаев) — дәүләт эшлеклесе, 1896 елда Уфа губернасының Бәләбәй өязе Слак авылында дөньяга килә.
Белеме буенча икътисадчы. Ташкәнт университетын тәмамлагач, 1926 – 1936 елларда Татрабфакта укытучы, уку бүлеге мөдире һәм директор булып эшли.
1938 елдан ТАССР «Сугышчан алласызлар» берлеге Республика советы рәисе. 1944-1949 елларда ТАССР Халык комиссарлары шурасы каршында дини культ эшләре буенча Вәкил.
Бад-Дойч-Альтенбург
Бад-Дойч-Альтенбург — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Хәбиб Багаев
Ул урында эшләгән вакытта Багаев дини оешмаларга карата тиешле кырыслык күрсәтмәгән. Мәсәлән, ул вакытта Казанда мөселман зиратларында дини бәйрәмнәр (Корбан бәйрәме, Ураза бәйрәме) уздыруы тыелмаган. Багаев Казан мәчетенә телефон линиясе кертү, йола максатлары өчен йөк машинасы сатып алу мәсәләсендә ярдәмен күрсәткән.
Бад-Дойч-Альтенбург
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хәбиб Багаев
1949 елда “большевикларча уяулыкны югалткан өчен” эшеннән алына.
Мәүлид бәйрәме
Мәүлидин-Нәби (гар. مَوْلِدُ آلنَبِيِّ‎‎) – Мөхәммәд пәйгамбәрнең туу көнен бәйрәм итү (Кайсыбер мөселманнар бәйрәм итүгә каршы ). Раббигыль-әүвәл аеның 11 көнендә билгеләнә. Бәйрәм бер ай дәвам итә. Кайсыбер мөселман илләрендә бөек бәйрәм буларак үткәрелә. Бәйрәм Казанда да билгеләнә.
Бәйрәмнең дәвамы – 12 раббигыль-әүвәл (Мөхәммәд пәйгамбәр вафат булган көн).
Бәйрәм тарихы
Беренче мәртәбә бәйрәм XII гасырда Сүриядә билгеләнде.
Гардивилл (Көньяк Каролина)
Гардивилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гардивилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Чәй
Чәй (кыт. 茶 – «ча́» пекин һәм гуандун диалектларында ) – эшкәртелгән чәй куагы яфракларын кайнар суда пешереп әзерләнгән хуш исле эчемлек.
Әйтемлогикасы (Этимология)
ЧӘЙ, диал. цәй, «чай» > мар. цäй, чäй < тат. диал. цай, чай, гом. кыпч., уйг., госм. һ.б. чай, башк. сәй ~ яз. монг. čai < кыт. ča’ id. Рус. чай төрки телләрдән (киресенчә түгел!). Көнбатыш-Европа телләренә чәй атамасы—франц. thé, ит. tè, англ. tеа < көньяк кыт. tē id.
Тарихи белешмә
Чәйнең ватаны булып Кытай санала. Анда аны культура буларак VII гасыр башында үстерә башлыйлар. Кытай теленнән чәй “яшь яфракчык” дип тәрҗемә ителә. Кытай елъязмаларында чәйнең уңай тәэсире турында түбәндәге сүзләр язылган: “Рухны күтәрә, йөрәкне йомшарта, гәүдәне җиңеләйтә һәм сафландыра, фикерләүне яхшырта һәм ялкауланырга юл куймый”. Европага чәй Португалия диңгезчеләре белән 1517 елда килеп керә. Россиядә чәйне куллана башлауны 1683 елда Мәскәү илчесе Василий Старковның Монголиягә баруы белән бәйлиләр. Ләкин моңа ышануы кыен. Чәйнең күршеләре — татар халкының төп эчемлеге икәнен белмичә, аны эчәргә өйрәнергә монголлар янына бару бер тарихи анекдот булырга охшаган. Гади руслар чәйне чынлап торып 20 гасыр башында эчә башлыйлар. Коммерсант журналы язганча, ул заманда рус халкының төп эчемлеге — арыш икмәгеннән ясалган куас була. Россия гаскәре солдатларының куас эчеп агуланулары еш булу сәбәпле, Уставка солдатларга эчемлек итеп кайнар чәй эчертү турында маддә кертелә. Тиздән чәй хәрбиләргә ияреп тыныч халык арасында да тарала. XIX гасырның уртасына кадәр чәй бары тик Кытайда гына үскән. Аны үстерү серләрен кытайлар яшереп саклаган. Чәй плантацияләрендә биеклеге 1 метрдан артык булмаган куаклар ел дәвамында яшел булып утыралар. Куакның бары тик очыннан гына яшь нәфис яфракларны җыялар. Аннан бу яфракларны киптерәләр, махсус машиналарда аларны бөтерәләр һәм тагын киптерәләр. 1814 елда кыргый чәй Кырымдагы бер ботаника бакчасында утыртыла. 1833 елда берничә чәй куагы Кавказ артына күчерелә. Совет власте урнашканнан соң чәй күпләп үстерелә башлый. Чәй плантацияләренең күп өлеше Гөрҗистанда, Әзербайҗанда, Краснодар краенда һәм элеккеге ССРБның башка районнарында урнаша. Чәйне авыл хуҗалыгы культуралары игәргә яраклы барлык туфракта да үстерергә була. Селекционерлар, урынның климатик шартларын исәпкә алып, чәй сортларын яхшырту өстендә даими эшлиләр.
Үстерү həм җыеп алу
Махсус плантациялəрдə күп кулəмдə үстерелгəн чəй яфраклары чəй ясап чыгару ɵчен чимал була. Кытайда, Индия həм Африкада, ягъни чəйнең иң күп җитештереп чыгарыла торган җирлəрдə, җыеп алу елга дурт тапкырга җитə. Беренче ике уңыш чəе югары бəялəнə. Чəйнең икътисади яктан акланган аланнарныӊ тɵньяк чиге яклашык элекке совет республикалар (Əзербайҗан, Грузия) я да Россиянең Краснодар ягы киңлегеннəн үтə. Югары сыйфатлы чəйлəр чималы еш кына кечкенə (яклашык 0.5 га аланы булган), тау итəклəрендə таркау җирлəшкəн плантациялəрдə үсə, шулай итеп яфрак җыйганда бер плантациядəн икенчесенə күчү кирəклеге чыга. Чəй яфраклары кулдан жыела həм аерыла. Җыечулыр хезмəте шактый	авыр həм бертɵрле: əзер кара чəй авырлыгы həм чи яфрак нисбəте - якынча ¼, ягъни, бер кило чəй җитештерү ɵчен дүрт кило яфрак җыелмасы кирəк (2000 якын яфрак). Җыючылар җитештерү нормасы кɵнлек 30 – 35 кило яфрак, шул ук вакытта, сыйфат стандартларын саклау həм куаклардан кирəкле яфракларны гына туплау шарттыр.
Чəй җитештерү ихтималын кулдан җыю кирəклеге чикли: җитештерү ялгыз югары җитештерүчәнлеге булган həм җыючыларның кул эше түбəн бəялəнə торган регионнарда мəгънəле була. Чəй яфракларын җыю həм аеру механикалаштыру талпынышлары кат – кат ясалды. Аерым алганда, СССРда 1958 елда механикалыштырылган чəй җыю агрегаты җитештерелде. Əмма механик җыю технологиясе бу заманга кадəр тəмамланмаган: комбайнлар белəн җыеп алынган яфрак бик түбəн сыйфатлы була. Моның сəбəбе, башлыча, күп санлы чит матдəлəр булуы. Шулай итеп, бу агрегат иң түбəн сыйфатлы чəй җитештерү ɵчен, яки фармацевтика бүлемендə, килəсе эшкəртүдә кофеин həм башка чəйдə тупланган матдəлəр чыгарту максаты белəн кулланыла. Чəйне гадəттəге фатир шартларында да үстереп була.
Чәйнең составы
Чәйнең иң әһәмиятле состав өлеше — дублагыч матдәләр, алкалоидлар, витаминнар. Дублагыч матдәләр чәйгә тәм бирүче танин һәм катехиннан торучы катлаулы полифенол кушылмалар катнашмасыннан гыйбарәт. Чәйдәге алкалоидлардан (азотлы органик кушылмалар) иң билгелесе — кофеин, ул яшәү көчен һәм күңел күтәренкелеген арттыра. Азрак микъдарда чәйдә кан тамырларын киңәйтүче һәм сидек кудыручы үзлекләргә ия булган алкалоид — теофиллин да бар. Чәй витаминнарга бай. Каротин – А провитамины, лайлалы тышчаларның нормаль халәтен тәэмин итә, күз күремен саклый. В1 витамины нерв системасының нормаль эшләвен тәэмин итә. В2 витамины тирегә эластиклык һәм сәламәт төс бирә, әлеге витамин җитешмәгәндә дерматитлар, конъюнктивит, чәч коелу күзәтелә. С витамины организмның инфекцион авыруларга каршы торучанлыгын арттыра. Бу витамин җитешмәгәндә капиллярларның үткәрүчәнлеге арта, матдәләр алмашы бозыла, цинга үсеш ала. Р витамины кан тамырларының стеналарын ныгыта. 3-4 чокыр яхшы куелыктагы чәй эчеп, организмның әлеге витаминга тәүлеклек ихтыяҗын канәгатьләндерергә мөмкин. РР витамины матдәләр алмашы процессларында әһәмиятле роль уйный. Әлеге витамин җитешмәгәндә пеллагра авыруы килеп чыга. К витамины канның оюында катнаша. Аның җитешмәве канның оючанлыгы кимүгә һәм эчке кан савуларга, кан китүләргә сәбәпче була.
Чәйнең төрләре
Эшкәрткәндә бара торган химик процессларга карап, чәй берничә төргә бүленә: кара чәй — әлеге чәйдә оксидлашу нәтиҗәсендә зур үзгәрешләр була; яшел чәй — оксидлашканда, үзгәрешләр бик аз барлыкка килә. Нәтиҗәдә чәй яфрагындагы барлык файдалы матдәләр сакланып кала; кызыл чәй — бу чәйдә оксидлашу нәтиҗәсендә уртача үзгәрешләр бара. Ул үзенә кара һәм яшел чәй сыйфатларын берләштерә; сары чәй — оксидлашу нәтиҗәсендәге үзгәрешләр бары чәй яфрагын төргән вакытта гына бара. Кулланыла торган чимал һәм эшкәртү технологиясенә бәйләнешле рәвештә чәйләрнең түбәндәге төрләре җитештерелә: бөртек чәй (байховый) — кара, яшел, сары һәм кызыл чәйләр; прессланган чәй — яшел кирпеч чәй, кара һәм яшел такта чәйләр, кара һәм яшел таблетка чәйләр; тиз эрүчән чәй (экстрагирланган) — яшел һәм кара чәйләрнең куертылган сыек яки коры сыгынтылары; пакетлы чәй — бер пешерерлек чәй, бик нык вакланган чәй 2—3 граммлап пакетларга тутырыла. Чәйнең теләсә кайсы төре хушисләндерелергә мөмкин. Аның ике ысулы бар. Беренче ысул — кипкән чәчәкләр (ясмин, роза чәчәкләре Һ.6.), орлыклар (әнис орлыклары), тамырлар (ирис, куркума) һ.б. белән табигый хушисләндерү. Икенче ысул — синтетик хушисләткечләр кушып, ясалма хушисләндерү. Яфрагын эшкәртү буенча чәйләр мондый төрләргә бүленә: гранула чәй (CT.C. — crush, tear and curl — вакланган, уылган, бөтерелгән), яфрак чәй һәм вак чәй. Халыкара классификациясе ягыннан яфрак чәйләрнең түбәндәге категорияләре була: Флаури Пеко (FP)1 — яшь ботакларның өске өлешендәге алтынсу типслары күп булган яфраклардан; Оранж Пеко (OP) — өстәге яшь ботакның беренче яфракларыннан (флешлардан); Пеко (P) — икенче яфраклардан; Пеко Сушонг (PS) өченче яфраклардан җитеш- терелә. Вак чәйләргә «Брокен» сүзе өстәлә. Мәсәлән, Брокен Оранж Пеко (BOP), Брокен Пеко (BP), Брокен Пеко Сушонг (BPS). Чәйнең сортын билгеләгәндә, экспертлар мондый параметрларга игътибар ителә: — чәй яфрагының тышкы кыяфәтенә; — тәменә һәм исенә; — төсенә; — пешкән чәй яфрагының төсенә. ГОСТ буенча букет, югары, беренче, икенче сортлы чәйләр җитештерелә.
Чәйнең организмга тәэсире
Чәй танин, катехин, кофеин, теофиллин, витаминнарны үз эченә алган физиологик актив матдәләр җыелмасына бай. Хәзерге заман тикшеренүләре катехиннарның хромосомаларны төрле факторларның җимергеч тәэсиреннән саклавын, организмнан радиоактив стронцийны чыгаруны тизләтүен күрсәтә. Чәй яфрагының төп актив компоненты – кофеин. Ул йөрәк мускулының эшчәнлеген көчәйтә, мидәге кан тамырларын киңәйтә. Чәй яфрагы составына керүче теофиллин бөерләрнең эшчәнлеген стимуллаштыра, йөрәктәге кан тамырларын киңәйтә, эчке органнарның шома мускулларын йомшарта һәм шулай итеп үт юлларының яки бронхларның авыртуын бетерә, шулай ук күпмедер дәрәҗәдә миокард инфарктының килеп чыгу куркынычын киметә. Чәйдәге таниннар – дубиль матдәләрнең үзенчәлекле фракциясе, фармакологик тәэсире буенча Р витаминына якын: капилляр кан тамырларының стеналарын ныгыта һәм эчке кан савуларны кисәтә. Танин барлык органнарда C витамины туплануга ярдәм итә, әлеге витаминның организмда тулырак үзләштерелүен тәэмин итә һәм, шулай итеп, күп авыруларның килеп чыгуын булдырмый кала. Чәйдәге таниннар С витамины белән комбинациядә ялкынсынуларга каршы көчле тәэсир ясый. Куе чәйне агуланулар вакытында ярдәм күрсәтү сыйфатында, сулыш органнары һәм йөрәк эшчәнлеге бозылганда, ярсыткыч чара буларак, бирергә мөмкин. Ләкин куе чәйнең ритм бозылган йөрәк авырулары, невроз, ашказаны һәм уникеилле эчәк язвасы вакытында эчәргә ярамавын истән чыгармаска кирәк. Әгәр өлкән яшьтәге кеше эч кибеп тилмерсә, куе чәй эчәргә киңәш ителми. Куе чәй кан басымын күтәргәнлектән, гипертоник авырулар вакытында аны кулланырга ярамый. Сөт чәйнең тәэсирен йомшарта. Кояштан пешүләр вакытында куе чәйдән куелган компресслар авыртуны баса һәм тире ялкынсынуын киметә. Кояшка чыгар алдыннан тәннең ачык урыннарын заварка белән сыласаң, кояшта пешү булмый. Яшел чәй аз дозада атеросклероз вакытында файдалы.
Чәй әзерләү
Чәй бөртекләрен махсус кечкенә чәйнеккә салып пешерергә кирәк. Чәйне пешерер алдыннан чәйнекне кайнар су белән чайкарга киңәш ителә. Чәйнеккә чәй бөртекләре салып, өстенә кайнар су агызып, 5-6 минут каплап торсаң, чәй тәмле дә, хуш исле дә була. Көн дәвамында кат – кат пешерелгән чәйнең зарардан башка файдасы юк, дигән фикер бар.
Денали (боро)
Денали — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан боро. Үзәге - Хили шәһәре.
Тарихы
Рәсми рәвештә 1990 елда оештырыла.
Монтрей-сюр-Лозон
Монтрей-сюр-Лозон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Нефтекама
Халык саны һәм сәнәгать продукциясен чыгару буенча Нефтекама — Башкортстандагы 4 нче шәһәр: Уфа, Стәрлетамак һәм Салаваттан кала.
Географик мәгълүмат
Республиканың көньяк-көнчыгыш өлешендә, Кама буенда, Уфадан 220 км ераклыкта урнашкан. 320px|thumb|right|[[Кызыл Кама районында Нефтекама шәһәр округы һәм Агыйдел шәһәре урнашканнар]]
Тарихи мәгълүматлар
Нефтекаманың тарихы 1947 елда, Кызыл Кама районы, мари авылы Әрлән янында урнашкан №3 буровойдан нефть табылудан башлана. 1957 елда Кәчәү авылы янында нефтьчеләр шәһәрчеге төзелә башлый.
Башнефть берләшмәсенең зур һәм куәтле филиалы — “Арланнефть” идарәсе барлыкка килә. Нефтьчеләр өчен йортлар белән беррәттән, дәваханә, мәктәп, балалар бакчасы, алар артыннан мунча, кинотеатр кебек социаль объектлар барлыкка килә. Кама буенда урнашкан эшчеләр бистәсенә Нефтекама исеме бирелә. 1959 елда тиз үсүче торак урынына эшчеләр бистәсе статусы бирелә, 1963 елда – шәһәр статусы. Шул чорда биредә ике зур завод — ясалма күн һәм автомобильләр заводы төзелә башлый.
Нефть чыгару күләме артуга, бистә елдан-ел үсүгә бәйле тармакны энергия белән тәэмин итү мәсьәләсе килеп туа, Воткинск ГЭСыннан килгән энергия генә җитми башлый. Шулай итеп, сусаклагыч һәм яңа электр станциясе төзү турында карар кабул ителә һәм алтмышынчы елларда Карман гидроэлектрстанциясе төзелә башлый. Бүген Карман ГРЭСы — Башкортстанда гына түгел, Россиядә иң зур электр станцияләренең берсе, ул республиканың яртысын һәм тирә-як төбәкләрне энергия белән тәэмин итә.
Халык
2002 елгы Бөтен россия халык санын алу буенча милли состав: татарлар – 30,5 %, башкортлар — 29,1 %, руслар – 27,8 %, марилар — 9,4%, удмуртлар – 1,1%.
Матбугат
2006 елга кадәр Кызыл Кама районының  «Кама таңнары» гәҗите  Нефтекама белән уртак басма булып тора, ләкин шуннан соң шәһәр хакимияте татар басмасы белән хезмәттәшлеген туктаткан.
Пястовице (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нефтекама
Матбугат
Нефтекамада мари телендәге «Чолман» (Чулман) республика газетасының редакциясе урнашкан. Аена 1 кат чыга, тиражы – 3900 данә.
Сәнәгать
Шәһәрнең икътисади торышын КамАЗ ААҖ төркеменә керә торган Нефтекама автомобиль заводы билгели. ААҖ «Нефаз» Россиядәге 30% автобусларын һәм 40% сыеклыч ташый торган машиналар паркын җитештерә. 2010 елда шәһәрдәге җитештерүнең 14%ы «Нефаз»га туры килсә, 2012 елда ел шәһәр оешмаларының 38,5 миллиард сумлык товар җитештерсә, шуның 26 процентының “НефАЗ” өлешенә туры килде. Ул унбер меңнән артык кешене эш урыннары белән тәэмин итә. “НефАЗ” җәмгыяте зур класслы пассажир автобуслары, цистерналар һәм прицеплар, вахта автобуслары, үзбушаткыч машиналар җитештерү буенча Россиядә лидерлар исәбендә.
“Ясалма күн заводы” җәмгыятенең дә базарда үз урыны бар. Шулай ук Нефтекама нефть корылмалары җитештерү, Нефтекама машиналар төзү заводлары, “Әмҗә урман комбинаты” җәмгыяте, Нефтекама күн галантереясы да шәһәр үсешенә зур өлеш кертә.
Карман ГРЭС – республиканыдагы электр энергиясенең яртысын чыгара. Ул шәһәрдәге иң эре җитештерүче, 42% продукция җитештерә. .
Нефтекама нефть промыселлары җиһазлары заводында 1400 кеше эшли.
Авыл хуҗалыгын эшкәртү тармагы: «Кама беконы берләшмәсе».
Транспорт
Нефтекаманың эчке юллары озынлыгы – 256 км. Нефтекамск аша Уфа — Яңавыл, Самар — Уфа (Нефтекамск — Дүртөйле — Бүздәк) автомобиль юллары уза. Нефтекама-Яңавыл тимер юл тармагы шәһәрне Горький тимер юлы белән тоташтыра.
Шәһәр үзәгеннән 6 км-да урнашкан Нефтекамск һава порты хәзерге вакытта файдаланмый, пассажир рейслары очмый.
Мәгариф
Шәһәрдә 22 мәктәп эшли, шул исәптән башкорт гимназиясе һәм физика-математика лицее бар. 2010-11 уку елында мәктәпкә 14950 бала йөргән.
Югары уку йортлары
2000 елда ачылган Башкорт дәүләт университетының филиалында югары белем алып була. Хәзер биредә 3 мең студент белем ала.
Мөһимлеге буенча икенче уку йорты – Уфа авиация университеты филиалы. Башка вузларның 8 вәкиллеге, 5 филиал.
Мәдәният
1991 елдан татар һәм башкорт башкаручыларының «Дуслык моңы» халыкара җыр бәйгесе уздырыла. Ел саен (2013-2017 елларда 4 елга бер) оештырылучы бәйгегә ел да күп төбәкләрдән талант ияләре катнаша. 16-35 яшьлек һәвәскәр башкаручылар һәм музыка училищеларының беренче сыйныф укучылары катнаша. 2017 елда «Дуслык моңы» халыкара җыр бәйгесенә танылган җырчы Фәридә Кудашева исеме бирелә.
Шәһәр филармониясендә татар артистлары төркеме бар.
Сент-Ажи
Сент-Ажи — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Какроли Хукми
Какроли Хукми Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында Бадһра тэһсилда авыл. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 704 йорт бар, тулаем халык саны 3638 кеше, шуларның 1921-се ир кешеләр һәм 1721-се хатын-кызлар.
Темескал-Велли (Калифорния)
Темескал-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Темескал-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
HD199290
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бәтынсөгъбан Җәнүби
Бәтынсөгъбан Җәнүби (بطن‌الثعبان جنوبی бәтн әҫ-ҫө‘бан җәнүби — «зур елан карынының көньяктагы» ; Аждаһа φ, φ Dra) — Аждаһа йолдызлыгының йолдызы. Аның күренмә йолдызча зурлыгы +4,2m тәшкил итә. Бу йолдыз Җирдән якынча 300 яктылык елы ераклыкта урнашкан.
Хасиятләр
Бәтынсөгъбан Җәнүби — A0 спектр сыйныфылы йолдыз.
Күренүчәнлек
Йолдызның координатлары (J2000 дәвере):
Исем
Йолдызның гарәп теленнән алынган исем Бәтынсөгъбан Җәнүби (بطن‌الثعبان جنوبی бәтн әҫ-ҫө‘бан җәнүби, Batentaban Australis) «Аждаһаның карынында» икедән көньяктагы йолдызны белдерә.
Мрамор (Перник өлкәсе)
Мрамор  — Болгариянең Перник өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Талалар
Талалар (Talalar ) — Әзербайҗанның Балакән районына караган авыл.
Казе Сант'Антонио (Форли-Чезена)
Казе Сант'Антонио — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Сант'Антонио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Монтерей (Индиана)
Монтерей  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арбагач
Арбагач — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан 427 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Глогова (Островский повяты)
Глогова  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падгалишки
Падгалишки (Падгалішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Харсдорф
Харсдорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Минеевская
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Чыпыш
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Тоушан Эсенова
Тәрҗемәи хәле
Тимерюлчының күп балалы гаиләсендә туган. Ашхабадта интернат мәктәптә укыды, аннары педагогика техникумында. 1939 елда Ашхабад педагогика институтында ике еллык укуын тәмамлаган.
Чыпыш
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%), чуашлар (9%).
Тоушан Эсенова
Тәрҗемәи хәле
20 нче еллар ахырында милли театр белән эшли башлаган. 30нчы елларда «Советский Туркменистан» газетасында эшләгән. 1931 елда 15 яшьлек Эсенова пролетар язучылар ассоциациясенең I съездында катнашкан. 1934 елда Мәскәүгә СССР яшь язучылары курсларына җибәрелгән. 1935 елда Төркмәнстан кызларының республика ат чабышында катнашкан.
Радаве
Радаве — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тоушан Эсенова
Тәрҗемәи хәле
Төркмәнстанның беренче хатын-кыз-очучы, 1936 елда аэроклубны тәмамлаганнан соң ярты ярты ëт самолëт та башкарган.
Валяпай
Валяпай — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Тоушан Эсенова
Тәрҗемәи хәле
1950-нче елларда «Sovet turkmenistany ayallary» беренче мөхәррире була, «Совет әдәбияты» журналында драма сәнгате бүлеген җитәкли. 1964-1966 елларда Т.Есенова - Төрекмәнстан Язучылар берлегенең әдәби консультанты булып эшләгән.
Валяпай
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радаве
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тоушан Эсенова
Әдәбият
Автор:
Аңа шулай ук очерклар һәм публицистик мәкаләләр язылган. СССР һәм республика журналларында, аерым алганда, XX гасырның 70 нче еллары ахырында «Литературная газета»да бөтенсоюз дискуссиясен тудырган «Бу каһәр суккан калым» исеме астында узган «феодаль-байныкына» каршы публицистик мәкалә бастыра.
Эсенованың әсәрләре рус, үзбәк, казах, кыргыз, таҗик, эстон, балкар, кабардин, карел, мордва, татар һәм башка телләргә тәрҗемә ителгән. Эсенова үзе дә әдәби әсәрләрне төрекмән теленә тәрҗемә итү белән шөгыльләнгән (Н. Некрасов, Янки Купалы, В. Маяковский һ.б.).
Сылматлар
Тоушан Эсенованың кайбер шигырьләре (русча)
(17699) 1997 GX7
(17699) 1997 GX7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Камалова
Камалова – татар фамилиясе. «Камал» исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Тиньяк
Тиньяк (Tignac) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, От-Арьеж кантонына карый.
Киллик (Алаҗа)
Киллик (Killik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Алаҗа илчесенә караган бер авыл (köy).
Тереза Камалова
Тереза Камалова (Тереза Камил кызы Камалова) – эшмәкәр, җәмәгать эшлеклесе, хәйрияче, «Йөрәктән йөрәккә» хәйрия фонды президенты, «Мама» халыкара хәйриячелек берлеге әгъзасы. Казан мэры (1995-2005) Камил Исхаков кызы. «Казан Нуры» мәчете имамы Шамил Исхаков оныгы.
Тәрҗемәи хәле
1970 елның 30 сентябренда Казанда туган. Казанның 121- санлы урта мәктәбен (1986), Казан дәүләт университетының тарих факультетын (1993) тәмамлаган. «Россия эшлекле яшьләре» гомумроссия иҗтимагый хәрәкәтендә катнаша. 15 яшендә чукрак-телсез балалар йортында җыештыручы булып, 17 яшендә «Кызыл Хач» җәмгыятендә волонтёр булып эшли. Кызы Карина American University in Dubai студенты.
Шамисола
Шамисола (Павыл почиҥга, Шамисола) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%), урыслар (0%).
Елизево
Елизево — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йодок Финк
Йодок Финк (Jodok Fink; 1853 ел ның 19 феврале, Андельсбух, Брегенц, Форарльберг, Австрия — 1929 ел ның 1 июле, Андельсбух, Брегенц, Форарльберг, Австрия ) — Австрия фермеры, сәяси һәм дәүләт эшлеклесе, Австриянең беренче Вице-канцлеры.
Тормыш юлы
1853 елның 19 февралендә Андельсбух коммунасында крестьян гаиләсендә туа һәм гаиләдә тугызынчы бала була. Аның барлык абыйлары һәм апалары үлә, шуңа күрә Йодок һәм аның энесе Алоиз гына балигълыкка җитә. Йодокка дүрт яшь булганда аның әтисе үлә. Әнисе икенче тапкыр, аңа ун яшь булганда, кияүгә чыга.
15 яшендә Финк, Бриксен гимназиясында яхшы укуына карамастан, аны ташлый, чөнки ата-анасының зур хуҗалыгында эшләргә кирәк була.
Финк үзенең сәяси карьерасын 1879 елда, Андельсбух та муниципаль җыелыш әгъзасы итеп сайлангач башлый. 1888 елдан 1897 елга кадәр мэр вазифасын башкара. 1890 елда Форарльберг федераль җиренең ландтаг ассамблеясына кушыла һәм 1893 елда күптән түгел төзелгән христиан-социаль партия әгъзасы була. 1897 елда Австрия империя Советы (Рейхсрат) депутаты итеп сайлана.
Финк сәяси һәм дәүләт эшчәнлеге белән бер үк вакытта фермер да була. 1888 елда Андельсбухта Андельсбухның терлекчелек кооперативына нигез сала, шулай ук җиләк-җимеш агачлары үрчетү өчен бакча һәм бөртеклеләрне үстерү өчен ясалма болын булдыра. 1890 елдан «Katholisch-Konservativen Kasino für Egg und Umgebung»та эшли, идарә әгъзасы була һәм аннары аны җитәкли. Җиләк-җимеш үстерүнең заманча ысуллары буенча лекцияләр укый, ә 1928 елда улы Антон (1890—1966) белән Alma кооперативына нигез сала.
Беренче бөтендөнья сугышы азагында Австро-Венгрия империясе таркалганда Финк 1918 елның 21 октябрендә Алман Австриясе вакытлы милли җыенының (Provisorische Nationalversammlung für Deutschösterreich) өч тигез президентының берсе итеп сайлана. Австриянең Конституция җыелышына сайлаулардан соң, 1919 елның 15 мартында, Финк Карл Реннер җитәкчелегендә Австриянең сул Социал-демократик партиясе белән зур коалиция Хөкүмәтен формалаштыра ала.
1920 елның 7 июлендә коалицион хөкүмәт таркалгач, 1920 елның 17 октябрендә үткән парламент сайлауларыннан соң, Майкл Майр Йодок Финкны алыштырып, Бөек Алмания Халык партиясе (Großdeutsche Volkspartei) ярдәме белән азчылыкның хөкүмәтен формалаштыра. Финк үзе хөкүмәт вазифаларын бүтән биләми, әмма сәясәттә кала.
1929 елның 1 июлендә Андельсбух коммунасында вафат була. Аның каберлеге Андельсбухта туып-үскән архитектор Альфонс Фриц тарафыннан башкарылган.
Баден (Түбән Австрия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Монфарвиль
Монфарвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Яребинная-Курья
Яребинная-Курья — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга   Мудор Шар елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бурнев
Бурнев (Руотсари, финчадан Ruotsaari — швед утравы) — Ладога күлендә урнашкан кечкенә утрау. Төньяк-көнбатыш Ладога шхерлары төркеменә керә. Территориаль яктан Россияга, Ленинград өлкәсенең Приозерск районына карый.
Ул Лехмалахти култыгы янында, Рогатый борыныннан төньякка таба урнашкан. Якындагы утраулар: Заячий һәм Прибрежный.
Тарихы
Революциядән соң Финляндиягә күчә. Бөек Ватан сугышыннан соң СССР составында.
1955 елда СССР Министрлар Советы төзелә торган «Новая Земля» полигонында су астында атом — төш шартлавы үткәрергә карар итә, 14 Хәрби-Диңгез флоты төзелә. Аның беренче хезмәткәрләре Приозерскида урнашкан һәм тиз арада Бурнев утравында су астында тротил зарядларын сынау сериясе үткәрелгән. Алынган нәтиҗәләр «Яңа Җир» кара полигонының губасы акваториясендә атом шартлавыннан соң көтелүче нәтиҗәләрне фаразлауга нигез булып тора. .