cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вьюк (Кырчма кушылдыгы)
Вьюк — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия, Мари Ил, биләмәләрендә ага. Елга  Кырчма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пура Медуве Каранг
Пура Медуве Каранг – ул төньяк Балида, Булеленг Регентлыгында Сингараджадан якынча 12 км көнчыгышта Кубутамбаһанда урнашкан Бали гыйбадәтханәсе. Ул зурлыгына күрә Балиның төп гыйбадәтханәләренең берсе булып таныла. Пура Медуве Каранг потлары һәм Төньяк Балиның чәчәк стиле өчен билгеле.
Гыйбадәтханә комплексы
Пура Медуве Каранг (Бали "җир хуҗасы (Ходае) гыйбадәтханәсе") 1890 елда хәзер беткән Булиан авылыннан Кубутамбаһанга килгән кешеләр тарафыннан төзелгән булган. Гыйбадәтханә Батара Медуве Карангка багышланган ("җир хуҗасы булган Ходай"), бу авыл хуҗалыгы җиренең муллыгын тәэмин итә торган Ходай. Пура Медуве Карангта Кояш Ходае Сурьяга һәм Ана Җиргә багышланган изге урыннар бар, алар барысы да җир муллылыгын яклау концепциясенә бәйле. Гыйбадәтханә комплексы тирәли стеналар, ул интервалларында түбәләрендә киселгән чәчәк бизәлешле баганалар белән көчәйтелгән. Гыйбадәтханәгә керүдә Һинд Рамаяна эпосыннан персонажларны чагылдыручы 36 таш фигура парады урнашкан. Потлар өч дәрәҗәдә куелган, 13 фигура аскы рәттә, унысы урта рәттә һәм 13-се арткы иң биек рәттә, аларның якларында ике керү баскычы. Үзәк пот булып Кумбһакарна тора, шул ук вакытта аның тирәли Сугриваның маймыл гаскәре. Игезәк баскычлар керү террасасына (дҗаба пура)га илтә. A Чанди бентар бүленгән капка юлы гыйбадәтханәнең тышкы sanctum-ына дҗаба писанга бусаганы билгели. Тышкы күбесенчә дини фестиваль бәйрәм итүләрендә кулланылган сарай яны урыны булып тора. Бу сарай яны урыныда билгеле чараларда гамелан башкаруы өчен кулланылган павильон бар. Урта sanctum (дҗаба тенгаһ)ка дүрт яруслы чанди бентар капка юлы аша барып җитәргә була. Урта sanctum-да ике симметрик павильоннар тупланмасы бар. Пураның иң изге зонасына эчке sanctum-га (дҗеро)га урта, sanctum-нан башка чанди бентар бүленгән капка юлы аша керергә мөмкин. Эчке sanctum-ның иң биек ноктасына башка чанди бентарны узгач ирешергә була. Бу эчке ноктада манара-сыман төп изге урын, Бетара Луһур Инг Ангкаса изге урыны урнашкан. Изге урын Бали риваятеннән стена потлары белән бизәлгән. Төп изге урын яннарында сул яктан һәм уң яктан ике изге урын бар, берсе Рату Айю Сарига багышланган (Ана Җир  Притхви манифестациясенә багышланган), икенчесе Рату Нгураһ Сарига (Җир муллылыган яклаучыга) багышланган.
Рельефлар
Изге урынның ягында велосипедта баручы Көнбатыш кешесе сурәте. Рельеф Нидерланд рәссамы W.O.J. Nieuwenkamp сурәте, ул Балины 1904 елда велосипедында йөреп өйрәнгән. Бу Бали гыйбадәтханәсендә көнбатыш кешесенең бердәнбер сурәте түгел: Сингараджадан көнчыгышта Җагарагада Пура Далемда машинада барган сакаллы чит ил кешеләрен револьвер белән гангстер туктата. Төньяк Бали гыйбадәтханәләрендә халыкара йогынтылы рельефлар күп булу сәбәбе Бали утравына 20-енче гасырда керү сәбәпле. Велосипед рельефында кеше оригиналь халәтендә түгел, чөнки ул 1917 Бали җир тетрәвендә зыян күргән һәм торгызылу процессында үзгәртелгән булган. Төзекләндерү вакытында оригиналь барельефка күбрәк чәчәк бизәкләре өстәлгән булган. Башка барельефта усал үгезне куучы Маһисасурмардини манифестациясендә Дурга Алиһәсе күрсәтелгән. Анда Дурга Рангда буларак күрсәтелгән.
Радемин
Радемин (Rademin) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Логан (округ, Кентукки)
Логан — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Расселвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1792 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1440 км² тәшкил итә.
Лехта (Устье кушылдыгы)
Лехта — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Устье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Багыш (Ейьюбие)
Багыш (Bağış) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Туровице (Груецкий повяты)
Туровице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жульен-д'Арманьяк
Сен-Жульен-д'Арманьяк — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Максим Горький урамы (Ижау)
Максим Горьки урамы (Максим Горкий урам, улица Максима Горького) — Ижауның Октябрь һәм Беренче Май районнарында урнашкан урам. Язучы Маским Горький (1868-1936) исемен йөртә.
Тарих
Хәзерге исемен 1936 елның 28 июненнән йөртә. Элекке исемнәре — Коммуналь урам (1918 елның 13 дикәбреннән), Базар урамы (1918 елга кадәр).
Сирингомиелия
Сирингомиелия — арка миенең зарарлануы нәтиҗәсендә куышлыклар барлыкка килү, глия тукымасы үсүдә чагылучы нерв системасы авыруы.
Авыру балачак елларда барлыкка килеп, озак еллар дәвам итәргә мөмкин.
Аның килеп чыгуы организмда булган аномалиягә яисә ниндидер тышкы тәэсиргә бәйле дип исәпләнә. Күп очракларда арка миенә травма булганнан соң күзәтелә. Нәселдәнлек тә инкяр ителми.
Типик очракларда авырулар уч төбендәге мускуллар атрофиясеннән соң, авыртуны, температураны сизмәүләре турында әйтәләр. Кайбер авыру­ ларда аяклар параличы, умырткалыкта сколиоз (умырткалыкның бөгелүе) күзәтелергә мөмкин. Сирингобульбия белән авырганда, баш әйләнү, тел кечерәю, йомшак аңкау пәрдәсе, йоткылык, бугаз параличлары, нистагм (күз алмасының ирексез хәлдә ике фазада (тиз һәм акрын) ритмик хәрәкәтләнүе) барлыкка килә ала.
Соңгы елларда, диагноз куяр өчен, МРТ (магнит-резонанс томография) уздыралар. Авыруларны дәвалау симптоматик рәвештә алып барыла, ягъ­ ни авыруның төп сәбәпләрен түгел, ә тышкы билгеләрен, симптомнарын дәвалыйлар. Кызганычка каршы, бүгенге көндә медицина бу авыруның гөп сәбәбен дәвалый белми әле.
Парново
Парново — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(15836) 1995 DA2
(15836) 1995 DA2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лалёф
Лалёф (Lalœuf) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,68 км².
Пор (коммуна)
Пор — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
HD16912
HD16912 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Литтл-Вулф (Висконсин)
Литтл-Вулф  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кашара (Рагачовский районы)
Кашара  (Кашара ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Тарлау (Кукмара районы)
Тарлау — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Почта индексы — 422124.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
(8470) Дудинская
(8470) Дудинская — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 17 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SA4» саналган.
Пиума
Пиума — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ланкастер (Канзас)
Ланкастер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Черёмухово (Свердловск өлкәсе)
Черёмухово (Черемухово) — Свердловск өлкәсенең Североуральск шәһәр округы составына керүче бистә.
Ланкастер (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черёмухово (Свердловск өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1947—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Абдулла Гыйззәтуллин
Абдулла Гобәйдулла улы Гыйззәтуллин (1904 елның 5 мае, Ибраһим, Уфа губернасы, Россия империясе — 1945 елның 15 марты, Устфав, Алмания) — совет солдаты, гвардия сержанты. Үзәк фронтның 61 нче армиясенең 16 нчы гвардия кавалерия дивизиясенең 7 нче гвардия кавалерия корпусының 60 нчы гвардия кавалерия полкы бүлекчәсе командиры. 1941 елның декабрендә Уфа шәһәрендә оешкан 112 нче Башкорт кавалерия дивизиясенең Советлар Берлеге каһарманы исеменә лаек булган 78 хәрбиләрнең берсе.
Тормыш юлы
Абдулла Гыйззәтуллин 1904 елның 5 маенда Ибраһим авылында туа (хәзер — Башкортстанның Чишмә районы). Милләте буенча татар. Башлангыч белем ала. 1938 елдан ВКП(б) әгъзасы. Бөек Ватан сугышына кадәр Чишмә районының «Оршак» совет хуҗалыгында трактор бригадасы бригадиры булып эшли.
1943 елның 20 сентябрендә Гомель өлкәсенең Лопатино авылы өчен барган сугышта Гыйззәтуллин дошманның ике танк һәм пехотасы контратакын туктата һәм частьләрнең алга таба баруына комачаулаган дошманның пулемёт ноктасын үз бүлеге белән бергә туктата.
1943 елның 28 сентябрендә дошманның артиллерия һәм пулемёт уты астында Гыйззәтуллин эскадроннан беренче булып Днепр елгасының көнбатыш ярына чыга. Гомель өлкәсенең Брагинский районы Галки авылы янында плацдармны тотып калу өчен көрәштә ул дошманның ике пулемётын юк итә һәм шул рәвешле полкның калган бүлекчәләренә елганы уңышлы узу мөмкинлеге бирә. Авыр яраланганнан соң сугыш кырыннан китми.
ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1944 елның 15 гыйнварындагы Указы белән командованиенең хәрби биремнәрен үрнәк үтәү һәм немец-фашист илбасарларына каршы сугышларда күрсәткән батырлыгы өчен гвардия сержанты Абдулла Гыйззәтуллинга Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.
1945 елның 15 мартында һәлак була. Устфав шәһәрендә (Алмания) җирләнгән.
Плози (гмина Щитно)
Плози  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Старе Ярошовице
Старе Ярошовице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Туровице (Пясечинский повяты)
Туровице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бобяну
Бобяну — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фурешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караинлер (Бартын)
Караинлер (Karainler) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (köy).
Иртеш
Иртеш (Иртыш, Ертіс, 额尔齐斯河 — É'ěrqísī hé, себ.тат. Эяртеш) — Кытай, Казакъстан һәм Россия территориясеннән ага торган елга, Об елгасының сул кушылдыгы.
Озынлыгы 4248 км, бассейнының мәйданы 1643 мең км².
Монголия Алтае тауларыннан (Кытай) башлап, Зәйсән күленә койганга кадәр Кара Иртеш дип атала. Иртеш югары агымында тигезләрдән һәм таулар арасыннан ага. Үскәмән (Уст-Каменогорск) ГЭС вә Бухтарма ГЭС төзелеше сәбәпле елга Үскәмән шәһәренә кадәр Иртеш эре сусаклагычына әйләндерелгән; Бухтарма сусаклагычы составына Зәйсән күле керә. Үскәмәннән түбәнрәк Иртеш үзәне киңәя. Шул өлештә Иртешкә һәм аның сусаклагычларына Калжир, Курчум, Нарим, Бухтарма, Өлбе, Уба елгалары (уңнан), Кызылсу, Чар елгалары (сулдан) коялар. Симәйдән түбәнрәк Иртеш даладан ага. Бу җирдә ўңнан Ом, сулдан Ишем, Тубыл кушылалар.
Иртеш кар, боз һәм яңгыр сулардан туена. Уртача су чыгымы Тубылда 2150 м³/сек. Югары агымында ноябрь азагында, кою җирендә ноябрь башында боз белән каплана, апрельдә боз китә. Иртешдан Караганда шәһәргә кадәр озынлыгы 451 км канал төзелгән. Иртештә балык күп. Кою урыныннан 3784 км аралыгында көймәләр йөрешле. Иртеш буенда Үскәмән, Симәй, Павлодар, Омск, Тубыл, Ханты-Мансийск шәһәрләре урнашкан.
Сентерада
Сентерада — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паронихия
Медицинада бу халәт паронихия (тырнак янындагы тукымалар ялкынсыну) дип атала. Ул ике төрле—тырнак чите (паронихия) һәм тырнак асты (панари­ций) — бармак тукымаларының үтә көчле эренләп ялкынсынуы формасында очрый. Паронихия сезнең очрактагы кебек, тырнак бармак тукымасы ягы­ на үсеп инфекция кергәндә, уңышсыз маникюр ясаганда, бармакта травма булганда күзәтелә. Бу очракта бармак кызыша, авырта, үлекләргә мөмкин.
Тырнак асты панарицие күп вакытта имгәнү, тырнак астына шырпы кергәндә яки башка сәбәпләр аркасында барлыкка килә. Ул температура күтәрелүгә, бармакның шешүенә, үлек ясалуга, лимфангиит — лимфа юл­ ларының ялкынсынуына китерә.
Авыруның башлагыч чорында консерватив дәва алып барыла. Инфек­цияне бетерү өчен ялкынсынуга каршы мазьле бәйләвечләр, иммобили­ зация (бармак селкенеп йөрмәс өчен) ясарга тәкъдим ителә. Әгәр тырнак чите үлекләсә, тиресен кисеп, үлеген чыгарырга һәм махсус эремә белән эшкәртергә кирәк була. Авыру бик озак вакыт дәвамында борчыса, хи­ рургка күренү шарт. Ул кирәк дип тапса, тырнак торышын һәм бармакның кырый тукымасын үзгәртер өчен, операция ясарга карар кыла.
Профилактика чаралары: аякларны, кулларны чиста тоту, уңайлы аяк киеме кию, аякны инфекция эләгүдән саклау.
(15837) Mariovalori
(15837) Mariovalori — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 25 февралендә М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 DG13» саналган.
Казалбаронколо (Парма)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кужба (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD169175
HD169175 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пиуми
Пиуми — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кашовае
Кашовае (Кашовае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Радис
Радис (Radis) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Габбәс Мөхәммәтшин
Габбәс Мөхәммәтшин, Габбәс Нурулла улы Мөхәммәтшин (1935 елның 9 мае, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Яңа Писмән районы, Кирлегәч — 2019 елның 12 гыйнвары, РФ, ТР, Казан) — Татарстанның хуҗалык һәм мәдәният эшлеклесе, ТАССР атказанган төзүчесе, ТАССР (ТР) мәдәният министры урынбасары (1989-1997). Казанда «Әлмәт якташлыгы» җәмгыяте рәисе.
Тәрҗемәи хәле
1935 елның 9 маенда Татарстан АССР Яңа Писмән районы (1955 елдан Лениногорск районы) Кирлегәч авылында туган. Иркутскида хәрби техниклар мәктәбен (техникум) тәмамлаган (1954). 1954—1956 елларда хәрби хезмәттә булган.
Хезмәт юлы
1954 елда Ерак Көнчыгыш тимер юлы махсус конторасында төзелеш мастеры.
1957—1978 елларда Әлмәтнең «Татнефтестрой» берләшмәсе Тимер-бетон эшләнмәләр заводы (завод ЖБИ): өлкән мастер, цех башлыгы, җитештерү-техник бүлек башлыгы, өлкән, завод директоры.
1978—1980 елларда Лиепая (Латвия) төзелеш материаллары комбинаты директоры.
1980—1987 елларда Әлмәтнең йортлар төзү комбинаты башлыгы. 1982 елда ул җитәкләгән йортлар төзү комбинаты рекордлы күләмдә (75 539 квадрат метр) йортлар җиткерә. 5 катлы йортлар белән бергә 9 катлы йортлар салуга керешә.
1987—1989 елларда Казанның «Татжилгражданстрой» тресты баш. Сөембикә манарасын эшендә турыдан-туры катнаша.
1989 елның сентябреннән 1997 елның декабренә кадәр ТАССР (1991 елдан Татарстан) мәдәният министры урынбасары.
2019 елның 12 гыйнварында 83 яшендә вафат.
Кече Шора
Кече Шора — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Шора елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Зур Липово
Зур Липово (Большое Липово) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Климакс
Тәндә кинәт кызып китү тойгысы барлыкка килүне нерв системасы какшау белән бәйләргә була, ләкин шушы сәбәпне генә аерып карау дөрес түгел.
Сәбәпсез тән кызып китү тойгысы туу 45 яшьләр тирәсендә шактый хатын-кызда гадәти хәлгә әйләнә. Бу чорда аларның организмы зур үз­ гәрешләр кичерә. Моны менопауза чоры килү һәм климакс периоды башлану белән аңлаталар. Кайбер хатын-кызлар бу чорны җиңел кичерсә, икенчеләрендә ул катлауланып, органнар эшчәнлеге бозылуга китерә. Шун­ дый тайпылышларның берсе — көтмәгәндә тәннең кызу тойгысы. Бу баш авырту, хәлсезлек, кан басымы күтәрелү, йокы бозылу, хәтер начарлану белән бергә барырга мөмкин.
Андый чакта су коену, ванналар кабул итү, дәвалау гимнастикалары ясау, организмны ныгыту чаралары куллану, тынычландыручы препаратлар ярдәмгә килә. В,, В6, С, РР витаминнарын эчәргә кирәк. Тән кызышу еш борчыса, табиблар җиңел тәэсирле гормоннар эчүне киңәш итәргә мөмкин.
Дерябин үтү юлы (Ижау)
Дерәбин үтү юлы (Дерабин ортчонтӥ, проезд Дерябина) — Ижауның Ленин районында урнашкан урам. Ижау корал завутына нигез салучы Андрей Дерябин (1770-1820) исемен йөртә.
Географиясе
Милисә, Төзүче Дудин һәм Свердлов урамнары белән киселештән башланып, «Ижмаш» завутының сәнәгый зонасында тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1970 елның 5 мартыннан йөртә. Элекке исемнәре — Плотина урамы, Плотина тыкрыгы.
Голидей-Шорс (Иллинойс)
Голидей-Шорс  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Голидей-Шорс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Багышлы (Мачка)
Багышлы (Bağışlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лайон (округ, Кентукки)
Лайон — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эддивилл шәһәре.
Турово (Млавский повяты)
Турово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лайон (округ, Кентукки)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1854 елда оештырыла.
Литтл-Грант (Висконсин)
Литтл-Грант  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Лайон (округ, Кентукки)
Территориясе
Округ мәйданы 559 км² тәшкил итә.
Турово (Млавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Литтл-Грант (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Валишув
Старий Валишув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Точма
Точма — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Воча елгасының сул ярына тамагыннан 18 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 30 км.
Старий Валишув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Точма
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8471) Обрант
(8471) Обрант — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 5 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 RX4» саналган.
Кокша (Лаж кушылдыгы)
Кокша — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Лаж елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Парсенцко
Парсенцко — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Кугунур (Мари Ил)
Кече Кугунур (Изинур, Малый Кугунур) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (91%), руслар (5,8%), осетиннар (3,1%).
Посе-сюр-Сисс
Посе-сюр-Сисс — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Сео-де-Уржель
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лансинг (Канзас)
Лансинг  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лансинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плонне (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Богата (Бакеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фуркулешть
Фуркулешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жур-д'Орибат
Сен-Жур-д'Орибат — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Ландекур
Ландекур (Landécourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,82 км².
Иске Карчыга
Иске Карчыга (Старощедринская) – Чечня Республикасының Шелковской (Сарапан) районындагы авыл. Терек елгасының сул ярында, Дагстан чигендә урнашкан.
Күпчелек халкы — чеченнар. Ул Терекнең сул як ярына, Брагун дип аталган кумык авылына янәшә урнашкан.
Сочи
Сочи (Сучи, Сочи, Шәача) — Россиянең курорт-шәһәре, Краснодар краенда, Кавказның Кара диңгез яр буенда, Мәскәүдән 1700 километр ераклыкта урнашкан.
Красная Поляна шәһәр тибындагы бистәсе һәм Төп Кавказ таулары сыртының көньягында урнашкан авыллар белән Сочи курорт шәһәре муниципаль берәмлекне тәшкил итә. Сочи Россиянең иң эре курорт шәһәре булып санала. Россиянең Кара диңгез яр буеның мөһим транспорт төене, икътисади һәм мәдәни үзәге.
2010 елның җанисәбе буенча шәһәрдә 343 334 кеше яши. Халык саны буенча Кара диңгез ярында урнашкан шәһәрләр арасында Сочи, Әдис һәм Самсуннан калышып, өченче урынны биләп тора.
Сочи, шулай ук, Россия һәм Аурупаның иң озын шәһәре булып тора. .
2014 елда шәһәрдә XXII Кышкы Олимпия уеннары уздырылганнар.
Халык
Милләтләр (2010): руслар — 69,1%, әрмәннәр — 12,8%, украиннар — 2,3%, гөрҗиләр — 1,8%.
Эчке бүленеш
Шәһәр 4 районга бүленә:
Җилләтү
Җилләтү яки Вентиляция ( — җилләтү, һаваны алмаштыру, акроним heating, air conditioning, and refrigeration) — файдаланылган һаваны йорттан алу һәм аны тышкы һава алмаштыру.
Тиешле вакытта вентиляция белән һаваны алмаштыру, фильтрация, җылыту яки суындыру, дымландыру яки киптерү, ионлаштыру һәм башка чаралар үткәрелә. Вентиляция санитар-гигиена шартлар (температура, дымлылык, һаваның тазалыкны һәм тизлеген) тәэмин итә.
Йортта зарарлы кушылмалар
Вентиляциянең төп максаты — зарарлы кушылмаларны тартып чыгару. Зарарлы кушылмалар булып исәпләнәләр:
Җилләтү системалары төрләре
"'Вентиляция системасы"' — һаваны бирү, алу һәм иләү өчен есалар берлеге. Классификация: Вентиляция расчеты бу параметр буенча эшләнә: һава буенча җитештерүчәнлеге (м3/сәгатькә), эш басым (Па), воздуховод һава тизлеге (м/с), рөхсәт ителә торган тавышы (б), калорифер күәте (кВт).
Табигый вентиляция
Форточкалар, фрамуглары һәм ишекләр вакытта ачык.
"Көйләнгән" табигый вентиляция –махсус уемнар һәм вентканалда аша эчке һәм тышкы һаваның басымы аермасы тергезеп иткән һава алмаштыру системасы.
Вентиляция каналда һаваның түбән басым яңару өчендефекто кулланыла.
Механик вентиляция
"Механик" вентиляция – җилләткеч һәм электор эчке һәм тышкы һаваның басымы аермасы тергезгән һава алмаштыру системасы. Бу эффектиф ысул. Чөнки һава чаңнан тазартыла; норматив кирәк һәм дымлылык булган һәм температурага һаваны күтәрә яки киметә. Бу еган кулланыла: вентиляторлар, электродвигательләр, һава җылытучылар, тавыш басучылар, автоматика, тузан тотучылар һәм башка приборлар һаваны зур күләмдә алмаштыру өчен.
I-d диаграмма
Юеш һаваның I-d диаграмма вентиляция, кондиционированию расчетларда еш куллану тапкан.
(15838) Auclair
(15838) Auclair — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Җилләтү
I-d диаграмма
I-d диаграмма кыеклап почмак системасында төзелгән.
(15838) Auclair
Тарихы
1995 елның 27 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 FU12» саналган.
Җилләтү
I-d диаграмма
Ордината күчәрдә коры һаваның I (кДж/кг) энтолпия мәгънәләре языла. Абцисса күчәрдә коры һаваның атмосферада дым күләме мәгънәләре (г/кг) мәгънәләре языла. Диаграмманың эш өлкәсен зурайту өчен, күчер аша мөйөш – 135 градыс. Ләкин практикада, уңайлы булгын өчен I-d диаграмманы тура почмак системалар китерәләр.
Кашэвичы (Петрыкавский районы)
Кашэвичы  (Кашэвічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Төзүче Дудин яр буе урамы (Ижау)
Төзүче Дудин яр буе урамы (?, набережная зодчего Дудина) — Ижауның Октябрь районында урнашкан урам. Беренче Ижау мигъмары Семөн Дудин (1779-1825) исемен йөртә.
Җилләтү
I-d диаграмма
Диаграммага өчен һава изолинияләр яздырылган:
Төзүче Дудин яр буе урамы (Ижау)
Географиясе
Дерябин үтү юлыннан башланып, Комлы урам белән киселештә тәмамлана.
Җилләтү
I-d диаграмма
1. Даими температура юлы
Төзүче Дудин яр буе урамы (Ижау)
Тарих
Хәзерге исемен 1988 елның 4 апреленнән йөртә. Элекке исеме — Яр буе урамы.
Җилләтү
I-d диаграмма
2. Даими атмосферада дым күләме юлы
4. Даими чагыштырма дымлылык юлы
Сервера (Льейда)
Сервера — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Литтл-Райс (Висконсин)
Литтл-Райс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарлау (Ютазы районы)
Тарлау — Татарстан Республикасының Ютазы районындагы авыл.
Литтл-Райс (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Багьюзү (Айвалык)
Багьюзү (Bağyüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Айвалык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тарлау (Ютазы районы)
Почта индексы — 423962.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Лига (Устье кушылдыгы)
Лига — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Устье елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Маккракен (округ, Кентукки)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1825 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 650 км² тәшкил итә.
Үпкәнең хроник бикләнү чире
Үпкәнең хроник бикләнү чире (хроническая обструктивная болезнь легких, ХОБЛ) — үпкә юлларының хроник рәвештә бикләнеп калуы. Мондый авыруларның кечкенә һәм уртача бронхлары какырык белән тула. Аларга үпкәләрдән сулыш чыгару авы­ рая. Авыру күбрәк хроник бронхит, үпкәләр эмфиземасы белән чирләгән кешеләрдә күзәтелә. Бу авыруга күп вакытта сулыш алу органнары ялкын­ сынулары, тәмәке тарту һәм башка сәбәпләр китерә.
Кызганычка каршы, дарулар авыру көчәйгән вакытта бераз хәлне җиңе­ ләйтергә генә булыша һәм процессны акрынайтырга ярдәм итә. Дәвалау үпкәләрнең вентиляция күләмен арттырырга, сулыш мускулларының эшен көчәйтергә тиеш. Моның өчен физик активлык, ЛФК, сулыш гимнастикасы 3 программасы төзелсә яхшы. Гимнастика вакытында, тирән итеп сулыш алгач, алга таба иелеп, сулыш чыгарганда каршылык тудырырга кирәк.
Халык медицинасы тәкъдим иткән үсемлекләр җыелмасы: 10 г саз кипкәре, 20 г нарат бөреләре, 30 г чабыр үләне, 20 г ала миләүшә, 20 г бака яфрагы. Бөтенесен бергә кушып, вакларга кирәк. 2 аш кашыгы катнашмага 200 мл су салып, 20 минут дәвамында су мунчасында җылытырга. Аннан соң төнәтмәне сөзеп суыталар. Баштагы күләмгә җиткәнче су өстәргә. Төнәт­ мәне көненә 4-5 тапкыр ашар алдыннан 1/3 стакан күләмендә эчәргә кирәк. 30 г сазанак үләнен 1 стакан кайнар суга салып төнәтергә, 1 сәгать вакыт узгач сөзәргә. 1/3 стакан төнәтмәне көненә 3 тапкыр эчәргә.
Казалбелото (Кремона)
Казалбелото — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалбелото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD169214
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ларнд (Канзас)
Ларнд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ларнд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карайокуш (Болвадин)
Карайокуш (Karayokuş) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Болвадин илчесенә караган бер авыл (köy).
Старий Велислав
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиун
Пиун — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(8472) Tarroni
(8472) Tarroni — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 12 октябрендә галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 TC» саналган.
Кече Баранзас
Кече Баранзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Баранзас елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кышла (Арсуз)
Кышла (Kışla) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Арсуз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15839) 1995 JH1
(15839) 1995 JH1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 5 маенда Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 JH1» саналган.
Парсово
Парсово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гранд-Детур (Иллинойс)
Гранд-Детур  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гранд-Детур халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плоскиня
Плоскиня — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прёйи-сюр-Клез
Прёйи-сюр-Клез — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Гөлфирә Гәрәева
Гәрәева Гөлфирә Нигъмәтҗан кызы (25 октябрь 1960 ел) — галим-әдәбият белгече, тәнкыйтьче, публицист. 1995 елдан Башкорт дәүләт университеты укытучысы. 2014 елдан Россия Федерациясе һәм Башкортстан Язучылар берлекләре әгъзасы. Филология фәннәре докторы (2011), профессор (2012). Башкортстан Республикасының атказанган мәгариф хезмәткәре (2007).
Биографиясе
Гөлфирә Нигъмәтҗан кызы Гәрәева 1960 елның 25 октябрендә Башкорт АССРның Учалы районының Илтабан авылында туган.
Күрше Кунакбай авылы мәктәбендә урта белем алганнан соң, Башкорт дәүләт университеты филология факультетының башкорт-рус бүлегенә укырга керә һәм аны 1982 елда уңышлы тәмамлый. Аннары СССР Фәннәр академиясенең Башкортстан филиалы Тарих, тел һәм әдәбият институтында башкорт әдәбияты гыйлеме буенча аспирантурада укый.
1987 елдан алып 1992 елга чаклы Тарих, тел һәм әдәбият институтында гыйльми хезмәткәр булып эшли.
Фуркшоара
Фуркшоара — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөлфирә Гәрәева
Биографиясе
1995 елдан Гөлфирә Нигъмәтҗан кызы үзе тәмамлаган Башкорт дәүләт университетында эшли. 2011 елда «XX гасырның икенче яртысы башкорт прозасының үсеш үзенчәлекләре» дигән темага докторлык диссертациясе яклый.
2012 елдан галим башкорт әдәбияты, фольклоры һәм мәдәнияте кафедрасы профессоры.
Зур Салтаево
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Турск (Мазовия воеводалыгы)
Турск  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Boeing
The Boeing Company — америка корпорациясе.
1930 елга кадәр
1916 елның 15 июнендә икэсенен берсенеке B&W гидро очышның беренче очышын үтте.
1930 нчы һәм 1940 нчы еллар
Икенче бөтендөнья сугышы вакытында Boeing бик күп бомбалаучыларны төзеде.
Бу сугыш елларында АКШның төп авиация компанияләре берләштеләр.
Boeing фирмасы тарафыннанда эшләнгән B-17 Flying Fortress бомбалаучыны шулай ук Lockheed Aircraft Corp. һәм Douglas Aircraft Co. заводларында җыелган, ә B-29ны шулай ук Bell Aircraft Co. һәм Glenn L. Martin Company компания заводларында җыйганнар.
Җитәкчеләре
Джеймс Макнерни  — директорлар советы рәисе.
Шулай ук карагыз
2016 ел: Татарстан президенты 9-11 ноябрь Кушма Штатларда сәфәрдә. Сан-Францискодан кала Калифорния штаты Берлингейм, Вашингтон штатындагы Эверетт шәһәрләрендә дә булачак. АКШка килеп төшкәч тә, Миңнеханов татарлар белән очрашуга кадәр, Рентон шәһәрендәге "Боинг" ширкәтенә юл алды. Анда "Боинг" ширкәтенең тарихы, җитештерүдә замана технологияләре белән танышты.
Кели (Жыткавицкий районы)
Кели  (Келі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Халыкара фонетика әлифбасы
Халыкара фонетик әлифбасы (International Phonetic Alphabet яки IPA) — бөтендөнья телләрендә фонетик транскрипция өчен кулланылган билгеләр системасы. Бу транскрипция системасында латин әлифбасы кулланыла.
Халыкара фонетик ассоциация тарафыннан 1886 елда Париж шәһәрендә авазларны чагылдыру өчен стандартлаштырылган ысул буларак булдырылган; 1900, 1932, 1989 елларда зур үзгәртүләр кертелде, 1993 һәм 2005 елларда аерым үзгәртүләр кертелде.
Жечев урамы (Ижау)
Жечев урамы (Жечев урам, улица Жечева) — Ижауның Беренче Май районында урнашкан урам. Ижау шәһәр эшче, солдат һәм керәстиян шурасының башкарма комитеты рәисе Василий Жечев (1891-1918) исемен йөртә.
Географиясе
Тимер юл тыкрыгыннан башланып, Василий Чугуевский урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Хәзерге исемен 1938 елның 7 мартынан йөртә. Элекке исемнәре — Сәнәгый урам (1937 елның 16 октябреннән), Югалган урам.
Сервия-де-лас-Гарригас
Сервия-де-лас-Гарригас — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богата (Келераш)
Богата — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жур-де-Маремн
Сен-Жур-де-Маремн — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Литтл-Ривер (Висконсин)
Литтл-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ныгытма материаллар
Ныгытма материаллар ("крепеж") — конструкциянең төрле өлешләрен берләштергән материаллар өлкәсе: бытлар (???), гайкалар, винтлар, шөрепләр, саморезлар, дюбельләр, заклепкалар, шайбалар, штифттар, шпилькалар һәм башка.
Ныгытма үз эченә материаллар мелизларны (көмеш изделияләр) индерә. Мелизлар үз эченә проволка һәм аннан эшләнгән материалларны (кадак, канатлар, сеткалар, сварка электродлары, ныгытма материаллар)индерә.
Классификация
Ныгытма материаллар бүленә:
Болт
"'Болт"' — сыр тышкы ныгытма белән материаллар төреБотларнын өч дөреслек класслары бар: A, B, C.
Гайка
"'Гайка"' — бормалы, болт кебек сырлы нәмәләргә борып индерелә торган төрле формадагы тәфсил; шерпе алынмалы башы; сыр белән авыз ныгытма материаллар төре.
HD169268
HD169268 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шарлоттаун
Шарлоттаун (Charlottetown) — Канаданың Принс-Эдвард утравы вилаятендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1764 тә нигезләнә.
(15840) Hiroshiendou
(15840) Hiroshiendou — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 31 маенда T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 KH1» саналган.
Ландр
Ландр (Landres) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,04 км².
Нолька (Лаж кушылдыгы)
Нолька — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Лаж елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Синь (Канзас)
Ла-Синь  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Плакас
Плакас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Тутка
Тутка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кострома елгасының уң ярына тамагыннан 205 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 52 км.
Ла-Синь (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тутка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маккрири (округ, Кентукки)
Маккрири — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уитли-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1912 елда оештырыла.
Казалбордино-Мираколи (Кьети)
Казалбордино-Мираколи — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалбордино-Мираколи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рагёзен
Рагёзен (Ragösen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Венглинець
Старий Венглинець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.