cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Импер
Импер — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Антверп (Нью-Йорк)
Антверп  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перинка
Перинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Татлыҗак (Ладик)
Татлыҗак (Tatlıcak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Ладик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Краводер
Краводер — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Рокфор-де-Корбьер
Рокфор-де-Корбьер — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2576
NGC 2576 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Краводер
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Окчулу (Доганшар)
Окчулу (Okçulu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Доганшар илчесенә караган бер авыл (köy).
Поль (Атлантик Луара)
Поль — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Антонина Иванова
Тормыш юлы
Иванова Антонина Ивановна  1929 нчы елның  9 нчы октябрендә хәзерге  Кайбыч районы Иске Тәрбит  авылында   туа. 1930 нчы елда йорт-җиреннән һәм мөлкәтеннән мәхрүм ителеп, “кулак” ярлыгы тагылып,  әтисе читкә сөрелгән. Шулай итеп, ул 1 яшь тә   тулмаган  килеш,  әтисез кала, әнисе белән генә  яши башлый. Җитмәсә “кулак кызы”, ә әнисен “халык дошманы” хатыны дип    нахакка рәнҗеткәннәр.
Балачак һәм яшьлек   еллары Бөек Ватан  сугышы елларына  туры   килгән. Сугыш елларында күргән авырлыклар өстенә сугыштан соңгы еллар авырлыгы өстәлә. Шундый авыр сугыштан соңгы чорлардан соң да ул үзенең тормышта юлын тапкан. Иске Тәрбит урта  мәктәбендә  бик яхшы билгеләргә  генә  10 нчы  сыйныфны   тәмамлый. Шуннан соң 1948-1953 нче  елларда Мәлки авылында   балалар  йортында  тәрбияче  булып  эшли. (1941 елның 27 августында партия өлкә комитеты ВКП(б) Үзәк комитетының “Мәскәү һәм Ленинград шәһәрләреннән эвакуацияләнгән балалар турында”гы карары нигезендә Татарстанга Мәскәү, Ленинград шәһәрләреннән, аннан соң Украина, Белоруссия, Эстония, Латвиядән уннарча мең кеше эвакуацияләнә. Район Советлары рәисләренә балаларны җылы киемнәр, уку-язу әсбаплары, ризык белән тәэмин итү бурычы куела. Фашист илбасарлары басып алган шәһәрләрдән китерелгән балалар өчен интернатларның киң челтәре булдырыла. Татарстанда 1941 елда 2250ләп бала кабул ителсә, 1945 елда аларның саны 12 меңгә җитә. Мәлкидәге 74 нче балалар йортына 1942 елда Белоруссиядән җиде яшьләр тирәсендәге утызлап баланы китергәннәр. Апас районда яшәүче ятимнәр, караучысыз калган балалар исәбенә йөзгә җитә. Аларның күбесе ятим була, кайберләре, ашыгыч рәвештә эвакуацияләнү сәбәпле, ата-аналарын югалткан.  Мәлкидәге балалар йорты 1953 елга кадәр эшләгән, аннан соң аны Апаска күчергәннәр.)
Гаилә хәле
1960 елда  Антонина Ивановна   Иске Тәрбит урта  мәктәбендә   китапханәче   булып  эшли башлый. Район мәктәпләре арасында беренче  булып  китап  алмаштыру  фондын оештырып җибәрә. Үз эшенең чын остасы була ул. Бер эштән дә куркып, югалып калмый. Үзенең хезмәтен яратуы белән укучыларда китапка мәхәббәт тәрбияләп кенә калмый, киләчәк буынның күңелен дә баета. Китапханә бусагасын беренче тапкыр атлап керүче нәни укучыларны зур кунакны каршылагандай каршылый торган иде. Бу көн аның хәтерендә якты истәлек булып гомер буе саклансын, дип тырышкан ул. Китап укырга килгән бала белән йомшак мөгамәләдә аралаша. Күпме байлыкка хуҗа бит ул. Әдәби әсәрләр, энциклопедияләр, сүзлекләр, таблицалар... Шуларны укучыга җиткерә, тәкъдим итә белә. Яңа кайткан китаплар, газета-журналлар белән таныштыру өчен нинди генә ысуллар кулланмый  иде ул. Китапка карата сакчыл караш тәрбияләп, балаларда тәртип, чисталык, җаваплылык булдырырга да өйрәткән. Сабыр, кешелекле, ярдәмчел һәм сизгерлеге белән бик күп укучыларда китапка мәхәббәт тәрбияләгән үз чорында. Тоня апа гаять киң кырлы, өстәмә белем бирүче укытучыга охшаган иде. Үз эшенә бик  җаваплы карап,    төрле-төрле   чаралар  үткәрә торган иде. Авылдашлар да бик хөрмәт итте үзен. Аның турында хезмәттәшләре дә: “ Бик тә укырга яратты, барлык яңалыклардан хәбәрдар булды,  дистәләрчә газета-журналлар алдырып укыды”,-  дип искә алалар. 1986 нчы елга кадәр,  лаеклы  ялга  чыкканчы,  Иске Тәрбит  урта мәктәбендә армый-талмый хезмәт итә.
Ильбесхайм (Доннерсберг)
Ильбесхайм  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саммит (Нью-Джерси)
Саммит  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саммит шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Терне (Вьенна)
Терне — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Чинкуефронди
Чинкуефронди — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Велли-Коттедж (Нью-Йорк)
Велли-Коттедж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Велли-Коттедж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аргайл (Нью-Йорк)
Аргайл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Караева
Караева (Караеза) — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Башкаус елгасының сул ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ур-Юган
Ур-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Питляр ([[Об кушылдыгы)|Питляр]] елгасының сул ярына тамагыннан 64 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дөнүмлү (Енишеһир)
Дөнүмлү (Dönümlü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4560) Ключевский
(4560) Ключевский  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Гайак-д’Аверон
Гайак-д’Аверон (Gaillac-d'Aveyron) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Паланж кантонына карый.
Аебасар
Аебасар (Ayıbasar ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Крапец (Враца өлкәсе)
Крапец  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Гайак-д’Аверон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29,03 км².
Крапец (Враца өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4560) Ключевский
Тарихы
1976 елның 16 декабрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 YD2» саналган.
Пон-Сен-Мартен (Атлантик Луара)
Пон-Сен-Мартен — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Рокфор-де-Со
Рокфор-де-Со — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Терсе
Терсе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Гранфонтен (Түбән Рейн)
Гранфонтен (Grandfontaine) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 39,52 км².
Ильбесхайм-Ландау (Пфальц)
Ильбесхайм-Ландау  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2577
NGC 2577 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Верона (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Верона  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Верона халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(4312) Кнакке
(4312) Кнакке  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Саут-Эмбой
Тарихы
Саут-Эмбой шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татлыҗак (Каратай)
Татлыҗак (Tatlıcak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Инанд
Инанд — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Мостафа (Борай районы)
Яңа Мостафа — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452968, ОКАТО коды — 80218804007.
Демография
Рәсми буенча милли состав (2002): татарлар — 100%. .
Сэр-Ёсэр-Харвута
Сэр-Ёсэр-Харвута — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Арка-Таб-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Окчулу (Акдагмадени)
Окчулу (Okçulu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Акдагмадени илчесенә караган бер авыл (köy).
Толле
Толле — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Ариетта (Нью-Йорк)
Ариетта  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Рубья
Рубья — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Поншато
Поншато — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Пёрка
Пёрка — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тула өлкәсе, Липецк өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кастельно-де-Мандай
Кастельно-де-Мандай (Castelnau-de-Mandailles) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Паланж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 35,87 км².
Балдырганлы
Балдырганлы (Baldırğanlı ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
NGC 2578
NGC 2578 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Чиро
Чиро — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чиро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ильферсхайм
Ильферсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дөртагач (Сейһан)
Дөртагач (Dörtağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Крива-Бара (Враца өлкәсе)
Крива-Бара  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пор-Сен-Пер
Пор-Сен-Пер — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Грасендорф
Грасендорф (Grassendorf) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Рувнак
Рувнак — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Верпланк (Нью-Йорк)
Верпланк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Верпланк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крушовица (Враца өлкәсе)
Крушовица  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3900) Кнежевич
(3900) Кнежевич  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 14 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RK» саналган.
Рехино (авыл)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Ут-Вар-Юган
Ут-Вар-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Товы-Горт-Посл кылымыгының сул ярына тамагыннан 2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Рехино (авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
Ут-Вар-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рехино (авыл)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Кедартал
Кедартал (шулай ук Шива күле буларак мәгълүм) ул Һиндстанда һималайларның Гарһвал регионында 4750 м биеклектә урнашкан бозлык күле. Тһалай Сагар (6904 м), Меру пигы (6672 м), Бһригупантһ (6772 м) һәм башка тирәли пиклар аша яуган кар белән туклана һәм Кедар Ганганың чыганагы булып тора, ул Һинду мифологиясендә Шиваның Бһагиратһига кертеме дип санала (Ганганың чыганак чишмәсе). Ганготридан 17 км арада булып Кедартал популяр треккинг максаты булып тора. Ганготридан башлап маршрут 8 км арада Бһоджкаракка тар Кедар Ганга тарлавыгы аша текә таш кыя менүен кертә. Шуннан Кедаркһаракның киләсе булган кэмпинг урынына 4 км һәм Кедарталга кадәр 5 км. Маршрут манзаралы Һималайя каены урманнары аша уза, әмма ишелүче ташларга, югары биеклеккә һәм текә менү өлешләренә күрә куркыныч булып тора.
Сейлем (Нью-Джерси)
Сейлем  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сейлем шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кара-Изюк
Кара-Изюк — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чакрым елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тюражо
Тюражо — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Ингерешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аркадия (Нью-Йорк)
Аркадия  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лассу
Лассу (Lassouts) — Фpaнсанең Аверон департаментына караган ᴋaмун, Лот-э-Паланж ᴋaʜᴛyʜына карый.
Җəгъpaфиᴙсе
ᴋaмун мәйданы — 30,74 км².
Окчумехметли (Боябат)
Окчумехметли (Okçumehmetli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 2579
NGC 2579 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Иммерат
Иммерат — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сюнь-Яха
Сюнь-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Ягенетта елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Корыхтан
Озынлыгы 25 см га кадәр. Язын иркәк корыхтанларның муеннарын төрле төстәге якасыман каурыйлар әйләндереп ала. Ауразиянең тундра һәм урман-тундра зонасында таралган. Күчмә кош. Татарстанда язын, көзен очратырга мөмкин.
Татлыҗак (Низип)
Татлыҗак (Tatlıcak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Низип илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вест-Айслип (Нью-Йорк)
Вест-Айслип  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(1384) Книрче
(1384) Книрче  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Вест-Айслип (Нью-Йорк)
Географиясе
Вест-Айслип халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Бәйлик (Лачын)
Бәйлик  (Bəylik ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Кунино (Болгария)
Кунино  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вест-Айслип (Нью-Йорк)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1384) Книрче
Тарихы
1934 елның 9 сентябрендә Х. ван Гент тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1934 RX» саналган.
Руллан
Руллан — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Дөртйол (Кызылтепе)
Дөртйол (Dörtyol) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иске Мостафа
Иске Мостафа — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452968, — 80218804008.
Тюре (Вьенна)
Тюре — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Си-Айл-Сити (Нью-Джерси)
Си-Айл-Сити  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Си-Айл-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борһанова
Борһанова — фамилия.
Чиро-Марина
Чиро-Марина — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Аркейд (Нью-Йорк)
Аркейд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Чиро-Марина
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Аркейд (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Порник
Порник — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Татлыҗак (Пүтүрге)
Татлыҗак (Tatlıcak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Пүтүрге илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тәтеш стендка ату мәктәбе
Тәтеш стендка ату мәктәбе - Татарстан Республикасы спорт министрлыгының стендка һәм пуля белән ату буенча "Татарстан Республикасы Олимпия резервы спорт мәктәбе" филиалы.
Тарихы
1961 нче елда "Урожай" ирекле спорт җәмгыяте ярдәмендә Тәтештә  махсус балалар-яшүсмерләр стендка ату мәктәбе (БЯСАМ) буларак барлыкка килә. Траншея тибындагы мәйданчыклы ату урыны, «оча торган тәлинкәләр» ясау остаханәсе, корал һәм ату кирәк-яраклары саклау склады төзелә, стендка ату секциясе ачыла. Шул дәвердән бирле стендка ату мәктәбендә 2000 нән артык бала тәрбияләнә. . Мәктәп барлыгы 80 нән артык спорт остасы (шул исәптән 1 атказанган спорт остасы, 13 халыкара класслы спорт остасы), 200 дән артык спорт осталыгына кандидат әзерләгән. 2011 нче елдан Татарстан Республикасы спорт министрлыгының стендка һәм пуля белән ату буенча "Татарстан Республикасы Олимпия резервы спорт мәктәбе" филиалы буларак үзгәртелә. 1961 нче елдан 1986 нчы елга кадәр стендка ату мәктәбенең җитәкчесе Солтан Яруллин була. Аннары 20 ел дәвамында мәктәпне Солтан Яруллинның укучысы, Россиянең атказанган тренеры Сергей Протасов җитәкли. Шуннан соң мәктәп директоры Андрей Кушагин була. Биредә ел саен Солтан Яруллин истәлегенә багышланган стендка ату буенча регионара ярышлар үткәрелә. <
Танылган спортчылар
Светлана Демина (Якимова) Сергей Демин Людмила Володина Альбина Шакирова Ландыш Кварталова Лилия Валеева Александр Вавилов Александр Фурасьев Андрей Бычков Юрий Столыпин Татьяна Тарайдайко Сергей Протасов Николай Спиридонов Юрий Шегуров һәм башкалар.
Курново (Болгария)
Курново  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәтеш стендка ату мәктәбе
Моны да карагыз
Яруллин мәктәбе (видео, 17.35 мин.)
Чыганаклар
https://tetushi.tatarstan.ru/index.htm/news/322530.htm https://edu.tatar.ru/tetyushi/org5824/page3554959.htm https://edu.tatar.ru/v_uslon/dussh_st_str/page3554244.htm
Иммерт
Иммерт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Окчуоглу (Арпачай)
Окчуоглу (Okçuoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Арпачай илчесенә караган бер авыл (köy).
Грендельбрук
Грендельбрук (Grendelbruch) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,63 км².
Порнише
Порнише — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Лессак-Северак-л’Эглиз
Лессак-Северак-л’Эглиз (Laissac-Sévérac-l'Église) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Паланж кантонына карый.
Читтанова
Читтанова — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Лессак-Северак-л’Эглиз
Географиясе
Коммуна мәйданы — 33,90 км².
Уайре
Уайре — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Кара-Кем (Чулышман кушылдыгы)
Кара-Кем — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулышман елгасының сул ярыннан 145 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Хабиней-Юган
Хабиней-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сыня елгасының сул ярына тамагыннан 188 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Биринҗи Ипәк
Биринҗи Ипәк (Birinci İpək ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Индепенденца (Келераш)
Индепенденца — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2580
NGC 2580 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Аркрайт (Нью-Йорк)
Аркрайт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Песоченка
Песоченка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Дубровня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вест-Бабилон (Нью-Йорк)
Вест-Бабилон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Бабилон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1311) Кнопфия
(1311) Кнопфия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1933 елның 24 мартында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 FF» саналган.
Трентон
Трентон — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Трентон шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дөртйол (Акчаабат)
Дөртйол (Dörtyol) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 2581
NGC 2581 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лесковец (Враца өлкәсе)
Лесковец  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Узии
Узии — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Окчухан (Малазгирт)
Окчухан (Okçuhan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Малазгирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Пренкйо
Пренкйо — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Пальма-д’Аверон
Пальма-д’Аверон[4] (Palmas-d'Aveyron) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Паланж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 43,58 км².
Искәрмәләр
Пальма-д’Аверон
Иммесхайм
Иммесхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руфьяк-д’Од
Руфьяк-д’Од — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Вест-Бей-Шор (Нью-Йорк)
Вест-Бей-Шор  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Бей-Шор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сягой-Ходуттэ
Сягой-Ходуттэ — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шидо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Лесура
Лесура — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татлыкую (Эрегъли)
Татлыкую (Tatlıkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гресвиллер
Гресвиллер (Gresswiller) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,27 км².
Биринҗи Тыгик
Биринҗи Тыгик (Birinci Tığik ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Тәмамлык
Тәмамлык ― җөмлә кисәге.
Гомуми мәгълүмат
Җөмләнең процесс белдерүче сүз белән бирелгән теләсә кайсы кисәгенә ияреп, процессның (яки билгенең) объектын, үтәүчене яки нинди дә булса бер хәл кичерүче әйберне (затны) һ. б. мәгънәләрне белдерүче иярчен кисәк тәмамлык була.
Тәмамлык — җөмләнең процесс белдерүче сүз белән бирелгән теләсә кайсы кисәгенә иярә ала, мәсәлән:
Ияртүче кисәккә төшем килеше формасы аша бәйләнгән туры тәмамлыклар.
Түбәндәге шартларда туры тәмамлыклар ияртүче кисәккә төшем килеше формасы аша бәйләнәләр.
1. Туры тәмамлыкка аерым басым ясап әйтелсә яки тәмамлык сөйләүче өчен дә, тыңлаучы өчен дә алдан билгеле булган предметны (төшенчәне) белдерсә, ул төшем килеше формасын ала. Мондый тәмамлыкларны күбрәк күрсәтү, зат алмашлыклары һәм ялгызлык исемнәр ачыклап киләләр яки алар I, II зат тартым кушымчасын алган булалар. Мисаллар: Әнә теге гармоньны, ди, зинһар китереп бирегез, — ди. (Ф. К.) Син минем. китапны укып чыктыңмы? Казан урамнарын ташлап китәм. (һ. Т.) Пальтоңны бик ошаттым.
2. Ялгызлык исемнәр, кешене белдерүче сүзләр (апа, абый, кодагый, әни һ. б. ш.) белән бирелгән туры тәмамлыклар һәрвакыт төшем килешендә булалар. Мәсәлән: Габдулланы чыбылдыклы бүлмәгә алып керделәр. (Ә. Ф.) Мин әниемне бик сагындым.
3. Алмашлыклар белән бирелгән туры тәмамлыклар һәрвакытта да төшем килеше формасында булалар. Мәсәлән: Сине көтеп, бик күп вакытыбыз үтте.
4. Үзе ияргән кисәктән башка сүзләр белән аерылып торган туры тәмамлык та, кагыйдә буларак, төшем килеше формасын ала. Мәсәлән: Бар җырымны илгә багышладым. (М. Җ.)
5. Саналмышлары урынында килгән саннар белән бирелгән туры тәмамлыклар да һәрвакыт төшем килеше Формасын ала. Мәсәлән: Сәгать суга сигезне, чыгып киттек диңгезне... (Җ.) Беләге юан берне егар, белеме булган меңне егар. (М.)
6. Туры тәмамчыкны башка кисәк белән бутау куркынычы булганда, ул һәрвакытта да төшем килеше формасын ала. Мәсәлән: Солдатлар алып кайткан вагон төзәтелеп ята җөмләсендә солдатлар кисәген ия дип тә, тәмамлык дип тә карап була, әгәр солдатлар сүзе тәмамлык булса, аныклык өчен, аны төшем килешендә әйтергә кирәк була: Солдатларны алып кайткан вагон төзәтелеп ята.
7. Ияртүче кисәккә янәшә тору чарасы аша бәйләнгән туры тәмамлыклар. Мондый тәмамлыклар, аерым форма алмау аркасында, ияртүче кисәккә, кагыйдә буларак, янәшә тору аркылы гына буйсына алалар. Мәсәлән, Мин картина карадым дип булса да, Картина мин карадым дип булмый.
1. Туры тәмамлык, тыңлаучы өчен алдан таныш булмаган объектны белдергәндә, билгесез килештәге сүз белән бирелә. Мәсәлән: Әйтерсең учитель китап тоттырмады, канат тагып җибәрде аңарга. (Ә. Ф.)
2. Билгесезлекне белдерүче бер сүзе белән килгән туры тәмамлык та билгесез килештәге сүз белән бирелә. Мәсәлән: Тукта, мин сиңа бер китап күрсәтим әле. (Ә. Ф.)
3. Инфинитив белән бирелгән туры тәмамлыклар да ияртүче кисәккә билгесез килеш формасы аша, ягъни бары янәшә тору юлы белән генә бәйләнәләр. Бу вакытта туры тәмамлык предметны түгел, бәлки процесс төшенчәсен бирә, ә ияртүче кисәк уйлауга, боеруга бәйләнешле фигыльләр белән бирелә. Мәсәлән: һәрбер мещан төтен җибәрергә, мактанырга ярата. (К. Т.) Ул үзенең рухын тутырган куәтле ялкынны аңа белдерергә теләмәде. (Г. И.) Ул кайтып китәргә уйлаган иде. (Г. И.) Укытучы керергә кушты, җырларга өйрәтәм, диде.
Ияртүче кисәккә чыгыш килеше һәм кайбер бәйлекләр аша бәйләнгән туры тәмамлыклар.
Мондый тәмамлыклар бик аз кулланылалар. Кулланылганда да, андагы чыгыш килеше формасын төшем килеше формасы белән бик Җиңел алмаштырырга мөмкин була. Мәсәлән: Ул аның якасыннан Эләктерде. Беренче пуля аның башыннан яралады. Тотып кулымнан, гомерем юлыннан минем белән бергә килдең син. Я, рәхим итегез, Гали абзый, үзегез яраткан коймактан авыз итегез. (Г. Ә.) Кырмыска аучының ботыннан бик каты тешләде. (Г. Т.)
Чыгыш килеше кушымчасы туры тәмамлыкның ныклы формасы була алмый, чөнки чыгыш килешендәге кисәк бик жиңел урын хәленә әйләнә ала. Мәсәлән: Ул аның кулыннан тотты. Ул аны якасыннан тотты җөмләләрендә аны сүзе — тәмамлык, кулыннан, якасыннан — урын хәле.
Туры объект кадәр, чаклы бәйлекләре янындагы туры тәмамлык белән дә бирелергә мөмкин. Мәсәлән: Деникинны җиңде, Врангельне җиңде, актык чиктә Махносына кадәр бетереп кайтты. (Г. Б.) Гаризасына кадәр язып китерделәр.
Үзенә процесс турыдан-туры кагылмаган объектны белдерүче кыек тәмамлыклар.
1) Юнәлеш килеше формасын алган сүз белән; бу вакытта ул фигыльләр, сыйфатлар, саннар, алмашлыклар, рәвешләр һәм 74 кайбер модаль сүзләр белән бирелгән кисәкләргә иярә. Мәсәлән: Шул чибәрләр хөрмәтенә кычкырып җырлап җибәр. (Җ.) Бу — бик кадерле бүләк, безнең үзебезгә дә алтау гына. Синең бу эшең мактауга лаек. Сиңа монда ни бар? Миңа монда ни булмас. Бу класс белән эшләү яшь кешегә бик авыр. Алар сөйләгәнгә каршы килеп булмас. Эндәшә батыр утынчы:—Сиңа миннән ни кирәк? (Г. Т.) Кешеләргә ничек соң ул, ягымлымы?
2. Чыгыш килеше формасын алган сүзләр белән. Мәсәлән: Сездән тиз генә китәргә у кы ту чы д а н оялам. Язгы яңгыр тамчысы бер башка тамчыдан сорый. (Г. Т.) Бакчаны таштан арындырды. (И. Г.)
3. Урын-вакыт килешендәге сүзләр белән. Мәсәлән: Илебезне индустрияләштерүдә зур уңышларга ирештек. Иске тормышны җим е рү д ә җаны, каны белән катнашасы килә. (Г. И.)
4) Белән бәйлеге янында килгән сүзләр белән. Мәсәлән: Бер мари егете белән, яраланып, имгәнеп, Россиягә кайтып егыла. (Г. И.) Тиле белән тапма да, югалтма да. (М.)
5. Өчен бәйлеге янындагы сүз белән. Мәсәлән: Болары инде саф күңелле Газинур өчен аерата газаплый кебек тоелды. (Г. Ә.) Беләсезме, аның өчен бу ни тора? (Г. И.) Газизә ире өчен үлеп торды. (Ә. Ф.) Бүген аның өчен Петров кул куйды. (Г. И.)
6) Аша, аркылы, ярдәмлекләре янындагы сүзләр белән. Мәсәлән: Бодайның бер ишесен триер аркылы уздырырга кушты. (Г. Б.) Дөньяда күп нәрсә белдем син туган тел аркылы (Г. Т.)
7) Саен янындагы сүз белән, мәсәлән: Укучы саен икешәр дәфтәр өләшенде.
8) Каршы сүзе белән. Мәсәлән: Ул минем сүзләремә каршы бер нәрсә дә әйтә алмады. (М. Г.)
9) Турында, хакта ярдәмлек сүзләре янында килгән исемнәр, алмашлыклар белән. Мәсәлән: Ул синең хакта гына уйлый. Мин сезгә тургай хакында сөйлим. (М. Г.)
10) Башка, тыш ярдәмлекләре янындагы сүзләр белән бирелә. Мәсәлән: Бөтен ныгышларыннан тыш сигез сум саф файда калды. (Г. И.)
Үтәүчене яки нинди дә булса хәлне кичерүче затны (әйберне) белдерә торган кыек тәмамлыклар.
Мондый мәгънәдәге кыек тәмамлыклар җөмләнең фигыльләр, һәм сыйфатлар белән бирелгән кисәкләренә иярәләр. Иярү төрле формалар аша булырга мөмкин, ягъни бу мәгънәдәге кыек тәмамлык төрле формаларда килә ала.
1. Юнәлеш килеше кушымчасын алган сүзләр белән бирелә. Бу очракта җөмлә бер составлы була. Мәсәлән: Миңа монда озак торырга туры килмәде. Сиңа бу мәсьәләне хәл итәргә кирәк. Аңа иртәгә эшкә чыгасы түгел. Уртаклык юнәлешендәге фигыль белән бирелгән кисәккә ияргән кыек тәмамлык та, юнәлеш килеше формасында булып, төп үтәүчене белдерә: Гали Вәлигә утын ташышты. Мин сиңа хат языштым.
Аттика (шәһәр, Нью-Йорк)
Аттика  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тәмамлык
Үтәүчене яки нинди дә булса хәлне кичерүче затны (әйберне) белдерә торган кыек тәмамлыклар.
2) Иялек килеше формасын алган сүзләр белән бирелә. Мәсәлән: Галинең безгә киләсе бар әле.
Аттика (шәһәр, Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Тәмамлык
Үтәүчене яки нинди дә булса хәлне кичерүче затны (әйберне) белдерә торган кыек тәмамлыклар.
3) Эш башкаручыны белдерә торган кыек тәмамлык кадәр, чаклы, тикле бәйлекләре һәм юнәлеш килеш кушымчасын алган сүзләр белән бирелә. Мәсәлән: Казларга кадәр каңгылдашалар. (И. Г.) 4) Чыгыш килешендәге сүзләр белән бирелергә мөмкин. Бу вакытта ияртүче кисәк йөкләтү юнәлешендәге фигыль белән бирелә. Мәсәлән: Гөләнвәр аңардан... хат яздырды; (Ә. Ф.)
Аттика (шәһәр, Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәмамлык
Үтәүчене яки нинди дә булса хәлне кичерүче затны (әйберне) белдерә торган кыек тәмамлыклар.
5) Тарафыннан сүзе янында килгән исемнәр һәм алмашлыклар белән бирелә. Ияртүче кисәк төшем юнәлешендәге фигыль була. Мәсәлән: Бу бина безнең эшчеләр тарафыннан салынган.
(4868) Кнушевия
(4868) Кнушевия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тәмамлык
Үтәүчене яки нинди дә булса хәлне кичерүче затны (әйберне) белдерә торган кыек тәмамлыклар.
6) Белән бәйлеге янында килгән сүз белән бирелә. Мондый кыек тәмамлык ике эш башкаручының берсен белдерә. Мәсәлән: Әти белән килдем. Бабай, белән дә сөйләштек.
(4868) Кнушевия
Тарихы
1989 елның 27 октябрендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UN2» саналган.
Тәмамлык
Чыганак
Зәкиев М. 3. Хәзерге татар әдәби теле синтаксисы һәм пунктуациясе: Укытучылар һәм студентлар өчен кулланма,— Казан: Тат. кит. нәшр., 1984, — 256 бит.
NGC 2582
NGC 2582 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Импфлинген
Импфлинген — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Индепенденца (Констанца)
Индепенденца — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юнион-Сити (Нью-Джерси)
Юнион-Сити  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Юнион-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кара-Кудюр (елга)
Кара-Кудюр — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Башкаус елгасының сул ярыннан 77 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Дөртйол (Балья)
Дөртйол (Dörtyol) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Балья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кара-Кудюр (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фле (Вьенна)
Фле — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Лик (авыл)
Лик  — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хады-Яха (Янги-Юган кушылдыгы)
Хады-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Янги-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 9 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Префай
Префай — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Сүлҗебаш
Сүлҗебаш — Башкортстанның Борай районында урнашкан авыл.
Сүлҗе елгасы буенда урнашкан.
Помероль
Помероль (Pomayrols) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Лот-э-Паланж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 23,10 км².
Олаҗак (Мерич)
Олаҗак (Olacak) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Мерич илчесенә караган бер авыл (köy).
Вест-Велли (Нью-Йорк)
Вест-Велли  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шилла
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Татлыкую (Җейһан)
Татлыкую (Tatlıkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Җейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Песочинка
Песочинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
С. М. Лисенков исемендәге музей (Базарлы Матак)
'''С. М. Лисенков исемендәге музей''', С. М. Лисенков исемендәге тарих-туган якны өйрәнү музее (Историко-краеведческий музей имени С. М. Лисенкова) — Татарстан Республикасы Әлки районы үзәге Базарлы Матак авылында урнашкан муниципаль мәдәният оешмасы (музей). Татарстанда беренчеләрдән булып Космонавтика залы ачылган музей буларак, РФ космонавтика музейлары ассоциациясенә кабул ителгән. Музейның бер филиалы бар.
Тарих
Музейга 2004 елның сентябрендә нигез салына. 2008 елның 25 декабрендә рәсми рәвештә ачыла.
Лиляче
Лиляче — Болгариянең Враца өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
С. М. Лисенков исемендәге музей (Базарлы Матак)
Тарих
С. М. Лисенковның оныгының улы АКШ ватандашы Анатолий Яков улы Михеев космос өлкәсендә эшли («Аэроджет» компаниясенең РФ вәкиллеге башлыгы). Музей хезмәткәрләренә А. Я. Михеев совет һәм РФ космонавтлары белән элемтә булдыруда ярдәм итә. Космонавт карт бабасы, шулай ук илнең аэрокосмос өлкәсендә эшләүче 9 фән докторы ( Урал Нури улы Закиров (1933)) чыгышлары белән Әлки районыннан. Шунлыктан музейда Татарстанда беренчеләрдән булып уникаль Космонавтика залы ачылган.
Лиляче
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
С. М. Лисенков исемендәге музей (Базарлы Матак)
Тасвирлама
Музей беренче гильдия сәүдәгәре (Октябрь инкыйлабыннан соң Себергә, аннан АКШка мөһаҗирлеккә киткән) Сергей Михаил улы Лисенков тарафыннан кызыл кирпечтән эклектика стилендә салынган ике катлы бинада урнашкан. Музей оешканчыга кадәр бинада «Актай» совхозы идарәсе урнашкан булган.
Экспонатлар
Музей фондларында дистәләгән мең экспонат тупланган. Музей экспозициясендә археологик табылдыклар, нумизматика, этнография әйберләре, техника һәм гамәли сәнгать тарихы буенча материаллар, скульптура, графика, сынлы сәнгать әсәрләре, сирәк китаплар, документлар, борынгы сугыш кораллары күрсәтелә. Академик Альберт Борһанов җитәкчелегендәге археологик экспедиция музейга Алтын Урда чорына караган уникаль экспонатлар тапшыра.
Афтон (Нью-Йорк)
Афтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
С. М. Лисенков исемендәге музей (Базарлы Матак)
Экспонатлар
Экспозициянең бер бүлеге Әлки районында туган татар язучысы Нәби Дәүлигә багышланган.
Музей филиалы
С. М. Лисенков исемендәге музейның филиалы — Педер Хузангай музее. Бүлекчә экспозициясе Чуаш АССР халык шагыйре Педер Хузангай тормышы һәм иҗаты белән таныштыра. Адресы: 422898 Татарстан Республикасы, Әлки районы, Сихтермә-Хузангай авылы, Май урамы, 1нче А йорт. Филиалның төп фондында 244 экспонат һәм ярдәмче фондта 276 экспонат саклана. Экспозициядә шагыйрьнең башлангыч чор иҗаты, Казанда яшәве, көнчыгыш педагогия техникумында һәм педогогия институтында укуы, Мәскәүдәге тормышы, сугыш кырларындагы көнкүреше, иҗтимагый һәм дәүләт эшчәнлеге чагылган.
NGC 2583
NGC 2583 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Афтон (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
NGC 2583
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Афтон (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1324) Книсна
(1324) Книсна  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1934 елның 15 июнендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1934 LL» саналган.
Боздаган
Боздаган (Bozdağan ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Имсбах
Имсбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флере (Вьенна)
Флере — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Пуе-ле-Кото
Пуе-ле-Кото — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Хады-Яха (елга)
Хады-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/291/306    кушыла. Елга озынлыгы 130 км.