cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ләйсән Үтәшева
Спорттан соң
Карьерасын тәмамланганнан соң, Үтәшева НТВ телеканалында «Главная дорога» тапшыруын алып баручы була. «Живи» телеканалында «Йолдызлар белән фитнес» тапшыруын алып баручы. 2007 елның маенда «Новая опера» театрында «Болеро» балетында соло партия белән дебют ясый.
2008 елның августында «Несломленная» автобиографик романын тәкъдим итә.2009 елның ноябрендә Үтәшеваның «Знак бесконечности» бию тамашасының премьерасы була. 2010 елдан башлап «НТВ утром» программасында иртәнге гимнастикага багышланган рубрика алып бара. «Спорт Плюс» телеканалында «Личный тренер» программасын алып барган. 2011 елның 15 октябрендә НТВда «Ләйсән Үтәшева белән матурлык академиясе» дигән авторлык программасы старт ала.
2012 елның 11 мартында 47 яшендә йөрәк өянәгеннән спортчының әнисе Зөлфия Үтәшева вафат була
2012 елның 22 мартында Romantika радиосында Үтәшеваның «Романтика кафесы» программасы старт ала. 2012 елда «Чемпионки» сериалында бер роль башкара. 2014 елның 23 августыннан ТНТ каналында «Танцы» программасын алып баручы.
2015 елның 14 февралендә Ёлка җырчысы белән бергә «Точки расставлены» альбомыннан «Я тебя буду ждать» җырына клип чыга. 2018 елның ноябрендә «Ральф против интернета» мультфильмында Тиананы яңгырата. 2019 елда «Снежная Королева: Зазеркалье» мультфильмында Альфиданы яңгырата.
Шәхси тормыш
2012 елның 25 ноябрендә актер һәм шоумен Павел Воляга кияүгә чыга. 2013 елның 14 маенда Майамида улы Роберт туа, 2015 елның 6 маенда кызы София туа.
Селець (Энджейовский повяты)
Селець  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аю авылы
Аю — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Тарих
1725 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Каракулак (Кызылтепе)
Каракулак (Karakulak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вильявальенте
Вильявальенте — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Желмановце
Желмановце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Йосыф Баласагуни
Йосыф Хас Хаҗиб Баласагуни — төрки язучысы, фәлсәфәче, дәүләт эшлеклесе, «Котадгу белег» әсәре авторы.
Маунтен-Вилледж (Аляска)
Маунтен-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Йосыф Баласагуни
Ул Баласагун шәһәрендә туган. Ул заманда бу шәһәр Караханлылар дәүләтенең башкаласы булган (шәһәр торган урын хәзер Кыргызстан җиренә керә).
Талая (Ивдел шәһәр округы)
Талая (Талая) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.
Маунтен-Вилледж (Аляска)
Тарихы
Маунтен-Вилледж шәһәре  елда нигезләнгән.
Йосыф Баласагуни
Хас — күңелгә якын итеп сайлап алынган, хаҗиб — патша сараеның хезмәтчесе, эшлеклесе дигән сүз. Йосыф Караханлылар дәүләте башлыгының (патшасының) үзенә якын күреп сайлап алган хезмәтчесе, киңәшчесе булган. Аның тулы имзасы, шулай итеп, исемен, сарайда биләгән урынын һәм туган-үскән шәһәрен күрсәтеп тора.
Талая (Ивдел шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Йосыф Баласагуни
Безнең заманга Йосыф Баласагуниның «Котадгу белег» исемле әсәре килеп җиткән. Аның исемен хәзерге татар теленә күчереп әйтсәң, «Бәхет турында белем», «Бәхет китабы» дияргә мөмкин булыр иде.
Талая (Ивдел шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Йосыф Баласагуни
Бу — шигырь белән язылган һәм 13 000 тезмәдән торган зур китап. Баласагуни аны, тоташ 18 ай буе язып, моннан 900 ел элек 1069 елда тәмамлаган. «Котадгу белег» төрки халыклар әдәбияты тарихында, бер-бөтен итеп, шигырь белән язылган һәм безгә мәгълүм булган иң борынгы беренче зур әсәр.
Йосыф үз заманының гаять зур галиме, фикер иясе — фәлсәфәчесе, дәүләт эшлеклесе һәм бөек шагыйре. Ул үз туган телен сөюче, гарәп, фарсы кебек телләрне камил белүче, ул телләрдәге фәнне һәм әдәбиятны тирәнтен өйрәнүче кеше булган. Замандашы Мәхмүд Кашгари кебек, ул да төрки халыкларның иҗатын, сәнгатен яраткан, үз әсәрен дә халык иҗаты казанышлары белән баеткан, матурайткан.
Баласагуни — шигырьнең зур остасы. Ул борынгы төркиләрдән мирас итеп алган шигырь төзелешен алга үстерә, камилләштерә. Хәзерге фәндә Баласагуни үз әсәренә шигырь өлгесен гарәптән, аларның мөтәкарип үлчәменнән алган, дигән фикер таралган. Җентекләп тикшереп карау моны расламый. Баласагуни шигырь елгесен гарәптән түгел, бәлки ул үзе дөньяга килердәй күп элек төрки халыклар авыз иҗатында эшләнгән хәзинәдән алган. Аның төп үлчәме дүртбуынлы ким-таг-үлчәм. Унбер иҗекле бу тезмәнең 1, 4, 7, 10 урыннары метрик иҗекләр били, алар алдыннан мәҗбүрән буын-аралар үтә. Бу — синкретик шигырь.
«Котадгу белег» әсәре үзеннән соңгы төрки халыклар әдәбиятының барлыкка килүенә һәм үсүенә зур куәт биргән: үзбәк, азәрбәйҗан, татар әдәбиятлары туганнан алып соңгы заманнарга кадәр үзләрендә аның тирән һәм җимешчән тәэсирен кичергәннәр.
446 ел (б. э. к.)
446 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Апольда
Апольда (Apolda) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Матиаш (Низа)
Сан-Матиаш  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Лешча (Шкловский районы)
Лешча  (Лешча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лыаёль (Седь-Ю кушылдыгы)
Лыаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Седь-Ю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Коморово (Серпецкий повяты)
Коморово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лыаёль (Седь-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коморово (Серпецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC7714-1795
GSC7714-1795 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Риманив-Здрий
Риманив-Здрий — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Тур-сюр-Орб
Ла-Тур-сюр-Орб — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Грифола (Парма)
Грифола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Грифола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Несса (Франция)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,86 км².
(12088) Macalintal
(12088) Macalintal — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HZ31» саналган.
Калхун (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Калхун — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Грантсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1856 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 723,3 км² тәшкил итә.
(10981) Fransaris
(10981) Fransaris — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1148 T-3» саналган.
Вильяверде-де-Гуадалимар
Вильяверде-де-Гуадалимар — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селець-Бискупи
Селець-Бискупи — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арчин теле
Арчин теле (үзатамасы - аршаттен чIат) - Төньяк Кавказда таралган тел, арчиннарның туган теле, Дагстан Республикасында көнкүрештә генә кулланыла.
Таралышы
Арчин теле Төньяк Кавказда таралган. Телне якынча Русиядә 1,1 меңләп кеше белә дип санала (2002 елга бәяләмә).
Шурпаки
Шурпаки (Шурпакі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Зур Кара
Зур Кара — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караелгасының уң ярыннан 257 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ати (Сомма)
Ати — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Салвадор-да-Араменья
Сан-Салвадор-да-Араменья — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ист-Лейк (Флорида)
Ист-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мельбурн-Вилледж (Флорида)
Мельбурн-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Старе Лещини
Старе Лещини — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мельбурн-Вилледж (Флорида)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старе Лещини
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Криштиору-де-Жос (коммуна)
Криштиору-де-Жос — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Рошия (Хунедоара)
Рошия — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Криштиору-де-Жос (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Рошия (Хунедоара)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каракулак (Чаршамба)
Каракулак (Karakulak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Япылҗан (Алтынташ)
Япылҗан (Yapılcan) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Алтынташ илчесенә караган бер авыл (köy).
Лавалетт (Эро)
Лавалетт — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Турабичис-цкаро
Турабичис-цкаро — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Метлюта (Ори-цкали) елгасының уң ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Аренсхаузен
Аренсхаузен (Arenshausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Турабичис-цкаро
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аренсхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лешчанка (Киравский районы)
Лешчанка  (Лешчанка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Коморув (Варшавский-Захидний повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селець-Колёния
Селець-Колёния — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12089) Maichin
(12089) Maichin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мекорьюк (Аляска)
Мекорьюк  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мекорьюк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Сатурнину
Сан-Сатурнину — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Риплин
Риплин — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Желовце
Желовце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Риплин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Желовце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
448 ел (б. э. к.)
448 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Ниаёль (Седь-Ю кушылдыгы)
Ниаёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Седь-Ю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Төньяк ахвах сөйләше
Төньяк ахвах сөйләше (үзатамасы - садыкьилилIи, цунта-ашвали) - ахвах теленең сөйләше. Көньяк ахвах сөйләшеннән нык аерыла.
Вилья-де-Вес
Вилья-де-Вес — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грифолето (Пезаро һәм Урбино)
Географиясе
Грифолето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Самар
Самар — Россиянең зур шәһәре, Идел елгасы буенда урнашкан. Зурлыгы буенча Россиянең дүртенче шәһәре. Шәһәрдә зур татар оешмалары бар.
Халык саны — 1 164 896 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 1 165 025 кеше.
Хисам Кятиб
Хисам Кятиб, яки Хоссам Катыйб — Алтын Урда чоры татар язучысы. «Кятиб»е кушаматы «язучы», «сәркатиб» дигәнне аңлатырга мөмкин.
Самар
География
Шәһәр Идел елгасының сул ярында, Самар борылышы каршында, Самар һәм Сук елгалар тамаклары арасында урнашкан. Көнчыгыштан көнбатышка озынлыгы — ~20 км, төньяктан көньякка озынлыгы — ~50 км.
Хисам Кятиб
Аның кайда, кайчан туганын, ничек гомер иткәнен һәм кайда вафат булганы билгесез. Язганнарыннан безгә аның бер генә әсәре килеп җиткән: бу — «Жөмҗемә солтан» поэмасы. Әсәрнең кайда язылуы да бик ук ачык түгел: шагыйрь үзенең герое Жөмҗемә солтанны «Мисыр шәһәрендә иде» дип белдерә. Әлбәттә, бу әсәр героен шагыйрь тормышта үзе күреп белгән дигән сүз түгел. Киресенчә, бу исемне һәм хыялый вакыйгаларны аңа әллә кай заманнардан легендалар китергән.
Самар
Тарих
200px|thumb|right|Самар, [[XVII гасыр (гравюра)]] Беренче тапкыр 1361 елда телгә алына; 1376 елда Италия сәүдәгәрләре, Франческо һәм Доменико Пициганилар тарафыннан төзелгән картада “Samar (Самар)” атамасы астында күрсәтелә.
Хисам Кятиб
Әсәренең кайда язылуын күрсәтмәсә дә, кайчан язылуын шигырь юллары арасына кыстырып әйтеп калдырган шагыйрь: тарихи җиде йөз җитмешенче елда язылды, ди ул үзе. Хәзерге исәпкә күчергәндә, бу 1370 еллар тирәсе булып чыга.
Самар
Тарих
Рәсми нигезләү датасы 1586 ел булып санала, шул елда Фёдор Иоаннович патша боерыгы буенча Григорий Засекин кенәзе тарафыннан «караклардан» һәм казаклардан саклану өчен Самарны ныгытма буларак нигезләнгән. мини|150px|сулда|«Сталин бункеры»на керү 1688 елда Самарга шәһәр статусы бирелә.
Хисам Кятиб
Бер тапкыр үлеп, тәмуг газабларын кичергәч, аннан баш сөяге җир өстенә чыгарып ташланган һәм, төрле могҗизалы эшләр аркасында  яңадан терелеп, яңадан дөньяга кайткан патша турында легенда борынгы Көнчыгыш илләрендә дә, Көнбатыш илләрендә дә шактый уралган булган. Бу легендадан төрле заман һәм төрле халык язучылары төрлечә файдаланганнар. Мәсәлән, урта йөзләрдә Иранның атаклы суфый шагыйре Фәридеддин Гаттар (1119 еллар тирәсендә туган, вафат елы билгесез) шул легенда нигезендә  аерым әсәр язган.
Самар
Тарих
1670 елда Самар Степан Разин баш күтәрүчеләре, ә 1773 елда Емельян Пугачёв җитәкчелек иткән баш күтәрүчеләре тарафыннан алына.
Хисам Кятиб
Атаклы совет галиме Е. Э. Бертельс: «Җөмҗемә солтан»да ... Хисам Кятиб ачыктан-ачык Алтын Урда ханнарының сарай тормышын тасвирлый»,— дип язган. Ә кайсы яктан алып тасвирлаган дигәндә ул ханнарның һәм гомумән феодаль җәмгыять хаким катлауларының ерткычлыгын, явызлыгын тирән нәфрәт белән хөкем итә, тәмугтагы җәзалау күренешләре ярдәмендә аларның чын йөзен күрсәтә. Бу — әсәрнең уңай тенденциясе. Ләкин аның авторы — суфый. Ул дөньядагы явызлыкны шушы ук дөньяда җәзалау карашында тормый, ул явызлыкларга күнеп, буйсынып, баш иеп тору ягында. Ерткыч, явыз патшаларны, феодалларны «теге дөньяда» алла үзе җәзалар дип, ягъни феодаллар явызлыгына карата пассив булып калуны алга куя. Ул патшаларның, феодалларның кешелекле булып әверелүен өмет итә, «идеаль һөкемдар» иллюзиясенә бирелә, Җөмҗемә солтанны идеаллаштыра, социаль явызлыкны яхшылык  белән бетерү турында хыяллана. Бу — әсәрнең зәгыйфь ягы дип санала.
Самар
Тарих
1780 елдан — Сембер губернасы составына керүче Самар өязе үзәге, 1851 елдан — Самар губернасы үзәге. 1877 елда Самарга беренче поезд килә.
1917 елда Самарда совет хакимияте урнаштырыла. 1918 елның июнендә шәһәр чехословаклар һәм урындагы баш күтәрүчеләр тарафыннан алына, шәһәрдә Оештыручылар җыены әгъзалары комитеты оештырыла. 1918 елның ноябрьдә совет хакимияте торгызыла.
1928 елдан Урта Идел өлкәсе үзәге булып торган. 1935 елдан шәһәргә совет дәүләт һәм партия эшлеклесе Валериан Куйбышев хөрмәтенә Куйбышев исеме кушыла.
Бөек Ватан сугышы вакытында шәһәргә ССРБ Хөкүмәте, ССРБ Югары советы, дипломатик вәкиллекләре, эре мәдәният учрежденияләре (мәсәлән, Зур театры, Мосфильм) эвакуацияләнәләр.
Эчке бүленеш
130px|right
Викифункцияләр
Викифункцияләр (Wikifunctions) — чыганак кодын ясау, үзгәртү һәм кабат куллануны мөмкин итүгә юнәлгән компьютер функцияләренең уртак редакцияләнгән каталогы.
Проект Викимәгълүматка өстәмә булган һәм аның структуралы мәгълүматларын кулланып, телдән бәйсез Википедия версиясен булдыруны максат итеп куйган Абстракт Википедия белән тыгыз бәйләнештә. Башлыча Викиламбда дип йөртелгән башлангычның төгәл исеме Викифункцияләр исем бирү конкурсыннан соң 2020 елның 22 декабрендә игълан ителде. Викифункцияләр сайты 2022-нче елда эшли башлар дип көтелә һәм 2012-нче елдан соң беренче яңа башлатылган Викимедиа проекты булачак.
Ачык демонтрация системасы https://notwikilambda.toolforge.org сайтында булдырылды һәм 2020 елның октябрендә игълан ителде.
Абстракт Википедия
Викимәгълүмат ның автордашы Denny Vrandečić тарафыннан 2020 нче елның апрель аенда Google эш кәгазендә тасвирлана, май 2020дә Wikilambda буларак рәсми тәкъдим ителә, һәм июль 2020 дә Викимедиа Фонды Багучылар шурасы тарафыннан Абстракт Википедия буларак расланыла. 2021 елның мартында Communications of ACM кибернетика тармагы журналында Врандечич системага гомуми күзәтү биргән "Күп телле Википедия төзү" мәкаләсен бастыра.
Боровая (Талица шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Аттанкур (Сомма)
Аттанкур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Канова (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Канова — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Чарлстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1789 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2335,1 км² тәшкил итә.
Шурпики
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Старе Оренице
Старе Оренице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каракулак (Каратай)
Каракулак (Karakulak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Каратай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан-Симан (Низа)
Сан-Симан  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(10982) Poerink
(10982) Poerink — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 11 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2672 T-3» саналган.
Тушин Әләзәне
Тушин Әләзәне — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Андийское Койсу елгасының уң ярыннан 144 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркейск һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лешчанка (Краснапольский районы)
Лешчанка  (Лешчанка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кришчор (коммуна)
Кришчор — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Сельпя-Велика
Сельпя-Велика — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лаверюн
Лаверюн — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Рипник
Рипник — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коморув (Прушковский повяты)
Коморув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12090) 1998 HX36
(12090) 1998 HX36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 HX36» саналган.
Көньяк ахвах сөйләше
Көньяк ахвах сөйләше - ахвах теленең сөйләше. Төньяк ахвах сөйләшеннән нык аерыла.
Таралышы
Көньяк ахвах сөйләше Төньяк Кавказда таралган.
Нёйи-ле-Дижон
Нёйи-ле-Дижон (Neuilly-lès-Dijon) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Шенов кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4.62 км².
Рошия-де-Амарадия
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кременки
Кремөнки (Кремөнки) — Россия Федерациясенең Калуга өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (90,2%), украиннар (3,3%), татарлар (1,7%), мaрдьıва (1,0%).
Арнсгеройт
Арнсгеройт (Arnsgereuth) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
АКШ бәйсезлеге өчен сугыш
АКШ бәйсезлеге өчен сугыш (ингл. American Revolutionary War, American War of Independence; 1775—1783) — бер яктан Бөекбритания һәм лоялистлар, икенче яктан АКШ арасында булган сугыш. Сугыш нәтиҗәсендә Америка җирләрендә урнашкан штатлар берләшеп бәйсез Америка Кушма Штатларын төзиләр.
Amerikaanse Rewolusie fa:انقلاب آمریکا अमेरिकी क्रान्ति Revolusi Amerika
Микенопи (Флорида)
Микенопи  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Ист-Лейк-Ориент-Парк (Флорида)
Ист-Лейк-Ориент-Парк  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зур Лядгей-Яха
Зур Лядгей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лядгей-Яхаелгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Ист-Лейк-Ориент-Парк (Флорида)
Географиясе
Ист-Лейк-Ориент-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Таулык (мәгънәләр)
Таулык — күп мәгънәле сүз: ороним, топоним.
Ист-Лейк-Ориент-Парк (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Лядгей-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санта-Мария-да-Девеза
Санта-Мария-да-Девеза — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Микенопи (Флорида)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бикбау
Бикбау — Татарстан Республикасының Минзәлә районындагы авыл.
Халык саны — 770 тирәсендә. Почта индексы — 423727.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Япылы (Хамур)
Япылы (Yapılı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Хамур илчесенә караган бер авыл (köy).
Рички (гмина Гарасюки)
Рички — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сельпя-Мала
Сельпя-Мала — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грифолььето (Җенова)
Грифолььето — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Грифолььето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Жемберовце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
450 ел (б. э. к.)
450 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Старе Пяски (Ленчицкий повяты)
Старе Пяски  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лагамас
Лагамас — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Аше-ан-Амьенуа
Аше-ан-Амьенуа — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Коморув (Пшисуский повяты)
Коморув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шусцева
Шусцева (Шусцева ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Найтмьют (Аляска)
Найтмьют  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Найтмьют шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лидзина
Лидзина (Лідзіна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Санта-Мария-де-Марван
Санта-Мария-де-Марван — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Лидзина
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Санта-Мария-де-Марван
Географиясе
Мәйданы —.
Клей (округ, Көнбатыш Вирджиния)
Клей — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Клей шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1858 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 885,5 км² тәшкил итә.
Круча (коммуна, Констанца)
Круча — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
II типтагы нейрофиброматоз
II типтагы нейрофиброматоз (2-НФ) 1-НФ белән чагыштырганда сирәгрәк очрый. Нәселдәнлек аутосом-доминантлы, зарарланган генның локусы - 22q12.
Ачыклау күрсәткечләре
1.    Гадәттә яшүсмерләрдә яки гомернең 2 нче дистәсе башында үсеш алган ишетү нервының ике яклы невромасы ишетү сәләтен  югалту, колак шаулау яки тигезлек бозылу белән сыйфатлана (рәс. 24.53). Ишетү нервы невриномаларының күбесе — вестибулокохлеар  нервыннан үсүче шванномалар. Яшь авыруларда шеш һәрвакыт тиз үсә, шул ук вакытта олырак яшьтә шешнең үсеше әкрен дә, тиз  дә була ала. Микрохирургиядәге соңгы казанышлар бу өлкәдәге операция нәтиҗәләрен сизелерлек яхшырттылар. Терапевтик дәвалау гамма скальпель кулланганда мөмкин. (стереотаксик радиотерапия).
2.     2-НФ диагнозы белән беренче чираттагы туганнарда шулай ук ​​ишетү нервының бер яклы невромасы яки түбәндәгеләрнең  ике билгесе була: нейрофиброма, менингиома, глиома, шваннома яки башлангыч  катаракта.
Офтальмологик күренешләре
Түбәндәге офтальмологик күренешләр чирнең беренче билгеләре  еш була һәм диагноз куярга булыша ала.
1.     30 яшькә кадәр катаракта (65% очракта).
3.     Күз  хәрәкәте какшаулары 10% очракта очрый.
4.     Сирәгрәк күренешләр. Күрү нервы ташчасы менингиомасы, күрү нервы глиомасы, бер яклы Лиш төерләре һәм  электроретинография үзгәрешләре.
(10983) Смолдерс
(10983) Смолдерс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3196 T-3» саналган.
Ришкова Воля
Ришкова Воля — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Багулал теле
Таралышы
Багулал теле Төньяк Кавказда таралган. Телне якынча Русиядә 7 меңләп кеше белә дип санала (2002 ел бәяләмәсе).
Арнштадт
Арнштадт (Arnstadt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каракум (Алтындаг)
Каракум (Karakum) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Алтындаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Karakum, Altındağ Karakum, Altındağ
Пальник-Ёль (Серебряная кушылдыгы)
Пальник-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Серебряная елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Семп (Свентокшиж воеводалыгы)
Семп  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Унса-тлен
Унса-тлен — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан җɵмһүрᴎятсы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Андийское Койсу елгасының сул ярыннан 51 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сулак елгасы, инешенән Чиркейск һидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Талисман (Свердловск өлкәсе)
Талисман (Талисман) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тура шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Таулык (ландшафт)
Барлыкка килүе
Таулыклар тектоник хәрәкәтләр нәтиҗәсендә барлыкка килә, шулай ук биегрәк тау сыртларының сыгылуы (бөгелүе), кайчакта вулканизм сәбәп була (мәсәлән, Әрмән таулыгы). Таулыкларның тигез өслекләре (тигезлекләр) ешрак тау рельефы иңкүлекләре таулар җимерелү продуктлары яки вулканик әйберләр (көл, лава) белән тулуы нәтиҗәсендә барлыкка килгән.
Әрмән таулыгы
Әрмән таулыгы — Көнбатыш Азиядәге таулык; Әрмәнстанны, Гөрҗистанның көньяк өлешен, өлешчә Төркия һәм Иранны биләп тора. Көнбатышта, көнчыгышта Иран таулыгына тоташып китә. Мәйданы якынча 400 мең кв. км.
Иран таулыгы
Иран таулыгы — Алгы Азиянең иң көнчыгышта урнашкан һәм мәйданы иң зур булган таулыгы. Көнбатыштан Иран таулыгына Әрмән таулыгы, көнчыгыштан Һиндукуш тау системасы һәм Һинд елгасы үзәне тоташа. Көнбатыштан көнчыгышка таулыкның озынлыгы 2 500 км, ә меридиональ юнәлештә 1 500 км га кадәр җитә.
Коряк таулыгы
Коряк таулыгы — РФ Азия өлешенең төньяк-көнчыгышында урнашкан таулык. Озынлыгы 880 км, киңлеге 270 километргача. Биеклек 600—1 800 м. Иң биек урыны — Ледяная тавы (2 562 м).
Юннән-Гуйҗоу таулыгы
Юннән-Гуйҗоу таулыгы — Кытайның көньяк өлешендә урнашкан таулык, плато. Озынлыгы — 1 000 км, киңлеге — 400 км га кадәр, мәйданы — якынча 500 мең кв. км.
СуперАлиса
СуперАлиса (чын исеме — Алисә Шамил кызы Хөсәенова; 1978 елның 23 июле, Казан, Татарстан АССР, ССРБ) — татар поп-җырчысы. Электроклэш жанрында эшләүче җырчы.
Биография
2004 елда Мәскәүдә «Татарстан Супергуд» исемле беренче альбом чыга. Әлисә Хөсәенова үзенең беренче һәм бердәнбер альбомын үзе язә һәм үзе дә төшерә. 2005 елдан 2014 елга кадәр җырчы беркайда да чыгыш ясамаый һәм яңа җырлар язмый. 2014 елның августында «SUPERALISӘ Afәрin-Hatın» трекы чыга. 2015 елда «BİTLZ — ingliz pentatonika prinsları», «ӘPİPӘ» һәм «ÇIN̡GIZ XAN» треклары чыга.
Иҗат
Үз иҗатында СуперАлиса татар халык көйләре һәм Ислам колориты белән (пәрәнҗәдә чыгыш ясый һәм хатын-кызлар киеме өлешендә барлык мөселман традицияләрен саклый) электропоп-аранжировкаларны берләштерә. СуперАлисаның музыкасында техно, индастриал элементлары бар, шул ук вакытта җырчының язмалары эстетик һәм башкару ихласлыгы белән яраша. Тәнкыйтьчеләр супералисаны Miss Kittin белән чагыштыра, ә аның семпл чыганаклары арасында иң төрле төркем, шул исәптән Sex Pistols төркеме дә.
СуперАлиса сәхнәдә чыгыш ясаучы программа «СуперАлиса Электрошайтанга каршы» дип атала. Элек җырчының концертлары фонограммага бирелгән (җырчы балалар микрофонына җырлаган һәм балалар гитарасында уйнап торган), тик альбом чыгаргач, тулысынча тере программа уйный. Аның концертларында шулай «ук югары брейкның „Черемушки 86" биючеләре конкурсы җиңүчесе — Альберто дель Космико» да катнаша.
СуперАлисаның җырлары өчен текстларны әнисе яза, ә клипларны ире Әхмәт Ибраһимов төшерә.
Марат Кабаев
Марат Вазыйх улы Кабаев (1961 елның 27 мае, Узун, Узун районы, Сөрхандәрья өлкәсе, Үзбәкстан ССР, ССРБ) — Совет һәм үзбәк футболчысы. ССРБ спорт мастеры. 2016 елның 11 маена кадәр Россия Федерациясе Мөселман эшкуарлары ассоциациясе президенты. 2017 елның февраленнән башлап ул үзе барлыкка китергән Халыкара ислам бизнесы ассоциациясен җитәкли.
Биография
Марат Кабаев 1961 елның 27 маенда татар гаиләсендә, әти-әнисе Татарстан АССРыннан күчеп киткән Үзбәкстан ССРның Узун бистәсендә туа. Аның әтисе Вазыйх Кабаев бер вакытта Үзбәкстанның милли көрәш буенча республика федерациясе рәисе була. Әмма Марат балачактан футбол һәм баскетбол белән мавыга. Беренче тренеры — Владимир Матвеев.
15 яшендә Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсенең «Трудовые резервы» җәмгыятендә уйный һәм күнегүләр ясый (1976—1979). 1979 елда ул Тирмез «Автомобильче» өчен чыгыш ясый башлый. 1980 елда «Пахтакор»га чакырыла. «Пахтакор» өчен беренче матч 28 сентябрьдә Ташкәнтта Львовның «Карпаты» белән уза. Беренче голны ул үз кырында Симферопольнең «Таврия» капкасына кертә. Кабаев һөҗүм планының ярымсакчысы позициясендә уйнаган.
1981 елда Тулон шәһәрендә (Франция) узган халыкара турнирда ССРБ яшьләр җыелма командасы өчен катнаша. 1983 елда ССРБ Олимпия җыелма командасы өчен уеннарга җәлеп ителә.
1986 елда СКА беренче лигасы (Ростов-на-Дону) клубы өчен уйный. 1987 елда «Пахтакор»га әйләнеп кайта һәм команданың иң яхшы бомбардиры була.
1989 елда Евгений Кучеревскийның Днипроның «Днепр» клубына күчәргә чакыруын кабул итә, аның составында федерация Кубогына ия була. Әмма тиздән тренировкада травма ала һәм дәвалануга күпмедер вакыт сарыф итәргә мәҗбүр була. Сәламәтләнгәч «Металлчы»га каршы уенда катнаша, анда көрәшләрнең берсендә голеностоп травмасы ала. Кабаев ике айга уйнамый һәм нәтиҗәдә, Кучеревскийдан аны кире «Пахтакор»га җибәрүләрен сорый.
Шул ук 1989 елда «Пахтакор»га әйләнеп кайтып, анда ике сезон уздыра, командага югары лигага чыгарга ярдәм итә. Кабаев 1990 елда Израильгә китә. Беренче уенда гол кертә, әмма рецидив имгәнү сәбәпле, контрактка кул куелмаган.
1991 елда 2 нче лига «Умид» командасында уйный. Шул елны «Трактор» клубына (Павлодар) күчә. Башта 2 нче лигада, ә ССРБ таркалуы белән Казакъстан чемпионатында уйный. Команда капитаны була, 1993 елда Казакъстан чемпионы була, шулай ук чемпионатның көмеш һәм бакыр медальләрен яулый. Үзбәкстанда — «Навбахор»да (1995 елда чемпионатның бакыр призёры) һәм «Динамо»да (Сәмәрканд) уйный.
Уен карьерасын 1998 елда тәмамлый.
2000 елдан башлап тренер карьерасы белән актив шөгыльләнә.
2011 елда Казанга даими яшәү урынына күчеп килә.
2014 елның ноябрендә Россия Федерациясе Мөселман эшкуарлары ассоциациясе президенты итеп сайлана. 2016 елның май аенда вәкаләтләрне шәхси хәлләр буенча үз өстеннән ала.
2016 елдан башлап Халыкара ислам бизнесы ассоциациясе (МАИБ) булдыру белән шөгыльләнә, аның ачылышы 2017 елның 16 февралендә Мәскәүдә була.
Тренер карьерасы
Карьерасын тәмамланганнан соң тренерлык эшендә. 2000—2004, 2005—2008 елларда — Ташкәнтта югары спорт осталыгы республика мәктәбе тренеры.
2004—2005 елларда — «Трактор» ФК (Ташкент) өлкән тренеры, 2008—2009 елларда — АГМК ФК дубле (Алмалык) баш тренеры.
2009 елдан — Үзбәкстан яшьләр җыелма командасының баш тренеры (19 яшькә кадәр). 2010 елның гыйнварында команда Гранаткин Мемориалында «Турнир ачылуы» призын ала. 2011 ел сезоны башыннан — Зәрәфшанның «Кызылкум» командасының баш тренеры. Әмма май аенда ук, 8 тур уеныннан соң, «Бунедкор»га 1:4 исәбе белән оттырганнан соң, командадан үз теләге белән китә. 2011 елның августында «Пахтакор» селекция хезмәтен җитәкләргә чакыру кабул итә.
2012 елдан 2015 елга кадәр — «Рубин» ФК (Казан) өлкән тренер-селекционеры.
Гаилә
Өйләнгән. Кызлары Алинә белән Ләйсән Мәскәүдә яши.
Җәмәгать эшчәнлеге
2014 елның ноябрендә мөфти, Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте рәисе Камил Сәмигуллин тәкъдиме белән Россия Федерациясе Мөселман эшкуарлары ассоциациясе президенты итеп сайлана.
2015 елның 26 июнендә Россия Федерациясе Мөселман эшмәкәрләре ассоциациясе Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте белән берлектә Казан Арена стадионында ифтар оештыра, анда 5 меңнән артык кеше, шул исәптән Татарстан Республикасы Дәүләт Киңәшчесе Минтимер Шәймиев һәм Татарстан Республикасы Президенты вазыйфаларын вакытлыча башкаручы Рөстәм Миңнеханов катнаша.
2017 елдан башлап Халыкара ислам бизнесы ассоциациясен җитәкли.
Туберозлы склероз
Туберозлы склероз (Борневиль чире) — төрле беренчел яралгы битенең төрле әгъзаларында гамартомалар үсеше белән сыйфатланган факоматоз. Классик өчлек: а) эпилепсия, б) акыл үсеше тоткарлану, в) май бизләренең аденомасы, — сирәк  очрый, ләкин барлык симптомнар булганда диагноз шиксез була. Якынча 60% очрак  очраклы, 40% — аутосом-доминантлы.
1. Тире билгеләре
• Универсаль симптом — яңак һәм борын тирәли «күбәләк» сыман урнашкан фиброангиоматоз кызыл төердән торган май  бизләре аденомасы (рәс. 24.54a).
•     Гәүдә (рәс. 24.54б), очлыклар һәм баш тиресендә «көл  яфраклары» кебек гипопигментацияләнгән таплар. Тире пигментациясе аз булган сабыйларда таплар ультрашәмәхә яктылыкта Wood лампасы белән, флюоресценция  өчен яхшырак ачыклана.
•     Тиредә конфетти кебек ясалулар
. •     «Шигрин тире» чыганаклары бил өлкәсендә тиренең  таралган калынаюыннан гыйбарәт (рәс. 24.54в).
•     Маңгайда фиброз төерчәләр.
•     «Сөтле кәһвә» таплары.
•     Тырнак асты гамартомалары (рәс. 24.54г).
•     Акыл үсеше тоткарлану.
•     Эпилепсия өянәкләре.
3.       Висцераль шешләр
•     Бөер ангиомиолипомалары һәм кисталары (рәс. 24.54е).
•     Үпкә лимфангиоматозы.
4.       Офтальмологик күренешләре. Күз төбе астроцитомалары, макуляр гипопигментация һәм атипик төсле катлау колобомасы.
Сантана (Низа)
Сантана  — Португалиянең Порталегри округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Нёвик (Коррез)
Нёвик (Neuvic) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Сен-Панталеон-де-Ларш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 72,88 км².
451 ел (б. э. к.)
451 ел (б. э. к.) — безнең эрага кадәр V гасырга кергән ел.
Вильямалеа
Вильямалеа — Испаниянең Альбасете провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рошия-де-Секаш
Рошия-де-Секаш — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лакост (Эро)
Лакост — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Комсин
Комсин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Паета-Яха
Зур Паёта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Паета-Яха елгасының сул ярыннан 101 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 66 км.