cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зур Яснур
Зур Яснур (Большой Яснур) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (36%), руслар (59%).
(7950) Берёзов
(7950) Берёзов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 28 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 SS26» саналган.
Ферн-Ейкерс (Гавай)
Ферн-Ейкерс  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ферн-Ейкерс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Кызылдере (Назилли)
Кызылдере (Kızıldere) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Төмрек
Төмрек (Темрюк) — Россия Федерациясенең Краснодар краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1860 елдан башлап йөртә.
Конвертация кагыйдәләре/Урыс телендә (на русском)
Основная статья - Конвертация кагыйдәләре.
е, ю, я в начале слога
В начале слова, а также после гласных, ь и ъ
Капаклы (Армутлу)
Капаклы (Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Ялова иле Армутлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Конвертация кагыйдәләре/Урыс телендә (на русском)
Преобразование у,ү
Если прямо перед буквой идут ә/ө/ü/e/i/а/о/ы, то они заменяются на w. В остальных случаях на u/ü соответственно.
Преобразование в
Заменяется на w.
Преобразование ц
В начале слова и после согласных заменяется на s. В остальных случаях на ts.
Преобразование щ
Заменяется на şç.
Преобразование ё
Преобразуется всегда в yo Пётр - Pyotr
Преобразование ю, я
Маня - Manya ямь - yәm як - yaq
Прочие правила
Садыйк - Sadıyq алыйк - alıyq килүе - kilüe көньяк - kөnyaq
Киново
Киново — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стара Малишева
Стара Малишева — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шатонёф-Грас
Шатонёф-Грас (Châteauneuf-Grasse) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,95 км².
Ачыкдере (Антакья)
Ачыкдере (Açıkdere) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Крутикова (Байкалово районы)
Крутикова (Крутикова) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Тоуро
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәңре
Тәңре (Борынгы төрки теле (ингл.): ; Замандаш төрекчә: Tanrı; Прото-төрки (ингл.) *teŋri / *taŋrɨ; Монгол язуы (ингл.): ᠲᠨᠭᠷᠢ, Tngri; замандаш монголча (ингл.): Тэнгэр, Tenger):
Тәңрегә табынуны кайчак Тәңречелек дип атыйлар. Тәңречелекнең төп затлары (элементлары) - Күк-Ата (ингл.) (Tengri/Tenger Etseg) һәм Җир-Ана (ингл.) (en:Eje/Gazar Eej). Практикалары эченә шаманизм (ингл.), анимизм (ингл.), тотемизм (ингл.) һәм борынгы ата-аналарга табыну (ингл.) керә.
Исем
Исемнең иң борынгы формасы б.э.к. 4 гасыр Кытай хроникаларында хунну ышанычларын тасвирлауда сүзгә алына - 撑犁/Cheng-li. (Прото-төрки телендәге (ингл.) сүз формасы *Тэңри яки *Tаңри дип реконструкцияләнә.) Беренче тапкыр кытай елъязмаларында, һуннарны тасвирлаганда “dhiu liei” (Chinese: 撑犁) буларак языла: "匈奴谓天为撑犁” : Һуннар Тяньне (天 – кытайча күкнең, яки күкләрнең исеме) Тәңре дип әйтәләр.
en:Stefan Georg (2001) сүзнең Енисей телләрендәге *tɨŋgVr-, "бөек"тән чыгышын тәкъдим итте. Альтернатива буларак, Алтай телләреннән реконструкцияләнгән *T`aŋgiriдан ("ант" яки "илаһ") чыгучы этимология тәңренең күк өстеннән хакимияте урынына аның илаһиятен ассызыклый.
Кулланылыш үрнәкләре
Төрки Tengri формасы 11 гасырда Мәхмүд Кашгарый тарафыннан кулланыла.
Тәңре - "Төркиләрнең илаһы" (Türük Tängrisi) дип билгеләнеп, Төрки каһанлыгының милли илаһы буларак билгеле. Төрки каһанлыгы ханнары үз хакимиятен Тәңредән бирелгән мандаты белән аңлата иде. Бу хакимнәр Тәңре биргән көчле рух ярдәмендә аның җирдәге вәкилләре, уллары дип кабул ителәләр иде.
Урта гасырларда төрки телле халыклар илләрендә, шулай ук борынгы төрекләрдә дә (тИркутскләрдә дә), ханнар үзләренең хакимиятләрен Тәңре ризалыгына нигезләнеп корганнар. Бу хакимнәр, аларга аерым бәрәкәт – кот биргән, Тәңре бүләге ияләре кебек кабул ителгәннәр, алар тәхетле исменәр йөреткәннәр (мәсәлән, Тәңрекот, Котлуг, Коталмыш).
Могол тәңречелегендә төп илаһи асыл булып Күк-Ата (Тәңре/Тенгер Etseg) һәм Җир-Ана (эдже/Gazar Eej) тора. Чынгызхан үзенең хакимияте чыганагын Тәңре әмере дип аңлаткан, һәм ул үзенең карарларын "Мәңгелек Зәңгәр Күк ризалыгы белән" дип башлаган. Күк алласына вакытка буйсынмаучы һәм мәңгелек зәңгәр Күккә кебек табынганнар.
Атама килеп чыгышын шумер күк алласы Дингр белән бәйлиләр.
Моны да карагыз
Tengrismus
Липово (Гижицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глыбавка
Глыбавка (Глыбаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD159953
HD159953 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Алушта
Алушта (Алушта, Алушта, Aluşta, Алушта) — Кырым ярымутравының көньяк ярында урнашкан шәһәр, Алушта шәһәр округынең (Алушта шәһәр шурасының) үзәге. Фактик рәвештә Россия составына керә.
Акмәсҗиттән 45 км ераклыкта, Ялтадан 32 км ераклыкта урнашкан. Климатик курорт. Тарих-өлкәне өйрәнү, табигать музейлары бар.
Шәһәр 6 гасырда Юстиниан I тарафыннан нигезләнгән. 14 гасырдан генуялылар, 1475 елдан төрекләр хакимияте астында. 1783 елда Алуштаны Россия басып алган.
Пегас йолдызлыгы
Пега́с йолдызлыгы (шулай ук Тулпар йолдызлыгы; Pegasus) — күк йөзендә төньяк ярымшардагы Андромедадан көньяк-көнбатышта урнашкан йолдызлык. 1120,8 квадрат градус мәйданны иңләп тора һәм гади күз белән күренә торган 166 йолдызны эченә ала. Иң яхшы күренүчәнлек шартлары август–сентябрь айларында.
Йолдызлар
Пегас йолдызлыгының иң якты йолдызлары — Әнеф (ε) — 2,38m һәм Мәркәб (α) — 2,49m. Шактый якты йолдыз Сагыйд (β) ярымдөрес үзгәрмә йолдыз булып тора, аның ялтыравы +2,3m тән до +2,7m гә кадәр билгеле периодсыз үзгәрә.
Пегас δ
XVII гасырга кадәр Әлфәрәс (سرة الفرس сөррәт әл-фәрәс — «атның кендеге») бер үк вакытта Андромеда һәм Пегас йолдызлыкларга кергән, һәм Пегас δ исеме дә йөртелгән. 1928 елдан Халыкара Астрономия Берләшмәсенең катгый карары буенча ул Андромедага керә. Хәзер исә Пегаста δ йолдызы юк.
Зур дүртпочмак астеризмы
Сагыйд (β), Мәркәб (α), Әлҗәнеб (γ) һәм Әлфәрәс (Андромеда α) йолдызлары Зур дүртпочмак астеризмына керәләр.
Тарих һәм исемнәр
Борынгы греклар карашлары буенча Пегас — ул Горгона Медуза каныннан барлыкка килгән канатлы ат. Персей аңа атланып Андромеданы коткарды. Әл-Бируни үзенең 1030 елда тәмамланган «Мәсгуд канунында» птолемейныкы ίππος («ат») исемене гарәп теленә Фәрәселзөлҗәнах (الفرس الذوالجناح әл-фәрәс әл-ҙөлҗәнах — «канатлы ат» ) исеме белән тәрҗемә иткән. Хәзер исә гарәпләр йолдызлыкны Фәрәселгыйзам (الفرس الأعظم әл-фәрәс әл-‘изәм — «олы ат» ) дип атыйлар.
Найя
Найя — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Гард-Адемар
Ла-Гард-Адемар — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Орландо
Орландо — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Орландо шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15363) Изаи
(15363) Изаи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 18 мартында Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 FT6» саналган.
Беревоешть (Димбовица)
Беревоешть — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Пенцишув
Пенцишув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демушенки
Демушенки (Шемэҥер, Демушенки) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Нова-Канаан-ду-Норти
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ямъелга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тулейри (Калифорния)
Тарихы
Тулейри шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стара Мариска
Стара Мариска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пшестшень (Люблин воеводалыгы)
Пшестшень  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шайтансу (Бия кушылдыгы)
Шайтансу (Шайтанка) — Бия елгасының сул кушылдыгы.
Характеристика
Апас районы Урта Биябаш авылы җирләре аша уза, Бия елгасына кушыла. Елганың озынлыгы 10 км, бассейн мәйданы — 50 км².
Су реестры мәгълүматлары
Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклыгычы Волжск участогы (Казаннан Зывызга кадәр). Елга бассейны — Идел елгасы (Куйбышев сусаклагычы үрге агымыннан Каспий диңгезенә кадәр).
Бинали Йылдырым
Бинали Йылдырым, Binali Yıldırım — Төркиянең дәүләт һәм сәяси эшлеклесе, Төркиянең транспорт министры (2002-2016), Премьер-министры (2016 елның 24 мае — 2018 елның 24 июне). Төркиянең идарәче Гаделлек һәм үсеш фиркасе рәисе (2016 елның 22 мае — 2017 елның 21 мае). Берничә университетның (Берлин, Истанбул, Малмө) шәрәфле докторы.
Тәрҗемәи хәле
1955 елның 20 декабрендә Төркиянең (Erzincan)  Рефаһие (Refahiye) шәһәрендә туган. Истанбул техник университетының көймәләр төзү һәм диңгез белемнәре факультетын бакалавр һәм магистр булып тәмамлаган (1978). Уку йортын тәмамлагач, әлеге факультетта ассистент һәм фәнни хезмәткәр булып эшли, диссертация яклый.
Гаиләсе
Хатыны Сәмиха Йылдырым (Semiha Yıldırım) (1975), укытучы.
Хессельгрен Керстин
Хессельгрен Керстин (4 гыйнвар 1872 ел, Торсакер, Гестриклинд — 19 август 1962 ел, Стокгольм) — Швеция парламентындагы беренче хатын-кыз депутат (1922). Либераллар тәгъдиме һәм социал-демократлар ярдәме белән сайланган.
Гингелс (Висконсин)
Гингелс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Хессельгрен Керстин
Биографиясе
Керстин Хессельгрен Торсакерда (Гестриклинд) табиб Густав Альфред Хессельгрен һәм Мария Маргарет Уорн гаиләсендә туган. Бер тапкыр да кияүдә булмаган.
Гингелс (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хессельгрен Керстин
Биографиясе
Башта аны өйдә гувернантка укыткан, соңрак Швейцариядә укый. 1895 елда ул Упсала шәһәрендә фельдшерлар курсын, 1896 елда Стокгольмда укытучылар мәктәбен тәмамлый; 1905 елда Бедфорд көллиятендә санитария инспекторы таныклыгы ала.
1906-1913 елларда Керстин Швеция мәктәп укытучылары җәмгыяте рәисе була. 1913-1934 елларда ул эшче хатын-кызлар белән идарә итү директоры була. 1906 елдан бирле, Швеция җәмгыяте һәм дәүләте өчен бик күп эш башкара.
Сәяси эшмәкәрлеге
1918 елда Хессельгрен Иллис Кворумын ала, 1921 елда беренче биш хатын-кыз Швеция парламентына сайлана. Нелли Тюринг, (социал-демократ), Агда Остлунд (социал-демократ) Элизабет Тамм (либерал), Берта Велин (консерватор) түбән палатага сайлана. Хессельгрен парламентның Югары палатасында бердәнбер хатын-кыз була. 1922-1923 елларда ул үзен либераллар партиясеннән, 1923-1937, 1937-1944 елларда азат депутат дип белдерә.
1939-1944 елларда ул парламентның икенче законнар чыгару комитеты рәисе урынбасары була.
Керстин Хессельгрен, парламент югары палатасында бердәнбер хатын-кыз булганлыктан, үзен бөтен Швеция хатын-кызларының вәкиле дип исәпли. Хессельгрен гендер (җенесләр хокукы) һәм социаль мәсьәләләр белән актив шөгыльләнә: ул хатын-кыз өчен бөтен сәяси өлкәләрдә дә юл ачылу, хатын-кыз эш хакын ирләрнеке белән тигезләү, җенси тәрбияне канунлаштыру, туымны контролдә тоту, абортлар өчен җазаны киметү өстендә эшли. Бу эшмәкәрлеге аңа илдә киң танылу китерә һәм бу мәсьәләләргә Швецияда күп игътибар бүленә башлый. Бу идеяләрнең күбесе остазы Эмилия Бруме тәэсирендә үсә.
Хессельгрен Стокгольмда 90 яшендә вафат була. Гетеборг университеты Керстин Хессельгрен хөрмәтенә читтән килеп эшләүче профессор урыны (Visiting Professorship) булдыра. Ул күренекле социаль һәм гуманитар фәннәр өлкәсендә эшче хатын-кыз тикшеренүчеләргә бирелә.
Эльсниг (Саксония-Анхальт)
Эльсниг (Elsnigk) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Глыбоцкае
Глыбоцкае (Глыбоцкае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кавоне (Фрозиноне)
Кавоне — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(7951) 1992 WC2
Тарихы
1992 елның 18 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 WC2» саналган.
Козляна
Козляна — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Темта елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кицко (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Кицко  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямб-Яха (Арка-Тутысыма-Яха кушылдыгы)
Ямб-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Арка-Тутысыма-Яха елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сапожнята
Сапожнята (Сапожнята) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Трасо
Трасо — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Неу
Неу — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Липово (Мронговский повяты)
Липово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ферн-Форест (Гавай)
Ферн-Форест  — Америка Кушма Штатларының Гавай штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ферн-Форест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15364) Кенгловер
(15364) Кенгловер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 17 апрелендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HT2» саналган.
Феджету-де-Жос
Феджету-де-Жос — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ачыкйол (Нусайбин)
Ачыкйол (Açıkyol) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Феджету-де-Жос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова-Канаан-Паулиста
Нова-Канаан-Паулиста — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Стара Недзялка
Стара Недзялка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нурья
Нурья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Никольский Туман күле    кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Кукурд
Ла-Кукурд — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Капаклы (Билеҗик)
Капаклы (Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Билеҗик илчесенә караган бер авыл (köy).
Шатонёф-д’Антрон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29,91 км².
Пенцлав (Түбән Силезия воеводалыгы)
Пенцлав  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызылелма (Аккуш)
Кызылелма (Kızılelma) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Аккуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эльстер (Эльба)
Эльстер (Elster) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берегану
Берегану — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аласырма
Аласырма (Аласирма) — Бия елгасының сул кушылдыгы.
Характеристика
Апас районы Шәмбалыкчы авылы җирләре аша уза, Чирмешән елгасына кушыла. Елганың озынлыгы 5 км, бассейн мәйданы — 23 км².
Су реестры мәгълүматлары
Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклыгычы Волжск участогы (Казаннан Зывызга кадәр). Елга бассейны — Идел елгасы (Куйбышев сусаклагычы үрге агымыннан Каспий диңгезенә кадәр).
Кичарово
Кичарово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стара Островниця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тулилейк (Калифорния)
Тулилейк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тулилейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кавони-Җинезтрето (Козенца)
Кавони-Җинезтрето — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавони-Җинезтрето Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Глен-Гейвен (Висконсин)
Глен-Гейвен  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кавони-Җинезтрето (Козенца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Глен-Гейвен (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глыбочыца (Чачэрский районы)
Глыбочыца  (Глыбочыца ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нот
Нот — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
HD159954
HD159954 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Косоротково
Косоротково (Важыкполко, Косоротково) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Яндырка (Аршаглы-Аят кушылдыгы)
Яндырка (Каменная, Салтыбалты) – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аршаглы-Аят елгасының уң ярыннан 142 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Тубыл елгасы, Уй елгасы инешенән тамагына чаклы, Өял елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Тубыл, елга бассейны – Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нова-Канделария
Нова-Канделария — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фене
Фене — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липово (Острудский повяты)
Липово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коктуш (елга)
Коктуш – Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Какшан елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пенч
Пенч — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15365) 1996 HQ9
Тарихы
1996 елның 17 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HQ9» саналган.
Бер (Делавер)
Бер  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимашёвск
Тимашөвск (Тимашөвск) — Россия Федерациясенең Краснодар краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1966 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (92,2%), әрмәннәр (3,2%), украиннар (1,6%).
Кызылениш (Түркоглу)
Кызылениш (Kızıleniş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Яңа Троицкое (Киров өлкәсе)
Яңа троицкое (Новотроицкое) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (1%), руслар (99%).
Стара Осухова
Стара Осухова — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кавоньето (Комо)
Кавоньето — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кавоньето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Феджету-де-Сус (Алба)
Феджету-де-Сус — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Криулино (Свердловск өлкәсе)
Криулино (Криулино) — Свердловск өлкәсенең Красноуфимск округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), татарлар (4%).
Ачы (Лебяжье кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Иртеш (Югары ) Об.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Лопи
Ла-Лопи — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Эглён (Диңгез буе Альплары)
Эглён (Aiglun) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,37 км².
Капаклы (Кыркларэли)
Капаклы (Kapaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кыркларэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Нуан
Нуан — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Гогалев
Гогалев (Гогалеў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Әнәле
Әнәле (Анальпус) — Табар елгасының уң кушылдыгы.
Характеристика
Апас районы Иске Әнәле авылы җирләре аша уза, Табар елгасына кушыла. Елганың озынлыгы 10 км, бассейн мәйданы — 50 км².
Су реестры мәгълүматлары
Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклыгычы Волжск участогы (Казаннан Зывызга кадәр). Елга бассейны — Идел елгасы (Куйбышев сусаклагычы үрге агымыннан Каспий диңгезенә кадәр).
Эльстерауэ
Эльстерауэ (Elsteraue) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15366) 1996 HR16
(15366) 1996 HR16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 18 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HR16» саналган.
Нова-Канту
Нова-Канту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(7953) Kawaguchi
(7953) Kawaguchi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 20 маенда С. Отомо тарафыннан Такане обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 KP» саналган.
Финистерре (Ла-Корунья)
Финистерре — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гленвуд (Висконсин)
Гленвуд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липово-Курковске
Липово-Курковске — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кишково (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Кишково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берегсеу-Маре
Берегсеу-Маре — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенчкув
Пенчкув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стара Оточня
Стара Оточня — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызылҗа (Бозьязи)
Кызылҗа (Kızılca) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Бозьязи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пшеходзиско
Пшеходзиско — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Байсар
Иске Байсар — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл. Актаныш авылыннан 30 км көньяк-көнбатыштарак, Сөн елгасы буенда.
Тарихи белешмә
17 йөздә нигез салына. XVII гасырда авылларның атамалары, нигездә, этнонимнардан, төбәк-аймак һәм ыру (волость) атамаларыннан чыгып, Тамьян, Табын, Бүләк, Байлар, Енәй, Кыргыз, Сарайлы, Мин, Юрмий, Ирэкте дип атала. Шуңа күрә Бүләр дигән 5-7 авылның берсе соңыннан шушыда килеп урнашкан кеше исеме белән аталуы мөмкин. 1761 елда биргә ясаклы башкорт Байсар Казашев (Күҗәшев) урнаша. 11нче башкорт кантонына, Ырынбур губернасы Минзәлә өязе Бүләр волосы Бүләр түбәсенә карый, 1865 елда бу өяз Уфа губернасына керә. 1866 елда ырыу волослары бетерелгәч, авыл Байсар волосы составына керә һәм аның административ үзәге була. 17-19 йөзләрдә халкын асабалар һәм типтәрләр катлауы тәшкил итә, игенчелек, терлекчелек, кирпеч сугу, он тарту, чабата һәм ит сату белән шөгыльләнәләр. Крәстияннәр кузгалышы (1773-75) чорында авыл халкы Е.И. Пугачёв ягында көрәшә. 20 йөз башында Иске Байсарда волость идарәсе урнаша; 4 мәчет, кыз балалар һәм ир балалар мәктәпләре, икмәк һәм печән кабул итү пунктлары, ашлык саклау-сату кибете була; шимбә саен базар эшли. Бу чорда авыл җәмәгатенең имана җире 3878 дисәтинә тәшкил итә. 1920 гә кадәр Уфа губернасының Минзәлә өязе Байсар волостенда. 1920 дән ТАССРның Минзәлә кантонында. 1930 ның 10 августыннан — Актаныш, 1935 нең 10 февраленнән — Калинин, 1959 ның 12 октябреннән — Актаныш, 1963 нең 1 февраленнән — Минзәлә, 1965 нең 12 гыйнварыннан Актаныш районында.
Халкы
Россия империясе законнарына ярашлы, 1-4 ревизия сказкаларында башкортлар исәпкә алынмый, арытабан үз теләкләренә ярашлы гына исәпкә алына (5нче ревизиядә өлешчә исәпкә алына). 1795 елдан башлап гомуми исәпкә керәләр. 1795 елда 71 асаба башкорт, 330 кердәш башкорт, 78 типтәр исәпкә алынган. 1816 елда 80 йортта 418 башкорт яши, шул исәптән 11 йортта Бүләр волосы асабалары, 69 йортта — Енәй волосынан чыккан башкортлар. 1834 елда 108 йортта 575 башкорт исәпкә алынган. 1848 елда 109 йортта 629 башкорт, 41 йортта 200 типтәр яши. 1859 елда 1 331 башкорт, 84 типтәр була. 1870 елда 182 йортта 807 башкорт; 1902 елда — 807 башкорт һәм 935 хәрби дәрәжәле кердәш исәпләнә. 1905 елда Иске Байсар авылында 2 034 кеше була;  1912 елда 2 038 башкорт һәм типтәр исәпкә алына.
Кавора-Лентикия (Катанцаро)
Кавора-Лентикия — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Иске Байсар
Халкы
2010 елда 677 кеше (татарлар) яши. Халык саны: 1920 дә — 2169, 1926 да — 1885, 1938 дә — 1198, 1949 да — 752, 1958 дә — 1073, 1970 тә — 1046, 1979 да — 947, 1989 да — 717, 2002 дә — 663 кеше.
Кавора-Лентикия (Катанцаро)
Географиясе
Кавора-Лентикия Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Иске Байсар
Мәгариф
Урта мәктәп.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Файрбо (Калифорния)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нюра (Мод-Ега кушылдыгы)
Нюра  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Морд-Ега елгасының уң ярына тамагыннан 16 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Кокшерка
Кокшерка – Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Ировка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Нюра (Мод-Ега кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кокшерка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Карабаш үрдәк
Карабаш үрдәк (лат. Aythya marila) — үрдәкләр гаиләлегенә керүче су кошы. Бик сирәк очрый.
Кокшерка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Карабаш үрдәк
Яшәү рәвеше
Парлашып һәм бергәләп яшиләр; яхшы чума. Ата үодәкнең башы, муены, түше, койрыгы кара, аркасы аксыл соры, гәүдәсенең ас ягы һәм кабыргалары ак. Көзен ата үрдәк, анасы кебек, йөз якта соргылт көрән, корсагы аксыл була. Ана үрдәктән соры аркасы һәм бүрке булмавы белән аерыла.
Тавышы
Тавышы яңгыравыклы, дорфа: «карр-карр».
Туклануы
Су үсемлекләре һәм бөҗәкләр белән туклана. Күчмә кош.
HD159975
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Турусиново (Пижанка районы)
Турусиново (Турусиново) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (5%), руслар (88%), арлар (6%).
Комичи
Комичи (Комичи, Комичи) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Нова-Кастилью
Нова-Кастилью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гольч
Гольч (Гольч ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бруксайд (Делавер)
Бруксайд  — Америка Кушма Штатларының Делавэр штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бруксайд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Мотт-де-Галор
Ла-Мотт-де-Галор — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
(15367) 1996 HP23
(15367) 1996 HP23 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 20 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HP23» саналган.
Нузрин
Нузрин — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Балахонка (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дүртөйле (Үләмә кушылдыгы)
Дүртөйле  (Дюртили) — Үләмә елгасының сул кушылдыгы.
Су реестры мәгълүматлары
Россия дәүләт су реестры мәгълүмәте буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклыгычы Волжск участогы (Казаннан Зывызга кадәр). Елга бассейны — Идел елгасы (Куйбышев сусаклагычы үрге агымыннан Каспий диңгезенә кадәр).
(7954) Kitao
(7954) Kitao — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Липувка (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Липувка  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эмден (Бёрде)
Эмден (Emden) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Госман Гомәр
Госман Гомәр, Госман Гомәр улы Гомәров (1933 елның 10 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Балык Бистәсе районы, Шикнәү Чирмешәне — 2020 елның 2 марты, РФ, ТР, Казан) — журналист, язучы-прозаик. Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (1991), Х. Ямашев һәм Ф. Хөсни исемендәге әдәби премияләр лауреаты, «Шәрәфле аксакал» медале иясе. 1999 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Эмден (Бёрде)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Госман Гомәр
Тәрҗемәи хәле
1933 елның 10 гыйнварында Татарстан АССР Балык Бистәсе районы Шитнәү-Чирмешән авылында колхозчы гаиләсендә туган. Мәктәптә бишенче сыйныфны тәмамлагач, заводта фрезерчы булып эшли башлый, эшче яшьләрнең кичке мәктәбен, читтән торып, Казан дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлаган.
Хезмәт юлы
1957 елда юллама белән Саба районының «Колхоз байрагы» (хәзерге «Саба таңнары») газетасына әдәби хезмәткәр итеп эшкә җибәрәләр. Өч елдан соң, элеккеге Красный Бор районының (1960 елдан Әгерҗе районына керә) «Ленин юлыннан» газетасы редакциясенә бүлек мөдире итеп күчерелә. Газета ябылгач, «Социалистик Татарстан» (хәзерге «Ватаным Татарстан») газетасында эшли башлаган. 1960-елларда Татарстан Журналистлар берлегендә консультант һәм җаваплы сәркатиб. 1970—1987 елларда «Татарстан яшьләре» газетасының бүлек мөдире. Аннары «Ватаным Татарстан», «Заман» газеталарында, «Татарстан» журналында эшли. 2002 елдан әдәби иҗат эше белән шөгыльләнә.
Стара Пецина
Стара Пецина — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Госман Гомәр
Хезмәт юлы
2020 елның 2 мартында Казанда 87 яшендә вафат. Туган авылында җирләнгән.
Иҗаты
Госман Гомәр — татар матбугатын үстерүгә 70 елга якын гомерен багышлаган, республика журналистлар берлеген оештыруда башлап йөргән, Казан дәүләт университетында журналистика бүлеген ачу өчен күп тырышлык куйган шәхес, рухи һәм дини тәгълиматларны тирәннән аңлап эш йөртүче татар зыялысы. Әдип буларак та иҗаты игътибарга лаек. Тәүге әсәрләрендә — дәһшәтле Сталинград сугышында батырлык күрсәткән милләт балалары язмышы.
Первошув
Первошув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Феджету-де-Сус (Бакеу)
Феджету-де-Сус — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ачыккөй (Нусайбин)
Ачыккөй (Açıkköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фия (Ахтычай кушылдыгы)
Фия — Россия территориясеннән ага торган елга. Дагстан биләмәләрендә ага. Елга  Ахтычай елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек.
Фрадес
Фрадес — Испаниянең Ла-Корунья провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эз
Эз (Èze) — Франциянең Диңгез буе Альплары департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,47 км².
Капаклыкая (Елдызэли)
Капаклыкая (Kapaklıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Кладно (Польша)
Кладно  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пшехуд (Люблин воеводалыгы)
Пшехуд  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.