cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нове Чарново (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парис (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Парис  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сөрде
Сөрде — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Почта индексы — 422762.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Льейда
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыганаклар
Льейда
Каменка (Кармянский районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лигре
Лигре — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
HD167444
HD167444 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Орис (Франция)
Орис — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Бледжешть (Васлуй)
Бледжешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бармята
Бармята (Бармята) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Нәфирә Иксанова
Иксанова Нәфирә Нәҗметдин кызы (14 март 1951 ел) — педагог, хор дирижеры, режиссер. 1983-2006 елларда Уфа сәнгать училищесы, 2001 елдан хәзерге Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институты укытучысы, бер үк вакытта 2001 елдан — Башкортстан Республикасының Дәүләт академия хор капелласының сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижеры, 2007 елдан — «Мирас» җыр һәм бию фольклор ансамбленең җитәкчесе. Башкортстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (2004) һәм атказанган мәдәният хезмәткәре (1992).
Биографиясе
Нәфирә Нәҗметдин кызы Иксанова (кыз фамилиясе Бабичева ) 1951 елның 14 мартында Башкорт АССР-ының Мишкә районы Кыйгазытамак авылында туган. Нәҗметдинның 8 баласы да җырларга, төрле уен коралларында уйнарга ярата. Әмма кызларның барысы да медицина юлын сайлый. Апаларына ияреп Нәфирә дә медицина училищесына укырга керә. Укуын тәмамлап, дәваханәдә эшли. Тик сәнгатькә булган сөю өстенлек ала.
1978 елда Уфа сәнгать училищесын (З. Х. Гобәйдуллина классы), 1983 елда Уфа дәүләт сәнгать институтын (Э. Х. Гайфуллина классы; 1999, А. И. Корякин курсы) тәмамлаган. 1983-2006 елларда — Уфа сәнгать училищесында, 2001 елдан алып Уфа дәүләт сәнгать институтында укыта, бер вакытта Хор капелласының сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижеры, 2007 елдан бирле «Мирас» җыр һәм бию фольклор ансамбленең сәнгать җитәкчесе. 2002 елда Мәскәү мәдәният һәм сәнгать университетында (Химки шәһәре; җитәкчесе — ССРБ‑ның халык артисты В. Н. Минин) стажировка үтә. «Милый мой хоровод» рус җыр ансамбленең һәм С. К. Аксаков исемендәге бакчасының «Чылтыр чишмә», Уфа кала мәдәният сараеның «Уфа хатирәләре» (икесе дә — 2010) башкорт җыры ансамбльләренең (бөтенесе дә — Уфа) оештыручысы һәм сәнгать җитәкчесе. Башкорт дәүләт филармониясендә үтә торган театрлаштырылган тамашалар, юмор һәм сатира кичәләре, мәдәният һәм сәнгать эшлеклеләренең юбилей кичәләре сценарийлары авторы һәм режиссеры.
Караҗаөрен (Елдызэли)
Караҗаөрен (Karacaören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Бойл (округ, Кентукки)
Бойл — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Дэнвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1842 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 471 км² тәшкил итә.
Казабури (Салерно)
Казабури — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казабури Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Новелин
Новелин — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фрумушика (Ботошань)
Фрумушика — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эшленд (Канзас)
Эшленд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эшленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тоболице (Мазовия воеводалыгы)
Тоболице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пилар-ди-Гояс
Пилар-ди-Гояс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вогра (Ильма кушылдыгы)
Вогра — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ильма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Смогожувек
Смогожувек — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Садыйк Әбелханов
Садыйк Фәхретдин улы Әбелханов (1915 елның 2 [15] мае, Семочки, Түбән Новгород губернасы, Россия империясе — 1943 елның 27 сентябре, Днепропетровск өлкәсе, Украин ССР) — Совет-Фин һәм Бөек Ватан сугышларында катнашучы, Советлар Берлеге каһарманы (1944), сержант.
Тормыш юлы
Садыйк Әбелханов 1915 елның 2 [15] маенда Түбән Новгород губернасы Семочки авылында эшче гаиләсендә туа (әтисе тимер юлда эшләгән). Милләте буенча татар. Колхозда эшли, аннан Ленинградка күчә, анда Клара Цеткин исемендәге тәмәке фабрикасында слесарь булып, ССРБ Элемтә министрлыгының хәрбиләштерелгән сак отрядында бүлек командиры булып эшли.
Бөек Ватан сугышы вакытында кабат Эшче-крестьян Кызыл Гаскәре сафларына Горький өлкәсенең Кызыл Октябрь хәрби комиссариаты тарафыннан 1942 елның сентябрендә алына.
Фронтта 1942 елның октябреннән бирле була. Сталинградтан алып Днепрга кадәр хәрби юл уза.
1943 елның 27 сентябрьнең төнендә орудие наводчигы (1248 нче Запорожье танкка каршы-истребитель артиллерия полкы, 12 нче армия, 3 нче Украин фронты) сержант Әбелханов беренчеләрдән булып кичү юлы өлешенә ут ачкан немец самолётлары буенча ут ача.
Днепрны беренчеләрдән булып Губенское авылы тирәсендә (Вольнянский районы, Запорожье өлкәсе) кичә һәм бәрдергән катердагы мотористны коткара. 13 дошман контратакасын чагылдыруда катнаша. Һәлак булган орудие командирын алыштырып, шул сугышта һәлак була.
ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1944 елның 19 мартындагы Указы белән немец илбасарларына каршы көрәш фронтында командованиенең сугышчан биремнәрен үрнәк үтәгән һәм шул ук вакытта күрсәткән батырлыгы өчен Садыйк Әбелхановка үлгәннән соң Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.
Днепропетровск өлкәсенең Солонян районы Войсковое авылында җирләнгән.
Ораниенбаум-Вёрлиц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Садыйк Әбелханов
Хәтер
Семочки авылында (Краснооктябрьский районы, Түбән Новгород өлкәсе) урам һәм мәктәп аның исемен йөртә.
Лак (шәһәр, Висконсин)
Лак  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15752) Eluard
(15752) Eluard — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 30 гыйнварында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 BD2» саналган.
Баглан (Лиҗе)
Баглан (Bağlan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Лиҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Парлеза-Мала
Парлеза-Мала — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Село (Мари Ил)
Иске Село (Рушсола, Старое Село) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Анатолий Луначарский
Тәрҗемәи хәл
Гамәлдәге стат киңшәчесе гаиләсендә туган. Киевтагы Беренче ирләр гимназиясендә, соңрак Цүрих университетында фәләсәфә факультетында белем алган. Россиягә кайтып, инкыйлаби эшчәнлек белән шәгыльләнә башлаган. Калугада, Вологдада һәм Тотьмада сөргендә булган.
1906 елдан мөһәҗирлектә, «Вперед», «Пролетарий» гәҗитләрендә мөхәрририят әгъзасы булган. Мәктәп һәм педагогика мәсьәләләре белән шөгыльләнгән. Феварль инкыйлабыннан соң Россиягә кайткан, Петроград Думасына депута булып сайланган. Октябрь инкыйлабыннан соң — РСФСР мәгариф халык комиссары (1929 елга кадәр). Надежда Крупская һәм Михаил Покровский белән берлектә. Латинлаштыру тарафдары булган.
1930-елларда Әдәбият һәи сәнгать ның директоры. 1933 елда Испаниягә тулы вәкаләтле вәкил итеп җибәрелә, ләкин ул Испаниягә барып җитмичә Ментона курортында үлгән.
Жоппекур
Жоппекур (Joppécourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,98 км².
Мари Саат
Мари Саат ( Mari Saat;, Таллинн) - Эстон язучысы. Фридберт Туглас милли әдәби премиясе лауреаты (1974, 1986).
Биография
«Rahva Hääl» (Халык тавышы) газетасының баш мөхәррире, Эстония Коммунистлар партиясе органы, соңрак Эстония Тарихы Институты директоры академик Йосеп Саат (1900-1977) гаиләсендә туган.
1966-1973 елларда Таллин политехник институтының икътисад факультетында укый.
Хәзер ул Таллин техник университетының икътисад докторы. "Бизнес этикасы " лекция курсын укый.
Иҗаты
Ул язучы буларак беренче тапкыр 1970-нче елда студент чагында ачылып китә. Экзистенциаль уйлар һәм үлем, кеше аңын өйрәнү турында яза. Аның фантастик композицияләре кешенең әйберләрне һәм дөньяны кабул итү ысулын чагылдыра.
Саат әсәрләренең төп игътибары шәхесләр арасында булган контактларны тасвирлау һәм анализлауда тупланган, аның персонажлары - башкалар белән мөнәсәбәтләрен оештырырга тырышучы гади кешеләр: ата-аналар, балалар, туганнар яки дуслар.
Психологик проза, романнар, повестьлар һәм кыска хикәяләр авторы. Аның каләме астыннан җиде роман һәм кыска хикәяләр җыентыгы, шулай ук бер балалар китабы басылып чыкты. Язучының берничә китабы Эстониядә яшәүче рус милләте вәкилләренә багышланган.
Аның прозасы берничә абруйлы әдәби премиягә лаек булды һәм берничә телгә тәрҗемә ителде.
Олешанка
Олешанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Осма елгасының сул ярына тамагыннан 0,4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кырмызытопрак (Одунпазары)
Кырмызытопрак (Kırmızıtoprak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орист
Орист — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Сенчери (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Сенчери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8400) Томидзо
Тарихы
1994 елның 4 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AQ» саналган.
Сарасвати Дэви
Са́ра́свати  (सरस्‍वती — «сулар белән бай») — Һинд динендә акыллылык, белем, сәнгать, матурлык һәм оста теллелек Алиһәсе. Брахмачарини, Брахманың Галәмне барлыкка китерүдә ярдәмчесе. Сарасвати күк һәм җир өйләнүен башкара, нәкъ менә ул күк Никах Гүрнәчәсен - Коткарылу һәм мәңге ләззәт гүрнәчәсен ясый. Башта ул елга Алиһәсе булган. Сарасвати исемнәренең кайберәүләре "яшәешне бирүче", "сөйләм һәм тормыш иясе", "иң югары белем" дип яңгырый. Ул барлык белемнәрнең чагылышы дип санала: сәнгатьнең, фәннең, һөнәрнең һәм осталыкның. Еш аккошта - Яктылык Көчләренең символында утырган итеп сурәтләнә.
Килеп чыгышы
Сарасвати Ригведада искә алына, аңа бөек елга Алиһәсенә буларак өч гимн багышланган. Веда чорында аны чистартучы, саклаучы һәм дәвалаучы буларак хөрмәт итәләр. Ул күк дәвалаучылары Ашвиннар белән көчен югалткан Индраны дәвалый торган риваять бар.
Прототибы
Илаһилаштыру өчен прототип булган елга турында индологлар бер фикергә килә алмый. Берничә юрама бар:
Ведадан соң чор
Борынгы елга корып беткәч, яки аккан урынын алыштыргач Сарасвати Алиһәсен елга белән бәйли башламаганнар, хәзер ул Брахманың хатыны һәм сәнгатьләрнең һәм фәннәрнең яклаучысы булган. Ул Санскритны һәм Деванагари язуын уйлап чыгарган дип санала.
Иконография
Сарасватины акка киенгән матур хатын итеп сурәтлиләр. Гадәттә ул лотос пьедесталында (падма-сана) матур позада (лалитасана) утыра: бер аягы аска асылынган, ә икенчесе аның астында. Ак төскә бәйле, бу белемнең чисталыгының символы булып тора. Ул бизәнү әйберләрен һәм алтынны кими, ул кырыс киенгән - бу аның матди кыйммәтләргә караганда рухи кыйммәтләрне сайлавының символы. Гадәттә ул дүрт кул белән сурәтләнә. Аның кулларында:
Башка илләрдә
Кытайда Сарасватины (辯才天) Бяньцайтянь дип атыйлар, Таиландта — Сурасавади́ (สุรัสวดี), ә Япониядә — Бэндзайтэн (弁才天/弁財天) дип атыйлар. Бэндзайтэн шулай ук Җиде бәхет ходайларының берсе дип санала. Борынгы Иранда Анахита дип аталган дигән фараз бар.
Каинзас
Каинзас (Зур Каинзас) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Теренсу елгасының уң ярыннан 24 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Товажиство-Чарнув
Товажиство-Чарнув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каинзас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Новелице
Новелице — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Товажиство-Чарнув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новелице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Песковка (Нократ кушылдыгы)
Песковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каменка (Кургански авыл советы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Галимә Шәрәфуллина
Шәрәфуллина Галимә Фәварис кызы (Шәрәфуллина Ғәлимә Фауариз ҡыҙы, 1940 елның 15 сентябре, Килдегол авылы, Бөрҗән районы, БАССР) — педагог, фольклорчы. РСФСР-ның халык мәгарифе отличнигы.
Биографиясе
Галимә Фәварис кызы Шәрәфуллина 1940 елның 15 сентябрендә Башкорт АССР-ының Бөрҗән районы Килдегол авылында туган.
1960 елда Белорет педагогия училищесын тәмамлагач, Бөрҗән районының Килдегол авылында, Әбҗәлил районының Колгына авылында укытучы булып эшли.
Хезмәт эшчәнлеге дәверендә җирле фольклор материаллар туплый, Бөрҗән хатын-кызларның кием үзенчәлекләрен өйрәнә. Җирле сөйләш нечкәлекләрен кулланып, бәетләр иҗат итә, такмаклар яза.
Табанлы Күл
Табанлы Күл — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423765.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Бракен (округ, Кентукки)
Бракен — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бруксвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1796 елда оештырыла.
Бледжешть (Ясси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Л'Иль-Бушар
Л'Иль-Бушар — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Льес-де-Серданья
Льес-де-Серданья — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пилар-ду-Сул
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Карьер (Свердловск өлкәсе)
Карьер (Карьер) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче эшчеләр бистәсе.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
(15753) 1992 DD10
(15753) 1992 DD10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 29 февралендә UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 DD10» саналган.
Баруткино
Баруткино (Баруткино) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Парова (Венгожевский повяты)
Парова  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Баруткино
Халык
Халык саны динамикасы:
Парова (Венгожевский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баруткино
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (23%), чирмешләр (77%).
Ейтс-Сентер (Канзас)
Ейтс-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ейтс-Сентер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баглар (Тарсус)
Баглар (Bağlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ошерслебен (Боде)
Ошерслебен (Oschersleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Рем Абзалов
Тәрҗемәи хәле
Казан университетында рабфакта укый. Казан авиация заводында профком рәисе булып эшли. 1939-40 елларда совет-фин сугышында катнаша. 1942 елдан Бөек Ватан сугышы фронтларында, 4 нче гвардияче армиянең 40 нчы гвардияче укчы дивизиясендә рота, батальон командиры. 3 нче Украина фронты гаскәрләре составында Украина, Молдавия, Маҗарстан, Румыния, Югославияне азат итү сугышларында катнаша. 1944 елның 1 декабрендә Дунапатай авылы тирәсендә (Маҗарстан) Дунайны кичкәндә батырлык күрсәтә. «Выстрел» Югары командирлар курсын тәмамлый (1946), Ташкәнт шәһәре хәрби комиссариатында эшли. Ленин, ике Кызыл Йолдыз ордены, медальләр белән бүләкләнә. Ташкәнттәге хәрби зиратының Каһарманнар аллеясендә күмелгән.
Ошерслебен (Боде)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рем Абзалов
Әдәбият
Батырлар китабы - Книга Героев. Казан, 2000; Герои Советского Союза - наши земляки. Казань, 1982. Кн. 1; Березняк Н.Г. Герои Советского Союза - узбекистанцы. Ташкәнт, 1984.
Смолець
Смолець — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казабянка (Терамо)
Казабянка — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казабянка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD167592
HD167592 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(8401) Assirelli
(8401) Assirelli — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 16 февралендә галимнәр тарафыннан Фарра-д’Изонцо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 DA» саналган.
Фрумушика (Ясси)
Фрумушика — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тодзя
Тодзя — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мәскәү дәүләт төзелеш университеты
Мәскәү Дәүләт Төзелеш Университеты (Милли тикшерү университеты) (1993 елга кадәр В. В. Куйбышев исемендәге Мәскәү Инженер-төзелеш Институты) — Россия территориясеннән иң зур техник университетларның берсе, төзелеш буенча Россиянең югары уку йортлары ассоциациясенең тармак университеты.
Тарихы
Кенәз Дмитрий Ухтомский 1749 елда Россиядә беренче архитектура-төзелеш мәктәбен ача. Бу мәктәптә Матвей Казаков, Иван Старов, Александр Кокорин укыйлар. 1804 елда Кремль училищесы төзелә. Алда ул Мәскәү Сарай архитектура училищесы булып китә.
1897 инженер М. К. Приоров Мәскәүдә төзелеш курслары ача.
Оркс
Оркс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Мәскәү дәүләт төзелеш университеты
Тарихы
1902 елда архитектор И. А. Фомин беренче хатын-кыз өчен төзелеш курсларын оештыра.
1909 елда Фомин һәм Морковников курслары берләшә. Алар нигезендә 1916 елда хатын-кыз өчен Политехник институт ачыла.
1919 елда төзелеш Урта училищесы Беренче Мәскәү төзелеш техникумына үзгәртелә. 1920 елда техникум ВТУЗ статусы ала.
1918 елда Мәскәү Югары Техник училищесы составында төзелеш факультеты ачыла.
1921 елда Мәскәү Инженер-төзелеш Институты ачыла. Аның беренче директоры Шишкин Захар Нестерович була.
2010 елдан университет милли тикшеренү университеты статусын конкурс аша алды.
Караҗаөрен (Акдагмадени)
Караҗаөрен (Karacaören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Акдагмадени илчесенә караган бер авыл (köy).
Көньяк Шетланд утраулары
Көньяк Шетланд утраулары (South Shetland Islands) — Атлантик океанының көньягындагы янартау (вулканик) утраулары. Көньяк Американың көньягында, Дрейк бугазында урнашкан.
11 эре утрау, берничә вак утрау һәм кыялардан гыйбарәт. Мәйданы 3687 км². Җир өсте таулы, биеклеге 2300 метрга кадәр, зур өлеше кар һәм боз белән капланган. Җәен уртача температурасы +1,5 °C, кышын —10° тәшкил итә. Мох һәм лишайниклар үсәләр. Росс тюлене, диңгез мәчесе, диңгез филе бар. Даими яшәүче халык юк.
Утрауларга Аргентина, Бөекбритания һәм Чили (тиешенчә 1940, 1908 һәм 1943 еллардан) дәгъва итәләр. Утрауларда берничә илләрнең фәнни-тикшеренү станцияләре бар.
Утраулар 1819 елда инглиз диңгезчесе һәм сәяхәтчесе Уильям Смит тарафыннан ачылганнар.
Пилойнзиньюс
Пилойнзиньюс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Новий Желибуж
Новий Желибуж — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лак-дю-Фламбо (Висконсин)
Лак-дю-Фламбо  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каменка (Мазырский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рога (Ить кушылдыгы)
Рога — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ить елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сиссонвилл (Көнбатыш Виргиния)
Сиссонвилл  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сиссонвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бретитт (округ, Кентукки)
Бретитт — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джексон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1839 елда оештырыла.
Кырмыт (Суруч)
Кырмыт (Kırmıt) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15754) 1992 EP
(15754) 1992 EP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 7 мартында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EP» саналган.
HD16763
HD16763 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Зенда (Канзас)
Зенда  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Зенда шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жуавиль
Жуавиль (Jouaville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,32 км².
Блежань (Арджеш)
Блежань — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россия халыклар дуслыгы университеты
Россия халыклар дуслыгы университеты — Федераль дәүләт бюджет автоном югары белем бирү тәшкиләте (Федеральное государственное бюджетное автономное образовательное учреждение высшего образования, Peoples' Friendship University of Russia). Патрис Лумумба халыклар дуслыгы университеты буларак 1960 елда ачыла. РФнең башкаласы Мәскәү шәһәрендә урнашкан.
Лимре
Лимре — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Лимре
Ятим кыз Хәтирә (җыр)
Ятим кыз Хәтирә — башкорт халык җыры, Уфа сәнгать институтының фольклор музыкасы белгече Х. Ихтисамов аны башкорт фольклорчысы Шоңкаров Нигъмәт Динәхмәт улы фольклор экспедицияләре барышында яздырып алган дигән мәгълүмат биргән. Җыр «Матур кыз Хәтирә» дигән атама белән дә очрый. Шул ук вакытта Х. Ихтисамов атаклы курайчы Гата Сөләймәнов 1945-1946 елларда Әбҗәлил районында язып алган вариант турында да язып чыккан һәм җырның тарихын бәян иткән.
Тарихы
Гата Сөләймәнов язып алган вариантта күренеш Әбҗәлил районының Ташбулат һәм Салават дигән авыллары тирәсендә булган дип әйтелә. Ике ятим бала — кыз белән малай — хәер сорашып көн күргәннәр. Ятим диеп кыерсытканнарга, туган булмасалар да, икәүләшеп каршы торганнар, бер-берсен яклашалар. Үскәч бергә көтү көткәннәр.
Хәтирә исемле кыз матур булып буй җиткергән, хәлле гаиләләрдән аны сорый башлаганнар, әмма кыз берсенә дә риза булмаган, ятим егет белән бер-берсенә гашыйк булалар. Зина кылалар дип хәбәр таратып, егетне авылдан сөрәләр. Әммә кыз бер кемгә дә чыгырга ризалык бирми. Авыл байлары аны көчләп кияүгә бирмәкче булалар. Әммә Хәтирә егетенә хәбәр биреп өлгерә, һәм ул кызны алып кача. Алар шулай кавышып, бергә яши башлыйлар.
Токари (Мазовия воеводалыгы)
Токари  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пасеки (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Пасеки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Смольна (Түбән Силезия воеводалыгы)
Смольна  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яндәүләт
Яндәүләт (Яндылет, Яндылетково) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Пижанка (Нократ кушылдыгы)
Пижанка — Нократ кушылдыгы. Киров өлкәсенең Кильмезь районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Котып көне
Котып көне — Поляр түгәрәк артында кояш 1 тәүлектән озаграк батмый торган чор. Котып көне — экватор яссылыгының эклиптика яссылыгына карата авышканлыгы нәтиҗәсе (ул 23°26′ны тәшкил итә).
Иң кечкенә котып көне якынча ике көнгә тигез һәм ул, 66°33′ (котып түгәрәге) киңлегеннән кояш дискы радиусын һәм атмосфера рефракцияне чыгарып ташлап, 65°43′ киңлегендә күзтелә. Шулай итеп, котып көнне котып түгәрәгеннән бераз көньяктарак торган урыннарда да күзәтеп була. Иң зур котып көне котыпларда күзәтелә — якынча 6 ай (Төньяк котыбында якынча 18 марттан 26 сентябрьгә кадәр, Төньяк котыбында якынча 21 сентябрьдән 23 мартка кадәр). Рефракция күренеше сәбәпле, көн белән төн тигезлеге тирәсендәге көннәрдә котып көнен бервакыт ике котыпта күзәтеп була. Котып түгәрәкләр янында (тышкы ягында) ак төннәрне күзәтеп була.
Орсаррие
Орсаррие — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Кайгыза
Кайгыза — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кабырза елгасының уң ярыннан 56 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Баглар (Адапазары)
Баглар (Bağlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Льимьяна
Льимьяна — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Остербург (Альтмарк)
Остербург (Osterburg) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барышники (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Эне Михкельсон
Эне Михкельсон ( Ene Mihkelson;, Таммекйола, Имавер мәхәлләсе, Вильянди округы, Эстония - 20 сентябрь, 2017) - Эстония шагыйрәсе һәм язучысы, әдәбият белгече тәнкыйтьчесе. Тартуның мактаулы гражданины.
Иҗаты
Ул 1967 елда беренче тапкыр үзен таныта. Беренче шигырьләр җыентыгы 1978 нче елда дөнья күрә.
Ул 13 шигырь җыентыгы, дүрт роман, берничә кыска хикәя, очерк һәм тәнкыйть мәкаләсе авторы. Эне Михкельсонның әдәби әсәрләренең төп темалары - Эстония мифологиясе, туган ил тарихы һәм үз-үзеңне танып-белү.
Бүләкләре
Күпсанлы Эстониянең әдәбият премияләре лауреаты.
Осма (Ноля кушылдыгы)
Осма  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ноля елгасының сул ярына тамагыннан 35,4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тәбәрле
Тәберле — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы торак пункт. 1553нче елны нигезләнгән бай тарихлы татар авылы.
(8402) 1994 GH9
(8402) 1994 GH9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пилойнс (Параиба)
Пилойнс  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Казабянка (Асти)
Казабянка — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Пилойнс (Параиба)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Казабянка (Асти)
Географиясе
Казабянка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(8402) 1994 GH9
Тарихы
1994 елның 11 апрелендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 GH9» саналган.
Тәбәрле
2019нчы елны авылда мәдәният йорты, китапханә, ФАП, элемтә бүлеге, җирле үзидарә, кибет эшли.
Мәктәп яшендәге 6 бала бар.
Почта индексы — 422207.
Новий Клюком
Новий Клюком — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тайдулла
Тайдулла (Тайтуглы, Тайтуглу Тайдула , мөмкин - Тагай-Тоглу ) (? - 1361нче елның язы , яисә 1363 ел ) - Нәүрүзбәк һәм Базарчи ханлар заманында Алтын Урданың фактик хакиме. Хаким. Үзбәк ханның (1323−1341), Нәүрүзбәкнең (1360) җәмәгате, Тәнибәк, Җанибәк ханнарның анасы, Бирдебәк ханның, Толымбикә ханбикәнең дәү әнисе.
Килеп чыгышы
Алтын Урданың көнбатыш өлешеннән чыккан. Туу урыны билгеле түгел.
Үзбәк белән никахта
Никахлашу датасы билгеле түгел. Билгеле булганча, 1323 елда алар никахта булуы билгеое. Хан Үзбәкнең төп хатыны була. Ибне Баттута: «Комсызлыгына карамастан ханымны халык арасында да хөрмәт иткәннәр»- дип язган. Алтын Урдада христианнарның яклаучысы була. Ул Үзбәк хан исән чакта ук шактый хакимияткә ия булган. Тайдуланың Гөлестан шәһәренә хуҗа булуы билгеле. Бу шәһәрнең хәрабәләре "Царево городищеда" урнашкан дигән гипотеза бар. Тайдулланың биләмәсе Тула да булган. Мәсәлән, 1340 елда Рим Папасы Бенедикт XII Алтын Урда белән дипломатик бәйләнеш булдырган. Хатта ул аны Төньяк Татар Иленең императрицасы дип атый.
Соңрак еллар
Ул Бәрдибәк идарәсенә дә, Көлпә идарәсенә дә сизелерлек йогынты ясый. Аннары ул үзенең яңа ире Нәүрүзбәкне тәхеткә утырта, әмма чын хакимият Тайдулланың үзендә була. 1361 елның язында, чираттагы борылыш вакытында, Хызыр хан хакимияткә килә, аның ярдәмчеләр-әмирләре белән бергә үтерелгән.
Үтәмеш-Хаҗи "Чыңгызнамәсендә" вакыйгалар тулырак тасвирланган. Аның нигезендә, Тайдулла Хызыр ханны тәхетенә үзе утырткан, аннары аны тәхеттән төшергән булып чыга. Шуннан соң тәхеткә аның марионеткасы Базарчы хан утыра. Ләкин Хызыр хан, Хәрәзем гаскәренә таянып, хакимияткә кайта, Базарчы белән Тайдулланы үтерә. Базарчының үлеме һәм Хызыр ханның хакимияткә икенче килүе 1363 елда була. Хәлбуки кайбер тикшеренүчеләр Базарчы ханның чынлык барлыгына шикләнәләр.
Экранлаштыру
Алексий Бяконт житие буенча төшерелгән "Орда" фильмында Тайдуллага зур игътибар бирелгән. Аның шәхесе нигезендә кыргый дошман рәвеше тудырыла, аның тирәсендә инцест һәм канибализмга ишарәләр тупланган.
Каменка (Чачэрский районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фрумушица
Фрумушица — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15755) 1992 ET5
(15755) 1992 ET5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 2 мартында UESAC проекты тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 ET5» саналган.
Брекинридж (округ, Кентукки)
Брекинридж — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Хардинсберг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1799 елда оештырыла.
Токи (Пшасниский повяты)
Токи  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Изабел (Канзас)
Изабел  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Изабел шәһәре  елда нигезләнгән.
Ламартин (Висконсин)
Ламартин  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Верхоянск
Верхоянск (Верхоянск, Верхоянскай) — Россия Федерациясенең Саха Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Верхоянск бастругы 1638 елда казаклар тарафыннан хәзерге шәһәрдән 90 км көньяк-көнбатыштарак урыныда нигезләнгән. 1775 елда, салым җыюны җиңлелләштерү өчен, шәһәр хәзерге урыныа күчерелгән.
Шәһәр статусын 1817 елдан башлап йөртә.
1860-елларданОктябрь инкыйлабына кадәр — сәяси сөрген урыны.
Халык
Милләтләр (2010): сахалар (83,8%), урыслар (6,7%), эвеннар (6,6%), эвенклар (1,5%), украиннар (1,5%).
Икътисад
Төп тармагы — авыл хуҗалыгы (терлекчелек, атчылык, боланчылык), кыйммәтле мех кәсебе.
Блежань (Бузеу)
Блежань — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Скарбро-Вест (Көнбатыш Виргиния)
Скарбро-Вест  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Мәскәү корыч һәм эретмәләр институты
Мәскәү корыч һәм эретмәләр институты (Московский институт стали и сплавов) - Россия университеты. Университет беренчеләрдән булып Россиянең милли тикшеренү университеты статусына Россия Президенты Әмере буенча 2008 елда конкурссыз лаек булды.
Скарбро-Вест (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Скарбро-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәскәү корыч һәм эретмәләр институты
Дөнья фән-мәгариф үзәкләре арасында алдынгы Россия университетлары көндәшлеген күтәрү проектта (5-100) катнаша. Бу юл аша өстәмә бюджет акча ала.
Кырмытлы (Акчакале)
Кырмытлы (Kırmıtlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Паствиска (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Паствиска  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баглар (Еренлер)
Баглар (Bağlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Еренлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
U-kvark
u-kvark yäki öske kvark (inglizçä up) +(2/3)e elektr qorğısı iä bulğan,  berençe buınğa qarağan fundamental' fermion.
Bötenese kvarklar kebek u-kvark barlıq 4 fundamental' tä'sir iteşüdä qatnaşa: elektromagnit, gravitatsion, köçle häm zäğif tä'sir iteşüdä, şulay uq küptän tügel açılğan 5-nçe fundamental' - Higgs tä'sir iteşüendä qatnaşa. Teoriä buyınça näq Higgs qırı belän tä'sir iteşügä kürä u-kvarknıñ massası xasil bula.
u-kvarklar d-kvarklar belän bergä nuklonnar - protonnar häm neytronnar tözilär, yäğni atom-töşlär buldıralar.
Atom-töşlär massaların kübesençä (90% artıq) Higgs tä'sir iteşüe tügel, ä u- häm d- kvarklar arasındağı köçle tä'sir iteşü energiäse buldıra: m=E/(c2).
u-kvarklardan torğan bütän adronnar da bar.
u-kvarknıñ antikisäkçege u-antikvark bula, alarnıñ tä'sir iteşülär qayber sıyfatlamalarınıñ tamğaları ayırılıp tora.
Zamança fizika qaraşı buyınça u-kvark strukturasız fundamental' kisäkçek bulıp tora (bütän kvarklar häm leptonnar kebek).
1964 yılda Gel-Mann häm Tsweig u-kvark buluın postulat itä, ä 1968 yılda Slac-täcribäxanäsendä açılğan.
Sıltamalar
Оригинал: M. Gell-Mann. The Eightfold Way: A theory of strong interaction symmetry. — California Institute of Technology, 1961. Оригинал Y. Ne'emann Derivation of strong interactions from gauge invariance // Nuclear Physics. — 1961. — Т. 26. — С. 222. — DOI:10.1016/0029-5582(61)90134-1
Новий Кракув (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Новий Кракув  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Линьер-де-Турен
Линьер-де-Турен — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Пилойнс (Риу-Гранди-ду-Норти)
Пилойнс  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Льобера
Льобера — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.