cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кече Шуйка
Кече Шуйка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Никодимка елгасының уң ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Паршелл (Төньяк Дакота)
Паршелл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тигасе
Тигасе (Tigase) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Карраскоса-де-ла-Сьерра
Карраскоса-де-ла-Сьерра — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ретече
Ретече — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тинакильо
Тинакильо (Tinaquillo) — Венесуэланың Кохедес штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1760 елда нигезләнгән.
ZNF79
ZNF79 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Кабасуш (Понте-де-Лима)
Кабасуш  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Напольное
Почта индексы — 429035. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235835001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400002200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1359 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: мордвалар (95%).
Лабержман-дю-Навуа
Лабержман-дю-Навуа — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Пинтекань
Пинтекань — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя Каза Кйоди (Павия)
Вя Каза Кйоди — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Йолинди (Нусайбин)
Йолинди (Yolindi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Глембока (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ялувка (гмина Сидра)
Ялувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тиһару
Тиһару (Tiharu) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Ожен-Камтор
Ожен-Камтор — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Лядцы (Астравецкий районы)
Лядцы  (Лядцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Зур Молог
Зур Молог — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  Джурич елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Аллеман (Айова)
Аллеман  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Аллеман шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1399) Тенериффа
(1399) Тенериффа  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1936 елның 23 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1936 QY» саналган.
Авыз куышлыгы
Авыз куышлыгы (cavitas oris) ике өлештән тора: авыз куышлыгы бусагасы һәм чын авыз куышлыгы.
Авыз бусагасы (алды) (vestibulum oris)
•	Авыз бусагасы – ул, алдан иреннәр һәм яңаклар, эчтән – теш һәм урт белән чикләнгән аралык.
•	Авыз бусагасы авыз ярыгы (rima oris) аша, иреннәр белән чикләнеп, әйләнә-тирәлек белән тоташа.
•	Авыз ирене (labia oris) – ул авызның әйләнмәле мускулы җепселләре, тыштан тире, эчтән – лайлалы катлау белән капланган.
o	Авыз тишеге почмагында иреннәр иреннәр ябышуы (commisura labiorum) белән тоташа.
o	Урт белән өске (аскы) иренне урта сызыкта тоташтыручы лайлалы катлау җыерчыгы өске (аскы) ирен йөгәне (ярысы) (frenulum labii superioris/inferioris) дип атала.
•	Яңак (bucca) – ул яңак мускулының җепселләре, тыштан тире, эчтән – лайлалы катлау белән капланган.
Чын авыз куышлыгы (cavitas oris propria)
•	Чын авыз куышлыгы алдан һәм кырыйдан тешләр, өстән – каты һәм йомшак аңкау, астан – авыз куышлыгы төбен ясаучы казналык-тел асты мускулы белән чикләнгән.
•	Авыз куышлыгы арттан тамак муены (isthmus faucium) аша йоткылык белән тоташа. Муен кырыйлардан аңкау-йоткылык ядәче (аста кара), өстән – йомшак аңкау, астан – тел арты белән чикләнгән.
•	Авыз куышлыгында тел урнашкан.
Авыз куышлыгы гигиенасы
ТР гигиенасы үз эченә ала чаралар карау өчен ротовой полостью, удаление налета бу зубах калмасын өчен, авырулар вызываемых зубным налетом һәм ташлар. Моның өчен процедураның максималь тулы һәм дөрес булуы, ягъни теш очышын һәм теш калдыкларын тешләрдән арындыру гына түгел, ә теш арасындагы өлкәне һәм десневый борозданы чистартуы да зарур.
Организмның нормаль үсеше һәм камил яшәве шактый дәрәҗәдә ях­ шы сыйфатлы туклануга бәйләнгән. Үз чиратында, ризыкның яхшы үз­ ләштерелүе чәйнәү аппаратының, тешләрнең нинди хәлдә булуыннан тора. «Чәйнәү аппараты» төшенчәсенә югары һәм аскы теш казналары, чәйнәү мускуллары, тешләр, тел, иреннәр һәм яңаклар керә.
Ашкайнатуның башлангыч стадиясендә һәм чәйнәү актында авыз куышлыгының бар органнары һәм тукымалары: тешләр, чәйнәү мускуллары, тел, төкерек бизләре катнаша. Соңгылары төрле ашамлык һәм тышкы ярсыткычларга җавап итеп актив рәвештә төкерек бүлеп чыгара.
Төкерек авыз куышлыгы әгъзалары һәм тукымалары өчен бик әһәмиятле мохит булып санала. Ул төкерек бизләреннән бүленеп чыгып, авыз сы­ екчасын барлыкка китерә, анда югарыда санап киткән компонентлар, шулай ук лайлалы тышчадан аерылган күзәнәкләр, лейкоцитлар, авыз ку­ ышлыгында яшәүче микроблар бар. Ә болар барысы да теш ташы ясалуга китерәләр.
Авыз куышлыгының бар йомшак тукымалары лайлалы тышча белән капланган. Бу тышча кан һәм лимфа тамырлары белән бик яхшы тәэмин ителгән. Ул бик сизгер, чөнки анда температура, авырту, тәм сизү рецепторлары бар. Лайлалы тышча бик мөһим роль уйный — ул саклау, регенерация (организмның югалткан яисә зарарланган өлешен элекке хәленә кайтару сәләте), сизү кебек функцияләрне башкара. Аның саклау функциясе микроорганизмнарны лайлалы тышча эченә кертмәүдән гыйбарәт. Шул ук вакытта аның аша лейкоцитлар чыгып, бактерияләрне бетерүдә (фагоцитоз) катнаша. Регенератив функциясе — төрле җәрәхәт-яралар барлыкка килгәндә, аларның тизрәк төзәлүенә булышу. Ниһаять, аның аша организмга макроэлементлар: калий, карбонатлар, кайбер аминокислоталар; микроэлементлар — йод, фтор, бакыр, цинк, тимер һәм башкалар керә.
Копанини (гмина Лютутув)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Авыз куышлыгы
Авыз куышлыгы гигиенасы
Физик факторлар: ультратавыш, электрофорез, фонофорез белән тәэсир итеп, авыз куышлыгындагы лайлалы тышчаның үткәрүчәнлеген үзгәртеп булуы билгеле. Аның бу сыйфатын дәвалау-профилактика чаралары кулланганда файдаланалар.
Авыз куышлыгы гигиенасының әһәмияте.
Төрле тикшеренүләр үткәргән галимнәр һәм табиблар авыз куышлыгы гигиенасын системалы рәвештә һәм дөрес алып бару — профилактик чараларның аерылгысыз өлеше дигән фикергә килделәр.
Ясалма гигиеник чаралар һәм ысуллар (порошоклар, гельләр, махсус сыекчалар белән авызны чайкаулар һ.б.) һәм тешләрне чистарту өчен инструментлар (тешчистарткычлар, щеткалар) кешелек дөньясында күптән кулланылган. Төрле илләрдә, халыкларда бу максатта агач күмере, акбур, гипс, үсемлек тамырлары, сагыз, какао орлыклары һәм башкаларның файдаланылганлыгы билгеле.
Әле күптән түгел генә тешләрне чистарту өчен теш порошоклары киң кул­ ланыла иде. Порошоклар акбурдан һәм магний карбонатыннан гыйбарәт.
Аларга дару үсемлекләренең (дарчин кайрысы, шалфей, миләүшә һ.б.) уылган яфракларын яки җимешләрен өстәгәннәр. Соңрак аларны эфир майларына алыштырганнар. Порошоклар урынын теш пасталары алган. Алар узган гасырның 30 нчы елларында күп илләрдә кулланышка керә башлаган. һәрбер теш пастасы берничә төп мөһим компоненттан тора. Өске актив матдәсенә карап пасталар күбекләнүче, аз күбекләнүче, күбекләнмәүче төрләргә бүленәләр.
Хәзерге вакытта тешләрне азык калдыкларыннан һәм йомшак катламнан чистарта торган һәм составында өстәмә компонентлар — биологик актив компонентлары булган пасталар чыгаралар. Шунысын да әйтергә кирәк: соңгы елларда сатуда чит илләрдә ясалган пасталар күбрәк. Теш эликсирлары ярдәмче гигиеник чара булып тора, алар ашагач, тешне чистартканнан соң, авызны чайкап җибәрү өчен кулланыла.
Теш щёткасы тешләрне чистартуда төп функцияне башкара. Бу инструмент булмаса, гигиена чараларын үтәү авыр булыр иде. Хәзер алар торле формаларда эшләп чыгарыла. Соңгы елларда электр теш щеткалары да барлыкка килде. Аны теш чистарту өчен генә түгел, уртка массаж ясау өчен дә кулланырга була, ләкин бу щетканы сатып алып куллана башлаганчы, табиб белән киңәшләшү яхшырак.
Теш щеткасын бик чиста тотарга кирәк. Югыйсә ул инфекция чы­ ганагына әверелергә мөмкин. Хәтердә тотыгыз: теш щеткасы — шәхси куллану предметы, шуңа күрә бер щётка белән берничә кешегә, хәтта, якын туганнарга да, теш чистартырга ярамый. Яңа щетканы куллана баш­ лаганчы, сабынлап юып бер төнгә стаканда калдырырга кирәк. Кайнатырга кирәкми, чөнки кайнаткач, ул элекке формасын югалта, өстәвенә, аның кыллары коелырга мөмкин, һәр куллану алдыннан щетканы яхшы итеп юарга кирәк, кылларында калган микроблар бетсен өчен, кулланганнан соң щетканы юып, башын югарыга каратып, ачык савытка кую зарур.
Щётка кылларының сыгылмалылыгы беткәч, чистарту эффекты кимесә, берничә айдан алыштырырга ярый.
Теш тукымалары һәм авыз куышлыгының лайлалы тышчасы (пародонтит, пародонтоз, гингивит, стоматит) зарарланганда, дәвалаучы табиб белән киңәшеп, йомшак щётка белән файдаланырга кирәк.
Ашаганнан соң чистарту өчен, агачтан, пластмассадан эшләнгән тешчистарткыч таякчыклар кулланырга була. Тешләрне чистартканнан соң, агачтан эшләнгәннәрен ташларга кирәк, ә пластмасса тешчистарткычны юып, кабат кулланырга була. Уртка зыян китермәс өчен, тешчистарткыч таякчыклар белән сак эш итәргә кирәк.
Теш араларын чистарту өчен ефәк җепләр дә кулланалар. Бу ысул белән ике казнадагы тешләрне дә чистартырга була, тик сак чистартмаганда тешара төерләр җәрәхәтләнергә мөмкин.
Балалар, кирәклеген аңлап, 4-5 яшьтән тешләрен чистарта башлыйлар, ләкин аларны бу процедурага һәм авызны дөрес чайкарга 3-3,5 яшьтән өйрәтә башлау яхшы.
Тешләрне кайчан чистартырга? Бу принципиаль мәсьәлә түгел, иң мөһиме, регуляр рәвештә чистартырга кирәк.
Гигиеник һәм профилактик чаралардан уртка бармаклар белән массаж ясау шактый зур әһәмияткә ия. Ул урт тукымаларындагы торгынлык күре­ нешләрен бетерергә, алмашу процессларын көчәйтергә һәм матдәләр алма­ шының патологик продуктларын чыгарырга ярдәм итә. Кайбер галимнәр массажны пародонт авыруларына каршы иң нәтиҗәле профилактика чарасы дип исәпли. Дөрес ясалган массаж пародонт тукымаларының зарарлы ярсыткычларына каршы көрәш булып тора, уртның лайлалы тышчасының тыгызлануына, тукымаларның туклану процессының яхшыруына китерә.
Шуңа күрә көн саен, тешләрне чистарканнан соң, бармак белән массаж ясарга киңәш ителә. Берничә минут массаж ясап, процедураны тәмамлагач, авызны чайкау шарт. Авыз куышлыгында ялкынсыну учагы булса, массаж ясаудан тыелып торырга киңәш ителә.
Авызда протезлар булу — йомшак теш утырмасы ясалу өчен кулай шарт.
Алынмый торган протезларга теш ташлары тизрәк утыра. Шуның өчен
аларны дәвалау пасталарын кулланып, җентекләп чистартырга кирәк.
Алына торган протезлары булган кешеләргә алдан авыз эчен чистартып чайкарга, аннан соң протезны агымсуда юып, төнгә махсус эремәле савытта калдыру яхшы.
Авыз куышлыгы профилактикасы.
Авыз куышлыгы профилактикасы стоматологик авыруларны бул­ дырмауда мөһим роль уйный. Моны балалар һәм өлкәннәр, табиблар һәм авырулар, укытучылар һәм укучылар яхшы белергә тиеш. Шул ук вакытта онытмаска кирәк: авыз куышлыгы гигиенасы бик мөһим булса да, ул — профилактика комплексының бер өлеше генә. Авыз куышлыгы гигиенасыннан кала бу комплекс үз эченә нәрсәләрне ала соң?
Хәтердә тотарга кирәк: бер тәүлек дәвамында организм кабул иткән барлык углеводларның 300-350 г нан артмавы яхшы, шул исәптән 60-80 г ; шикәр ашарга ярый. Бу продуктларның кайберсен табигый продуктларга алыштыру файдалы дип санала.
Стоматологик авыруларны кисәтүдә витаминнар, микроэлементлар үзенә бер аерым урын били. Әгәр алар азык продуктлары белән керсә, тагын да яхшырак.
Микроэлементлардан фтор тешләр өчен бик кирәкле матдә булып санала, чөнки ул кариес авыруын киметергә ярдәм итә. Фтор аз булган төбәкләрдә. 5 бу матдә куллануны физиологик нормага җиткерү өчен, фторны суга өстәү каралган.
Кальций белән фосфор тозлары организмга җитәрлек дәрәҗәдә кергәндә, стоматологик авырулар сирәгрәк очрый. Аларның ризык аша кабул ителүе җитешмәсә, өлкәннәргә 1 ай буе көнгә 1 тапкыр 0,5 г кальций глицерофосфаты эчәргә киңәш ителә.
Нәтиҗә ясап шунысын да искәртергә кирәк: профилактика чаралары стоматологик авыруларны 45-50 % ка киметергә ярдәм итә.
Рете
Рете — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Касарехос
Касарехос — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пясчанка (Браславский районы)
Пясчанка (Пясчанка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Букингем сарае
Букинге́м сарае (ингл. Buckingham Palace) — Бөекбритания патшаларының рәсми Лондон резиденциясе. Пэлл-Мэлл урамы һәм Грин-парк каршысында урнаша. Бүгенге көндә Елизавета II резиденциясе. Монарх сарайда булганда, бина түбәсе өстенә патша штандарты күтәрелә.
NGC 7499
NGC 7499 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Букингем сарае
Башта сарай Букингем герцогы өчен төзелгән иде (1703 елдан). 1762 елда сарайны Георг III сатып алды һәм 75 ел өчендә аны Җон Нэш һәм Эдвард Блор архитекторлары тагын өч шундый ук бина төзетеп, аларны зур сарайга берләштерделәр.
NGC 7499
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Букингем сарае
1837 елда сарай рәсми төстә Бөекбритания патшаларының резиденциясе буларак игълан ителә.
Бүгенге көндә Букингем сараенда 775 бүлмә бар, сарай 20 гектарлы җирдә урнаша (17 гектары - бакчалар).
Ел саен җәй көннәрендә Букингем сараена 30 000 туристлар килә.
Лингелстаун (Пенсильвания)
Лингелстаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лингелстаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Пера
Кече Пера (Малая Пера) — Коми Республикасының Сосногорск районында урнашкан авыл.
Климат
Кече Пера климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Шмельковка
Шмельковка — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452806, ОКАТО коды — 80259835010.
Гемингвей (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глембока-Дрога
Глембока-Дрога — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пауерс-Лейк (Төньяк Дакота)
Пауерс-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пауерс-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шинон (округ)
Шинон — Франциядәге округ (Arrondissement). Эндр һәм Луара департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1694 км². Округ 7 кантоннан тора, алар үз чиратында 87 коммунага бүленгән.
ZNF790
ZNF790 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Кабрасан
Кабрасан — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Тиһеда
Тиһеда (Tiheda) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Буйан
Буйан (Bouilland) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Бон-Север кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16.65 км².
Ретне
Ретне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ляйки (Ивевский районы)
Ляйки  (Ляйкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Тиидо
Тиидо (Tiido) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Ялувка (гмина Сокулка)
Ялувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лабержман-Сент-Мари
Лабержман-Сент-Мари — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Межозерка
Межозерка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чернево - р. Черневка урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2774) Тенойоки
(2774) Тенойоки  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1942 елның 3 октябрендә Лийси Отерма тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1942 TJ» саналган.
Куляба
Куляба — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Копанини (гмина Сокольники)
Копанини  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кастильехо-де-Робледо
Кастильехо-де-Робледо — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дүзова (Сивас)
Дүзова (Düzova) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Глембочиця
Глембочиця — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олорон-Сент-Мари
Олорон-Сент-Мари — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Клермон-Креан
Клермон-Креан — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Әбу-Даби
Әбу-Даби (أبو ظبي‎ әбу-зәби — «җәйранның атасы») — Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең һәм Әбу-Даби әмирлегенең башкаласы.
Халык исәбе 1463 мең (2007). Фарсы култыгының утрауда кыйтгадан ¼ км урнашкан. 1760 елында нигезләнгән. Халыкара аэропорт. Нефть чыгарыла, эшкәртелә, балык тотыла.
800px|thumb|center|Корнишнең күренеше
Йолкору (Доганшеһир)
Йолкору (Yolkoru) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Доганшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пинтик (Клуж)
Пинтик — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пясчанка (Докшыцкий районы)
Пясчанка (Пясчанка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Пейдж (Төньяк Дакота)
Пейдж  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пейдж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кабрейру
Кабрейру — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Вя Казилина (Казерта)
Географиясе
Вя Казилина Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Аллертон (Айова)
Аллертон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Аллертон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Никольское (Порецкое районы)
Никольское (Никольское, Никольское) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429031. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235875001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400002300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 44 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (79%), чуашлар (12%), украиннар (2%).
ZNF791
ZNF791 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лош (округ)
Лош — Франциядәге округ (Arrondissement). Эндр һәм Луара департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1803 км². Округ 6 кантоннан тора, алар үз чиратында 67 коммунага бүленгән.
Edit Piaf
Edit Piaf (Çıpçıqqay, frantsuzça Édith Piaf, çın iseme Edit Covanna Gassion, frantsuzça Édith Giovanna Gassion; 1915-1963) - Frantsiä cırçısı, aktrisa.
Anıñ mäşhür cırları: «Non, je ne regrette rien» (Bernärsä öçen ükenmim), "La Vie en rose" (Alsu töstäge tormış), Hymne à l’amour, Mon légionnaire, La Foule, Milord, Mon Dieu b L’Accordéoniste. Böten dönyada dan qazanğan.
Tärcemäi xäle
Edit Piaf aktrisa ğailäsendä Parijda 1915 yılda tuğan. İke yıldan änise Editne taşlağan. Ätise bäläkäy Editne fäxeşxanäne totqan änisenä alıp kiterergä mäcbür bulğan. Yäş Edit bik awır şartlarda üskän.
Öç yäşlek tulğanda Edit bötenläy suqır bulğanın açıqlanğan. Äbise yäş Editne İsge Terezağa alıp kilä.
İzge Terezada bulğanda Edit kürä başlağan, aña 6 yäş tulğan.
Fäxeşxanäne totqan äbise Gasion Editne bik yaratqan, läkin bäläkäy qız şul şartlarğa yäşi almağan, şuña kürä ätise Editne üze belän Parij şähärenä ala.
Parijda ätise belän qız uramda çığışlar yasaw belän aqça eşläp tabalar: ätise akrobatik trüklar kürsätkän, Edit cırlağan.
Постолово (Диңгез буе воеводалыгы)
Постолово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Edit Piaf
Tärcemäi xäle
Soñraq Edit "Juan le Pen" kabaresına cırlarğa bara.
Постолово (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Edit Piaf
Tärcemäi xäle
1935 yılda Edit qızın yuğalta (meningittan ülgän), häm Elisey qırlarında (les Champs-Élysées) urnaşqan "Jernis" kabaresına cırlarğa bara.
Kabare xucası Leple Editka yaña quşamatın tapqan - Piaf, dimäk - Çıpçıqqay.
Radio Siti çığış yasağannan soñ Edit dan qazana.
Tizdän Edit Raymon Asso belän tanışa. Yäğni Asso "Böyek Edit Piaf" obrazın buldırğan.
İkençe Bötendönya suğışında Edit Almaniädä frantsuz äsirläre aldında çığış yasağan.
Edit İv Montan, Eddi Konstanteñ, Şarl Aznavur karyerasına bik bulışqan.
1962 yılda Edit avtohäläkättä eläkkän, Editneñ ğazapların ciñeläytkän öçen morfiy qullanılğan häm Edit narkotik bäylelekkä eläkkän.
Soñğı yıllarda Amerikada, Frantsiädä küp çığışlar yasıy.
1963 yılda Edit Piaf ülgän. Per Laşez ziratında kümelgän.
Тииду (Отепәә)
Тииду (Tiidu) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 7500
NGC 7500 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Реценяк
Реценяк — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Гемптон (Көньяк Каролина)
Гемптон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Реценяк
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гемптон (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Копанка (Лодзь воеводалыгы)
Копанка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ляйки (Шчучынский районы)
Ляйки  (Ляйкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Линкольн-Парк (Пенсильвания)
Линкольн-Парк  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Линкольн-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карс өлкәсе
Тарих
Карс өлкәсе 1877 елда оештырылып, 1917 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: әрмән теле — 25,3%, төрек теле — 21,9%, көрд теле — 14,8%, карапапах теле — 11,6%, юнан теле — 11,2%, рус теле — 7,7%, төрекмән теле — 2,9%, украин теле — 1,8%, поляк теле — 1,1%.
Дини состав, 1897: мөселманнар — 50,2%, әрмән-григорианнар — 24,5%, праваслаулар — 17%, искейолачылар — 4,3%, католиклар — 1,5%.
Эчке бүленеш
1897 елда Карс өлкәсе 4 өязгә бүленгән булган.
Серго исемендәге завод
Серго исемендәге завод, «Серго исемендәге завод» җитештерү берләшмәсе» ачык акционерлык җәмгыяте (Открытое акционерное общество «Производственное объединение «Завод имени Серго», кыскача ОАО «ПОЗиС», шулай ук POZIS) — Татарстанның Яшел Үзән шәһәрендә урнашкан сәнәгать ширкәте (компания). РФнең эре машина төзү ширкәте. «Ростех» дәүләт корпорациясенә керә. Татарстанда көнкүреш суыту техникасы һәм югары технологияле медицина суыту җайланмалары җитештерүче бердәнбер сәнәгать оешмасы. Генераль директор (1998-2009; 2010 елдан) — Р. Хәсәнов. Адресы — 422546, ТР Яшел Үзән, ур., 4нче йорт.
Тарих
1898 елда Казан губернасы Паратск затонында (Паратск, хәзерге Яшел Үзән) француз акция тотучылары тарафыннан чуен кою заводы корыла башлый.
1917 елда предприятиене, мина һәм яктыртучы ракеталар чыгаруны оештыру максаты белән, француз сәнәгатькәре Н. Бенуа сатып ала.
1917 елның ноябрендә завод дәүләт файдасына алына, Санкт-Петербург янындагы Колпино шәһәреннән күченгән Ижора заводына гильза чыгаруны җайга салу өчен бирелә.
1918 елда Идел-Ижора металлургия заводы оеша (1919 елдан Паратск металлургия заводына, 1922 елдан Паратск сәнәгать комбинатына кушыла).
1930 елда туплар өчен гильза чыгару максатында заводны яңартып кору турында хөкүмәт карары чыга.
1931 елның сентябрендә Паратск заводына Серго (Орджоникидзе) исеме бирелә. Инглиз «Гочкисс» һәм «Виккерс» системалары артиллерия снарядлары өчен гильза чыгару башлана.
1941-1945 елларда Бөек Ватан сугышы фронтларындагы кече калибрлы артиллерия өчен чыгарылган снарядның һәр өченчесе Серго исемендәге заводта әзерләнә.
1959 елда ССРБда беренчеләрдән булып, көнкүреш суыткычы ДХ-120 (сәүдә маркасы — «Мир») җитештерүгә керешә. 1971 елдан «Свияга» маркалы суыткыч чыгарыла башлый.
1991 елдан җиңел автомобилләр өчен амортизаторлар чыгарыла.
1993 елдан ау мылтыклары өчен патроннар ясала.
1997 елдан РФдә җитештерелүче йөк машиналары өчен изотермик фургоннар әзерләнә.
2003 елдан Premier суыткычлары чыгарыла.
2004 елда медицина суыткычлары җитештерү буенча РФдә беренче урынга чыга. Classic суыткычы ясаучы конвейер тасмасы файдалануга тапшырыла.
2007 елда заводта 10 000 000нчы суыткыч чыгарыла. Медицина суыткычлары 2014 елгы Олимпиада башкаласы Сочига җибәрелә.
2009 елда Compact линиясендә суыткычлар әзерләнә башлый.
2010 елда Hannfrost премиум-сегмент суыткычлары чыгарыла. Газ һәм электр духовкалары (шкафлары) җитештерү башлана.
2013 елдан SHIVAKI (Япония) маркалы суыту техникасы чыгарыла.
Мәгълүмат
1997 елның 1 сентябренә заводта 9 мең эшче эшләгән. 2008 елда 700 эшче кыскартылган.
POZIS тауарлары РФ, Казакъстан, Төрекмәнстан, Азәрбайҗан, Үзбәкстан, Украина, Беларусь, Кыргызстан, Әрмәнстан, Таҗикстан, Абхазия, Молдовада сатыла (2011).
Завод өчен кирәкле белгечләр Яшел Үзән механика көллиятендә һәм А.Н. Туполев исемендәге Казан авиация институтының (хәзерге А.Н. Туполев исемендәге Казан илкүләм тикшеренү техник университеты) Яшел Үзән филиалында (Яшел Үзән машина төзелеше һәм мәгълүмати технологияләр институты) әзерләнә.
Ялувка (гмина Супрасль)
Ялувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глёнцка
Глёнцка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чулпан (Яңавыл районы)
Чулпан — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Глёнцка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чулпан (Яңавыл районы)
Почта индексы — 452806, ОКАТО коды — 80259835011.
Пяткунишки (Ахрэмавецки авыл советы)
Пяткунишки (Пяткунішкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Тииги
Тииги (Tiigi) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Лаваль-ле-Приере
Лаваль-ле-Приере — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Кастильруис
Кастильруис — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(345) Терцидина
(345) Терцидина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1892 елның 23 ноябрендә Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1892 O» саналган.
Пверто-Пириту
Пверто-Пириту (Puerto Píritu) — Венесуэланың Ансоатеги штатында урнашкан шәһәр.
Буи (Кот-д’Ор)
Буи (Bouix) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Лень кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15.64 км².
Речиця-об-Паки
Речиця-об-Паки — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рузил Авзалов
Рузил Авзалов (1 гыйнвар 1957 ел) — ССРБ һәм Россия галим-зооинженер. Биология фәннәре докторы (2004), профессор (2006). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2008).
Биографиясе
Рузил Хәкимҗан улы Авзалов 1957 елның 1 гыйнварында Башкорт АССРның Илеш районы Теләкәй авылында туа.
Зур Покровка
Зур Покровка — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Халык саны — 59 тирәсендә. Почта индексы — 423221.
Рузил Авзалов
Биографиясе
2004 елда «биология фәннәре докторы» гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый, ике елдан соң профессор вазифасына сайлана.
Зур Покровка
Тарих
XX гасырда нигезләнгән.
Рузил Авзалов
Биографиясе
2008 елда «Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе» исеменә лаек була.
Зур Покровка
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Рузил Авзалов
Биографиясе
Рузил Хәкимҗан улының гыйльми эшчәнлеге авыл хуҗалыгы малларының яшәү урынына күнегү биоритмнарын һәм механизмнарын тикшерүгә багышланган.
Зур Покровка
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Рузил Авзалов
Биографиясе
Авзалов 80‑нән артык фәнни хезмәт һәм ике уйлап табу авторы.
Ораас
Ораас — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Калвелу
Калвелу — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Коммервей
Коммервей — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
ZNF792
ZNF792 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мерега
Мерега (Марьюга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы 16 елгасының уң ярыннан км ераклыкта Ковжа урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зур Мунья
Зур Мунья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Молмыс елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Тиилиге
Тиилиге (Tiilige) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Зур Мунья
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Потенгово (Слупский повяты)
Потенгово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пекин (Төньяк Дакота)
Пекин  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пинтик (Харгита)
Пинтик — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Boeing B-29 Superfortress
B-29 «Суперфортресс» (Superfortress — «Суперкрепость») — америка стратегик бомбалаучы очкыч. 1940 еллар башында уйлап табылган. Баш конструкторы - Асен Джорданов. Беренче тапкыр 1944 елда Милитаристик Японскиягә каршы сугышта кулланылган. Хиросима һәм Нагасаки шәһәрләрен бомбага тоту белән танылган.
Речиця-об-Савиньи
Речиця-об-Савиньи — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Boeing B-29 Superfortress
ССРБда 1947—1952 елларда аның лицензион булмаган копиясе - В-29 җитештерелгән. .
Пинтик (Харгита)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Речиця-об-Савиньи
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тур (округ)
Тур — Франциядәге округ (Arrondissement). Эндр һәм Луара департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2629 км². Округ 24 кантоннан тора, алар үз чиратында 123 коммунага бүленгән.
Вя Казчинино (Павия)
Вя Казчинино — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Казчинино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Йолкөпрү (Эргани)
Йолкөпрү (Yolköprü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кече Пучкома
Кече Пучкома (Малая Пучкома) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.
Климат
Кече Пучкома климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Глина (Венгровский повяты)
Глина  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Эл-Лимон
Эл-Лимон (El Limón) — Венесуэланың Арагва штатында урнашкан шәһәр.
Глина (Венгровский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эл-Лимон
Тарих
? елда нигезләнгән.
Лялюшавцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дүзова (Визе)
Дүзова (Düzova) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Визе илчесенә караган бер авыл (köy).
Пяткунишки (Опсавски авыл советы)
Пяткунишки (Пяткунішкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ямбжики
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7501
NGC 7501 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Алтуна (Айова)
Алтуна  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Алтуна шәһәре  елда нигезләнгән.
Рәфил Абдрахманов
Рәфил Абдрахманов (5 апрель 1942 ел) — галим-гидрогеолог, университет укытучысы. Геология-минералогия фәннәре докторы (1993), профессор (1996), Башкортстан Республикасының (2000) һәм Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2011), Аграр белем бирүнең халыкара академиясе әгъзасы (академик) (2000) һәм Экология, кеше һәм табигать иминлеге фәннәренең халыкара академиясе мөхбир әгъзасы (академик) (2002),. Салават Юлаев ордены кавалеры (2017).
Биографиясе
Автобиографик китабына таянып төзелде.
1942 елның 5 апрелендә БАССР‑ның Мәчетле районы Олы Ака авылында туган.
1959—1964 елларда Башкорт дәүләт университетының география факультетында укый.
1962—1963 — Дмитрий Герасимович Ожиганов җитәкчелегендәге геология отрядлары экспедицияләрендә катнаша.
1964—1965 — Совет Армиясендә хезмәт итә.
1965- 1968 — Балакатай районы Карлыхан урта мәктәбе директоры булып эшли. 1967 елда Балакатай районында беренче булып Карлыхан урта мәктәбендә Хәрби һәм хезмәт даны музее ачуга ирешә. Шул ук елда Башкорт АССР укытучыларының V съездына делегат итеп сайлана. 1968 елда КПСС сафына кабул ителә, КПССның Башкортстан өлкә комитеты каршындагы икееллык партия мәктәбен тәмамлый.
1968 елда Уфага күчә, «Башспецнефтестрой» трестының 8-нче төзелеш-монтаж идарәсендә геодезист булып эшкә керә, аннары мастер булып эшли.
1970 елдан хезмәт юлын «Башгипроводхоз»  проект-тикшеренүләр  институтында дәвам итә: инженер, олы инженер-гидрогеолог (1971—1973), тикшеренүләр  отрядлары (1973) һәм тикшеренүләр партиясе җитәкчесе (1973 елдан) вазифаларын башкара. Институтта тәүге партия оешмасы секретаре була (1971—1974).
1970—1974 — СССР Фәннәр академиясенең Башкортстан филиалының Геология институты аспирантурасында читтән торып укый.
1977 елдан СССР Фәннәр академиясенең Башкорт филиалы Геология институтында (әлеге вакытта Россия Фәннәр академиясенең Уфа гыйльми үзәге Геология институты) өлкән  инженер, кече гыйльми хезмәткәр (1982—1989), өлкән гыйльми хезмәткәр (1982—1989), әйдәүче гыйльми хезмәткәр(1989-1991), гидрогеология һәм геоэкология лабораториясе мөдире (1991—1994), бер үк  вакытта 1986—1989 елларда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтының гидравлика һәм ГТС кафедрасында өлкән укытучы, доцент (1987 елдан) булып эшли.
1994—2007 елларда Башкорт дәүләт аграр университетының гидрогеология, биләмәләрне төзекләндерү һәм сугару кафедрасы мөдире, 1996 елдан гидрогеология, биләмәләрне төзекләндерү һәм сугару кафедрасы һәм 2004 елдан табигать төзелеше кафедрасы профессоры, диссертацияләр яклау советы әгъзасы, бер үк вакытта Россия Фәннәр академиясенең Уфа гыйльми үзәге Геология институтында гидрогеология һәм геоэкология лабораториясе мөдире.
2007—2012 елларда Россия Фәннәр академиясенең Уфа гыйльми үзәге Геология институтының фән буенча директор урынбасары, әлеге вакытка кадәр гидрогеология һәм геоэкология лабораториясе мөдире вазифаларын башкара. Бер үк вакытта Башкорт дәүләт аграр университетында укыту эшен дәвам итә.
Гыйльми эшчәнлеге
Башкортстан Республикасының гидрогеология өлкәсендәге беренче геология-минералогия фәннәре докторы. Фәнни тикшеренүләре Көньяк Урал һәм Урал алды җир асты гидросфера сының өске катламындагы гидрогеодинамик һәм гидрогеохимик төзелешен, җир асты суларының барлыкка килүе һәм урнашуы, аларны файдалану, пычранудан саклау проблемаларын өйрәнүгә бәйле. Авыл хуҗалыгы н су белән тәэмин итү, нефть чыгару, нефть химиясе, эре агросәнәгать эшчәнлеге алып барылган районнарда җир асты гидрсферасын саклау мәсьәләләре төп гыйльми эшчәнлеге булып тора. Йомагуҗа сусаклагычына кагылышлы гыйльми эшләре бар.
Башкортстан Республикасының Су кодексын төзүдә катнаша.
Башкортстан Республикасының шифаханә-курорт челтәрен үстерү программасын тормышка ашыруда зур активлык күрсәтә, Бүздәк, Дүртөйле, Олы Ыктамак (Мәчетле районы), Хәзинә (Кызыл Кама районы) минераль су ятмаларын ачуда катнаша.
350‑дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 17 монография һәм 6 гыйльми брошюра авторы. Аның җитәкчелегендә 3 докторлык һәм 8 кандидатлык диссертацияләре якланган.
Башкорт энциклопедиясен, Башкортстан Республикасы Атласын (2005), Балакатай һәм Шишмә районнары белешмә китапларын басмага әзерләүдә шактый зур өлеш кертә. Мәчетле районы энциклопедиясенең («Мечетлинский район Республики Башкортостан» ) җәмәгать башлангычындагы редколлегия җитәкчесе һәм энциклопедия мәкаләләре авторы.
Хезмәтләре
Геология институты, ИРБИС сайты һәм «Хәтер еллары» китабы мәгълүматлары буенча төзелде.
Тиирһанна
Тиирһанна (Tiirhanna) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Копач (Лодзь воеводалыгы)
Копач  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глина (Липский повяты)
Глина  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пётр Витгенштейн
Витгенштейн Петр Христиан улы (Ludwig Adolph Peter Fürst zu Sayn-Wittgenstein) — граф, фельдмаршал (1768-1842), борынгы герман ыругыннан була.
Елизавета Петр кызы патшалык итькәндә, аның атасы рус хезмәткә керә. Витгенштейн Нежин шәһәрендә туган һәм 1781 елны лейб-гвардия Семеновский полкның сержанты итәп исәпкә алыңган. 1795 елны Польша белән сугышкан чакны волонтер булып Дерфельден корпусында Литвада торган, аннары Праһа штурмында катнашкан.
Бу сугыш тәмамлауну белән, ул граф Зубов корпусына, Кавказга кучә һәм Дәрбәнтне алуында катнаша, шуның ачкычы белән Санкт-Петербургга җибәрелә. 1801 елны Елисаветградский гусар полкына командир булып куела, шул полкы белән Пётр Витгенштейн сугышларда актив катнашты, 1805 елны Наполеонга каршы, 1806 елны — төрекләргә каршы һәм 1807 елны — тагын Наполеонга каршы. 1812 елгы Ватан сугышында — 1-нче пехота корпусы.
Кальейруш
Географиясе
Мәйданы —.