cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аксу авылы тарихы
Авылдан читтә урнашкан бер чокыр була. Бу чокыр аша чыгып йөрү өчен авыл халкы күпер сала. Ләкин вакытлар үтү белән бу күпер искерә, начарла-на. Һәм бервакыт бер юлчының аты, күпер аша чыкканда, егылып төшеп үлә. Шуннан соң авыл халкы ат хуҗасына бакыр акча җыеп штраф түләгәннәр. Шуннан бу чокыр “Бакырлы чокыры” исемен йөртә башлый.Хәзерге вакытта да бу чокыр шул ук исемне йөртә.
Элек бу чокыр вак урман белән әйләндереп алынган була һәм анда бурсыклар яшәгән.Шуннан бу чокыр “Бурсык чокыры” исемен йөртә башлый.
Кишер чәчү моннан 100-150 еллар элек башланып китә. Авыл халкы сөйлә-ве буенча бер кеше Астрахань шәһәренә күчеп китә. Ә монда яшелчәчелек бик нык алга киткән булган. Шуннан бу кеше орлык табыштырып Аксуга кайта һәм кишер чәчә башлый һәм аннан күп кенә доход ала. Аңардан күреп, әкренләп, башка хуҗалыклар да кишер чәчү белән шөгыльләнә башлыйлар. Тора –бара кишер чәчү барлык хуҗалыкның төп кәсебенә әверелә.Кохозлаш-канчы һәр хуҗалык 2-3әр гектар кишер чәчкәннәр һәм аны якын-тирәдәге авылларга чыгып сатып, күп кенә табыш алганнар. Хәзерге вакытта да Аксу халкы бу һөнәрен ташламаган һәр хуҗалык кишер чәчү белән шөгыльләнә. Кишер чәчү белән бергә Аксу халкы башка яшелчәләр үстерү буенча да күп кенә авыллардан өстен торалар.
Илебезнең барлык халыклары кебек, Аксу халкы да Бөек Октябрь Социалистик Революциясен шатланып каршы алалар. Бу шатлыклы хәбәрне беренче тапкыр шахтада эшләгән ике егет: Гата белән Сибгатьләр алып кайталар.
1918нче елның мартында алар шахтасында эшләүче эшчеләрдән азатлык өчен көрәшергә теләүчеләрне кызыл гвардия отрядына язалар. Шул ук елның маенда, үзләренең туган якларын дошманнан чистартып кызылларга кушылу өчен,Тәтеш өязенә җибәреләләр. Бирегә кайткач, кызылларга кушылу җиңел генә булмый,чөнки алар пароходтан Тәтешкә килеп төшкәндә, ыгы-зыгы ва-кыты була.Алар пароходтагы кешеләрне тикшерәләр, тентиләр. Алар үз отрядларына кешеләр җыйныйлар иде. Сибгать белән Гата, зур кыенлыклар белән качып,туган авылларына кайтып җитәләр.
Алар кайткач,озак та үтми,авылда тагын ыгы-зыгы башлана.Авылга аклар отрядыннан бер группа килә.Алар Шиһап мулла өенә урнашалар.Анда көн буена сыйланалар,типтерәләр.Бу аклар,кораллы исерекләр,йорт саен кереп,үз отрядларына кеше эзлиләр.
Гата,Тукбирле елгасы буйлап килүче атларны күрү белән, күршесе Сибгатькә йөгерә. Алар бер бөтен ипи белән бер кадак чамасы май салынган капчыкны алып “урыс юлы” буенча болынга йөгерәләр. Безнең авыл янында “урыс юлы” дип йөртелә торган бер юл бар. Бу юлның исеме аның тарихына бәйләнгән. Авылыбызның бер урамы (авыл җеп кебек өч урамнан тора) “кече әртил” урамы дип йөртелгән. Шушы урам кешеләрен чиркәүгә куу өчен күрше рус авылыннан поп килеп йөргән, дип сөйлиләр. Аның килә торган юлы “урыс юлы” дип аталган имеш.
“Кече әртил” урамы кешеләр белән “олы әртил” дип йөртелгән калган ике урам кешеләре арасында озак еллар буе ызгыш-талаш яшәп килгән.
Гата белән Сибгать “кече әртил” урамы егетләре.Алар да,башка егетләр ке-бек үк “олы әртил” егетләре белән тату яшәмиләр.Ләкин соңгы еллар аларны татуландырды гына түгел туганлаштыра да.Аклардан качкан ике егет, болын-дагы киндерләр арасында “олы әртил” егетләреннән Мостафаны,Салаватны, Галәмне очраталар.Теләкләренең бер төрле булуы аларны бик тиз дуслашты-ра.
Аклар отряды авылда өч көн торганнан соң китәләр. Аклар отряды китеп,2-3 көн үткәч, авылга кызыллар киләләр.Кызылларны авыл халкы шатланып каршы ала.Ленинград эшчеләрен икмәк белән тәэмин итү,икмәк хәзерләү бу-енча килгән бу кызыллар отряды икенче көнне Бик-Үтигә китә.Безнең авыл-дан 5км.ераклыктагы бу авылда аклар була.Алар Кызыл Армия отрядын ату-лар белән каршылыйлар.Кызыллар аларны авылдан куып чыгара.Бик-Үти бе-лән Чәчкаб авылы арасында каты бәрелеш була.
Авылда Совет төзелә. Авыл Советы башкарма комитетының беренче рәисе итеп Низамов Әсәт сайлана.Совет властена чын күңелдән бирелгән, ярлы крестьян улы Әсәт эшче егет була. Берничә еллар  шәһәрдә заводларда эшлә-гән.Совет власте турында,Ленин турында сөйләгәннәрне шунда күп тапкыр-лар ишетә.Ләкин аңа озак эшләргә туры килми.Июль ахырларында безнең властька аклар килә.Авылның батыр егетләре белән Әсәт тә кызыллар отря-дына,акларга каршы көрәшү өчен,сугышка китә.Аның белән Сөнгатуллин Гатаулла,Зиннатуллин Сибгәт,Фалов Мостафа һәм Хафиз,Галләм,Заһретди-нов һәм ике Нуретдин була.Алар башта Казанга баралар.Аннан Сембергә,Бө-гелмәгә китәләр.
Чехлар Кече Яльчек авылына урнаша. Кан коюлар башлана.Крестьяннарга бирелгән җирләрне яңадан хуҗаларына кайтаралар.Кече Яльчик крестьянна-ры белән Таяба крестьяннарын котыртып,ике авыл арасында талаш оештыра-лар.Алар шундый ыгы-зыгы чыгарып,Совет власте яклы кешеләрне табарга һәм аларны юк итәргә уйлыйлар.
1918 нче елны авыл советының рәисе итеп Исмагыйлев Гайнетдинне сай-лыйлар. Дөнья күргән кеше,безне дөрес юлдан алып барыр,-дип ышанычларын белдерәләр крестьяннар.
Ул,фронттан кайтуының беренче көннәреннән үк, крестьяннарның игътиба-рын үзенә тарта.Яңа гына фронттан кайткан Гайнетдин авыл җыелышына ки-лә.Җыелышта җир турындагы  мәсьәлә тикшерелә.Хатын-кызларга җир бирү мәсьәләсенә кулаклар каршы чыгалар.
Хатыннар патша хезмәтенә ярыймыни ,аларга ни өчен җир бирелә,-ди хәлле крестьян Сәлах. Һәрбер дөреслеккә,таяк селкеп каршы чыгу, дөреслекне аяк астына салып таптау дәвере үтте инде.Ленин безгә юл күрсәтте,партия безне азатлыкка алып чыкты.Совет властенең биргән хокукларын безнең кулдан тартып ала алмассыз хәзер,-дип сүзен тәмамлый Гайнетдин.Җирсезлектән җәфа чигеп килгән авыл крестьяннары җыелыштан шатлык белән таралалар.Гайнетдин-нең әйткән сүзләре аларның күңелләренә нык кереп урнаша. Әйе,Совет влас-те биргән бәхетне бездән тартып ала алмаслар,тартып алырга маташучы дош-маннар белән көрәшергә кирәк, көрәшергә.
Граңданнар сугышы дәвам итә.Сугышчыларны азык-төлек белән тәэмин итәргә кирәк.Гайнетдин яңадан фронтка китә.Ул Тәтеш өязендә фронтка ик-мәк җыю буенча эшли.
Аксу авылында рәис булып Зиннур агай сайлана.Авыр еллар була. Дошман-ны дустан аера белергә кирәк.Тыштан сиңа булашкан булып,эшеңә зарар ки-терергә йөрүчеләр дә аз түгел.Шуның өстенә,авылга күпме качаклар кайта. Алар белән кискен көрәш оештырырга кирәк.
Менә Заһит дигән берәү сугыштан качып кайта. Байтак вакыт авылда ята. Тыгыз килә башлагач, секретарьдан ниндидер юл белән авыру булуы турында белешмә яздыра.Ул секретарь аганың бик тыгызланып эшләп утырган вакытында гына килә дә: шушы язуга тиз генә кул куеп,печать бас әле,-ди.Зиннур ага бернәрсә дә уйламастан,аның соравын үти,хәтта язуны укып та тормый. Качак тотылып,тикшерү килгәннән соң гын,үзенең ни кадәр “ачык авызлык”эшләвен белә.Шушы вакыйга аны уяулыкка өйрәнергә сабак бирә.Гайнетдиндә Аксуга эшкә җибәрелә.Казандагы госбанк хөкүмәткә икмәк сатып алу буенча пункт оештыра.
Авыл кулаклары үзләренең артык икмәкләрен сатарга телиләр.Моңа каршы көрәштә, Гайнетдингә үзе кебек фронтовикларны тупларга туры килә.Сиб-гатьләр, Гаталар, Гатият агалар һәм башкалар бу эштә бик зур ярдәм итәләр. Шиһап муллалар бу эшне үз кулларына алырга телиләр.Алар Гайнетдин өс-теннән, яла ягып, югары органнарга язалар.Хөкүмәт акчасын кулакларга та-рата дип күрсәтәләр.Гайнетдин кулга алына.Аны алып киткәндә Шиһап мул-ла килә дә:
- Нигә утырып барасың,җәяү барсын,-ди.Ләкин Шиһап муллалар заманы үт-кән була инде.Эш совет органы тарафыннан тикшерелә.Яла ягучыларның йө-зе ачыла.Еллар бер-бер артлы үтә.Авыл кулаклардан тазартыла.Авылда пар-тия оешмасы,комсомоллар-Әхтәриев Галимҗан,Гайнетдинов Зиятдин,Вәлиев Җәмил,Сәмигуллин Гәзизҗан,Шәрәфетдинов Гәзизҗан,Зиннатуллина Зөһрә-ләр булалар.
1929 нчы елда авылда беренче артель төзелә. Аңа “Кызылармеец” дигән исем бирелә.1930 нчы елда булган чуалыштан соң авылда колхоз төзелә.
Авыл активы тәкъдиме белән аңа бөек юлбашчыбыз В.И.Ленин исеме бире-лә. Колхозны оештыруда Кадыров Васых, мәктәп директоры Җамалетдинов Вәлиләр актив катнашалар.
Беренче булып колхозга керәләр:
Әхтәриева Нәфисә
Шегрен-Ларссон синдромы
Шегрен-Ларссон синдромы — тире һәм нерв системасын зарарлаучы чир. Тумыштагы ихтиоз, мускуллы спазм, тартышу, акыл үсеше тоткарлану һәм гомернең уртача дәвамлыгы кимүе белән сыйфатлана. Төп метаболизмлы кимчелек май әчелекләренең альдегиддегидрогеназа активлыгы җитмәү белән бәйле. 1.	Нәселдәнлек төре аутосом-рецессивлы. 2.	Фотофобия һәм түбән күрү белән билгеләнә. 3.	Билгеләре •	Макула өлкәсендә ике яклы, ялтыраучы, саргылт-ак кристаллы утырмалар, алар гомернең беренче 2 елында билгеләнә, вакыт белән аларның саны арта. •	Макула үзгәрешләре барлыкка килүе, мөгаен, бу синдромның алдынгы һәм үзенчәлекле симптомы санла. 4.	Күрү чыгарган потенциаллар нормадан тайпыла.
Аксу авылы тарихы
Шакиров Заһит
Вәлиуллина Хөсникамал
Кадыров Васых
Минһаҗев Риза
Минһаҗев Сәләх
Мәҗитова Миңсылу
Шәрәфетдинова Саҗидә
Огузэли (Синоп)
Огузэли (Oğuzeli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Синоп илчесенә караган бер авыл (köy).
Аксу авылы тарихы
Гыйльманов Гыйльметдин
Хәйретдинов Зиннәтләр
Беренче колхоз председателе булып Хәйретдинов Зиннәт эшли.
Тарих тәгәрмәче әйләнгән саен Аксуның да йөзе үзгәрә бара.Әмма кешеләрнең кәсебе шул килеш кала.Ул бүгенге көндә дә кишер үстерү белән дан тота. Шуңа да халык телендә Кишер Аксуы дип йөртелә.
Помона (Нью-Джерси)
Помона  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Леже-сюр-Вузанс
Сен-Леже-сюр-Вузанс — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Лохова
Лохова — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Рессета елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Шапель-Батон (Вьенна)
Ла-Шапель-Батон — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Дойран (Алачам)
Дойран (Doyran) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Алачам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Изворелу
Изворелу — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Флүзә Морзабаева
Морзабаева Флүзә Рәҗәп кызы (25 сентябрь 1950 ел) — журналист, шагыйрә. Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2003). Журналистлар (1996), Язучылар берлеге (1999) әгъзасы.
Биографиясе
Шагыйрә, журналист Флүзә Рәҗәп кызы Мырзабаева (баш. Мырҙабаева Флүзә Рәжәп ҡыҙы) 1950 елның 25 сентябрендә Башкорт АССРның Авыргазы районы Иске Морадым авылында (хәзерге Башкортстан Республикасының Морадым авылында) туа. Урта мәктәпне тәмамлагач, Гафури районының «Йолдыз» газетасында эшли. Кечкенәдән китап, газета укырга һәвәслеге, үзенең дә иҗатка омтылышы Башкорт дәүләт университетына укырга алып килә. Аны уңышлы тәмамлап, хезмәт юлын матбугат белән бәйли.
1973 елдан «Звезда», 1980 елдан — «Башкортстан» гәзите редакциясендә эшли.
1999 елда бүлек мөдире итеп билгеләнә. 2007-2008 елларда «Панорама Башкортостана» журналы редакциясендә тәрҗемә бүлеге мөдире. Флүзә Морзабаева матбугатта басылган мәкаләләр, иҗади портретлар, публицистик җыентыклар, шигъри әсәрләр авторы. Ул әдәбият, очерклар остасы булып таныла. Шигырьләрендә туган як табигате тасвирлана, шагыйрәнең кичерешләре шулар аша ачып бирелә.
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
— Башкортстанның атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре.
— Шәһит Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты
— Галимҗан Ибраһимов исемендәге әдәби премия лауреаты
Төп әсәрләре
1. «Гомер агышлары, кеше язмышлары...» (2005)
2. «Заман чыңы җиһан-күкләрдә» (2010)
3. «Могҗизалы дөньям» (2000)
NGC 2458
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Талас (Талас )
Талас (Talas) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Талас илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Talas, Kayseri Talas, Kayseri
Дёттесфельд
Дёттесфельд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Лаборд (Од)
Лаборд — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Ашбак
Ашбак (Aschbach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,32 км².
Владимировка (Благовещен районы)
Владимировка — Башкортстанның Благовешчен районында урнашкан авыл.
пучтьı индексы — 453437, — 80215849009.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 24 кешенең яшәве мәгълүм.
Удалинка
Удалинка — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чишмә елгасының уң ярыннан 234 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чишмә елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ферфилд (Небраска)
Ферфилд  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канова Инфериоре
Канова Инфериоре — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(4215) Камо
(4215) Камо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 14 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 VE1» саналган.
Канова Инфериоре
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пиль-Юган
Пиль-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Собты-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 177 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Талас (Демирҗи)
Талас (Talas) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Шапель-Монтрей
Ла-Шапель-Монтрей — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Градсковски-Колиби
Градсковски-Колиби — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Салобо-Яха
Салобо-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Седэ-Тарка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Пальмира (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атлыхан
Атлыхан (Atlıxan ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Дойран (Везиркөпрү)
Дойран (Doyran) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шаснар
Шаснар — Франциядә урнашкан коммуна, Овернь — Рона — Альплар регионы Алье департаментында урнашкан.
Огузйолу (Ханак)
Огузйолу (Oğuzyolu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Ханак илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 2459
NGC 2459 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Порт-Колден (Нью-Джерси)
Порт-Колден  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Порт-Колден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чесноки (Санчурск районы)
Чесноки (Чесноки) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Демография
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Леви Маттай
Леви́ Маттай (מתי, Ματθαίος, Леви́й Матфе́й) — Гайсә Мәсихнең унике апостолының (шәкертенең) берсе, Яңа Гаһед вакыйгалары персонажы. Урнашкан тәртип нигезендә, арамей телендә язылган Маттай Инҗиленең авторы булып санала.
Инҗилләрдә
Леви Маттайның исеме Маттай (10:3), Марк (3:18) һәм Лүк (6:15) Инҗилләрендә һәм Апостолларның эшләре китабында (1:13) китерелгән апостоллар исемлегендә искә алына. Кайчакта Инҗилләр Маттайны Леви Һалфай, ягъни Һалфай улы дип атыйлар.
Инҗилләрдә Маттай турында әйтелгән бердәнбер төгәл дөрес факт – аның салым җыючы булуы. Маттай Инҗилендә апостол гади салым җыючы Маттай буларак искә алынган, бу исә авторның түбәнчелеклелеге турында сөйләргә мөмкин, чөнки яһүдиләр салымчыларны бик каты мыскыллаганнар.
Инҗил вакыйгаларыннан соң Маттайның ничек яшәве турында мәгълүматлар бик аз. Кайбер чыганакларга ышансак, ул Хәбәшстанда вәгазь сөйләп йөргән һәм шул илдә, 60 ел тирәсендә җәзалап үтерелгән; башка чыганакларда исә аның Иераполь исемле Кече Азия шәһәрендә кешеләрне христианлыкка чакырганы өчен җәзалануы сөйләнелә. Тагын бер версия исә апостолны Грузиядәге Гонио-Апсарос кирмәнендә үтерелүен хәбәр итә. Маттайның кабере Гониода, яисә Италиядәге Салерно каласында дип санала.
Изге апостол һәм инҗилче Маттайны иконаларда һәм башка сәнгать әсәрләрендә бик еш сурәтлиләр. Караваджоның апостол тормышына багышланган өч картинасы дөньякүләм рәсем сәнгатенең шаһәсәрләре рәтенә керә.
Леви Маттай Михаил Булгаковның «Мастер һәм Маргарита» романында персонаж буларак катнаша.
Хәтер
Православ чиркәвенең тәкъвимендә (юлиан тәкъвиме буенча) апостол Маттайны 16 ноябрь һәм 30 июньдә (Унике апостол җыены) искә алалар. Католикларда, шулай ук инҗилчеләрдә һәм англиканнарда 21 сентябрьдә хәтер көнен үткәрәләр.
Маттай Италиядәге Салерно шәһәренең яклаучысы дип санала. Шулай ук, бухгалтерлар, тамгачылар һәм барлык финанс хезмәтләре изге Маттайны үзләренең яклаучысы дип кабул итә.
Флүрә Мурзина
Флүрә Мурзина (16 май 1960 ел) — телетапшырулар алып баручы, 1993 елдан «Башкортстан» дәүләт телерадиотапшырулар компаниясенең телевидение студиясе дикторы. Россия Федерациясенең атказанган мәдәният хезмәткәре (2017). Башкортстан Республикасының атказанган матбугат һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2002). Балакатай районының мактаулы гражданы (2009).
Биографиясе
Флүрә Ишбулат кызы Мурзина 1960 елның 16 маенда Башкорт АССРның Балакатай районы Түбән Үтәш авылында туган.
Уфадагы 1-нче интернат-мәктәпне алтын медальгә тәмамлаганнан соң, Башкорт дәүләт университетының химия факультетында  белем ала (1977-1982).
1982 елдан Балакатай районының Майгазы урта мәктәбендә химия фәненнән укыта.
1983 елдан Башкорт АССР телевидение һәм радио тапшырулары дәүләт комитетында эшли.
1993 елдан «Башкортстан» дәүләт телерадиотапшырулар компаниясенең телевидение студиясе дикторы.
Прая-а-Маре
Прая-а-Маре — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ла-Шапель-Мульер
Ла-Шапель-Мульер — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Детцем
Детцем — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дойран (Коньяалты)
Дойран (Doyran) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Коньяалты илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ашенайм
Ашенайм (Achenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,03 км².
Гранитово (Видин өлкәсе)
Гранитово  — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Макулада «чия төше» симптомы
Макулада «чия төше» симптомы (рәс. 18.24) — арткы котып челтәркатлавының үтә күренмәлеге югалу һәм калынаю шартларында очраган клиник симптом. Челтәркатлауның иң юка һәм ганглиоз күзәнәкләрсез өлеше фовеа - чагыштырмача үтә күренмәле, югары үсешле тамырлы челтәр тапшыручы аскы хориоидеяның тотрыклы төсен саклый.
Челтәркатлауның бу зарарлануы челтәркатлауның үзәк артериясе томаланганда бик еш күзәтелә һәм сфинголипидозлар кебек сирәк нәселле метаболизмлы чирләрдә дә очрый. Алар организмның төрле тукыма күзәнәкләрендә, шул исәптән челтәркатлауда төрле гликолипидларның артык күп туплануы белән сыйфатлана. Липидлар челтәркатлауның ганглиоз күзәнәкләр катламында утыра һәм аңа ак төс бирә. Ганглиоз күзәнәкләр фовеола өлкәсендә юк, шуңа бу өлкә чагыштырмача үтә күренмәле булып кала һәм тирә-яктагы үтә күренмәле булмаган челтәркатлаудан аерылып тора. Вакыт үтү белән ганглиоз күзәнәкләр атрофияләнә һәм фовеола төсмере ачыклыгы кими. Чирнең соңгы стадияләре нерв җепселләре катламы дегенерациясе һәм киләчәктә күрү нерв атрофиясе белән сыйфатлана.
Системалы катнаш патология
1. Tay-Sachs чире (Gm2 ганглиозидоз, 1 нче төр), шулай ук гаиләле инфантиль амаврозлы идиотия буларак билгеле, аутосом-рецессивлы нәселдәнлек төренә ия, гомернең беренче елы дәвамында билгеләнә һәм кагыйдә буларак 2 яшькә кадәр үлемгә китерә. Ауропа яһүдләре популяциясендә гадәти чир һәм көчәюче неврологик симптоматика һәм мөмкин булган сукырлык белән сыйфатлана. «Чия төше» симптомы якынча 90% очракта очрый.
2.	Niemann-Pick чирен клиник һәм химик үзенчәлекләр буенча 4 төркемгә аералар:
а)	А төркеме (ҮНС башлангыч авыр зарарлануы);
б)	В төркеме (ҮНС гадәти функциясе);
в)	С төркеме (ҮНС уртача җәлеп ителү һәм әкрен барышы);
г)	D төркеме (соң башлану һәм ҮНС башлангыч авыр зарарлануы).
«Чия төше» симптомын табу ешлыгы Tay-Sachs чирендә караганда кимрәк.
3.	Sandhoff чире (Gm2 ганглиозидоз, 2 нче төр) Tay-Sachs чиренә бик охшаш.
5.	1 нче һәм 2 нче төрдәге сиалидоз («чия төше» симптомы белән миоклонус) клоник тартышу, очлыкларда авырту һәм торыш тотрыксызлыгы белән сыйфатлана. «Чия төше» симптомы беренче табылдык була ала.
Порт-Монмаут (Нью-Джерси)
Порт-Монмаут  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Порт-Монмаут халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лавалет (Од)
Лавалет — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Огузкөй (Кемах)
Огузкөй (Oğuzköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (köy).
Талат Паша (Эрегъли)
Талат Паша (Talat Paşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Talat Paşa, Ereğli Talat Paşa, Ereğli
Аббаре
Аббаре — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Пьетрапаола
Пьетрапаола — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Игнотус
Һуго Игнотус (әдәби тәхәллүсе Һуго Файгельсберг, Hugó Ignotus) (маҗар.; 2 ноябрь 1869, Пешт — 3 август 1949, Будапешт)— Маҗарстан язучысы, шагыйрь, мөхәррир, публицист,фәннәр докторы. Маҗарстанның иң күренекле әдәби тәнкыйтьчеләренең берсе
Биография
Еврей гаиләсендә туган. Аның әтисе Лео Файгельсберг Pester Lloyd Маҗарстан газетасының баш мөхәррире була. Хокук өйрәнеп юрист була. Будапешттагы университетта докторлык дәрәҗәсен ала.Журналистика белән шөгыльләнә.A Hét, Magyar Hírlap газетасы белән хезмәтләштек итә. Германия, Төркия һәм АКШ буенча сәфәр кыла. 1906 ел да «Szerda» журналын гамәлгә куючыларның берсе була.
1908 елда «Nyugat» әдәби журналына нигез салучылар арасында була һәм 1908 елдан алып 1929 елга кадәр баш мөхәррир була.
Питляр (Об кушылдыгы)
Питляр  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга [[Об]] елгасының уң ярына тамагыннан 397 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 149 км.
Игнотус
Биография
Аншлюстан соң 1938 елда Венадан Будапешт аша Лондонга китә, анда 1941 елда АКШта китә. 1948 ел да Маҗарстан дәваланмый торган авыру белән кире кайта.
Питляр (Об кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Игнотус
Биография
1949 елда вафат була. Бирәпеш авылы зиратында җирләнә
Иҗат
1891 елда аның, Гейнаның көчле йогынтысында язылган ,«Горести Шлемиль» шигырьләре беренче дөнья күрә. Әлеге шигырьләр үзенең күңел күтәренкелеге һәм хис-тойгылары белән бергә үрелеп барган ирония мөнәсәбәтенә үтеп керә.
Соңыннан ул тәнкыйть эшенә күчә, ул аның әдәби эшчәнлегендә беренче урынны алып тора. 1890 нчы елларда, противовесда милли мелкобуржуазным устремлениям Венгрия әдәбияты, Игнорус булды поборником натуралистического һәм реалистик юнәлешләре. Аның тәнкыйди эшләре нигезендә «Сәнгать хакына Сәнгать " теориясе ята. Дәшми торган яңа агымнарны кайнар яклап чыга һәм XX гасыр башында Венгриядә ультранатурализм, символизм, экспрессионизм һәм Иске юнәлешләр арасында каты җенес таралгач, ул «яшь» — «Der Westen»органының баш мөхәррире була.
Аңа «уку артыннан» (1906), «тәҗрибәләр» (1910) һ. б. мәкаләләре җыентыклары танылу китергән.
Фоллс-Сити (Небраска)
Фоллс-Сити  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фоллс-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Изворелу-де-Жос
Изворелу-де-Жос — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лубна
Лубна — Россия территориясеннән ага торган елга. Орлов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Канова Мадона
Канова Мадона — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канова Мадона Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Парамес (Нью-Джерси)
Парамес  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1948) Кампала
(1948) Кампала  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1935 елның 3 апрелендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 GL» саналган.
Аваран (Гусар)
Аваран  (Avaran ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Ла-Шоссе (Вьенна)
Ла-Шоссе — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Өргәнчә (елга)
Өргәнчә — Кичү елгасы кушылдыгы. Татарстанның Яңа Чишмә районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кичү елгасының уң ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чишмә елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Лозе-Юбай
Ле-Лозе-Юбай (Le Lauzet-Ubaye) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Ле-Лозе-Юбай кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 66,26 км².
NGC 2460
NGC 2460 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Диблих
Диблих — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Укман
Укман — Башкортстанның Благовешчен районында урнашкан авыл.
Диблих
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Укман
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 28 кешенең яшәве мәгълүм.
Граничак
Граничак — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пьетрафитта
Пьетрафитта — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Дойран (Эдремит)
Дойран (Doyran) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бальбронн
Бальбронн (Balbronn) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,18 км².
Порт-Мюррей (Нью-Джерси)
Порт-Мюррей  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Порт-Мюррей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урдалы (елга)
Урдалы — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чишмә елгасы елгасының уң ярыннан 224 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чишмә елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Лаграс
Лаграс — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Дин белеме
Дин белеме (яки дин белемнәре, science of religion, study of religion, comparative religion, la science de religion, Religionswissenschaft, религиоведение) — үткән заманнарда билгеле булган һәм бүгенгесе көндә яшәгән барлык диннәрне өйрәнүче гыйлем өлкәсе, төрле фәннәр белән чиктәш урында торучы һуманитар дисциплина. Киң мәгънәдә дин белеме дип кешелек тарихының барлык чорларында дин турында барлыкка килгән белемнәрне атыйлар, ә таррак мәгънәдә бу истилах дин турындагы фәнне аңлата.
Дин белеме аерым юнәлешләргә бүленә: дин фәлсәфәсе, диннең социологиясе, дин психологиясе, дин феноменологиясе, дин семиотикасы һәм дин тарихы.
(4410) Камуиминтара
(4410) Камуиминтара  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 17 декабрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YA» саналган.
Талатпаша (Баһчэлиэвлер)
Талатпаша (Talatpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Баһчэлиэвлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Авссак
Авссак — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Салова-Яха
Салова-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Тыдэотта-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лавоссо
Лавоссо — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Докуз (Селчуклу)
Докуз (Dokuz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Диккендорф
Диккендорф — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аварангышлаг
Аварангышлаг (Avaranqışlaq ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Ладерн-сюр-Локе
Ладерн-сюр-Локе — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Бальденайм
Бальденайм (Baldenheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,44 км².
Извори
Извори — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канова Понте (Пяченца)
Канова Понте — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канова Понте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Гымзово
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
366 (сан)
366 (өч йөз алтмыш алты) - 365 белән 367 арасындагы натураль сан.
Парк-Ридж (Нью-Джерси)
Парк-Ридж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чесноки (Нулин районы)
Чесноки (Чесноки) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Форт-Калгун (Небраска)
Форт-Калгун  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Чесноки (Нулин районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Форт-Калгун (Небраска)
Тарихы
Форт-Калгун шәһәре  елда нигезләнгән.
Чесноки (Нулин районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Пьянополи
Пьянополи — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 2461
NGC 2461 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ла-Бреоль
Ла-Бреоль (La Bréole) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Ле-Лозе-Юбей кантонына карый.
Порт-Норрис (Нью-Джерси)
Порт-Норрис  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Порт-Норрис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Огузкөй (Келкит)
Огузкөй (Oğuzköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (köy).
Питта-Юган
Питта-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Куноват елгасының уң ярына тамагыннан 228 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2248) Канда
(2248) Канда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1933 елның 27 февралендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 DE» саналган.
Лаву
Лаву — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Талатпаша (Коҗасинан)
Талатпаша (Talatpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Диккеншид
Диккеншид — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
367 (сан)
367 (өч йөз алтмыш җиде) - 366 белән 368 арасындагы натураль сан.
Докуз Маес (Миһалгази)
Докуз Маес (Dokuz Mayıs) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тугай (Благовещен районы)
Тугай — Башкортстанның Благовещен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — ?, — ?.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 555 кешенең яшәве мәгълүм.
Ане (Атлантик Луара)
Ане — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Гюргич
Гюргич — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Лакомб (коммуна)
Лакомб — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Лубонка
Лубонка — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чесноки
Чесноки — 🇷🇺ндәге берничә торак пункты исеме:
Бала Гусар
Бала Гусар (Bala Qusar ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Барембак
Барембак (Barembach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,92 км².
Реджо-ди-Калабрия
Реджо-ди-Калабрия — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чыганаклар
Реджо-ди-Калабрия
Порт-Рединг (Нью-Джерси)
Порт-Рединг  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Порт-Рединг халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канова Ремели (Верона)
Канова Ремели — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канова Ремели Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
368 (сан)
368 (өч йөз алтмыш сигез) - 367 белән 369 арасындагы натураль сан.
Ланклуатр
Ланклуатр — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Извору (Валя-Лунге, Димбовица)
Извору — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чаллы (Чишмә кушылдыгы)
Чаллы (Чёлна) — Чишмә елгасы кушылдыгы. Татарстанның Яңа Чишмә районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чишмә елгасының сул ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 2462
NGC 2462 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Талышман (Кавак)
Талышман (Talışman) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лане
Лане — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Докузагач (Геваш)
Докузагач (Dokuzağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Геваш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(2662) Кандинский
(2662) Кандинский  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4021 P-L» саналган.
Огузлар (Ортакөй)
Огузлар (Oğuzlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Ортакөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Ренде
Ренде — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Диккесбах
Диккесбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ключи
Торак пунктлар
369 (сан)
369 (өч йөз алтмыш тугыз) - 368 белән 370 арасындагы натураль сан.
Меолан-Ревель
Меолан-Ревель (Méolans-Revel) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Ле-Лозе-Юбей кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 127,74 км².
Пембертон (Нью-Джерси)
Пембертон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ансени
Ансени — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Луара департаментында урнашкан.
Делейна
Делейна — Болгариянең Видин өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Равил Гыймадиев
Равил Мөбәрәк улы Гыймадиев (1938 елның 3 ноябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Актаныш районы, Актаныш) – журналист, Сарман район газетасының җаваплы сәркатибе, Сарман радиосы редакторы. 1970 елдан СССР Журналистлар берлеге әгъзасы, СССР матбугат отличнигы (1981), Татарстан АССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1988).
Биографиясе
Равил Мөбәрәк улы Гыймадиев 1938 елның 3 ноябрендә Актаныш районы үзәге Актаныш авылында эшче-хезмәткәр гаиләсендә туган. Сабый чагы Татарстан АССРның Ворошилов районы (хәзер Сарман районы) Шәрләрәмә авылында узган. 1947-1957 елларда Сарман районы үзәгендә урнашкан урта мәктәптә укый. Армиягә алынганчы, Сарманда район үзәге оешмасында йөкче булып эшли. 1957-1960 елларда Совет Армиясе сафларында: бер ел хәрби авиация мәктәбендә укый, 2 ел СССР Хәрби һава көчләрендә Ил-26 бомбардировщигында радист-укчы булып хезмәт итә. Хәрби-тикшкеренү институтына хезмәт күрсәтү эскадрильясында бортрадист булган. Шул вакытта булачак космонавт Юрий Гагарин белән очрашкан. Армиядән кайткач, Теләнче-Тамак урта мәктәбендә математика укыта. 1967 елда читтән торып Казан дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлаган.
Бүләкләре
медальләр
Гаиләсе
Хатыны Рәмзия, Татарстанның атказанган икътисадчысы. Балалары: уллары Ришат, Айрат институт тәмамлаган, нефть тармагында эшли.
Латилье
Латилье — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Президеншел-Лейкс-Естейтс (Нью-Джерси)
Президеншел-Лейкс-Естейтс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Франклин (Небраска)
Франклин  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Президеншел-Лейкс-Естейтс (Нью-Джерси)
Географиясе
Президеншел-Лейкс-Естейтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Франклин (Небраска)
Тарихы
Франклин шәһәре  елда нигезләнгән.
Бәдиргала
Бәдиргала (Bədirqala ) — Әзербайҗанның Гусар районына караган авыл.
Франклин (Небраска)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Президеншел-Лейкс-Естейтс (Нью-Джерси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барр (город)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20,61 км².
Погурей (Кок-Пела кушылдыгы)
Погурей  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кок-Пела елгасының сул ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 40 км.
Зөфәр Сәхәбиев
Зөфәр Шәмсетдин улы Сәхәбиев (1940 елның 9 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Сарман районы, Юлтимер) – баянчы, 54 ел гомерен сәнгатькә багышлаган педагог, Мәскәүнең «Кашыкчылар» ансамбле җитәкчесе, Татарстан АССРның (1990) һәм Россиянең атказанган мәдәният хезмәткәре.
Погурей (Кок-Пела кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зөфәр Сәхәбиев
Биографиясе
1940 елның 9 декабрендә Сарман районы Юлтимер авылында күп балалы гаиләдә бишенче бала (малай) булып туган. Әтисе Шәмсетдин 1941 елда Бөек Ватан сугышында һәлак булган. Әнисе Нурифатыйма биш улын да аякка бастыра. Гаиләдә барысы да гармунда уйнарга өйрәнеп үсә. Зөфәр 10 яшендә музыкант булачагын белә. Җәяү йөреп укып, Юлтимердә башлангыч, Петровка-Заводта җидееллык, Сарманда урта мәктәпне тәмамлый. 1958-1960 елларда Алабуга мәдәни-агарту училищесында укый. 1960 елдан Мәскәүдә яши. 1960-1965 елларда Мәскәү мәдәният институтында музыка укытучысы белгечлеге буенча белем алып, башкаланың музыка мәктәпләрендә балаларны баянда уйнарга өйрәтә. 1975 елдан Мәскәүнең 6 нчы педагогия училищесында эшли. Училище укучыларыннан «Кашыкчылар» ансамбле оештыра. Ансамбль чыгышларын Мәскәү, Казан телевидениесеннән күп мәртәбәләр күрсәтәләр. Ансамбль төрле фестивальләрдә, мәдәни чараларда даими катнашып килә. 1985 елда XII Бөтендөнья фестивалендә, 1987 елда Хатын-кызлар конгрессында катнаша. Ансамбль елына 30 дан артык чыгыш ясый. 1991 елда ансамбльгә халыкара конкурс лауреаты исеме бирелгән.
Күп кенә җыр сүзләренә көйләр чыгарган. З. Сәхәбиев җырларын Римма Ибраһимова, Георгий Ибушев, Мирсәет Сөнгатуллин, Рафаэль Сәхәбиев һ.б. татар җырчылары башкара.
Канова Суприоре
Канова Суприоре — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канова Суприоре Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.