cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Әд-Дар
Исем зарар биргән нәрсәләрне яратучы (зарар да бирүчедер) димәктер. Һәр нәрсәнең яратучысы — Ул булганга күрә, боларның да яратучысы — Улдыр. Кол: «Зарарлы нәрсәләрне Аллаһ яраткан, минем ни гаебем бар?»— дия алмас. Кол ирадәсен изге юлда кулланырга тиеш.
Игдэли (Курталан)
Игдэли (İğdeli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (köy).
Домар-сюр-ла-Люс
Домар-сюр-ла-Люс — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Меериште (коммуна)
Меериште — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.
Маис (елга)
Маис — Инза елгасы кушылдыгы. Пенза өлкәсенең Никольск районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 39 км.
Меериште (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Маис (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Паениер (Флорида)
Паениер  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Дзёдзегъёль
Дзёдзегъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Поскаю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Паениер (Флорида)
Географиясе
Паениер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Дзёдзегъёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Паениер (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзёдзегъёль
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(5183) Robyn
(5183) Robyn — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Нарита
Нарита — Япония дәүләтенең Тиба префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нарита шәһәре 1954 елның 31 мартында шәһәр статусын ала.
Географиясе
Шәһәр территориясе 213.84 км² тәшкил итә.
Вилюй (Горноуральски шәһәр округы)
Вилюй (Вилюй) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (72%), чуашлар (20%).
Сьцегня
Сьцегня — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рориш (Санту-Тирсу)
Рориш  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Томчики
Томчики — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сантеул-Маре
Сантеул-Маре — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12319) 1992 PC
(12319) 1992 PC — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 2 августында галинәр тарафыннан Ок-Ридж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PC» саналган.
Дейвис (округ, Индиана)
Дейвис — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Вашингтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1818 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1112,4 км² тәшкил итә.
Гертевиц
Гертевиц (Gertewitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерфи (Айдахо)
Мерфи  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мерфи халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ксаверинув (Мазовия воеводалыгы)
Ксаверинув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гяье (Павия)
Гяье — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гяье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Акман (мәгънәләр)
Акман — топоним.
Татарча Википедиядә әлеге сүзне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Якты урам (Казан)
Якты урам (улица Светлая) — Казанның Киров районында, Дары бистәсендә урнашкан кечкенә урам.
Тарих
Хәзерге исемен ким дигәндә 1920-еллардан йөртә.
Яңа Акташ
Яңа Акташ (Çĕнĕ Туçаркасси, Новое Акташево) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Малаялам теле
Малаялам теле ул Һиндстанның Керала штатында һәм Лакшадвип һәм Пудушерри (Маһе районы) берлек территорияләрендә Малаяли халкы сөйләшә торган Дравид теле. Ул Һиндстанның 22 рәсми телләрнең берсе, анда Һиндстанда якынча 2,88% халык сөйләшә. Дөньяда бу илдә 34 миллион кеше сөйләшә. Малаялам телендә күрше штатларда тел азчылыклары сөйләшәләр, әһәмияткә ия күп сөйләшүчеләр Нилгриста, Каньякумари һәм Тамил Надуның Коимабаторе, Тенкаси, Тһени районнарында һәм Карнатаканың Кодагу һәм Дакшина Каннада районнарында. Фарсы Култыгында күп Малаяли экспатриантлары булганга күрә, Малаялам телендә Фарсы Култыгы илләрендә сөйләшүчеләр күп. Малаялам телендә иң борынгы һәм хәзер дә сакланып калган документлар булып безнең эраның 832 ел Важаппали бакыр тәлинкәләре һәм безнең эраның 849 ел Тһарисапалли бакыр тәлинкәләре тора.
Яңа Акташ
Почта индексы — 429907. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241852003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600007200. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Малаялам теле
Этимология
«Малаялам» теле атамасы «mala» (“тау” дигәнне аңлата) һәм «aalam» — («урын» дигәнне аңлата) сүзләреннән тора.
Яңа Акташ
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (94,87%).
Малаялам теле
Башка телләрдән алынмалар
Еллар буена Малаялам башка телләрдән күп элементларны үз эченә керткән, шуларның иң әһәмияткә ия булганнары Санскрит һәм соңрак инглиз теле. Абруйлы Малаялам сүзлеген туплаган Суранад Кунджан Пиллаи буенча гасырлар буесүзләре үз эченә кергән төп телләр арасында Пали, Пракрит, Урду, Һинди, Кытай теле, Гарәп теле, Арамей теле, Нидерланд теле һәм Португаль теле.
Шулай ук карарга мөмкин
Малаялам Википедиясе
Дзёлядё
Дзёлядё — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Ваглейская Виска елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Януйлава
Януйлава (Януйлава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кошици
Кошици — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Салвадор-ду-Монте
Салвадор-ду-Монте — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Кошици
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Салвадор-ду-Монте
Географиясе
Мәйданы —.
Кошици
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Әдәбият
Кошиці
558 ел (б. э. к.)
558 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Матыга
Матыга (Матыга ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Тилява
Тилява — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
100 Ел (Сүлейманпаша)
100 Ел (100. Yıl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сүлейманпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Маон
Маон — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ән-Нәфигъ
Ән-Нәәфигъ (النَّافِعُ) — Аллаһның 99 исеменең берсе.
Файдалы нәрсәләрне яратучы (ярдәмче) димәктер. Һәр нәрсәнең яратучысы — Ул булганга күрә, боларның да яратучысы — Улдыр. Кол: «Зарарлы нәрсәләрне Аллаһ яраткан, минем ни гаебем бар?»— дия алмас. Кол ирадәсен изге юлда кулланырга тиеш.
Вайнер (Арканзас)
Вайнер  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайнер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нудянгыни-Се
Нудянгыни-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Левый Юрибей елгасының сул ярыннан 46 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Томчице (Лодзь воеводалыгы)
Томчице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Домва
Домва — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
HD101553
HD101553 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Каравыл Тавы
Каравыл Тавы — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Халык саны — 624 тирәсендә. Почта индексы — 423022.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.
Ән-Нури
Ән-Нүүр (النُّورُ) — Аллаһның 99 исеменең берсе.
Галәмнәрне нурландыручы, күңелләргә һидаять утын ягучы — Улдыр. Аллаһ күкләрнең һәм җирнең Нурыдыр.
Пайн-Айленд (Ернандо округы, Флорида)
Пайн-Айленд  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пайн-Айленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Гонсалу (Амаранте)
Сан-Гонсалу  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мееруш (коммуна)
Мееруш — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан коммуна.
Караосман (Адапазары)
Караосман (Karaosman) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Адапазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ксаверув-Новий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5184) Cavaillé-Coll
(5184) Cavaillé-Coll — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QY7» саналган.
(12320) Loschmidt
(12320) Loschmidt — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Китами
Китами (北見市) — Япониянең Һоккайдо префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 2006 елдан башлап йөртә.
(12320) Loschmidt
Тарихы
1992 елның 8 августында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PH1» саналган.
Касихара
Касихара — Япония дәүләтенең Нара префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Касихара шәһәре 1956 елның 11 февралендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 124679 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 3155 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 39.52 км² тәшкил итә.
559 ел (б. э. к.)
559 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Пьетрозо
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,76 км².
Гертероде
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гяя (Ла Специя)
Гяя — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гяя Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Морленд (Айдахо)
Морленд  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сантеул-Мик
Сантеул-Мик — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сьценгна (Свентокшиж воеводалыгы)
Сьценгна  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Януки
Януки (Янукі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Сьценгна (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Януки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Де-Калб (округ, Индиана)
Де-Калб — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Оберн шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 939,7 км² тәшкил итә.
Дикарская Рассоха
Дикарская Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Сарёда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Махава
Махава (Махава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сиран (Эро)
Сиран — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Тимце
Тимце — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайт-Голл (Арканзас)
Вайт-Голл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайт-Голл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санде (Марку-де-Канавезеш)
Санде  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Яңа Булдеево
Яңа Булдеево (Кушкă, Новое Булдеево) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429911. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241824004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600007300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 58 кешенең яшәве мәгълүм.
Коштяни-над-Турцом
Коштяни-над-Турцом — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Әл-Һади
Әл-Һәәди (الْهَادِى) — Аллаһның 99 исеменең берсе. Теләгән колына һидаять биреп, туры юлга күндерүче мәгънәсендәдер. Аллаһ, яхшы һәм начар¬ны ярату белән бергә, кешенең начар юлдан китүен теләмәс. Мөселман намазының һәр рәкәгатендә:
أللهم اهدني (Аллаһүммә һдинии), ягъни:
Аллаһым! Безне туры юлга күндер»,— дип дога кылар.
Майна (Барыш кушылдыгы)
Майна — Барыш елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсенең Вешкайма районы, Майна районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Барыш елгасының уң ярыннан 132 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вихляева (Талица шәһәр округы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Әминә Сафиуллина
Сафиуллина Әминә Кәрим кызы (22 июнь 1925 ел, ТАССР, Биектау районы, Ямаширмә авылы — 16 гыйнвар 2015, Казан) — Татарстан телевидениесенең беренче дикторы, РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстан АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре.
Биографиясе
1925 елның 22 июнендә ТАССРның Биектау районы Ямаширмә авылында туа. 16 яшендә Ленинград шәһәреннән эвакуацияләнгән Калинин исемендәге хәрби заводта эшли башлый. Анда 1941 елдан алып 1945 елга кадәр эшләгән. Шуның өчен "1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышы елларында фидакарь хезмәт өчен" медале белән бүләкләнә.
Тондле
Тондле — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Әминә Сафиуллина
Биографиясе
Сугыштан соң Казан театр училищесын тәмамлый һәм татар радиокомитетына эшкә чакырыла. 1949-1959 елларда радио дикторы булып эшли һәм популяр дикторларның берсе була.
1959 елда радио иҗат эшчеләренең инициатив төркеме арасында Казан телевидениесе студиясен ачуга әзерлек эшләре алып барыла. Телевидениегә нигез салучылар белән бер рәттә була.
Тондле
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әминә Сафиуллина
Биографиясе
1959 елның ноябрендә Татарстан телевидениесен ачу тантанасында алып баручыларның берсе була. Соңрак күп еллар дәвамында телевизион алып баручы була. 1961 елда Әминә Кәрим кызына югары категорияле диктор квалификациясе бирелә. Ә 1964 елда "ТАССРның атказанган мәдәният хезмәткәре" дигән мактаулы исемгә лаек була.
1966 елда ТВ студиясенең сәнгать программалары баш редакторы вазыйфасына тәкъдим ителә.
Ксаверув-Старий
Ксаверув-Старий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Әминә Сафиуллина
Биографиясе
1993 - 2000 елларда - Татарстан Республикасының татар музыка гимназиясендә укытучы. Үзе төзегән программа белән 7 ел балаларга Әдәплелек дәресләре укыта (Этика дәресләре).
Җәмәгать тормышы
Иҗади эшчәнлек белән беррәттән җәмәгать тормышыннан да читтә калмый. М. Җәлил исемендәге Ленин Комсомолы премияләре буенча республика комиссиясе әгъзасы була, ТВ һәм радио буенча Дәүләт комитеты коллегиясе әгъзасы, ТВ студиясенең сәнгать советының алыштыргысыз әгъзасы, 15 елдан артык партбюро секретаре урынбасары була, студиянең җирле комитеты рәисе итеп сайлана.
Ксаверув-Старий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12321) Zurakowski
(12321) Zurakowski — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 4 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 PZ1» саналган.
560 ел (б. э. к.)
560 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Карья Бинаяк Гыйбадәтханәсе
Карья Бинаяк (Непал телендәː कार्यविनायक मन्दिर) Катмандудан якынча 10 км көньяктарак Катманду районында урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе.
HD101600
HD101600 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мейкенешть (коммуна)
Мейкенешть — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Мария-де-ла-Салуд
Мария-де-ла-Салуд — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гёсниц
Гёсниц (Gößnitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гяя дей Ризи (Павия)
Гяя дей Ризи — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гяя дей Ризи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Домемон
Домемон — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Парклайн (Айдахо)
Парклайн  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Парклайн халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сандин (Португалия)
Сандин  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Тиневичи
Тиневичи — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кисарадзу
Тарихы
Кисарадзу шәһәре 1942 елның 3 ноябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 123743 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 892 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 138.73 км² тәшкил итә.
(5185) Alerossi
(5185) Alerossi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 RV2» саналган.
Нундерма-Яха
Нундерма-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Янули
Янули (Янулі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ксенжак
Ксенжак — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Махавое
Махавое (Махавое ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Ксенжак
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әл-Бәдигъ
Әл-Бәдиигъ (الْبَدِيعُ) — Аллаһның 99 исеменең берсе.
Караотлак (Һалфети)
Караотлак (Karaotlak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалфети илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Модификатор-төймәләр
Модификатор-төймәләр (modifier keys) — санак төймәсарының төймәләре, алар үзләре берни дә эшләмиләр, әмма башка төймәләр белән тиңдәшлектә шушы төймәләрнең тәртипләрен үзгәртәләр.
Кырлач (үсемлек)
Кырлач — карабодайлылар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Модификатор-төймәләр
Мәсәлән, күп төрле төймәсар җәеменәрендә  төймәсенә басу «а» хәрефен кертә, ә төймәләр тиңдәшлегенә басу — баш хәрефен: «А». төймәсенең нинди эшкә билгеләнүе программадан карый, ә төймәләр тиңдәшлеге — агымдагы тәрәзәне яба. һәм төймәләрнең үзләренә генә басу бернәрсә дә эшләми (яисә ярдәмче вакыйгалар эшләргә мөмкин әле).
Джеф Раскин (интерфейслар буенча белгеч), режимнарны чын күчерүдән аермалап, модификатор-төймә басылган чакны «квази-режим» («quasimode») дип атый.
Тарих
Язу машинкаларындагы чүкеччеккә икешәр литера урнаштырып була икәнлеге ачыкланган. Бер литера белән, аннары икенчесе белән алмаш-тилмәш бастыру өчен, каретканы аз гына өскә күчергәннәр — шушыннан  төймәсенең исеме чыккан: «күчерү».
Видеотерминалларның беренче көннәрендә андагы гади челтәрләр беркетмәләрен (протоколларын) кул белән маташтырырга кирәк булган — ә моның өчен идарә итү символларын кертергә кирәк иде. Моның белән  төймәсе шөгыльләнгән (control — «идарәче»).
Эшлекле санакларга күп төрле төймәләр тиңдәшлекләре кирәк икәнлеге ачыкланган — шуңа күрә төймәләр тиңдәшлекләренә махус итеп IBM PC-га (1981)  төймәсен өстәгәннәр.
ZX-Spectrum дигән шактый очсыз дешевом йорт санагында 40 төймә генә булган. Аның үзенең модификатор-төймәсе булган —, символларны кертү.
Ауропаның төймәсар җәемнәрендә Alt төймәләренең берсе  (альтернатив график) сыман эшли башлаган.
График интерфейсларда беренче юл салучы булган IBM-га ярашлылыксыз төрле санаклар — Apple, Sun, Amiga — операцион система функцияларын гына эшли торган төймәләрне өстәделәр:, ,. Мода артыннан куып Microsoft 1995 елда үзенең система төймәсен ясады —.
Совьян
Совьян — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Вальдо (Арканзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дикий-Ю
Дикий-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Куя елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Яңа Буян (Шомырша районы)
Яңа Буян (Тăрăн, Новое Буяново) — Чуашстанның Шомырша районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 322 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
100 Ел (Чанкая)
100 Ел (100. Yıl) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(12322) 1992 QW
Тарихы
1992 елның 31 августында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 QW» саналган.
Игдэли (Зара)
Игдэли (İğdeli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Тадеушув (Свентокшиж воеводалыгы)
Тадеушув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тондув-Гурни
Тондув-Гурни — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Декейтер (округ, Индиана)
Декейтер — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гринсберг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 965 км² тәшкил итә.
Пьеве
Пьеве (Piève) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Бигулья-Неббио кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 19,70 км².
Сарата-Басараб
Сарата-Басараб — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Жоржи-ди-Визела
Сан-Жоржи-ди-Визела — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Әл-Бәкый
Әл-Бәәкый (الْبَاقِى) — Аллаһның 99 исеменең берсе.
Соңы, ахыры булмаган барлык димәктер. Аллаһының башлангычы да, соңы да юк. Һәр нәрсә юк булачак. Ләкин Ул бар, бар булуын дәвам итәчәктер.
Пайн-Айленд-Сентер (Флорида)
Географиясе
Пайн-Айленд-Сентер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гяята Нуова (Парма)
Гяята Нуова — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гяята Нуова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мексинень (коммуна)
Мексинень — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Принстон (Айдахо)
Принстон  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Принстон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Ксёнженице (Мазовия воеводалыгы)
Ксёнженице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гёссиц
Гёссиц (Gössitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Кизләү (Татарстан)
Кизләү — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Почта индексы — 423001.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Саз кишере
Саз кишере — зонтиклылар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Волгодонск
Волгодонск, Иделтын (Волгодонск) — Россия шәһәре, Ростов өлкәсенең халык саны буенча дүртенче шәһәр.
Халык саны — 170 841 кеше (2010).
Доминуа
Доминуа — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Волгодонск
География
Шәһәр Тын елгасының (Цимлянск сусаклагычы) сул ярында, Цимлянск ГЭСы плотинасы янында, Тындагы Ростовдан 190 километр көнчыгыштарак урнашкан. Төньяк Кавказ тимер юлының Волгодонская станциясе. Елга порты.
Щучье районы
Щучье районы (Щучанский район) — Курган өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Волгодонск
Климат
Новочеркасск уртача континенталь климаты зонасында урнашкан.
Иске Русса
Иске Русса (Старая Русса) — Россия Федерациясенең Новгород өлкәсендә урашкан шәһәр.
Волгодонск
Климат
Кыш җылы һәм аз карлы; җәй эссе һәм кояшлы.
Щучье районы
Административ үзәк — Щучье шәһәре.
Иске Русса
Халык саны — кеше.
Волгодонск
Тарих
Волгодонск 1950 елда Идел-Тын каналны һәм Цимлянск ГЭС-ны төзүе сәбәпле нигезләнгән.
Иске Русса
Тарихы
Шәһәр статусын 1167 елдан башлап йөртә. Хәзерге вакытка кадәр Иске Руссаның барлыкка килү вакыты турындагы мәсьәлә ачык кала.
Щучье районы
Тарих
Район 1923 елда Урал өлкәсенең Чиләбе округы эчендә оештырылган. 1934 елдан — Чиләбе өлкәсе, 1943 елдан — Курган өлкәсе составында. 1963 елда район зурайтылган һәм Щучье авыл районына үзгәртеп корылган. 1965 елдан хәзерге исемен йөртә.
Иске Русса
Тарихы
Иске рус елъязмасында беренче тапкыр 1167 елда искә алына, ләкин Көньяк Илмән буенда Полисть һәм Порусь елгалары кушылган урында шәһәр алданрак барлыкка килә. 1975 елда Новгородта табылган 526 нчы ярлы грамота Руссаның XI гасыр урталарында булуын раслый.
Щучье районы
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (90%), башкортлар (3,8%), татарлар (2,8%). Районда татар авыллары юк. Татарлар Курорт Озеро, Майка һәм Каясан дигән катнаш авылларында күпләп яшиләр.
Волгодонск
Тарих
1956 елдан — шәһәр.
2001 елда Ростов АЭС-ы эксплуатациягә бирелгән (элек Волгодонск АЭС исемен йөрткән, төзелеше 1977 елда башланган) — бу 1986 елгы Чернобыль һәлакәтеннән Россиядә беренче эксплуатациягә бирелгән атом электрстанциясе.
Иске Русса
Тарихы
Тикшеренелгән һәйкәлләр буенча археолог Г. С. Лебедев X-XI гасырлар читендә Иске Руссаның барлыкка килүен күрсәтә. Хәзерге вакытта танылган археологик чыганаклар X гасыр ахыры — XI гасыр башы белән Иске Руссаның барлыкка килү вакытын билгеләргә мөмкинлек бирә. Көньяк Илмән елгасының борынгы үзәген археологик өйрәнүнең хәзерге этабында Иске Руссаның барлыкка килү вакыты турындагы мәсьәлә генә түгел, ә борынгы җирлекнең локализацияләнүе, шәһәрнең ныгыту һәм топография характеры турындагы мәсьәлә дә хәл ителмәгән булып кала бирә.
Щучье районы
Административ бүленеш
Щучье районы составына 1 шәһәр һәм 16 авыл җирлеге керә.
Волгодонск
Икътисад
Волгодонск — Ростов өлкәсенең сәнәгый үзәге.
Иске Русса
Тарихы
III Бөтенроссия археология съездында катнашучылар (Иске Русса; 2011 елның 24-29 октябре) «түгәрәк өстәл» кысаларында Иске Русса муниципаль районы һәм Иске Русса шәһәре хакимияте һәм РФ Мәдәният министрлыгы алдында 2015 елда Иске Русса тарихының 1000 еллык юбилеен бәйрәм итү турындагы үтенечнамәсен хуплыйлар. Новгород өлкәсе губернаторы С.Г. Митин 2012 елның 31 маенда Россия Фәннәр академиясе президенты Ю. С. Осиповка «...2015 елда Иске Руссаның меңьеллыгын бәйрәм итү турындагы үтенечнамәне хуплау» үтенече белән мөрәҗәгать итә.
1167 елда елъязмаларда беренче телгә алынганчы, шәһәр тарихы турында бары тик археология мәгълүматлары буенча гына хөкем йөртергә була. XI—XIII гасырларда Россиянең казу материаллары буенча даими яңартылып торган агач күперләре һәм үсеш алган шәһәр культурасы бар. Шәһәр халкы сәүдә һәм һөнәрчелек белән актив шөгыльләнә.
Волгодонск
Икътисад
Азык-төлек сәнәгатенең ширкәтләре. Төзү материалларны һәм корылмаларны җитештерү.
Иске Русса
Тарихы
1456 елда Мәскәү гаскәрләре Мәскәү-Новгород сугышы барышында шәһәрне яулап алалар һәм Руссаны азат итәргә омтылган Новгород гаскәрләрен бәреп төшерәләр.
1478 елда Руссаа барлык Новгород җирләре белән бергә Бөек Мәскәү кенәзе Иван III походыннан соң Мәскәү кенәзлеге составына керә.
1608 елның көзендә Иске Руссаны Дмитрий II отрядлары ала, ләкин 1609 елның язында Мәскәүгә барган вакытта Федор Чулков җитәкчелегендәге Рус-Швед отряды Руссаны тушинолылардан тартып ала.
1611 елда шәһәр, Новгород һәм якын-тирә территория белән бергә, швед оккупациясе зонасына эләгә. Столбовский тыныч килешүе буенча башка җирләр белән беррәттән, 1617 елда шәһәр бөтенләй җимерелә һәм анда 38 кеше генә була.
1693 елда 21 яшьлек Петр I әнисе рөхсәте белән Архангельскка китә һәм юлда Иске Русса авылына керә. Икенче тапкыр ул шәһәрдә 1724 елда булган.
1708 елда Россия империясен бүлгәндә шәһәр Ингерманланд (1710 елдан Санкт — Петербург) губернасы составына керә. 1719 елдан — Новгород провинциясе составында, 1727 елдан Новгород губернасының шул исемдәге провинциясе составында.
1776 елның 15 февралендә Иске Руссага герб билгеләнә һәм ул өяз шәһәре дип игълан ителә.
XX гасыр башында шәһәр Иске Русса дип атала башлый (ике тапкыр арттырылган «с» белән).
Сан-Кожме (Гондомар)
Сан-Кожме  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Иске Русса
Тарихы
1927 елның 1 августыннан Иске Русса Ленинград өлкәсенең Новгород округы составына керә, яңа оешкан Иске Русса районының административ үзәге була (1930 елның 23 июлендә СССРда округка бүленү бетерелә).
1939 елның 19 сентябрендәге РСФСР Югары Советы Президиумы Указы белән Иске Русса өлкә буйсынуындагы шәһәр була.
1944 елның 18 февралендә Иске Русса 2 нче Балтыйк буе фронтының 1 нче удар армиясе гаскәрләре тарафыннан Иске Рус-Новорж һөҗүм итү операциясе барышында азат ителә. Җимерелгән шәһәрдә бер генә кеше дә азат ителми, 1944 ел ахырына алар 5 мең була.
СССР Югары Советы Президиумының 1944 елның 5 июлендәге Указы нигезендә Иске Русса шәһәре һәм бөтен Иске Русса районы яңа оештырылган Новгород өлкәсе составына кертелә.
1984 елның 16 февралендә Иске Русса шәһәре I дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләнә.
2015 елның 9-10 июнь көннәрендә шәһәргә визит белән «Россия Император Йорты башлыгы» Бөек Княгиня Мария Владимировна килә.
2019 елның гыйнварында Иске Русса шәһәре үзен Ганзия союзы составына кертү өчен гариза бирә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (96,9%), украиннар (1,1%).
Кравани
Кравани — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Мацава
Мацава (Мацава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Димтемъёль
Димтемъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Агыйдел Кедва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тирява Волоска
Тирява Волоска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(5186) Доналу
(5186) Доналу — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 сентябрендә Б. Роман тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SB4» саналган.
562 ел (б. э. к.)
562 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VI гасырга кергән ел.
Маррачи
Маррачи — Испаниянең Балеар утраулары провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD101681
HD101681 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Янчуки (Паставский районы)
Янчуки (Янчукі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ван-Бурен (Арканзас)
Ван-Бурен  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юртаклар узышы
Юртаклар узышы — юртак атлар юыртып йөгерү йөгереклеген сынап карау.
Гадәттә атлар узыш арбаларына җигелгән булып йөгерәләр. Кайвакыт (мәсәлән, Франциядә) юртаклар иярдә йөгерәләр. АКШ һәм Канадада аерым юргалар узышы оештыралар.
Карабаир аты
Атама
Карабаир сүзе өч нигездән гыйбарәт: төрки кара «кара, авыр» (эш турында) һәм фар. бар «йөк», гир «алу, күтәрү» (фар. баргир «йөк күтәрүче» > төр. бәйгир «йөк аты, йөк алашасы»).
Ат чабышы
Ат чабышы (бәйге) — атлар елдамлыгын сынап карау.
(12323) Haeckel
(12323) Haeckel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 4 сентябрендә Ф. Бёрнген, Шмадель Л. Д. тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 RX» саналган.
Әл-Варис
Әл-Вәәрис (الْوَارِثُ) — Аллаһның 99 исеменең берсе.
Мал-мөлкәт һәм байлыкның чын хуҗасы Аллаһ димәктер. Кешеләрнең дә байлыклары бар, ләкин алар байлыкларына чын мәгънәдә хуҗа була алмас¬лар. Әҗәл килгән вакытта байлыкның бер файдасы да булмас. Аларның хакыйкый иясе — Аллаһыдыр. Аның исә аларга һич ихтыяҗы юк.
Караоюмҗа (Атакум)
Караоюмҗа (Karaoyumca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тондув-Дольни
Тондув-Дольни — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Tulpar Air
Tarix
2004 yılda "Atlas" boralaq hawa şirkäte belän berläşterü näticäsendä oyıştırılğan.
Eşlek häm boralaq taşuları belän başta şöğellänä.
Tulpar hawa şirkäte Challenger 300 oçqıçı belän qullana başlağan Rusiäneñ berençe hawa şirkäte.
Гәрчисә
Гәрчисә, хәрдәл, хәрдал — кәбестәчәләр гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Макалейка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ксенжики
Ксенжики — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сорб
Сорб — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Тама (Свентокшиж воеводалыгы)
Тама  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
100 Ел (Бандырма)
100 Ел (100. Yıl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Бандырма илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Да Менегин (Тревизо)
Да Менегин — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Лоренсу-ду-Дору
Сан-Лоренсу-ду-Дору — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Нылкид-Шор
Нылкид-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 239 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кысыр тигәнәк
Кысыр тигәнәк — розачалар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Мелая (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Делавэр (округ, Индиана)
Делавэр — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Манси шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1827 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1015,6 км² тәшкил итә.
Акман (Мамадыш районы)
Акман — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Халык саны — 293 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422150.