cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Якутск гербы
Тарих
Ләкин шушы герб Россия империясе чорындагы гербка охшамаган, геральдик реестрга кертелә алмады. Дәүләт геральдик комиссиясе буенча: "Кызганычка каршы, Якутск заманча гербы геральдик реестрга кертелә алмый, чөнки аның күп геральдик кагыйдәләрне бозулары бар." Россия империясе чорындагы гербка охшаган яңа гербы 2012 елда расланган. Дәүләт гербының тулы версяисе авторы – рәссам Максим Черников.
Тулы версиясендә Якут токымлы атлар «Сэргэ» дип аталган гыйбәдәт агач баганасын ике яктан тоталар. Сэргэ өстендә кымыз эчү өчен милли савыт — Чорон урнаша. Сэргэләргә кече герб беркетелгән. Түбәндә "Олонхо" эпосынан алынган урысча "Средоточие восьмикрайней земли" дип язылган. Сигез яклы җир (саха теле: аҕыс иилэх-саҕалаах аан ийэ дойду) – беренче туган ана-җир, гармония һәм тәртип тулы кешеләр җире. Якутск аның үзәге дип игълан ителә.
Малая Лапеница
Малая Лапеница (Малая Лапеніца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Коцежови
Коцежови — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саксид
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Давид (Панама)
Давид (David) — Панаманың Чирики правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1602 елда нигезләнгән.
Миранда (Аркуш-де-Валдевеш)
Миранда  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Әхмәт Бакыев
Әхмәт Бакыев (, —, ) — механика өлкәсендә галим, Башкортстан ФА мөхбир әгъзасы (1991). БАССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1989). 1960 елдан Уфа нифет институтында, 1974-1989 елларда проректор, 1989-1999 елларда елдан нифет аппаратлары төзү кафедрасы мөдире, профессор (1986). Бертөрле булмаган җимерелүгә һәм форма бозылуга, эретеп-ябыштыру процесслары  караган фәнни хезмәтләр авторы.
Миранда (Аркуш-де-Валдевеш)
Географиясе
Мәйданы —.
Пяшно (Диңгез буе воеводалыгы)
Пяшно — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вя Молизе (Бреша)
Вя Молизе — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Молизе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Нестор Махно
Не́стор Махно́ (Нестор Иванович Махно;, Гуляйполе, Александровск өязе, Екатеринослав губернасы, Россия империясе — 6 июль 1934, Париж, Франция) — украин сәяси һәм хәрби эшлеклесе, ватандашлар сугышы вакытында Украинаның көньягында баш күтәрүчеләр хәрәкәтне оештыручы. Батько Махно буларак та мәгълүм.
Биография
Нестор Махно Екатеринослав губернасы Александровск өязенең Гуляйполе авылында (хәзер Гуляйполе шәһәре, Запорожье өлкәсе, Украина) крестьян гаиләсендә туган. Гуляйполе ике класслы н тәмамлаган.
1895 елдан — сезонлы эшче (батрак), 1903 елда Гуляйполе чуен кою заводында эшли. Анархизм идеяләре белән мавыга, 1906 елда «Анархо-коммунистларның крестьян төркеме»нә кушыла; сәүдәгәрне талауларда һәм полициячеләргә һөҗүмнәрдә катнашкан. 1906—1908 елларда берничә тапкыр кулга алынган; 1910 елда үлем җәзасына хөкем ителә, әмма ул вакыты чикләнмәгән каторга белән алмаштырылган. Мәскәүнең Бутырка төрмәсендә тутырган.
Ватандашлар сугышы
1917 елгы Февраль инкыйлабыннан амнистия буенча иреккә чыга. 1917 елның мартыннан — Гуляйполе крестьянннар берлегенең рәисе (соңрак эшче һәм крестьяннар депутатлар советына үзгәртеп корылган). 1917 елның җәендә «Инкыйлабны коткару буенча комитет»ының башында торган, Вакытлы хөкүмәтенә буйсынмавына чакырган, алпавытлар җирләрен крестьяннарга өләшергә башлаган. 1918 елда Украинаны басып алган алман гаскәрләренә, ә 1918 елның ноябрьдән большвеиклар белән бергә Симон Петлюра хакимиятенә каршы көрәшкән.
Адамув (Конецкий повяты)
Адамув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нестор Махно
Ватандашлар сугышы
Ак гаскәрләргә каршы көрәш өчен Кызыл Армия белән ике тапкыр килешүне төзегән (04.1919 һәм 11.1920); Ак Кырымның җиңелүдәң соң большевиклар хөкүмәтенең Махно баш күтәрүчеләре белән бергәлекнең кирәклеге бетте, һәм Троцкий боерыгы буенча Махно «кануннан тыш» дип игълан ителә.
1921 елның җәе ахырында күп санлы бәрелешләрдән соң Махно Румыниягә чигенергә мәҗбүр булган.
1921—1924 елларда Румыния һәм Польша лагирләрендә утырган. 1924 елда Алманиягә китәргә рөхсәтне ала; 1925 елда Франциягә китә һәм гомернең калган өлешен Париж янындагы Венсенн бистәсендә яшәгән. Агач һәм балта остасы булып эшләгән.
1934 елның 6 июлендә сөяк туберкулёзыннан вафат булган.
Игорь Радулов
Игорь Радулов (23 август 1982, Түбән Тагил, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе) — Россия хоккейчысы, һөҗүмче, «Атлант хоккей клубы» уенчысы.
Бүгенге көндә КХЛда чыгыш ясый. 2002-2004 елларда НХЛда чыгыш ясаган.
(4961) Тимхердер
(4961) Тимхердер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1958 елның 8 октябрендә LONEOS тарафыннан Флагстафф обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1958 TH1» саналган.
Туулемәэ
Туулемәэ (Tuulemäe) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Разэта
Разэта (Разэта ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Эперне (округ)
Географиясе
Мәйданы — 2156 км². Округ 10 кантоннан тора, алар үз чиратында 164 коммунага бүленгән.
Спиритвуд-Лейк (Төньяк Дакота)
Спиритвуд-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Спиритвуд-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брив-ла-Гайард
Брив-ла-Гайард (Brive-la-Gaillarde) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Л'Иссандонне кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 48,59 км².
Ле-Брей-сюр-Мериз
Ле-Брей-сюр-Мериз — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Сакушак
Сакушак — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Педро-Манрике
Сан-Педро-Манрике — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Годлево-Варше
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ZP3
ZP3 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Нәдия Бакыева
Надия Бакыева (Надия (Наҗыя) Зариф кызы Бакыева, Надия Зарифовна Бакиева) (, —, ) — педагог, педагогия фәннәре докторы (1969), профессор (1970). 1944 елдан укыту ысуллары дә, 1949 елдан РСФСР педагогик фәннәр академиясенең милли мәктәпләр фәнни тикшеренү инстиутында. 1970-87 елларда ССРБ ПФА милли мәктәптә рус телен укыту ФТИендә, 1983 елга кадәр лаборатория мөдире. Татар мәктәбендә рус телен укыту енә караган фәнни хезмәтләр авторы.
Ла-Чоррера
Ла-Чоррера (La Chorrera) — Панаманың Панама-Оесте правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1855 елда нигезләнгән.
Маунт-Игл (Пенсильвания)
Маунт-Игл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маунт-Игл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эвҗикузкышла (Чорум)
Эвҗикузкышла (Evcikuzkışla) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Льель
Льель — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Йөргүч (Һайраболу)
Йөргүч (Yörgüç) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Һайраболу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бегли (Айова)
Бегли  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бегли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бакыев
Бакыев — фамилия. Бакый (بَاقِي) - «калучы, калдык; мәңге яшәүче, мәңгелек» сүзеннән ясалган.
Мозелуш (Паредеш-де-Кора)
Мозелуш  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Туулевәлья
Туулевәлья (Tuulevälja) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Рай (Сенненский районы)
Рай (Рай ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ангаис
Ангаис — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Diennar
Dien uglevodorodlar - ike ikele bäyläneşe bulğan uglevodorodlar, mäsälän, butadien.
Molekulalarında ikele bäyläneşlär ğadi (ordinar) bäyläneş belän bülengän dien uglevodorodlarnıñ praktik ähämiäte ayıruça zur. Alarnıñ iñ ähämiätleläre: butadien-1,3, yağni divinil,
Molekulalarında ikele bäyläneşläre bulu säbäple, dien uglevodorodlar ğädättäge quşılu reaktsiälärenä kerälär, mäsälän, bromlı sunı tössezländerälär, ğalogenovodorodlarnı üzlärenä quşalar h. b.
İkele bäyläneşläre bulu arqasında, dien uglevodorodlar bik ciñel polimerlaşalar. 2-Metilbutadien-1,3 neñ (izoprennıñ) polimerlaşu produktı bulıp tabiği kauçuk sanala.
Пириу-Негру
Пириу-Негру — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малая Мядзвядка
Малая Мядзвядка (Малая Мядзвядка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ташъелга (Яңавыл районы)
Ташъелга — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452802, — 80259860010.
Коцёлки (Серадзький повяты)
Коцёлки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пящина
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Салина в Сечовле
Салина в Сечовле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туулику
Туулику (Tuuliku) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Сантьяго-де-Верагвас
Сантьяго-де-Верагвас (Santiago de Veraguas) — Панаманың Верагвас правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Годлево-Велике
Годлево-Велике — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Реймс (округ)
Реймс — Франциядәге округ (Arrondissement). Марна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1702 км². Округ 17 кантоннан тора, алар үз чиратында 175 коммунага бүленгән.
Сантьяго-де-Верагвас
Тарих
1621 елда нигезләнгән.
Годлево-Велике
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Адамув (Стараховицкий повяты)
Адамув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зур Сусай
Зур Сусай — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Колва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Адамув (Стараховицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Сусай
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
ZPBP
ZPBP —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Тимур Юнысов
'' Тимур Илдар улы Юнысов, сәхнә тәхәллүсе Тимати (1983, Мәскәү) — Россия җырчысы, музыкаль продюсер, актёр, эшкуар. Чичән Җөмһүриятенең атказанган артисты (2014). "Йолдызлар фабрикасы 4" тәмамлаучысы. Хип-хоп, R’n’B жанрында җырлар башкара.
Казанның Җәйге Универсиадасы 2013 илчесе.
"Татар халык әкиятләре" дигән аудиокитапларда "Ак елан", "Унике яшьлек малай", "Камыр-Батыр" һ.б. әкиятләрендә башкаручы.
Snoop Dogg, Баста Раймс, Дидди, аның төркеме Diddy – Dirty Money, Xzibit, Марио Уайнэнс, Fat Joe, Ив, Крейг Дэвид, Тимбалэнд, Flo Rida АКШ башкаручылары белән хезмәттәшлек итте.
«Welcome to St. Tropez (DJ Antoine Remix)» дигән җырны YouTube та 133 миллион кеше карады, «Давай Досвидания» дигән җырның 33,5 миллион караучылары булды.
Гаилә
Әтисе - Илдар Юнысов, татар, газлы эчемлекләр буенча зур эшмәкәр. Әнисе - Симона Яков кызы Червоморская, яһүд нәселеннән. Бабасы Вахит Юныс (1930-2006), дипломат, татар язучысы.
Китаплар
Аудиокитаплар
Көньяк башкорт диалекты
Көньяк башкорт диалекты -  башкорт теленең бер диалекты. Көньяк Башкортстанда, Ырынбур өлкәсендә, Самар өлкәсендә таралган.
Язу
Язуы юк.
Таралышы
Көньяк башкорт диалекты Көньяк Башкортстанда, Ырынбур өлкәсендә, Самар өлкәсендә, Сарытау өлкәсендә таралган.
Истовер (Көньяк Каролина)
Истовер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Көньяк башкорт диалекты
Сөйләшләр
Башкорт теленең көньяк диалектында 5 сөйләш аерып күрсәтелә:
Истовер (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя Монтале (Кремона)
Географиясе
Вя Монтале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Палова (Нименьга кушылдыгы)
Палова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нименьга елгасының уң ярыннан 24 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 7542
NGC 7542 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Санта-Крус-де-Янгуас
Санта-Крус-де-Янгуас — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Гран-Люсе
Ле-Гран-Люсе — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
(3238) Тимресовия
(3238) Тимресовия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1975 елның 8 ноябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 VB9» саналган.
Ударник (гәҗит, Чусавай)
Ударник — гәҗит. ВКП(б)ның Чусавай шәһәр комитеты, шәһәр шурасы һәм шәһәр һөнәри берлекләр шурасы органы. 1931-1939 елларда Чусавай шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Райкова
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Спрингбрук (Төньяк Дакота)
Спрингбрук  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Спрингбрук шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самоториця
Самоториця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моледу (Каминья)
Моледу  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Туулна
Туулна (Tuulna) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Мазероль-ле-Сален
Мазероль-ле-Сален — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Эвҗилер (Гөлхисар)
Эвҗилер (Evciler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Гөлхисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Бривзак
Бривзак — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Беджер (Айова)
Беджер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Беджер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малая Нявиша
Малая Нявиша (Малая Нявіша ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Җамбыл Җабай улы
Җамбыл Җабай улы (, (28 февраль 1846, Җамбыл тавы, Җамбыл өлкәсе-22 июнь 1945, Алматы) – казакъ халык шигъриятендә танылган шәхес, шигъри сүз үзенчәлекле ораторы, җырау, җырчы.
Биографиясе
Туган урыны – Җамбыл тавы, Җамбыл өлкәсе. Яшәү урыны – Алматы өлкәсе Узынагаш авылы. Чыгышы – Оло йөз эчендәге Шапырашты нәселе, Екей ыруыннан.
Ырынбур турында Җыр (фрагмент)
tt: Күрәм — шәһәр, чиксез дала, Кургаш шикелле, соры күк. Син микән бу, зур Ырынбур, Монда сарыгын куганмы Алибек?
Чал кашлар астында, Ачулы ялкынлы карашлар. Эссе, ак патшалар кәлгәсе дип Хәтердә син, Ырынбур!
Син далада кыя сыман тордың, Җилнең бетмәс зарлы тавышында, Куркыныч җәза һәм богау, Кан көенеч шәһәре.
Без курыккан идек синнән Ырынбур, Каргадык сине, Ырынбур, Син каһәр суккан җир булдың, Иделдән Тянь-Шаньгә тиклем. 19/XII—1937
ru: Вижу — город, степной простор, Небо серое, словно свинец. Ты ли это, большой Орымбор, Куда гнал Алибек овец?
Под навесом седых бровей Загорается гневом взор. Душной крепостью белых царей Вспоминаешься ты, Орымбор!
Ты в степях стоял, как утес, В нескончаемых стонах ветров — Город крови и горьких слез, Страшных пыток и кандалов.
Мы боялись тебя, Орымбор, Проклинали тебя, Орымбор, Ты страшилищем слыл, Орымбор, От Едиль до Тянь-Шаньских гор. 19/XII—1937
Катыдпом (Сысола районы)
Катыдпом (Катыдпом) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Катыдпом климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (87%).
Ударник (гәҗит, Горловка)
Ударник — гәҗит. Украина КП(б)ның Горловка шәһәр комитеты, шәһәр шурасы һәм шәһәр һөнәри берлекләр шурасы органы. 1932-1934 елларда Горловка шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Рабацино
Рабацино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коцина (Лодзь воеводалыгы)
Коцина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Годлево-Гожеево
Годлево-Гожеево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пирия
Пирия — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Адамчовице
Адамчовице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
ZPBP2
ZPBP2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Маунт-Кобб (Пенсильвания)
Маунт-Кобб  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маунт-Кобб халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Туулова
Туулова (Tuulova) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Санабор
Санабор — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Орловка (Яңавыл районы)
Орловка — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452807, — 80259865001.
Райцы
Райцы (Райцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ле-Гре (Сарта)
Ле-Гре — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Сент-Мену (округ)
Сент-Мену — Франциядәге округ (Arrondissement). Марна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1021 км². Округ 3 кантоннан тора, алар үз чиратында 67 коммунага бүленгән.
Правокаевка
Правокаевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маиш
Маиш — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Ударниклар (журнал)
Ударниклар — айлык журнал. БЛКЯБ ҮК органы. 1930-1932 елларда Мәскәү шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Монсан (район)
Монсан  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Старкветер (Төньяк Дакота)
Старкветер  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Мария-де-лас-Ойяс
Санта-Мария-де-лас-Ойяс — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калгун-Фоллс (Көньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4056) Тимуорнер
(4056) Тимуорнер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 22 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 FZ1» саналган.
Алексей Михеев
Тормыш юлы
Алексей Михеев 1907 елның 15 (28) декабрендә Мәскәү губернасының Подольск өязе, Петрово авылында туган. 1919—1925 елларда Поливановск укытучылар семинариясендә дә укый. Иске Никола авылының башлангыч мәктәбенә эшкә җибәрелә, беренче 2 ел укытучы булып эшли, аннары мәктәп белән җитәкчелек итә.
1929 елда Мәскәү университетының биология факультетына укырга керә, 1934 елда «Умырткалылар зоологиясе» белгечлеге белән тәмамлый. МДУ зоология музеена җибәрелә, экскурсовод, кече һәм өлкән фәнни хезмәткәр булып эшли (1938). Александр Формозов һәм Георгий Дементьев укучысы.
Тиман тундрасына 2 экспедиция ясый (1937, 1938), Ак көртлек турында кандидатлык диссертациясе өчен материал әзерли (1940 елда яклый), 1948 елда монографияне бастыра.
1940 елда яңа төзелгән Үзәк боҗралау бюросының мөдире вазыйфасына күчә.
1942 елның мартында Кызыл Армия сафларына алына. Сталинградтагы хәрби-сәяси училище тыңлаучысы, аннары ротаның сәяси җитәкчесе, Мәскәү хәрби округының 1 нче уку бригадасы агитаторы һәм Мәскәүдә Баш хәрби госпиталь пропагандисты була. 1946 елда демобилизацияләнә.
1950 елдан башлап МДПИның биология-химия факультетында доцент, профессор, кафедра мөдире һәм декан булып эшли.
1956—1957 елларда Кытай Халык Республикасында РСФСР мәгариф министрлыгыннан командировкада була. Кытайда берничә эш бастырган.
1964 елда «Көнчыгыш Палеарктика кошларының сезонлы миграцияләрен формалаштыруда мохит факторларының роле» темасына докторлык диссертациясен яклый, аны «Кошлар очышы» монографиясе һәм популяр басмасы буларак бастырып чыгара.
Бөтенсоюз орнитология җәмгыятенең Мәскәү бүлеге рәисе (1983), Мәскәү орнитология җәмгыятенең гамәлдәге һәм гомерлек мактаулы президенты.
Аның укучылары арасында: Л. С. Степанян, В. М. Константинов, И. А. Жигарев, С. М. Климов, А. Г. Резанов, Ц. З. Доржиев, В. Т. Бутьев, А. И. Шураков, А. О. Шубин, С. А. Полозов һәм башка галимнәр.
1991 елда пенсиягә чыкканнан соң, ректорат карары белән Михеевларга гомерлек зоология һәм экология кафедрасында эш урыны беркетелә.
1999 елның 4 гыйнварында Мәскәүдә вафат була.
Библиография
Орнитология буенча күп кенә мәкаләләр һәм фәнни хезмәтләр авторы, кош миграциясен тикшергән. Төп хезмәтләре:
Вя Монталфольио (Пезаро һәм Урбино)
Вя Монталфольио — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Монталфольио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Коробково
Коробково — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Халык саны — 21 тирәсендә. Почта индексы — 423217.
Тарих
1880 елда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
NGC 7543
NGC 7543 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сапник
Сапник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZPLD1
ZPLD1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бедфорд (Айова)
Бедфорд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Бедфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малая Палонка
Малая Палонка (Малая Палонка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Радзеево (Диңгез буе воеводалыгы)
Радзеево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Эвҗилер (Симав)
Эвҗилер (Evciler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (köy).
Коцишев (Лодзь воеводалыгы)
Коцишев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Радзеево (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коцишев (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Годлево-Гудоше
Годлево-Гудоше — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аквизгран (Свентокшиж воеводалыгы)
Аквизгран  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ӱжара (гәҗит)
Ӱжара — гәҗит. РСФСР милләтләр эшләре халык комиссариаты каршындагы Үзәк чирмеш бүлеге органы. 1917 елның 25 августыннан 1918 елның 26 декабренә кадәр Казан шәһәрендә чирмеш телендә нәшер ителә, 72 гә якын саны чыга.
Тууру
Тууру (Tuuru) — Эстониянең Ляэнемаа өязендә урнашкан авыл.
Малан (Ду)
Малан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Сарско
Сарско — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брошон
Брошон (Brochon) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Жевре-Шамбертен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7.46 км².
Ракава (Гарадоцкий районы)
Ракава (Ракава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Санта-Мария-де-Уэрта
Санта-Мария-де-Уэрта — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монсеррати (Виана-ду-Каштелу)
Монсеррати  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зур Талица
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Люар
Ле-Люар — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Маунт-Моррис (Пенсильвания)
Маунт-Моррис  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маунт-Моррис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Пеженьга (Вихтомица кушылдыгы)
Пеженьга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вохтомица елгасының сул ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Уку ударнигы (журнал)
Уку ударнигы — журнал. ВКП(б)ның Татарстан өлкә комитеты һәм ТАССР мәгариф халык комиссариаты органы. 1934-1941 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә. Мөхəррир - Шаһвәли Башкиров.
Анос (коммуна)
Анос — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Витри-ле-Франсуа (округ)
Витри-ле-Франсуа — Франциядәге округ (Arrondissement). Марна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1504 км². Округ 6 кантоннан тора, алар үз чиратында 113 коммунага бүленгән.
Һиггс кыры
Һиггс кыры - вакуум симметриясен бозылуга күрә электрозәгыйфь тәэсир итешү симметриясен спонтан бозылуга китерүче скаляр кыр. Теориясен эшкәрткән Британия физигы Питер Һиггс хөрмәтенә аталган.
Һиггс кырының кванты - Һиггс бозоны булып тора. Һиггс кыры - зәгыйфь һәм электромагнит тәэсир итешүләрен берләштергән Стандарт модельнең нигезләрендә тора.
Һиггс кыры булганга күрә зәгыйфь тәэсир итешүне ташучы кисәкчекләрнең (W һәм Z бозоннары) инерт массасы бар, ә көчле һәм электромагнит тәэсир итешүләрен ташучы кисәкчекләрнең (глюон һәм фотон) инерт массасы юк.
Һиггс кырының вакуумда уртача микъдары 240 ГэВ.
Һиггс кыры булмаган очракта берүк буындагы кварклар (мәсәлән u һәм d кварклар) тиң булыр иде.
2012 елда Зур адрон коллайдерында Һиггс кырының кванты - Һиггс бозоны ачылган, аның массасы 125 ГэВ тәшкил итә, заманча физикада ул иң авыр табылган бозон.
Әлегә Һиггс кыры бердәнбер ачылган скаляр кыр. Электромагнит, зәгыйфь, көчле, гравитацион кырлары - вектор кырлар булып тора.
Һиггс кыры булганга күрә зәгыйфь тәэсир итешүдә катнашучы кисәкчекләр (протон, нейтрон, электрон һ.б.) инерт массага ия.
Пирковач
Пирковач — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санак уены
Санак уены — уен процессын (геймплейны) оештыру өчен компьютер программасы,  уен буенча партнерлар белән элемтә өчен, яки үзе партнеры сыйфатында чыгыш ясаучы.
1940—1950
Икенче бөтендөнья сугышыннан соң, АКШта беренче интерактив электрон җайланмалар өчен махсус уеннар, һәм беренче уен программалары өчен компьютерлар эшләнде.
Галимҗан Гыйльманов
Галимҗан Хәмитҗан улы Гыйльманов — татар язучысы, шагыйре, драматургы һәм әдәбият белгече.
Биография
Галимҗан Гыйльманов 1957 елның 1 февралендә Башкортстанның Дүртөйле районы Әсән авылында колхозчы гаиләсендә туган. 1974 елда Әсән урта мәктәбен тәмамлаганнан соң, Г.Гыйльманов Казан университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә. Студент елларында мәгълүм "Әллүки" әдәби түгәрәгендә үзенең иҗади мөмкинлекләрен сыный, профессор Хатыйп Госман җитәкчелегендә "Шәехзадә Бабич: тормыш юлы һәм иҗат эволюциясе" исемле беренче гыйльми хезмәтен яза. Университетны уңышлы тәмамлагач, аны татар әдәбияты кафедрасы каршында аспирантурада калдыралар. Бер үк вакытта ул кафедрада өлкән лаборант, ассистент булып эшли, татар теле һәм әдәбияты бүлегендә, шулай ук әзерлек бүлегендә әдәбият тарихы буенча лекциялар укый, "Лиро-эпик жанрлар", "Һади Такташ: иҗат эволюциясе" дигән темаларга махсус курслар алып бара. 1983 елда профессор Х.Госман җитәкчелегендә "Татар балладасы: башлангыч һәм үсеш этапалары" дигән темага кандидатлык диссертациясе яклый.
1986 елда Г.Гыйльманов Татарстан китап нәшриятына эшкә күчә, матур әдәбият редакциясендә, соңрак балалар-яшүсмерләр редакциясендә редактор, өлкән редактор һәм редакция мөдире вазыйфаларын башкара. 1989-1990 елларда Татарстан Язучылар берлегендә җаваплы сәркәтиб буларак эшли, аннары янәдән Татарстан китап нәшриятына кайтып, берьюлы ике редакция — балалар-яшүсмерләр әдәбияты һәм әдәби мирас редакцияләре мөдире хезмәтендә була. Бер үк вакытта Казан университетының татар әдәбияты кафедрасында "Әдәби мирас: текстология мәсьәләләре", "Мифология һәм татар әдәбияты" дигән темаларга махсус курс һәм семинар алып бара.
1999 елда Татарстан Язучылар берлегенең 13 корылтаенда Галимҗан Гыйльманов берлек идарәсенә сайлана һәм берлекнең рәисе урынбасары һәм аппарат җитәкчесе итеп билгеләнә. Аның бу вазифалары 14 корылтай (2002) сайлаган идарә составында кабат раслана. 2005 елда Казан утлары журналының фән һәм сәнгать бүлеге мөдире.
Галимҗан Гыйльманов Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (2003). 1992 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Иҗат
Галимҗан Гыйльмановның иҗатында бер үзенчәлек бар: мәшһүр шагыйрь Шәехзадә Бабичның туган авылында туып үсү, белем алу аңа зур этәргеч бирә.
Әдәбият фәне өлкәсендә эш
Г.Гыйльманов университетта укыткан елларында әдәбият белеменең поэтика, жанр, стиль мәсьәләләренә, аерым алганда, лиро-эпик әдәбиятның иң кызыклы жанрларыннан берсе булган баллада жанрын өйрәнүгә һәм якташы Шәехзадә Бабичның әдәби мирасын басмага әзерләү эшенә күп көч куя. 1989 елда аның "Татарская баллада" исемле монографиясе һәм 1990 елда Ш.Бабичның барлык билгеле әсәрләрен — шигырьләрен, поэмаларын, эпиграммаларын, мәкаләләре һәм хатларын үз эченә алган, зур кереш мәкалә, гыйльми-тарихи аңлатмалар, текстологик искәрмәләр белән баетылган бертомлык зур җыелмасы ("Зәңгәр җырлар", Казан:ТКН, 1990 ел, 543 бит) дөнья күрә. 1992 елда исә әдәби процесска һәм бигрәк тә шагыйрьләр иҗатына, аерым әсәрләргә багышланган "Заман сүз сорый" исемле тәнкыйть мәкаләләре китабы басылып чыга.
Проза
Г.Гыйльмановның проза жанры әсәрләренә Европа әдәбиятындагы модернизм сыйфатлары хас. Әдипнең фантастик-хыялый һәм маҗаралы әсәрләрендә вакыйгалар чынбарлык белән хыял кисешкән чиктә бара, шул сәбәпле образлар бирелешендәге серлелек, композицион интрига, психологик киеренкелек көчәя төшә. Ул әдәби әсәр аша укучы күңеленә хыялыйлык, серлелек иңдерә.
Балалар әдәбияты
1995 елда Галимҗан Гыйльманов Галим Әсән тәхәллүсе белән "Гөрләвек-Ручеек" исемле беренче балалар китабын нәшер итә. Моннан соң аның тагын берничә шундый китабы чыгарыла, шулай ук ул балалар драматургиясендә дә уңышка ирешә.
Мифология
Г.Гыйльманов озак еллар дәвамында татар халкының борынгы мифларын, риваять-легендаларын, им-томнарын, юрамышларын барлау һәм җыю, ияләр-рухлар дөньясын, тәңречелек тәгълиматын өйрәнү юлында гыйльми эзләнүләрен дәвам иттерә. 1996 һәм 1998 елларда басылып чыккан "Татар мифлары" — биш том итеп уйланылган шул җыелманың тәүге ике китабын тәшкил итә.
Ernan Kortes
Fernando Kortes de Monroy i Pissaro Altamirano (ispança Fernando Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano), yäki Fernando, Ernando, Fernan, yä Ernan Kortes (ispança Hernán Cortés, 1485—1547) — İspaniä konkistadorı (ilbasar), Meksikanı yawlap alğan häm atstek däwlätçelegen yuq itkän.
Tärcemäi xäle
Kortes idalgo (zatlı aqsöyäk näsele) toqımınnan çıqqan.
İke yıl däwamında Salamanka Universitetında uqığan, läkin xärbi karyeranı saylağan.
1504 yılda Espaniola (Haiti) utrawına küçep kitkän.
1510-1514 yıllarda Diego de Velaskes citäkçelegendä Kubanı basıp aluda qatnaşqan.
1519-1521 yıllarda üz niäte buyınça Meksikanı suğışıp ala başlağan.
1522-1526 yılda yaña buldırılğan koloniä Yaña İspaniäneñ general-kapitanı, bäysez säyäsäten ütkärgän.
1528 yılda xäkimiät öçen suğış näticäsendä Awrupağa qaytqan.
1529 yılda patşa Karl V aña markiz Oaxaka titulın birgän (isp. Marqués del Valle de Oaxaca).
1530 yılda xärbi gubernator wazifasında Meksikağa qayta.
1540 yılda Awrupağa qayta, Älcäzäirgä qarşı uñışsız suğışta qatnaşqan.
İspaniädä dizenteriädän wafat bulğan, 1566 yılda anıñ mäyete Meksikada kümelgän.
1560 yıllarda Kortes balaları Meksikada fetnä oyıştırğannar, xäkimiätkä kilä almağannar, tüntäreleş uñışsız bulıp çıqqan.
(1222) Тина
(1222) Тина  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1932 елның 11 июнендә Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1932 LA» саналган.
ZPR1
ZPR1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Убья
Убья (Ubja) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Стенли (Төньяк Дакота)
Стенли  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стенли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ракавыя
Ракавыя (Ракавыя ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Укучы сәхифәсе (журнал)
Укучы сәхифәсе — журнал. ТАССР мәгариф халык комиссариаты һәм Татарстан мәгариф хезмәткәрләренең квалификациясен күтәрү институты органы. 1929-1931 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә.
Малая Показь
Малая Показь (Малая Показь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Коцоня
Коцоня — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игровка
Почта индексы — 452807, — 80259865002.
Сатаховци
Сатаховци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Годлево-Луби
Годлево-Луби — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Радогощ (Диңгез буе воеводалыгы)
Радогощ — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Kauçuk
Tabiği kauçuknı qayber üsemleklärneñ, nigezdä Braziliädä üsä torğan ğeveya ağaçınıñ, sötsıman sıyıqçasınnan tabalar.
Sıyıqça alu öçen ğeveya ağaçında kisemnär yasıylar. Şul kisemnärdän ağıp çıqqan sötsıman sıyıqçanı — kauçuknıñ qolloid eremäsen cıyalar. Annan soñ elektrolit (kislota eremäse) belän tä'sir itep, yäki cılıtıp qoağulyatsiälilär. Qoagulyatsiä näticäsendä kauçuk bülenep çığa. kauçuknıñ iñ ähämiätle üzlege—anıñ elastiklığı, yağni artıq zur bulmağan tışqı köç tä'sirendä formasın üzgärtüe, mäsälän, suzıluı, qısıluı, ä annan soñ, köç tä'sire tuqtalğaç, yañadan elekke formasına qaytuı.
Укытучы (журнал)
Укытучы — иҗтимагый-сәяси гәҗит. Бөтенрусия мөселман укытучылары берләшмәсенең Үзәк бюросы органы. 1918 елда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, барлыгы 8 саны чыга.
Casio fx - 3900 Pv
Casio fx-3900Pv ул 300 адымлы программаланучы инженер калькулятор. 1992 елда тәкъдим ителеп, аны җитештерүе fx-3650P һәм fx-3950P тәкъдим ителүе белән туктатылган булган.
NGC 7544
NGC 7544 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Йөре (Куйуҗак)
Йөре (Yöre) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Куйуҗак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Удерна
Удерна (Uderna) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Ле-Люд
Ле-Люд — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Белмонд (Айова)
Белмонд  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Белмонд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя Монте Польияно (Витербо)
Вя Монте Польияно — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Монте Польияно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Камерон (Көньяк Каролина)
Камерон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Александрув (Пиньчовский повяты)
Александрув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтария
Монтария — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сан-Фелисес
Сан-Фелисес — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прыган
Прыган — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уй елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Олуг Төркестан (гәҗит)
Олуг Төркестан — иҗтимагый-сәяси һәм әдәби гәҗит. 1917 елның 25 апреленнән 1918 елга кадәр Ташкәнт шәһәрендә татар һәм үзбәк телләрендә нәшер ителә. Нәшир һәм мөхәррир – Кәбир Бәкер.
Света Ана-в-Словенських Горицах
Света Ана-в-Словенських Горицах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эмилия Балалыкина
Эмилия Балалыкина (Эмилия Агафон кызы Балалыкина, Эмилия Агафоновна Балалыкина)  — тел белгече, филология фәннәре докторы (1986), профессор (1988). 1960 елдан Казан университетында, 1982 елдан чит ил укучылары өчен рус теле кафедрасы мөдире, 1992 елдан - заманча рус теле кафедрасы мөдире. Хәзерге һәм чагыштырма-тарихи сүзъясалуга караган фәнни хезмәтләр авторы.
Малая Почарня
Малая Почарня (Малая Почарня ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мескашор
Мескашор (Мескашор) — Коми Республикасының Воркута шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Мескашор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (47%), руслар (46%), украиннар (7%).
Ракав Засценак
Ракав Засценак (Ракаў Засценак ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Шомон (округ)
Шомон — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Марна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2476 км². Округ 11 кантоннан тора, алар үз чиратында 160 коммунага бүленгән.