cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вижня Тернава
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чурачык (Комсомол районы)
Чурачык (Аслӑ Чурачӑк, Чурачики) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 696 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Татарстан Республикасының Атказанган машина төзүчесе
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан машина төзелеше предприятиеләренең, берләшмәләренең, учреждениеләренең һәм оешмаларының машина төзелеше өлкәсендә кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ эшчеләренә, инженер-техник һәм фәнни хезмәткәрләренә җитештерү бурычларын үтәүдәге, яңа техника, технология эшләүдәге һәм гамәлгә кертүдәге, продукция сыйфатын яхшыртудагы, хезмәт җитештерүчәнлеген күтәрүдәге, җитештерүнең югары нәтиҗәле эшчәнлеген тәэмин итүдәге казанышлары өчен бирелә.
Наваморкуэнде
Наваморкуэнде — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чрешнице
Чрешнице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казанҗы (Эрегъли)
Казанҗы (Kazancı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Принсвилл (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Подгорный
Николай Виктор улы Подгорный (Николай Викторович Подгорный, Микола Вікторович Підгорний,, Карловка, Константиноград өязе, Полтава губернасы, Россия империясе — , Мәскәү, ССРБ) — совет фирка һәм дәүләт эшлеклесе.
ССРБ ЮШ депутаты (4—9 чакырылышлары).
Телойнш (Вила-Пока-де-Агиар)
Телойнш  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Николай Подгорный
Тәрҗемәи хәле
Металл коючы гаиләсендә туган. Украин милләтеннән. Хезмәт эшчәнлеген 1917 елда слисер укучысы буларак башлаган. 1921—1923 тә комсомол райкомы сәркәтибе, 1923—1926 да Киев политехника институтының ында укыган. 1931 дә Киев азык-төлек сәнәгате технология институтын тәмамлаган. 1931 дән инженер-техник вазыйфаларында.
Мәскәүнең Новодевичье зиратында җирләнгән.
Телойнш (Вила-Пока-де-Агиар)
Географиясе
Мәйданы —.
Ла-Рю-Сен-Пьерр (Сен-Маритим)
Ла-Рю-Сен-Пьерр — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Хэнкок (округ, Айова)
Хэнкок — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гарнер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Шатору
Шатору — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Лейнсборо (Айова)
Тарихы
Лейнсборо шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мехикали
Мехикали (Mexicali) — Мексиканың Баха-Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр илнең кырый төньягында, АКШ чигендә урнашкан; чикнең икенче ягында Калексико шәһәре урнашкан. Климаты корылыклы.
Тарих
1903 елда нигезләнгән. Исеме México һәм California сүзләренең беренче иҗекләреннән килеп чыккан. 1953 елдан Баха-Калифорния штатының административ үзәге.
Икътисад
Мехикали – Төньяк Мексиканең зур сәнәгый үзәге. Эш ияләренең күбесе хезмәт күрсәтү өлкәсендә (күмәртәләп-ваклап сату, телебагланышлар, элемтә секторы, транспорт, логистика) мәшгуль. Сәнәгый предприятияләрнең күбесе экспортка йөз тота.
Җебраил (Гедиз)
Җебраил (Cebrail) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Гедиз илчесенә караган бер авыл (köy).
Чрешнова
Чрешнова — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Вязавница
Вязавница (Вязаўніца ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вийске
Вийске — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гардоло ди Мецо (Тренто)
Гардоло ди Мецо — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гардоло ди Мецо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дёрцбах
Дёрцбах (Dörzbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Немойовице
Немойовице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вырей (Индига кушылдыгы)
Вырей — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Индига елгасының сул ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Пошта-Веке
Пошта-Веке — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Вырей (Индига кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Пошта-Веке
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вырей (Индига кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галл (Техас)
Галл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Галл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наваэрмоса
Наваэрмоса — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Жаби (Мазовия воеводалыгы)
Жаби  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наваэрмоса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замкова-Воля
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10054) Соломин
(10054) Соломин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 17 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SQ17» саналган.
GSC1996-114
GSC1996-114 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Татарстан Республикасының Атказанган мелиораторы
Татарстан Республикасының Атказанган мелиораторы — ТР мактаулы исемнәренең берсе. 1976 елда булдырылган. Бүләкләнүчеләр саны — 114 кеше (1997).
Татарстан Президенты (1991 елга кадәр — ТАССР ЮШ Президумы) тарафыннан мелиорация өлкәсендә кимендә 10 ел эшләүче югары профессиональ эшчеләргә, инженер-техник һәм фәнни хезмәткәрләргә җитештерү бурычларын үтәүдәге, мелиорация эшләренең сыйфатын яхшыртудагы, мелиорация системаларын эксплуатацияләүдәге, табигать ресурсларын саклаудагы, мелиораторлар кадрларын әзерләүдәге казанышлары өчен бирелә.
Илдар Низаметдинов
Илдар Фәләхетдин улы Низаметдинов — РФПЛның 80 матчында 13 туп керткән Россия футболчысы (һөҗүмче), Россия чемпионатының көмеш призчысы (2009).
Тормыш юлы
Илдар Низаметдинов 1981 елның 31 маенда Кострома шәһәрендә туа. Татар. Кострома футбол мәктәбендә тәрбияләнүче. 17 яшькә кадәр футбол белән шөгыльләнүне алкалы хоккей белән бергә алып барган.
2005 ел сезонында икенче дивизионның «Көнбатыш» зонасында җиңгән Калининград «Балтика»сы өчен 17 туп кертә. Киләсе елда Яңа Троицк «Носта»сы белән бергә «Урал-Идел буе» зонасы җиңүчесе була. 14 туп кертеп Илдар Низаметдинов зона турнирының иң яхшы бомбардиры була. 2007 ел сезонында беренче дивизионда Яңа Троицк командасы өчен 16 гол кертә. 2008 елдан Россиянең Премьер-Лигасы чемпионатында катнашучы «Химки» өчен чыгыш ясый башлый һәм беренче сезонда ук 9 туп белән команданың иң яхшы бомбардиры була. 2009 елның 31 августында аренда хокукларында Мәскәү «Спартагы»на күчә. Аренда турында килешү озайтылмаган, һәм 2009 ел сезоны тәмамланганнан соң Низаметдинов «Спартак»тан китә. 2010 елда «Алания» клубы (Владикавказ) тарафыннан арендага алына. 2011 елдан башлап беренче дивизионда Ярославльнең «Шинник» командасы өчен уйный. 2015/16 сезонын Красноярск «Енисей» командасы составында уздыра.
Шәхси тормыш
Хатыны — Мусинова Юлия Алексеевна, 3 баласы бар.
Казанышлар
«Балтика» (Калининград)
«Носта» (Яңа Троицк)
Тиньела
Тиньела — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Станиславова (Лёзненский районы)
Станиславова (Станіславова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ведестрица
Ведестрица — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чрмленшак
Чрмленшак — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вяззе (Асиповицкий районы)
Вяззе  (Вяззе ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Кульякан
Кульякан (Culiacán Rosales) — Мексиканың Синалоа штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1531 елда нигезләнгән.
Саратога-Спрингс (Юта)
Саратога-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Вилева
Вилева — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Саратога-Спрингс (Юта)
Тарихы
Саратога-Спрингс шәһәре  елда нигезләнгән.
Гардун (Верона)
Гардун — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гардун Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Намброка
Намброка — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вырей (Кече Кара кушылдыгы)
Вырей — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Кара елгасының сул ярыннан 0,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Уръёль
Уръёль (Уръёль) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Уръёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (61%), руслар (31%).
Казанҗы (Феке)
Казанҗы (Kazancı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Феке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шераут
Шераут (Шурут, Шерауты) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 562 кешенең яшәве мәгълүм.
Ла-Серланг
Ла-Серланг — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Шераут
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Фонтенель (Кот-д’Ор)
Фонтенель (Fontenelle) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Фонтен-Франсез кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.14 км².
Нендзежев (Лодзь воеводалыгы)
Нендзежев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Принстон (Төньяк Каролина)
Принстон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Доссенхайм
Доссенхайм (Dossenheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пошта-Елан
Пошта-Елан — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заострув
Заострув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каем-Кур-Ега
Каем-Кур-Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кеум елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Чрмля
Чрмля — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Каем-Кур-Ега
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чрмля
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хардин (округ, Айова)
Хардин — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Элдора шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1474 км² тәшкил итә.
Жабики
Жабики — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шезель (Эндр)
Шезель — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Әхмәт (Зәй районы)
Әхмәт — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.
Почта индексы — 423513.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Торгеда
Торгеда — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Лейтон (Айова)
Тарихы
Лейтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вязычын (Асиповицкий районы)
Вязычын  (Вязычын ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
International Display Technology
International Display Technology (IDTech) Тайваньның Чи Мей белән IBM Япония арасында партнёрлык булган. Аның җитештерүче фабрикасы Sonyга 2005 елда сатылган булган. Штаб-фатиры хәзерге исемен CMO Japan Co., Ltd. 2006 елда алган. Ул башка продуктлар арасында IBM T220/T221 LCD мониторларын җитештергән.
Гангерфорд (Техас)
Гангерфорд  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гангерфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилька (Карпатасты воеводалыгы)
Вилька — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ноблехас
Ноблехас — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(10055) Зильхер
(10055) Зильхер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 22 декабрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 YC1» саналган.
Җебраилли (Кескин)
Җебраилли (Cebrailli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Кескин илчесенә караган бер авыл (köy).
Гаре (Кунео)
Гаре — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чрмошнице-при-Стопичах
Чрмошнице-при-Стопичах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голая (Зур Надтей кушылдыгы)
Голая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Надтей елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Непомуценув (Лодзь воеводалыгы)
Непомуценув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Веджулешть (коммуна)
Веджулешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ла-Трините-дю-Мон
Ла-Трините-дю-Мон — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Заскале (Келецкий повяты)
Заскале  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Станиславова (Шаркавшчынский районы)
Станиславова (Станіславова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шаркавшчынский районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Шаркавшчына гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Торен
Географиясе
Мәйданы —.
Михаил Врубель
Рәсем сәнгатенең төрле жанрында иҗат иткән.
Тормыш юлы
1856 елда Омски шәһәрендә дөньяга килә.
1880-1884 елларда Петербург сәнгать Академиясендә укый, аның укытучылары Павел Чистяков һәм Илья Репин була.
Врубель иҗатына Яңарышның Венеция вәкиле М. Фортуни зур йогынты ясый.
Врубельнең үзенчәлекле стиле - җемелдәүче кристаллик рәсем.
Врубельнең тормышын өч төп чорга бүлеп була:
Тормышың соңгы дүрт елы дәвамында рәссам сукырая.
1910 елда Врубель үлә. Аның иҗаты бөтен 20 гасырдагы рус сәнгатенә зур йогынты ясады.
Казанҗы (Бисмил)
Казанҗы (Kazancı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вязьма (Быхавский районы)
Вязьма  (Вязьма ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Доттернхаузен
Доттернхаузен (Dotternhausen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пошта-Килнеу
Пошта-Килнеу — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чрна Вас
Чрна Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жабин (Мазовия воеводалыгы)
Жабин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саут-Вибер (Юта)
Саут-Вибер  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саут-Вибер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Траки
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 20 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
GSC2004-242
GSC2004-242 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Новес
Новес — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10056) Johnschroer
(10056) Johnschroer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 19 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BX3» саналган.
Шитре
Шитре — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Прокторвилл (Төньяк Каролина)
Прокторвилл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Вилька Билинска
Вилька Билинска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Прокторвилл (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Вилька Билинска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фонтений (Шаранта)
Фонтений — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Гаррисон (округ, Айова)
Гаррисон — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Логан шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1805 км² тәшкил итә.
Заскале (Скаржиский повяты)
Заскале  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Торре-ду-Пиньян
Географиясе
Мәйданы —.
Гаргилл (Техас)
Географиясе
Гаргилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Номбела
Номбела — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Клер (Айова)
Тарихы
Ле-Клер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чрна-на-Корошкем
Чрна-на-Корошкем — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вяленик
Вяленик (Вяленік ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ведя (коммуна, Арджеш)
Ведя — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Җевдетие (Османие)
Җевдетие (Cevdetiye) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (köy).
Нер (Лодзь воеводалыгы)
Нер  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
КАМАЗ (футбол клубы, Яр Чаллы)
Тарих
Клуб 1981 елның 11 ноябрендә нигезләнгән КамАЗ заводында. 1988-1991 елларда ССРБның икенче лигада уйнаган.
1992 елда КАМАЗ Бернче лигага чыга, һәм бернече омтылудан Югары лигага чыга.
1993-1997 елларда КАМАЗ - Югары лиганың каташучы. Беренче матчта ("Урал"га каршы) уенда КАМАЗ 3:1 исәбе белән җинде. 1993 ел сезон да клуб 10-нчы урын алда, ә Виктор Панченко турнирның 21 туп кертергән (берече урын). 1996 елда, алытнчы урынын алып КАМАЗ Интертото кубогына чыкты. Анда КАМАЗ ярым полуфинал стадия кадәр җиткән.
1997 елда, акча кыенлыклары сәбәпле, КАМАЗ Югары лигада, ә киләсе сезонда - Беренче лигада соңгы урын алды. Яңадан беренче лигага КАМАЗ 2003 елда кайта. 2012 елда авыр финанс ситуациясе сәбәпле, клуб ирекле рәвештә Россиянең икенче дивизионына чыккан.
Билгеле уенчылар
Әле уйныйлар Карьераны тәмам иттеләр
Пою
Пою — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жабин-Карневский
Жабин-Карневский — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голая Виска
Голая Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ома елгасының уң ярыннан 191 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Ла-Уссе-Беранже
Ла-Уссе-Беранже — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Голая Виска
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чрна-при-Камнику
Чрна-при-Камнику — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Станиславова (Шумилинский районы)
Станиславова (Станіславова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Драккенштайн
Дракенштайн (Drackenstein) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10057) L'Obel
(10057) L'Obel — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 11 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CO1» саналган.
Гарез (Белуно)
Гарез — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гарез Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Казанҗы (Һыныс)
Казанҗы (Kazancı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вилька Запаливска
Вилька Запаливска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заслоньце
Заслоньце — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC2056-1160
GSC2056-1160 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шуде
Шуде — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Ноэс
Ноэс — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саут-Джордан (Юта)
Саут-Джордан  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Траванкаш
Траванкаш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Саут-Джордан (Юта)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вяленка
Вяленка (Вяленка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Олыся-Йоль
Олыся-Йоль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Хоса-Я елгасының уң ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Уса (Коми)
Уса (Уса) — Коми Республикасының Инта шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Уса климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (25%), руслар (67%).
Голая Сосновка
Голая Сосновка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Голая Виска елгасының уң ярыннан 22 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилька Змиивска
Вилька Змиивска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жабин-Луковский
Жабин-Луковский — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Генри (округ, Айова)
Генри — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунт-Плезант шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1836 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1124 км² тәшкил итә.
(10058) 1988 DD5
(10058) 1988 DD5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 25 февралендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 DD5» саналган.
Алексей Галактионов
Алексей Пётр улы Галактионов (Алексей Петрович Галактионов) – дәүләт һәм партиянең күренекле эшлеклесе, КПССның Татарстан өлкә комитетының беренче сәркатибе (гынвар — июнь 1922).
Тәрҗемәи хәл
Алексей Галактионов Ырынбур губернасы Бозаулык өязенең Алексендровка авылында дөньяга килә. Аның ата-анасы турында беренәрсә дә мәгълүм түгел, аны эшче-слесарь улылыкка алган һәм үз фамилияне биргән.
Самара губерна комитеты әгъзасы, Самара губернасы эчке эшләр комиссары, Самара губерна башкарма комитеты рәисе (1917—1921), КПССның Татарстан өлкә комитетының беренче сәркатибе (гыйнвар — июнь 1922). Авиацион һәлакәтендә һәлак була.
Чрнець
Чрнець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җевиз (Кангал)
Җевиз (Ceviz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (köy).
Поян
Поян — Румыниянең Ковасна жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нерки (Лодзь воеводалыгы)
Нерки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хориоидея меланомасы
Хориоидея меланомасы бер елга 1 млн халыкка ике җенестә дә тигез дәрәҗәдә 5 очрак ешлыгы белән  очрый. Барлык увеаль меланомаларның 90% тәшкил иткән өлкәннәрдә иң еш яман интраокуляр шеш.
Күзәнәк төре
1.     Орчыксыман  күзәнәкләр тыгыз арканнар барлыкка китерә. Күзәнәкләрнең күзәнәкле мембраналары аерылмый, ә цитоплазма фибрилляр яки бераз бөртекләнгән. Төшләр күләме төрле, нуклеолалар күренмәскә мөмкин (рәс. 15.23a).
2.     Эпителиоид күзәнәкләр зур күләмдә һәм орчыксыман күзәнәкләр белән чагыштырганда полиморфлы, еш — мул эозинофиль цитоплазма белән күп кырлы  формалы. Күзәнәк мембраналары төгәл билгеләнә, күзәнәкләр арасында аралыклар очрый. Тупас хроматин белән һәм яхшы күренгән төшчек белән зур төшләр. Митоз фигуралары орчыксыман күзәнәкләрдән ешрак очрый (рәс. 15.23б).
Увеаль меланомаларның классификациясе
Armed Forces Institute of Pathology (AFIP) белән эшләп чыгарылган увеаль меланомалар классификациясе Callendar буенча классификация  модификациясе булып тора. Увеаль меланомаларның ике төрен аералар.
1.    Орчыксыман күзәнәкле меланомалар бары тик орчыксыман күзәнәкләрдән ясала.
Башка гистологик билгеләре
1. Күзәнәкле үсешнең фасцикуляр төре күзәнәкләр үзәк тамырга үрә яки тасма кебек урнашканда вазоцентрик була ала (рәс. 15.23в).
2.     Некрозда күзәнәк төрен билгеләп булмый (рәс. 15.23г).
Шешле үсеш төрләре
•      Алга таба күз чокырына чыгу белән акның тамырлы һәм невраль каналларга үсеп керүе (рәс. 15.23е).
•      Вартикоз веналарга үсеп керүе.
•      Гематоген юл белән метастазлар күбесенчә бавырны, сирәгрәк — үпкәләр, сөякләр һәм баш миен зарарлый.
•      Күрү нервына үсеп керү бик сирәк була, шеш диск тирәли үсәргә мөмкин.
Тискәре фараз билгеләре
1.    Гистология ягыннан тискәре билгеләр — күп санлы эпителиоид күзәнәкләр, озын һәм киң төшләр, озын һәм күп санлы төшчекләр, шеш тукымасында йомык тамырлы элмәкләр һәм  лимфоид инфильтрация.
2.     Меланома күзәнәкләрендә хромосома аномалияләре, аеруча 3 хромосома кисәген югалту һәм 8 хромосомада  өстәмә кисәкләр барлыкка килү начар фаразга күрсәтә. 6 хромосоманың кыска җилкәсендә өстәмә өлкәләр барлыкка килү чирнең уңай фаразын күрсәтә.
3.     Күләме. Зур шешләр вакыт факторы (шеш һәм мөмкин булган метастазлар озаккача була ала) һәм һөҗүмчән гистологик һәм цитогенетик  үзенчәлекләре өчен начар фаразлы була.
5.     Урнашу. Күзнең алгы бүлегендә урнашкан һәм керфексыман җисемне җәлеп итүче шешләрнең фаразы начаррак, чөнки, бәлкем, ачыклау вакытында зур  күләмгә үскәч кенә һәм соңрак ачыклана.
6.     Әгъзаны саклау дәвалавыннан соң шеш кабатлануларының  фаразы  начаррак,  чөнки кабатлану беренчел  шешнең һөҗүмчәнлеге билгесе булып тора.
Клиник күренешләре
1. Ешрак 60 яшьтә билгеләнә.
Разерфорд-Колледж (Төньяк Каролина)
Разерфорд-Колледж  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Хориоидея меланомасы
Клиник күренешләре
•     Симптомсыз шешне күз төбен башка сәбәп буенча караганда очраклы рәвештә табалар.
Разерфорд-Колледж (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Хориоидея меланомасы
Клиник күренешләре
•     Шеш симптомнары күрү үткенлеге кимү, метаморфопсияләр, күрү кыры кимчелекләре, күрү кырында аеруча тонык яктылыкта күренә торган 2-3  тапкыр көнгә йөзеп йөрүче томанланулар яки кыска вакытлы «ялт» кебек  тибындагы фотопсияләр була ала.
Разерфорд-Колледж (Төньяк Каролина)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хориоидея меланомасы
Клиник күренешләре
•      Таралып үсүче шешләр сирәк очрый һәм тигезсез соры яки көрән төстәге яссы үсеш белән сыйфатлана (рәс. 15.24д). Шулай ук акка иртә үсеп керү хас, чөнки мондый шешләр агрессивлык белән аерыла.
•      Челтәркатлауның экссудатив кубарылуы башта шеш өстендә генә барлыкка килә, соңрак аска күчә һәм куыксыман була (рәс. 15.24е).
•      Хориоидея җыерчыклары, кан савулар, рубеоз, икенчел глаукома, катаракта һәм увеит мөмкин.
NВ Челтәркатлауның регматоген кубарылуыннан аермалы буларак субретиналь сыекча күзне йөрткәндә һәм гәүдә урнашуын үзгәрткәндә күчә («күчүче» сыекча). Өстәвенә, челтәркатлауның регматоген кубарылуына хас булган челтәркатлауның нәфис көмешсыман җыерчыклары юк.
Офтальмологик тикшерү ысуллары
2.    УТТ үтә күренмәле булмаган мохитта һәм экстрабульбар үсеш очракларын ачыкларга булыша. Акустик бушлык, хориоидаль экскавация һәм орбиталь күләгә булу хас (рәс. 15.25б). «Төймә» формасы үзенчәлекле билге диярлек (рәс. 15.25в). УТТ шулай ук шеш күләмен билгеләргә мөмкинлек бирә.
3.    ЯИА шеш озынлыгын билгеләгәндә мәгълүматка байрак, чөнки ЧТЭ үзгәрешләренә әзрәк бәйле.
4.    МРТ, аеруча өске боҗраларны майны буйсындыру рәвешендә кулланганда Т1-эленмә сурәтләрдә (рәс. 15.25г) гиперкиеренке һәм Т2-эленмә  сурәтләрдә гипокиеренке күренә, әмма бу билгеләре үзенчәлекле түгел. Гадолиний белән контрастлау сурәтләр сыйфатын арттыра һәм күрү нервы буенча һәм күз чокырына үсешне ачыкларга мөмкинлек бирә, һәм шулай ук башка шешләр  белән дифференциаль диагностиканы җиңеләйтә.
5.    Төсле допплер сурәтләве аеруча үтә күренмәле булмаган мохитле күзләрдә, тутлы шешне күз эчендәге кан савудан аерырга мөмкинлек бирә.
6.    Диагноз инвазив булмаган ысуллар белән куела алмаса, биопсия файдалы. Аны нечкә инә яки зур күләмдәге үрнәкләр алырга мөмкинлек биргән 25G витрэктомия системасы белән үткәрәләр.
NВ Бинокуляр офтальмоскопия белән бергә биомикроскоп аша туры булмаган биомикроскопия күпчелек очракта диагнозны кую өчен җитә.
Системалы тикшерү ысуллары
Системалы тикшерү түбәндәге бурычларны чишәргә юнәлгән.
1.    Шешнең табигатен билгеләүдә шик булганда, хориоидеяның метастазлы зарарлануын булдырмау (меланома яки метастаз). Күзнең икенчел шешләре чыганагы еш үпкәләр (хатын-кызлар һәм ир-атларда) һәм сөт бизе була  (хатын-кызларда). Кайчакта чыганагы бөер яки ашказаны-эчәк юлы шешләре була. Метастазга шик булганда үпкә рентгенографиясен, ректаль тикшерү, ПҮА белән канның ШЯА һәм хатын-кызларга маммография үткәрергә кирәк.
Дәвалау мәсләкләре
•      Күләме, урнашуы белән шеш таралышы һәм аның күрү мөмкинлекләренә тәэсир итүе.
•      Гомуми халәт һәм авыру яше.
•      Авыру ризалыгы.
Дәвалау күрсәтелми
•      Башлангыч меланоманы зур күләмдәге невустан клиник яктан аерып булмаганда. Мондый очракларда күзәтәләр һәм бер-бер артлы динамикада УТТ мәгълүматы буенча шеш үсеше расланганда дәвалау билгелиләр. Көтү тактикасы куркынычлыгы ачык түгел,шуңа күрә авырудан хәлне тулысынча аңлаганы турында раслау кулъязмасын алу бик мөһим.
Брахитерапия
Рутений-106 яки йод-125 (рәс. 15.26а) белән аппликаторлы брахитерапия чагыштырмача югары нәтиҗәлек өчен беренче сайлау  ысулы санала.
1. Дәлилләр. Шеш нигезенең диаметры < 20 мм һәм күрү мөмкинлекләрен саклау ихтималлыгы. 5 мм кадәр биеклектәге шешләрне рутенийлы аппликаторлары һәм 10 мм кадәр — йод-125 аппликаторлары белән дәвалап була. Транспупилляр термотерапия белән бергә урынлы контроль күрсәткечен яхшырта һәм экссудатив  күренешләрне киметә  ала.
2.     Техника а) трансиллюминация яки туры булмаган бинокуляр офтальмоскопия ярдәмендә шеш урнашуын билгелиләр;
б) күз агына чишелә торган төен белән металлы боҗра яки үтә күренмәле пластиктан  аппликатор фантомын тегеп куялар.
в) фантом урнашуы дөрес булуына ышангач, төеннәрне чишәләр, фантомны радиоактив аппликатор  белән алмаштыралар һәм төеннәрне, аппликаторны беркетеп, бәйләп куялар;
г)  аппликаторны гадәттә 3-7 көннән соң тәңгәл доза җыйганда алалар. Шеш очында доза 80 Гр ким  булмаска тиеш. Шеш регрессиясе дәвалаудан 1-2 айдан соң башлана һәм нәтиҗәдә  яссы яки гөмбәзсыман тутлы җөй ясалып, берничә ел дәвам итә.
3.     Шеш гадәттә әкренләп җавап бирә. Тутсыз шешләр регрессия барышында тутлырак була (рәс. 15.26б, в).
4.     Өзлегүләр шеш күләменә һәм күрү нервы белән үзәк чокырчыгына кадәр аралыкка бәйле. Күз ясмыгы, күрү нервы һәм макуланың шактый нурланыш нәтиҗәсе катаракта, папиллопатия (диск тамырлануы һәм ансыз) һәм  макулопатиягә китерә ала. Нурланышка дучар булган шеш макула шешүе, каты ретиналь экссудатлар, рубеоз һәм неоваскуляр глаукома барлыкка килүенә китерә  ала («токсик шешле синдром» дип әйтелә). Шикәр чирендә өзлегүләр күбрәк чагылган була. Макула шешкәндә лазерлы фотокоагуляция гадәттә нәтиҗә бирми,  триамцинолонны интравитреаль  кертү файдалырак була.
Корылган кисәкчәләр белән нурланыш
Корылган кисәкчәләр белән нурланыш, шулардан протоннар, өске тукымаларда чагыштырмача түбән доза белән шештә югары дозаны тәэмин итә.
2.     Техника
а) күз агына рентгеноконтрастлы танталлы маркерларны тегеп куялар, алар шеш урнашуы  ориентиры була;
б) авыруны махсус кәнәфигә утырталар, башын беркетәләр;
в) авыру карашын, урнашуын төзәткән, беркетү ноктасына юнәлтә;
г)  авыру тулаем дозаны дүрт көнлек сеансларда ала.