cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алфёрово (Алтай Республикасы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (7%), руслар (90%), казакълар (2%).
Шёнвальде (Алгы Померания)
Шёнвальде  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Буди (Серадзький повяты)
Буди  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поллен
Поллен — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сьверкувки
Сьверкувки — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Далёкия (Лидский районы)
Далёкия  (Далёкія ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Маргит (кратер)
Маргит — Венера планетасының -60.1°N, -273.1°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 14 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Маргит кратеры Маҗар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Старий Став (Любуш воеводалыгы)
Старий Став  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20906) 2727 P-L
(20906) 2727 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Итапипока
Итапипока — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Думешть (Хунедоара)
Думешть — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боланнар
Боланнар (Cervidae) — партояклылар отрядындагы гаилә.
Боланнарның таралуы
Боланнар Җирнең һәр почмагында очратып була. Алар тауларда да, урманнарда да, башка урыннарда да яши. Аш эзләп, бик ерак китә алалар. Боланнар — җәмгыятьле хайваннар, зур төркемнәргә берләшә алалар. Җәй көне карт ир-хайваннар төркемнән китәләр һәм ялгыз яки башка ир-хайваннар белән яшиләр. Күбәю өчен хатын-хайваннарга кушыналар, бер-берсен сугышка чакырып партнёрбикәне эзлиләр. Боланнарның күбесе — төнге хайваннар, ләкин таулардагы һәм кеше тормаган җирләрдә яшәүчеләре көндез дә җим эзли.
Толыклыгы
Боланнар — ботаклы мөгезле күшәүче хайваннар рәтенә керә. Шулай ук боланнар эрелеге, аларның күбесенең яхшы үсеш алган яшьләр чокырчыклары, көчсез яки юк булган клыклары һәм үзенчәлекле чәчле щёткалары бар. Боланнар матур һәм зифа буйлы, гәүдәсе нәфис һәм озын, муеннары көчле һәм пропорцияле, баш борын азагына нык тар була, аяклары биек һәм нәзек, бармакларында нык үсеш алган арткы тояклар һәм үпкен тар тояклар бар. Күзләре зур, тере, колаклары туры торган, тар, бигрәк тә озын һәм хәрәкәтле, өске ирене шома, һәм алты коренной теш һәр казналыкта.
Мөгезләре
Мөгезләр ешрак ата хайваннарда була. Алар ел саен алмаша (иске мөгезләр төшә, урыннарында яңа мөгезләр үсә). Мөгезләр үз авырлыгыннан яки тыштагы көчтән төшә.
Тууга тиклем дә мөгезләр урынында баш сөягендә (мөгезләр үсергә тиеш урында) калынлыгы белән белдерелә. Туудан алтынчы-сигезенче айда маңгай сөяге менүе үтә, һәм "дудка" — мөгезләр нигезе ясала. Иң башта бер кәүсә үсә. Шуннан ул өлешләргә бүленә. Бу өлешләр саны 12 (!) җитә ала.
Балалары
Болан хатыны бер-ике яки, сирәк, өч бала тудыра. Берничә көн узгач, алар ана белән йөри алалар. Кайбер төрләрендә ата да балалары белән назлы. Болан анасы — яхшы, ышанычлы, иркә ана.
Туклану
Үләннәр, чәчкәләр, яфраклар, бөреләр, яшь ботаклар, гөмбәләр, җиләкләр, ягель мүге һ.б. — боланнарның төп ашы. Аларга тоз — тәмле һәм сирәк ризык.
Кешеләр белән мөнәсәбәтләре
thumb|right|Болан үрчетүче. 1922 Боланны йортлау кыен. Әлбәттә, яшь чактан кешеләр янында үскән һәм кешегә гадәт тоткан җәнлекләр яшьлектә яхшы, ышанычлы. Әмма вакыт белән бу бәйләнүләр азая, һәм карт болан сугышчан, ышанычлы түгел. Озак читлектә яшәүче төньяк боланы да башка чәйнәүчеләрдән кыенрак йортлана. Аны "ярымйорт" хайваны дип атый алабыз.
Кешеләр боланнарга хәвефле була. Боланнарның кайбер төрләре кызыл китапка кушылган (мәсәлән, Россия Кызыл Китабында Уссур таплы боланы (Уссурийский пятнистый олень, Cervus nippon hortulorum керә)). Бу куркыныч факт боланнарның тиреләре һәм мөгезләре белән бәйләнгән. Боланнар төньяк халыклар тормышында зур роль уйный. Бу халыкларның төп һөнәрләренең берсе — болан үрчетү. Боланнар аларга транспорт, тире, мөгез, ит, сөт бирә. Шуңа күрә ул халыкларның мәдәниятендә боланга игелеклек күренә.
Болан — бик кызыклы образ. Төрле мәдәниятләрдә боланның төрле мәгънәләре бар. Ул горурлыкны, нәзакәтьлекне белдерә. Шуңа күрә геральдикада бай итеп кулланыла:
Брекс
Брекс — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Рибокур (Мез)
Рибокур — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Грачниця
Грачниця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Греу-ле-Бен
Греу-ле-Бен (Gréoux-les-Bains) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Валансоль кантонына карый.
(130) Электра
Тарихы
1873 елның 17 февралендә К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Средна
Средна — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Комчин-Ягун
Комчин-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Янг-Ягун елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 62 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Кыебашы (Муш)
Кыебашы (Kıyıbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Муш илчесенә караган бер авыл (köy).
Кампацо (Бреша)
Кампацо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нальчик (елга)
Нальчик (Хара) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы, Төньяк Осетия-Алания Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Урвань елгасының сул ярыннан 34 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 54 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Черек елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Понбозе
Понбозе — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Карбучча
Карбучча (Carbuccia) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Гранова-Прунелли кантонына карый.
(20907) 2762 P-L
(20907) 2762 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2762 P-L» саналган.
NGC 1883
NGC 1883 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Делиҗе (Дурсунбей)
Делиҗе (Delice) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 1883
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тәртип (биология)
Тәртип (ordo), шулай ук отряд (отряд) - сыйныфтан кимрәк һәм гаиләдән биегрәк таксономик төркем. Шулай ук астәртип (subordo, подотряд, өстәртип (superordo, надотряд), инфратәртип (infraordo, инфраотряд) (астәртиптән кимрәк таксон)) таксоннары бар.
Шёнфельд (Деммин)
Шёнфельд  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Яромеж
Старий Яромеж — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьверчина (Калиский повяты)
Сьверчина  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буди-Вандалински
Буди-Вандалински — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Далина (Лидский районы)
Далина  (Даліна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сан-Матеус (Эспириту-Санту)
Сан-Матеус  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вест-Глендайв (Монтана)
Вест-Глендайв  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Глендайв халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шугар-Крик (Миссури)
Шугар-Крик  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шугар-Крик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тиллатоба (Миссисипи)
Тиллатоба  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(354) Элеонора
(354) Элеонора  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1893 елның 17 гыйнварында Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1893 A» саналган.
Токлас (кратер)
Токлас — Венера планетасының -0.7°N, -273.1°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 17,5 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Токлас кратеры Америка язучысы, меценаты ЭлиБ Токлас хөрмәтенә аталган.
Үмәр Мәүлиханов
Үмәр Мәүлиханов (Умяр Мавлиханов) – СССРның данлыклы спортсмен-кылыччысы. Атказанган спорт остасы (1964). РСФСР атказанган тренеры (1975).
Тәрҗемәи хәле
1937 елда Мәскәүдә дөньяга килә. Ата-анасы башкалага Горький өлкәсенең Мәдәнә авылыннан күчеп килгәннәр.
1958 елдан алып 1968 елга кадәр СССР җыелма командасында. Рим Олимпия уеннарында катнашучы. Токиодагы һәм Мехикодагы уеннарда команда турнирында җиңүче. 1964 еллар уеннарында шәхси турнирда бронза медаль иясе.
NGC 1884
NGC 1884 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Үмәр Мәүлиханов
Тәрҗемәи хәле
1975 елда Мәскәү җиңел сәнәгатьнең технологик инстиуттын тәмамлый.
1999 елның августында Мәскәүдә, диабет авыруыннан дөнья куя.
Әдәбиятта
[https://archive.is/20130706094239/readr.ru/tatyana-lyubeckaya-kontrapunkt.html?page=61 Контрапункт», Татьяна Любецкая. Роман]
Грашка Гора
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сефакөй (Мерам)
Сефакөй (Sefaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Мерам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Барангол
Барангол (Барангол) — Алтай Республикасының Майма районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Богородское таулары
Богородское таулары (Богородские горы) — Татарстанның Кама Тамагы районында, Иделнең уңъягында урнашкан калкулык. Көнбатышта Үләмә һәм Карамалы елгалар үзәнлекләре, көнчыгышта Идел елгасы, төньякта Красновидово авылы, көньякта Лобач тавы белән чикләнәләр. Кайбер чыганакларда Богородское таулары составына Юрий тауларының өлеше булып саналалар. Богородское (Зывыз бистәснең элекке исеме) авылы хөрмәтенә аталганнар.
Пон-Сен-Мартен
Пон-Сен-Мартен — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Көһүнлү
Көһүнлү (Köhünlü ) — Әзербайҗанның Күрдәмир районына караган авыл.
Риньи-ла-Саль
Риньи-ла-Саль — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Думешть (Ясси)
Думешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рус Курьясы
Рус Курьясы (Русская Курья) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
(567) Елевтерия
(567) Елевтерия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1905 елның 28 маенда Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 QP» саналган.
(20908) 2819 P-L
(20908) 2819 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бриньемон
Бриньемон — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Сыйныф (биология)
Сыйныф (classis - төркем) - типтан кимрәк, тәртиптән биегрәк таксон.
Бөҗәкләр
Традицион классификация буенча, бөҗәкләр (Insecta) - умырткасызлар өлешаяклылар сыйныфы. Әмма кайбер яңа классификацияләр буенча бөҗәкләр - өссыйныф ул.
Яр Коры Донец
Яр Коры Донец — Россия территориясеннән ага торган елга. Воронеж өлкәсе, Ростов өлкәсе, Белгород өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тын елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Когу-Игль
Когу-Игль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ай-Негус-Ях елгасының уң ярына тамагыннан 14 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Буди-Вольски (Лодзь воеводалыгы)
Буди-Вольски  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сьверчина (Лещинский повяты)
Сьверчина  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шёнхаузен (Мекленбург)
Шёнхаузен  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампацо (Модена)
Кампацо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Старкув (Любуш воеводалыгы)
Старкув  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Далина Зарэчная
Далина Зарэчная (Даліна Зарэчная ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гргар
Гргар — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кашвейринья
Кашвейринья (Cachoeirinha) — Бразилиянең Риу-Гранди-ду-Сул штатында урнашкан шәһәр һәм.
Тарих
1958 елда нигезләнгән.
Сен-Мартен-де-Бром
Сен-Мартен-де-Бром (Saint-Martin-de-Brômes) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Валансоль кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,09 км².
Ямский Сайы
Ямский Сайы — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Койва елгасының уң ярыннан 21 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кыедиби (Арач)
Кыедиби (Kıyıdibi) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Арач илчесенә караган бер авыл (köy).
Вест-Кутенай (Монтана)
Вест-Кутенай  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Кутенай халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карджака
Карджака (Cargiaca) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Сартенес-Валинко кантонына карый.
Понте (Валле-д’Аоста)
Понте  — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Илдар Кыямов
Илдар Әгъләметдин улы Кыямов — журналист-төбәкче, язучы, шагыйрь, нәфис сүз остасы, җырчы, актёр. ТР Журналистлар берлеге әгъзасы (2021). Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2021).
Биография
Илдар Әгъләметдин улы Кыямов Кара Чишмә авылында 1971 елның 11 февралендә туа. КДУның журналистика факультетын (1993 елда "кызыл" дипломга) һәм Татарстанның халык артисты Зөһрә Сәхәбиева классы буенча Казан дәүләт консерваториясенең вокал факультетын (1999) тәмамлый. Баритон. "Ягымлы яз" (1993) җыр конкурсы лауреаты, С. Сәйдәшев исемендәге (1998) һәм халыкара И.Шакиров исемендәге (2003) җыр конкурслары дипломанты. 1997-2003 елларда "Казан" милли-мәдәни үзәгендә конферансье булып эшли, төрле чараларның сценариен язу эшенә җәлеп ителә. 2003 елның мартыннан "Татарстан Яңа гасыр" (ТНВ) каналында иртәнге тапшырулар алып баручы, 2012 елдан башлап "Татарлар" тапшыруының җомга чыгарылышын да алып бара. Бөтенроссия Сабан туйларын, хөкүмәт чараларын, иҗат кичәләрен алып бара. 2017 елдан башлап "Манзара" тапшыруының баш мөхәррире. И.Кыямов катнашында бик күп аудио һәм видео программалар, концертлар яздырылган. "Гөлләр су сорый" дигән аудиоальбом чыгарган. Беръюлы берничә сәхнә жанрында эшли, яза, тәрҗемә итә. Соңгы елларда төбәкче сыйфатында берничә авыл тарихын язып бастырып чыгарды.
(618) Эльфрида
(618) Эльфрида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Бирюля
Бирюля (Бирюля) — Алтай Республикасының Майма районында урнашкан авыл.
(618) Эльфрида
Тарихы
1906 елның 17 октябрендә Карл Лонерт (нем.)русск. тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 VZ» саналган.
Стожа
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20909) 4026 P-L
(20909) 4026 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4026 P-L» саналган.
Бирюля
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), казакълар (4%).
Сьверчина (Плешевский повяты)
Сьверчина  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юинг (Миссури)
Тарихы
Юинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Риньи-Сен-Мартен
Риньи-Сен-Мартен — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
NGC 1885
NGC 1885 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Гргарське Равне
Гргарське Равне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брюгьер
Брюгьер — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Сефалы (Һалылые)
Сефалы (Sefalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шимм
Шимм — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наталия (кратер)
Наталия — Венера планетасының -67.1°N, -272.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 10,8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Наталия кратеры румын хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Тишоминго (Миссисипи)
Тишоминго  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Буди-Грабски (Лодзь воеводалыгы)
Буди-Грабски  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маритуба
Маритуба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Думирешть
Думирешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карловиц конгрессы (1698-1699)
1698-1699 еллардагы Карловиц конгрессы — Славониянең Карловцы (Karlowitz, хәзерге Сербиянең Сремски-Карловци ( en )) бистәсендә узган халыкара конгресс. Госманлы империясе белән «Изге лига» коалициясе илләре (Изге Рим империясе, Венеция республикасы, Речь Посполита, Россия империясе) арасында солых килешүе төзү максатында чакырыла.
Тарих
Карловиц конгрессы җыелуга Госманлы империясенең коалициягә керүче илләр белән берничә сугышта (XVI-XVIII гасырлардагы Австрия-төрек сугышлары, XVII гасырдагы поляк-төрек сугышлары, рус-төрек сугышлары) җиңелүе, шул исәптән төрек гаскәренең Вена янында 1683 елда тулысынча тар-мар ителүе сәбәп була.
Конгресстагы каршылыклар
Конгресс барышында «Изге лига» коалициясе илләре арасында көчле каршылыклар туа. Һабсбурглар династиясе (Австрия), Венеция республикасы, Речь Посполита Россия империясенең Кара диңгез бассейнындагы илләргә тәэсире көчәюен теләми. Россия империясенең сугыш вакытында яулап алган җирләрне (Азак кирмәне, Днепрның түбән агымындагы берничә вак шәһәрне) бирү таләбен үтәмәс өчен, әлеге илләр төрек солтаны белән аерым (сепарат) килешүләр төзергә уйлыйлар.
Конгресста рәсми арадашчылар сыйфатында катнашучы Бөекбритания һәм Нидерландлар (Һолландия) вәкилләре Һабсбургларның (Австриянең) хәрби көчләрен, тизрәк бу сугыштан бушатып, Испания мирасын бүлгәләү өчен алда булачак сугышларга тартырга план коралар һәм шулай ук төрек солтаны белән сепарат сөйләшүләр яклы булалар. Конгресста Россия империясе вәкиле П.П. Возницын һәм патша Петр I «Изге лига» вәкилләрен төрек солтаны белән уртак солых килешүе төзергә ризалата алмыйлар (кара: Бөек илчелек).
1699 елның 16 гыйнварында Речь Посполита, 1699 елның 24 гыйнварында Россия империясе, 1699 елның 26 гыйнварында Изге Рим империясе һәм 7 февральдә Венеция республикасы Госманлы империясе белән аерым солых килешүләре төзиләр. Иң откан як булып Һабсбурглар империясе (Австрия) кала. Килешүләр буенча, аңа Үзәк Маҗарстан, Трансильвания, Хорватия, Бачка һәм тулысынча диярлек Славония җирләре эләгә. Речь Посполитага Госманлы империясе кул астында булган Украинаның Днепрның уң яры җирләре һәм Подолия (Каменец кирмәне белән) күчеп бетә. Венеция Морея ярымутравын куша, Архипелаг утраулары һәм Далмациянең 6 кирмәне өстеннән хакимлеген саклап кала. Россия империясе 1699 елның 24 гыйнварында 2 елга үзара сугышмау турында килешү төзи (соңрак, 1700 елда әлеге килешүне ныгытучы Константинополь солыхы төзелә), Азак кирмәне дә анда кала. Һабсбурглар гаскәре басып алган Темешвар провинциясе (кирмәннәре белән) Госманлы империясенә кайтарылып бирелә. Молдавиянең поляк гаскәре басып алган 6 шәһәре шулай ук төрек солтанына кире кайтарыла.
Делиҗе (Келес)
Делиҗе (Delice) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Келес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Старополе (Любуш воеводалыгы)
Старополе  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампацо (Парма)
Кампацо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Далина Прамая
Далина Прамая (Даліна Прамая ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гагаҗылы
Гагаҗылы (Qağacılı ) — Әзербайҗанның Күрдәмир районына караган авыл.
(20910) 4060 P-L
(20910) 4060 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4060 P-L» саналган.
(4818) Элгар
(4818) Элгар  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 1 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 EM» саналган.
Бальзак (Аверон)
Бальзак (Balsac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Валлон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,57 км².
NGC 1886
NGC 1886 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пре-Сен-Дидье
Пре-Сен-Дидье — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Струма (авыл)
Струма  — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Кондуруш
Кондуруш — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстаннның Баймак районы биләмәләрендә ага. Елга Яман Җылаер елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кардо-Торджа
Кардо-Торджа (Cardo-Torgia) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Тараво-Орнано кантонына карый.
Шлагсдорф
Шлагсдорф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серебрянный Родник
Серебрянный Родник (Серебрянный Родник) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан утар.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Сьвеца (Великопольское воеводалыгы)
Сьвеца  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уздра
Уздра — Россия территориясеннән ага торган елга. Арxангил өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пуя елгасының сул ярыннан 114 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Комна-Мейта
Комна-Мейта — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тлоктлы-Еган елгасының сул ярына тамагыннан 26 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 97 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гргель
Гргель — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Далиняны
Далиняны (Даліняны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Виксвилл (Монтана)
Виксвилл  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Виксвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Томас (кратер)
Томас — Венера планетасының 13°N, -272.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 25,2 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Томас кратеры Америкалы Марта Томас хөрмәтенә аталган.
Кыедүзү (Татван)
Кыедүзү (Kıyıdüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Татван илчесенә караган бер авыл (köy).
Буди-Длутовски
Буди-Длутовски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ортолык (авыл)
Ортолык (Ортолык) — Алтай Республикасының Кош-Агач районында урнашкан авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Кыш озын һәм суык. Җәй кыска һәм кызу була. Июль һәм август айларында еш яшен яшнәүләр күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: алтайлар (91%), казакълар (9%).
Рем-Нотр-Дам
Рем-Нотр-Дам — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
İvan Mazepa
İvan Stepan ulı Mazepa yäki Mazepa Koledinskiy (ukrainça Іва́н Степа́нович Мазе́па, läxçä Iwan Mazepа herbu Kołodyn) (1639, Reç Pospolita, 1709, Ğosmanlı imperiäse) - Zaporojye Ğäskäreneñ hetmanı, xärbi häm säyäsi eşlekle, diplomat.
Ukrainanıñ uñ yarı häm sul yarın berläştergän, Zaporojye Seçe üzidäräsen çiklägän.
Mazepa ozaq waqıt däwamında Pötr I neñ tarafdarı bulğan, Ukrainanıñ sul yarı iqtisadi üseşenä kitergän.
1708 yılda Mazepa Tönyaq suğışta Räsäy doşmanı Şvetsiä patşası Karl XII yağına küçä.
1706 yıldan soñ Räsäy üz bereklären yuğaltqan häm köçle Şvetsiägä qarşı suğışta yalğız qalğan, şul xälne kürep, Mazepa Şvetsiä yağına küçärgä qarar itkän. Şvedlarğa 7 meñle kazak ğäskäre küçkän. Pötr I bu xiänät öçen 1709 yılda Zaporojye Seçen yawlağan häm cimergän, 156 ataman häm kazak üterelgän.
1708 yılda Mazepa anafema belän qähärlängän, Pötr I Mazepa öçen maxsus İuda ordenın yasağan.
1709 yılda Karl XII Poltava bäreleşendä ciñelgännän soñ, Mazepa Ğosmanlı imperiäsenä qaçqan häm Benderı şähärendä ülgän.
Санта-Крус-ду-Сул
Санта-Крус-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Яр Химин
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Староседле
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юниверсити-Сити (Миссури)
Юниверсити-Сити  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ришкур (Мез)
Ришкур — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Делиҗегүней (Һарманҗык)
Делиҗегүней (Delicegüney) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Һарманҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Токкопола (Миссисипи)
Токкопола  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(1329) Элиана
(1329) Элиана  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Токкопола (Миссисипи)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(1329) Элиана
Тарихы
1933 елның 23 мартында Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 FL» саналган.
Думитра (Алба)
Думитра — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Токкопола (Миссисипи)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20911) 4083 P-L
(20911) 4083 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4083 P-L» саналган.
Струмешница (авыл, Болгария)
Струмешница  — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гребене
Гребене — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампацо (Равена)
Кампацо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Шлеммин
Шлеммин — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Далматавшчына
Далматавшчына (Далматаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
NGC 1887
NGC 1887 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(20912) 4129 P-L
(20912) 4129 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4129 P-L» саналган.
(956) Элиза
(956) Элиза  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1921 елның 8 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1921 JW» саналган.
Сьвиба
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мулланур Мостафин
Мулланур Мостафин, Мулланур Хәмзә улы Мостафин, Мустафин Мулланур Хамзич (1932, Мамадыш районы, Көек-Ерыкса — 2007, Минзәлә) — татар театры эшлеклесе, Минзәлә татар дәүләт драма театры режиссеры (1956-1964), баш режиссеры (1964-1982), театр директоры (1960-1967). Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1968).
Тәрҗемәи хәле
1932 елда Татарстан АССР Мамадыш районы Көек-Ерыкса авылында туган.
Казан театр училищесын (1951), Мәскәүдә А. Луначарский исемендәге ГИТИСның режиссерлык бүлеген (1956, Ю. Завадский курсы) тәмамлаган.
1956 елдан Минзәлә колхоз-совхоз театрында (1957 елдан соң дәүләт драма театры): 1956-1964 елларда режиссер, 1964-1982 елларда баш режиссер (1960-1967 елларда театр директоры да).
Иҗаты
1956 елда «Галиябану» (М. Фәйзи) әсәрен сәхнәләштерүдән башлый (рольләрдә Ә. Фәсхетдинов, Н. Җиһаншина, М. Кичүбаев). 1957 елда Мәскәүдә уздырылган Татарстан АССР әдәбияты һәм сәнгате декадасында Минзәлә театры яшь режиссер М. Мостафин сәхнәләштергән «Галиябану» (М. Фәйзи) әсәрен дә алып бара. Спектакльне башкала халкы яратып каршы ала. Хәдичә Сәлимова, Әнвәр Фәсхетдинов, Нәсимә Җиһаншиналарга «РСФСРның атказанган артисты» дигән мактаулы исем бирелә. Күп кенә артистлар орден һәм медальләр белән бүләкләнә. Бу хәл яшь иҗатчыга канатлар куя, ул тулы канлы иҗатка чума. Камал театры репертуарындагы Кәрим Тинчуринның «Зәңгәр шәл» (1968), Хәй Вахитның «Соңгы хат», «Ике килен – килендәш» спектакльләрен Минзәлә театрында куя, Сергей Каитовның «Ана йөрәге» (1964), Мостай Кәримнең «Айгөл иле» (1967), Әхәт Гаффарның «Яз моңнары» (1978) әсәрләрен сәхнәләштерә.
Казанда 3-5 ел саен уза торган, айдан артык баручы хисап гастрольләренә унар спектакль әзерли. Минзәлә театрын ил буенча танытуда, аның дәрәҗәсен үстерүдә Мулланур Хәмзә улының хезмәте зур. Гастрольләр картасын киңәйтә: Үзбәкстан калалары, Ленинград, Ижау һ.б. шәһәрләрнең тамашачысы Минзәлә театры артистларын һәрвакыт көтеп ала.
Хәтер
Минзәлә театры музеенда М.Х. Мостафинга стенд багышланган.
Буди-Нови
Буди-Нови — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ырынбур дәүләт университеты
Ырынбур дәүләт университеты – Ырынбурда урнашкан иң эре югары уку йорты.
1955 елда В. В. Куйбышев исемендәге Куйбышев политехник институты филиалы буларак оеша. 1971 елдан — Ырынбур политехник институты. 1994 елдан — Ырынбур дәүләт техник университеты. 1996 елдан — Ырынбур дәүләт университеты.
2013-14 уку елында студентлар саны – 30 000 тәшкил итә.
Тарих
1971 елның 1 гыйнварында Куйбышев политехник институтының (хәзерге Самар дәүләт техник университеты) Ырынбур филиалы Ырынбур политехник институты дип үзгәртелә. Беренче ректоры итеп Александр Адольфович Бурба тәгаенләнә.
25 октябрь 1994 — Ырынбур политехник институты Ырынбур дәүләт техник университеты дип үзгәртелә.
25 гыйнвар 1996 — Ырынбур дәүләт техник университеты Ырынбур дәүләт университеты дип үзгәртелә.
2015 елда университетка 1991 елдан эшләгән Ырынбур дәүләт менеджмент институты тора (реорганизация процессы башланды).
Университет өлкәдә генә түгел, ә күрше төбәкләрдә филиал челтәрен үстерә. Шул исәптә Башкортстан Республикасында (Күмертауда) филиал бар.
Филиаллар
Филиаллар Күмертауда, Бугурусланда, Бозаулыкта, Орскта бар.
Валади
Валади (Valady) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Валлон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,51 км².
Рем-Сен-Жорж
Рем-Сен-Жорж — Италиянең Валле-д’Аоста төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кубатан
Кубатан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Каржез
Каржез (Cargèse) — Франциянең Көньяк Корсика департаментына караган коммуна, Севи-Сорру-Чинарка кантонына карый.
Чечек (кратер)
Чечек — Венера планетасының 2.6°N, -272.3°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,2 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Чечек кратеры тува хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Виктор (Монтана)
Виктор  — Америка Кушма Штатларының Монтана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Виктор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Yäşäw mäğnäse
Yäşäw mäğnäse (şulay uq Tormış mäğnäse) - tereklek häm anıñ yäşäweneñ (tormış) ähämiyätlelege turında fälsäfi soraw. Anı şulay uq "Bez ni öçen bar?", "Yäşäwneñ maqsatı närsädä?" häm "Yäşäyeşneñ kiräge närsädä?" kebek taswirlap bula. Dönyanıñ tarixı däwamında bu mäsälä turında küp fälsäfi, fänni häm teologik qaraşlar belderelgän. Küp mädäni häm ideologik moxitlär bu sorawlarğa törle cawaplarnı täqdim itälär.
Yäşäwneñ mäğnäse yäşäw, ictimaği mönäsäbätlär  (en) , añ, bäxet kebek fälsäfi häm dini mäsläkläre arqılı bilgelänä, häm simvolik mäğnä  (en) , ontologiä  (en) , fälsäfi mäğnä  (en) , maqsat, etika, yaxşı häm naçar  (en) , irekle ixtıyar  (en) , ber yäki küp xodaylarnıñ barlığı  (en) , Xoday kontsepsiäläre  (en) , ruh  (en) , häm ülemnän soñğı yäşäw  (en)  kebek küp başqa mäsälälär belän bäyle. Fänneñ kerteme kübesençä yäşäwneñ matdi üzençäleklärenä bäyle kontekst häm parametrlarnı açıqlaw, ğaläm turındağı empirik faktlarnı  (en)  taswirlaw. Fän şulay uq iminlekkä ireşü  (en)  häm bäyle äxlaqlılıq kontseptsiäse  (en)  turında täqdimnär yasıy ala.
Sorawlar
Yäşäwneñ mäğnäse turındağı sorawlar törleçä quyıla, mäsälän:
Platonizm
Tanılğan fälsäfäçelar arasında metafizik universaliälärneñ  (en)  barlığın alğa sörüçelär arasında iñ berençelär arasında Äflätün bula.
Platonizmda, yäşäwneñ mäğnäse - bar yaxşı häm ğädel äyberlärneñ faydası häm qimmäte barlıqqa kilgän iñ yuğarı ğıylemgä (en) ireşü.
Aristotelianizm
Äflätün'neñ uquçısı Aristotel metafizika  (en)  häm gnoseologiä kebek etik ğıylem konkret tügel, ğomumi ikänen alğa sorä. Keşe "fäzilät  (en)  iäse" bulırğa teläsä, bu sıyfat teoretik distsiplina bulmaw säbäple, anarğa närsä ikänen öyränü belän tügel, üz ğämälläre arqılı üzläşterüe arqılı ireşä alğanın belderä.
Tsıniklar
Ellenistik periodında  (en) , Tsinik  (en)  fälsäfäçelär yäşäwneñ maqsatın tabiğät belän garmoniädä Fäzilätle  (en)  tormışnı yäşäwdä kürdelär. Bäxet beräwneñ üz-üze belän qänäğät, üzeneñ mental möğämäläläreneñ xucası buluı belän, ğazaplanu isä qimmätlelek turında yalğış qaraşlar näticäse bulğan negativ emotsiälär belän bäylänelä.
Tsinik tormış baylıq, täsir, sälämätlek häm tanılu kebek kiñ taralğan teläklärne kire qağa. . Aqıl iäläre bulğan keşelär bäxetkä totrıqlı künegülär, keşelar öçen tabiği bulğan yäşäw räweşe arqılı ireşä alalar. Bar can iäläre Dönya mömkinlekläre belan tigez däräcädä faydalana aluları säbäple, ğazaplanu (en) cämğiätneñ kileşüläre häm ğadätläre buyınça närsä qimmätle/qimmätsez bulu turında yalğış qararlar çığaru näticäse.
Kirenaitsızm
Aristipp  (en)  nigezlägän Kirenaitsızm, mental läzzätlergä qarağnda tänneñ qänäğatlänüe kübräk zäwıq birä ala digän gedonistik qaraşta bula. İñ yuğarı qimmät läzzättä, bäxet isä äxlaqi ğämäl näticälärennän berse genä digän Uqıtuçısı Sokratnıñ qayber fikerlären alğa sörä. Läzzätne mömkin qadär tizräk alu ozın möddätle tik soñraq tiyäçäk faydağa qarağanda östen.
Kantçılıq
İmmanuil Kantnıñ etika, gnoseologiä häm metafizika  (en)  buyınça xezmätlärenä nigezlängän fälsäfä mäktäbe Kantçılıq dip atala.
Pragmatizm
Pragmatik fälsäfäçelär yäşäw turında praktik qimmätkä iä bulmağan xaqiqätlärne ezläwgä qarağanda, tormışnın praktik, konkret fayda alu yağınnan añlaw ähämiätleräk digän qaraşta. William Ceyms  (en)  xaqıyqatne tabıp bulmıy, ämmä yasap bula fikeren alğa sörä. Pragmatiklar öçen yäşäw mäğnäsen täcribä arqılı ğına açıqlap bula.
Ekzistentsializm
Ekzistentsializm buyınça, yäşäw berär ğayre tabiği xoday yäki dönyawi xökümät tarafınnan bilgelänmi, yağni här aqıl iäse üz yäşäweneñ mäğnäsen üze buldırırğa irekle zat.
Artur Şopenhauer beräwneñ yäşäwe anıñ ixtıyarına bäyle, ixtıyar isä - maxsus maqsatı häm ratsionallege bulmağan teläklär tudıru köçe.