cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кукмара районы тарихы
Кукмара районының революциядән соңгы үсеш чоры
Кукмара ягы халкы Бөек Октябрь революциясен алкышлап каршылый. Хакимият хезмәт ияләренең үз кулына күчә. Кукмарада ярлылар комитеты оештырыла. Аның рәисе итеп агач остасы Иван Богомолов сайлана. 1918 елның октябрендә РКП(б) һәм РКСМ ячейкалары төзелә. 1922 елдан Кукмара авылы эшчеләр бистәсе итеп үзгәртелә. Совет хакимияте беренче елларында Кукмарада промышленность авыр шартларда үсә. Чимал белән тәэмин итү кыен була.
Кукмарада авыл советы 1920 елда төзелә. Шушы елларда комсомол ячәйкәсе төзелеп килә. Ячейканың беренче секретаре Постников Константин булган. Комсомол ячәйкәсе Родыгин фабрикасы бинасында урнаша.
1919 елларда ук авыл активистларыннан рус театр коллективы оеша. Ул вакытта “Народный дом” дип атаганнар. Театрның беренче режиссеры Неустова Олmга Михайловна була. Коллективны оештыруда комсомоллардан Савиных Александр Павлович зур эш башкара. коллектив Л.Н.Толстойның “Власть тьмы” А.Островскийның “Без вины виноватые” әсәрләрен сәхнәләштерә. Кукмара авыл советы 1922 елда эшчеләр поселогы дип үзгәртелгәч председателе Мотнин Мөнид, ә секретаре Голов Виктор Михайлович куела.
Район үзәгенең алдынгы күпкырлы промышленность төбәгенә әйләнүе
1924-1927 елларда поселокта әртилләр төзелә: “Ярыш”, “ТРШ”, “Итекче”, Кирпичный завод. Шушы елларда итек фабрикасы үзгәртеп корыла башлый.
1924 елда кирпич заводы “Бригадир” төзелә. Ул башта бик кечкенә була. Бөтен эш кулдан башкарыла. Көрәк белән балчык казыйлар, аны сай чокырлага салып изгәннәр, аяк белән таптап, зур чаңга салып әйләндергәннәр. Соңыннан аны формаларга салып, киптереп мичтә кыздырганнар. Мичтә кирпич 15 көн кипкән. 1927 елларда чандагы балчыкны атлар әйләндергән. Изгәндә дә атлар белән таптатканнар. 1940 елларга кадәр көрәкләр белән кискәннәр. Кирпич күләме ягыннан хәзерге кирпичкә караганда зур булган. Көнгә 25 мең кирпич формага салынган. Завод якын тирәгә гнеә җиткән. 1939 елда пресслар кулланыла башлаган. 1941 елдан башлап кирпич механик юл белән ясала. 1951 елдан экскаватор эштә кулланыла.1928 елда әртил “Иль” төзелә. Анда итек басалар. Артель 1928-1942 елларда отделенияләргә бүленә. Байлангар, Купка, Иске йорт авылларына бүленеп кул көче белән бар эшләр башкарыла.
1939 елдан кольцовой һәм молотковый машиналар белән итек басалар. Түшәү цехында тәгәрәтү машинасы кулланыла. 1936 елда агарту машинасы алына.
1928 елда бер генә двигатель булган, 1938 елда 25 ат егәрлекле двигатель алалар, ләкин ул озак эшләми, соңыннан 25-40 ат егәрлекле көчле двигатель белән эшлиләр. Йонны әртилнең 8 кешедән торган агенты җыйган. 1956 елда “Иль” артеле фабрика исемен ала. “Тун-бүрек” артеле белән берләшә. 1961 елда “Иль” меховой дип атала. Артельдә эшләүчеләр саны 35 кеше була, күбрәк инвалидлар эшли. “ТРШ”, “Игенче” әртилләрендә киез һәм күн аяк киемнәре, ат сбройлары һәм бау ишү белән шөгыльләнәләр.
1930 елда Кукмара район үзәгенә әйләнә. Район үзәгендә райбашкарма комитетында эшләү өчен Мамадыштан кешеләр килә. Бу елларда Кукмарада татарлар саны арта, чөнки совет хакимияте елларында фабрикада тырыш эшләүчеләргә квартиралар бирелә. Эшчеләр гайләләрен поселокка алып киләләр.
1930-1931 елларда татар театры барлыкка килә. Беренче тапкыр 1932 елда сәхнәгә Г. Камалның “Беренче театр” әсәре куела. Хәзерге клуб 1929 елда салына башлый. 1933 елда ачылгач “Чаткылар”, “Галиябану”, “Зәңгәр шәл” әсәрләре сәхнәләштерелә. 1936-1937 елларда “8 март” исемендәге әртил төзелә. Соңыннан “8 март”, “Итекче”, “ТРШ” берләшеп “Яңа адым”ны барлыкка китерәләр. Артельдә бау ишү, аяк киемнәре тегү эше оештырыла.
I-II бишьеллыкларда тегү фабрикасы “Кызыл тукучы” исемен ала. Бу елларда итек басу машиналары кайтарыла, беренче һәм икенче бишьеллык планнары поселок предприятиеләре тарафыннан уңышлы үтәлә.
Бөек Ватан сугышы
Өченче бишьеллык чорында итек фабрикасы зурайтыла. Сугыш башлану аны тоткарлый. Бөтен эшче сугышта. Аларны йорт хуҗалары һәм яшьләр алмаштыра. Фабрика фронт өчен эшли.Сугышчылар өчен итек баса, фронттан кайткан, килгән итекләрне ремонтлый. “Ярыш” артеле бияләй, оекбаш бәйли. Сугыш чорында Кукмара халкы фидакяр хезмәте белән фронтовикларга ярдәм итә. Армиягә 429 кеше китә, ә 300 хатын-кыз колхоз кырларында эшләүдә катнаша.
1941-1945 елларда итек фабрикасы 1562929 пар итекне сугышка озата.Фабрика коллективы 6000000 итекне төзәтеп кире сугышка җибәрә. 1941 елда фабрика эшчеләре социаль ярышта катнаша һәм 75% эшче стахановчы һәм ударник исемнәрен алуга ирешәләр. 1942 ела Гөлсем Рахимуллина смена мастеры итеп билгеләнә һәм үз сменасын беренче урынга чыгара. Аның урында Нахар Галиева да эшли, соңыннан ул бригадир була.
1942 ел нәтиҗәләре буенча Н.Галиева “Знак почета” ордены белән, ә Г. Рахимуллина “За доблестный труд” медале белән бүләкләнә. Кукмара районында туып-үскән өч кеше Советлар Берлеге каһарманы исеменә лаек булды. Алар Югары Өскебаштан Сабир Әхтәмов, Танькинодан Петр Воробьев, Байлангардан Фәхретдин Заһидуллин
Сугыштан соңгы еллар
1948 елда төзелгән торф-ягулык Райтоп дип, ә 1965 елда промкомбинат дип үзгәртелә. 1927-1928 елларда төзелгән “Ярыш” урынына 1956 елда тегү фабрикасы (№6) төзелә. Ул башта плащлар (х/б) һәм чалбарлар тегә. Анда барлыгы 650-700 кеше эшли. 1967 ел башына эшчеләр һәм хезмәткәрләр саны 1865 кә тула. Һәр көнне 3000гә якын плащ тегелә. Фабрика бүгенге көнгә кадәрле үз эшен дәвам иттерә. Кукмара тегү фабрикасы язгы-көзге курткалар, плащлар, комбинезоннар тегә.
Мех фабрикасы “Мелита-Кукмор” производство кооперативы мех баш киемнәре, ирләр, хатын-кызлар, балалар киемнәре тегәләр. Хәзерге вакытта Кукмараның гомуми мәйданы 1500 м². Җирле үзидарәнең 2 поселок, 25 авыл советын берләштергән районда 54 меңгә якын кеше яши. Кукмара үзәгендә 17мең чамасы кеше исәпләнә. Район халкының 74% - татарлар, 16% - арлар, 8% - урыслар, 2% - чирмешләр һәм башка милләт вәкилләре.
Кукмара промышленность, производство базарлары төзелеш оешмалары, авыл хуҗалыгы һәм көнкүреш производствосы киң үсеш алган район.
Фабрикалар белән беррәттән “Агрохимсервис”, “Сөт-май”комбинаты, “Азык комбинаты” кебек предприятиеләренең көчле производство базарлары бар. Кукмара шулай ук төзелеш потенциаль куәте булган төбәкләрдән санала. “МСО”, “ПМК-90”, “ПМК-67”, “ПМК-Мелиорация”, “СПМК-Тимер”, “Төзү машиналары заводы”, “УРСШ”, “Юл идарәсе”, “Район газ хезмәте”, “Газсервис” һәм башка күптөрле төзү эшләре алып баручы оешмалар бар.
Бүгенге көндә Кукмарада 364 км юл күтәрелгән юл исәпләнә. 278 км юлга асфальт түшәлгән. Хәзер күмәк хуҗалыкларның үзәк авылларына асфальт юллар илтә. Поселок һәм авыл урамнарында юлларны тәртипкә китерү буенча эш алып барыла. Соңгы 15 елларда 42 бетон күпер эшләнде. Районда газны эксплуатацияләү хезмәте 1968 елда барлыкка килә. 1978 елда Кукмараның үзендә газ тутыру пункты файдалануга тапшырыла.
1980-1982 елларда поселогыбызның күп катлы йортлары челтәр газына тоташтырыла. Авылда “Урал”, “Маяк” колхозларына газ барып җитә. Бүген һәрбер йортка газ барып тоташкан. Икмәк, кондитер әйберләре пешерү, кирпич кипшерү, металл эретү кебек эшләр зәңгәр ягулык ярдәмендә башкарыла.
Районның авыл хуҗалыгындагы казанышлары
Кукмара кыр һәм фирме продукциясе җитештерүне арттыру буенча тотрыклы эшли торган район. 25 күмәк авыл хуҗалыгы предприятиеләре һәм фермерлар файдалануында 101 мең гектар җир, шуларның 89 меңе сөрүлекләр. Колхозлар оешкан елларда (1934 нче ел) районда 7298 баш мөгезле эре терлек була. 1937 елда район колхозлары һәр гектардан 12,2 цетнер гына уңыш җыйганнар. Кукмара бүгенге көндә дә күп тармаклы авыл хуҗалыгы булган игенчелек, терлекчелек, яшелчәчелек алга киткән район. Күмәк хуҗалыкларда бөртекчеләр (бодай, арпа, солы, арыш, борчак) һәм азык культуралары үстерелә.Шулай ук хуҗалыкларда борай, карабодай, тары, кукуруз, көнбагыш үстерелә. Игенче колхозы суган, кәбестә үстерү белән шөгыльләнә. Барлык хуҗалыклар да бәрәңге культурасыннан мул уңыш ала.
Районда елга 4-5 мең тонна сыер һәм дуңгыз ите, 28 тонна сөт җитештерелә. Елдан-ел авылларның материаль – техник базасы ныгый. Җирне, техниканы, ашламаларны рациональ файдалану чаралары күренә.
Кукмара төбәгендә яшәүче халык элек-электән белем алырга омтылган, мәктәп һәм уку йортлары ачылган. 1929 елда училище төзелә. 1934 - №1, 1941 - №2, 1973 - №3, 1983 - №4, 1971 дә музыка мәктәбе ачыла, ә 1934 нче елда 68 башлангыч мәктәп, тулы булмаган 7 урта мәктәп, тулы урта мәктәпләр әле булмый.
Бүгенге көндә районда 64 балалар бакчасы, 90 га якын мәктәп эшли. районда 2 гимназия ачыла. СПТУ – 39, Яниль профлицейда киң профилле механизаторлар, төзүчеләр, повар-кондитерлар, төзүчеләр хәзерлиләр.
Лубян урман техникумы бөтен Россиягә квалификацияле урман белгечләре хәзерли. Шулай ук районда территориаль ярдәи (социаль) күрсәтү үзәге, 50 инвалид балаларга исәпләнгән реабилитация үзәге, картлар һәм инвалидлар интернат йорты эшли.
Районда үзәк культура йорты, 25 авыл культура йорты, 61 авыл клубы, 48 китапханә, музыка һәм сәнгать мәктәпләре, районның тарихи музее эшли.
Яңа Тымытык
Яңа Тымытык — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452663, ОКАТО коды — 80207831005.
Розгарти (Торунский повяты)
Розгарти  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Усцёнж
Усцёнж — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көрдләр
Көрдләр (کورد / Kurd) — Төркиядә, Гыйракта, Иранда, Сүриядә яшәүче иранлы телле халык. Көрд телендә сөйләшәләр.
Бүгенге көндә шартлы рәвештә Көрдстан дип аталучы көрдләр яшәгән җирләр Төркия, Гыйрак, Иран, Сүрия арасында бүленгән.
Тарих
Көрд атамасының килеп чыгыш төгәл билгеле түгел. Ләкин иң нигезләнгән фараз булып көрд атамасының борынгы чыганаклардан билгеле булган Фарсыда яшәүче иран телле куртилар (Kýrtioi, Cyrtii) кабиләсе исеме белән турыдан-туры бәйләнеше тора.
Моны да карагыз
thumb|left|320px|Көрдләрнең яшәү җирләре ([[1986 ел мәгълүматлары)]]
Любовь Вяземская
Любовь Орестовна Вяземская (1869—1958) — совет һәм рус педагогы, педагогия фәннәре докторы (1954), профессор (1954).
Уку йортларында һәм техник мәктәпләрдә инглиз телен укыту методикасы мәсьәләләрен эшли.
Биографиясе
Любовь Орестовна Вяземская 1869 елның 3 ноябрендә Владимир губернасының Киржач шәһәрендә яшерен киңәшче Орест Полиенович Вяземский һәм аның хатыны Елена Дмитриевна (кыз фамилиясе Пшенецкая) гаиләсендә туган, анда Любадан тыш Александр һәм Валериан, шулай ук сеңелесе Валентина тәрбияләнгән; тагын бер бала — Елена, бала чагында вафат була.
1903 елда Мәскәүдә «Л.О.Вяземскаяның беренче шәхси хатын-кызлар коммерция  училищесы» оештыра, 1908 елда «Л.О.Вяземскаяның шәхси хатын-кызлар гимназиясе» дип үзгәртелә. 1916 елда Мәскәү университетының физика-математика факультетын тәмамлый.Октябрь революциясенән соң, 1918 елда гимназияне дәүләткә тапшыра һәм совет хезмәтенә керә. Гимназия аннары 41нче Мәскәү мәктәбе итеп үзгәртелә
1919 елдан Халык мәгарифе комиссариатында физика-математика секциясенең гыйльми бүлегенең гыйльми секретаре булып эшли. 1919 елның августында кадетларның төркем эшләре буенча кулга алына, әмма Мәскәү Сәяси Кызыл Тәренең юридик бүлеге үтенече буенча азат ителә. 1920 елның октябрендә кабат кулга алына. . 1920 елның октябрь азагында ВЧК Президиумына хәлләрне ачыклау максатында гариза белән мөрәҗәгать итә һәм шул ук елның ноябрендә азат ителә. Галим комиссариат бүлегендә гыйльми секретарь булып эшләвен дәвам итә.
1924 елдан Мәскәү транспорт инженерлары институтында (хәзер Император Николай II тимер юлларының Мәскәү инженерлар институты) өлкән укытучы булып эшли, 1938 елдан 1957 елга кадәр чит телләр кафедрасы мөдире була. Немец, инглиз һәм француз телләрен белә. 1954 елда 85 яшендә «Иностранный язык в наших высших технических учебных заведениях» темасына докторлык диссертациясе яклый һәм шушы ук елда профессор була.
1960 елның 22 августында Мәскәүдә вафат була, шунда җирләнә.
Л.О. Вяземская «Почётлы тимер юлчы» (1940) билгесе һәм «Хөрмәт Билгесе» ордены белән бүләкләнә (1945).
Бәнөвшәли
Бәнөвшәли (Bənövşəli ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Рогашка Слатина (община)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ракитное
Ракитное (Ракитное) — Диңгез буе краеның Дальнереченск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), украиннар (13%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 0,41%.
Александр Татаркин
Александр Татаркин (Александр Александрович Татаркин,, — , ) — СССР һәм РФ футболчысы (һөҗүмче) һәм футбол тренеры, Россия чмпионатларының алтын (1992), көмеш (1995) һәм бронза (1994) призчысы, СССР/БДБ кубогы иясе (1992).
NGC 910
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(19327) 1996 XH19
(19327) 1996 XH19 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 8 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XH19» саналган.
Монгольфье (ай кратеры)
Монгольфье - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 83,71 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Бертуган Монгольфье (Жак-Этьенн 1745—1799, Жозеф-Мишель 1740—1810) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Горня (Румыния)
Горня — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урта Печище
Урта Печишче (Печишче) — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас җɵмһүрᴎятсы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы №1454 Печишче елгасының сул ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны бүᴫгеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Игнатий Татищев
Игнати Татищев (Игнатий Петрович Татищев,, — , ) — рус дәүләт эшлеклесе, Казан воеводасы (1589-1590).
Кульма (Киров өлкәсе)
Кульма (Кульма) — Киров өлкәсенең Көлмез районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (12%), арлар (88%).
Шэвчыки
Шэвчыки (Шэўчыкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пынароглу (Чинар)
Пынароглу (Pınaroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вайльбург
Вайльбург — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мар (Шаранта-Маритим)
Сен-Мар — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Стейплс (Миннесота)
Стейплс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стейплс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калинувка (Бильский повяты)
Калинувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4739) Tomahrens
(4739) Tomahrens — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Клинтон (сан алу урыны, Мэн)
Клинтон  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Клинтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куруҗаабат (Зара)
Куруҗаабат (Kurucaabat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Зара илчесенә караган бер авыл (köy).
Рогашовци (община)
Рогашовци  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чепинци (София шәһәр өлкәсе)
Чепинци  — Болгариянең София шәһәр өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Розенталь (Польша)
Розенталь  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вахсор-Юган
Вахсор-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Шеркальская елгасының сул ярына тамагыннан 21 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Унтерфладниц
Унтерфладниц — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ланда (Нор)
Ланда (Landas) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Орши кантонына карый.
(19328) 1996 XY28
(19328) 1996 XY28 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 12 декабрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XY28» саналган.
Мнихово (Великопольское воеводалыгы)
Мнихово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гөльязы (Терме)
Гөльязы (Gölyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Терме илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оукем (Массачусетс)
Оукем  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Сир-ан-Валь
Сен-Сир-ан-Валь — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Эйгерды
Эйгерды (Эйгерды ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Усьмеж
Усьмеж — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рогоза (Хоче-Сливниця)
Рогоза  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Канове (Бреша)
Географиясе
Казчина Канове Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Манавгат
Манавгат (Manavgat) — Төркия Җөмһүриятенең Анталья иленә караган бер шәһәре.
Монж (ай кратеры)
Монж - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 36,6 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Гаспар Монж (1746—1818) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Приморски (Чиләбе өлкәсе)
Приморский (Приморский) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), башкортлар (6%), чирмешләр (5%).
Вождоромка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 911
NGC 911 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Розпентек
Розпентек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фатыйх Сибәгатуллин
Фатыйх Сәүбән улы Сибәгатуллин (1950 елның 1 мае, СССР, РСФСР, ТАССР, Кызыл Юл районы, Апаз ― 2022 елның 24 июне, РФ, Мәскәү) ― РФ атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре, Фән һәм техника өлкәсендә РФ Дәүләт бүләге лауреаты (1997), ветеринария фәннәре докторы, Халыклар дуслыгы ордены һ.б. бик күп төрле бүләкләр иясе.
Тәрҗемәи хәле
Фатыйх Сәүбән улы Сибәгатуллин 1950 нче елның 1 маенда Татарстан АССР Кызыл Юл (хәзерге Арча) районының Апаз авылында туган.
1973 нче елда Казан ветеринария институтын, 1983 нче елда Сарытау югары партия мәктәбен тәмамлаган.
1966 нчы елда хезмәт юлын Арча районының “Ватан” совхозында эшче буларак башлый.
1976-1980 нче елларда Балтач районының “Правда” колхозы рәисе.
Партия һәм дәүләт эшчәнлеге
1980-1983 нче елларда КПССның Балтач район комитеты икенче секретаре. 1983-1984 нче елларда Арча район Советы башкарма комитеты рәисе. 1984 нче елдан КПССның Мамадыш райкомы беренче секретаре.
1991-1995 нче елларда ТР авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министры. 1995-1996 нчы елларда Премьер министр урынбасары һәм азык-төлек министры.
1996 нчы елдан Нурлат районы һәм шәһәре хакимияте башлыгы.
2008 нче елда РФ Дәүләт Думасына депутат итеп сайлана.
Фатыйх Сибәгатуллин һәм спорт
Танылган көрәшче һәм татар милли көрәше энтузиасты буларак Ф.Сибәгатуллин республикада спортны үстерүгә зур игътибар бирә. Берничә ел милли спорт төрләре буенча Татарстан Республикасы Федерациясе рәисе булып тора. Нурлатта нәселле атлар заводына нигез сала. Монда үстерелгән аргамаклар Россия һәм Татарстан күләмендәге ярышларда җиңүле чыгышлар ясыйлар. Шулай итеп, инде югалып бара торган бу милли спорт төрен торгызуга да бәһаләп бетермәслек зур өлеш кертә.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре, иҗтимагый эшчәнлеге
Ф.Сибәгатуллин хәйриячелек эшчәнлегенә зур игътибар бирә, үзенең туган ягын, аның кешеләрен дә онытмый. Аның хисабына туган авылы Апазда өр-яңа мәһабәт мәчет төзелә. Авылдашлары аңа Ф.Сибәгатуллинның әтисе Сәүбән исемен бирәләр.
Олы хезмәтләре өчен Ф.Сибәгатуллин 1986 елда Халыклар Дуслыгы ордены белән бүләкләнә. 1997 елда аңа Россия Федерациясе хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәсендәге премиясе бирелә. Ул Россия Федкрациясенең атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре. Франция хөкүмәте аның хезмәтләрен «Авыл хуҗалыгы рыцаре» ордены белән бәяли.
Ф.Сибәгатуллин 11-13 чакырылыш Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты. Күп мәртәбә Балтач, Арча, Мамадыш, Нурлат район Советлары депутаты итеп сайланган.
Вафаты
2022 елның 24 июнендә Мәскәүдә 72 яшендә вафат.
Вайльмюнстер
Вайльмюнстер — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калинувка-Басе
Калинувка-Басе — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4897) Tomhamilton
(4897) Tomhamilton — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 22 августында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QD6» саналган.
(19329) 1996 XZ30
(19329) 1996 XZ30 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 14 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XZ30» саналган.
Унтерфрауэнхайд
Унтерфрауэнхайд — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Воронгаз
Воронгаз — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Устья елгасының сул ярыннан 307 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мнишки (Великопольское воеводалыгы)
Мнишки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гөльязы (Тушба)
Гөльязы (Gölyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Тушба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шри Кришна Чайтанья Миссиясе
Шри Кри́шна-Чайта́нья миссиясе (Инглиз телендә: Sri Krishna Chaitanya Mission, Инглиз телендә: International Krishna Chaitanya Mission) — халыкара Һинд дине гаудия-вайшнав дәгъвачылык оешмасы. Беренче мәртәбә 1966 елның июнендә Һиндстанда, Андһра Прадешта Какинада шәһәрендә Шри-Кришна Чайтанья монастыре нигезләнгән булган, ә 1983 елда Шри Чайтанья-Чандра Ашрамында Ориссада үзәге Пурида Миссия үзе теркәлгән булган. .
Нигезләүчесе — чыгышы белән Ориссадан, элек Бхакти Вайбхава Пури Госвами Гаудия-матхның әгъзасы һәм Бхактисиддханта Сарасватиның өйрәнчеге булган (1913—2009, туганда исеме — Нарасимха). Ул «бхагаватачарья» буларак мәгълүм булган, ягъни яттан бөтен Бхагавата-пурананы белгән. Санньясаны (монахлыкны) 1966 елда Бхакти Сварупа Гиридан кабул иткән. 1997 елдан бирле күп мәртәбә көнбатыш илләр буенча дәгъвачылык сәфәрләрен кылган. .
Миссиянең күбесенчә Һиндстанда, әмма шулай ук Европада һәм Россиядә 25 монастыре һәм гыйбадәтханәсе бар. . «Шри Бхакти Вигьян Нитьянанда Бук Траст» китап нәшрияты эшли, ул ория, Телугу, Һинди һәм Инглиз телендә китаплар чыгара. Бушлай ризык прасад өләшелә. Миссиянең хәзерге башы — ачарья Бхакти Вичар Вишну.
Эйминавцы
Эйминавцы (Эймінаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Бераставицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Җүмшүдлү
Җүмшүдлү (Cümşüdlü ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Яна (София шәһәр өлкәсе)
Яна  — Болгариянең София шәһәр өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Марсьяль (Шаранта-Маритим)
Сен-Марсьяль — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Пакстон (Массачусетс)
Пакстон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Куруҗабел (Караман)
Куруҗабел (Kurucabel) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Караман илчесенә караган бер авыл (köy).
Пакстон (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Рогозниця (Ленарт)
Рогозниця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Иске Белый Яр
Старый Белый Яр (Старый Белый Яр) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала.
HD242775
HD242775 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пакстон (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стейси (Миннесота)
Стейси  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стейси шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рогозниця (Ленарт)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Белый Яр
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93,1%), татарлар (3,1%).
Пынарөзү (Эрегъли)
Пынарөзү (Pınarözü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мостафа (Бакалы районы)
Мостафа — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452662, — 80207834001.
Розстшали
Розстшали — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Лаймстоун (сан алу урыны, Мэн)
Лаймстоун  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лаймстоун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Утрувка
Утрувка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19330) 1996 XJ31
(19330) 1996 XJ31 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 14 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XJ31» саналган.
Казчина Канталупа (Милано)
Казчина Канталупа — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Канталупа Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ландреси
Ландреси (Landrecies) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Авен-сюр-Эльп кантонына карый.
Сен-Фирмен-де-Буа
Сен-Фирмен-де-Буа — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Северный (Кыштым шәһәр округы)
Северный (Северный) — Чиләбе өлкәсенең Кыштым шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Вель-Юган
Вель-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Амня елгасының уң ярына тамагыннан 109 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 72 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Горовей
Горовей — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монира (ай кратеры)
Монира - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 1,07 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама гарәп исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Унтерштинкенбрунн
Унтерштинкенбрунн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Родине (Жировниця)
Родине  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
NGC 912
NGC 912 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вайльрод
Вайльрод — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөльязы (Җиһанбейли)
Гөльязы (Gölyazı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Җиһанбейли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эйсманты (Гродзенский районы)
Эйсманты  (Эйсманты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Пыжа
Пыжа (Пыжа) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Калинувка-Бистри
Калинувка-Бистри — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мнишки-А
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калинувка-Бистри
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пыжа
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Розстшембово
Розстшембово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4896) Tomoegozen
(4896) Tomoegozen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Селькуплар
Селькуплар (Селькуп телендә сёльӄуп, суссе ӄум, чумыль-ӄуп, шельӄуп, шешӄум; искергән атамалары — остяк-самоедлар) — Көнбатыш Себернең төньягында яши торган халык. 1930-ынчы елларга кадәр аларның остя́ко-самое́д атамасы булган.
(4896) Tomoegozen
Тарихы
1986 елның 20 декабрендә Ц. Ниидзима, тарафыннан Ojima обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 YA» саналган.
Селькуплар
Саннары һәм таралышы
Селькуплар Томск өлкәсенең төньягында (1787 кеше), Төмән өлкәсендә (1857 кеше) һәм Красноярск краенда (412 кеше) яшиләр.
Телләре
Селькуплар Урал телләр гаиләсенең Самоед телләренә кергән Селькуп телендә сөйләшәләр (1994 елда якынча 1570 кеше сөйләшкән).
Раковка
Раковка (Раковка) — Диңгез буе краеның Уссурийск шәһәр округында урнашкан авыл.
Александрово (Стара-Загора өлкәсе)
Александрово  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Раковка
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (6%).
Пелам (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дурная (Сестра кушылдыгы)
Дурная — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сестра елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Ухане-Колония
Ухане-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19331) 1996 XL33
(19331) 1996 XL33 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 4 декабрендә У. Мунари, М. Томбелли тарафыннан Азиаго обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 XL33» саналган.
Сен-Марсьяль-де-Витатерн
Сен-Марсьяль-де-Витатерн — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Коры Карай
Коры Карай — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Карай елгасының уң ярыннан 35 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер елгасы, инештән Ворона елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Стерджен-Лейк (Миннесота)
Стерджен-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стерджен-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтанари (ай кратеры)
Монтанари - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 77,05 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джеминиано Монтанари (1633—1687) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Пантелеймон Тахчианов
Пантелеймон Тахчианов (Пантелеймон Иванович Тахчианов,, — , ) — СССР дәүләт куркынычсызлыгы органнары эшлеклесе, Төрекмән ССР дәүләт куркынычсызлыгы министры урынбасары (1942-1943), министр (1943-1945).
Пынарчай (Һавза)
Пынарчай (Pınarçay) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Һавза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эйтуны
Эйтуны (Эйтуны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лейк-Ерроугед (Мэн)
Лейк-Ерроугед  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Ерроугед халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Канталупо (Милано)
Казчина Канталупо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Канталупо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Калинувка-Велёбори
Калинувка-Велёбори — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Родиця (Домжале)
Родиця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Розтоки (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Розтоки  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уттендорф (Зальцбург)
Уттендорф  — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 913
NGC 913 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Крылья Советов (парк)
Крылья Советов («Ленин паркы», «Стадион» ) — Казанның Авиатөзелеш районындагы парк.
Парк чикләре көнбатыштан Копылов (элек — Сталинград, аннары — Ленинград),төньяктан Олег Кошевой, көнчыгыштан Дементьев урамнары буенча уза. Көньяктан парк «Рубин» футбол клубының спорт мәктәбе белән чиктәш.
Парк комплексына янәшәдә урнашкан В. И. Ленин исемендәге мәдәни-ял итү комплексы (мәдәният сарае) кертелгән.
Тарих
Парк 1939 елда Соцгород микрорайонын комплекслы төзү барышында салынган һәм Казанда иң борынгы паркларның берсе булып тора.
Бөек Ватан сугышына кадәр «Рубин» футбол клубының спорт мәктәбе урынында парашют белән сикерү өчен каланча урнашкан була.
«Рубин» футбол клубы офисы төзелгәнчегә кадәр, көньяк территория паркныкы була (2004 елда сатылган).
Паркта «күзәтү тәгәрмәче», «ромашка», «көймәләр», «атлар», «чылбырлар», «самолетлар» аттракционнары урнашкан була.
Эксплуатациядән чыгарылган һәм демонтажланган беренче аттракцион «күзәтү тәгәрмәче» була. 2008 елда 2013 елның мартында демонтажланган калган аттракционнар эксплуатациядән чыгарыла.
Дан Аллеясы
Копылов урамындагы паркка төп (үзәк) ишектән (элек Ленинград урамында) бара торган үзәк аллея, параллель рәвештә, В. И. Ленин исемедәге мәдәни-ял комплексы фасадына да бара торган «Дан аллеясы» булып тора.
1957 елда төзелгән (авторлар: скульпторлар И. А. Новоселов һәм Н. Я. Васильев) «Дан Аллеясы» В. И. Ленин һәйкәлен һәм бер үк төрле дүрт кырлы постаментларда парлап һәм сул якта урнашкан иң бөек рус галимнәренең һәм очучыларның сигез бюстын үз эченә алган монументаль комплекс.
«М.В. Ломоносов. 1711—1765», «Д.И. Менделеев. 1834—1907», «Н.Е. Жуковский. 1874—1921», А.Ф. Можайский. 1825—1890», «А.С. Чаплыгин. 1869—1942», «К.Э. Циолковский. 1857—1935», «В.П. Чкалов. 1904—1938», «П.Н. Нестеров. 1887—1914».
Бюстлар арасы (аллея киңлеге буенча) — 25 метр, бюстлар парлары арасында 32 метр. Бөтен аллея куактан бордюр белән әйләндереп алынган.
Киләчәктә зур түгәрәк мәйданда, газонда В.И. Ленин һәйкәле урнашкан.