cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дөнья тарихы
Иң яңа вакыт
XX гасыр дәвамында Европа өстенлеге чоры тәмамлана. Моңа Беренче һәм Икенче бөтендөнья сугышлары, шулай ук АКШ белән ССРБ арасындагы җитди көндәшлек тәэсир итә. Икенче дөнья сугышыннан соң, милләтләр арасындагы каршылыкларны бетерү һәм яңа сугышларны туктату максатыннан, Берләшкән Милләтләр Оешмасы төзелә.
Бу гасырда төрле сәяси юнәлештә булган бик көчле дөньяви идеологияләр барлыкка килә. Аларның беренчесе, 1917 елдан соң Совет Берлегендә дәүләт дәрәҗәсенә күтәрелгән коммунизм, 1945 елдан соң Үзәк Европада, Югославия, Болгария, Румыния, Албания, Төньяк Корея һәм Вьетнамда тарала, 1949 елда Кытайда җиңеп чыга; 50-60 елларда кайбер өченче дөнья илләрендә җиңүгә ирешә. Капма-каршы булган милитаристик фашизм идеологиясе исә 1920-1930-елларда Италия, Алмания, Япония һәм Испаниядә идарә иткән диктатор режимнарын урнаштыра.
Әлеге үзгәрешләр гаҗәеп киң һәм көчле сугышлар белән бәйле була. Беренче бөтендөнья сугышы бик күп аурупалы монархияләрне һәм империяләрне тарката һәм Франция белән Бөекбританияне көчсезләндерә. Икенче бөтендөнья сугышы исә Европа милитарист диктатураларының барысын да диярлек җимерә һәм коммунизмны Көнчыгыш һәм Үзәк Европага, шулай ук Азиягә тарата. Шул ук сугыш салкын сугышка да – Америка Кушма Штатлары, Совет Берлеге һәм аларның ягында торган альянслар арасындагы кырык еллык каршылыкка – китерә. Барча кешеләр һәм тереклекнең югары формалары атом-төш коралы тарафыннан юк ителү куркынычы астында кала. Атом-төш кодрәтләре 1962 елгы Кариб кризисыннан соң барлык куркынычларны аңлыйлар. Ул вакытта дөнья атом сугышына якынайган була. Атом сугышы артык куркыныч булганга, ике ил арасында турыдан-туры бәрелешләр урынында өченче дөнья илләре исәбенә гади кораллар белән арадаш сугышлар гына үткәрелә. Хәрби куркынычка җавап буларак, кайбер илләрдә яшьләрнең 60-еллар контрмәдәнияте барлыкка килә.
1991 елда Совет Берлеге таркала. Анда кергән җөмһүриятләрнең бер өлеше Россия белән бергә Бәйсез Дәүләтләр Берлеген төзи, ә кайбер җөмһүриятләр исә үз карашларын нә юнәлтәләр.
Коммунистик дәүләтләрнең җимерелүе күпмедер вакыттан соң капитализм дөньясында да ирекле сәүдәнең һәм глобальләшүнең тизәюе рәвешендә чагылыш таба. АКШның Кытайга бурычы арта; Америка җитештерүләре эшче куллар арзангарак төшә торган илләргә күчерелә (аутсорсинг күренеше). АКШның тышкы һәм эчке дәүләт бурычы үсә, ә бу исә ерак перспективада бу илнең дөньядагы икътисади, дипломатик һәм геосәяси урыны өчен шактый начар шарт булып тора.
Бу гасырда технологияләр өлкәсендә гаҗәеп алга китеш була, яшәү озынлыгының үсүе һәм кешелекнең зур өлеше өчен яшәү стандартларының артуы күзәтелә. Дөнья икътисады ташкүмердән нефтькә күчә. Яңа коммуникацион һәм транспорт технологияләре дөньяны тагын да «кысанрак» итә. Технологияләр үсеше шулай ук әйләнә-тирәне пычратуга да үз өлешен кертә. Нефтьнең дөнья запаслары бетеп барганга күрә (запаслар нибары берничә дистә елга гына җитәчәк), кими баручы ресурсларга конкуренция Урта Көнчыгышта һәм башка берничә төбәктә озакка сузылган конфликтлар китереп чыгара.
XX гасырның икенче яртысы мәгълүмат һәм глобальләшү чорына әйләнә: сәүдә һәм мәдәният аша алмашу кинәт үсеп китә; галәмне өйрәнү Кояш системасы чикләреннән чыга; атом-төш энергиясе үзләштерелә; ДНК структурасы ачыла, антибиотиклар ясала, генетик яктан үзгәртелгән организмнар уйлап табыла. Хәзерге вакытта ел саен бастырыла торган фәнни мәкаләләр саны 1900 елга кадәр басылган барлык мәкаләләр саныннан күбрәк. Сәвәтле кешеләр саны арта бара. Шул ук вакытта, авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнергә мәҗбүр кешеләр азая.
Нәкъ менә шушы чорда кешелекнең юкка чыгуын мөмкин итүче сәбәпләр дә барлыкка килә: атом-төш коралының таралуы, парник эффекты һәм табигатьне җимерүче башка әйберләр, табигый ресурсларның кимүе аркасында килеп чыгучы халыкара конфликтлар, бик тиз тарала торган эпидемияләр (мәсәлән, БИДС) зур куркыныч тудыра, һәм, ахыр чиктә, кешеләр Җиргә бик якын хәрәкәт итүче астероид һәм кометаларның да куркынычын аңлый.
Әйләнә-тирәнең бозылуы һәм материаль һәм энергетик ресурсларның кимүе китерә торган дөньякүләм проблема Җир өчен беренче мондый проблема түгел. Британия урманнары тимер эретү өчен кирәк булган агач күмере өчен киселеп беткән вакытта, кешеләр күмер коксын эшләүне уйлап табалар, ә бу исә XIX гасыр башында сәнәгый үзгәрешләргә китерә. Мөгаен, XXI гасыр башында да кешелек тарихның кысан, проблемалы чорында тукталып калгандыр. Авырлыклардан чыгу яңа технологияләр, энергиянең кире кайтарыла торган чыганакларын куллану аша гына мөмкиндер.
NGC 6939
NGC 6939 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Оук-Ридж-Норт (Техас)
Тарихы
Оук-Ридж-Норт шәһәре  елда нигезләнгән.
Мурака
Мурака (Muraka) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Оук-Ридж-Норт (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Древниця (Новодворский повяты)
Древниця  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шолаксай (Костанай өлкәсе)
Шолаксай (Шолақсай) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Мялка (Браславский районы)
Мялка (Мялка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Зөлфия Вәлиева
' Зөлфия Вәлиева', Зөлфия Наил кызы Вәлиева (1973 елның 17 июне, Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе, РСФСР, ТАССР, Казан) — театр актрисасы, җырчы, Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры актрисасы (1998 елдан''), Казан шәһәр филармониясенең «Зө-ләй-лә» төркеме җырчысы. «Татар җыры» фестиваленың «Ак барс» призы иясе (2005, 2009), Татарстанның атказанган артисты.
Мялка (Браславский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Зөлфия Вәлиева
Тәрҗемәи хәле
1973 елның 17 июнендә Казанда өч балалы гаиләдә беренче бала булып туган. Баянда оста уйнаучы, балта остасы булган әтисе Наил Балык Бистәсе районы Хутор авылыннан, әнисе Сәвия Яшел Үзәннән. Энеләре Рөстәм (вафат), Илнур. Зөлфия музыка мәктәбен, Казанның 55нче санлы урта гомумибелем бирү мәктәбен (1988), Ильяс Әүхәдиев исемендәге Казан музыка укуханәсен (1995), «актерлык осталыгы» белгечлеге буенча Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать академиясен (хәзер институт) тәмамлый (1998). Өстәмә рәвештә укып, «психолог» белгечлеге ала. Казан дәүләт консерваториясенә укырга кергән, ләкин укымаган. 1995 елда өченче курста укыганда Тинчурин театрында «Йолдызлы яңгыр» спектаклендә (Шамил Фәрхетдинов) Инҗилә ролендә уйный. Укып бетергәндә, Камал театрына («Җанкисәккәем» спектакленә баш рольгә) чакыру ала. Әмма академиядә Тинчурин театры өчен махсус курсны (җитәкчесе Рәшит Заһидуллин) тәмамлаган булгач, 1998 елдан Кәрим Тинчурин театрында хезмәт итә башлый. 1998 елдан Казан шәһәр филармониясенең «Зө-ләй-лә» төркемендә җырлый. Казанның 6нчы санлы гимназиясендә «Манзара» театрының актерлык осталыгы буенча педагог-режиссеры булып эшли. Зур концертлар һәм «Алтын мөнбәр» мөселман кинофестиваленың (хәзер Казан мөселман кинофестивале) даими алып баручысы. Хәйриячелек белән шөгыльләнә.
«Зө-ләй-лә» төркеме
Казан шәһәр филармониясе каршында эшләүче «Зө-ләй-лә» төркемендә җырлый (филармониядә эшләми). Төркем башкара торган күп җырларга көй язган. 2005 елда «Җан ярам» җыры «Татар җыры» фестиваленың «Ак барс» призына лаек булган.
Гаиләсе
Ире Тәлгать (1980), ут куючы режиссер, Казанның «Пирамида» күңел ачу үзәгендә эшли. Балалары: улы Кәрим, кызы Латыйфа. Вафат булган энесе Рөстәмнең кызын үстерә.
Санту-Алейшу-да-Рештаурасан
Санту-Алейшу-да-Рештаурасан — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ермоловка
Ермоловка — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Халык саны — 32 тирәсендә. Почта индексы — 422012.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Оффен (Па-де-Кале)
Оффен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Жинесте
Жинесте — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Кече Муса (Куергазы районы)
Кече Муса — Башкортстанның Куергазы районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
Саники (Подлясье воеводалыгы)
Саники  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дерэли (Чайҗума)
Дерэли (Dereli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (köy).
Чан-Шор
Чан-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Уса елгасының сул ярыннан 59 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Замбиядә ислам
Тарих
Ислам хәзерге Замбия территориясенә XII гасыр урталарында Көнчыгыш Африка ярларыннан гарәп сәүдәгәрләре һәм коллар сәүдәгәрләре белән бергә үтеп керә башлаган.
Занзибар солтанлыгында Оман династиясе идарә иткән чорда гарәп сәүдәгәрләре Замбия территориясенә Танзания, Малави һәм Мозамбикта урнашкан үз базаларыннан килеп җиткән. Йөзәр ел дәвамында Замбия һәм күрше илләрдән дүрт миллионнан артык кол урланган һәм Һиндстанга, Гарәбстан ярымутравына сатып җибәрелгән.
Күп кенә мөселманнар Замбиягә Британия колониясе чорында килгән. Алар ― нигездә, Лусакага тимер юл төзүдә катнашкан Һиндстан һәм Пакистан ватандашлары. Мөселманнар Ливингстон ― Лусака тимер юлы буенча торак пунктлар булдырган. Британиянең колониаль хакимияте илдә ислам таралуга юл куймаган, шунлыктан илнең төп халкы аз санда ислам динен кабул иткән.
Саны һәм таралышы
Мөселманнар турында төрле чыганак төрле мәгълүмат бирә. 2010 елгы халык санын алу мәгълүматы ил халкының 2,2 % ы ― мөселманнар дип белдерә. Хәзер Замбиядә 563 089 мөселман яши, бу халыкның гомуми саныннан 5 % тәшкил итә. Шулай ук Замбиянең төп халкының ислам динен кабул итү тенденциясе дә арта бара.
Мөселманнар эре шәһәрләрдә яши. Ислам дине тарафдарларының зур күпчелеге ― сөнниләр, шулай шигыйлар бар. 500 кеше Әхмәдия җәмгыятенә карый. Көнбатыш Африка һәм Якын Көнчыгыш мөһаҗирләре мөселман халкының калган өлешен тәшкил итә.
Мәчетләр
Замбиядә 67 ислам гыйбадәтханәсе (мәчетләр, ислам үзәкләре) урнашкан. Мөселманнар балаларын Коръән өйрәнү өчен шәхси мәктәпләрдә укытуга өстенлек бирә.
Оешмалар
Замбиядә Ислам җәмгыяте, Мөселман яшьләре берлеге, Мөселман хатын-кызлары лигасы, Ислам фонды кебек иҗтимагый оешмалар актив эшчәнлек алып бара.
Заполле (Навагрудский районы)
Заполле  (Заполле ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кыр Чакы (Батыр районы)
Кыр Чакы (Анат Чакӑ, Полевое Чекурово) — Чуашстанның Батыр районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 274 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Палмертон (Пенсильвания)
Палмертон  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каржай
Каржай — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Идел елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бызовая
Бызовая (Бызовая) — Коми Республикасының Печора районында урнашкан авыл.
Климат
Бызовая климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (89%), руслар (9%).
(4674) Паулинг
(4674) Паулинг  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 2 маенда Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 JC» саналган.
Дзевулини
Дзевулини — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бугзи-Плоски
Бугзи-Плоски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
VPS26B
VPS26B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Изге Кирилл
Кирилл (дөньялыкта Константин, Философ кушаматлы; , Салоники -   , Рим ) - апостолларга тиң изге, Византия миссионеры. Абыйсы Мефодий белән ул Инҗилне грек теленнән иске славян теленә тәрҗемәсен ясаучы.
Биографиясе
Салоникидә полк командиры Друнгария Лев гаиләсендә туган. 12 яшендә ул ятим кала һәм балигъ булмаган император Майкл III  опекуны абруйлы логофет Феоктист аны үз канаты астына ала. Балачактан искиткеч сәләтләрен күрсәтеп, Константинопольнең иң яхшы укытучыларында укып, ул фәлсәфә, диалектика, геометрия, арифметика, риторика, астрономия һәм шулай ук  төрле телләрне өйрәнә Ләкин, позициясенең өстенлекләрен санга сукмыйча, ул Кара диңгез ярындагы монастырьларның берсенә китә. Берникадәр вакыт ул ялгыз яши. Аннары ул Константинопольгә кире кайтарыла һәм үзе күптән түгел укыган шул ук Магнавр университетында фәлсәфә укытырга тәгаенләнә (шуннан бирле аңа Философ Константин кушаматы тагыла). Теологик бәхәсләрнең берсендә Кирилл элеккеге патриарх Джон VII "Анний" ны җиңә, ул аңа башкалада зур дан китерә.
852 елда ул ( башка чыганаклар буенча 855) Багдад ка хәлифә Әл-Мүтәвәкилгә   мөселман дине буенча бәхәсләшүгә җибәрелгән, анда Коръәнне яхшы белә дин аңа хөрмәт күрсәткәннәр
862 елда Бөек Моравия кенәзе Ростислав илчеләре Константинопольдән укытучылар җибәрү үтенече белән килгәч, абыйлы-энеле анда җибәрелә. Алар Моравиядә өч елдан артык торалар, аннары шәкертләре белән Римгә китәләр. Көнбатыш чиркәвенең кайбер теологлары арасында Аллага мактау өч телдә : Иврит, Грек һәм Латин телләрендә генә бирелергә мөмкин дип санаганнар. Шуңа күрә, Моравия христианнары Константин һәм Мефодийны еретик тип, Папага шикәять җибәрәләр.
Константин Рим Пппасы Адрианга үзенең Херсонес сәяхәтендә алган изге Климент сөяген тапшырганнан соң, ул славян телендә гыйбадәт кылырга рәхсәт итә һәм тәрҗемә ителгән китапларны Рим чиркәүләренә куярга боера. Мефодий епископ санына нигез салына.
Римда Константин 868 елның декабрь башында каты авырып китә һәм 50 көннән соң (14 февраль) үлә.
Изге Клемент чиркәвендә Римдә күмелгән.
Шолаксор (авыл)
Шолаксор (Шолақсор) — Казакъстанның Павлодар өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Яшь гвардия (яшерен оешма)
"Яшь гвардия" - Бөек Ватан сугышында эш иткән фашистларга каршы комсомол яшерен оешмасы. Эш итү урыны - Луганск (Ворошиловград) өлкәсе, Краснодон шәһәре, оешмага 14-22 яшьлек егетләр һәм кызлар кергәннәр.
Алман гаскәрләре Краснодон шәһәрен яулап алганнан соң (1942, елның 20 июле), "Яшь гвардия" оеша, әгъзалар саны - 110 егет һәм кыз. Катнашучылар яшьгвардиячеләр дип йөртелә.
Эшчәнлек
"Яшь гвардия" 5 мең артык листовка бастырып тарата, фашистларга каршы диверсияләрдә катнаша, хезмәт биржасын яндырып, Алманиягә җибәрер өчен кешеләр исемлеген юк итәләр, нәтиҗәдә 2000 кеше котылып калган.
Яшьгвардиячеләр Краснодонда кораллы күтәрелешне әзерлиләр, ләкин баш күтәрү башланыр алдыннан оешма фаш ителә.
1959 елга кадәрге мәгълүмат буенча комиссар Виктор Третьякевич - оешманы саткан дип санала, ләкин соңрак махсус тикшеренүләр нәтиҗәсендә ул аклана.
1943 елда Югары мәхкәмә карары буенча полицайлар Г. Почепцов, В. Громов и М. Кулешов атып үтерелә.
Җәзалап үтерү
1943 елның 15,16,31 гыйнварында фашист әсирлегенә эләккән 71 яшьгвардияче җәзалап газапланганнан соң, үтеререлә һәм 5 номерлы баз шурфына (шахтага) ташлана (үле һәм исән дә). Кызлар һәм егетләр рәхимсез рәвештә җәзалана (күкрәкләре, колаклары, аяклары, куллары, башлары киселә, аркаларында, күкрәкләрендә йолдыз итеп яндырып тамга салына).
9 февральдә Олег Кошевой, Любовь Шевцова, Семён Остапенко, Дмитрий Огурцов, Виктор Субботин Ровеньски шәһәре, Шалтырак урманда атып үтерелә. Үлемгә кадәр барлык яшьгвардиячеләр аяусыз рәвештә газапланалар. Тик 12 яшьгвардияче исән калган.
1943 елның 14 февралендә Краснодон Кызыл Гаскәр тарафыннан азат ителә.
Мәдәнияттә
Яшьгвардиячеләр батырлыгына берничә китаплар багышланган һәм фильмнар төшерелгән, иң билгеле - А. Фадеев романы буенча "Яшь гвардия" (1948).
Бохара Халык Совет Җөмһүрияте
Бохара Халык Совет Җөмһүрияте (БХСҖ; Buxoro Xalq Sho'ro Jumhuriyati, Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро,, Бухарская народная советская республика, БНСР) — 1920 елның 2 сентябрендә Бохара әмирлеге бетерелгәннән соң төзелгән дәүләт. 1920-1924 елларда ССРБ составында булган төбәк (дәүләт). Башкаласы — Бохара.
Бетерү
1924 елның октябрь аенда Урта Азиядә һәр милли төркемгә үз автономиясен бүлеп бирү тормышка ашырыла. Нәтиҗәдә, Төркистан Автономияле Социалистик Совет Җөмһүрияте, Харәзем Халык Совет Җөмһүрияте һәм Бохара Халык Совет Җөмһүрияте булдырыла:
Яктыкүл (Ырынбур өлкәсе)
Яктыкүл (Яктыкуль) — Ырынбур өлкәсенең Северный районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 91,7%, руслар — 4,5%, чуашлар — 3,8%.
Вилаорба (Удине)
Вилаорба — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ла-Вульт-сюр-Рон
Ла-Вульт-сюр-Рон — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Онешть (Ясси)
Онешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санту-Амадор
Санту-Амадор — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Макоше
Макоше — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Черпа-Ю
Черпа-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Адзьва елгасының уң ярыннан 163 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фуэнтесауко
Фуэнтесауко — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санкури
Санкури — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мялюзина
Мялюзина (Мялюзіна ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Заполле (Шчучынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дретинек
Дретинек — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мури (Луунья)
Мури (Muri) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Ла-Мот-ан-Бож
Ла-Мот-ан-Бож (La Motte-en-Bauges) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сент-Альбан-Лес кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,96 км².
Искәрмәләр
Ла-Мот-ан-Бож
Буда (Мазовия воеводалыгы)
Буда  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Первомайски (Уфа районы)
Первомайский — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
NGC 6940
NGC 6940 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Владимир Высоцкий
Владимир Семён улы Высоцкий (1938–1980, Мәскәү) — совет шагыйре, актёры, җырчысы. язучысы. СССБ Дәүләт бүләгенең иясе (1987 ел, үлгәннән соң). Иң популяр совет җырчы-шагыйре.
Иҗат
Владимир Высоцкий театрда берничә дистә роль уйнаган: Гамлет («Гамлет» У. Шекспир), Галилей («Галилей тормышы» Б. Брехт), Лопахин («Вишнёвый сад» А. Чехов). Иң мәшһүр Владимир Высоцкийның киноның эшләре: «Место встречи изменить нельзя», «Маленькие трагедии», «Интервенция», «Хозяин тайги», «Вертикаль», «Служили два товарища», «Сказ про то, как царь Пётр арапа женил», «Короткие встречи», «Плохой хороший человек».
Мәскәү Таганка театрының актеры.
В. Высоцкий үзенең җырларының җидекыллы гитарада башкаручы-авторы булып тарихка кергән.
2010 елда ВЦИОМ "20 гасырның иң бөек шәхесе" соравы буенча В. Высоцкий Гагариннан соң икенче урын алды.
В. Высоцкий Русиядә һәм СССБсоң илләрендә иң танылган (98%) кешеләрнең берсе.
Хәтирә
Дөньяда Высоцкийга багышланган алты музее бар, иң танылганы – Таганка Высоцкий йорты.
Дөньяда 24 тирәсендә Высоцкийга һәйкәл ачылган. Татарстан Җөмһүриятендә Яр Чаллыда Высоцкийга һәйкәле һәм музее ачылган, исеме белән мәйдан аталган.
Дөньяда Высоцкий исемендәге урамнар, парклар, таулар, биналар, пароходлар бар.
Высоцкий Ваганьков зиратында күмелгән, аның туган һәм вафат көнендә каберенә күп кеше килә. Һәр елны Высоцкийга багышланган "Үз эзе" (Своя колея) дигән чарада күренекле шәхесләргә махсус премия бирелә.
Тәрҗемәләр
Владимир Высоцкий: Ярсу йөрәк
VPS28
VPS28 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Гуревич
Гуревич ― фамилия.
Пайлот-Пойнт (Техас)
Пайлот-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пайлот-Пойнт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3743) Пол Яничек
(3743) Пол Яничек  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1983 елның 10 мартында E. Barr тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 EW» саналган.
Жор (Дордонь)
Жор — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Винчестер-Бей (Орегон)
Винчестер-Бей  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дерэли (Гөлпазары)
Дерэли (Dereli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Гөлпазары илчесенә караган бер авыл (köy).
Дзежбентув-Дужи
Дзежбентув-Дужи — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пало-Альто (Пенсильвания)
Пало-Альто  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Дзежбентув-Дужи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мури (Мулги)
Мури (Muri) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Пало-Альто (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оффретен
Оффретен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Санники (Сокульский повяты)
Санники  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шолакүзек (Алматы өлкәсе)
Шолакүзек (Шолақөзек) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Мяница
Мяница (Мяніца ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Сантьягу-Майор (Бежа)
Сантьягу-Майор  — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Фуэнтес-де-Ропель
Фуэнтес-де-Ропель — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михеев
Михеев ― фамилия.
Мала Брда
Мала Брда — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилапаера (Белуно)
Вилапаера — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилапаера Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Будель
Будель — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Муркси
Муркси (Murksi) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Курса разъезды
Курса разъезды — Татарстан Республикасының Арча районындагы поселок.
Почта индексы — 422000.
Ла-Рошет (Ардеш)
Ла-Рошет — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Запольныя
Запольныя (Запольныя ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Sadri Maqsudi
Sadretdin Nizametdin ulı Maqsudov yäisä Sadri Maqsudi Arsal (tör. Sadri Maksudi Arsal) — Rusiä häm soñınnan Törkiä säyäsätçese, xoquqçısı, däwlät häm cämäğät eşleklese. İdel-Ural ştatın qoru eşendä qatnaşqan keşe.
Biografiä
23 iyül 1878 Qazan gubernasınıñ Qazan öyäze (xäzerge Tatarstannıñ Biyektaw rayonı) Taşsu awılında mulla ğailäsendä tua. 1888 yıldan başlap, Qazanda urnaşqan Apanayıv mädräsäsendä uqıy. 14 yaşendä Daniel Defonıñ Robinzon Kruzo äsären tatar telenä tärcemä itä. 1893 yılda İsmail Ğaspıralı belän tanışa, Baqçasarayda Zıncırlı mädräsäsendä uqıy (Anda anıñ abıysı Äxmäthadi Maqsudi uqıta). Ätiläre 1894 yılda wafat bulğannan soñ, Qazanğa qaytalar. Ğayaz İsxaqıy wä Xösäyen Yamaş belän bergä Qazan Tatar Uqıtuçı mäktäbendä (QTUM) uqığan. Anda duslar berençe säyäsi cämğiät oyıştıralar. İsmail Ğaspıralı kiñäşe buyınça Parijğa uqırğa kitä, 1901—1906 yıllarda Parij universitetınıñ yuridik fakultetında uqıy, xoquq fännäre kandidatı isemen ala. Uqu waqıtında Parij ğäcitendä korrespondent bulıp eşli, Rusiä möselmannarı turında leksiälär uqıy.
Фурманов (шәһәр)
Фурманов (Фурманов) — Россия шәһәре, Иваново өлкәсенең Фурманов районы административ үзәге.
Sadri Maqsudi
Biografiä
1906 yılda Rusiägä qaytqaç, säyäsi eşçänlekkä quşıla. Tatar liberalizmı citäkçeläreneñ berse. Rusiä parlamentında Möselman fraksiäse citäkçese.
Фурманов (шәһәр)
Халык саны — 36 149 кеше (2010).
Sadri Maqsudi
Biografiä
Sadri Maqsudi xäläl cefete, Kamilä Rämiyeva, altın sänäğätçe Şakir Rämiyevnıñ qızı. Şağıyr Zakir Rämiyev Kamiläneñ abıysı. Sadri Maqsudi häm Kamilä Rämiyevanıñ ike balası tuğan - Ädilä häm Nailä. Sadri Maqsudi İstanbul şähärendä 1957 yılda ülgän. Qäbere - İstanbul şähäreneñ Zincirlikuyu ziratında.
Фурманов (шәһәр)
Җәгъpафия
Шәһәр Шача елгасында, Ивановодан 33 километр төньяк-көнчыгыштарак урнашкан. Төньяк тимер юлының Фурманов стаʜсaсе.
Sadri Maqsudi
Säyäsi eş yılları
1918. yılnıñ 5. Ğínwarda Milli İdärä räise bulıp saylana. 1918. yılnıñ 25. Äprildä Milli İdärä märkäzen taratuğa qarşı üz xalqına öndäwne tarata. Ber yıldan soñ säyäsi yärdäm tabu öçen Sadri Awrupağa kitä. Sorbonnnıñ ber kafedrada citäkçe bulıp eşli. Berazdan soñ anı Atatürk üz xökümätendä eşlärgä çaqıra, wä ul Törkiägä kitä. Başqa Tatar säyäsätçeläre belän bergä bertuğan Törek xalqına xezmät itep, Tatar däwlätçelege turında kitaplarnı yaza. Törkiädä Mustafa Kemal Atatürkneñ yärdämçese bulıp eşli.
right|200px|thumb|S.M. Arsalnıñ qäbere. Zincirlikuyu ziratı, İstanbul.
Фурманов (шәһәр)
Тарих
1918 елда берничә бистәләрнең берләштерү нәтиҗәсендә Середа шәһәре барлыкка килгән.
1941 елда язучы Дмитрий Фурманов хөрмәтенә шәһәргә Фурманов исеме кушылган.
Халык
Милли cастaф (2010): руслар (95,0%).
Sadri Maqsudi
Kitaptan özek
"...Urıs xökümäte, şaytani säyäsät alıp barıp, Törkistanda häm başqa urınnarda, türk şähärläre häm awıllarında araqı satu urınnarın açtıra. Maqsat - möselmannarnı, isertkeç eçemleklärgä iyäläşterep, toqımsızlandıru bula.
Sadri Maqsudi moña rizasızlıq belderä. Rizasızlıq belderüe tä'sirle bula. Bilgele ber waqıttan soñ telgä alınğan araqı satu urınnarı yabıla."
Дретинь
Дретинь — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фурманов (шәһәр)
Икътисад
Мамык җеп эрләү һәм тегү фәбрикләре, «Ивмашдеталь» берләшмәсе, тегү фәбриге, һ.б.
VPS29
VPS29 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Овсиенко
Овсиенко ― фамилия.
Васильевка ((Чусовской залив кушылдыгы)
Васильевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Чусовской залив елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(537) Паули
(537) Паули  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Оничень (Нямц)
Оничень — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сафара (фрегезия)
Сафара  — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дзежбентув-Малий
Дзежбентув-Малий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мянюцева
Мянюцева (Мянюцева ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ла-Мот-Серволе
Ла-Мот-Серволе (La Motte-Servolex) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Ла-Мот-Серволе кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29,85 км².
Жумиак-ле-Гран
Жумиак-ле-Гран — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Яңа Муса (Куергазы районы)
Яңа Муса (Яңы Муса) — Башкортстанның Куергазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453359, ОКАТО коды — 80239815003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 305 кешенең яшәве мәгълүм.
Пионерская (метро станциясе)
Станция 1961 елның 13 октябрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Фили-Давыдково районнарында урнашкан.
Чигель
Чигёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вангыр елгасының уң ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Будзино
Будзино — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурру
Мурру (Murru) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Рудаков
Рудаков ― фамилия.
Сапово
Сапово — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мала Бреза
Мала Бреза — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
VPS33A
VPS33A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вилапинта (Сондрио)
Вилапинта — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилапинта Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пальмира (Пенсильвания)
Пальмира  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 6941
NGC 6941 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дерэлитекке (Аздавай)
Дерэлитекке (Derelitekke) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Аздавай илчесенә караган бер авыл (köy).
Фуэнтесекас
Фуэнтесекас — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сеньора-да-Граса-де-Падройнш
Сеньора-да-Граса-де-Падройнш — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бык (Коми)
Бык (Бык) — Коми Республикасының Усть-Цильма районында урнашкан авыл.
Климат
Бык климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Рабинович
Рабинович ― фамилия.
Норваш-Шигали
Норваш-Шигали (Нӑрваш Шӑхаль, Норваш-Шигали) — Чуашстанның Батыр районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1092 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Муру күла
Муру күла (Muru küla) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Шолакүзек (Төньяк Казакъстан өлкәсе)
Шолакүзек (Шолақөзек) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Запруддзе (Зэльвенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Сарнетки
Сарнетки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ворм-Спрингс (Орегон)
Ворм-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пайнгерст (округ Орандж, Техас)
Пайнгерст  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пайнгерст шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шемәк (Уфа районы)
Шәмәк — Башкортстанның Уфа районында урнашкан авыл.
Будзино-Больки
Будзино-Больки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дроздово (Члуховский повяты)
Дроздово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мяруги
Мяруги (Мяругі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Дзежгув (Лодзь воеводалыгы)
Дзежгув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Журньяк (Дордонь)
Журньяк — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
(1152) Павона
(1152) Павона  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1930 елның 8 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Гейдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1930 AD» саналган.
Маргарита Эглит
Маргарита Эглит ( 1935 елда туган) - Совет һәм Россия галиме һәм механика өлкәсендә укытучы, физика һәм математика фәннәре докторы (1999), профессор (2003). М.В. Ломоносов премиясе лауреаты (1998).
Биография
Эглит Маргарита Эрнестовна 1935 елның 14 гыйнварында Мәскәүдә туган.
1952 - 1957 елларда ул Мәскәү дәүләт механика һәм математика факультетында белем алган. 1957-1960 елларда бу факультетта аспирантурада укыган. 1960 елдан башлап, Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетында хезмәт итә:
1968-2001елларда - доцент, 2001 елдан -   бу факультетның гидромеханика кафедрасы профессоры. Бер үк вакытта 1999-2000 елларда - доцент һәм 2000 елдан - И.М.Губкин исемендәге Россия дәүләт нефть һәм газ университетының нефть һәм газ һәм җир асты гидромеханикасы кафедрасы профессоры..
Фәнни һәм педагогик эшчәнлек
Мәскәү дәүләт университетында ул түбәндәге темаларга лекцияләр укый:«Механика сплошной среды», «Гидравлика», «Гидродинамика открытых потоков», «Механика неньютоновских жидкостей», «Основы механики сплошной среды» и «Моделирование природных склоновых потоков».
Төп библиография:
Ул 190 нан артык фәнни хезмәтләр, фәнни журналларда 114 мәкалә һәм җиде фәнни- тикшеренү эше авторы.
1998 елда «Численно-асимптотические методы исследования многопараметрических задач» циклы өчен М.В. Ломоносов исемендәге премиягә лаек була.
Мустайыэ
Мустайыэ (Mustajõe) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Шолаңтүбе
Шолаңтүбе (Шолаңтөбе) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Собрал-да-Адиса
Собрал-да-Адиса — Португалиянең Бежа округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Оничень (Сучава)
Оничень — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Филёвский парк (метро станциясе)
«Филёвский парк» метро станциясе (станция метро «Филёвский парк») — Мәскәү метрополитенының Фили сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - Р. И. Погребной, В. А. Черёмин.
Станция 1961 елның 13 октябрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Филёвский Парк, Фили-Давыдково районнарында урнашкан.
Фуэнтеспреадас
Фуэнтеспреадас — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деремахал (Йозгат)
Деремахал (Deremahal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Йозгат илчесенә караган бер авыл (köy).
Чигим-Харута
Чигим-Харута — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Харута елгасының уң ярыннан 58 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мала Буковиця
Мала Буковиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Будзино-Липники
Будзино-Липники — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилапияна Лидо (Козенца)
Вилапияна Лидо — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилапияна Лидо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сасини (гмина Ботьки)
Сасини  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
NGC 6942
NGC 6942 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Сасини (гмина Ботьки)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 6942
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мярэцкия
Мярэцкия (Мярэцкія ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(679) Пакс
(679) Пакс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1909 елның 28 гыйнварында Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1909 FY» саналган.
Квашонка
Квашонка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Жукопа елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ландри (Савойя)
Ландри (Landry) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Бур-Сен-Морис кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,62 км².
Искәрмәләр
Ландри (Савойя)
Панксатони (Пенсильвания)
Панксатони  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ошель
Ошель — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.