cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вера Фигнер
Тәрҗемәи хәле
1927 елда, өлкән инкыйлабчылар төркемендә, ССРБ хөкүмәтенә сәяси репрессияләрне туктатуны таләп итеп мөрәҗәгать итә.
1932 елда 80 яшьлеге ил күләмендә киң билгеләп үтелә.
1942 елның 15 июлендә пневмониядән вафат була.
Иҗаты
Беренче шигырьләрен Шлиссельбург кирмәнендә тотылганда яза. Шигъриятенең каһарманы — тоткынлыкта интегүче, ләкин рухы сынмаган, ирек турында һәм көрәшне дәвам итү турында хыялланучы инкыйлабчы. Шигырьләр җыентыгы Петербургта 1906 елда нәшер ителә.
Төрмәдә вакытта уйланылган һәм иреккә чыккач язган ике томлы «Истә калдырылган хезмәт (1913-1927)» китабы XIX гасырның II яртысында Россия инкыйлаб хәрәкәте тарихын яктырта. Әлеге әсәр рус җәмгыяте тормышын, 70-80нче еллардагы инкыйлабка кагылышлы вакыйгаларны, народниклык хәрәкәте эшлеклеләре (А.И. Желябов, Н.И. Кибальчич, С.А. Перовская һ.б.) портретларын бирүе белән әһәмиятле. Китап күп мәртәбәләр ССРБда нәшер ителә, шулай ук чит ил телләренә тәрҗемә ителеп, авторның исемен чит илләрдә дә таныта.
«Автобиография очерклары», «Җир һәм ирек», «Халык иреге» эшлеклеләренә (А. Соловьев, А.И. Иванчин-Писарев, А.Д. Михайлов, Е.Н. Фигнер һ.б.) багышланган Биография очерклары,  Декабрист хатыннары мәкаләсе авторы. 1932 елда 7 томлы әсәрләренең тулы җыентыгы нәшер ителә.
Сенцяняты
Сенцяняты (Сенцяняты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(3560) Чэньцянь
(3560) Чэньцянь — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 3 сентябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 RZ2» саналган.
Тулатка
Тулатка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Улуй  елгасының уң ярыннан 64 км ераклыкта Зур  Улуй урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Рюмениль
Рюмениль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Тулатка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Лаутерах (Форарльберг)
Лаутерах  — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Куян (Актаныш районы)
Куян — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Актаныштан 5 чакрым төньяк-көнбатыштарак, тау астында, олы юл буенда урнашкан. Жирле тарихчы мәрхүм Мулланур Бәширов елъязмасында, Әҗәкүлдән 4 гаилә, катнаш урман эчендә, тау итәгендә уңайлы урын сайлап, биредә куыш коралар. Йосыф, Яманай, Бикбай, Солтанай аймакларыннан авыл барлыкка килә, атама турында сөйләшкәндә, куян сикереп узып китә, шуннан торак урынын Куян дип атыйлар, ди. Әҗәкүлне Агыйдел аръягыннан чыгып, 3 землянка казып кергән балыкчылардан башлана, дип исәпли. Моның ялгыш фикер икәнен Әҗәкүл тарихында, башка урыннарда искәртеп уздык. Әлеге авыл һәм тагын шактый торак урыннары башы борынгы Гәрәй тархан кавеме вәкилләре белән бәйләнгән. Безнең якта җирләр җитми башлагач, алар елга аръягындагы хәзер Башкортстанда калган җирләрдә яңа авылларга нигез салалар, Тарихи вакыйгаларны кирегә әйләндереп кую ул сәяси күзлектән килеп чыккан бер хәл генә. Мулланур аганың ерак-ерак Солтанай бабасы, башкаларның шәҗәрәсе дә Гәрәй кабиләсенә барып тоташа. Минзәләдән күренекле тарихчыбыз Юныс ага Йосыпов эзләп тапкан документларда 1750 елда авылдан Инкилде Усманов, Бакый Тяпин, Әмир Йосыпов, Гаскәр Сәркин (Сөяркин?) һәм Мәмәтов Кабан, Такталачык, Уразай кешеләре белән бергә Агыйдел елгасының Туктар күленнән Сөн тамагына кадәрге арасын 30 елга куллануга биреп тору килешүен төзүдә катнашалар, диелә. 5 төрле фамилия Куянда башка нәсел вәкилләренең дә күпләп яши башлавын күрсәтә. 1758, 1763 елгы кәгазьләрдә тагын Каныбәк һәм Чирмеш Йосыповлар, Ракай һәм Уразлы Көязевләрнең исемнәре атала. Солтанай тармагы соңрак килеп утыра.
1795 елда 33 хуҗалыкта 130 ир-ат, 120 хатын-кыз теркәлгән. 1834 елда - җан башы 456 га, 1858 елда 529 га җитә. 1902 елда 123 йортта - 263 ир-ат, 358 хатын-кыз, 1906 елда 138 өйдә - 681, 1913 елда 172 хуҗалыкта - 753, 1921 елда - 773, 1922 елда 134 ихатада - 752, 1926 елда - 712, 1938 елда - 749, 1949 елда - 414, 1958 елда - 492, 1965 елда 123 гаиләдә - 475, 1972 елда - 523, 1989 елда 111 ихатада - 305, 1993 елда 101 йортта - 280, 2010 елда 97 хуҗалыкта 276 кеше яши. Әүвәл Гәрәй волостеның Әҗәкүл түбәсендә йөри, ирләре (171 кеше) 1816 елны Туймас Иштыков командасында исәптә торалар. 1859 елда - якын-тирәдәге 5 авыл белән бергә Такталачык йорт җәмгыятенең бер аймагын тәшкил итәләр, соңыннан Шәрип, Актаныш волостена карый.
Пятилиповка
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (90,6%), урыслар (9,4%).
Куян (Актаныш районы)
1929 елда «Кызыл тау» күмәк хуҗалыгы оештырылганда 4 кеше сайлау хокукыннан мәхрүм ителә, 6 гаиләгә 1930 ел башында кулак тамгасы тагыла. 1434 гектар җире булган «Кызыл тау»га 1958 елда «Кызылигенче» (Шәрип, Мерәсавыллары), «Таулар» (Уразай һәм Илчебай) хуҗалыкларын кушалар, җидееллык мәктәпле, авыл Советы үзәге булган Куян «Таулар» хуҗалыгының үзәгенә әверелә. Озакка түгел. Идарә Уразайга күчерелә, 1985 елда авыл Советы да Уразай атамасы белән йөртелә башлый. Авылда башлангыч мәктәп, медпункт, балалар бакчасы кала. Мөселманнарның мәхәлләгә оешуы 1826 елда рәсмиләштерелә. 1870 елдан мәчет каршында малайлар мәктәбе эшләве билгеле. Авыл зураеп, мәхәлләләр саны 7 гә җитә. 1902 елда мир көче белән яңа иман йорты салына. Совет власте чорында мәчет һәм мәдрәсә биналары белем учакларына бирелсәләр дә, 1966 елга кадәр манарасы тирә-якка, олы юлга нур чәчеп, балкытып торды. Хуҗалык рәисе боерыгы белән элекке иман йортын Уразайга клуб итеп сүтеп алып китәләр. Тик бүгенге көндә дә андагы халык ихтыяҗын, зәвыгын канәгатьләндерерлек мәдәният учагына тилмерә. Чөнки яңа җирдә мәчет бүрәнәләре 20 елга гына түзделәр.
Куян халкының бер өлеше «Нур» ҖЧЖдә, зур күпчелеге Актаныштагы оешмаларда, шулай ук «Актанышнефтепродукт» ААЖдә, икмәк кабул итү предприятиесендә хезмәт куя.
Бөек Ватан сугышына алынган яугирләрнең 118 е һәлак була, хәбәрсез югала. Сугыштан соң 90 га якын гаилә читкә күчеп китә, 44 е Яңа Актанышта бәхетен таба.
ХХгасыр башында - П. А. Столыпин реформасы вакытында бер төркем гаилә, Агыйдел аръягындагы җирләренә күчеп китеп, Яңа Куян авылы төзиләр. 1920 елда анда 22 хуҗалыкта 82 кеше яшәве мәгълүм. Шәбез елгасының югары агымындагы Иске Җияшнең Түбәләс басуы Куян һәм Әҗәкүл, Уразай, Илчебай крестьяннарына бирелә. Бу - патша хөкүмәтенең игенчеләр турында «ихластан кайгыртуы» җимеше.
Почта индексы — 423750.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Шахтинск
Шахтинск (Shahtınsk, Шахтинск, Шахтинск) — Казакъстанның Караганды өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Вишина (Димбовица)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лятково (Радзейовский повяты)
Лятково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD215611
HD215611 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Воллингфорд (Коннектикут)
Воллингфорд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мерло (Марна)
Мерло — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Капля Вас (Севниця)
Капля Вас  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Копанина (Вонгровецкий повяты)
Копанина  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Влодки (Подлясье воеводалыгы)
Влодки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Electric Light Orchestra
Electric Light Orchestra (qısqaça ELO, tatar äyteleşe - Elektrik Layt Okestra, tatar tärcemäse - Elektrik ut orkestrı) - Böyekbritaniä rok-törkeme, Birminham şähärendä 1970 yılda nigezlängän. 1970-1980 yıllarda törkem zur qazanış ala.
Ишек (шәһәр)
Ишек (Esіk, Есік, Есик) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Electric Light Orchestra
ELO 11 studiä albomı çığara (1971-1986), bere 2001 yılda. Törkem progressiv rok, simfonok rok, art rok häm rok'n'roll janrında eşli.
Ишек (шәһәр)
Тарих
Шәһәр статусын 1968 елдан башлап йөртә.
Electric Light Orchestra
Törkem citäkçeläre - Ceff Linn häm Roy Wud.
Пётр Грищенко
Пётр Грищенко (, Новомихайловка, Көнчыгыш Себер крае, ССРБ ) — совет дәүләт эшлеклесе.
Витрувий (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Марк Витрувий Поллион (I век, б.э.к.) хөрмәтенә бирелә.
Пётр Грищенко
Новосибирск тимер юл транспорты инженерлары институтын (1955) бетергән. Магнитогорскида юл, станция кизү торучысы, станция диспетчеры, район комитеты сәркәтибе, металлургия комбинатында комсомол комитеты сәркатибе (1955-1961), станция башлыгы, комбинат тимер юл транспорты башлыгы урынбасары, сәркатиб урынбасары, комбинат фирка комитеты сәркатибе (1961-1979), СБКФ Магнитогорски шәһәр комитеты беренче сәркатибе (1979-1983), СБКФ Чиләбе өлкә комитеты сәркатибе, икенче сәркатип (1983-1985), СБКФ ҮК инспекторы (1985), СБКФ Удмурт өлкә комитеты беренче сәркатибе (1985-1990), Удмурт Җөмһүрияте профсоюзлар укыту-өйрәнү үзәге директоры, директор урынбасары (1991-2006).
Витрувий (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Гластонбери-Сентер (Коннектикут)
Гластонбери-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Electric Light Orchestra
1970 yıllarda iñ satıla torğan albomnar.
Казпано (Сондрио)
Географиясе
Казпано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Electric Light Orchestra
İñ tanılğan cırlar: «Ticket To The Moon», «Don’t Bring Me Down», «Calling America», «Hold On Tight», «Last Train To London».
Казпано (Сондрио)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 396
NGC 396 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(2783) Чернышевский
Тарихы
1974 елның 14 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 RA2» саналган.
Гөмбә (Аскын районы)
Гөмбә — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452892, — 80204819004.
Газипаша (Орһанели)
Газипаша (Gazipaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лафамюнд
Лафамюнд — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
(18485) 1996 AB
(18485) 1996 AB — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 1 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AB» саналган.
Коры Ирса
Коры Ирса — Ирса елгасы кушылдыгы. Түбән Новгород өлкәсенең Лукоянов районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Искра (Силистра өлкәсе)
Искра  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ляхмировице
Ляхмировице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коюнпынары (Татван)
Коюнпынары (Koyunpınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Татван илчесенә караган бер авыл (köy).
Мәсәде
Мәсәде — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423753.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Тарих
Авылга 1927 елда Такталачык авылыннан күченеп килүчеләр нигез сала. Баштагы чорда ТАССРның Минзәлә кантоны Актаныш волостена карый. 1930 елдан Актаныш, 1963 елдан Минзәлә, 1965 елдан Актаныш районы составында. 1930 елда авылда "1 май" колхозы төзелә. 1965 елда ул “Актаныш” терлекчелек совхозы (Татар Ямалысы авылында) составына кертелә. Авыл халкы “Белая” нефть чыгару станциясендә эшли, ит-сөт җитештерү белән шөгыльләнә. 1930нчы елларда башлангыч мәктәп ачыла (1950нче елларда яңа бина төзелә, 1985 елда балалар бакчасы бинасына күчерелә), 2016 елда ябыла. 2007 елда мәктәптә музей оештырыла. 1950нче елларда авылда татар зыялылары (мәсәлән, композитор Җәүдәт Фәйзи) ял итә. Авылда клуб, балалар бакчасы, фельдшерлык-акушерлык пункты бар.
Халык саны (еллар буенча):
1958 ел – 115, 1970 ел – 243, 1979 ел – 205, 1989 ел – 251. Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Алтай (шәһәр, Казакъстан)
Алтай (Алтай, Altaý), 2019 елга кадәр Зыряновск (Zyrıanovsk, Зыряновск, Зыряновск) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1941 елдан башлап йөртә.
Воздвиженка (Диңгез буе крае)
Воздвиженка (Воздвиженка) — Диңгез буе краеның Уссурийск шәһәр округында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (7,41%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 1,04%.
Ваккерсдорф
Ваккерсдорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эйцен (Миннесота)
Эйцен  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эйцен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сенькавичы (Ивевский районы)
Сенькавичы  (Сенькавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Копанина (Шамотульский повяты)
Копанина  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Санкт-Петербург түбән температуралы һәм азык-төлек технологияләре дәүләт университеты
Санкт-Петербургның түбән температуралы һәм азык-төлек технологияләре дәүләт университеты — 1931 елдан 2011 елга кадәр эшләп килгән югары һөнәри белем бирүче дәүләт гомуми белем бирү учреждениесе.
Университет император коммерция училищесының варисы булып тора, аның тамырлары 1772 елга кадәр китә. 2011 елда вуз аның алты факультеты белән ИТМО университетына салкын һәм биотехнологияләр институты буларак кушылган. Ул вакытта анда 6500 студент, 82 укытучы, алар арасында фән докторлары, профессорлар бар иде. 2015 елда Институт тулысынча таркалган: аның базасында суыткыч, криоген техника һәм кондиционерлау факультеты, азык-төлек биотехнологияләре һәм ИТМО университетының инженерия факультеты булдырылган.
Тарихы
Комбинат 1871 елда Император коммерция училищесының 100 еллыгына төзелгән бинада урнашкан. ЛУМТХКны булдыруда, урнаштыруда һәм үстерүдә тәэмин итү халык комиссары Анастас Микоян мөһим роль уйный. Яңа уку йорты рабфак, техникум һәм институтны берләштерә. ЛУМТХКта дәресләр 1931 елның көзендә башлана, ул вакытта барлык курсларда 440 студент белем ала.
1931 елның 8 июлендә үк СССР Халык Комиссарлары Советы карары белән Пушкинда сөт сәнәгате инженерларының Ленинград Институты (ЛИИМП) оештырыла. 1938 елда ит һәм сөт сәнәгате халык комиссариаты белгечлекләр исемлеген үзгәртә, ЛИХПда да сөт сәнәгате буенча белгечләр әзерли башлый, ә Лимп атамасы үзгәрә — Ленинград сөт сәнәгате химия-технология институты (ЛХТИМП).
1941 елның 24 июнендә бер төркем студентлар аэродром төзүгә җибәрелә. 25 июньдә мобиль отряд оештырыла, аның төп бурычы диверсантлар, парашютчылар белән көрәш була.
1942 елның мартында Кисловодскка, аннары Семипалатинск шәһәренә эвакуацияләнә, анда 1944 елның июненә кадәр була. ЛХТИМП эшен Чаша шәһәрендә (Курган өлкәсе) дәвам итә. 1944 елда ике институтны да Чернышев пер., 9 адресы буенча урнашкан иске биналарына кайтаралар.
Сталин бишьеллыгы чорында зур механикалаштырылган азык-төлек сәнәгате, шул исәптән ЛИХП ярдәмендә тиз бозыла торган продуктлар: ит, сөт, кош-йомырка, балык, җиләк-җимеш һ.б. җитештерү белән шөгыльләнә торган тармакларны техник яктан яңадан коралландыралар. Мәсәлән, Мәскәү һәм Ленинград метрополитенын төзегәндә кулланылган. Ясалма суыту һәм кондиционерлау системалары оборона сәнәгатендә кулланыла.
1947 елда ЛИХП һәм ЛХТИМП берләштерелә, яңа гомуми исеме - Ленинград суыткыч һәм сөт сәнәгате институты (ЛИХиМП) була. 1953 елда югары уку йорты Ленинград суыткыч сәнәгате технология институты дип үзгәртелә. 1957 елдан 1993 елга кадәр кичке факультет эшли, 1966 елдан читтән торып уку эшли башлый. 1996 елда аңа икътисад һәм менеджмент факультеты бирелә.
1981 елда СССР Югары Советы Указы белән ЛТИХП Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә. 1991 елда Санкт-Петербург Хезмәт Кызыл Байрагы ордены, суыту сәнәгате технологик институты, 1993 елда Санкт — Петербург суыту сәнәгате технология институты дип үзгәртелә. 1994 елда Россия Дәүләт югары уку йорты Санкт-Петербург дәүләт салкын һәм азык-төлек технологияләре академиясенә (СПбГАХиПТ) әверелә, ә 1999 елда дәүләт университеты статусы бирелә, исеме Санкт-Петербург дәүләт түбән температуралы һәм азык-төлек технологияләре университетына (СПбГУНиПТ) алышына.
1993 елда институт базасында 1995 елда теркәлгән Халыкара салкын академиясе (МАХ) нигезләнә.
2011 елның 18 августында СПбГУНиПТ ИТМО Университеты составына керә.
Суйгын
Суйгын (Суйкӑн, Сойгино) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429809. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203865001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 850 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : чуашлар (97%), руслар (3%).
Здравница (Киров өлкәсе)
Здравница (Здравница) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Воррен (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карли (Копер)
Карли  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Влости-Ольшанка
Влости-Ольшанка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Витя (ай кратеры)
Витя - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 0,2 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама кеше исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 2012 елда раслана.
(4398) Кьяра
(4398) Кьяра — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 23 апрелендә В. Феррери тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 HC2» саналган.
Рамазан (елга)
Рамазан — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Актай елгасының уң ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рюсси (Кальвадос)
Рюсси — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Николай Сапожников
Ижау механика институтын (1949) бетергән. Технолог, өлкән мастер, цех башлыгы урынбасары, Ижау радиозаводы партия комитеты секретаре (1968–1983), Воткинск радиотехник җиһазлау заводы директоpы (1983–1986); КПСС Удмурт өлкә комитеты саклау сәнәгате бүлеге мөдире (1986–1988), КПСС Ижау шәһәр комитеты беренче секретаре (1988–1990), КПСС Удмурт өлкә комитеты беренче секретаре (1990–1991), РФА Удмурт бүлегендә өлкә фәнни хезмәткәр, сектыр мөдире, директоp урынбасары  (1991–1995), РФКФ Удмурт җөмһүрият комитеты беренче сәркәтибе (1993–2004). КПСС Үзәк комитеты әгъзасы (1990-1991), 2-6 чакырылыш Россия Дәүләт думасы депутаты.
Мерфи
Мерфи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Коры Чеварда
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ашагы Дашкәсән
Ашагы Дашкәсән (Aşağı Daşkəsən ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Өмер (Миһалыччык)
Өмер (Ömer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Каменный (Чиләбе өлкәсе)
Каменный (Каменный) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (55%), казахлар (43%).
Вишина (Мехединць)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лафант (Тироль)
Лафант  — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Казпинето (Болцано)
Казпинето — Италиянең Трентино-Альто-Адиҗе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казпинето Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Революция (Мари Иле)
Революция (Шӹргӹдӹр, Революция) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан пүчинкә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,7%), урыслар (5,3%).
Казимир (авыл)
Казимир  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пейреторт
Пейреторт — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
(18486) 1996 AS2
(18486) 1996 AS2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 13 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AS2» саналган.
Валленфельс
Валленфельс — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 397
NGC 397 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Кидричево (община)
Кидричево  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 397
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
HD215624
HD215624 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Магдаленець (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Магдаленець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенюци
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Аягүз
Аягүз (Аягөз) — Казакъстанның көнчыгышында урнашкан шәһәр. 2022 елның 8 июненнән ― яңа оештырылган Абай өлкәсе Аягүз районының административ үзәге.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Гленвилл (Коннектикут)
Гленвилл  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гленвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Газипаша (Тепебашы)
Газипаша (Gazipaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Копаниця (Великопольское воеводалыгы)
Копаниця  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4577) Чикако
(4577) Чикако — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Яңа Сөеш
Яңа Сөеш — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
(4577) Чикако
Тарихы
1988 елның 30 ноябрендә Ё. Кусида, М. Иноуэ тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 WG» саналган.
Яңа Сөеш
Почта индексы — 452892, ОКАТО коды — 80204819005.
Минокур-ле-Мений-ле-Юрлю
Минокур-ле-Мений-ле-Юрлю — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Вихерт (ай кратеры)
Вихерт - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 40,8 км булган кратер.
Влохувка
Влохувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вихерт (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Эмиль Вихерт (1861–1928) хөрмәтенә бирелә.
Влохувка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вихерт (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Коюнтепе (Ипсала)
Коюнтепе (Koyuntepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Ипсала илчесенә караган бер авыл (köy).
Вишина (Тулча)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вотертаун (Коннектикут)
Вотертаун  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саллан
Саллан — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Лафниц (Штирия)
Лафниц  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Бәсмәләһ
Бәсмәлә́һ (بسملة) — «бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим» (بسم الله الرحمن الرحيم) дип әйтүне аңлатучы сүз. Мәгънәсе – «Шәфкатьле, рәхимле Аллаһ исеме белән». Бу сүзләр Коръәннең, 9 нчы – «әт-Тәүбә» сүрәсеннән башка, бөтен сүрәләре алдында очрый. Гадәттә, бу сүзләр белән ислам дәүләтләренең конституцияләре һәм мөселманнар тарафыннан төзелгән күп документлар башлана.
Гадәттә, бәсмәләһне Коръән аятьләренә кертмиләр. Коръәннең беренче сүрәсе – «әл-Фатыйха»да гына бәсмәләһ аять итеп карала. Бәсмәләһ «Кырмыскалар» («ән-Нәмел») сүрәсенең 30 аяте эчендә дә очрый.
Бәсмәләһ – ислам каллиграфиясендә еш кулланыла, ул хәтта кулланылышы буенча шәһадәне дә уза.
Мөселманнар ышануы буенча. бәсмәләһне берәр эш алдыннан әйтү – ул гамәлне Аллаһка гыйбадәт кылуга әверелдерә. Шуңа күрә бу сүз һәрбер рөхсәт ителгән һәм аны әйтү тыелмаган гамәл алдыннан әйтелергә тиеш.
Гродеково (Анучино районы)
Гродеково (Гродеково) — Диңгез буе краеның Анучино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
(18487) 1996 AU3
Тарихы
1996 елның 13 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AU3» саналган.
Экселсиор (Миннесота)
Экселсиор  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Экселсиор шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казполи (Казерта)
Казполи — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казполи Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Өмер Насуһи Билмен (Якутие)
Өмер Насуһи Билмен (Ömer Nasuhi Bilmen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Якутие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(3177) Чиликот
(3177) Чиликот — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1934 елның 8 гыйнварында Генри Джиклас тарафыннан Флагстафф обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1934 AK» саналган.
Лисаковск
Лисаковск (Лисаковск) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Ладка
Ладка — Инсар территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсенең Починки районы, Мордовиянең Ичалки районы, Ромоданово районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 39 км.
Кайнарджа
Кайнарджа — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Ладка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Кайнарджа
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ладка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валлерсдорф
Валлерсдорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серадзи
Серадзи (Серадзі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Клада (Шкофлица)
Клада  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чу (шәһәр)
Тарих
Шәһәр статусын 1960 елдан башлап йөртә.
Михайловка (Актаныш районы)
Михайловка — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы поселок.
Почта индексы — 423744.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Пи (Көнчыгыш Пиреней)
Пи — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Мон-сюр-Курвиль
Мон-сюр-Курвиль — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Копанки (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты
'''РФА Ж. И. Алферов исемендәге Санкт-Петербург милли тикшеренү академия университеты''' (Федеральное государственное бюджетное учреждение высшего образования и науки «Санкт-Петербургский национальный исследовательский Академический университет имени Ж. И. Алфёрова Российской академии наук» (Алфёровский университет)) — Санкт-Петербургта урнашкан югары белем бирү оешмасы.
Тарихы
Рәсми рәвештә 2002 елның 8 октябрендә РФА Президиумының 290нчы карары нигезендә РФА академик физика-технология университеты (РФА АФТУ) буларак нигез салына. Ул 1997 елда, Россия һәм чит ил югары һәм югары уку йортыннан соңгы белем бирү системаларының иң яхшы казанышларын кулланып, югары квалификацияле фәнни кадрлар әзерләү максаты белән, югары квалификацияле фәнни кадрлар әзерләү максатыннан, нигезләнә.
2009 елда университет аңа Россия Фәннәр академиясенең Санкт-Петербург физика-технология фәнни-белем бирү үзәген, физика-техник институты каршындагы «физика-техник мәктәп» лицеен кушу юлы белән үзгәртеп корылган.
2010 елда милли тикшеренү университеты статусына ия була.
2010 елда РФ Мәгариф һәм фән Министрлыгы конкурсы нәтиҗәләре буенча, профессор П.Певзнер җитәкчелегендә геномнарны секвенлау һәм җыю методларын эшләүгә мегагрант бирелгән.
2019 елда РФ Мәгариф һәм фән министрлыгы боерыгы белән университетка физика буенча Нобель лауреаты Жорес Алферов исеме бирелә.
Төзелеше
РФАнең СПбАУ ректоры - нигез салучы академик Жорес Иванович Алферов була, ул аннан соң әлеге университетны 2019 елның 1 мартына кадәр җитәкли. Яңа җитәкче турында мәсьәлә хәзерге вакытта хәл ителә. 2020 елның 16 мартыннан ректор вазифаларын вакытлыча башкару физика-математика фәннәре докторы, доцент Алексей Владимирович Филимоновка йөкләнә.
Академия университетында башта магистрлар әзерләү буенча ике еллык программа: физика һәм наноструктуралар технологияләре, нейтрон физика, астрофизика, математик һәм мәгълүмати технологияләр буенча белем бирүче дүрт кафедра оештырылды. 2008 елдан фәлсәфә һәм чит телләр кафедрасы, 2009 елдан — теоретик физика кафедрасы, 2010 елдан — конденсацияләнгән халәт физикасы (формаль булмаган рәвештә, каты тән физикалары) өстәлә.
Рәсми рәвештә, академия университеты түбәндәге программалар буенча магистрлар әзерли:
Университет коллективы тарафыннан гомуми һәм гамәли физика, астрофизика, атом-төш физикасы, квант һәм каты электроника, радиофизика, материал белеме, биофизика, биохимия, физиология, эксперименталь медицина һәм теоретик информатика өлкәләрендә фундаменталь һәм гамәли фәнни тикшеренүләр, фәнни-техник һәм тәҗрибә-конструкторлык эшләре үткәрелә.
2019 елның 28 августыннан университет мөстәкыйль рәвештә галимнәр бирү хокукына ия.
Университетның бүлекчәсе булып «физик-техник мәктәп» академия лицее тора.
NGC 398
NGC 398 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вихман (ай кратеры)
Вихман - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 9,8 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Мориц Вихман (1821–1859) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Внори-Ванди
Внори-Ванди — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Магдаленка (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Магдаленка  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD215661
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Баян (Дашкәсән)
Баян  (Bayan ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Вишинари
Вишинари — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лебринг-Санкт-Маргаретен
Лебринг-Санкт-Маргаретен — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Каксинша
Каксинша (Каксинша) — Киров өлкәсенең Малмыж районында урнашкан авыл.
Лебринг-Санкт-Маргаретен
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Каксинша
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (92%).
Вотерфорд (Коннектикут)
Вотерфорд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гринвич (сан алу урыны, Коннектикут)
Гринвич  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гринвич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Газипаша (Антакья)
Газипаша (Gazipaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Антакья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Gazipaşa, Antakya Gazipaşa, Antakya
Сальнель
Сальнель — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Кладе (Гореня вас-Поляне)
Кладе  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(18488) 1996 AY3
(18488) 1996 AY3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Серафины (Дзятлавский районы)
Серафины  (Серафіны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(18488) 1996 AY3
Тарихы
1996 елның 13 гыйнварында Н. Сато, Т. Урата тарафыннан Титибу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 AY3» саналган.
Тулуюл
Тулуюл (Зур Тулуюл) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кия елгасының уң ярыннан 426 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Ключи (Аскын районы)
Ключи — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452882, — 80204825001.
Сыры Мәйданы
Сыры Мәйданы (Сӑр Майданӗ, Сурский Майдан) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429815. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203885001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200003700.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 312 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (93%), чуашлар (5%), татарлар (2%).
Федоткино (Мари Ил)
Федоткино (Аматисола, Федоткино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%),.
Нафия Куш
Тормыш юлы
Нафия Куш 1995 елның 20 февралендә Аданда туа. Ул 8 яшьтән тхэквондо белән шөгыльләнә. Хәзерге вакытта Куш Аданда Чукуров университетында физик тәрбия һәм спортны өйрәнә.