cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вой-Кузоб
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ил Бигало (Фиренца)
Ил Бигало — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ислахие (Дүзҗе)
Ислахие (İslahiye) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Ил Бигало (Фиренца)
Географиясе
Ил Бигало Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Альтенмор
Альтенмор (Altenmoor) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Чорояши (коммуна)
Чорояши — Румыниянең Долж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Жозенополис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Падаңсидемпуан
Падаңсидмпуан (Padang Sidempuan) — Индонезиянең Төньяк Суматра правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Падаңсидмпуан Суматра утравының төньяк өлешендә урнашкан.
Стина (Сату-Маре)
Стина — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пеунто-Се
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Молина-де-Арагон
Молина-де-Арагон — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтиселло (Джорджия)
Монтиселло  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Монтиселло шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Менявеж
Менявеж (Менявеж ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Драгичынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Булевард-Парк (Вашингтон)
Булевард-Парк  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Булевард-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домпер
Домпер — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Хорда
Хорда (грекча χορδή — кыл) – әйләнәнең теләсә нинди ике ноктасын тоташтыручы кисемтә. Әйләнәнең үзәге аша үтүче хорда диаметр дип атала. Диаметр әйләнәнең иң зур хордасы булып тора.
Искәрмәләр
= Чыганаклар ==
(13852) Ford
(13852) Ford — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XM96» саналган.
HD130981
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Сирак
Сирак — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Тимер Йосыпов
Тимер Йосыпов (псевдоним, чын исеме Тимербай Йосыф улы Мөхәммәдиев, Тимер Йосопов, Тимербай Йосоп улы Йосопов) – шагыйрь. Салават Юлаев премиясе лауреаты (1998). Башкортстанның халык шагыйре (2003).
Тәрҗемәи хәле
1938 елның 31 маенда БАССР Дуван районы Түбән Әпсәләм авылында туган. Өлкенде урта мәктәбен, Уфада дәүләт университетын (1967), Мәскәүдә әдәбият институты каршындагы Югары әдәби курсларны (1979) тәмамлый.
Мәктәпне тәмамлагач, Кыйгы районы газетасында әдәби хезмәткәр, Чаткы (Саткы ?)шәһәрендә йөк ташучы булып эшли. Югары белем алгач, Бөрҗән районы Аскар авылында укыта.
Акчамелик (Һыныс)
Акчамелик (Akçamelik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тимер Йосыпов
Тәрҗемәи хәле
1968 елда Уфага килгәч, «Башкортстан пионеры» газетасында, язучылар берлегендә әдәбиятны пропагандалау бюросы хезмәткәре (1973-1977), идарә рәисе урынбасары (1983-1988) булып эшли.
Бонкув (Олесницкий повяты)
Бонкув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тимер Йосыпов
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе язучылар берлеге әгъзасы (1971)
Земплинске Ястрабье
Земплинске Ястрабье — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Жозе-Райдан
Жозе-Райдан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Земплинске Ястрабье
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Остренжниця
Остренжниця — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Земплинске Ястрабье
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимер Йосыпов
Чыганаклар
1. Совет Башкортстаны язучылары (биобиблиографик белешмәлек). Уфа, 1988.
Остренжниця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Земплинске Ястрабье
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тимер Йосыпов
Чыганаклар
2. Тимер Йосыпов сайты
Сылтамалар
Башкортстан (белешмәлек)
БР мәдәният тормышы сайты
Сергей Синенко блогы
Оземкувка
Оземкувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альфеслоэ
Альфеслоэ (Alveslohe) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Магмалы тау токымнары
Магмалы тау токымнары, магматитлар (Магматические горные породы, магматиты) — Җир өстенә агып чыккан магма суынып кату нәтиҗәсендә барлыкка килгән тау токымнары. Магмалы тау токымнары, гадәттә, силикат составлы була. Магмалы тау токымнарына гранит, базальт, кыр шпаты, кварц, амфибол, пироксен, слюда, оливин, нефелин, лейцит, магнетит, апатит һәм башка минераллар керә.
Төрләре
Магмалы тау токымнары магма суыну сәбәпле барлыкка килә. Тирәндәрәк магма әкренрәк суына, чәчелгән һәм кристаллик тау токымнары барлыкка килә. Һәр тирәнлек өчен химик составы буенча аерылган тау токымнары барлыкка килә.
Березовка (Санчурск районы)
Березовка (Березовка) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Борис Арбузов
Борис Арбузов (Борис Александр улы Арбузов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1969).
Блафф-Сити (Арканзас)
Блафф-Сити  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дубиця-Гурна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Проболиңго
Проболиңго (Probolinggo) — Индонезиянең Көнчыгыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Проболиңго Җава утравының көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Вале (Югары Сона)
Вале (Valay) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,40 км².
(6582) Flagsymphony
Тарихы
1981 елның 5 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 VS» саналган.
Ислим (Елдызэли)
Ислим (İslim) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Конуклук (Чаршамба)
Конуклук (Konukluk) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монастерио
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зиннәт Шәрифуллин
Зиннәт Галиулла улы Шәрифуллин (1916 елның 27 июле, — 2010 елның 4 гыйнвары) — «Татнефть» нефть җитештерү компаниясенең нефть чыгару буенча операторы. Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Тормыш юлы
Зиннәт Шәрифуллин 1916 елның 27 июлендә Иске Шөгер авылында (хәзерге вакытта Татарстан Республикасы Лениногорск районы) туа. Татар. Хезмәт эшчәнлеген Шөгер районындагы Микоян исемендәге совхозда башлый, 1933 елда «Беренче бишьеллык ударнигы» билгесе белән бүләкләнә. 1934 елда Бөгелмә механизаторлар мәктәбен тәмамлый.
1937 елның августында Кызыл Армия сафларына алына. Ерак Көнчыгышта хезмәт итә, Хәсән күлендәге сугышларда катнаша. 1939 елда Бөек Лук и шәһәрендә артиллерия осталары мәктәбен, 1941 елда техниклар мәктәбен тәмамлый. 1941 елның язында демобилизацияләнә.
Сугыштан соңгы еллар
1946 елда, демобилизациядән соң, туган ягына әйләнеп кайта. Шөгер нефтебитум заводында ашханә мөдире булып эшли. 1947—1950 елларда партия райкомы күрсәтмәсе буенча «Үзәк» колхозы рәисе булып эшли. 1950 елның апрелендә Шөгер нефть промыселының 127 нче бораулауында моторчы булып эшли башлый, соңрак машина йөртүче итеп бораулау цехына күчерелә. 2 елдан нефть чыгару буенча оператор булып эшли башлый.
1959 елда, хезмәтне оештыруның яңа формасын кертүе — мактауга лаеклы хезмәт һәм нефть сәнәгатен үстерүгә зур өлеш кертүе өчен Кызыл Байрак Хезмәт ордены белән бүләкләнә. 1962 елда «Елховнефть» нефть промыселы идарәсе төзелгәч, Зиннәт Шәрифуллин яңа оешмага күчерелә. Шәрифуллин актив рационализатор була, ел саен 4-5 рациональ тәкъдим керткән.
Чортешть (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Зиннәт Шәрифуллин
Сугыштан соңгы еллар
1966 елның 23 маенда ССРБ Югары Шурасы Президиумы Указы белән нефть чыгару буенча җидееллык план биремнәрен үтәүдә һәм эштә югары техник-икътисадый күрсәткечләргә ирешүдә күренекле казанышлар өчен Шәрифуллин Зиннәт Галиулла улына Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале белән бүләкләнә.
Җәмәгать тормышында актив катнаша. Һөнәр берлекләренең бөтенсоюз үзәк советының XIV съездына делегат итеп сайлана. Партиянең Әлмәт шәһәр комитеты әгъзасы итеп сайлана.
1974 елда лаеклы ялга китә. Әлмәт шәһәрендә яшәгән. 2010 елның гыйнварында вафат була, Шөгер авылында җирләнгән.
Куплонгинский
Куплонгинский (Куплонгинский, Куплонгинский) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (60,0%), руслар (40,0%).
Борашин
Борашин — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Щецин
Щецин (, Sztetëno, Szczecëno , Stettin , Штетти́н) — Польшаның төньяк-көнбатышында урнашкан шәһәр, Көнбатыш Поморье воеводалыгының үзәге.
Халык саны — 410 131 кеше (2011).
Транспорт юллары төене. Одра елгасы буенда эре порт. Дәүләтнең тышкы сәүдә йөкләренең зур өлеше Щецин порты аркылы үтә. Машиналар төзү, металлургия, химия, целлюлоза-кагәзь, азык-төлек, тегүчелек сәнәгате ширкәтләре бар. Балык тоту базасы. университет, театрлар бар.
Шәһәр 9 гасырда телгә алынган. 13—18 гасырларга караган архитектура һәйкәлләре сакланганнар.
Кызыклы фактлар
Адольф Гитлер һәм Иосиф Сталин әле дә Щецинның «шәрәфле ватандашлары» булып торалар.
Поды-Яха
Поды-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Холе-Яха елгасының сул ярыннан 116 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Котыль-Мачий-Кикя
Котыль-Мачий-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Толька елгасының уң ярыннан 80 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мерчыцы
Мерчыцы (Мерчыцы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Жока-Маркис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13853) Jenniferfritz
(13853) Jenniferfritz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Островско (Кече Польша воеводалыгы)
Островско — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ил Бйо (Торино)
Ил Бйо — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Бйо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Акчамесҗит (Ейьюбие)
Акчамесҗит (Akçamescit) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лолох-Лиль-То
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Совимонт
Совимонт — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Аммерсбек
Аммерсбек (Ammersbek) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайлдернесс-Рим (Вашингтон)
Вайлдернесс-Рим  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайлдернесс-Рим халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пешмәргә
Пешмәргә (көрдчә Pêşmerge -  پێشمەرگە —, pêş - «алды» + merg - «үлем»  +  e - «булу», ягъни - «үлем алдыннан булган») — Гыйрак Көрдстанындагы көрдләр кораллы көчләре. Тарихи Көрдстан җирләре өчен көрәш итә.
Оешма
Пешмәргә оешмасының формаль җитәкчесе Гыйрак Көрдстанының президенты, ләкин Пешмәргә көчләре бик бүленгән һәм аерым төркемнәре Көрдстан Демократик фиркасе һәм Көрдстан Ватанпәрвәр Берлеге тарафыннан җитәкләнәләр, формаль рәвештә алар Көрдстан төбәге хөкүмәтенә буйсыналар.
Канун буенча Гыйрак гаскәренә Гыйрак Көрдстанына керү тыелган, шуңа күрә Пешмәргә Көрдләр Төбәгендә иминлек өчен җаваплы була.
2003 елда Гыйрак сугышы дәвамында Пешмәргә АКШ ягында Сәддам Хөсәен көчләренә каршы сугышта мөһим роль уйнаган. Әл-Кагыйдә террор оешмасына каршы сугышта катнаша.
2014 елдан Пешмәргә ИГИЛга каршы актив сугыша, Сүрия ватандашлар сугышында катнаша.
Тарих
1890 елларда көрдләр бәйсезлеге өчен хәрәкәте барлыкка килгәннән соң, Пешмәргә оеша.
1920 елларда Госманлы империясе таркалганнан соң, Пешмәргә хәрәкәте зур үсеш ала.
Воим-Шор
Воим-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вочь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Пешмәргә
Тарих
Көрд язучысы һәм шагыйрь Ибраһим Әхмәд Пешмәргә атамасын уйлап таба.
1961-1975 елларда даими гаскәргә әйләнә.
Воим-Шор
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стина (Селаж)
Стина — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сиңкаваң
Сиңкаваң (Singkawang) — Индонезиянең Көнбатыш Калимантан правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Сиңкаваң Калимантан утравының көнбатыш өлешендә урнашкан.
Морвен (Джорджия)
Тарихы
Морвен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жордан (Акри)
Жордан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Акри штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Дубиця-Дольна
Дубиця-Дольна — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Земплински Бранч
Земплински Бранч — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(6583) Дестинн
Тарихы
1984 елның 21 февралендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 DE» саналган.
Домпьерр (Вогез)
Домпьерр — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Борашице-Велики
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Төзек күпкырлык
Әгәр күпкырлыкның барлык кырлары да төзек күппочмаклар булса һәм һәр түбәдә бер үк сандагы кырлар тоташса, андый күпкырлык «төзек күпкырлык» дип атала.
Кабарынкы төзек күпкырлыклар (диагональләре эчендә ятучы күпкырлыклар) бары тик биш кенә төрдә була ала:
Аппен (коммуна)
Аппен (Appen) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD131031
HD131031 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Совтер (Жер)
Совтер — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
(13854) 1999 XX104
(13854) 1999 XX104 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XX104» саналган.
Месткавичы
Месткавичы (Месткавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Валлеруа-ле-Буа
Валлеруа-ле-Буа (Vallerois-le-Bois) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,59 км².
Молочная (Свердловск өлкәсе)
Молочная (Молочная) — Свердловск өлкәсенең Кошва шәһәр округы составына керүче авыл.
Чофринджень (коммуна)
Чофринджень — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Молочная (Свердловск өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ислихисар (Караман)
Ислихисар (İslihisar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Караман илчесенә караган бер авыл (köy).
Конуксаяр (Башкале)
Конуксаяр (Konuksayar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Башкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Блек-Оук (Арканзас)
Блек-Оук  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Банда-Ачеһ
Банда-Ачеһ (Banda Aceh) — Индонезиянең Ачеһ правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Банда-Ачеһ Суматра утравының төньяк өлешендә урнашкан.
Жордания (Минас-Жерайс)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Антон Эйхенвальд
Эйхенвальд Антон Александрович (13 май 1875 ел — 1952 ел) — композитор, дирижер, фольклорчы. 1933 елдан ССРБ Композиторлар берлеге әгъзасы. Башкорт АССР-ының халык артисты (1945) һәм һәм атказанган сәнгать эшлеклесе (1944).
Биографиясе
Антон Александрович Эйхенвальд 1875 елның 13 маенда Мәскәүдә туган. Атасы Айхенвальд Александр Федорович Сәнгать академиясе рәссамы, фотограф була, анасы Ида Ивановна Айхенвальд (кыз фамилиясе Папендик) — арфасы, Мәскәү консерваториясе профессоры.
Мәскәүдә Антон Александрович гимназияда, аннан соң Сынлы сәнгать, әвәләү һәм төзелеш сәнгате училищесында укый.
1892 елдан Мәскәүдә Н. С. Клиновскийның музыка классларында укыта һәм музыкаль фольклор җыю белән шөгыльләнә.
1893 елдан Казан операсында хормейстер булып эшли. Телче-ориенталист Н. Ф. Катанов белән этнографик экспедицияләрдә катнаша.
Киләсе эш урыннары: Сарытауда опера хормейстеры (1894-1895), Түбән Новгородта (1901-1903, 1910), Казанда (1907-1909), Тифлистә (1910), Бакыда (1910, 1911), Сарытауда һәм башка шәһәрләрдә опера труппаларының дирижеры, антрепренер.
1917 елдан Красноярск шәһәренең Халык консерваториясендә һәм театрында эшли. 1922 елдан — Дәүләт музыка фәне институтының гыйльми хезмәткәре (фольклор), 1934-1937 елда — Төркмән гыйльми-тикшеренү институтының гыйльми хезмәткәре (Ашхабад).
1924-1926 елда опера һәм симфоник дирижер буларак — Франциядә, Бельгиядә, 1927-1928 елларда Швейцариядә гастрольдә йөри. Парижда аның «Жар-птица» балет-пантомимасының премьерасы була (1925).
1937 елда А. Эйхенвальд — Казан музыка фольклоры кабинетының мөдире. Башкорт һәм татар музыка иҗаты өлгеләрен җыя. Фонографка 60-тан тан халык җырын язып ала. Ләкин тиздән эштән куыла һәм «фашланган халык дошманы» дип игълан ителә.
1930 еллар башында БАССР Мәгариф халык комиссариаты Антон Александровичны Уфага чакыра. Биредә А. Эйхенвальд Башкорт дәүләт опера театрын ачуда катнаша, «Мәргән» кыйсса-героик операсын (М. Буранголов либреттосы), «Ашказар» драматик операсын яза.
1944 елдан ул — ССРБ Совет композиторлары берлегенең Куйбышев бүлекчәсе җитәкчесе. Куйбышев опера һәм балет театрының дирижеры (1948-1949).
Острув (Прошовицкий повяты)
Острув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Понкы-Яха
Понкы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Се-Яха (Зеленая) елгасының сул ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Острув (Прошовицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Понкы-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Ойжанув (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борашице-Мале
Борашице-Мале — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ил Бозко (Маса-Карара)
Географиясе
Ил Бозко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кукры-Еган
Кукры-Ёган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Поколька елгасының уң ярыннан 236 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чәң
Чәң — урта гасырларда госманлыларда, гөрҗиләрдә, кытайларда һәм күп мөселман төрки халыкларында, шул исәптән Идел буе регионында да таралган кыллы чиртмә музыка уен коралы. Төзелеше буенча арфаның почмаклы төрен хәтерләткән. Алтын Урда чоры әдибе Хисам Кятибнең "Җөмҗөмә солтан" әсәрендә искә алына.
Тарих
Кавказ Албаниясенең антик шәһәре Бардадан ерак түгел, Шатырлы авылында үткәрелгән археологик казулар нәтиҗәсендә (хәзерге Азәрбайҗанның территориясендә) безнең эрага кадәр IV—III йөзләрдә караган чәңдә уйнаган хатын-кыз сурәте төшерелгән керамик савытлар табылган. Бу табылдыклар җирле матди мәдәният һәйкәлләре булып тора.
Төрки халыкларның музыка өлкәсендәге тикшеренүләре белән танылган галим Фарук Сумер «Борынгы төркиләрнең музыка һәм биюләре» мәкаләсендә түбәндәгечә языла: «Алтай курганнарындагы казу эшләре вакытында табылган мәдәни һәйкәлләр арасында ике чәң шулай ук аеруча кызыксыну уята. Алар безнең эрага кадәр 250-500 елларга карый». XIX гасырда музыка коралы тулысынча Азәрбайҗан һәм Госманлы дәүләте музыкасында кулланудан чыга.
Төзелеше
Төзелеше буенча чәң дуга сыман, өскә озынайтылган арфа шәкелендә. Корпусның тышкы ягы мәрсин тиресе белән тартылып каплана, ә аскы өлешенә озын формадагы шатка дигән корылма беркетелә. Кыллар бер ягы белән өске ягында урнашкан элмәчләргә, ә икенче ягы белән шаткада урнашкан боргычларга беркетелә. Уен коралында арфадагы кебек үк утырып уң һәм сул кул бармаклары белән уйныйлар.
Боркино (Киров өлкәсе)
Боркино (Боркино) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Воктым
Воктым — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сысола елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 64 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хөҗҗәтелхәким Мәхмүтев
Хөҗҗәтелхәким Мәхмүтев (Хөҗҗәтелхәким бине Давыт бине Мәхмүт бине Ниязмөхәммәт бине Мәхмүт әл-Мәхмүди әт-Тарави,, — , ) —  мөселман дин эшлеклесе, журналист, «Ислах көтепханәсе» журналының баш мөхәррире,  ҮМДНнең Голәмәләр шурасы әгъзасы (1926). Мөселман хокукына, мөселман җәмгыятен модернизацияләүгә караган хезмәтләр авторы.
1906 елда Габдулла Тукай матбугатта аның белән берничә тапкыр бәхәсләшүе булган.
1906 елда Петербургта Габдеррәшит Ибраһим тарафыннан нәшер ителгән "Өлфәт" газетасына берничә мәкәлә язганы бар.
1914-1917 елларда Уфаның Галия мәдрәсәсендә укыткан. 1917 елда Казанда чыга торган "Мөшәвәрәт" мөселман календарендә Омскиның имамы Ниязмөхәммәт Сөләйманов турында истәлекләре чыга.
1917 елда кыска вакыт өчендә вакытлы мөфти булганы булуы билгеле. Бу вазыйфага билгеләнүнен тәнкыйтьләп Фатих Әмирхан мәкәлә язган.
1918 елдан Үзәк диния нәзәрәтендә казый булып сайлана.
Аркебек
Аркебек (Arkebek) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6584) Людекпешек
(6584) Людекпешек — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 31 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 FK» саналган.
Дубув
Дубув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Морган (Джорджия)
Морган  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Морган шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайт-Свон (Вашингтон)
Вайт-Свон  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайт-Свон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтаррон
Монтаррон — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валерий Фомин
Валерий Фомин ( 18 апрель,1940 ел, Яңа Чишмә, СССР ) - Совет һәм Россия кино белгече һәм кино тарихчысы. Сәнгать тарихы докторы. "Ника" кино академиясенең хакыйкый әгъзасы. Кинематографистлар берлеге һәм кино белгечләре һәм кино тәнкыйтьчеләре гильдиясе премияләре лауреаты. Кино тарихы буенча китаплар авторы.
Биография
Вале́рий Ива́нович Фоми́н 1940 елның 18 апрелендә Яңа Чишмәдә туган. Валерий Фомин ВГИКның кино белгечлеге факультетын тәмамлый (1967). Студент елларында ук СССР Дәүләтфильмофондында эшли башлый.
Валерий Фоминның биографиясенең алдагы чорлары СССР кинематографистлар берлегенең «Мәгълүмат бюллетене» (баш мөхәррир) һәм «Сәнгать» (мөхәррир) нәшрияты (мөхәррир) белән бәйле. Бу чорда ул төшерү мәйданчыкларында була, режиссерлар белән аралаша, илдә барган кинопроцесслар турында төп мәгълүматларны җыя һәм системага сала.
Фомин төзегән елъязма хисабына, 1960 еллар уртасында Иван Пырьевның кинематографистлар берлегенең оештыру комитеты рәисе постыннан ничек алынуы һәм студия вәкилләренең "Андрей Рублев"картинасына нинди үзгәрешләр кертүләрен таләп итүе турында мәгълүмат сакланып калган.
1971 елда ВГИКта ул «Сюжет и композиция современного фильма» темасына сәнгать белеме кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый
1987 елда Валерий Фомин Кино тикшеренү институтында ил кино бүлеген җитәкли.
1993 елда, Санкт-Петербург дәүләт театр сәнгате академиясендә «Кино һәм фольклор традицияләре "темасына сәнгать фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый (белгечлеге 17.00.03 — «Кино», теле-һәм башка экран сәнгатьләре") 1990 елларда Фомин тамашачыларны ил кинематографының аз билгеле битләре белән таныштыра торган күргәзмәләр оештыра. Әйтик, «Кинотавр» фестивале кысаларында (1995) «Свобода в клетке. Тайная история советского кино» күргәзмәсе үткәрелә. «Сталкер» (1996) халыкара кинофестивалендә «От камеры до камеры. Добро пожаловать в киноГУЛАГ» экспонатлар коллекциясе күрсәтелә.
Лонкас-Еган
Лонкас-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Мег-Тыг-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 93 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD13107
HD13107 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(13855) 1999 XX105
(13855) 1999 XX105 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кече Ермучаш
Кече Ермучаш (Изи Йӓнчӓш, Малый Ермучаш) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
Мәхмүтов
Мәхмүтов — фамилия.
Домреми-ла-Пюсель
Домреми-ла-Пюсель — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Палаңка-Рая
Палаңка-Рая (Palangka Raya) — Индонезиянең Үзәк Калимантан правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Палаңка-Рая Калимантан утравының көньяк өлешендә урнашкан.
Жоя (Риу-Гранди-ду-Сул)
Жоя  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Острув (Тарновский повяты)
Острув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Акчаһисар (Каракөпрү)
Акчаһисар (Akçahisar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Борек (Глоговский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стина-де-Муреш
Стина-де-Муреш — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мижлессе (Бярозавский районы)
Мижлессе  (Міжлессе ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Бяразавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Порс-Яха
Порс-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яда-Яходы-Яха елгасының сул ярыннан 134 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 84 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Земплинске Копчани
Земплинске Копчани — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Владимир Котельников
Владимир Котелников (Владимир Александр улы Котелников,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1969, 1978).
Исмаилбейли (Гөреле)
Исмаилбейли (İsmailbeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Гөреле илчесенә караган бер авыл (köy).
Чохорень
Чохорень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Валлеруа-Лорио
Валлеруа-Лорио (Vallerois-Lorioz) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,31 км².
Кучкар йолдызлыгы
Хәмәл йолдызлыгы (الحمل әл-хәмәл — «бәрән» ; шулай ук Кучкар йолдызлыгы; Aries) — күп кешеләргә мәгълүм зодиак йолдызлыгы. Аның эченә 2 нче дәрәҗә зурлыктагыннан яктырак йолдызлар керми.
Гадәттә, Кояш 19 апрельдән 13 майга кадәр Хәмәл йолдызлыгында була. Иң яхшы күренүчәнлек шартлары көзен. Россиянең бөтен территориясендә күренә.
Йолдызлар
Йолдызлыкның өч төп йолдызы — α, β һәм γ Өчпочмак йолдызлыгыннан төньякта урнашалар.
Хәмәл α — Хәмәл (راس الحمل — «бәрәннең башы»), йолдызлыкның +2,0m йолдызча зурлыктагы иң якты йолдыз.
Хәмәл β — Шәрәтан (الشرطان — «ике ишарә» — элек Хәмәл γ йолдызы белән язгы көн белән төн тигезлеге билгеләде; кучкарның икенче (төньяк) мөгезе), +2,66m йолдызча зурлыктагы куш йолдыз, Җирдән 59,6 яктылык елы ераклыкта урнаша.
Хәмәл γ — Мезартим (элек язгы көн белән төн тигезлеге ноктасына иң якын булган йолдыз булуы сәбәпле «Хәмәлнең беренче йолдызы» дип атады), +4,7m йолдызча зурлыктагы өчле йолдыз, Җирдән 204 яктылык елы ераклыкта урнаша. Йолдыз системасы әгъзалары — Хәмәл γ² һәм Хәмәл γ¹ — +4,75m һәм +4,83m йолдызча зурлыктагы ак йолдызлар, аларның әйләнеп чыгу периоды 5000 елдан артык, бу ике йолдыз тирәсендә исә системаның өченче әгъзасы +9,6m йолдызча зурлыктагы Хәмәл γ C йолдызы әйләнә. Йолдызның икеле булуыны 1664 елда Роберт Гук телескоп аша күреп ачты.
Тарих һәм исемнәр
Борынгы греклар карашлары буенча Хәмәл йолдызлыгы — алтын йонлы очучы кучкар Крий катастеризмы. Әл-Бируни үзенең 1030 елда тәмамланган «Мәсгуд канунында» птолемейныкы Κριός сүзене гарәп теленә «хәмәл» сүзе белән тәрҗемә иткән. Татар халкы, бөтен гарәп-мөселман мәдәнияте бер өлеше буларак, йолдызлыкларның гарәп исемнәре кулланды. Советлар чорыннан башлап төрки-татар Кучкар йолдызлыгы исеме да куллана.
Жуазейринью
Жуазейринью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мастер һәм Маргарита
Мастер һәм Маргарита — Михаил Булгаковның романы. Романның жанрын ачыклау кыен, чөнки әсәр күп катламлы һәм үз эченә сатира, фарс, фантастика, мистика, мелодрама кебек жанрларны һәм жанр элементларын ала. Аны гомумән исә мениппея дип атап була. Роман cюжеты буенча бик күп театр куелышлары һәм нәфис фильмнар эшләнгән.
Роман авторның үз гомере вакытында нәшер ителми. М. Булгаков үзе аның совет хакимияте чорында басылачагына ышанмаган. Ләкин авторның үлеменнән 26 ел үткәч, әсәр ССРБда, кыскартылган вариантта нәшер ителә һәм совет интеллигенциясе арасында популярлыкка ирешә.
Дутрив
Дутрив — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мастер һәм Маргарита
Сюжет
Сәяхәте вакытында Воландны аның юлдашлары: Коровьев, Мәче Бегемот, Азазелло, Гелла озатып йөри. Воланд һәм аның юлдашлары белән контактка кергән бөтен кешене аларга хас гөнаһлар: ришвәтчелек, эчкечелек, эгоизм, саранлык, ваемсызлык, ялган сөйләү, тупаслык, эшчәнлекне имитацияләү һәм башкалар өчен җәза көтә. Еш кына бу җәзалар, табигате буенча гадәттән тыш булсалар да, гаепле эшләрнең логик дәвамнары булып торалар (мәсәлән, Никанор Иванович Босой, Коровьевтан сумнарда ришвәт алгач, валюта белән спекуляциядә тотыла, чөнки сумлык акчалар тылсымлы рәвештә долларларга әйләнгән булалар). Воланд иярченнәре белән Бакчалы урамдагы «начар йортта» — берничә ел эчендә кешеләр югала торган йортка туктала (дөрес, кешеләр гайре табигый көчләр ярдәме белән югалмыйлар, чөнки сәер юкка чыгулар Булгаковның 30-еллар репрессияләренә киная булып торалар).
Дутрив
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мастер һәм Маргарита
Сюжет
Маргарита — Мастерның сөйгәне — аның эзләрен ул юләрләр йортына эләккәч югалта һәм бары бернәрсә турында гына хыяллана — аны табарга һәм кире кайтарырга. Хыялның чынга ашуына өметне Азазелло бирә — моның өчен ул Воландка бер хезмәт күрсәтергә тиеш була. Маргарита, шунда ук булмаса да, килешә һәм Воланд һәм аның бөтен иярченнәре белән таныша. Воланд аннан ул үзе бүген төнлә бирә торган бал королевасы булуын сорый. Җомгадан шимбәгә каршы төндә Шайтан каршында бал башлана. Балга кунак булып гади гөнаһлылар эләкми, кунаклар чын, хакыйкый явызлар булып чыга.
ЭЭХК (бу комиссариат романда бер тапкыр да үз исеме белән аталмый) хезмәткәрләре «Варьете» театры җитәкчелеге югалуын һәм, иң мөһиме — театр кассасындагы сумлы акчаларның серле рәвештә чит валютага әйләнүен тикшерәләр. Эзләр тиз арада тикшерүчеләрне «начар фатирга» китерәләр, фатирны берничә тапкыр тентиләр, ләкин һәрвакыт буш һәм мөһерләнгән (запечатанный) килеш табалар.
Романның башка, беренчесенә параллель рәвештә үсүче сюжет линиясе — Мастер тарафыннан язылган Понтий Пилат турындагы роман үзе. Бу роман үзенә күрә Инҗилнең альтернатив версиясе булып тора. Анда Синедрионга каршы килергә һәм үлем җәзасына хөкем ителгән Иешуа Га-Ноцрины (алай итеп прообразы Гайсә Мәсих булган персонажны атыйлар) коткарырга базмаган Понтий Пилат турында сөйләнелә.
Роман ахырында ике линия кисешә: Мастер үз романының героен азат итә, һәм үлеменнән соң таш плитәдә тугры эте Банга белән интеккән һәм бөтен шушы вакыт эчендә Иешуа белән өзелгән әңгәмәсен дәвам итәргә теләгән Понтий Пилат, ниһаять тынычлык ала һәм Иешуа белән ай нурында мәңгелек сәяхәткә чыга. Мастер һәм Маргарита үлеләр дөньясында Воланд тарафыннан бирелгән «тынычлык»ка ия булалар («тынычлык» романда искә алынган «яктылыктан» — бакый тормышның башка вариантыннан, аерылып тора.
Романдагы вакыйгаларның урыны һәм вакыты
Романның төп хикәяләвендә вакыйгалар 30-еллар Мәскәвендә, май аенда, чәршәмбе киченнән җомга төненә кадәр бара, һәм бу көннәргә тулы ай туры килә. Вакыйгалар барган елны төгәл ачыклау кыен, чөнки текстта вакытка карата каршылыклы күрсәткечләр бар — бәлки, аңлы рәвештә, ә бәлки алар автор төзәтмәләренең тәмамланмавы аркасындадыр.
Романның беренче редакцияләрендә (1929-1931 еллар) роман вакыйгалары киләчәккә куелган, 1933, 1934 еллар, хәтта 1943 һәм 1945 еллар да искә алына, алар елның төрле периодларына — май башыннан июль башларына кадәр бара. Баштарак автор вакыйгаларны җәйге периодка куйган. Ләкин, хикәяләүне үзенә күрә тәртибен саклау өчен вакыт җәйдән язга күчерелә (романның 1 бүлеген карагыз: «Однажды весной…» Һәм шунда ук: «Да, следует отметить первую странность этого страшного майского вечера».
Романның эпилогында, вакыйгалар туры килгән тулы ай тантаналы дип әйтелә. Шуңа күрә, мондагы бәйрәм — Пасха, дөресрәге правослау Пасхасы, дип уйланыла. Бу очракта вакыйгалар Ялкынлы атнаның чәршәмбесенә туры килә, ул 1929 елның 1 маенда була. Бу версияне яклаучылар берничә аргумент китерәләр:
Ләкин шуны әйтергә кирәк: 1929 елның 1 маенда ай инде кими башлаган. Ә Пасха тулы ае беркайчан да майга туры килми. Шулай ук текстта соңгырак вакытка күрсәтмәләр дә бар:
Арлеват
Арлеват (Arlewatt) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Мастер һәм Маргарита
Романның мәгънәсе
Булгаковта роман язу идеясы ул «Алласыз» газетасы редакциясендә булгач барлыкка килгән, дигән фикерләр бар. .
Шулай ук, романның беренче редакциясендә кара магия сеансы 12 июньгә куелган — 1929 елның 12 июнендә Мәскәүдә дәһриләрнең беренче бөтенсоюз корылтае уздырыла, анда Николай Бухарин һәм Емельян Губельман (Ярославский)да чыгыш ясый. .
Әсәрнең мәгънәсен аңлау турында берничә фикер яши.
Сугышчан атеистик пропагандага җавап
Романның мөмкин бер трактовкасы — Булгаковның, аның фикеренчә, Совет Россиясендә атеизм пропагандасын һәм Гайсә Мәсихнең тарихи шәхес булуын инкяр итүне оештырган шагыйрь һәм язучыларга җавабы.
Бу роман сугышчан дәһриләргә үзенчәлекле җавап, аларга вәгазь булып тора. Әсәрдә юкка гына Мәскәү өлешендә дә, яһүди өлештә дә шайтан образы агартылып, изгеләндереп күрсәтелә. Яһүд демонологиясенннән персонажлар булуы да юкка гына түгел — алар ССРБда Алланың булуын инкяр итүгә каршы булып торалар. Андрей Кураев фикеренчә, Воланд тарафыннан илһамландырылган һәм мастер тарафыннан тасвирланган Иешуа образы — «баллы Исусик» турындагы дәһричел (һәм толстойча) карашка пародия, ул мондый атеистик брошюраларның авторы — Иблис (Воланд) икәнен күрсәтә.
А.Кураев роман эчендә романны (ершалаим тарихын) «Иблистән Инҗил» дип атый. Чыннан да, романның беренче версияләрендә Воланд хикәятенең беренче бүлеге «Воландтан Инҗил» һәм «Иблистән Инҗил» дип аталган. . Воландның ершалаим тарихында анти-инҗилчә һәм ачык тәүратча карашлар бар.
Романның герметик тәфсире
Романның шулай ук герметик дип аталучы трактовкасы да яши:
Төп идеяләрнең берсе — явыз башлангыч (Иблис) безнең дөньядан аерылгысыз. Шайтан (һәм дә якты башлангыч — Иешуа Га-Ноцри) барыннан да бигрәк, кешеләр арасында яшиләр.
Иешуа Яһүдәнең хыянәтен ачыклый алмый (Понтий Пилат тарафыннан әйтелгән кинаяләргә карамастан), чөнки ул кешеләрдә бары яктылыкны, изгелекне генә күргән. Һәм үзен яклый да алмаган, чөнки кемнән һәм ничек якланырга икәнен белмәгән.
Моннан тыш, күрсәтелгән трактовкада М. А. Булгаков Л. Н. Толстойның явызлыкка көчләү белән җавап бирмәү турындагы идеяләрен үзенчә аңлаган һәм шуңа күрә әсәргә нәкъ Иешуа образын керткән, дигән фикер бар.
А.Зеркалов трактовкасы
Язучы-фантаст һәм әдәби тәнкыйтьче А.Зеркалов-Мирер тарафыннан «Этика Михаила Булгакова» китабында тәкъдим ителгән оригиналь трактовка бар. Зеркалов версиясе буенча, Булгаков романда Сталин заманы гадәтләренә «җитди» сатираны яшергән. Бу сатира романның беренче тыңлаучыларына (аларга Булгаков үзе укыган) шунда ук аңлашылган. Зеркалов фикеренчә, Булгаков «Эт йөрәге» әсәреннән соң көчле сатирага юлыккан. Ләкин, шул «Эт йөрәге» тирәсендә булган вакыйгалардан соң, авторга сатирасын нык яшерергә туры килгән, һәм ул аңлый торган кешеләргә «маркерлар» куйган. Әйтергә кирәк, бу трактовкада романдагы кайбер аңлашылмаучанлыклар һәм туры килмәүчәнлекләргә дөрес аңлатма табылган. Кызганычка, Зеркаловның бу хезмәте тәмамланмыйча кала.
Персонажлар
Романда 30 дан артык персонаж тасвирланган.