cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ривервъю (Делавер)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15388) Coelum
(15388) Coelum — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 27 сентябрендә - тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 ST17» саналган.
Готорн (Висконсин)
Готорн  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старе Гралево
Старе Гралево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зяблецы
Зяблецы (Зяблецы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Швейцариядә ислам
Швейцариядә ислам (Islam in der Schweiz, Islam en Suisse) — Швейцария Конфедерациясе территориясендә ислам дине. Рәсми мәгълүматлар буенча, Швейцария халкының (8 591 мең кеше) 5,20 % ы (440 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020).
Демография
Ислам — илдә яшәүче тарафдарларының саны буенча Швейцариядә христианлыктан кала икенче урындагы дин. 2001 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча илдә 310 807 мөселман теркәлгән булган (ил халкының 4,3 % ы). 2009 елга бәяләмәләр буенча, илдә 400 мең мөселман яки ил халкының 5,0 % ы яши. 2020 елда ил халкының 5,20 % ы (440 мең кеше) — Ислам дине тарафдары.
Урнашуы
Мөселманнарның күпчелеге Швейцариянең алман телле төбәгендә, аерым алганда, зур шәһәрләрдә (Базель, Берн, Цюрих һ. б.) яши, аларның һәрберсендә мөселманнарның өлеше 5-8 % тәшкил итә. Француз телле Романдиядә мөселманнар Женева шәһәрендә күп яши (5 %). Аз санда мөселманнар илнең көньягында итальян телле Тичино кантонында (1,8 %) яши.
Милләтләр
Швейцариядә мөселманнарның зур өлешее — сөнниләр, шулай ук әхмәдияләр, сәләфиләр бар. Илнең күпчелек мөселманнары — беренче һәм икенче буын иммигрантлар һәм аларның күпчелеге (88 % тан артык) гражданлык алмаган шәхесләр. Мөселманнар арасында элекке Югославия республикаларыннан күчкәннәр (босниялеләр, албаннар) зур күпчелекне (56,4 %); тәшкил итә. 20,2 % — Төркиядән килгәннәр (төрекләр, шулай ук көрдләр). 23,4 % — Азия, Африка, БДБ илләреннән һәм башка илләрдән килгән мөһаҗирләр һәм качаклар.
Тарих
Беренче мөселманнар (гарәпләр һәм ) ил территориясенә Альп тауларындагы 2 469 метр биеклектәге үткел — аша IX—X гасырларда Урта диңгезнең пират базаларыннан берсе булган  (Фраксинет,, جبل القِلال, 888—972) килгән. Ул заманда (972 елның көзенә кадәр) мөселманнар һәм Швейцария сәүдә юлларын контрольдә тоткан.
1945 елдан соң илгә шактый күп санда, шулай ук мөселман илләреннән (Балкан, Кече Азия) сәяси һәм икътисади качаклар килә башлый. Мөселманнарның саны артуга Швейцариянең алман телле кантоннарының мөселманнар ягында чыгыш ясавы да ярдәм иткән.
Мәчетләр
Беренче мәчет 1963 елда Цюрих шәһәрендә төзелгән. 1978 елда Согуд Гарәбстаны Женева шәһәрендә икенче мәчет төзүне финанслый. Хәзерге вакытта илнең манаралы 4 мәчете бар. Мөселманнарның саны арту сәбәпле, илдә мәчетләр җитешми. Намаз уку өчен мөселманнар склад бүлмәләрен, ташландык биналарны, йорт подвалларын файдалана. 2009 елда Швейцариядә манаралар төзүне тыю буенча уздырыла, ил халкының 58 % ы яңа манаралар коруга каршы чыккан. Француз телле кантоннар, киресенчә, манара төзүне тыюны хупламаган. Әлеге тыю гамәлдәге манараларга кагылмый, шулай ук мәчетләр төзүгә тыю кертелми. Швейцариядә корбанга хайваннарны чалу тыелган.
Пйотровице (Клодзький повяты)
Пйотровице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Швейцариядә ислам
Оешмалар
Швейцария мөселман җәмгыятьләре 1980-елларда оеша башлаган. Цюрихта 1989 елда Швейцария ислам оешмалары берләшмәсе (GIOS, Gemeinschaft islamischer Organisationen der Schweiz), 2009 елда Бернда сәләфиләрнең Швейцария Ислам үзәк шурасы (German Islamischer Zentralrat Schweiz, IZRS) (2010 елда якынча 960 әгъзасы булган) оешкан.
Пйотровице (Клодзький повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Овертон (округ, Теннесси)
Овертон — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ливингстон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1806 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 22 051 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1127 / 1121 км² тәшкил итә.
Кадеасе (Падова)
Кадеасе — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кадеасе Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фуллертон (Калифорния)
Фуллертон  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фуллертон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Фуллертон (Каліфорнія)
Кызылҗакую (Селчуклу)
Кызылҗакую (Kızılcakuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лое (Елцкий повяты)
Лое  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD160632
HD160632 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Флетмарк
Флетмарк (Fleetmark) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Мария-де-Гия-де-Гран-Канария
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нова-Палмейра
Нова-Палмейра — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ала үрдәк
Характеристикасы
Йорт үрдәгеннән ким. Парлашып та, бергәләп тә яшиләр. Яхшы чума. Ата үрдәкнең башы, муены, түше, сырты, канатлары һәм койрыгы төтенсу кара; кабыргалары, корсагы ак. Җәен һәм көзен ата үрдәкләр, ана кошлар кебек, кара төс урынына соргылт көрән төскә керә. Башка үрдәкләрдән кара һәм ак төсе, башындагы бүрекләре белән аерыла.
Тавышы
Ата үрдәкләрнең тавышы тонык кына: «гөле-гөле» яки «керле-рлек», ана үрдәкнең дорфа: «карр-карр».
Яшәү рәвеше
Урманнардагы күлләрдә яки ярлары урманлы елгаларда яши. Су үсемлекләре һәм бөҗәкләр белән туклана. Киң генә таралган күчмә кош. Оясы җирдә. 6-8 бөртек аксыл йомырка сала. Ите өчен аулыйлар.
Феклия
Феклия — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каплыкая (Элазыг)
Каплыкая (Kaplıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Рунья
Рунья — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Ашагы Кепирҗе (Арсуз)
Ашагы Кепирҗе (Aşağı Kepirce) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Арсуз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Грачыхина (Хойницкий районы)
Грачыхина  (Грачыхіна ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Хойницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Старе Грохале
Старе Грохале — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Берештий-Хацегулуй
Берештий-Хацегулуй — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ибн Рүстә
Ибн Рүстә яки Абу-Али Әхмәд ибне Рустә Исфәһани (фарсы: احمد ابن رسته اصفهانی ) — X гасырдагы Шәркый күренекле галим, сәяхәтче, тикшерүче, җәгърәфия белгече һәм язучы.
Чыгышы буенча фарсы, Исфәһан шәһәрендә туган. Сасаниләр дәүләтендә торган. Бүгенге татарлар бабалары - Идел буе болгарлары, бортаслар, искилләр, барсилләр, хәзәрләр хакында әһәмиятле тасвир калдырган.
Хезмәтләр
Ибн Рүстә Көнбатыш, Үзәк Азиядә һәм Көнчыгыш Аурупада сәяхәт итеп, "Әл-Әгъләк ән-нәфисә" ("Кыйммәтле хәзинәләр" китабы) дигән энциклопедик хезмәтне язган (903-913 яки 930 елларда), җиденче кисәге астрономиягә һәм җәгърәфиягә багышлаган.
Ибн Рүстә Иран турында бик тәфсилле мәгълүмат калдырган, галим тасвирлаган болгарлар, славяннар, хәзәрләр, аланнарның IX гасырдагы тормышы - иң борынгы гарәп географик чыганагы булып санала.
Британ музеенда Ибн Рүстә язган "Хәзәрләр, Болгарлар, Бортаслар, Маҗарлар, Славяннар, Руслар хакында мәгълүмат" кулъязмасы саклана.
Татар күренекле тарихчылары Равил Фәхретдинов, Мирфатыйх Зәкиев һ.б. Ибн Рүстә һәм Ибн Фадлан китаплары ярдәмендә татарларның бабалары - болгарлар, барсиллар, искилләр, бәрәнҗәрләр, Суарлар, бортаслар, хәзәрләр борынгы тарихын тасвирлый алганнар.
Радзанув (Люблин воеводалыгы)
Радзанув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Алламон
Алламон (Allamont) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Радзанув (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алламон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,06 км².
Рино (АКШ)
Рино (Reno) — АКШның Невада штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1868 дә нигезләнә.
Ларнаж
Ларнаж — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Клюки (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Клюки  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Искедим (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Искитим (река)
Харитоновка (Олы Кенәле кушылдыгы)
Харитоновка – Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Олы Кенәле елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15389) Geflorsch
(15389) Geflorsch — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 октябрендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 TL6» саналган.
Куляна
Куляна — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кече Какша елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пйотровице (Польковицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кызылҗакышла (Полатлы)
Кызылҗакышла (Kızılcakışla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Полатлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Радзенцин
Радзенцин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Иглай
Иске Иглай — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Почта индексы — 423007.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Лоево (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Лоево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тау чыпчыгы
Тау чыпчыгы (лат. Fringilla montifringilla) - Аурупада һәм Азияда яши торган, төсе көмеш кара, ак һәм кызыл-көрән аралаш ала булган чыпчык.
Характеристикасы
Чыпчык зурлыгы. Язлы-җәйле йолышып (парлашып), көзле-кышлы тупланып йөриләр. Ата кошның башы, канатлары, койрыгы кара. Йөз яктан койрык төбе, корсагы, канатларының җете ак. Түшендә, урыннарында, канатларында нечкә кызгылт сызыклар бар. Ана кош тоныгырак төстә. Чыпчыктан кара башы, ак корсагы белән аерыла. Тавышы кискен; «шәәә», очканда «тк-т-тк» дигән тавышлар чыгара, сайравы озак: «жжж». Каенлы урманнарда яши. Бөҗәкләр, агач һәм үлән орлыклары белән туклана, җылы якка китми, бер урыннан икенче урынга күчеп йөри. Бик сирәк очрый. Кыш күбәя төшә. Агачта оялый. Көрән тимгелле 4-6 яшькелт зәңгәр йомырка сала.
Каде-Гайда (Реҗо Эмилия)
Каде-Гайда — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каде-Гайда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Петриково (Яңа Торъял районы)
Петриково (Петрсола, Петриково) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Куваева (Камышлов районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), арлар (6%).
Иске Ибрай
Иске Ибрай — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл. Иске Ибрай район үзәге Аксубайдан 13 чакрым ераклыкта утырган. Авылда татарлар яши.
Иске Ибрай авылы тарихы
Археологлар Иске Ибрай авылы яныннан язулы кабер ташы тапканнар. XVIII йөзгә мөнәсәбәтле мәгълүматларны бергә туплап чыгарган тарихчы-галим Д. А. Корсаков җыентыгыннан күренгәнчә, Иске Ибрай авылында 192 йомышлы татар, 24 керәшен татары, Яңа Ибрай авылында 159 йомышлы татар, 24 керәшен татары исәпләнгән. 142 номеры белән «Новопоселенная Ибрайкина» авылы теркәлгән. Анда 8 йомышлы татар көн иткән. Тарихчы А. Артемьев китабында күрсәтелгәнчә, Иске Ибрай авылындагы 316 хуҗалыкта 924 ир-ат һәм 1012 хатын-кыз яшәгән, авылда бер мәчет эшләгән. Яңа Ибрай авылындагы 314 хуҗалыкта 916 ир-ат һәм 888 хатын-кыз исәпләнгән, авылда мәчет булган. Бер тарихи чыганакта (XIX йөз) Иске Ибрай һәм Яңа Ибрай авыллары телгә алына. Икесендә дә 2500 дән артык кеше яшәгәнлеге, икешәр мәчет һәм борынгы шәһәрлек урыннары булуы ассызыклана. Тарихчы К. П. Берстель хезмәтендә күрсәтелгәнчә, Иске Ибрайда — 3106, Яңа Ибрайда 2926 татар кешесе гомер иткән. Кече Сөлчә суы ярына урнашкан Иске Ибрай һәм Яңа Ибрай авылларының һәр икесендә 2500 дән артыграк кеше яшәгән, икешәр мәчетләре булган, авыллар янында борынгы шәһәрлек хәрабәсе теркәлгән.
Аксакаллар сөйләвенә караганда, авыл элекке вакытта урман эчендә, бер калку җиргә утырган булган. Хәзер ул урында каберлекләр саклана. Анда татарлар һәм чуашлар яшәгән. Татар каберлеге — суның уң ягында, ә чуаш каберлеге суның сул ягында булган.
Әйткәнебезчә, авыл урынында элек зур урман булган. Урман арасыннан тирән, чиста, саф сулы Кече Сөлчә елгасы аккан. Шул елганың төньяк ярында авыл оеша, ә көньяк ярында сазлык булган. Әле хәзер дә әрәмәдә берничә урында сазлык бар, һәм ул шактый гына мәйданны алып тора.
Авылга иң беренче булып Ибрай исемле кеше нигез салган, авыл да аның исеме белән аталган. Шуннан соң бирегә халык шактый күпләп күчеп утыра. Иң элек хәзерге башлангыч мәктәп урамы барлыкка килгән, аннан соң яңа урамнар оешкан.
Килеп утырган халык, урман төпләп, басу-кырлар ясаган. Авыл янында Ышна кыры исеме алган басу халык телендә әле дә кулланыла. Табигать шартлары яхшы булганга күрә, хуҗалыклар һәм кешеләр саны да бик тиз арта. Ләкин сәнәга үзәкләреннән ерак торганлыктан, авыл сәяси һәм мәдәни яктан шактый артта калган була. Авылга беренче мәртәбә пыялалы лампа 1867 елда, ә тимер сабан 1900 ел тирәсендә генә алына. Авылда натураль хуҗалык өстенлек иткән, хуҗалыклар үз продуктларын читкә аз чыгарган һәм читтән дә аз керткән.
1913 елда авылда 700 ләп хуҗалык булган һәм авылның бөтен байлыгы байлар кулында тупланган. Авылдагы ике су тегермәне, ике җил тегермәне, бодай һәм тары яргычлар, уру, сугу машиналары да алар кулында булган. Элекке вакытта авылда биш мәхәллә булып, һәр мәхәлләгә үз мәчете хезмәт күрсәткән. Аның берсе, яңа балалар бакчасы урнашкан урындагысы, урталык мәчете яки баш мәхәллә дип аталган. Ул 1936 елгы янгында харап булган.
Чавал мәчете беренче мәхәллә дип аталган. Ул хәзер Ганиев Вәлиәхмәтләр яши торган урында урнашкан булган. Бу мәчетнең манарасы 1943 елда киселә, анда намаз уку туктатыла һәм 1949 елга кадәр төрле склад булып хезмәт итә. 1949 елда урта мәктәп ачылгач, ул чит авыллардан килеп укучы кыз балалар өчен интернат булып тора. Мәчет, 1960 елда сүтелеп, мәктәп йортына күчерелә һәм остаханә (мастерской) итеп җайлаштырыла.
Икенче мәхәллә мәчете агач кибет янында, хәзер яңа мәчет салынган урында була. Сугыш башлану белән аны башлангыч мәктәп итеп файдаланалар. 1983/84 уку елына кадәр бу бина мәктәпнең филиалы булып хезмәт иткән. Анда Чавал очы, Түбән оч, Тимерәй очы балалары башлангыч белем алганнар.
Өченче мәчет Тимерәй урамында булган. 1955 елга кадәр ул да мәктәп хезмәтен үтәгән, аннан аны сүтеп больница йортына күчерәләр, һәм ул участок больницасы булып тора. Соңыннан аны да сүтеп кирпеч заводына утынга ташыйлар.
Дүртенче мәчет Сәрвәретдинов Таҗетдиннар йорты урынында урнашкан була. Ул сугыш елларында һәм 1950 елга кадәр «Партизан» колхозы идарәсе булган. Анда колхоз бухгалтериясе урнашкан, 1950 елда аны сүтеп башлангыч мәктәп ясыйлар, һәм 1983 елга кадәр анда балалар укый.
Бу биш мәчетнең дә манаралары 1943 елда киселә. Авылда элек ике бүлмәле мәдрәсә эшләгән. Ул хәзерге идарә каршындагы күл буена урнашкан була. Монда егетләр генә белем алган. Аларны баш мәхәллә мәчете мулласы Вәлимөхәммәт мулла укыткан.
Авылда 1858 елда 3003 кеше (1495 ир-ат), 1912 елда 3790 кеше (1902 ир-ат) яшәгәнлеге мәгълүм. Хәзер авылда 700 ләп йорт исәпләнә.
Табигать һәм тирә-як
Иске Ибрай авылы бик матур урынга урнашкан. Авыл тирәсе урман. Аерым урыннарда зирек, карама агачлары күп булып үсә. Авыл тирәсендә елга-инеш, чишмә-кизләүләр дә җитәрлек. Кече Сөлчә (халык аны инеш дип атый) авылның уртасыннан ага. Хәзер ул саеккан, суы да элеккечә саф, чиста түгел инде. Ул Олы Сөлчәгә кушыла.
Авыл тирә-юнендә кечерәк һәм сай сулы елгалардан түбәндәгеләрен атап китәргә мөмкин: Карамалы, Коршанлы, Җәүдәй, Сабил, Бабил, Тимерәй, Коры, Алан башы, Чавал сулары һ. б. Алар Кече Сөлчәгә килеп кушылалар. Урман, Тегермән алды, Казыган, Алан, Киләк, Күрекле куак күлләре әле дә булса исән. Чишмә-кизләүләрдән: Биек тау, Кызылъяр, Сәех бабай, Карама, Тимерәй, Урталык һ. б. Алар матур итеп кечкенә өйләр эченә алынган, түбәләренә манара куелган. Чишмәләр тәмле сулары белән җәен-кышын авыл халкын, килгән кунакларны туендырып, сөендереп торалар.
Ташбилге каберлегендә ике изге кыз мәете күмелгән, дип сөйлиләр. Тарихчы С. М. Шпилевский хезмәтендә Иске Ибрай авылы янында шәһәр хәрабәләре билгеләнгән.
Авылда Керәшен очы дип йөртелгән урам бар. Чукындыру сәясәте вакытында авыл халкы чукындырылган булган. Хәзер авылда татарлар гына яши. Элек анда чуашлар да яшәгән, алар икенче урынга күчеп киткәннәр һәм чуаш авылына нигез салганнар.
Авылда ике зират бар: Акан тегермәне зираты һәм Оч зираты. Зиратларны авыл кешеләре карап торалар: һәр ел саен өмә була, чүп-чардан чистартыла. Зиратның тирә-ягы тимер рәшәткә белән әйләндереп алынган, матур итеп буялган.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Флессау
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәшит Шамкай
Рәшит Шамкай, шулай ук Шамкай (тулы исем-фамилиясе Рәшит (Рәшид) Мирза улы Шамкаев, 1940 елның 26 мае, СССР, РСФСР, Куйбышев өлкәсе, Камышлы районы, Иске Ярмәк — 2021 елның 22 августы, РФ, ТР, Казан) — Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты (1968—2000 елларда). Татарстанның халык артисты (1996).
Тормыш юлы
Рәшит Шамкаев 1940 елның 26 маенда Куйбышев (1992 елдан Самар) өлкәсе Камышлы районы Иске Ярмәк авылында туа. Халыкка күбрәк Рәшит Шамкай яки гади Шамкай исеме белән билгеле. 1966 елда Казан театр училищесын тәмамлый. 1967—1968 елларда Минзәлә театрында, 1968 елның көзеннән 2000 елга кадәр — Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли. Тышкы кыяфәте белән үк комик жанр артисты. Үтә кызык характерлы, комедиячел типларны гәүдәләндерә.
Гаиләсе
Хатыны Суфия (?—2018), Камал театры хезмәткәре булып эшләгән. Балалары: кызы Гөлнара, улы Айдар.
Вафаты
2021 елның 22 августында Казанда вафат. Хатынының туган ягында ― Арча районы Түбән Оры авылында җирләнгән.
Чико (Калифорния)
Тарихы
Чико шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Родни-Вилледж (Делавер)
Географиясе
Родни-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Громки
Громки (Громкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нова-Петрополис
Нова-Петрополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Гранд-Рапидс (Висконсин)
Гранд-Рапидс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пронькинцы
Пронькинцы (Пронькинцы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Тегисе
Тегисе — Испаниянең Лас-Пальмас провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Савен
Савен — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
HD160641
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гәрәйләр
Гәрәйләр (Герайлар, Geraylar) — Кырым ханнары династиясе (1427—1783). Аңа Хаҗигәрәй нигез салган. 1440-елларда Кырым ханлыгы Алтын Урдадан тәмам аерылып чыккан. Гәрәйләр хакимияте эре ыруглар (ширин, барын, кыпчак, маңгыт (мансур), аргын) тәэсире астында булып, ыруг башлыклары хан карамагындагы шура составына кергәннәр. Хаҗигәрәйнең улы Миңлегәрәй дәверендә Кырым ханлыгы Төркиянең вассалына әйләнгән (1475).
Гәрәйләр династиясенең кайбер вәкилләре Казанда (Сәхибгәрәй, Сафагәрәй, Үтәмешгәрәй), Әстерханда һәм Касыймда да хакимлек иткәннәр.
18 гасырда Россия Кырымга ия булу өчен Төркия белән көрәшкән. Көчек-Кайнарҗа солых шартнамәсе буенча, Гәрәйләр Кырымның мөстәкыйль хакимнәренә әйләнгәннәр; 1783 елда Россия Кырымны басып алуы белән Кырымның соңгы ханы Шаһингәрәй тәхеттән ваз кичкән.
Дмитрий Кушников
Дмитрий Кушников (Дмитрий Алексей улы Кушников,, — , ) — зимства табибы, Казан губернасыннан РИнең 2 нче Дәүләт Думасы депутаты.
Старе Грохи
Старе Грохи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Радзеюв (Люблин воеводалыгы)
Радзеюв  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ключево (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Ключево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борис Лаврентьев
Борис Лаврентьев (Борис Иннокенти улы Лаврентьев,, — , ) — СССР нейрогистологы, медицина фәннәре докторы (1962), профессор, СССР ФАнең мөхбир әгъзасы (1939), РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1940), Сталин премиясе лауреаты (1941).
Славянск-на-Кубани
Славянск-на-Кубани (Славянск-на-Кубани) — Россия Федерациясенең Краснодар краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Урта гасырларда биредә Ло-Копа (Копария) исемле сәүдәгәрләрнең факториясе урнашкан. 1747 елда исә биредә Яңа Копыл дигән кырым кальгасе төзелә. Кырым ханлыгын Россиягә кушканнан соң Славян гусар полкы тарафыннан яңа кальга төзелә һәм 1855 елга кадәр ул иске исемен йөртә.
Шәһәр статусын 1958 елдан башлап йөртә.
Малайзиядә Һинд дине
Малайзиядә Һинд дине тарафдарлары булып халыкның 5,4%-ы булып тора, бу Малайзиядә торган этник һиндлеләрнең 76%-ы. , аларның күпчелеге Һиндстанның Тамилнад өлешеннән тамиллар булып тора.
Тарихы
Индонезия архипелагының төп халкы кебек, Буддизм, Һинд дине, ә аннан соң Ислам килгәнче, малайлылар анимизм тарафдарлары булган. Хәзерге Малайзия территориясенә Һинд дине кимендә 1700 ел элек Һинд сәүдәгәрләре белән үтеп кергән. Һиндстан белән шашкын сәүдә яр буе регион халкын Һинд дине белән контактка китергән. Нәтиҗәдә, Һинд дине, Һинд мәдәни йолалары һәм Санскрит таралган. Һиндстан архитектура стиленда гыйбадәтханәләр нигезләнгән һәм җирле хөкемдарлар үзләрен раджалар дип атаган.
Болар барысы да Малай ярымутравы территориясендә Гангга Негара (II гасыр), Лангкасука (II гасыр) һәм Кедах (IV гасыр) кебек Һинд дине патшалыклары барлыкка килүенә китергән. VII гасырдан XIII гасырга кадәр чорда бу кечкенә чәчәк атучы дәүләтләрнең күбесе Шривиджая Империясе составына кергән - бу Суматра утравындагы Палембанг башкаласы бөек Һинд дине малай патшалыгы булган.
XIX гасыр ахырында - XX гасыр башында Британ Малайзиясенә күбесенчә Тамилнадтан күп санлы һинд күчеп килгән кешеләре килгән.
Хәзерге торышы
Малайзия Һинд дине тарафдарлары арасында җирле Ходайларга табыну таралган. Иң күп тарафдарлары булган традиция булып Шиваизм тора, шулай ук Вайшнавлар күп. Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте (ИСККОН) булуы шактый сизелә, аның шәһәрләр рәтендә гыйбадәтханәләр һәм дәгъва үзәкләре бар, ел саен илнең төрле шәһәрләрендә 10-12 Ратха-ятра фестивале уздырыла. Малайзиядә шулай ук Шри-вайшнавизм һәм Сатья Саи Баба тарафдарлары шулай ук бар. 1998 елның мартында Пенангта дини нигездә Һинд дине тарафдарлары белән мөселманнар арасында ызгышлар булган. Нәтиҗәдә Малайзия хөкүмәте функцияләүгә лицензиясе булмаган Һинд дине гыйбадәтханәләре эшчәнелеген тыйган. 2006 елның апрельдән майга кадәр малай хөкүмәтләре Һинд дине гыйбадәтханәләрен рәтен җимергән. Хосусан, 2006 елның 11 маенда 2006 Куала-Лумпур шәһәрендә 3000 Һинд дине тарафдарларының дини ихтыяҗларын үтәгән 90-еллык Һинд гыйбадәтханәсен җимергәннәр. Малайзиянең үсүче Исламизациясе Һинд дине тарафдарларының һәм башка дини азчылыкларның борчылуына китерә. Хосусан, Исламга күчүне хуплаучы законнар тәнкыйтьләнә.
Аллен (Мёрт һәм Мозель)
Аллен (Allain) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Лашо (Дром)
Лашо — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Аллен (Мёрт һәм Мозель)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,48 км².
Пйотровице (Стшелинский повяты)
Пйотровице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иткара (Том кушылдыгы)
Иткара — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 149 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(7976) Pinigin
(7976) Pinigin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 21 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QT2» саналган.
Алексей Шляпкин
Алексей Викторович Шляпкин (1987 елның 17 августы, Әлмәт, Татарстан АССР, ССРБ) — Россия футболчысы, ярымсакчы.
Тормыш юлы
Алексей Шляпкин 1987 елның 17 августында Татарстан АССРның Әлмәт шәһәрендә туган. Футбол белән җирле футбол мәктәбендә шөгыльләнә башлаган. Чыгарылышка кадәр ике ел калганда, секция «Алнас» клубы каршындагы спорт мәктәбенә үзгәртеп корыла, анда уенчының профессиональ карьерасы башлана.
Казанышлар
«Газовик»
«Тюмень»
Лози (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Лози  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берешть (Алба)
Берешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кадегати (Верчели)
Кадегати — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кадегати Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фелдиоара (Брашов)
Фелдиоара — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глендейл (Аризона)
Глендейл  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Глендейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ашагы Кесмекая (Һарран)
Ашагы Кесмекая (Aşağı Kesmekaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Aşağı Kesmekaya, Harran Aşağı Kesmekaya, Harran
Алексей Лавров (1959)
Алексей Лавров (Алексей Михаил улы Лавров,, — , ) — дәүләт эшлеклесе, җәмгыять финанслары белән идарә итү өлеәсендә белгеч, укытучы, география фәннәре нәмзәте (1985), профессор, РФ финанслар министры урынбасары (2011 елдан).
Язва (Шача кушылдыгы)
Язва — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шача елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Акбаш үрдәк
Характеристикасы
Зәңгәр томшыклы үрдәк. Җирдән бик авыр йөри. Башы ак, түбәсендә генә кара тап бар. Аркасы һәм кабыргалары вак кына кара сипкелле соргылт җирән. Канатлары төтенсу соры. Муенының ас ягы, түше кара сипкелле җирәнсу көрән. Корсагы аркылы сызыклы соргылт сары. Койрыгы кара. Күзе ачык сары. Башка үрдәкләр белән бутау мөмкин түгел.
Тавышы
Тавышы чыелдык: «сирк-сирк» яки яңгыравыклы: «ка-га-га».
Яшәү рәвеше
Үсемлекләргә бай күлләрдә, агымлы елгаларда яши, су үсемлекләре һәм бөҗәкләр белән туклана. Күчмә кош. Бик сирәк очрый. Камышлар арасында су өстендә оялый. 2-6 бөртек саргылт ак йомырка сала. Ите өчен аулыйлар.
Нова-Понти
Нова-Понти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Санна
Санна — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Старе Грошки
Старе Грошки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Леонид Лавров (1906)
Леонид Лавров (Леонид Алексей улы Лавров,, — , ) — рус телендә иҗат иткән шагыйрь һәм тәрҗемәче.
Фёрдерштедт
Фёрдерштедт (Förderstedt) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пйотровице (Сьредский повяты)
Пйотровице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Айл-оф-Гоуп (Джорджия)
Айл-оф-Гоуп  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Айл-оф-Гоуп халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Тельде
Тельде — Испаниянең Лас-Пальмас провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыганаклар
Тельде
(7977) 1977 QQ5
(7977) 1977 QQ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 21 августында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 QQ5» саналган.
Грохав
Грохав (Грохаў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пиксола
Пиксола (Пикшсола, Пиксола) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (69,6%), руслар (30,4%).
Дарья Чульцова
Дарья Дмитриевна Чульцова (Дар’я Дзмітрыеўна Чульцова; 1997 елның 20 феврале, Шклов, Беларусия) — Беларусия журналисты, сәяси тоткын.
Тормыш юлы
Дарья Чульцова Дарья 1997 елның 20 февралендә Беларусиянең Шклов шәһәрендә туа. Кечкенәдән журналистика белән кызыксынган. Университетта укыганда ук «Могилёв.Онлайн» проектында эшләгән, Аркадий Кулешов исемендәге Могилёв дәүләт университетын тәмамлаганнан соң, 2020 елда «» телеканалына күчә, анда репортёр булып эшли.
Җинаять эше
Журналистка Катерина Андреева белән бергә, 2020 елның 15 ноябрендә Минскидагы «»нда һәлак булган истәлеген искә алырга килгән кешеләрне көччеләр тарафыннан куылу урыныннан турыдан-туры эфирдан соң, җәмәгать тәртибен тупас бозучы гамәлләр оештыру турында җинаять эше фигуранты була.
Административ кулга алынганнан соң, иреккә чыкмый. Дарьяны Жодинодагы тикшерү изоляторына күчерәләр, анда ул судка кадәр була. 2020 елның 24 ноябрендә ун оешманың уртак белдерүе белән, шул исәптән, , , сәяси тоткын дип таныла.
2020 елның 10 декабрендә беларус хокук яклаучылары аны «Ел журналисты» дип атый.
2021 елның 18 февралендә Минскның Фрунза районы суды (судья — Наталья Бугук) Дарья Чульцованы 2 елга катгый режимлы колониягә хөкем ителгән хөкем карарын игълан итә.
2021 елның 10 мартында лауреаты була.
2021 елның 9 апрелендә Алеся Липая исемендәге «Гонар журналістыкі» (Журналистика хөрмәте) премиясе лауреаты була.
2021 елның 23 апрелендә Минск шәһәр суды тарафыннан каралган хөкем карарына каршы апелляция канәгатьләндерелми.
2021 елның 7 июнендә «» лауреаты була.
2021 елның 10 июнендә «» лауреаты була.
2021 елның 29 июль «» лауреаты була.
2021 елның 12 августында «» лауреаты була.
2021 елның 15 октябрендә «» лауреаты була.
Реакция
2021 елның 8 февралендә Беларусиядәге АКШ илчелеге Чульцованы һәм Андрееваны азат итәргә чакыру белән мөрәҗәгать итә.
2021 елның 15 февралендә Бөекбритания парламентының җәмгыять палатасы әгъзасы Дарьяны яклау астына ала.
2021 елның 18 февралендә хөкем карары чыгарылганнан соң, Польша президенты Анджей Дуда Чульцованы һәм Андрееваны амнистияләргә таләп иткән.
Бәяләү
«Сильные духом, уверенные в своей правоте, поддерживаемые друзьями, коллегами и совершенно незнакомыми людьми — такими войдут в учебники Катя и Даша» — дип «»ның баш мөхәррире Оксана Колб Екатерина Андреевага һәм Дарья Чульцовага хөкем карары чыгарылыр алдыннан язган.
Кумышевка
Кумышевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гранд-Шут (Висконсин)
Гранд-Шут  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Илтерәк
Иске Илтерәк — Татарстан Республикасының Аксубай районындагы авыл.
Почта индексы — 423076.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Алловиль
Алловиль (Halloville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Лозьник
Лозьник — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чино (Калифорния)
Чино  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Чино шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызылҗаөрен (Везиркөпрү)
Кызылҗаөрен (Kızılcaören) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ливия гимны
«Аллаһ бөек» (لله أكبر‎ 2011 елга кадәр Ливиянең дәүләт һимны булды, 1969 елда хакимияткә Мөгаммәр Каддафи килгәч, кабул ителгән иде. Ил башлыгы явызларча үтерелгәч, ул гамәлдән чыгарылды.
1956 елда Мисырлыларның Сүәеш кризисы периоды хәрби маршы буларак язылган.
Һимнның гарәпчә тексты
الله أكبر الله أكبر
الله أكبر فوق كيد المعتدي
والله للمظلوم خير مؤيد
أنا باليقين وبالسلاح سأفتدي
بلدي ونور الحق يسطع في يدي
قولوا معي قولوا معي
الله الله الله أكبر
الله فوق المعتدي
يا هذه الدنيا أطِّلي واسمعي
جيش الأعادي جاء يبغي مصرعي
بالحق سوف أرده وبمدفعي
فإذا فنيت فسوف أفنيه معي
قولوا معى الويل للمستعمر
والله فوق الغادر المتكبر
الله أكبر يا بلادى كبري
وخذى بناصية المغير ودمري
قولوا معى قولوا معي
الله فوق المعتدي.
Норфолк (АКШ)
Тарих
1682 дә нигезләнә.
Ле-Гран-Серр
Ле-Гран-Серр — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Августа Лаврухина
Августа Лаврухина (Августа Константин кызы Лаврухина,, — , ) — СССР химиячесе, химия фәннәре докторы (1957), профессор (1965), Хлопин премиясе лауреаты (1965).
Старе Гульчево
Старе Гульчево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ключково
Ключково — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Камышка (Том кушылдыгы)
Камышка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Томск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 27 км ераклыкта (Кижиров кушылдыгы) урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Кемерово каласыннан койганчы урынга чаклы. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Кадегвалки (Алесандрия)
Кадегвалки — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кадегвалки Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Радкув (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шишонки
Шишонки (Шишонки) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Пйотровице (Яворский повяты)
Пйотровице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кузнецова (Гари шәһәр округы)
Кузнецова (Кузнецова) — Свердловск өлкәсенең Гари шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
Нова-Портейринья
Нова-Портейринья — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Борис Лаптев
Борис Лаптев (Борис Лука улы Лаптев,, — , ) — СССР математигы, физика-математика фәннәре докторы (1959), профессор (1962), ТАССРның һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1965, 1975), КДУның механика һәм математика фәнни тикшеренү институты директоры (1961-1980).
Ашагы Киразҗа (Арифие)
Ашагы Киразҗа (Aşağı Kirazca) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Арифие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фрасдорф (Саксония-Анхальт)
Фрасдорф (Fraßdorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акбаш чомга
Акбаш чомга (Podiceps grisegena) - чомгасыманнар отрядының чомгалар гаиләсенә караган су кошы. Төньяк ярымшарда, күберәген урман зонасында таралган, әммә шулай ук төньяк куаклыклы тундраларга һәм көньяк чүлләргә чаклы үтеп керә. Күзгә ташланып бармаган кош ялгыз, яки пар белән очрый, оя ясау чорда кече сирәк күч барлыкка китерә. Күп вакытын су өстендәге камышлыкта, күрәнлек үткәрә. Хәвеф туганда үлән арасында посып калырга тырыша яки, чумып кача. Үрчү мизгеле ареалның көньяк өлешендә — апрелдән июлгә кадәр, төньяк өлешендә — майдан августка кадәр. Гадәттә, 3-4 ак йомырка була. Күчер кош. Кышны диңгезнең катмас өлешендә үткәрә. Җилсезлек көчле дулкынлану югында чагыштырмача сай урыннарда, яки туңмаган күлләрдә азык таба.
Таралуы
Евразияда һәм Төньяк Америкада оялау өлкәсе берничә участкадан тора. Лапландия, Якутияда, Чукотка һәм Аляска тундрасында, Каспий, Арал яны һәм Аризона чүлләренә хәтле төрле климат зоналарында оя кора.
Санья (Дён-ле-Палестель)
Санья — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Грудское
Грудское (Грудское ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Терор
Терор — Испаниянең Лас-Пальмас провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.