cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зогор
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Гарадишчы вулысы
Гарадишчы вулысы (گارادىشچىٰ ۋولىٰسىٰ, Городищенская волость) — Сембер губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Югары Тимерчән (Сембер өязе), Архангелски, Памай, Шамкай, Мунчәли, Чүпрәле һәм Үби вулыслары белән чиктәш булган (1890). 15 торак пунктта 13077 кеше яшәгән. 1930 елда бетерелә, территориясе Чүпрәле районына кушыла.
Вила-Боа-ду-Бишпу
Вила-Боа-ду-Бишпу — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Тын су бассейны округы
Тын су бассейны округы — Русиядәге 20 су бассейны округларының берсе (Су кодексының 28-че статьясына ярашлы).
Гуро-Цкали
Гуро-Цкали (Акнехи-Цкали) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аргун елгасының сул ярыннан 136 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Тын су бассейны округы
2006 елда Тын елга бассейны һәм аның белән бәйле җир асты су объектларын махсус саклау максатында барлыкка килә. .
Гуро-Цкали
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Грозный каласыннан Аргун елгасы кушылганга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Скаммон-Бей (Аляска)
Скаммон-Бей  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Гуро-Цкали
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тын су бассейны округы
Тын су бассейны округы 05 коды белән билгеләнә.
Гросайкс (Валле д'Аоста)
Гросайкс — Италиянең Валле д'Аоста төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Корита (Мазовия воеводалыгы)
Корита  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гросайкс (Валле д'Аоста)
Географиясе
Гросайкс Альп таулары үзәнендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Слупя (Энджейовский повяты)
Слупя  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скаммон-Бей (Аляска)
Тарихы
Скаммон-Бей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моховая (Хвостовая кушылдыгы)
Моховая — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Хвостовая елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Көньяк административ округ (Мәскәү)
Көньяк административ округ (Южный административный округ) — Мәскәү шәһәре административ округларының берсе.
Административ округ 1991 елда нигезләнгән. Халык саны — 1 703 892 кеше (2010).
Административ бүленеш
Көньяк административ округ составына 16 район керә.
Бубнова (Каменски шәһәр округы)
Бубнова (Бубнова) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Седлещани
Седлещани — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Абрусена
Абрусена — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Караман (Алтыэйлүл)
Караман (Karaman) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Алтыэйлүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Абрусена
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5034) Joeharrington
(5034) Joeharrington — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 7 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PW10» саналган.
Крукед-Лейк (Флорида)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аннабелла (Юта)
Аннабелла  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ольястро
Ольястро (Ogliastro) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кап-Корс кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,49 км².
Мореян
Мореян — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Стоянув (Лодзь воеводалыгы)
Стоянув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ринат Раев
Раев Ринат Афраем улы (26 июнь 1966 ел) — татар һәм башкорт җәмәгать эшлеклесе, мөселман дин әһеле. Чиләбе һәм Курган өлкәләре мөселманнары Төбәк Диния нәзарәте рәисе (2005 елдан), Уфадагы Россия Ислам университеты ректоры (2003-2015). 2008 елдан Урал федераль округының баш мөфтие.
Биографиясе
1966 елның 26 июнендә Курган өлкәсе Сафакүл районы Карасу авылында туган. 1983 елда Мансур авылы урта мәктәбен тәмамлый.
1983 елда Троицк зооветеринария техникумына укырга керә. 1984-1986 елларда Совет армиясе сафында хезмәт итә. 1988 елда Троицк зооветеринария техникумын тәмамлый.
1993 елда «Ветеринария» һөнәре буенча Троицк ветеринария институтын тәмамлый. 1993-1995 елларда Троицк шәһәрендә мәдрәсәдә белем ала, имам-хатип булып китә.
1995 елдан Уфада Россия мөселманнары Үзәк Диния нәзарәте Баш мөфтиенең җаваплы сәркәтибе, эшләр идарәчесе булып эшли.
1996-1999 елларда «Теология» һөнәре буенча Ризаэтдин Фәхретдин исемендәге мәдрәсәдә укый. Бер вакытта мәдрәсәдә укыта һәм уку бүлеге буенча мөдире була.
1999-2003 елларда Ризаитдин Фәхреддин исемендәге Россия Ислам институты директоры була, институтны университетка үзгәртеп коруда катнаша.
2005 елдан Чиләбе Ак мәчетенең баш имам-хатыйбы.
2003-2015 елларда Россия мосолмандары Үзәк Диния назаратының Россия Ислам университеты ректоры була.
Бер вакытта 2005 елдан – Чиләбе һәм Курган өлкәләре мөселманнары Төбәк Диния нәзарәте рәисе (мөфтие), «Һилал» гәҗитенең мөхәррире. 2006-2007 елларда Урал федераль округының баш мөфтие. Чиләбе өлкәсе Җәмәгать палатасы, Чиләбе өлкәсе Законнар чыгару җыелышы Җәмәгать советы, Чиләбе өлкәсе Эчке эшләр дәүләт идарәлеге каршындагы Җәмәгать советы әгъзасы.
2007 елның ноябреннән Россия мөселманнары Үзәк Диния нәзарәте Баш мөфтиенең мәгариф һәм кадрлар әзерләү буенча урынбасары.
Сафакүл авылында мәдрәсә ачу проектын күтәрә.
2008 елдан Урал федераль округының баш мөфтие.
Вила-Верде (Фелгейраш)
Вила-Верде  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Любавина
Любавина (Любавіна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Руджиноаса (Селаж)
Руджиноаса — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яр Чаллы дельфинарие
Яр Чаллы дельфинарие (Набережночелнинский дельфинарий) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәрендә эшләүче җаваплылыгы чикләнгән җәмгыять. Анапа шәһәре дельфинариеның (353440, Краснодар крае, Анапа, Пионер проспекты, 20А) филиалы. Татарстанда һәм Урта Идел буенда бердәнбер ел буе эшләүче стационар дельфинарий.
Гастрольләр
2011 елдан башлап Казанда Ак Барс банкы бассейны базасында (Декабристлар ур., 1) гастрольләре уза.
Шылы (Вицебский районы)
Шылы (Шылы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(12152) Aratus
(12152) Aratus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1287 T-1» саналган.
Седлиска (Ряшивский повяты)
Седлиска — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гроси (Алесандрия)
Гроси — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Лезерень (коммуна)
Лезерень — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Гроси (Алесандрия)
Географиясе
Гроси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лезерень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Чүпрәле вулысы
Чүпрәле вулысы (چوپرەلىٰ ۋولىٰسىٰ, Дрозжановская волость) — Сембер губернасына һәм Татарстан АССРга кергән административ-территориаль берәмлек.
Гарадишчы, Үби, Яңа Кәкерле һәм Мунчәли вулыслары белән чиктәш булган (1890). 9 торак пунктта 12092 кеше яшәгән. 1930 елда бетерелә, территориясе Чүпрәле районына кушыла.
Рельеф формалары
Рельеф формалары (формы рельефа, landform) — геоморфология берәмлеге, литосфераның бозылган өслеге, Җир өслеге формалары, Җир кабыгында билгеле бер күләм алып торучы өч үлчәмле җисемнәр. Рельеф формалары ике үлчәмле (өслек) элементлар, яки рельеф кырлары (битләүләр, горизонталь яки субгоризонталь өслекләр) белән чикләнә. Кабарынкы яки уңай (тау, калкулык), батынкы яки тискәре (елга үзәне, казанлык) формаларда була алалар. Уңай һәм тискәре формалар үзара закончалыклы рәвештә урнашып, рельеф тибы хасил итә.
Адра (Испания)
Адра — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5035) Свифт
(5035) Свифт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 18 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 UX» саналган.
Елен-Шор
Елен-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нерусовей-Ты күле - Нерусовей-Яха елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коритниця (Венгровский повяты)
Коритниця  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көньяк-Көнбатыш административ округ (Мәскәү)
Көньяк-Көнбатыш административ округ (Юго-Западный административный округ) — Мәскәү шәһәре административ округларының берсе.
Административ округ 1991 елда нигезләнгән. Халык саны — 1 366 282 кеше (2010).
Административ бүленеш
Көньяк-Көнбатыш административ округ составына 12 район керә.
Армизон районы
Армизон районы (Армизонский район) — Төмән өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Армизон саласы.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (91,8%), казакълар (3,2%), алманнар (1,4%).
Административ бүленеш
Армизон районы составына 9 авыл җирлеге керә.
Бильцингслебен
Бильцингслебен (Bilzingsleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC8408-310
GSC8408-310 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Бун (округ, Иллинойс)
Бун — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Белвидир шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1837 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 727 км² тәшкил итә.
Коренная (Цильма кушылдыгы)
Коренная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Цильма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Слупя-Надбжежна
Слупя-Надбжежна — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Василий Седугин
Васи́лий Седугин ( 8 гыйнвар, 1935 - 12 сентябрь, 2013 ) - Россия тарихчысы, язучы. Тарих фәннәре докторы, Д.И.Менделеев исемендәге РХТУның Новомосковск институтының "Тарих, фәлсәфә һәм культурология" кафедрасы профессоры.
Биография
Васи́лий Ива́нович Седугин 1935 елның 8 гыйнварындаЧуашстанның  Порецкий районы Мишуково авылында туган. Биредә башлангыч мәктәпне тәмамлаган.
1947 елда Седугиннар гаиләсе Алатыр шәһәренә күченә, һәм Василий 8-нче урта мәктәпнең 5 нче сыйныфына укырга керә, 1953 елда аны тәмамлый.
Аннары Казан педагогика институтының тарих факультетына укырга керә, 1957 елда аны тәмамлый.
1957 елда Кораллы Көчләр сафына алына,Сарытау шәһәрендә хезмәт итә.
Армиядән кайткач, 1960 елда Сарытау шәһәрендәге урта мәктәптә тарих укытучысы булып эшли. .
Ул шулай ук Саратов ГЭСында монтажчы, Мурманск тралфлотында матрос һәм кочегар, Чиләбе Трактор Заводында тимерче ярдәмчесе, Чиләбе өлкәсендә клуб директоры булып эшли.
1968 елдан ул Алатыр шәһәрендә укыта: 1нче, 3 нче номерлы урта мәктәпләрдә  һәм автомобиль юллары техникумында (башка чыганаклар буенча, урман-техника техникумында ) тарих фәненнән  укыта.
1970-1973 елларда Рязань шәһәренең педагогика институтында аспирант.
1970 еллар уртасыннан Д.И.Менделеев исемендәге химия-технология университетының Новомосковск филиалында эшли (НФ МХТИ, хәзерге Д. И. Менделеев исемендәге РХТУның  Новомосковск институты).
1994 елдан - «Деятельность социал-демократических партий Поволжья в 1905—1917 гг.» дигән темага докторлык диссертациясен яклап, тарих фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсен ала.
1996 елдан - "Тарих, фәлсәфә һәм культурология" кафедрасы профессоры.
Василий Седугин гуманитар факультет деканы, тарих кафедрасы мөдире булып эшли.
2005 елдан - гуманитар фәннәр факультетының деканы. Петровский фәннәр һәм сәнгать академиясенең хакыйкый әгъзасы, К.Д.Ушинский исемендәге фән өлкәсендә Тула өлкәсе губернаторы каршындагы комиссия әгъзасы.
Фәнни тикшеренү кызыксынулары - Урта Идел буеның  партия һәм иҗтимагый хәрәкәтләр тарихы .Фәнни хезмәтләрдән тыш, В.И. Седугин туган якны өйрәнү буенча тикшеренүләр үткәрә һәм тарихи әсәрләр нәшер итә. Аның исеме Алатыр шәһәре администрациясе мактау тактасына («безнең галимнәр»бүлегенә) кертелгән. .
Хезмәтләре
Монографияләре һәм фәнни басмалары:
Туган якны өйрәнү буенча тикшеренүләре:
Фантастика:
Бокам-ле-Вье
Бокам-ле-Вье — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Страдзев (Кутновский повяты)
Страдзев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дзумс-Эрк
Дзумс-Эрк (Дзунсой-Ахк) — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Аргун елгасының уң ярыннан 77,6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Грозный каласыннан Аргун елгасы кушылганга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ленинск (Волгоград өлкәсе)
Ленинск (Ленинск) — Волгоград өлкәсендәге кече шәһәр, Ленинск районының административ үзәге.
Любаны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Югары Табын
Югары Табын — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Халык саны — 380 тирәсендә. Почта индексы — 423977.
Ленинск (Волгоград өлкәсе)
Халык саны — 15 527 кеше (2010).
Югары Табын
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Ленинск (Волгоград өлкәсе)
География
Шәһәр Актүбә елгасының (Идел тармагы) сул ярында, Волжскийдан 44 километр ераклыкта, Волгограддан 78 километр ераклыкта урнашкан.
Тарих
Пришибинское авылы буларак 1802 елда нигезләнгән; соңрак исеме Пришибга әверелгән.
Югары Табын
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Ленинск (Волгоград өлкәсе)
Тарих
1919 елда авыл Царев өязенең үзәге итеп билгеләнә; авылга Ленинск исеме кушылган ә өяз исеме Ленинск өязе итеп үзгәртелгән. 1928 елдан Ленинск районы үзәге булып тора.
1963 елда шәһәргә үзгәртеп корылган.
Халык
Милли состав (2002): руслар — 88,6%, татарлар — 2,8%, украиннар — 1,3%, казакълар — 1,2%, кореялылар — 1,0%.
Икътисад
Консерв заводы. Волгоград бораулау җиһазлары заводының механика цехы.
Красный Яр (Мари Ил)
Красный Яр (Чакмарий, Красный Яр) — Мари Илнең Звенигово районындагы авыл, Красный Яр авыл җирлеге үзәге. Әлегә муниципаль статусы — село (федераль классификатор буенча).
Халык саны — 1 159 кеше (2010).
Почта индексы — 425072, ОКАТО коды — 88212825001.
География
Авыл Звениговодан 7 километр төньяк-көнбатыштарак урнаша.
Демография
Халык саны динамикасы:
Милли состав (2002): чирмешләр — 91,8%, руслар — 6,1%.
Солдотна (Аляска)
Солдотна  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глобаль җылыну
Глоба́ль җылыну — Җир атмосферасының һәм Дөнья океанының уртача еллык температурасының XX һәм XXI гасырларда әкренләп күтәрелү процессы.
XIX гасыр урталарыннан башлап үткәрелгән тикшеренүләр күрсәтүенчә, соңгы йөз елда планетада уртача температура — 1, Россия буенча исә 1,29 градуска күтәрелгән. Беренче карашка, бу сан кечкенә кебек, ләкин ул да климаттагы зур үзгәрешләргә сәбәпче булган. Климат үзгәрүгә күзәтчелек итүче халыкара экспертлар төркеме раславынча, бу — антропоген факторның чагылышы, ягъни җирдәге цивилизация сәнәгате атмосферага газлар чыгаруны арттырган, ә бу, үз чиратында, парник эффекты тудырган. Углекислый газ хасил иткән «парник эффекты» Җирдәге климатка тискәре йогынты ясый.
Төрле фаразлар буенча алдагы 50 елда температура шкаласы тагы 1-3 градуска югарырак үрмәләячәк әле. Ә бит дөньяда климат 1-2 градуска гына тайпылса да, бөтен экосистема үзгәрә дигән сүз. Фаразлар чынга ашып һава торышы тагы да җылынса, кешелек дөньясына әйтеп бетергесез зур афәт киләчәк. Мәсәлән, Көньяк Уралда нарат урманнарының чиге урнашкан. Галимнәр тикшеренүе күрсәтүенчә, соңгы 5 елда наратлык катастрофик рәвештә юкка чыгып бара, чөнки яшь үсентеләр җылы һавада үсә алмый. Төньяк полюс бозлары да елдан-ел ныграк эри. Инде 1996 елда Антарктидадан 3 мең м³ мәйданлык боз кителеп төшкән иде. 2002-2005 ел эчендә боз эрүдән дөнья океаны суы 1,5 ммга арткан.
Глобаль җылыну сәбәпләре
Кешенең хуҗалык эшчәнлеге нәтиҗәсендә  хәзер урманнар дөнья күләмендә ярлылана һәм бетү куркынычы астында  калды. Урманнар исәбенә авыл хуҗалыгы кырлары киңәйтелә, урманнарны вәхшиләрчә кисү дәвам итә. Тропик урманнарның ярлылануы аеруча борчу тудыра, аларның юкка чыгуының уртача еллык проценты барлык урман  мәйданының  1% ын тәшкил итә.
Урманнарның бетә баруы  тропикка гына хас түгел. 1980 – 1990 елларда  урманнар 16,8 млн га/ел  тизлек белән юк ителгән. Атмосфера, сулар һәм туфракның пычрануы  аркасында, Европа һәм  Төньяк Америка урманнарының  массакүләм авыруы  һәләкәте  башланды. Интенсив кисү  аркасында, Үзәк Россиянең ылыслы урманнары гамәлдә  бетерелде. Себер, Ерак Көнчыгыш урманнарының аеруча әһәмиятле һәм техника үтеп керү өчен уңайлы массивлары юк  ителә. Урманнарны бетерү климат шартлары, су режимы, туфракларның торышы үзгәрүгә китерә.
Атмосфераны пычратучы төп сәбәпләр – казылма ягулык яндыру һәм металлургия җитештерүе. автомобил һәм завод торбаларыннан чыккан төтен аркасында атмосфера ел саен 35 млрд тонна углекислый газ белән зарарлана. XVIII гасыр белән чагыштырганда бу газ концентрациясе — 50%, ә метан 149% арткан. Бу артуларның яртысы 1965 елдан соңгы чорга туры килә. Совет чоры белән чагыштырганда ил икътисады түбәнәюенә карамастан, Россия атмосферага зарарлы матдәләр чыгару күләме буенча өченче урында тора (2 млрд тонна). Атмосфераны иң нык пычратучы илләр — АКШ (елына 7 млрд тонна) һәм Кытай (5 млрд тонна).
Парник газлары
Парник эффектын 1824 елда Жозеф Фурье ача. Аны саннарга таянып Сванте Аррениус 1896 елда беренче тикшерә. Ул процесс вакытында атмосфера газларының Кояшның инфракызыл нурланышын йоту һәм чыгаруы атмосфераның һәм планета өстенең җылынуын китереп чыгара. Углекислый газ пыяла кебек билгеләргә ия — һавада тупланып кояш нурларын планетага кертә, ә җирдәге җылыны кире космоска чыгармыйча тоткарлый. Шуңа күрә җир җылына, дип фаразлана.
Җирдә төп парниклы газлар булып торалар: су пары (ул парник тәэсиренең 36-70 % өчен җаваплы, болытларны исәпләмичә), күмер тудыргыч диоксиды (углекислый газ, CO2) (9-26 %), метан (CH4) (4-9 %) һәм озон (3-7 %). Атмосферадагы CO2 һәм CH4 концентрациясе XVIII гасыр уртасында сәнәгый инкыйлаб башланганнан бирле 50 % һәм 149 %-ка артты. Кайбер тикшеренүләргә күрә, концентрациянең шундый кимәленә соңгы 650 мең ел эчендә беренче тапкыр ирешелде (поляр бозлыклардан алынган үрнәкләр бу вакыт эчендәге мәгълүмат бирә ала).
Кешенең хуҗалык эшләре белән килеп чыга торган парниклы газларның яртысы атмосферада кала бирә. 20 ел эчендә атмосферага антропоген чыгышлы күмер тудыргыч диоксидының өчтән дүрт өлеше нефть, табигый газ һәм ташкүмер яндыру сәбәпле ташланган. Антропоген чыгышлы күмер тудыргыч диоксидының яртысы җирдәге үсемлекләр һәм океан тарафыннан бәйләнә. Җылы диңгезләрдә углекислотаны планктон һәм коралл (мәрҗән) утраулары, ә сазлыкта торф үзләштерә. Хәзер исә бик күп сазлыкларны киптереп бетерделәр, тропик урманнарны кисәләр, коралл һәм планктон Дөнья океаны пычрану нәтиҗәсендә күпләп һәлак ителә. Урманнарның зур тизлек белән киселүе сәбәпле, CO2 ташлануының ел саен күбрәк өлеше бәйләнмичә кала.
Кояш активлыгы һәм космик нурланыш та климат җылынуына тәэсир итә. Әмма һавадагы углекислый газ концентрациясе башка факторларга караганда күпкә көчлерәк йогынты ясый. Глобаль җылынуның 90% кеше аркасында", дип саный Оксфорд университетының тирә-як үзгәрүне өйрәнүче төп белгече Ядвиндер Мали.
Седлиска-Богуш
Седлиска-Богуш — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Глобаль җылыну
Парник газлары
19 гасырда һәм 20 гасыр башында  ташкүмер һәм  сыек ягулык яну продуктлары  тирәлеккә эләгеп, җирнең үсемлек капламы тарафыннан ассимиләцияләнеп  беткән булса, хәзер исә яну продуктларының  зарары  тагында зарарлырак һәм  аның  күләме  артканнан  арта  бара. Мичләрдән, автомобил двигателеннән чыккан газлар составындагы зарарлы  матдәләр һавага  эләгә. Алар арасында үтә  начары  күкерт  ангидриды.
Седлиска-Богуш
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глобаль җылыну
Парник газлары
Ул хлорофиллны тарката, серкә  бөртегенең үсүен  туктата, ылысларны  корыта. Һавада углекислый газның күләме елдан-ел арта һәм соңгы 100 ел эчендә 10% ка зурайды. Углекислый газ җылылыкның  космик киңлеккә нурланышын  тоткарлый һәм  «парник эффекты» хасил итә.
Табигатьтәге үзгәрешләр
Бозлыклар эрегән саен, океан кимәле күтәрелә, якын киләчәктә диңгез янында урнашкан өлкәләргә су астында калу куркынычы яный. Бу уңайдан Тын океан киңлекләрендәге утраулардан торучы Кирибати дәүләтенең язмышы гыйбрәтле. Аның территориясе инде бүген үк елдан-ел кими бара. Бу хәл Җир климатының җылынуы һәм шуның аркасында океан суының артуы белән аңлатыла. Соңгы елларда Кирибати дәүләте урнашкан 32 утрау юкка чыккан. Хәзер андагы халыкның барысы да диярлек (113 мең кеше) нигездә иң зур утрау саналучы Таравага күченгәннәр. Инде аңа да куркыныч яный. Шул уңайдан ил хакимияте күршедәге Фиджи дәүләте җитәкчеләренә 2 мең гектар җир сорап мөрәҗәгать иткән.
Бозлыклар эрү һәм глобаль җылыну нәтиҗәсендә, Кытай һәм Һиндстанны эчә торган су белән тәэмин итү проблемасы яный. Бөтендөнья кыргый табигать фонды (WWF) вәкилләре шундый белдерү белән чыктылар. Тикшеренүчеләр хәбәр итүенчә, Һималай тауларындагы бозлыклар бер елда 10-15 метр тирәнлектә эри икән.
Һималай бозлыклары Азия халкы өчен төче су запасы булып тора. Азиянең зур елгалары – Янцзы, Хуанхэ, Ганг, Һинд һәм башка елгаларның чишмә башы шушы төбәктә. Бозлыклар шундый тизлектә эрүен дәвам итсә, көчле су басулар башланачак, ә берничә дистә елдан соң халык эчә торган суга интегә башлаячак, дип раслый галимнәр.
Климат үзгәрүе ни белән яный?
Башка кәсафәтләр дә бихисап булачак. Шуларның берсе — климат җылынуы аркасында төрле йогышлы чирләр таралу. Климат җылырак булган саен, явым-төшем күбрәк була, шуңа күрә төрле сазлыклар, күлләвекләр мәйданы артачак. Бу үз чиратында малярия һәм башка куркыныч чирләр таратучы бөҗәкләрнең үрчүенә сәбәп. Дөнья температурасының күтәрелүе безнең илгә климат мигрантларын алып килүе мөмкин. Туң Себер җирләре аша бик күп газ һәм нефть торбалары үтә. әгәр дә ул җир эри башласа, сәнәгатькә генә зыян килеп калмыйча, зур экологик проблемалар булуы да мөмкин. Бу фаразлар климат 2,5 градуска гына күтәрелсә тормышка ашачак.
Россиянең зур өлешен биләгән мәңгелек туң катламы юкка чыгу куркынычы янамый, чөнки аның тирәнлеге 300-600 метрга җитә. Әмма өске өлеш (1-2 метр) эрү йортларның, торбаүткәргечләрнең нигезен какшатырга җитәрлек.
Киото беркетмәсе
XIX гасыр уртасында галимнәр углекислый газның һ.б. газларның концентрациясе артып китү планетаның җылылык балансына үзгәрешләр кертергә мөмкин булуы турында сүз алып бара башладылар. Әлеге проблема ХХ гасырда – сәнәгать һәм транспорт кызу темплар белән үсә башлагач актуальләште. Завод мичләрендә һәм автомобил двигательләрендә әче тудыргыч көннән-көн күбрәк яну аркасында, углекислый газ аерылып чыгу да, табигый, үсте. 1985 елда Бөтендөнья метеорология оешмасы сессиясе вәкилләре фән-техника прогрессы җәелә барган саен, планетада парник эффекты, ягъни планетаның җылынуы куркыныч төс ала, дип белдерделәр. Алар әйтүенчә, парник эффекты Антарктида һәм Арктика бозларын эретәчәк, нәтиҗәдә Дөнья океаны күтәреләчәк һәм планетаның күпчелек коры җире су астында калачак. Явым-төшемнәр күбәячәк. Яңгырлар океан суы килеп җитә алмаган шәһәрләрне дә җир йөзеннән юачак.
Кешелек дөньясын «кызу кабудан» саклап калу өчен, 1997 елның декабрендә 🇺🇳 🇯🇵ның шәһәрендә дөнья җәмәгатьчелеге атмосферага углекислый газ чыгаруны чикләүче килешү — Киото беркетмәсе әзерләде. Аңа ярашлы һәрбер ил атмосферага зарарлы матдәләр чыгаруны киметергә тиеш. 2007 елда БМОның махсус төркеме җир шарында температура кризис чигенә җитеп бара, дип җылынуга каршы ашыгыч чаралар күрергә чакырды.
Бөтендөнья күләмендә атмосферага чыгарыла торган "парник газлары"ның 45 процентын 🇺🇸 завод-фабрикалары җитештерә, алар ягулыкның 40 процентын файдалана, ил халкы исә дөнья халкының 5 процентына да җитми. Зыянлы газларның 35 процентын нә кергән дәүләтләр тарата, аларда дөнья халкының 15 проценты яши.
Киото килешүен төрле илләр төрлечә кабул итте. Глобаль җылынуның нәтиҗәләрен күз уңында тотып, Киото протоколына елдан-ел күбрәк илләр кушыла, ел саен диярлек БМО тарафыннан халыкара саммитлар уза. Дөньяда икътисади яктан иң куәтле АКШ президенты Клинтон аңа кул куйган булса, Дж.Бушның (кечесенең) хакимияткә килгәннән соң иң беренче эше Киото килешүеннән чыгу булды. АКШ һаман да бу килешүгә кул куймый. Чөнки ул аның сәнәгать һәм транспорт үсешен чикләячәк. Сәнәгате 90 нчы еллар реформалары вакытында җимерелеп беткән 🇷🇺 дә, күп уйлаганнан соң, Киото килешүенә кул куйды.
Шылы (Полацкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Алабия (Испания)
Алабия — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зомбор
Зомбор — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Караман (Нилүфер)
Караман (Karaman) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Нилүфер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гәреч (Кострома өлкәсе)
Гәреч  яки Галич (Галич) — Россия Федерациясенең Кострома өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1238 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,0%).
Вила-Гарсия (Амаранте)
Вила-Гарсия  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Куджо-Ки (Флорида)
Куджо-Ки  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гросо Пасет (Торино)
Гросо Пасет — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Антимони (Юта)
Антимони  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(12153) Conon
(12153) Conon — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Антимони (Юта)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коритниця (Гарволинский повяты)
Коритниця  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лекинца (коммуна)
Лекинца — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Фәридә Галиева
Галиева Фәридә Габделхәй кызы (18 декабрь 1962 ел) — галим-фольклорчы. Филология фәннәре докторы (2007), тарих фәннәре кандидаты (1997), доцент (2010).
Биографиясе
Фәридә Габделхәй кызы Галиева (кыз фамилиясе Әхмәтова) 1962 елның 18 декабрендә Киров өлкәсенең Малмыж шәһәрендә хәрбиләр гаиләсендә туган.
1982 елда Татарстан ның Түбән Кама музыка училищесын белем ала. 1988 елда Уфа дәүләт сәнгать институтының музыка теориясе, тарихы һәм композициясе факультетын тәмамлый.
1988 елдан Уфа фәнни үзәгенең Тарих, тел һәм әдәбият институтында эшли.
1997 елның 17 июнендә Уфада «Украинские песни в Башкортостане (историко-этнографическое исследование)» темасы буенча (фәнни җитәкчесе Р. Г. Кузеев) кандидатлык диссертациясе яклый һәм тарих фәннәре кандидаты дәрәҗәсен ала.
1997 елдан Уфа фәнни үзәгенең Этнологик эзләнү институтында эшли:
2002-2005 елларда М. А. Шолохов исемендәге Мәскәү ачык педагогия университетының Уфа филиалы директоры урынбасары вазифасын башкара.
2007 елның 11 апрелендә Мәскәүдә «Восточнославянские песни в Башкортостане (фольклорные процессы в многоэтничном регионе)» темасы буенча (фәнни консультанты Ю. Г. Круглов) диссертация яклый һәм «филология фәннәре докторы» гыйльми дәрәҗәсен ала.
Фәнни эшчәнлеге
Фәридә Габделхәй кызының фәнни эшчәнлеге Көньяк Уралның көнчыгыш славян һәм төрки халыклары этнографиясе һәм фольклоры проблемаларына багышланган. 120‑дән артык фәнни хезмәт авторы, «Башкирское народное искусство» (2002), «Искусство башкир. Традиционные художественные ремесла» (2007), «Башкиры» (2015) китапларын төзүче-авторларның берсе булып тора.
(5036) Таттл
(5036) Таттл — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 31 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 US2» саналган.
Руджиноаса (Ясси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уаньи (Бургундия)
Уаньи (Oigny) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Беньё-ле-Жюиф кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14.84 км².
Страдзев (Пйотрковский повяты)
Страдзев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
W һәм Z бозоннары
W һәм Z бозоннары - зәгыйфь тәэсир итешүне таратучы элементар кисәкчекләр. Аларның 1983 елда ЦЕРНда ачылуы Стандарт модельнең төп казанышларының берсе булып санала.
W-бозоны инглизчә зәгыйфь сүзе Weak буенча йөртелгән, ә Z-кисәкчеге нуль коргысына ия булганга күрә инглизчә нуль сүзе - Zero хакына аталган.
Үзлекләр
Ике төр W-бозон бар: электр коргысы +1е һәм -1е белән, Z-бозон электрик нейтраль була. Бар өч кисәкчек кыска яшәү вакытына ия: 3·10−25 сек.
Бу бозоннар элементар кисәкчекләр арасында авыр булып санала: W± 80,4 Гэв/с2, Z0 - 91,2 Гэв/с2, протоннан 100 тапкыр авыррак.
Бокам-ле-Жен
Бокам-ле-Жен — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
W һәм Z бозоннары
Үзлекләр
W һәм Z калибрлау бозоннары авыр массалы кисәкчекләр булганга күрә зәгыйфь тәэсир итешүнең радиусы бик кыска булып чыга. Киресенчә электромагнетик көчләр чиксез тәэсир радиусына ия, чөнки таратучы бозон - фотон массасыз кисәкчек.
Бинштедт
Бинштедт (Bienstädt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
W һәм Z бозоннары
Үзлекләр
W± бозоннарын нурландыру таратучы кисәкчекнең коргысын 1-гә күтәрә яки киметә һәм спинын 1-гә үзгәртә.
Бинштедт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
W һәм Z бозоннары
Үзлекләр
W-бозон кисәкчекнең буынын үзгәртә ала, мәсәлән s-кварк u-кваркка әйләндерә ала.
Z0 бозоны электр коргысын һәм теләгән коргысын үзгәртми, тик спин һәм импульсны үзгәртә, шулай итеп аны таратучы кисәкчек үз буынын яки хуш исен үзгәртми.
Зәгыйфь тәэсир итешү
W һәм Z бозоннары - зәгыйфь тәэсир итешүне таратучы элементар кисәкчекләр. W-бозоны бета-таркалышында зур роль уйный. Мәсәлән, кобольт изотопының Co60 бета таркалышы:
Бу процесс үтә яңа йолдызлар шартлавында бара. Ул реакциядә кобальтның 33 нейтронынан бер генә нейтроны катнаша:
Нейтрон үзе өч кварктан тора: udd. Шуңа күрә бу бета таркалышында бер генә d-кваркы катнаша һәм ул u кваркына әйләнә, димәк фундаменталь дәрәҗәдә зәгыйфь тәэсир итешү бер кваркның хуш исен үзгәртә:
Шуннан соң кичектермичә W− таркала:
Z-бозонының квант саннары нульга тигез, шуңа күрә аның белән алмашу (нейтраль агымлы тәэсир итешү) кисәкчекләрне үзгәртми.
Бозоннарның таркалыш каналлары
Z-бозоны 69,91 % ихтималлыгы белән адроннарга таркала; 10,10 % ихтималлыгы белән лептон-антилептонга таркала.
Келой-Ахк
Келой-Ахк — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Дагстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шаро-Аргун елгасының уң ярыннан 39 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, Грозный каласыннан Аргун елгасы кушылганга чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бубчиково (Алапай шәһәр бүлгесе)
Бубчиково (Бубчиково) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%), татарлар (3%).
Маяк (мәгънәләр)
Маяк — күп мәгънәле сүз. Маяк — судноларның ориентлашуына ярдәм итүче корылма.
Седлиска-Жмигродзьки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слупя-Надбжежна-Колёния
Слупя-Надбжежна-Колёния — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алама-де-Альмерия
Алама-де-Альмерия — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Любиж
Любиж (Любіж ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(12154) Callimachus
(12154) Callimachus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3329 T-1» саналган.
Шылы (Сенненский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вила-даз-Авиш
Вила-даз-Авиш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Браун (округ, Иллинойс)
Браун — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунт-Стерлинг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1839 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 792 км² тәшкил итә.
(5037) Хабинг
(5037) Хабинг — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6552 P-L» саналган.
Страдзев-Гурки
Страдзев-Гурки — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC842-1135
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Грота (Реҗо ди Калабрия)
Грота — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Грота Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Коритово (Мазовия воеводалыгы)
Коритово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лиственничная (Цильма кушылдыгы)
Лиственничная — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Цильма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ензор-Яха
Ензор-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 135 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Биркенфельде
Биркенфельде (Birkenfelde) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Лекустень (коммуна)
Лекустень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан коммуна.
Зуберец
Зуберец — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Лекустень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Зуберец
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Мурез
Мурез — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Иван Васильев (патологоанатом)
Иван Петрович Васильев (1879 - 1949) - Совет патологоанатомы, медицина докторы, профессор, РСФСРның мактаулы галиме, Татар АССРының мактаулы галиме (1940, 1940).
Биография
1879 елның 24 июнендә Әстерхан шәһәрендә рус армиясе офицеры гаиләсендә туган. 1899 елда Әстерханда гимназияне тәмамлый. Шуннан соң Казан университетының медицина факультетына укырга керә, 1904 елда кызыл диплом белән тәмамлый. Патологик анатомия белән өченче курста кызыксына башлый. Бу тема буенча аның фәнни җитәкчесе профессор Николай Любимов була.
1904-1911 елларда ул Казан университетының медицина факультетында укыта. 1911 - 1920 елларда - Саратов университетында да укытучы була.
Караман (Огузэли)
Караман (Karaman) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Иван Васильев (патологоанатом)
Биография
1913 елның 15 маенда ул профессор Фидор Чистович җитәкчелегендә язган диссертациясен уңышлы яклап, медицина докторы булуга ирешә. 1915-1916 елларда Саратов өлкәсе земство вакытлыча бактериологик лабораториясе белән идарә итә.
Бокен
Бокен — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Иван Васильев (патологоанатом)
Биография
1918 елда ул профессор итеп сайлана.
1920-1923 елларда Әстерхан дәүләт медицина институтының патологик анатомия бүлеге мөдире булып эшли. Аннары 1923 - 1949 елларда Казан медицина институтының патологик анатомия кафедрасын җитәкли. Шулай ук, 1949 елга кадәр, ул Казан институтының алдынгы медицина тикшеренүләре бүлегендә укыта.
Фәнни эшчәнлеге
Ул яман шешләрнең, йогышлы һәм йөрәк-кан тамырлары авыруларының патоморфологиясен өйрәнә, бу темаларга берничә хезмәт язган.