cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лале (Түбән Рейн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,18 км².
Белликур
Белликур (Bellicourt) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Белая (Подосиновец районы)
Белая (Белая) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Дурупынар (Һаймана)
Дурупынар (Durupınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Һаймана илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Белая (Подосиновец районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Бетанкурт-ан-Валуа
Бетанкурт-ан-Валуа — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Ортакөй (Силопи)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Силопи илчесенә караган бер авыл (köy).
Мойо-делла-Чивителла
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Идилево
Идилево — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юхары Фәрәҗан
Юхары Фәрәҗан (Yuxarı Fərəcan ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Кече Ангальджа
Кече Ангальҗа — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ангальҗа елгасының сул ярына тамагыннан 20 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ерин (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Ерин  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ерин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Компреньяк
Компреньяк (Comprégnac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Мийо-1 кантонына карый.
Крумменау (Хунсрюк)
Крумменау  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вермилион (Огайо)
Вермилион  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вермилион шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калаподешть
Калаподешть — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3690) Ларсон
(3690) Ларсон  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 3 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 PM» саналган.
Тюфитка
Тюфитка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мәскәү өлкәсе, Тула өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
639 (сан)
639 (алты йөз утыз тугыз) - 638 белән 640 арасындагы натураль сан.
Юл (Чулышман кушылдыгы)
Юл — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулышман елгасының уң ярыннан 103 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Молинара
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Юл (Чулышман кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Ташлыкую (Суруч)
Ташлыкую (Taşlıkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Габделмәмбәт
Габделмәмбәт — Башкортстанның Бөрҗән районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 629 кешенең яшәве мәгълүм.
Виктор (Нью-Йорк)
Виктор  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2710
NGC 2710 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Дурусу (Савур)
Дурусу (Durusu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Савур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Полаге
Полаге — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ортакөй (Улудере)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шырнак иле Улудере илчесенә караган бер авыл (köy).
Турганник
Турганник — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ток елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мондрагоне
Мондрагоне — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Окулово (Подосиновец районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(639) Латона
(639) Латона  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Лампертайм
Лампертайм (Lampertheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,58 км².
640 (сан)
640 (алты йөз кырык ) - 639 белән 641 арасындагы натураль сан.
Бетизи-Сен-Пьерр
Бетизи-Сен-Пьерр — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Вестервилл (Огайо)
Вестервилл  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вестервилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крессель
Крессель (Creissels) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Мийо-1 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,19 км².
Източник
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крункель
Крункель — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полак (Югары Луара)
Полак — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2711
NGC 2711 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Монтагуто
Монтагуто — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ташлыоглу (Пынарбашы)
Ташлыоглу (Taşlıoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дурусу (Чаршамба)
Дурусу (Durusu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Калафиндешть
Калафиндешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Килдегол
Килдегол — Башкортстанның Бөрҗән районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 428 кешенең яшәве мәгълүм.
Демография
Халык саны динамикасы:
Йововци
Йововци — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Кече Корта
Кече Корта — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Корта елгасының сул ярына тамагыннан 22 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 59 км.
Йововци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Корта
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ортакөй (Бингөл)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (köy).
(1284) Латвия
Тарихы
1933 елның 27 июлендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1933 OP» саналган.
Монтано-Антилия
Монтано-Антилия — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Виктори (Каюга, Нью-Йорк)
Виктори  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зина (Нью-Йорк)
Зина  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Зина халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Увязь
Увязь — Россия территориясеннән ага торган елга. Рязань өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ука елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Ябалу
Ябалу — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулышман елгасының сул ярыннан 164 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
641 (сан)
641 (алты йөз кырык бер) - 640 белән 642 арасындагы натураль сан.
Круфт
Круфт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вегенер гранулематозы
Вегенер гранулематозы — күбесенчә сулыш юлы һәм бөерләр зарарлануы белән вак тамырлар васкулиты белән сыйфатланган идиопатияле  системалы чир. Ир-атлар ешрак чирли. Диагнозны кую өчен орбита тукымаларының биопсиясе кирәк булырга мөмкин, чөнки күз һәм орбита башка әгъзалар һәм системалар зарарлануы булмаганда да патологик  барышка җәлеп ителә ала.
1.    Гомернең 5 нче дистәсендә үпкә симптомнары белән билгеләнә (еш).
•      Өске сулыш юлларының некрозланучы гранулематоз ялкынсыну борын бүлгесе тишелүенә, борынның иярсыман  деформациясенә һәм назаль-параназаль фистулаларга китерә ала.
•      Патологик барышка аскы сулыш юлларның җәлеп ителүе үпкәдә төерле чыганаклар, инфильтратлар һәм сыекча биеклеге белән  куышлыклар ясалуга китерә ала (рәс. 24.4а).
•      Бөер җитешсезлеге белән некрозлаучы гломерулонефрит.
•      Кабарчыклар ясалу белән тире васкулиты (рәс. 24.4б).
•      Талак, йөрәк һәм бөер өсте бизләре җәлеп ителү белән урынлы васкулит.
•      Полинейропатия һәм менингоэнцефалит.
3.     Ачыклау сынаулары. Чирнең актив фазасында АНЦА 90% артык авыруда табыла.
4.     Дәвалау. Кортикостероидлар һәм циклофосфанны системалы куллану.
5.     Офтальмологик күренешләре. Некрозлаучы склерит, периферик җәрәхәтле кератит, челтәркатлау тамырларының окклюзив  периартерииты, орбитаның псевдотуморы, борын-яшь юлы үткәрмәүчәнлеге,  дакриоцистит һәм сирәк — тарзаль конъюнктива зарарлануы.
Вегенер гранулематозы (24 бүлекне кара) гадәттә ике орбитаны да зарарлый һәм яндаш борын куышлыклары яки тамак өстеннән тарала ала. Орбитаның беренчел зарарлануы сирәк очрый. Вегенер гранулематозын орбиталарның барлык ике яклы ялкынсыну очракларында истә тотарга кирәк, аеруча куышлыклар да  зарарланган булса. Антинейтрофиллы цитоплазматик антитәнчекләрне (АНЦА) ачыклау — мәҗбүри серологик сынау.
1.    Билгеләре
•      Экзофтальм,  орбиталь тоткарлык билгеләре һәм офтальмоплегия.
•      Дакриоаденит һәм  борын-яшь юлы үткәрүчәнлеге бозылу.
2.    Дәвалау
б)        орбитага зур зыян килгәндә хирургик декомпрессия.
Вест-Керроллтон (Огайо)
Вест-Керроллтон  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вест-Керроллтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Бьермон
Бьермон — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Берг-сюр-Самбр
Берг-сюр-Самбр (Bergues-sur-Sambre) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Коровино (Подосиновец районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
NGC 2712
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лампертслок
Лампертслок (Lampertsloch) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,43 км².
Дурусу (Арнавуткөй)
Дурусу (Durusu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Арнавуткөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монтеверде
Монтеверде — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
642 (сан)
642 (алты йөз кырык ике) - 641 белән 643 арасындагы натураль сан.
Искра (Габрово өлкәсе)
Искра  — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ортакөй (Ушак)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Ушак илчесенә караган бер авыл (köy).
Варикоз (күздә)
Варикоз зәгыйфьләнгән тышча белән төрле озынлыктагы орбиталь веноз тамырлар сегментларыннан гыйбарәт. Кан агымында катнашып, варикоз тамырлар веноз басым артканда киңәя, аларның сыгылмалык үзлекләре тышчаларының калган  калынлыгы һәм сыгылмалыгына бәйле. Күбесенчә чир бер яклы һәм өске-борын өлкәсендә урнаша. КТ һәм яссы рентгенограммаларда флеболитлар 20% очракта очрый.
(1597) Ложье
(1597) Ложье  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1949 елның 7 мартында Луи Бойер тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1949 EB» саналган.
Варикоз (күздә)
Ачыклау
2.     Билгеләре
•     Тышкы билгеләрсез арадаш экзофтальм. Экзофтальм тибешсез һәм тавышсыз. Орбита тамырларында каплавычлар юк, шуңа кайтма экзофтальм йөткерү, көчәнгәндә, Вальсальва сынавында (рәс. 6.19),  тәннең мәҗбүри торышы яки бөят венасын тыштан кысканда веноз басымының артуы  белән барлыкка килә яки арта ала.
•      Вальсальва  сынавында кабакларда күренгән ясалулар шулай ук зурая (рәс. 6.20, 6.21а).
•      Коньюнктива  веналарының варикозлы киңәюе (рәс. 6.21б).
• Күренгән үзгәрешләр һәм экзофтальм бергә була (иң еш).
3.    КТ һәм яссы рентгенограммалар флеболитларны ачыклый (рәс. 6.22а).
4.    Ангиография тамыр үзгәрүләрен ачыклый ала (рәс. 6.22б).
Өзлегүләр
Өзлегүләр — кискен кан китү һәм тромбоз. Озак барышта тирә-яктагы май тукымаларының атрофиясе һәм энофтальм белән бергә күзнең гадәти торышында тирән өске буразна булуы мөмкин (рәс. 6.23), ул  веноз басым арту белән кире кайта ала.
Дәвалау
Хирургик кисеп алу техник яктан катлаулы һәм ясалуның зәгыйфьлеге һәм күп кан китү аркасында еш тулы булмый.
Турмак
Турмак — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Алтата елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Бассейны рек Малый и Большой Узень (российская часть бассейнов).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты
РФА КФҮ Органик һәм физик химия институты (Институт органической и физической химии имени А. Е. Арбузова КазНЦ РАН) — Казанда урнашкан РФА тикшеренүләр үзәге. 300 дән артык хезмәткәр эшли. Казан химия институты һәм СССР ФАнең Органик химия институты җирлегендә 1965 елда оештырыла.
Фосфорның органик кушылмаларын һәм аның аналогларын синтезлау, төзелешләрен һәм үзлекләрен өйрәнүгә; яңа буын техникасы һәм технологиясе өчен кирәк булган фосфорорганик кушылмалар алуның калдыксыз, энергия саклаучан, экологик хәвефсез технологияләрнең теоретик нигезләрен, медицина һәм авыл хуҗалыгы өчен яңа биологик актив препаратлар булдыруның фәнни нигезләрен эшләүгә һәм нефть химиясенә караган тикшеренүләр алып бара.
Сен-Жорж-де-Люзансон
Сен-Жорж-де-Люзансон (Saint-Georges-de-Luzençon) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Мийо-1 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 47,73 км².
Ташлыпынар (Деребуҗак)
Ташлыпынар (Taşlıpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Деребуҗак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кече Нюрса
Кече Нюрса — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Нюрса елгасының сул ярына тамагыннан 131 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Чулым кушылган урындан  Кеть кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Чулым, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Крухтен
Крухтен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калбор
Калбор — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монте-ди-Прочида
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Саргая
Саргая — Башкортстанның Бөрҗән районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 146 кешенең яшәве мәгълүм.
ᴨyчтьı индексы — 453592, — 80219840002.
Демография
Халык саны динамикасы:
Фердинант Шәехов
Фердинант Галиәскәр улы Шәехов яки Фазыл Шәех (19 март 1937, Иске Кызыл Яр,, , , - 2001, ??) — инженер, укытучы, шагыйрь.
Пон-Саломон
Пон-Саломон — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
Вилер (Нью-Йорк)
Вилер  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вестлейк (Огайо)
Вестлейк  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каломен
Каломен — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2713
NGC 2713 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Иден (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Иден  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Иден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дурутлар (Һаймана)
Дурутлар (Durutlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Һаймана илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Забух
Забух (Zabux ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Блакур
Блакур — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Монтезано-сулла-Марчеллана
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Прад (Югары Луара)
Прад — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
Лимфангиома (күздә)
Лимфангиома шеш түгел һәм эшләмәгән яман булмаган кан тамырлары мальформациясеннән гыйбарәт. Лимфангиомалар әйләнешкә керми, ләкин алардан куышлыкка кан китү кан белән тулган «шоколадлы» кисталар  барлыкка килә ала. Лимфангиоманы веноз аномалияләре һәм гемангиома дип ялгыш охшату мөмкин.
Ачыклау
1.     Гадәттә иртә балачакта билгеләнә.
2.     Билгеләре
•      Алгы урнашуда  өске борын квадрантында зәңгәр йомшак ясалулар конъюнктивада кисталар белән  бергә тупланган кебек күренә. (рәс. 6.24).
•      Арткы урнашуда  әкрен үсүче экзофтальмга китерә яки башта симптомсыз була ала һәм соңрак  үзлегеннән кан китү өчен кинәт авырткан экзофтальм булып билгеләнә ала, бу  КН'ның кысылуына китерә ала. (рәс. 6.25).
•      Кан «шоколадлы»  кисталар ясалу белән каплана, вакыт белән алар үзлегеннән бетә ала.
Дәвалау
Хирургик кисеп алуны башкару катлаулы, чөнки лимфангиомалар нәзек, капсуласыз, җиңел каный ​​һәм орбиталь  тукымаларга үтеп керә ала. Күрүгә янаган калган «шоколадлы» кисталарны суыртып алырга яки күмер-әчеле лазер белән өлешчә парлатырга кирәк.
(467) Лаура
Тарихы
1901 елның 9 гыйнварында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1901 FY» саналган.
Ландерсайм
Ландерсайм (Landersheim) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,13 км².
Выползово (Подосиновец районы)
Выползово (Выползово) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Ортакөй (Сулакъюрт)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Сулакъюрт илчесенә караган бер авыл (köy).
Выползово (Подосиновец районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Крюммель (Вестервальд)
Крюммель  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтекальво-Ирпино
Монтекальво-Ирпино — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Виклифф (Огайо)
Тарихы
Виклифф шәһәре  елда нигезләнгән.
Монтекальво-Ирпино
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Виклифф (Огайо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ташлытепе (Чаршибашы)
Ташлытепе (Taşlıtepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Чаршибашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Угодка
Угодка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Калвинь
Калвинь — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бланфоссе
Бланфоссе — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Агессак
Агессак (Aguessac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Мийо-2 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,64 км².
Галимҗан Шәрәф (берләштерү, 2)
“Татар һәм рус авазларының полятограммалары” дигән монографиясендә автор үзенең күп санлы тәҗрибәләренә таянып, татар һәм рус телләре авазларына тулы характеристика бирә, аларның ясалу урыннарын, рус һәм татар авазларының уртак һәм үзенчәлекле якларын тасвирлый.
“Татар сузык авазларының сонор озынлыгы” дигән монографиясендә автор сузык авазларның басым, интонация, сүздәге һәм сүз тезмәләрендәге иҗекләр санына бәйле рәвештә үзгәрүе турында сөйли, шигырь төзелеше, тел культурасы мәсьәләләрен күтәрә.
1927  елда Г.Шәрәф эксперименталь фонетика кабинетына Богородицкий тарафыннан кече ассистент итеп алына. Бу вакыйгадан соң 2 ел үткәч, Богородицкий аны үз урынына тел белемен һәм эксперименталь фонетика укытырга тәкъдим ясый. Галимнең эшчәнлегенә хезмәттәшләре дә, атаклы галимнәр дә югары бәя бирәләр. Бәя бирүчеләр һәммәсе дә Г.Шәрәфкә докторлык дәрәҗәсе һәм профессор исеме бирергә лаек дигән фикер белдерәләр. Гыйльми совет аны бертавыштан профессор исеменә тәкъдим итә.
20 еллар азагы. Ил буенча икенче “чистарту”га керешү әзерлеге тулы көч белән бара. Г.Шәрәфнең бер-бер артлы өч абыйсы кулга алына. Әлеге шартларда Галимҗан бик сак һәм төгәл булырга тырыша. Аңа нинди дә булса гаеп  тагарга кыен иде. Галимҗандагы зур интеллект, югары мәдәният, нечкә акыллылык аңа каршы булганнарда да хөрмәт уяткан. Юк, Галимҗан төшенкелеккә бирелми, үз эченә яшеренми. Нәкъ менә утызынчы еллар башы аның фән өлкәсендәге эшчәнлегенең иң нәтиҗәлесе була. Г.Шәрәф универсаль галим булган. Ул төрле өлкәләрдә үзенең җуелмас эзен салып калдырган. Тарих, экономика, география, филология, фонетика өлкәләренә караган хезмәтләре үз заманында зур популярлык казанган; республика, ил чикләрен үтеп чыгып, дөнья аренасына юл тоткан. Зур галим фәндә, тормышта, сәясәттә зур һәлакәтләр, фаҗигаләр, Сталин төрмәләре аша үтеп, ачы хакыйкатькә ирешкән.
Г.Шәрәф лингвистика мәктәбенең актив әгъзаларының берсе була. Энциклопедист галим Г.Шәрәф татар телен рус, Көнбатыш Европа телләре, көнчыгыш телләре белән чагыштырып карап, татар тел белеме үсешенә, бигрәк тә аның фонетик системасының үзенчәлекле үсешенә ярдәм итә. Аның тарихи-генетик һәм типологик чагыштыру ысулы тел үсешенең барлык өлкәләренә дә кагыла. Галим морфология, синтаксис, лексика һәм башка өлкәләрдә дә типологик ысулдан файдаланып, уңай фәнни нәтиҗәләргә ирешә. Аның фәнни фикерләре, тикшерү нәтиҗәләре зур ышандыру көченә, объектив фәннилеккә ия булып тора.
Г. Шәрәф үз заманының төрле фаҗигале, сикәлтәле юллары аша үтеп, үз халкына зур әһәмияткә ия фәнни мирас калдырды. Тормыш галимне какса, сукса да, хәтта зинданнарга илтеп тыкса да, аның саф йөрәге, күңеле яраткан халкына тугрылыклы булып калды. Бу уңайдан бөек галимнең гарәп графикасын алыштыруга каршы булуын искә алу да җитә, чөнки ул халыкны мирасыннан, борынгы мәдәниятеннән аеруга теше-тырнагы белән каршы булган.
Яңа Монасыйп
Яңа Монасыйп — Башкортстанның Бөрҗән районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 327 кешенең яшәве мәгълүм.
Почта индексы — 453584, ОКАТО коды — 80219822001.
Демография
Халык саны динамикасы:
Берлиз
Берлиз (Berlise) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Камешица
Камешица — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дуручай (Везиркөпрү)
Дуручай (Duruçay) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Прадель (Югары Луара)
Прадель — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2714
NGC 2714 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Ян-Паспарта
Ян-Паспарта — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Башкаус елгасының уң ярыннан 63 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кузель
Кузель — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтекорвино-Пульяно
Монтекорвино-Пульяно — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вилленова (Нью-Йорк)
Вилленова  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бларжи
Бларжи — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Кече Суготка
Кече Суготка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/2450/20/2    кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Чулым кушылган урындан  Кеть кушылган урынга кадәр. Кече елга бассейны — Чулым, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ортакөй (Акынҗылар)
Ортакөй (Ortaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Акынҗылар илчесенә караган бер авыл (köy).
Загалты
Загалты (Zağaltı ) — Әзербайҗанның Лачын районына караган авыл.
Презай
Презай — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
(2865) Лорел
(2865) Лорел  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1935 елның 31 июлендә Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 OK» саналган.
645 (сан)
645 (алты йөз кырык биш) - 644 белән 646 арасындагы натураль сан.
Ташлычаер (Ашкале)
Ташлычаер (Taşlıçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Ашкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Выползово (Уни районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ланженсультсбак
Ланженсультсбак (Langensoultzbach) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,09 км².
Инвуд (Нью-Йорк)
Инвуд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Инвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виллард (Огайо)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтекорвино-Ровелла
Монтекорвино-Ровелла — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Рәфкать Шаһиев
Шаһиев Рәфкать Шириаздан улы - язучы, әдәбият белгече, укытучы. Филология фәннәре кандидаты (2001), доцент (2006), Р. Төхфәтуллин, С. Сөләйманова исемендәге әдәби премияләре лауреаты, Татарстан язучылар берлеге әгъзасы, Язучылар берлегенең Әлмәт бүлеге җитәкчесе.
Тәрҗемәи хәле
1968 елның 2 октябрендә Татарстанның Әлмәт районы Кичучат авылында туа. Туган авылында сигезьеллык мәктәпне тәмамлый, 1984-1988 елларда Лениногорск педагогия училищесының рәсем сәнгате бүлегендә белем ала. Хезмәт юлын Әлмәт районы Яңа Нәдер урта мәктәбендә рәсем һәм сызым укытучысы буларак башлый. Укытучылык эшен, тәрбия эшләре буенча директор урынбасары буларак, районның Яңа Кәшер урта мәктәбендә дәвам итә. 1991 елда  Казан дәүләт университетының татар филологиясе, тарихы һәм Көнчыгыш телләре факультетына читтән торып укырга керә.
1992 елда Р. Шаһиевны Кичучат авылына  мәктәп директоры итеп билгелиләр. Анда татар әдәбиятыннан дәресләр алып бара.
2001 елда профессор Г.Ф. Саттаров җитәкчелегендә “Татарстанның көньяк-көнчыгыш Кама аръягы микротопонимиясе дигән темага кандидатлык диссертациясе яклый.
2002 елда Рәфкать Шаһиев Әлмәт дәүләт муниципаль хезмәт институтының татар филология факультетына мөдир итеп билгеләнә. 2006 елдан доцент, 2009 елдан укыту эшләре буенча проректор.
2020 нче елдан “Әлмәт таңнары” газетасының баш мөхәррире.
Ясатер
Ясатер — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ильдугем елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Телец күле су бассейны. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Кундерт
Кундерт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Караиванца
Караиванца — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
(162) Лаврентия
(162) Лаврентия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Кундерт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караиванца
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(162) Лаврентия
Тарихы
1876 елның 21 апрелендә Проспер Анри тарафыннан Париж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Нәби (Бөрҗән районы)
Нәби — Башкортстанның Бөрҗән районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 472 кешенең яшәве мәгълүм.
Дурушеһир (Илкадым)
Дурушеһир (Duruşehir) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Компер
Компер (Compeyre) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Мийо-2 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,36 км².
Дурушеһир (Илкадым)
Сылтамалар
Duruşehir, İlkadım Duruşehir, İlkadım
Монада
Мона́да (μονάς, μονάδος — берәмлек, гади зат, сүзеннән (бер)) - антик һәм классик фәлсәфә төшенчәсе. Бүленми торган һәм гади элементларга таркату алмаган әйбер, ул үзенең килеп чыгышы белән бүтән бүленми торган әйберләр белән бәйле түгел һәм аларга охшаш түгел. Башта термин Ходайны билгеләү өчен пифагорик фәлсәфәсендә кулланыла.
Борынгы греклар фәлсәфәнда
Пифагориклар (кара: Пифагор) атамасы беренчел зат билгеләү өчен  куллана башладылар. Соңрак аны платоникалар (кара: Әфләтүн) һәм неоплатоникалар бердәм үгезне билгеләү өчен кулланганнар.
Джордано Бруно фәлсәфәнда
Джордано Бруно фәлсәфәсендә монада яшәешнең төп берәмлеге булып тора, аңарда матди һәм рухи, объект һәм субъект кушылыра. Иң югары субстанция «монадалар монадасы» яки Алла; ул бербөтенлык бөтен бердәнберлыкта үтәлү - «бөтен бөтендә».
Лейбниц фәлсәфәнда
Годфрид Лейбниц үз монадлар турында тәгълимат башка рационализм фәлсәфчиләренә карашларга (Декартның дуализм һәм Синозаның монинизм) каршы куялды. Ул «Монадология» әсәрендә (1714) үз карашларын бәян итте. Алар буенча монадлар - гади субстанцияләр, алар Ходай белән кинәт булдырыла, һәм аларның һәркайсы кинәт гына һәм бөтенләй гына мөмкин юкка итү. Монадлар Ходайдан башка тыштагы сәбәпләрдән үзгәрү алмыйлар. Ләкин монада үз эчке принцип аркасында үз хәл үзгәрү сәләтле. Әлеге эчке принципның эшчәнлек омтылышы дип атала. Барлык монадалар да үзләштерү сәләтле. Лейбниц монадалар, кайсыда шушы сәләт яхшы үсеш алган һәм истәлек белән озатылган "җаннар" дип аталы.
Тукранлы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Калина (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нәби (Бөрҗән районы)
Почта индексы — 453584, — 80219822002.
NGC 2715
NGC 2715 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Нәби (Бөрҗән районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
NGC 2715
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бленкур
Бленкур — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Берно
Берно (Bernot) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Монтекориче
Монтекориче — Италиянең Кампания төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сабан туе (берләштерү)
Буыннан буынга гасырлар дәвамында игенчегә карата изге мөнәсәбәт тәрбияләнә. Игенчелек – авыр һәм изге хезмәт, ул барлык милләтләргә дә хас. Игенчелек эшләре тәмамланганнан соң, сабантуй бәйрәме үткәрелә. Сабантуй – ул татар милли мәдәниятенең чыганагы. Сабантуй яшьләрне, балаларны милли рухта тәрбияләүче иң күркәм бәйрәмнәрнең берсе. Эчтәлек
Ретурнак
Ретурнак — Франциянең Югары Луара департаментында урнашкан коммуна.
Сабан туе (берләштерү)
1. Тарихы
2. Сабантуйның элеккеге үрнәге
646 (сан)
646 (алты йөз кырык алты) - 645 белән 647 арасындагы натураль сан.
Сабан туе (берләштерү)
3. Бүгенге сабан туе
4. Чыганаклар
Шул ук тарихчылар язганча, Казан ханлыгы чорында Сабантуй мәйданында хәтта шәригать кануннары да йомшарып торган. Ир-атлар белән беррәттән хатын-кызлар да барлык уеннарда да диярлек катнаша алган. Аның уеннары да тигезлеккә корылган. Бердән, алар бик гади, һәркемгә аңлаешлы. Икенчедән, олысы-кечесе ярыша алырлык итеп оештырылган. Бердәнбер искәрмә - көрәш, анысы аерым әзерлек, аерым осталык таләп итә. Тик анда да бәйге балалар көрәшеннән башлана. Мәйдан үзе үк тигезлеккә өнди – ул түгәрәк, бөтен кеше дә сыярлык, барлык тантана һәркемгә күренерлек итеп эшләнгән.
Сабантуй – элек-электән халкыбызның һәрчак яратып, зур күтәренкелек белән үткәрелә торган олы бәйрәме ул. Халык йолаларын өйрәнүче этнографлар да аның белән күптән кызыксынганнар, ләкин аларның төп игътибарын нигездә мәйдан өчен бүләк җыю тәртибенә һәм мәйданның үзенә, аннары җиңүчеләрне бүләкләү мизгеленә юнәлтелгән. Язгы йолалар исә сабантуй белән бәйләнештә каралмаганнар, аның белән берлектә өйрәнелмәгәннәр. Сабантуй иртә яздан башлап үткәрелә торган тулы бер йолалар, күңел ачулар, ярыш-бәйгеләр тезмәсе икәнлеген исбат итәләр. Алар язын кар эреп җир ачыла башлаган көннәрдән алып язгы чәчүгә кадәр үткәрелгән. Бу бәйрәмнең башка үзенчәлекләре дә бар: аны үткәрү өчен төгәл билгеләнгән календарь көне генә түгел, атнаның аерым көне дә юк. Монда бөтенесе елның нинди булуына, карның ничек эрүенә һәм җирнең чәчү өчен кирәк дәрәҗәдә әзер булуына бәйле. Моны авыл картлары киңәшләшеп хәл иткәннәр, бәйрәмне үткәрү турында авыл кешеләренә әйткәннәр.
Сабантуйның беренче, иң тулы һәм озаккарак сузыла торган варианты түбәндәге тәртиптә үтә: - халыктан җыйган азык-төлектән балаларга ботка пешереп ашату (карга боткасы, дәрә боткасы); - балаларның манган йомырка җыюы; - ат менгән егетләрнең йомырка җыюы һәм аны пешереп ашавы – сөрән сугу; - танымаслык булып киенгән ирләрнең йомырка җыеп йөрүе (җәяүле сөрән); - мәйдан өчен бүләк җыю; - мәйдандагы ярыш-бәйгеләр; - яшьләрнең кичке уены.
Сабантуйның элеккеге үрнәге Сабантуе һәрвакыттагыча яулык җыю белән башланып китә. Сабантуй бәйрәменә бүләк җыю бик күңелле булган. Өй саен кереп, бүләк җыюны сөрән дип атаганнар. Ә сөрәнче – сабан туена бүләк җыючы булган. Яшь киленнәр сөрәнгә  бик матур чигелгән сөлге, ә яшь кызлар күз явын алырдай итеп чигелгән кулъяулык биргәннәр. Яшь киленнәрдән алган сөлге иң кыйммәтлесе булып саналган. Килен аны шушы йоланы истә тотып, үзенең бирнәсендәге иң матур бизәкле сөлгедән әзерләгән. Һәр хуҗа хатын сабан туйга бүләк чыгара торган булган. Әгәр бүләк җыючылар йортка кермәсә, хуҗалар үпкәли торган булганнар. Бүләк бирмәүчеләрне авыл халкы саранлыкта гаепләгән. “Бүләгем – көрәшчегә”, “чабышта җиңүчегә”, “иң арттан килүчегә” дип атап бүләк бирүчеләр дә булган. Бүләкне алгач, юмарт хуҗаларны мактап: “Сабирә апа сабантуйга чиккән сөлге бирде. Ура! Ура! Ура!” – дип кычкырып рәхмәт әйтә торган булганнар. Яулыкны авылның яшь егетләре җыя. Аларга авылдагы булган бөтен балалар да кушыла.Аларның берсе колга күтәргән, бүләкләрне шуңа элгәннәр, ә иң матур сөлге колга очында җилфердәгән. Егетләр һәр хуҗалыкка кергәч түбәндәге җырларны җырлаганнар:
Атлар иярләдеңме,
Тайлар йөгәнләдеңме,
Сабантуйлар җитә диеп,
Бүләк әзерләдеңме?
Өй артыңдагы умартаң
Ел да саен аерсын.
Безне шулай хөрмәтләсәң,
Ел да саен баерсың.
Аю килә такырдан,
Тырнакларын батырган.
Рәхмәт яусын хуҗаларга,
Кунак итеп чакырган!
Биек икән тавыгыз,
Каршы ява карыгыз.
Без килдек тә кунак булдык
Сабантуйга барыгыз.
Сабантуйның иң күңелле вакыты - ат чабыштыру мизгелләре дә килеп җитә. Күпчелек авыл кешеләре¬нең үз атлары булган. Чабыш¬кысы булган малай - бәхетле малай. Чөнки ул Сабан туен¬да үз чабышкысына атланып ярышкан. Иң матур сөлгеләрнең берсе ат чабышында җиңүчегә бирелә. Иң ахырдан килгән атка махсус атап бирелгән сөлгене тага торган булалар. Көрәш кызып дәвам иткән арада ир-егетләр чиләкләр белән су китерү уенында ярышалар, авылның яше - карты чүлмәк вата, ир- егетләр көчләрен сынап гер күтәрә, хатын- кызлар мәйдан буйлап кашыкка йомырка куеп йөгерү дисеңме, капчык киеп йөгерү дисеңме, берсе дә калмый. Көрәшчеләр һәм җайдаклар үзләренең гайрәтен, осталыгын, батырлыгын күрсәтә торган булсалар, җырчылар һәм музыкантлар бу бәйрәмдә үзләренең талантларын күрсәтеп, халыктан мактау, хуплау сүзе ишетү өчен көтеп алганнар. Сабантуйда отып калган яңа җыр, яңа көйләрне басу-кырда эш вакытларында яки өйдә кышкы озын кичләрдә җырлый торган булганнар.
Сабантуй уеннары җыелган бүләкләр бирелеп беткәнче дәвам итә. Соңырак яшләр өчен кичке уеннар башлана. Урам буйлап яшь кызлар кичке уенга җырлап төшәләр, артларыннан гармун уйнап яшь егектләр бара, ә алар артыннан шау – гөр килеп бала – чагалар. Төн урталарына кадәр гармун тавышы яңгыраган, егетләр, кызлар биегәннәр, җырлаганнар, төрле уеннар уйнаганнар. Сабантуй таңга кадәр дәвам итә. Шулай итеп Сабантуйлары халыкның ул вакыттагы авыр тормышын бер көнгә генә булса да оныттыра, күңелләргә рухи азык бирә. Бүгенге сабан туе
Татар халкында язгы эшләр белән бәйле бәйрәмнәрнең иң күңеллесе - Сабантуй. Бу бәйрәм язгы сабан белән бәйләнгән. Сабантуй бәйрәме элек-электән барлыкка килгән бәйрәмнәрнең берсе. Сабантуйлар төрле җирдә төрлечә уза.
Вакыт үтә торган саен тормыш та, бәйрәмнәр дә үзгәрә бара, тик шуңа да карамастан бүгенге көндә уздырыла торган Сабантуй бйрәмнәре аз-гына үзгәреш кичерсә дә үзенең асылын югалтмаган, аның төп өлешен, традицияне саклап эчтәлеген шул уеннар тәшкил итә.
Сабантуй башланырга биш-алты көн кала авылның яшь егетләре җыелып яулык җыярга чыгалар, аларга кызыгып кечерәкләр дә кушыла. Яулык җыючы егетләр авылның бер башыннан килеп гармунга кушылып җырлыйлар, бииләр һәм өйләргә кереп бүләкләр җыялар. Гармун авазы, яшләр җыры бар авылга тарала. Авыл халкы алдан ук бүләкләрен әзерләп куя. Бүләк итеп яулык, ситса, сөлге кебек әйберләр бирелә. Кайбер яшь, көрәшче егетләр ныгыр өчен йомырка эчәләр. Яшләр кешеләргә кереп бүләкләр алып чыккач, аларны селкеп рәхмәт әйтәләр. Кайбер кешеләр бүләк биргәнче яшләрне гармун көенә биетәләр. Шулай итеп бар кешегә дә кереп бүләкләр җыйгач, Сабантуй мәйданына төшеп бүләкләрне урнаштыралар һәм өйләргә таралышалар. Менә зарыгып көтөп алган Сабантуй бәйрәме дә килеп җитә. Авылга шәһәрдән кунаклар, яшләр кайталар. Бар авыл халкы Сабантуй бәйрәменә әзерләнә. Сабантуй һәрвакыттагыча кечкенә балалар көрәшеннән башлана. Уенда катнашучыларга барсына да бүләкләр тапшырыла. Мәйданга халык җыела тора. Балалар көрәше тәмамланганнан соң, яшләр көрәше башлана. Бу вакытта балалар капчык белән сугыша, кыек һәм туры баганага менәләр. Мөгаен мәйданга җыелган халыкның берсе дә уеннарда катнашып бүләк алмыйча калмыйдыр. Өлкәнерәкләр катыкка керсә, чүлмәк ватса, яшләр уклау тарта, кул көрәштерә, гер күтәрә. Мәйдан уртасында уеннар һич кенә дә тынып тормый. Кемнәрдер аркан тартыша, кемнәрдер бии, җырлый.
Инде Сабантуйның ат чабыштыру мизгелләре дә килеп җитә. Барлык авыллардан килгән чабышчы атлар үзара ярышуын бар халык кызыгып карый. Көрәш белән бергә капчыкта йөгерү, кашыкка йомырка куеп йөгерү кебек уеннар дәвам итә. Шулай итеп Сабантуй бәйрәме кичкә кадәр дәвам итә. Инде кояш батып караңгы төшсә дә халык аз гына да кимеми, бары тик Сабантуй батыры билгеләнеп бәйрәм уеннары төгәлләнгәч кенә, халык өйләргә таралыша, ә яшләр өчен бәйрәм дәвам итә. Сабантуйның милли үзенчәлеген югалту ярамый. Сабан туе акрынлап үзенең миллилеген югалта. Бәлки, сабан туен үткәрү тәртибен бер калыпка салыргадыр? Тарихилык, миллилек үзенә күрә күрсәтмә нигезендә сакланырга тиештер? Юкса, милли бәйрәмебез табигатькә чыгып, шашлык ашап, аракы эчеп кайту өчен бер сәбәпкә генә әйләнеп бара. Ә бит Сабантуй – татарның милли культурасын, җыр-моң куәтен, бай тарихын меңнәрчә кешегә җиктерү мөмкинлеге ул. Мәйдан татар мәдәниятын пропагандалау өчен менә дигән урын. Ә без елдан-ел ул миллилекне кысып чыгарабыз, үз кулларыбыз белән юк итәбез. Чыганаклар 1. 	Никольский Н.В. «Сборник исторических материалов о народностях Повольжья» - Казань, 1919
2.	Уразманова Р. Татар халкының йолалары һәм бәйрәмнәре.
3.	Татар мөселман календаре. – Казан.- 1997
4.	Татар мөселман календаре. – Казан.- 1998
5.	Фәнни эзләнүләр һәм фольклор үрнәкләре: татар халык иҗаты. – Казан: РИЦ «Школа», 2005
Карали
Карали — Болгариянең Габрово өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтелла
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дусдуру (Яйладагы)
Дусдуру (Dusduru) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Яйладагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вилловик (Огайо)
Вилловик  — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Виллет (Нью-Йорк)
Виллет  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).