cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Клементон (Нью-Джерси)
Клементон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Чәчкап авылы тарихы
Шуңа күрә, безгә  бүгенге көнгә кадәр сакланып калган һәр факт, һәр исем кыйммәт. Алар безгә авыл тарихын күзалларга, ачыкларга ярдәм итәләр. Тарих дигәч тә, аның хөкемдарлары, галимнәре, язучылары бар. Аларның хезмәтләре аша без күп кенә мәгьлүматлар тыплый, өйрәнә алдык.
Кисовець
Кисовець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Яңа Чәчкап авылы тарихы
Яңа Чәчкап авылы төрле чорларда әле Зөя өязенә, әле Буа өязенә кергән. Татарстан АССР төзелгәнче Буа өязе Сембер губернасы составында булган. Димәк, шул чордагы архив документлары да Сембер(Ульяновск) дәүләт архивында булып чыга. Ләкин бу архив юкка чыкмаса да, аннан куллана алмаслык хәлгә дучар булган. Татарстан Фәннәр Академиясе ТӘТСИнең тарих секторы мөдире С. Алишев раславынча, 1920 елда Татарстан АССР төзелгәч, Буа өязенең Сембердәге архив документлары Казанга  китерелеп, Свердлов урамындагы чиркәү бинасына бушатылган һәм ул документлар шушы көнгәчә системага китерелмәгән көе өелеп, бозылып яталар икән.
Кисовець
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Чәчкап авылы тарихы
1505-68 елларда рус админстрациясе тарафыннан Казан һәм Зөя өязләрендәге шәһәр һәм авылларның тасвирламасы(описание) уздырыла. Бу эш егерме елга сузыла. Авыллар кайсы елга буена урнашуына карап исәпкә алынганнар. Гөбнә һәм Бәрле елгалары буенда түбәндәге авыллар төркәлгән: Таяба, Тимәш, Чүти, Колгына, Коштавыл, Чәчкап, Мөрәле, Шушермә, Ындырчы; Олы һәм Кече Бола буенда: Банбахта, Дәүләки, Сюндюр, Кильдураз, Яльчик, Биябаш, Биишево, Кульгуна, Бурнаш.
Рус тарихчысы С.М. Шпилевский  «Древние города и д.р Булгаро-татарские памятники» исемле хезмәтендә Зөя елгасының сулъягында Болгар авыллары булмаган дип расласа да, Равил Фәхертдинов Бола елгасы буенда унбиш Болгар археология һәйкәле табылуы, ә җидесенең монгол периодына кадәр үк булуы турында яза. Казанны яулап алганнан соң авыл һәм шәһәрләрнең исәбен алган бу материаллар «Писцовая книга» дип атала һәм аларда авылларның кайда урнашуы, кыр һәм урманнарның мәйданы, табигый байлыклар, авылдагы йортлар саны күрсәтелә. Ә авыл халкының ирләре һәм хатын-кызлары аерым-аерым бирелә. Халыкның нинди һөнәр белән шөгыльләнүенә кадәр языла.
Шпилевский һ.б.ларның хезмәтләрендә дә бу як авылларын санап чыкканда Яңа Чәчкап һәм шул тирәдәге хәзерге авыллар искә алынмый. ΧVII гасыр карталарында да бу авыллар теркәлмәгән.
Г.Золотинцкий бер хезмәтендә Бола елгасы буенда урнашкан Байтирәк авылы турында болай яза: «Деревня Байтиряково на Буле, чувашии Байтиряк помогал Ивану Грозному в последнем походе его на Казани был пожалован за это землей… В церковном дворе имеются надгробные камни ΧIII века по хиджру с арабскими надписями.» Моннан чыгып шуны әйтергә мөмкин: 17 йөз урталарына кадәр Лашче елгасы буенда, аның тамагындагы Иске Лашче авылын санамаганда, башка авыллар булмаган. Яңа Чәчкап һәм аның тирәсендәге авылларга кайчан нигез салынган дигән сорауны ачыкларлык бер документ сакланып калган. Ул - Мәскәү патшалыгы Казан приказы дворының 1642 ел 21 сентябрендә Зөя өязе воеводасы Т.В. Измайловка язган Грамотасы.
Бу документта Зөя өязендәге йомышлы татарлардан Әхмәт Колмамбетовка һәм аның берничә иптәшенә Лашче елгасы буенда җир биләмәсе бирелү турында языла. Ул кешеләр бу төбәккә килеп урнашкач, Әхмәт авылына нигез салына. Ул вакытта тирә-юньдә әле буш җирләр дә байтак була.
Бу документтан күренгәнчә Лашче елгасы буенда аның түбән агымында урнашкан Иске Лашче  авылыннан башка югары агымында ул чакта әле авыллар булмаган. Ул җирләр Дикое поле чикләре булган. Грамотадан күренгәнчә, Әхмәт авылына шушы елларда нигез салынган. Ә Әхмәт авылы каршысында, Лашче елгасының  аргы ягына урнашкан Куҗак авылына Старые Маматкузино дигән авылдан күчеп килүчеләр нигез салган булырга мөмкин.
Руховци
Руховци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Яңа Чәчкап авылы тарихы
Боларга өстәп тагын шуны да күрсәтергә кирәк. СССР фәннәр Академиясенең Казан филиалы ИЯЛИ тарафыннан 1955 елда бастырып чыгарылган «История Татарской АССР» исемле китаптагы «Карта Центральной части Казанского ханства» һәм «Казанское ханство и его соседи» исемле карталарда Дикое поле чикләре Лашче, Бола елгалары тирәсендә күрсәтелгән. Шул ук карталарда Казан ханлыгы вакытында авыллар исемлеге дә бирелгән.
Руховци
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Виста (Небраска)
Ла-Виста  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Яңа Чәчкап авылы тарихы
«Идел» журналыннан 1996 ел 11 нче санында басылган икенче бер картада да Нугай Урдасы чикләре Бола, Лашче елгаларына кадәр җиткәне күрсәтелә.
Ла-Виста (Небраска)
Тарихы
Ла-Виста шәһәре  елда нигезләнгән.
Яңа Чәчкап авылы тарихы
Бу язмалардан күренгәнчә, Яңа Чәчкап авылы 1650 еллардан да элегрәк нигезләнмәгән.
Ла-Виста (Небраска)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Чәчкап авылы тарихы
Казан янында җиңелгәннән соң, 1774 елларда Пугачев Иделнең уңъягына чыгып Тау ягы буенча көньякка хәрәкәт иткәндә, бу тирәдәге крестьяннарның да восстаниегә актив кушылып китүләре билгеле. Хәзерге Чүпрәле районында баш күтәрүчеләрнең ныгытылган терәк пунктлары да булган. Пугачев восстаниесе турындагы әдәбиятта да Яңа Чәчкап авылы телгә алынмый. Ләкин бу гына 1770 елларда әле Яңа Чәчкап авылына нигез салынмаган икән дип расларга нигез була алмый. Авылның бу хәрәкәткә  бөтенләй катнашмаган булуы да мөмкин.
Болардан тыш Яңа Чәчкап авылының нигезләнүенә мөнәсәбәтле мәгълүматларны авылда сөйләнеп килә торган риваятьләрдән, кемнәрдәдер сакланып калган шәҗәрәләрдән, Иске Чәчкап тарихы белән кызыксынучы төбәкне өйрәнүчеләрнең мәгълүматларыннан чыгып та фикер йөртергә мөмкин.
Әгәр Яңа Чәчкап авылына нигез салынуын риваятьләргә таянып аңлатырга теләсәк, авылның тарихы болайрак.
Урман Чәчкабыннан (Кайбыч районыны) шушы урынга беренче булып өч нәсел күчеп килгән, имеш. Боларның берсе-Мыек, икенчесе-Колый, өченчесе-Бүре нәселеннән булганнар. Әле боларга дүртенче нәсел дә килеп кушылган икән.
Иске Чәчкапта туып-үскән Кадыйр Галимов үзенең туган як төбәге, бигрәк тә үз авылының тарихын өйрәнүгә күп тырышлык һәм хезмәт куйган шәхес. Ул патша хөкүмәтенең Тау ягы халкын чукындыру тарихын өйрәнүгә һәм Иске Чәчкап белән Яңа Чәчкап авыллары арасындагы элемтәләрне өйрәнүгә дә әһәмият бирә.
Яңа Чәчкап авылының   ΧVIII гасыр урталарында гына нигезләнүен башка фактлар белән дә расларга мөмкин.
Авылда һәр хуҗалыкның үз тамгасы булган. Кайсыныкы сәнәк, кайсыныкы ай, кайсыныкы балта һ.б. Гадәттә, авыл старостасы да берәр исемлек төзегәндә исем-фамилия урынына шул йортның тамгасын гына куя торган булган.
Яңа Чәчкапта мөселман дине элек-электән тирән тамыр җәйгән булган, авылда ике мәхәллә һәм шуңа нисбәтән ике мәчет эшләгән. Бер мәчет 1889 елда төзелә. Аргы яктагысы 1918 елда төзелгән. 1938 елда ул мәчетнең манарасы киселә һәм анда җидееллык мәктәп ачыла. Бу яктагысының манарасы 1940 елда төшерелә һәм аның бинасы 1980 елларга кадәр клуб, китапханә хезмәтен үти.
Авылда электән үк мәдрәсә булган. 1890 елда мәчет төзелгәч, мәдрәсә аерым бинада эшли башлый. Аңа кадәр балаларны мулла өендә укытканнар. Мәдрәсәдә ир балалар укырга-язарга өйрәнгәннәр. Алар шунда укыганнар һәм торганнар.
Камини
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Зубари (Шабалино районы)
Зубари (Зубари) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Антиньи (Вьенна)
Антиньи — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Начальничевская
Начальничевская — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Улу-Юл елгасының сул ярыннан 139 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.
Тукшум
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94,8%), мордва (5,2%).
Начальничевская
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Гонбах
Гонбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Начальничевская
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 2394
NGC 2394 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Лук-Соим
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Доганкөй (Акчаабат)
Доганкөй (Doğanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Канепари (Маса-Карара)
Канепари — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канепари Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Василий Эктел
Василий Эктел (чын исеме Василий Петрович Сидоров; 1950 елның 26 феврале, Лашчы-Таяба, Ялчык районы, Чуаш АССР - 2005 елның 17 августы; Чабаксар, Чуашстан) - чуаш язучысы, шагыйрь. Чуаш Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1999), «Тăван Атăл» журналы премиясе лауреаты. ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы (1988 ел).
Биографиясе
Язучы 1950 елның 26 февралендә Чуаш АССРның Ялчык районы Лашчы-Таяба авылында туа.
2005 елның 17 августында авырудан соң Чуашстан башкаласы Чабаксарда вафат була.
Иҗаты
Василий Петрович күпкырлы талантлы әдип, ул үзен күп жанрларда күрсәтә: ялкынлы публицист, әдәбият һәм сәнгать белгече, прозаик, шагыйрь.
Самоводене
Самоводене — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Псекабе
Псекабе — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае, Адыгея биләмәләрендә ага. Елга  Шебш елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Яңа Чәчкап мәдрәсәсе
Чәчкап авылы мәдрәсәсе
Псекабе
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Яңа Чәчкап мәдрәсәсе
Яңа Чәчкапта  мәдрәсә бар. Ул  “Мәрҗән” мәдрәсәсе дип атала. Ул хәзерге вакытта авылның үзәгендә, мәчет янында урнашкан.
Псекабе
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Чәчкап мәдрәсәсе
Авылым халкы гомерен эшләп кенә үткәрмәгән, ач торса да, кайгы-хәсрәт ишелеп төшсә дә, сынмаган, рухын төшермәгән. Элек-электән Яңа Чәчкап авылы динле, белемле авыл дип саналган. Дин һәм белем һәрвакыт янәшә килгәннәр. Яңа Чәчкап авылы яши башлаган көннән үк, авылда мәчет тә, аның белән берлектә, мәдрәсә дә барлыкка килгән. “Безнең борынгы бабаларыбыз шушы җиргә күчеп яши башлаганда, тау башында мәчет урыны сайлап казык какканнар. Мәчет, мәдрәсә хәзерге вакытта да шушы җирдә урнашкан,” – диләр  авылның иң олы кешеләре.
Моннан бик күп еллар элек тә, хәзерге кебек авылыбыз мәчете каршында мәдрәсә эшләп килгән. XIX йөз урталарында авылыбызда дамелла Бикмулланың тирә-якларда даны таралган  мәдрәсәсе эшләп килгән. Күршеләрендәге Буа шәһәрендә атаклы мәдрәсәләр була торып, үсмерләрнең Түбән Наратбашыннан Яңа Чәчкап мәдрәсәсенә килеп укулары шул хакта шактый сөйли. Шул вакыттагы иске мәдрәсә бинасы мәчетнең көнчыгыш  ягында була. Биредә ир балалар укыган. Балалар интернат-мәктәбе кебек, шушы авылдан ук булуларына карамастан, мәдрәсәдә торып-кунып укыганнар. Шул мәдрәсә тормышы турында авылыбызның иң олы карты – Әхәт бабай  сөйләүләреннән чыгып, мәдрәсәдәге тәртипләр турында шуларны әйтергә кирәк: укыту эшләре җәмәгать тәртибендә оештырылган. Мәдрәсәне тоту, укыту чыгымнары ата-аналар өстендә була. Укучы шәкертләр мәдрәсәдә чиратлап кизү торганнар, мичен ягып торганнар, бинаны чиста, тәртиптә торганнар. Мендәр-юрганнарын бер җиргә өеп куеп, идәндә утырган килеш хәлфәдән дәрес алганнар. Хәлфәләре имам-хатиб-мөдәррис мулла, тиешле вакытта килеп дәрес биргән, дәрес тыңлаткан, биремнәрнең үзләштерүен тикшергән. Шәкертләр укырга-язарга, дини йолаларга өйрәнгәннәр. Мәчеткә кереп намаз укыганнар. Олырак шәкертләр яшьрәкләрне укытуда хәлфәнең ярдәмчеләре булганнар. Кыз балалар мулланың үз өенә, абыстайга укырга йөргәннәр. Абыстай  аларны укырга, намазга өйрәткән, догалар ятлаткан. Кызлар язуга өйрәтелмәгәннәр.
Мәдрәсәдә укулар тукталгач, совет белем бирү системасында, 1923 нче елдан башлангыч мәктәп булып эшләп китә. Ул 1934 нче елга кадәр башлангыч мәктәп була. Бераздан мәктәп өчен башка бина төзелә. Шул еллардан башлап, мәдрәсә 46-47 нче елларга кадәр сезонлы эшләүчеләрнең балалары өчен балалар бакчасы булып хезмәт итә.
“Мин дә, күршем Мәсхүт тә берничә җәй  мәдрәсә урынына калган балалар бакчасына йөрдек. Минем әни шунда тәрбияче дә булды әле”- дип сөйләде үзенең балачак  истәлекләре турында  хәзерге абыстаебыз. “Минем әни өйдә,  шул балалар өчен ашарга  пешереп, күмәч салып ашатты. Үземне таң белән уятып, фермадан балалар өчен сөт алырга җибәрә иде”, - дип искә төшерде дәү әтием.
Сугыштан соң, мәдрәсә бинасын сүтеп, бөтен төзелеш материалларын 38 нче елда төзелгән башлангыч мәктәпне зурайтыр өчен алып китәләр. Менә инде шушы еллардан башлап, мәдрәсә бинасы “яшәүдән” туктый. Совет елларында юк ителгән мәчет тә шулай ук бик күп еллар клуб, уку өе хезмәтләрен үти.
Мәчет бинасының гомере озынрак була. Аны 1980 нче еллар уртасында, яңа клуб төзелеп беткәч кенә сүтәләр. Калган бүрәнәләреннән зират өстенә намаз уку өчен бина өеп куяла. Мәчет-мәдрәсәләрен бетерсәләр дә, авыл халкы диненнән бизми. Аерым йортларга җыелышып,  биш вакыт намаз укуны, дини сабак алуны туктатмый. Бу вакытларда зират өстендә торгызылган,  мәчет булып торган  кечкенә генә йортта Шәйхелислам Кыяметдин улы Хисамов ир балаларга дини белем биргән. Кыз балалар Бикчәнтәева Камилә абыстайның өенә йөреп, дини белемнәрен арттырганнар.
1990 нчы елларда мәчетләр төзү өчен рөхсәт бирелә дигән, хәбәр тарала. Ләкин әле якын-тирәдәге авыл   халкы мәчетләр ачарга бераз гына куркып тора. Чәчкап халкы бу вакытта да куркып калмый. Камил Бикчәнтәев авылда мәчет торгызу нияте белән, махсус Мәскәүгә барып, Мөфти шәех Равил Гайнетдиннән мәчет төзү өчен рөхсәт кәгазе алып кайта. Шулай итеп, мәчет төзүгә чәчкаплылар беренчеләрдән булып тотына.
1990 елда бөтен халык тырышлыгы белән элекке мәчет урынына ак кирпечтән ике катлы итеп яңа мәчет төзелә. Аның белән берлектә, элекке мәдрәсә нигезендә булачак, “Мәрҗән” мәдрәсә бинасы да торгызыла.
Элек-электән мәчетләр янында булган мәдрәсәләр булдыру йоласы юкка чыкмый. Башта бу бинаны мәдрәсә итү уенда булмыйлар. Килгән муллаларга яшәр  өчен йорт итеп тоталар. Өч ел буе мәчет мәдрәсә дә булып тора. Дини белемнәрен арттырырга  теләүче ир-атлар кич белән мәчеткә килеп укый башлый. Ул елларда  ир балаларны мәчеттә дини сабакларга  Нәсыйх Шәрәфетдинев өйрәтә.
Үзенең белемнәрен тирәнәйтер өчен Нәсыйх хәлфә Казан шәһәрендә Россия Ислам универитетында һәм “Мөхәммәдия” мәдрәсәсендә  белем ала. 1993 нче елдан башлап, кыз балаларны дини белемгә, гарәпчә укырга  “Мәрҗән” мәдрәсәсендә остабикәбез Каюмова Гөлшат өйрәтә.
Авылда мәдрәсәнең эшли башлаганына 3 дистәгә якын тулып бара. Чәчкап авыл халкы тырышлыгы белән 2018 нче елда яңа мәдрәсә төзәтелде. Хәзерге вакытта укулар яңа бинада алып барыла. Мәдрәсәдә 60 ка якын шәкерт дини белем ала. Анда укулар көз башланып, яз җиткәнче дәвам итә. Мәдрәсәдә һәр көнне дәресләр уза. Дәресләр аерым бер расписание белән 4 төркем өчен үткәрелә. Хатын-кызларны, кыз балаларны Каюмова Гөлшат  һәм аның өлкән шәкертләре Мусина Миләүшә белән Хайруллина Сиринә; ир-атларны,  ир балаларны Нәсыйх хәзрәт һәм Гомәр ага Җиһаншин укыталар.
Шәкертләрнең белемнәр эзсез калмый. “Мәрҗән” мәдрәсәсендә дини белем, гарәп грамматикасының нигезен алып, күп кенә шәкертләргә үзләренең юлларын дәвам итәргә ярдәм итте. Алар үзләренең белемнәрен тирәнәйтер өчен, уку йортларына укырга керә алдылар. Мәсәлән, шулар арасында, хәзерге вакытта Буа шәһәренең “Камилә” мәчете мулласы  Гомәр Шәйхелислам Мисырда  дини белем дәвам итте.
Фрибур (Мозель)
Фрибур (Fribourg) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,42 км².
Искәрмәләр
Фрибур (Мозель)
(1934) Джефферс
(1934) Джефферс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1972 елның 2 декабрендә Арнольд Клемола тарафыннан Сан-Хосе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1972 XB» саналган.
Галинаг
Галинаг — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Кларе (Югары Прованс Альплары)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,04 км².
Фазу Әлиева
Фазу Гамзат кызы Әлиева (1932 елның 5 декабре, Геничутль, Дагстан АССР, ССРБ — 2016 елның 1 гыйнвары, Махачкала, Дагстан, Россия) — авар совет һәм Россия шагыйрәсе, Дагстан халык шагыйрәсе (1969), прозаик һәм публицист. Дагстан һәм Россия әдәбиятын үстерүгә зур өлеш керткән. Моннан тыш, хокук саклау эшчәнлеге белән дә шөгыльләнә.
Ике «Хөрмәт Билгесе» ордены һәм ике Халыклар Дуслыгы ордены, Изге апостол Андрей Первозванный ордены белән бүләкләнгән; Советлар Союзы фондының алтын медаленә, дөньяны саклау комитетының «Тынычлык өчен көрәшче» медаленә, Бөтендөнья Советының юбилей медаленә, шулай ук кайбер чит илләрнең мактаулы бүләкләренә лаек булган.
Тормыш юлы
Фазу Әлиева 1932 елның 5 декабрендә Дагстан АССРның Геничутль авылында туа. Кечкенәдән шигырьләр иҗат итә башлый. Әлиева авар һәм рус телләрендә язган. 17 яшьлек Әлиеваның шигырьләре беренче тапкыр 1949 елда «Большевик гор» газетасында басылып чыга, соңрак «Комсомолец Дагестана» газетасында һәм авар телендә «Дружба» журналында басыла.
1954—1955 елларда Фазу Әлиева Дагстан хатын-кызлар педагогия институтында укый.
1961 елда А. М. Горький исемендәге Әдәбият институтын тәмамлый.
ССРБ язучылар берлегендә торган. Дагстан Милли фәннәр академиясе академигы.
Эшчәнлек
1950—1954 елларда мәктәптә укытучы булып эшли.
1962 елдан Дагстан укыту-педагогик әдәбият нәшрияты редакторы.
1971 елдан «Дагстан хатын-кызы» журналы баш мөхәррире.
1971 елдан — Дагстанның тынычлык саклау комитеты һәм Дагстан тынычлыгы Совет фонды бүлеге рәисе, Бөтендөнья Тынычлык советы әгъзасы.
1980 елда «Ел җыры» фестиваленең финалына Фазу Әлиеваның «Миңа шундый исем уйлап» дигән шигыренә Эдита Пьеха башкарган җыр чыга.
2006 елга кадәр Россия Иҗтимагый палатасы әгъзасы.
Махачкаладагы шәһәр зиратында җирләнгән.
Иҗатка бәя
Фазу Әлиевага «Совет хатын-кызы», «Огонёк», «Крестьянка», «Работница», «Знамя» журналларының премияләре тапшырыла. Шулай ук Дагстан Республикасының әдәбият өлкәсендә «Мәңгелек ут» шигырь китабы өчен премияләре тапшырыла.
Аның «Җир төерен җил алып китмәячәк» китабы Александр Островский исемендәге премиягә лаек була.
Махачкалада Дуслык скверында Фазу Әлиевага һәйкәл ачылган.
Чит телләргә тәрҗемәләр
Фазу Әлиеваның китаплары суахили, тамил, кхмер, һинд, инглиз, алман, швед, чех, француз, испан, поляк, япон һәм башка телләрдә басылып чыга.
Гөял
Гөял (Göyyal ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
Фазу Әлиева
Хәтер
2017 елның 11 декабрендә Махачкаладагы Дуслык скверында Фазу Әлиевага һәйкәл ачыла.
2017 елның 29 августында «Марка» полиграфия компаниясе Фазу Әлиева рәсеме төшерелгән почта маркасын чыгара. 27 сумлык һәм 231 мең данә тиражы булган почта маркасы «Изге Апостол Андрей Первозванный ордены кавалерлары» сериясе кысаларында чыгарылган.
Гонденбрет
Гонденбрет — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бобровець (Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ивенешть (Педурень, Васлуй)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клинтон (Нью-Джерси)
Клинтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампо-Калабро
Кампо-Калабро — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Луппайёгарт
Луппайёгарт — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Юх-ПАй-Соим елгасының сул ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Кампо-Калабро
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Луппайёгарт
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клавже
Клавже — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гринтри (Нью-Джерси)
Гринтри  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гринтри халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сыгыртмач (Чаршамба)
Сыгыртмач (Sığırtmaç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нохуттепе (Османие)
Нохуттепе (Nohuttepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (köy).
Старогилево
Старогилево — Башкортстанның Благовещен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453447, — 80215825010.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 9 кешенең яшәве мәгълүм.
Лайонс (Небраска)
Лайонс  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лайонс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кода (Зур Илеша кушылдыгы)
Кода (Кече Кода) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Илеша елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ингур
Ингур яки Ингури (Егры, Ингур, ენგური [Энгури],  [Ингири]) — Абхазия һәм Гөрҗистан территориясеннән ага торган елга. Елганың тамагы Кара диңгездә урнашкан. Озынлыгы 213 км, бассейнының мәйданы 4060 км². Уртача су чыгымы 170 м³/сек.
Зур Кавказның көньяк битләүләреннән башлана. Төп кушылдыклар: уң — Долра, Накра, Мулхура, Ненскра; сул — Хумпрери, Хаишура, Магана, Чхоуши.
Антран
Антран — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Марс Алиев
Марс Шәрип улы Алиев — зоотехник, җитәкче.
Зубари (Яраң районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Марс Алиев
Тәрҗемәи хәле
Ул 1947 нче елның 18нче июлендә  туып, балачагын, үсмер чорын туган авылыбызның матур табигать кочагында уздыра. Мәктәпне тәмамлаганнан соң Казан шәһәренең авыл хуҗалыгы институтында (КГВИ) зоотехниклар әзерләү бүлегендә белем ала.
Зубари (Яраң районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Марс Алиев
Тәрҗемәи хәле
Аның хезмәт юлы узебезнең туган авылыбыздан башланып башкалабыз Казанга илтә. Нинди генә юллар үтми ул яшәү дәверендә:1971-1977нче елларда Биектау районында терлек азыгы әзерләү совхозы директор урын басары,1977-1989нчы елларда шушы ук районның “Кызыл байрак”колхозы председателе,1989-1994нче елларда совхоз директоры, 1995-1998 нче елларда Татарстан Республикасы авыл хуҗалыгы министрлыгында министрның беренче урынбасар вазифасы итеп билгеләнә.1998-2019нчы елларда Татарстан кошчылык оешмасының генераль директоры булып эшли.
Бүләкләр
Гомумән, Марс Алиев- авыл хуҗалыгының төрле тармакларында җитәкче вазифаларын башкарган шәхес.Нинди генә тармакта эшләсә дә ул һәрвакыт зур ихтирам казанды һәм югары күрсәткечләргә ирешеп килде. Аның хезмәтләре хөкүмәт тарафыннан югары бәяләнде: РФ авыл хуҗалыгы министрлыгының Мактау грамотасы, ТРның “Фидакарь хезмәт өчен” медале һәм рәхмәт хатлары, диплом, грамоталар белән бүләкләнде.
Иҗтимагый эшчәнлеге
Авылыбызга һәр ел саен кайтып, илебезнең төрле өлкәләрендә яшәп, хезмәт иткән авылдашларыбызны чакырып “Туган авылымны сагынам” дип аталган кичә оештыра. Бу кичәдә бер-берсен озак еллар күрмәгән авыл халкы рәхәтләнеп ял итә, күңел ача, сөйләшеп серләрен бүлешә. Авылда яшәгән өлкән буын кешеләрен дә онытмый Марс Шәрип улы, алар белән берлектә дини бәйрәмнәрне дә истән чыгармый, зурлап уздырыша. Әле менә күрше Иске Тинчәле авылында, әби-бабасының нигезендә мәчет төзетә.Бу изге эшен якташларыбыз һич онытмас. Аның мондый изге ярдәмнәрен саный китсәң бик күп, авыл урамнарын төзекләндерүдә дә зур өлеш кертте ул. Без авыл халкы -шундый изге хезмәтләре үзенә дә изгелек булып әйләнеп кайтсын дигән теләктә калабыз.
Кандидони
Кандидони — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гарди (коммуна)
Гарди — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Канепина (Мачерата)
Канепина — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канепина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сария Вәлиуллова
Сария Вәлиуллова (3 март 1939, Иске Суыксу, Буа районы,, , ) — сыер савучысы, шагыйрә.
Тәрҗемәи хәле
Вәлиуллова Сария Вахит кызы 1939 елның 3 мартында Иске Сукысу авылында туган. Әти-әнисе олы  хөрмәткә лаек дини кешеләр була. Әтисе биш вакыт намазын укыган, дин тыелган вакытта да азан әйтеп, авыл халкын шатландырган. Колхоз эшеннән дә калмаганнар.
“Мәктәпне бик яхшы билгеләргә генә тәмамладым. Укытучыларыма сүзем дога булып барсын”, -дигән рәхмәт сүзләрен еш кабатлый ул. Сугыш чоры баласы ул, җиденче сыйныфны бетереп, теләсә нинди эшкә яраклы колхоз эшчеләре булган алар. Укыган вакытта ук башак җыйган, көлтә бәйләүдә катнашкан балалар сафында ул. Бер башак та кадерле  чакларны еш искә ала Сария апа. Соңрак  арыш суккан, ат җиккән.
Шулай итеп җиткән кыз булып, 1963 елның 3 мартында Яңа Суыксу авылы егете Рәискә  тормышка чыга. Иптәше дә сугыш елы баласы. Кайнатасы сугышта үлгән, кайнанасы   биш бала белән тол  калган.
Фермага эшкә урнаша Сария апа,  иптәше шофёр булып эшли. Шулай икәү тырыша торгач, йорт салалар. Сария апа һаман хезмәттә, кайнанасы  балалар үстерергә булыша. Ул чакта 25 әр сыерны кул белән савалар,  40 литрлы бидоннарны җилкәләренә күтәреп ташыйлар. Бер урында эшләп 43 еллык стаж белән 1994 елда пенсиягә чыга ул.
Иҗтимагый тормышы
. .. Гомернең узганы сизелми  дә, хәзер инде  80 яшенә якынлаша. Бала чакта әтисеннән өйрәнеп  гарәп хәрефләре  дини  китаплар укырга нигез була. Авыл китапханәсенең дә кадерле кунагы ул,  әдәби китаплар күп укый, шигырьләр, бәетләр яза. Күбесе юбилейларга, туган көннәренә котлаулар, якыннарына бәет язуны сораучылар  да шактый. “Кайбер чакларымда төнлә дә торып язам”,-дип искә ала Сария апа. Күп еллар китапханәдә шигърият сөючеләр өчен оештырылган “Каурый каләм” клубына йөри. Туган авылын  бик ярата, авылыма багышлап язган “Суыксума” дигән шигыре 2007 елда  “Байрак” район газетасында  басыла.
Суыксуыма.
Суыксуым бит бик борынгы авыл,
Иксез-чиксез иген кырлары.
Сабан туйларында мәйдан тота
Суыксуымның батыр уллары.
Суыксуларда тудым, монда үстем.
Һәр кешесе- минем туганым.
Һәрберсе-эшкә уңган халык,
Начарлары бездә юк аның.
Иген чәчә халык, иген ура,
Эштә талмый халкым куллары.
Кырлар корабында иген суга
Авылымның батыр уллары.
Авылымның якын киләчәге
Булса иде уңган кулларда.
Яшьләребез- киләчәккә терәк,
Ялгышмаслар барыр юлларда.
Авылыбызга иңә бәрәкәт.
Халкым күңеленә иман иңә,
Күңелебез дә була сәламәт.
Шушы шигырем сәлам булсын иде
Авылымның барлык халкына.
Тыныч еллар,сәламәтлек телим
Суыксуымның яше-картына.
Доганкөй (Ятаган)
Доганкөй (Doğanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Самсиите
Самсиите — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Фроанбер
Фроанбер (Frauenberg) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,75 км².
Искәрмәләр
Фроанбер
(1606) Жеховский
(1606) Жеховский  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1950 елның 14 сентябрендә Луи Бойер тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1950 RH» саналган.
Кладе-над-Бланцо
Кладе-над-Бланцо — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүрҗүлү
Гүрҗүлү (Gürcülü ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
Гондерсхаузен
Гондерсхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богатка (Диңгез буе воеводалыгы)
Богатка  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Канна (Италия)
Канна  — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сыгыртмачлы (Сарыгөл)
Сыгыртмачлы (Sığırtmaçlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Сарыгөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гроуввилл (Нью-Джерси)
Гроуввилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гроуввилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2395
NGC 2395 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Почык
Почык — искергән татар авырлык үлчәме авырлык һәм сыешлык үлчәве берәмлеге (сибелүчән әйберләр өчен), ярты батман, шулай ук җир үлчәве берәмлеге.
Авырлык берәмләге
Җир үлчәве берәмләге (осьмина)
Кюрбан
Кюрбан (Curbans) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Ла-Мот-дю-Кер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,88 км².
Луп-Пай-Юган
Луп-Пай-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга Собь елгасының уң ярына тамагыннан 59 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клиффсайд-Парк (Нью-Джерси)
Клиффсайд-Парк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ивенешть (Яломица)
Ивенешть — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гейт-э-Лабастид
Гейт-э-Лабастид — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Светославци
Светославци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борһан Җамалетдинов
“Әтием Җамалетдин мөәзин улы Борһан Җамалетдинов 1895 елда туа.
ХХ гасырның 30 нчы елларында, колхозлашу чоры башлангач,  Яңа Суыксу авылында, иң соңгы гаилә булып, 1935 елда гына колхозга керәләр. Бер ел эшләгәннән соң, колхоз тормышы күңеленә ошамыйча,  4 баласын алып (иң олысына 12 яшь, иң кечесенә 6 яшь була) Урта Азия якларына чыгып китә. Анда баргач тагын бер кызы, 1940 елның 22 апрелендә улы Үзбәкстан республикасы Бохара өлкәсендә туа.
Бу вакытта Икенче Бөтендөнья сугышы барганлыктан, Җамалетдиновлар гаиләсе, балаларын алып,  шул елны туган якларына кайтып төпләнә. Әти  1941-1945 еллардагы сугыштан исән-сау кайтып, колхозда балта остасы булып эшли. Ә 1951 елда, сугыштан алган яраларыннан савыкмыйча, эш вакытында вафат була”.
Нуманлар (Кастамону)
Нуманлар (Numanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Кастамону илчесенә караган бер авыл (köy).
Борһан Җамалетдинов
Бөек җиңүгә 75 ел тулган көннәрдә сугыш тудырган йөрәк яралары һәм безнең яшьтәгеләрнең ачы язмышлары турында искә алып утырам.Авылыбыздан йөзләрчә кеше белән бергә Борһан Җамалетдинов та 1941 нче елның августында ук сугышка киткән.Аңа бу вакытта 46 яшь булган.Әтием Рига шәһәренә кадәр барып җитә,Җиңү көнен шунда каршылый.1945 елның августында өйгә кайтып керүен,миңа шикәр кисәге тоттыруын яхшы хәтерлим әле мин.Гомере кыска булды шул.1951  елның апрель аенда колхоз эшенә киткән җиреннән үле гәүдәсен генә алып кайттылар.Ярый әле,сугыштан соң 6 ел яши алды әтием,төс-кыяфәтләрен дә яхшы хәтерлим.Ә бит яшьтәшләремнең күбесе әтиләрен бөтенләй күрмәгән килеш картайдылар.Мөслим районында туып үскән хатыным Лина Хаҗиәхмәт кызының  язмышы да шундыйлардан.Әтисе хәрби хезмәткә киткәндә ул әле тумаган да була.Ул әтисенең бердәнбер фоторәсемен һәм фронттан җибәрелгән кара кәгазьне кулына алып карый да,кире куя.Кара  кәгазьдә әтисенең батырларча һәлак булуы язылган.Лина аның хатларын да кадерләп саклый.Аларның берсендә мондый сүзләр язылган:”Таң беленгәндә шәһәрне дошман сомолётлары бомбага тотты.Казармаларны ут чолгап алды,һәм без тәрәзәдән сикереп чыктык.Яраланучыларның ыңгырашулары,аларның чарасызлыктан диварга үрмәләве,кара сөремле ялкын,төенчек күтәргән кешеләр агымы,яшь балалар елавы-бөтенесе бергә буталды”.
Равил Җамалетдинов.
Буа районы Яңа  Суыксу авылы
Гондорф
Гондорф — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ануа (Вьенна)
Ануа — Франциянең Вьенна департаментында урнашкан коммуна.
Лексингтон (Небраска)
Лексингтон  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Кече Снежедь
Кече Снежедь — Россия территориясеннән ага торган елга. Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Снежедь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Лексингтон (Небраска)
Тарихы
Лексингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Кече Снежедь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Канепине (Терни)
Канепине — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Каноло
Каноло — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Канепине (Терни)
Географиясе
Канепине Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Каноло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Горностаевка (Самар өлкәсе)
Горностаевка (Горностаевка) — Самар өлкәсенең Елхау районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (96,2%), әрмәннәр (3,8%).
Кладе-при-Крмелю
Кладе-при-Крмелю — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
(526) Йена
(526) Йена  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1904 елның 14 мартында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 NQ» саналган.
Урусарка
Урусарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чермжа елгасының уң ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Шексна елгасыинештән Шекснинск ГЭС-ына чаклы, Аккүлде (Вологда өлкәсе ) керетеп. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Доганкөй (Малкара)
Доганкөй (Doğanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Малкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фулиньи
Фулиньи (Fouligny) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,96 км².
Җир (мәйдан берәмлеге)
Җир (җир буе) — искергән татар җир үлчәве берәмлеге, ике дисәтинә. Җир буе 80 × 60 саж. яклы турыпочмаклык булган.
Зубари (Нолинск районы)
Зубари (Зубари) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Һал (Губадлы)
Һал  (Hal ) — Әзербайҗанның Губадлы районына караган авыл.
Зубари (Нолинск районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Божанка
Божанка — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сеймените
Сеймените — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грамази
Грамази — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Даймонд-Бич (Нью-Джерси)
Даймонд-Бич  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Даймонд-Бич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Капистрано
Капистрано — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сыҗаксу (Гүрпынар)
Сыҗаксу (Sıcaksu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нуралы (Элазыг)
Нуралы (Nuralı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Клостер (Нью-Джерси)
Клостер  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Магомедсалам Магомедов
Магомедсалам Магомедали улы Магомедов (1964 елның 1 июне, Леваши, Дагстан АССР, ССРБ) — Россия дәүләт һәм сәяси эшлеклесе. Дагстан Республикасы халык җыены рәисе (2006 елның 20 февраленнән алып 2007 елның 11 мартына кадәр), Дагстан Республикасы Президенты (2010 елның 20 февраленнән 2013 елның 28 гыйнварына кадәр), Россия Федерациясе Президенты Администрациясе җитәкчесе урынбасары (2013 елның 28 гыйнварыннан).
Дагестанның элеккеге җитәкчесе Магомедали Магомедов улы.
Тормыш юлы
Магомедсалам Магомедов 1964 елның 1 июнендә Дагстан АССРның Леваши авылында туа. Милләте буенча — даргин.
1981—1986 елларда — Дагстан дәүләт университетының икътисад факультеты студенты. Даргин, рус һәм инглиз телләрен белә.
1986 елдан Плеханов исемендәге Мәскәү халык хуҗалыгы институты стажер-тикшеренүчесе, аспиранты. Анда хезмәт икътисады кафедрасында кандидатлык диссертациясен яклый.
1991 елдан 2001 елга кадәр Дагстан дәүләт университетының икътисад һәм социология кафедрасы мөдире, өлкән укытучы, доцент, профессор.
1998 елның гыйнварыннан Дагстан Хөкүмәте рәисе каршындагы эксперт (конкурс) комиссиясенең эшче төркемен җитәкли.
2001—2006 елларда Дагстан Хөкүмәтенең Каспий диңгезе шельф секторын үзләштерү буенча эшче төркемен җитәкләгән.
Дагстан Республикасы Халык җыены депутаты итеп өч чакырылыш сайланган.
2006 елның 20 февраленнән 2007 елның 4 апреленә кадәр — Дагстан Республикасы халык җыены рәисе.
2010 елның 18 декабреннән 5 июленә кадәр — Россия Федерациясе Дәүләт советы президиумы әгъзасы.
2013 елның 28 гыйнварында Дагстан Президенты вазыйфасыннан азат ителә һәм Россия Федерациясе Президенты Администрациясе җитәкчесе урынбасары итеп билгеләнә.
Россия федерациясенең 1 класслы хакыйкый дәүләт киңәшчесе (2013 елның 1 марты).
2001 елдан 2002 елга кадәр «Анжи» футбол клубы вице-президенты.
Фәнни эшчәнлек
Икътисад фәннәре докторы, профессор, Дагстан дәүләт университетының икътисад һәм социология кафедрасын җитәкли.
Лыс-Мыльк-Юнко
Лыс-Мыльк-Юнко — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тань-Ю елгасының сул ярына тамагыннан 40 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Төрешле
Төрешле — Башкортстанның Благовешчен районында урнашкан авыл.
ᴨyчᴛьı индексы — 453448, — 80215825012.
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 351 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 2396
NGC 2396 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Горнхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Мот-дю-Кер
Ла-Мот-дю-Кер (La Motte-du-Caire) — Франциянең Югары Прованс Альплары департаментына караган коммуна, Ла-Мот-дю-Кер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 27,27 км².
Ивениш
Ивениш — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кладнарт
Кладнарт — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пуль-Пу-Яха
Пуль-Пу-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 84 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4504) Дженкинсон
Тарихы
1989 елның 21 декабрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YO» саналган.
Сыҗакъюрт (Бозьязи)
Сыҗакъюрт (Sıcakyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Бозьязи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Канепинета (Витербо)
Канепинета — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Караффа-дель-Бьянко
Караффа-дель-Бьянко — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фулькре
Фулькре (Foulcrey) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,34 км².
Семковци
Семковци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гранес
Гранес — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.