cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ай-Яорты
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дегыйрмендере (Испир)
Дегыйрмендере (Değirmendere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ренат Еникиев
Ренат Еникиев — күренекле композитор, Татарстанның һәм Русиянең атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстанның халык артисты, Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге лауреаты.
Тормыш юлы
Композитор 1937 елның 13 июнендә Казанда укытучы гаиләсендә туа. 1948-1952 елларда Ренат 6нчы музыка мәктәбендә Н.Н.Карукесның фортепиано классында белем ала; 1952-1956 елларда Казан музыка училищесының теория бүлегендә укый. Биредә Ю.В.Виноградов җитәкчелегендә композиция буенча даими рәвештә дәресләр ала башлый. 1956-1961 елларда Казан дәүләт консерваториясендә профессор А.С.Леманның композиция классында укый.
Иҗат
Р. Еникиев – хәзерге заман татар композиторлары арасында күренекле урын алып тора, ул төрле жанрдагы күпсанлы әсәрләр авторы. Композитор иҗатында инструменталь һәм вокаль әсәрләр, балалар өчен музыка үзәк урыннарының берсен алып тора. Аеруча әһәмиятле әсәрләре булып “М.Җәлил истәлегенә вокаль-симфоник поэма”; фортепиано һәм оркестр өчен концерт; “Рапсодия” һәм симфоник оркестр өчен “Крылов буенча дүрт мәсәл” (соңгысы – татар музыкасында яңа сатирик юнәлеш ачучы үткен телле театральләштерелгән миниатюралар циклы) санала.
Р. Еникиев татар камера-инструменталь музыка үсешенә зур өлеш кертә: өч квартет; эскрипкә, альт һәм виолончел өчен трио; кыллы квартет өчен өч әсәр һ.б. концерт пьесалары иҗат итә. Композитор фортепиано музыкасы өлкәсендә дә уңышлы эш алып бара.
Гореня Лепа Вас
Гореня Лепа Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Ренат Еникиев
Иҗат
Р. Еникиевның иҗади ачышларының берсе булып татар музыкасында яңа жанр – авторлаштырган транскрипция тора; “Сәйдашстан” китабына кергән 20 пьеса – Салих Сәйдәшевнең халык арасында киң танылган көйләрен үз эченә ала. Алар фортепиано өчен эшкәртелеп тәкъдим ителә. Транскрипцияләр авторы Р. Еникиев беренчел чыганакның көй төзелешен саклаган хәлдә, яңа гармония, фактура һ.б. музыкаль алымнарны иҗади уңышлы кулланып, заманга яңгырашлы инструменталь форма тудыруга ирешә. Композитор популяр җырлар, романслар авторы да.
Гореня Лепа Вас
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Беленцин
Старий Беленцин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дудуень
Дудуень — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горбатавичы
Горбатавичы (Горбатавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Борова (гмина Гидле)
Борова  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20763) 2000 FQ9
(20763) 2000 FQ9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 31 мартында UDAS тарафыннан Квистаберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 FQ9» саналган.
Маратея
Маратея — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Луиз (Миссисипи)
Луиз  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Сирк (Терн һәм Гаронна)
Сен-Сирк — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Арапонгас
Арапонгас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Поттер (кратер)
Поттер — Венера планетасының -7.2°N, -309.1°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 46,9 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Поттер кратеры инглиз язучысы Беатрик Поттер хөрмәтенә аталган.
Паркдейл (Мичиган)
Паркдейл  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Паркдейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Торгелов-ам-Зе
Торгелов-ам-Зе — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старий Боровець
Старий Боровець — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Копривлен
Копривлен — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горка (Дзятлавский районы)
Горка  (Горка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD30636
HD30636 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ролевице
Ролевице — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дегыйрмендере Меркез (Гөлҗүк)
Дегыйрмендере Меркез (Değirmendere Merkez) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пириләр
Пириләр (Pirilər ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
(20764) 2000 FE38
(20764) 2000 FE38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 29 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 FE38» саналган.
Кече Караман
Кече Караман — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 89 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Борова (гмина Пшедбуж)
Борова  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гореня Немшка Вас
Гореня Немшка Вас — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шап (Об)
Шап (Chappes) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бар-сюр-Сен кантонына карый.
Торгелов-Холлендерай
Торгелов-Холлендерай — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селчуклар (Торослар)
Селчуклар (Selçuklar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кампана (Алесандрия)
Кампана — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(1328) Девота
(1328) Девота  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1925 елның 21 октябрендә Жеховский В.П. тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1925 UA» саналган.
Языково (Сембер өлкәсе)
Языково (Языково) — Сембер өлкәсенең Карсун районында урнашкан шәһәр тибындагы бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85,7%), татарлар (3,7%), чуашлар (3,2%).
Монмеди
Монмеди — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Марсико-Нуово
Марсико-Нуово — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 1801
NGC 1801 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кырлар (Зиле)
Кырлар (Kırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Катандува
Катандува — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
(20765) 2000 JC40
(20765) 2000 JC40 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 7 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 JC40» саналган.
Сент-Питерс (Миссури)
Сент-Питерс  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Питерс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акимкина
Акимкина — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ермаковский Еган елгасының сул ярына тамагыннан 56 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дукулешть
Дукулешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эринна (кратер)
Эринна — Венера планетасының 78°N, -309.1°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 33,8 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Эринна кратеры Эринна хөрмәтенә аталган.
Сент-Аман-де-Пеллагаль
Сент-Аман-де-Пеллагаль — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Старий Будзислав
Старий Будзислав — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Луин (Миссисипи)
Луин  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Горна (Зэльвенский районы)
Горна  (Горна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Зэльвенский районында урнашкан авыл.
Луин (Миссисипи)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горна (Зэльвенский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кричей
Кричей (Кричей) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (5%), руслар (94%).
Борова (гмина Щерцув)
Борова  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трамм (Мекленбург)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чузя
Чузя — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коса елгасының сул ярыннан 66 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валентина Селивёрстова
Селиверстова Валентина Михайловна (1926 елның 24 декабре, Омск — 2014 елның 27 апреле, Омск, Россия) — совет парашютчысы, СССРның атказанган спорт мастеры (1954), халкара категорияле хаким (1966). Парашют спорты программасының төрле төрләрендә биш тапкыр дөнья чемпионы (1954, 1964 һәм 1966 елларда) һәм 11 тапкыр СССР чемпионы (1952 елдан 1965 елга тиклем).
Биографиясе
Валентина Селивёрстова 1926 елның 24 декабрендә Омск шәһәрендә туган. Авиация техникумында укый.
1944 елда 17 яшендә беренче тапкыр парашют белән сикерә. Бөек Ватан сугышы ахырына кадәр Омск шәһәре аэроклубында парашют десант әзерлеге буенча инструктор булып эшли.
1958 елда Омск физик культура институтын тәмамлый.
1963 елда яңадан Советлар Союзының абсолют чемпионы исемен яулый һәм дөньяда 1000 сикерү башкарган икенче спортсы хатын-кыз була.
Сугыш тәмамлаганнан соң да парашют спорты белән шөгыльләнә һәм аэроклубта эшен дәвам итә. Аны Омск өлкәсе командасына, ә аннары ССРБ җыелма командасына алалар. 1952 елдан КПСС әгъзасы. Валентина Селиверстова парашют спорты буенча 49 дөнья рекорды куя һәм 3000-дән кичү парашют белән сикергән дөньяда беренче хатын-кыз була 70 яшендә парашют белән соңгы сикерү ясый. Спорт карьерасын тәмамлаганнан соң 20 ел чамасы «Полёт» аэрокосмик берекмәсеннәр эшли.
Валентина Михайловнаның абруе ис киткеч зур була. 1967 елда Парижда Аэронавтика буенча Халкара Федерациясе (ФАИ Federation Aeronautique Internationale — Международная Федерация Аэронавтики) утырышында Селивёрстова В. М. кандидатурасын бер тауштан халкара арбитрлар исемлегенә раслыйлар.
Күпьеллык спорт карьерасы дәвамында ун биш тапкырдан артык дөнья рекорды куйды: биш тапкыр дөнья чемпионы һәм тистәдән артык СССР чемпионы булды. Йөзгә якын спорт медальләренә, шул исәптән 66 алтын медальгә ия.
Иске Көнчыгыш зиратында җирләнгән.
Бүләкләре
Кызыл Йолдыз ордены ;
Хезмәт Кызыл Байрак ордены ;
Атказанган спорт мастеры (1954).
Перл-Бич (Мичиган)
Перл-Бич  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Валентина Селивёрстова
Бүләкләре
«Өлгеле хезмәте өчен» медале.
Хәтер
Россия Федерациясе Коммунистлар партиясенең Омск өлкә комитеты башлангычы белән Омск шәһәренең Иртыш яр буйы урамындагы 13нче йорт стенасына данлыклы совет парашютисына мемориаль такта урнаштырылды.
Дегыйрмендере Ялы (Гөлҗүк)
Дегыйрмендере Ялы (Değirmendere Yalı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Перл-Бич (Мичиган)
Географиясе
Перл-Бич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гореня Пирошиця
Гореня Пирошиця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Перл-Бич (Мичиган)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гореня Пирошиця
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ромпин
Ромпин — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(3662) Дежнёв
(3662) Дежнёв  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Корница (Благоевград өлкәсе)
Корница  — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Маскито
Маскито — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Корница (Благоевград өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3662) Дежнёв
Тарихы
1980 елның 8 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 RU2» саналган.
(20766) 2000 PK11
(20766) 2000 PK11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 1 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 PK11» саналган.
HD30685
HD30685 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Воторантин
Воторантин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Старий Бялч
Старий Бялч — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Горная (Ашмянский районы)
Горная  (Горная ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Кече Килдек
Кече Килдек — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстанның Җылаер биләмәләрендә ага. Елга Олы Сүрәм елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Урал бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Җаек (бассейнның Россия өлеше).
Селчуклу (Ейьюбие)
Селчуклу (Selçuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кампана (Торино)
Кампана — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампана Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Борова (Лодзький-Схидний повяты)
Борова  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трассенхайде
Трассенхайде — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20767) 2000 PN24
(20767) 2000 PN24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 2 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 PN24» саналган.
Монплонн
Монплонн — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
NGC 1802
NGC 1802 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ромпице
Ромпице — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD307699
HD307699 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(2109) Дотель
(2109) Дотель  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1950 елның 13 октябрендә Сильвен Арен тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1950 TH2» саналган.
Аккун-Ягун
Аккун-Ягун — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сугмутен-Ягун елгасының уң ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сент-Аман-дю-Пеш
Сент-Аман-дю-Пеш — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гореня Подгора
Гореня Подгора — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мельфи
Мельфи — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ингрид (кратер)
Ингрид — Венера планетасының 12.4°N, -308.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 11,5 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Ингрид кратеры Скандинавия хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Кырмаҗы (Аздавай)
Кырмаҗы (Kırmacı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Кастамону иле Аздавай илчесенә караган бер авыл (köy).
Рәһимли (Кәлбәҗәр)
Рәһимли  (Rəhimli ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Шапель-Валлон
Шапель-Валлон (Chapelle-Vallon) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Крене-пре-Труа кантонына карый.
Дегыйрменҗи (Сейдишеһир)
Дегыйрменҗи (Değirmenci) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сейдишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Горная Рута
Горная Рута (Горная Рута ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Старий Видзим
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сент-Пол (Миссури)
Сент-Пол  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Пол шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20768) Langberg
(20768) Langberg — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Прислониха
Прислониха (Прислониха) — Сембер өлкәсенең Карсун районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83,2%), татарлар (7%), чуашлар (5,6%).
Кочан (авыл, Болгария)
Кочан  — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селищня
Селищня — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Усьва елгасының сул ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дулбану
Дулбану — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барретус
Барретус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Трент (Рюген)
Трент  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Лула (Миссисипи)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борова (Пйотрковский повяты)
Борова  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урмай (Комсомол районы)
Урмай (Урмаево) — Чуаш Республикасының Комсомол районында урнашкан татар авылы. Урмай авыл җирлеге үзәге. Халык саны якынча 3 мең кеше.
Тарих
Урмайда даими рәвештә «Урмай моңы» татар җыры конкурсы уздырыла.
Пилгрим (Мичиган)
Пилгрим  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Урмай (Комсомол районы)
Административ бүленеш
Урмай авыл җирлегенә ике авыл керә:
Пилгрим (Мичиган)
Географиясе
Пилгрим халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Урмай (Комсомол районы)
Дин
Чуашстан мөселманнары Диния нәзарәте составындагы Урмай мөхтәсибәтенә керүче Урмай авылында өч мәчет гамәлдә:
Башкорт милли бизәнү әйберләре
Башкорт милли бизәнү әйберләре — башкортларда матурлык максатында кием-салымны, тәнне бизәү өчен кулланылган әйберләр, бизәнү алымнары, ысуллары, җиһазлар.
Пилгрим (Мичиган)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Башкорт милли бизәнү әйберләре
Башкорт милли бизәнү әйберләре аларның яшәеш, тормыш тәртибе, матурлык турында карашларын, ыруг эчендәге тәртипләрне, гаиләнең җәмгыятьтәге урынын чагылдырган, саклау, яклау, бизәнү максатын күз алдында тоткан.
Кампанарело (Авелино)
Кампанарело — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Башкорт милли бизәнү әйберләре
Бизәнү әйберләре ирләрнекенә һәм хатын-кызларныкына бүленә. Башкортстан Республикасының Милли музеенда, М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда, Россия фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәгенең археология һәм этнография бүлегендә, Стәрлетамак һәм Салаватның туган якны өйрәнү музейларында, Башкорт дәүләт университетының Стәрлетамак филиалындагы археология музеенда Бизәнү әйберләренең үрнәкләре урнаштырылган.
Кампанарело (Авелино)
Географиясе
Кампанарело Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Башкорт милли бизәнү әйберләре
Тарихы
Башкорт милли Бизәнү әйберләре -тарих төпкеленнән гасырлар дәвамында барлыкка китерелгән иҗат җимеше. Башкорт киеме, шулай ук бизәнү әйберләре дә халыкның яшәү рәвешенә, гореф-гадәтләре, йолаларына нисбәтле тормыш ихтыяҗларыннан чыгып барлыкка килгән күңел җимеше.
Башкорт милли бизәнү әйберләрен төрле юнәлештә эшләгән галимнәр өйрәнгән һәм кәгазьгә теркәгән, язмалар калдырган: сәнгать белгечләре, этнографлар, тарихчылар, археологлар һ.б. Алар арасында П. С. Паллас, С. И. Руденко, В. А. Арнольдов, Н. В. Бикбулатов, И. Г. Георги, А. Емельянов, А. Игнатович, Г. Х. Казбулатова, Р. Г. Кузеев, И. И. Лепехин һ.б. Аларны төбәкләрдә оештырылган күп санлы экспедицияләрдә өйрәнгәннәр, җыйганнар.
Асыл бизәвечләр
Кием кебек, асыл бизәнү әйберләре дә ирләрнекенә һәм хатын-кызларныкына бүленә. Ирләрдә бу мөһерле балдаклар, хатын-кызларда чулпы  — бакыр һәм көмештән парлы бизәнү әйберләре, алкалар, беләзекләр, муенсалар керә.Мөселман буларак, ирләргә алтын әйберләр: балдак, сәгать, чылбыр, беләзек тыелган. Ир-егетләр камәр - көмеш, ука-мәрҗән белән бизәлгән яссы билбау, каеш йөрткән.
Кием өчен бизәкләр
Киемне бизәү өчен башкортлар көмеш акчалар, мәрҗән, пыяла, гәрәбә, диңгез кабырчаклары, сердолик файдаланганнар. Материалларның бер өлешен Көнчыгыш һәм Кавказ илләреннән сатып алганнар.
Хатын-кызлар түшләрен бизәү өчен күкрәкчә кулланыла. Аны тыгыз постаудан тегеп, тәңкә, энҗе, мәрҗәннәр, чылбыр, кабырчаклар, аеллар белән  челтәрләп бизәкләр теккәннәр. Толымнарын үргечләр белән бизәгәннәр. Үргечләр өчен тасма,  ат кылыннан үреп эшләнгән  бау кулланганнар. Үргечләрне тәңкәләр, чулпылар белән бизәгәннәр. Олы яшьтәге хатыннар һәм кызлар чәченә очы чукланган дүрт яки биш җептән торган бау үргән. Өлкәннәрдә ул кара, яшьләрнеке төрле төстә булган.
Еш кына хатын-кыз, бигрәк тә яшьрәкләре, чәченә челтәрле яки бизәкле, төсле пыяла кашлар һәм төрле ташлар куелган чулпы таккан. Кызларның махсус чәчне бизәү әйбере- чәчмәү булган. Чәчмәү берничә (4 тән алып 16 га тикле) төрле төсле муенчаклар, пыяла яки мәрҗән тезелгән җепләрдән торган, алар бер-берсенә каеш яки кургаш белән ныгытылган. Өске яктан озын булмаган җепкә беркетелеп, толымга ныгытып куелган, ә ас ягы төсле ефәк яки йон чуклар белән эшләнгән.
Җилкәлек дигән бизәнү әйбере  киң таралган булган. Җилкәлекне кызлар толым өстеннән йөрткән. Ул озынча, өске ягы уралган тукыма кисәге булган калын эчлекле, тоташ мәрҗән белән капланган.
Иң еш очраган бизәнү әйберләреннән алканы атарга мөмкин. Ул үзара тоташтырылган зур көмеш тәңкәләрдән яки бизәк төшерелгән тимер тәңкәләрдән тора.
Сакал белән челтәр башкорт халкында киң таралган, әмма төбәкләренә карап, төрлечә бизәлгән. Аңа карап, башкортларның яшәгән төбәген, социаль хәлен билгеләп була. Әйтүләренчә, кыз бала өчен бәләкәй чакта ук сакалга  мәрҗән, тәңкә һәм башка бизәкләр  тегелә башлый.
Челтәр дип аталган бизәнү әйбере сакалдан  формасы белән аерыла. Сакал дүрт почмаклы була, ә челтәрнең өс ягы таррак, ә аска киңәебрәк китә.
Саравыч (Хараус) — хатын-кызларга маңгайга куела торган бизәнү әйбере. Ул киндер тукымадан эшләнә. Кызыл яки соры төстәге буй тукыма белән каймаланган була.
Башкортларның төрле этнографик төркемнәрендә бизәнү әйбердәрнең  исеме (атамасы), зурлыгы, формасы (шәкеле), тукыма белән бизәк итеп өстән  тегеп куя торган тимер һәм мәрҗән билгеләрнең саны, нисбәте буенча аерылган.
Киемне бизәү әйберләренең  берсе - каптырма Металл  (көмештән эшләнгән аел, ыргак, чулпылардан) җыелмаларыннан торган билбау.
Көмеш башкортларда бизәк өчен генә түгел, ә саклаучы, дәвалаучы металл буларак кулланылган. Җен-шайтан килмәсен дип, башкорт хатыннары көмеш алка, көмеш беләзек, көмеш балдак кигәннәр.
Селчуклу (Эрегъли)
Селчуклу (Selçuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Эрегли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Самовочка
Самовочка — Россия территориясеннән ага торган елга. Воронеж өлкәсе, Тамбов өлкәсе, Липецк өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Битюг елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гореня Раван
Гореня Раван — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Горница (авыл)
Горница  (Горніца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дегыйрменҗик (Нусайбин)
Дегыйрменҗик (Değirmencik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Нусайбин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(20769) 2000 QM65
(20769) 2000 QM65 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Старий Голембин
Старий Голембин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(20769) 2000 QM65
Тарихы
2000 елның 28 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 QM65» саналган.
(78) Диана
(78) Диана  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Старий Голембин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(78) Диана
Тарихы
1863 елның 15 мартында Роберт Лютер тарафыннан Дюссельдорф обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Карагвататуба
Карагвататуба (Caraguatatuba) — Бразилиянең Сан-Паулу штатында урнашкан шәһәр һәм.
Тарих
1857 елда нигезләнгән.
Росин
Росин — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 1803
NGC 1803 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Трибзес
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Софино (Киров өлкәсе)
Софино (Софино) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Краиште (Благоевград өлкәсе)
Краиште  — Болгариянең Благоевград өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Антонен-Нобль-Валь
Сент-Антонен-Нобль-Валь — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Мильонико
Мильонико — Италиянең Базиликата төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Налкута (кратер)
Исеме
Налкута кратеры осетин хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Мильонико
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD30780
HD30780 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шармон-су-Барбюиз
Шармон-су-Барбюиз (Charmont-sous-Barbuise) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Арси-сюр-Об кантонына карый.
Сент-Роберт (Миссури)
Сент-Роберт  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сент-Роберт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боровецко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2389) Дибай
(2389) Дибай  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Горныя Руткавичы
Горныя Руткавичы (Горныя Руткавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Маэрсвилл (Миссисипи)
Маэрсвилл  — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Дулгеру
Дулгеру — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маэрсвилл (Миссисипи)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гореня Требуша
Гореня Требуша — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20770) 2000 QT123
(20770) 2000 QT123 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Старий Гостинь
Старий Гостинь — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селчуклу (Селчуклу)
Селчуклу (Selçuklu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Федераль дәүләт мәгариф стандарты (Россия)
Федераль дәүләт мәгариф стандарты (ФДМС, ФГОС) (Федеральный государственный образовательный стандарт) — мәгариф өлкәсендә дәүләт сәясәтен эшләү һәм норматив-хокукый җайга салу функцияләрен гамәлгә ашыручы башкарма хакимиятнең федераль органы тарафыннан расланган һөнәр, белгечлек һәм әзерлек юнәлеше буенча билгеле бер дәрәҗәдәге белем бирүгә мәҗбүри таләпләр җыелмасы. 2009 елга кадәр кабул ителгән белем бирү стандартларына «Дәүләт белем бирү стандартлары» атамасы кулланыла. 2009 елга кадәр, гомуми белем бирүнең һәр баскычы һәм һөнәри белем бирүнең (әзерлек юнәлешләре) буенча дәүләт стандартлары кабул ителгәнче, гомуми дәүләт белем бирү стандарты кысаларында һәр белем бирү һәм белгечлек буенча чыгарылыш сыйныф укучысының әзерлек дәрәҗәсенең минимумына карата дәүләт таләпләре кулланыла.
Федераль дәүләт белем бирү стандартлары Россия Федерациясенең Дәүләт аккредитациясе булган барлык югары уку йортлары тарафыннан куллануга мәҗбүри.
ФГОС максатлары
Федераль дәүләт мәгариф стандартлары түбәндәген тәэмин итә:
Югары уку йорты
right|250px|thumb|[[Казан (Идел буе) федераль үнивирcиᴛиᴛе, 🇷🇺]]
Искергән истилах — дәрелфөнүн . Рәсми мәгариф системасы чикләрендә урта гомуми яки урта һөнәри белем бирүче мәгариф оешмаларында өйрәнү процессын уңышлы тәмамлаган укучыларга оешкан формада гыйлем алу мөмкинлеген биргән уку йортлары югары́ уку́ йорты́ (ЮУЙ) дип атала. Бүгенге көндә аларның күбесе үнивирcиᴛиᴛ (ингл.) исемен йөртә, шулай да төрле илләрдә институт (ингл.), коллеҗ (ингл.), академия (ингл.) һәм семинария (ингл.) исемле белем бирү оешмалары да ЮУЙ дип санала.
Югары уку йортларына БДИ кебек стандартлаштырылган имтиханнар нәтиҗәсендә кабул итәләр. Уку программасы бакалавриат һәм магистратура, актив фәнни тикшеренүләр алып барган ЮУЙларда шулай ук аспирантура һәм дyктыpантура программалары тәкъдим ителә. Тәмамлаучыларының күбесе, белем икътисадының мәгълүмат тармагында гыйльми хезмәтчелек белән бәйле эшкә урнашып, җәмгыятьнең мәдәни капиталын үстерүгә зур өлеш кертә.
ЮУЙлар рейтинглары (ингл.) күрсәткәненчә, иң яхшы югары уку йортлары югары үсештәге илләрдә эшли, дөньядагы алдынгы ЮУЙларның күбесе  — 🇺🇸та урнашкан.
Зыялылар исемен йөрткән, милли яңарыш һәм мәдәни үсеш фикерләре белән янучы җәмгыяви төркем вәкилләренең күбесе югары белемле була.
Төрләре
Югары уку йортлары дәүләт карамагындагы, хосусый һәм халыкара (ингл.) була ала. Халыкара үнивирcиᴛиᴛлар халыкара, региональ һәм хөкүмәтара оешмаларга карый, соңгылары берничә дәүләт хөкүмәтенә буйсыну сәбәпле, төрле илләрнең вәкилләре шурасы тарафыннан җитәкчелек ителә.
Югары уку йортында уку тулысынча түләүле, өлешчә түләүле яки бушлай була ала. Кайбер илләрдә бушлай укучы студентларга уку дәверендә яшәү чыгымнарын капларга ярдәм буларак өстәмә стипендияләр түләнә.
Тарих
Бүгенге цивилизация тарихында билгеле булган иң беренче югары уку йорты cтaтысын V гасырның беренче яртысында ачылган ике үнивирcиᴛиᴛ дәгъва кыла ала:
Дөньяның иң борыңгы туктаусыз эшли торган югары уку йорты cтaтысы өчен дәгъва кыла алган оешмалар:
🇷🇺 дәүләте тарихында:
Бүгенге Россия һәм аның элгәресе булган һәм  территориясендә:
Укыту процессы
Барлык тарихи чорларда, укучылар фәнни гыйлемдәге соңгы ачышларны үзләштерә алсын өчен, алдынгы югары уку йортларының укыту программалары тулысынча яки өлешчә замананың халыкара телендә алып барыла. Шул сәбәпле, бүгенге көндә һәр югары уку йортының уку программалары илнең дәүләт телендә һәм инглиз телендә тәкъдим ителә. Кешенең инглиз телен укуда куллана алырлык дәрәҗәдә белүен күрсәтүче TOEFL яки шуңа охшаш булган башка имтиханнарны да уңышлы үтүе таләп ителә.
Укытылган дисциплиналары
Югары уку йортларында укыту программасы дөньяның бар белем тармакларындагы һөнәрлекләр буенча камил белем үзләштерүгә юнәлгән.
Дегыйрменҗик (Араклы)
Дегыйрменҗик (Değirmencik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кампанари (Верона)
Кампанари — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кампанари Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сарыдаш
Сарыдаш (Sarıdaş ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Миссанелло
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
По-По-Лейк (Мичиган)
По-По-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
По-По-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ампута
Ампута — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1488/4/59/285    кушыла. Елга озынлыгы 181 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Вах елгасы кушылган урынган Нефтеюганск каласына кадәр . Кече елга бассейны — Вах, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тринвиллерсхаген
Тринвиллерсхаген — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Василий Сухомлинский
Сухомлинский Василий Александрович (Василь Олександрович Сухомлинський; 28 сентябрь 1918 ел — 2 сентябрь 1970 ел) — совет новатор-педагогы, язучы. Бөек Ватан сугышында катнашучы. Педагогия фәннәре кандидаты (1955), Украина ССР ы мәктәбенең атказанган укытучысы (1958), ССРБ Педагогия фәннәре академиясенең әгъза-корреспонденты (1968), Социалистик Хезмәт Герое (1968).
Биографиясе
Василий Александрович Сухомлинский 1918 елның 28 сентябрендә Украина Державасы Херсон губернасының Александрий өязе (хәзер Украинаның Кировоград өлкәсе) Васильевка авылында ярлы гаиләсендә туган.