cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD79075
HD79075 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан Савино (Пяченца)
Сан Савино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Савино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чикалао (Мантова)
Чикалао — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чикалао Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Седлиско
Седлиско (Sedlisko) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Колония Сан Исидро (Коюка де Бенитез)
Географиясе
Колония Сан Исидро Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Лукино (Подосиновец районы)
Лукино (Лукино) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ла Грулья де Ариба (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Ла Грулья де Ариба — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Мьега II (Верона)
Мьега II — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ла Грулья де Ариба (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Географиясе
Ла Грулья де Ариба Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Мьега II (Верона)
Географиясе
Мьега II Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Ла Грулья де Ариба (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Мьега II (Верона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Грулья де Ариба (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
HD79104
HD79104 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан Мигел (Игвала де ла Индепенденсия)
Сан Мигел — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Мигел Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
IC 1118
IC 1118 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Кокау Валико (Удине)
Кокау Валико  — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Үчпынар (Терҗан)
Үчпынар (Üçpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Терҗан илчесенә караган бер авыл (köy).
Агульяно
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шатырлар (Саруһанлы)
Шатырлар (Şatırlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Саруһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дарова (Чехия)
Дарова (Darová) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Сан Савино (Равена)
Сан Савино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Савино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1121
IC 1121 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Аккуаканина
Аккуаканина — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чикальионе (Кампобасо)
Чикальионе — Италиянең Молизе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чикальионе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мьеги (Виченца)
Мьеги — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кокау ди Сопра (Удине)
Кокау ди Сопра  — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1122
IC 1122 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Шатырлы (Серик)
Шатырлы (Şatırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Серик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Үчпынар (Акьяка)
Үчпынар (Üçpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Акьяка илчесенә караган бер авыл (köy).
Аккуаланья
Аккуаланья — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Седлице (Загоржани)
Седлице  (Sedlice) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ла Далия (Виктория)
Ла Далия — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Далия Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Сан Савино (Римини)
Сан Савино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Савино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Даскабат
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Колония Сан Исидро дел Прогресо (Акапулко де Хуарез)
Географиясе
Колония Сан Исидро дел Прогресо Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Мьели (Казерта)
Мьели — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Мьели Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
IC 1123
IC 1123 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Чикарели (Напуль)
Чикарели — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чикарели Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Алмаз Батанов
Алмаз Батанов (07.02.1999; Татарстан, Казан — 13.03.2022; Украина) — хәрби, Батырлык ордены иясе.
Биографиясе
Алмаз 2006 елга кадәр Казан шәһәренең 92 номерлы балалар бакчасына йөри.
2006 - 2013 елларда Казан шәһәренең Киров районында урнашкан 15 нче номерлы татар гимназиясендә белем ала.
2013-2017 елларда Хант-Манси автономияле округындагы Когалым шәһәрендә 7 нче номерлы мәктәптә укый, урта мәктәпне шунда тәмамлый. Мәктәптә укыганда Алмаз иң актив укучыларның берсе була, төрле конкурсларда катнаша, җиңүләр яулый. 2017 елда Кызыл Байраклы Жуков орденлы Казан югары танк команда училищесына укырга керә. 2019 елда училищеда укыганда ук тырышлыгы һәм профессиональ осталыгы өчен, РФ оборона министры Сергей Шойгу имзалаган Грамота белән бүләкләнә. Алмаз Батанов фотосы танк училищесының Мактау тактасында эленеп тора. Училищены тәмамлаганнан соң, 2021 елның июлендә ул юллама буенча Бурятия Республикасының Улан-Удэ шәһәрендә 46108 нче хәрби частьның Тацинск Кызыл Байраклы Суворов орденлы 5 гвардия танк бригадасында хезмәт итә.
Алмаз Батанов 2022 елның 13 мартында Украинада махсус операция вакытында һәлак була.
Казан шәһәренең Самосырово мөселман зиратында җирләнә. Алмаз Батанов үлгәннән соң Батырлык ордены белән бүләкләнә.
Хәтер
Иске Тәрбит авылындагы бер урамга Алмаз Батанов исеме бирелә, чөнки Алмазның бала чагы каникулларда Иске Тәрбит авылында әби-бабасы карамагында үтә.
Альтидона
Альтидона — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD79111
HD79111 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
IC 1124
IC 1124 —  чикләрендә урнашкан.
Нахчыван Автономияле Республикасы
Нахчыван Автономияле Республикасы (Naxçıvan Muxtar Respublikası)) ― Азәрбайҗан эксклавы, Азәрбайҗан Республикасы Конституциясе һәм үз конституциясе буенча, «Азәрбайҗан Республикасы составындагы автономияле республика» булып исәпләнә. Азәрбайҗанның башка территориясеннән Әрмәнстан территориясе аерып тора. 1920 елның 28 июлендә Нахчыван Социалистик Совет Республикасы оеша. 1923 елның 27 февралендә ул Нахчыван автоном крае итеп үзгәртелә. 1923 елның 16 июнендә край Азәрбайҗан ССР составына керә һәм 1924 елның 9 февралендә Нахчыван Автономияле Социалистик Совет республикасы итеп үзгәртелә. 1936 елның 5 декабрендә ул Нахчыван Автономияле Совет Социалистик Республикасы, ә 1990 елның 17 ноябрендә Нахчыван Автономияле Республикасы дип үзгәртелә.  Территориясе – 5,5 мең кв. км. Халык саны — 439 800 кеше (2015 елның гыйнварына), 398 323 кеше (2009 елгы җанисәп буенча), шуларның 99,6% ы — азәрбайҗаннар, 0,3% ы ― көрдләр. Башкаласы – Нахчыван шәһәре.
Атамасы
Лингвист  сүзләре буенча, «Нахҗаван» (Нахчыван) топонимы „Νaχič“ армән исеме һәм „аvan“  «җирлек, урын», борынгы фарсы телендә „avahana“ — „җирлек, авыл“  сүзләреннән килеп чыккан.
География
Кавказ арты тауларының көньяк-көнчыгыш өлешен били. Территориянең якынча 75 % ы 1000 метрдан югарырак биеклектә ята. Төнякта ― Дәрәләяз, көнчыгышта ― Зәнгәзур тау сыртлары урнашкан (республиканыдң иң биек ноктасы ― Капычык тавы, 3904 м). Территориянең Аракс елгасы буендагы көньяк һәм көньяк-көнбатыш өлеше 600-1000 м биеклектәге тигезлектә ята. Гыйнварның уртача температурасы тигезлектә -3 С, тауларда −14 °С кадәр; июль +28 һәм +25 °С (югарыда +5 °с кадәр). Елына тигезлектә 200 мм, тауларда 600 мм га кадәр явым-төшем ява.
Тарих
1923 елның февралендә Советларның 3нче Бөтеннахчыван съезды карары нигезендә, Азәрбайҗан ССР составында Нахчыван автономияле крае төзелә, ул 1924 елның 9 февралендә Нахчыван АССР итеп үзгәртелә. 1926 елгы җанисәп буенча Нахчыван АССРда 104656 совет гражданы яшәгән, шулардан азәрбайҗаннар — 88 433, әрмәннәр — 11 276, көрдләр — 2649, руслар — 1837 кеше. Нахчыван АССР 1967 елда халык хуҗалыгын үстерүдәге һәм мәдәни төзелештәге уңышлары өчен Ленин ордены, 1972 елның 29 декабрендә СССРның 50 еллыгы уңаеннан Халыклар Дуслыгы ордены белән бүләкләнә. 1990 елның 19 гыйнварында Нахчыван АССР Югары Советының Гадәттән тыш сессиясе Нахчыван АССРның СССР составыннан чыгуы һәм бәйсезлек игълан итү турында Карар кабул итә. Шул ук елның 17 ноябрендә Нахчыван АССР Югары Советы «Нахчыван АССР» исемен «Нахчыван Автономияле Республикасы» итеп үзгәртә.
Дәүләт корылышы
Республиканың Төп законы ― Нахчыван Автономияле Республикасы Конституциясе. Нахчыван Автономияле Республикасы, гамәлдәге Конституция нигезендә, Азәрбайҗан Республикасы составында демократик, хокукый, дөньяви автономияле республика. .
Закон чыгару хакимияте
Югары мәҗлес 45 депутаттан тора. Депутатлар турыдан-туры сайлауларда мажоритар сайлау системасы нигезендә сайлана. Сайлаулар биш ел саен ноябрьнең беренче якшәмбесендә үткәрелә. Һәр чакырылышның вәкаләтләре вакыты ― 5 ел. Сайлаулар 1995 елның 12 ноябрендә (1нче чакырылыш), 2000 елның 5 ноябрендә (2нче чакырылыш), 2005 елның 6 ноябрендә (3нче чакырылыш), 2010 елның 7 ноябрендә (4нче чакырылыш), 2015 елның 1 ноябрендә (5нче чакырылыш) үткәрелгән. Ләкин 2019 елның декабрендә вакытыннан алда сайлаулар билгеләнгән һәм 2020 елның 9 февралендә 6нчы чакырылышка сайлаулар  уздырылган.
Башкарма хакимият
Башкарма хакимиятне премьер-министр җитәкчелегендәге Министрлар Кабинеты (Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabineti) башкара. Премьер-министр Югары мәҗлес тарафыннан билгеләнә. 2020 елның 23 маеннан премьер-министр  вазыйфасын башкара.
Суд хакимияте
Суд хакимиятен Нахчыван Автономияле Республикасы судлары башкара. Югары суд органы ― Нахчыван Автономияле Республикасы Югары суды.
Дәүләт хакимияте органнары Нахчыванда, күбесенчә Һейдәр Әлиев проспектында урнашкан.
Административ-территориаль бүленеш
Башкала ― Нахчыван шәһәре.
Икътисад
Нахчыван сәнгагатенең төп тармакларына тоз, молибден һәм кургаш кебек файдалы казылмалар табу керә. Совет елларында үсеш алган коры җирләрдә авыл хуҗалыгы төбәккә шәраб җитештерү өчен бодай (күбесенчә Араз елгасы тигезлегендә үстерелә), арпа, мамык, тәмәке, җиләк-җимеш агачлары, ефәк һәм йөзем җитештерүне киңәйтергә мөмкинлек биргән. Башка тармакларга мамык җитештерү, ефәкне чистарту, җиләк—җимешне консервлау, ит консервасы, ә коры төбәкләрдә сарыклар үрчетү керә.
Файдалы казылмалар эшкәртү, тоз җитештеръ, радиотехника, фермерлык хуҗалыклары җитештерүе, консервлау, ефәк продукциясе, ит-сөт продуктлары, минераль сулар тутыру, кием һәм җиһаз җитештерү ― Нахчыван сәнәгатенең төп тармаклары.
NAZ буларак билгеле Нахчыван автомобиль заводы (Azerbayçan: Naxçıvan Avtomobil Zavodu) ― Азәрбайҗанның Нахчыван Автономияле Республикасында автомобиль җитештерүче.
1988 елда Таулы Карабахтагы сугыш аркасында чималга һәм базарларга керү мөмкинлеген югалту сәбәпле икътисадына җитди йогынты ясалган. Иранда һәм Төркиядә яңа базарлар барлыкка килсә дә, бу изоляция бүгенге көнгә кадәр дәвам итә, үсешкә зыян китерә.
2007 елда Аракс елгасы аркылы Шахтахты ― Полдашт (Ирандагы Көнбатыш Азәрбайҗан провинциясе) күпере төзелгән, бу республика халкына Әрмәнстан территориясен узмыйча Иран аша Азәрбайҗанга керү мөмкинлеген бирә.
Нахчыван икътисады авыл хуҗалыгына, тау сәнәгатенә һәм азык-төлек сәнәгатенә нигезләнгән, әмма республика бюджетының 75% ы Бакуда Азәрбайҗанның Үзәк хөкүмәте тарафыннан тәэмин ителә.
Үчпынар (Мусабейли)
Үчпынар (Üçpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Килис иле Мусабейли илчесенә караган бер авыл (köy).
Абиссаль утырмалар
Абисса́ль утырмалар – океанның тирән өлешләрендә, абиссаль зонада 3-4 км тирәнлектә утыра торган хәзерге һәм борынгы диңгез һәм океан утырмалары.
Әлеге утырмалар, күбесенчә, карбонатлы һәм кремнийлы ләмнәрдән, кызыл балчыктан гыйбарәт.
Төрле микроорганизмнардан һәм хайваннар калдыкларыннан (органоген утырмалар), вулкан атылудан барлыкка килгән материалдан, тау токымнарыннан һәм минераллардан барлыкка килә.
Беренче тапкыр «абиссаль утырмалар» төшенчәсен 1907 елда алман географы (1854―1912) кертә.
Дөнья океаны төбенең 90 % ы тирәсе абиссаль утырмалар белән капланган.
Кокау ди Сото (Удине)
Кокау ди Сото  — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Шатырһүюк (Нурдагы)
Шатырһүюк (Şatırhüyük) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кокау ди Сото (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мьели (Удине)
Мьели — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Амандола
Амандола — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чикарели (Фрозиноне)
Чикарели — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Дасни
Дасни (Dasný) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Чикарели (Фрозиноне)
Географиясе
Чикарели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Дасни
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Чикарели (Фрозиноне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1125
IC 1125 —  чикләрендә урнашкан.
Дасни
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
IC 1125
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сан Мигел (Илиятенко)
Сан Мигел — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сан Мигел Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Седлице (Кеблов)
Седлице  (Sedlice) — Чехиянең Урта Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Сан Савино (Форли-Чезена)
Сан Савино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Савино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кокио (Падова)
Кокио  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кокио Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта Ана (Леон)
Санта Ана — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Апеккьо
Апеккьо — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Санта Ана (Леон)
Географиясе
Санта Ана Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Апеккьо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Санта Ана (Леон)
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
HD79139
HD79139 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Санта Ана (Леон)
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Шатыроба (Доганшеһир)
Шатыроба (Şatıroba) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Доганшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Яңа Тормыш (Кайбыч районы)
Яңа Тормыш (Новая Жизнь) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы үле торак пункт.
Тарихы
Авыл 1930 елда Кайбыч районы Надеждино авылы җирлегенә кергән, 1944 елдан Подберезье районы составына шул ук авыл җирлеге составында күчә.
Яңа Тормыш авылы 1960 елдан соң искә алынмый.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Ла Депортива (Силао)
Ла Депортива — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Депортива Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Сабын чәчәге
Исеме
Чыганакларда түбәндәге исемнәр очрый: зорька, халцедон лихнисы, хәләл лихнис, хәләл, бакча күгәрчене, барс сабыны, татар сабыны, эт сабыны.
Ботаник тасвирлама
Сабын чәчәге – күпьеллык тамырчыл үләнчел үсемлек. Стеналар туры, аз тармаклы, каты йонлы, 0,5 м дан 1 м га кадәр биеклеккә җитә.
Тамыр яфраклары көрәксыман. Сызыклы ланцет яфракларыннан күкәй формасына кадәр, буе 12 см га кадәр, ике якта да йон белән капланган, кырыйда һәм аскы ягыннан уртача төкле яфраклар.
Җимеш - диаметрында 1 см га кадәр күкәй тартмасы, ул биш көпшә белән ачыла. Факелсыман, кызгылт-көрән орлыклар.
Хромосомалар саны 2n = 24.
IC 1126
IC 1126 —  чикләрендә урнашкан.
Сабын чәчәге
Тарату
Гадәти Сабын чәчәгеның табигый ареалы – Россиянең Европа өлеше һәм якын дәүләтләр.
IC 1126
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Үчпынар (Курталан)
Үчпынар (Üçpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Курталан илчесенә караган бер авыл (köy).
Сабын чәчәге
Мәгънәсе һәм куллану
Сабын чәчәге элек-электән Европада һәм Төньяк Америкада декоратив бакча үсемлекләре сыйфатында үстерелә, анда еш кына кыргыйлана.
Мьемо (Пиза)
Мьемо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Мьемо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Салва (Торино)
Сан Салва — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Салва Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Искәндәр Галимов
Искәндәр Галимов
Просвет (Кайбыч районы)
Просвет (Просвет) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы үле торак пункт.
Даснице
Даснице (Dasnice) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Просвет (Кайбыч районы)
Тарихы
Авылны 1919 елда Морат авылыннан прогрессив карашлы 14 гаилә нигезли. Күченүчеләргә 250 га җир бирелә, авыл хуҗалыгы коммунасы оештырыла.
Даснице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Просвет (Кайбыч районы)
Тарихы
Авыл 1980 елдан соң искә алынмый.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Даснице
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Апиро
Апиро — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чикатали (Месина)
Чикатали — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чикатали Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1127
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Коко (Виченца)
Коко  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Коко Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Колония Сан Маркос Тустепек (Сан Луис Акатлан)
Колония Сан Маркос Тустепек — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония Сан Маркос Тустепек Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Шафак (Гөлбашы)
Шафак (Şafak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Гөлбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мян (Удине)
Мян — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Седлице (Пелгржимов)
Седлице  (Sedlice) — Чехиянең Высочина крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Үчпынар (Дивриги)
Үчпынар (Üçpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
Аркуата-дель-Тронто
Аркуата-дель-Тронто — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Чикилито (Фрозиноне)
Чикилито — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чикилито Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан Салваро (Падова)
Сан Салваро — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сан Салваро Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Десеада (Сан Фелипе)
Ла Десеада — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Десеада Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Кокоиони (Арецо)
Кокоиони  — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кокоиони Апеннин ярымутравының төньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 1128
IC 1128 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
IC 1129
IC 1129 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Шафак (Кепез)
Шафак (Şafak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кепез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан Мигел (Малиналтепек)
Сан Мигел — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
HD79150
HD79150 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Сан Мигел (Малиналтепек)
Географиясе
Сан Мигел Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
HD79150
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Сан Мигел (Малиналтепек)
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
HD79150
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сан Мигел (Малиналтепек)
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
HD79158
HD79158 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Арчевиа
Арчевиа — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Дателов
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Чико ди Торо (Кампобасо)
Географиясе
Чико ди Торо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта Ана (Ромита)
Санта Ана — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Санта Ана Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Аудиторе
Аудиторе — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Колония Сан Матео (Малиналтепек)
Колония Сан Матео — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Колония Сан Матео Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Озерки (Кайбыч районы)
Озёрки (Озёрки) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы үле торак пункт.
Тарихы
Авыл 1930 елда Кайбыч районы Кече Подберезье авылы җирлегенә кергән, 1944 елдан Подберезье районы составына шул ук авыл җирлеге составында күчә.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
IC 1130
IC 1130 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Кокола (Беневенто)
Кокола  — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мяно (Терамо)
Мяно — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Мяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дахов (Влахово Бржези)
Дахов  (Dachov) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сан Салваторе (Кьети)
Сан Салваторе — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Дахов (Влахово Бржези)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Сан Салваторе (Кьети)
Географиясе
Сан Салваторе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Седлице (Праскачка)
Седлице  (Sedlice) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Шафактепе (Мамак)
Шафактепе (Şafaktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Барки (Италия)
Барки  — Италиянең Марке төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Искәндәр Галимов (1960)
Бу Яр Чаллының Үзәк районы башлыгы турында мәкалә, Татарстан Республикасы буенча эчке эшләр министры (1993-1998) турында биредә укыгыз .
Искәндәр Галимов, Искәндәр Нургаләм улы Галимов (1960 елның 24 ноябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Алексеевский районы, Урта Тигәнәле ― 2022 елның 17 апреле, РФ, Камчатка крае, Петропавловск-Камчатский) – Яр Чаллы шәһәре муниципаль берәмлеге башкарма комитетының Үзәк районы хакимияте башлыгы (2012―2022 елларда).
Тәрҗемәи хәле
1960 елның 24 ноябрендә Татарстан АССР Алексеевский районы Урта Тигәнәле авылында туган. 1982 елда Казан дәүләт педагогия институтын «физика укытучысы» белгечлеге буенча тәмамлаган. 1985―1987 елларда Совет Армиясендә хезмәт иткән.
Хезмәт юлы
1982-1985 елларда Зәй районы Чыбыклы урта мәктәбендә физика укытучысы.
1985 елда КамАЗ агрегат заводының редукторлар цехында оператор.
1987-1992 елларда Яр Чаллының 23нче урта мәктәбендә физика укытучысы.
1992-1993 елларда 23нче урта мәктәпнең директор урынбасары.
2008-2010 елларда Яр Чаллы шәһәре башкарма комитетында идарә башлыгы.
2010-2012 елларда Яр Чаллы шәһәре башкарма комитетында аппарат җитәкчесе.
2012-2022 елларда Яр Чаллы шәһәренең Үзәк районы хакимияте башлыгы.
Үлеме
2022 елның 17 апрелендә 61 яшендә Камчаткада Авача марафоны вакытында вафат булган. КамАЗның агрегат заводында эшләгән вакытыннан чаңгы спорты белән мавыккан. Ярышларга И. Галимов отпуск вакытында табиблар рөхсәте белән килгән. Медицина белешмәсен Яр Чаллы хастаханәләренең берсендә алган, старт алдыннан аның барлык медицина документларын тикшергәннәр, ул хәленең начар булуына зарланмаган. Чаңгычы 60 километрлы трассаның 40 километрга якынын узгач, хәле начарлана, һәм башка ярышучылар коткаручыларны чакырта. Коткаручылар аны реанимация автомобиле торган Петропавловск-Камчатскийдагы Фатьянов исемендәге спорт комплексына алып килә. Әмма табиблар үлемнән коткара алмаган. .
IC 1131
IC 1131 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Чикола (Бергамо)
Чикола — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Чикола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.