cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Менщикова (Байкалово районы)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Веку
Веку — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Стежару (Пингераць, Нямц)
Стежару — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дмитроце
Дмитроце — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Өчпочмак
thumb|250px|right|Өчпочмак thumb|right|250px|left
Өчпочмак — бер турыда ятмаучы өч ноктадан һәм шул нокталарны парлаштырып тоташтыручы өч кисемтәдән торучы геометрик фигура. Өчпочмак – өч очка (почмакка) ия булган иң гади күппочмаклык булып тора, башкача әйткәндә, өч нокта белән һәм аларны тоташтыручы кисемтәләр белән чикләнгән яссылыкның бер кисәге. Бу кисемтәләр - өчпочмакның яклары дип йөртелә. A, B һәм C очлары булган өчпочмак \Delta ABC рәвешендә билгеләнә. Өчпочмакның биеклеге – өчпочмакның түбәсенә каршы ятучы як урнашкан турыга төшерелгән перпендикуляр. Өчпочмакның медианасы – өчпочмакның түбәсен каршы ятучы якның уртасы белән тоташтыручы кисемтә.
Өчпочмакның почмаклары суммасы 180 градуска ка тигез.
Өчпочмакның бер ягы дәвам ителсә, тышкы почмак (BCD) барлыкка килә. Ул өчпочмакның C почмагы (ACB) белән чиктәш булып тора. Өчпочмакның тышкы почмагы аның белән чиктәш булмаган эчке почмакларының суммасына тигез.
Өчпочмакның һәрбер ягы аның башка ике ягы суммасыннан кечерәк. Өчпочмакның һәрбер ягы аның башка ике ягы аермасыннан зуррак.
Теләсә кайсы өчпочмакта зуррак якка каршы зуррак почмак ята; тигез якларга каршы тигез почмаклар ята.
Нгано-Тен-Се
Нгано-Тен-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вэллер-Яха елгасының уң ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тарандт
Тарандт (Tharandt) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Акчадере (Кумру)
Акчадере (Akçadere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Кумру илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фокс-Фарм-Колледж (Вайоминг)
Фокс-Фарм-Колледж  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Роклор-Сент-Обен
Роклор-Сент-Обен — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Фокс-Фарм-Колледж (Вайоминг)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13767) 1998 SF141
(13767) 1998 SF141 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 26 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SF141» саналган.
Новий Шелькув
Новий Шелькув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Михаил Доронин
Михаил Доронин (, —, ) — комсомол һәм хәрби эшлеклесе, БЛКЯБнең Ленин район (1939-1940), Татарстан өлкә (1940-1942) комитетларының 1 нче сәркәтибе; БЛКЯБ ҮК мобилизациясе буенча сугышка китә. 1962-1975 елларда Карпат яны хәрби бүлгесенең сәяси идарәсе башлыгы.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Юлиан Шелль
Шелл (Шель) Юлиан Карлович (1846-1881) - ботаника буенча махсус мәкаләләр һәм тикшеренүләр авторы һәм Казан университетының Ботаника кафедрасы ассистенты.
Тәржемәи хәле
Ярлы чиновникның улы. 1868 елда, Вилен гимназиясен тәмамланганнан соң, Казан университетының физика-математика факультетының табигать бүлегенә укырга керә. Өченче курста ул, Мәскәү университеты профессоры белән, җитди эшкә керешә.
Бу эшнең нәтиҗәсе булып «Сиренгин турында» дигән беренче хезмәте басыла. Шелль ботаниканы үз һөнәре итеп сайлап, киләсе елда «Дубиль кислоталарының физик роле» дигән тикшеренү үткәрә. Курсны кандидатлык дәрәҗәсе белән тәмамлагач, ул университетта фәнни эш кенә түгел, вакансияләр булмау сәбәпле, хәтта укытучының урынын да ала алмый. Пермь губернасы ның бер бай заводчигы гаиләсендә йорт укытучысы булып эшләргә мәҗбүр иткән. Аның хәле шәптән булмый, шулай да ул вакытлыча килешә, чөнки бераз акча эшләгәч үзенең фәнни эшләрен дәвам итә алачак.
Аның тикшеренүләренең нәтиҗәсе: «Токаларның үсемлек пигментларына йогынтысы» (Гомуми мәгълүмат. Табигать. Казан университеты. 1875-76 еллар), "Кайбер пигментларның үсемлекләрне буяуга йогынтысы", "Талицк заводы флорасы турында", "Талицкий заводы тирәсендәге югары споралы үсемлекләр исемлеге" (монда 44 төрле споралы үсемлекләр һәм мүкләр).
1875 ел да, сәламәтлеге какчагач Шелл Казанга кайта һәм Ботаника бүлегендә гадәттән тыш ярдәмче булып эшли. 1877 елда аның тикшеренүләре Оренбург провинциясендә натуралистлар җәмгыятендә башлана. Каздан университеты аны Ырынбур һәм Уфа губерналарына командировкага җибәреп, тикшеренү өлкәсен арттырды, ике провинциядә булып, бай ботаника һәм географик материаллар туплады.
.
Арпенан
Арпенан (Arpenans) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,80 км².
Ауньон
Ауньон — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чаталкиой (коммуна)
Чаталкиой — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан коммуна.
Жагуарибара
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кече Пурга (Зур Пурга кушылдыгы)
Кече Пурга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Пурга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эльвира Гулина
Илвирә Гулина (Илвирә Александр кызы Гулина,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
Гажин-над-Цирохоу
Гажин-над-Цирохоу — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
(6509) Giovannipratesi
(6509) Giovannipratesi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 12 февралендә Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 CQ3» саналган.
Недзьведза
Недзьведза — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Погорелово (Киров өлкәсе)
Погорелово (Погорелово) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Дункан (Аризона)
Дункан  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Албаба
Албаба — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Халык саны — 18 тирәсендә. Почта индексы — 422510.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Малая Курница
Малая Курница (Малая Курніца ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Пушкара
Һинд динендә Пушкара Наланың бертуганы булган, аңа Нала комарлы уен уйнап бөтен патшалыгын һәм бөтен булган милкен оттырган. Кали шәйтаны Дамаянти Наланы сваямварда сайлаганда бик ярсынган. Кали шәйтаны Наланы тоткан һәм Пушкара тарафыннан җиңелгән булган.
Заломная (Ай кушылдыгы-Егана)
Заломная — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ай-Еган елгасының сул ярыннан 34 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Новий Щеглин
Новий Щеглин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Үзбәкстанда Зәрдөштлек
Үзбәкстанның Исламга кадәр борынгы дине - Зәрдөштлек хәзерге көнгә кадәр сакланып калган һәм Үзбәкстанда аның 7000 тарафдары бар. Атәшпәрәстләр тарафыннан "пычрак сулыш" белән гыйбадәтханәне һәм изге утны пычратудан саклый торган практика ут чистаруы, гәрчә күпмедер дәрәҗәдә үзгәртелгән булса да, һаман да кайбер Үзбәкләр тарафыннан практикалана. Нәкъ туй церемониясеннән соң кәләшне яшь иренең өенә алып килгәндә, яшь пар үзләрен чистарткан кебек ут тирәли өч мәртәбә йөреп әйләнәләр.
Конаҗык (Карасу (Сакарья))
Конаҗык (Konacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Карасу (Сакарья) илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бестшикув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Добранивка
Добранивка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Йолчаты (Келкит)
Йолчаты (Yolçatı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Келкит илчесенә караган бер авыл (köy).
Изола ди Ньенте
Географиясе
Изола ди Ньенте Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Жагуариби (муниципалитет)
Жагуариби  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Байдес
Байдес — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зоя Коршунова
Зоя Коршунова (Зоя Павел кызы Коршунова,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
Велотт-е-Татиньекур
Велотт-е-Татиньекур — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Рокпин
Рокпин — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Умятеево
Умятеево (Кучмыждӹр, Умятеево) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (78,7%), руслар (21,3%).
Кониерс (Джорджия)
Кониерс  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кониерс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13768) 1998 SS143
(13768) 1998 SS143 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 18 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SS143» саналган.
Термальбад-Визенбад
Термальбад-Визенбад (Thermalbad Wiesenbad) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Стежару (Прахова)
Стежару — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мулла Иле
Муллá Илé — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл. Мулла Иле авылы Яңа Үзән шәһәреннән 33 чакрым, Ал-баба тимер юл станциясеннән — 3, Козловка пристаненнан 35 чакрым ераклыкта урнашкан.
Почта индексы — 422513.
Тарих
Мулла Иле атамасы тарихи белешмәләрдә шактый еш очрый. Авыл атамасы Молнина—Молвина—Мулла Иле дигән төрдәшләре белән Казан ханлыгы чорында кулланылган. 1565—1567 ел мәгълүматларын үз эченә алган Зөя өязенең теркәү кенәгәсендә Мулла Иле авылы да искә алына. Д. А. Корсаков нәширлегендә дөнья күргән тарихи белешмәдә Сазлык янына урнашкан Молвино авылында ясак түли торган 253, йомышлы 24 татар кешесе һәм 25 керәшен татары яшәгәнлеге әйтелә.
А. Артемьев бастырып чыгарган белешмәдән күренгәнчә, Эрә суы ярына утырган Мулла Иле авылының 211 хуҗалыгында 642 ир-ат һәм 644 хатын-кыз яшәгән, халык намаз укый торган бер йорт булган. 1881 елның 5 августы белән 1882 елның 4 июнь арасында җир бүлү вакытында килеп чыккан низаглар белән бәйләнешле рәвештә, Мулла Иле авылы «Аграрный вопрос и крестьянское движение в Татарии XIX в.» хезмәтендә искә алына. 1898 елда бастырып чыгарылган тарихи белешмәдән күренгәнчә, Мулла Иле авылында татарлар гомер кичергән. К. П. Берстель төзегән тарихи белешмә мәгълүматларына караганда, Мулла Иле авылында 2194 татар кешесе яшәгән.
Н. Борһанова июнь ахырында Мулла Иле халкының күршедәге Норлат, Бузый, Городище авыллары белән Тикен уены җыенын бәйрәм иткәнлеген терки.
Каюм Насыйри үзенең «Зөя өязе авыллары» дигән хезмәтендә Мулла Иле авылының тарихына мөнәсәбәтле байтак кына кыйммәтле мәгълүматлар урнаштырган: «Бу Мулла Иленең аслы бик күптәндер. Монда бер Муллагол дигән кеше Болгардан килеп утыргандыр. Алар әүвәл килгәндә берничә кеше булып килгәннәр. Бәгъзесенең исемнәре мәгълүм түгел. Аларның берсе Муллагол дигән кеше. Янә алар белән берәү бар икән, Шәехби дигән адәм. Ул үзенең бер угылы белән килгән. Угылы Теләш исемле галим кеше булгандыр; Мулла Илендә дәрес әйткән, мәдрәсә ихъя кылган (тергезгән, барлыкка китергән). Бу Шәехбинең атасы Тәмти дигән кеше асыл Кытайдан килгән кешедер. Болгар йортында Кытайдан, Һиндстаннан килгән кешеләр күп булгандыр. Болгар төзек заманда Болгар җирендә ярминкә булып, Һиндстаннан, Кытайдан сәүдәгәрләр килеп сату итәләр икән. Шул сәбәпле аннан килгән кешеләр бәгъзе сәбәпләр белән бу җирдә калганнардыр. Мулла Иле бик кадимге авылдыр. Янә аннан соң ике йөз ел чамасында, яки 1660 елда Хуҗаштан байтак халык күчеп, Мулла Иленә кушылгандыр вә һәм Әҗемнән күп мөселманнар анда күчкәннәрдер. Әҗем дигән авыл (хәзер Мәҗен дип йөртәләр) Зөядән ерак түгел авылдыр. Мулла Илендә Тәмти балаларыннан бер мулла Ишмөхәммәт дигән адәм булган. Теләшнең угылыдыр; яхшы галим кеше. Ничә ел Мулла Илендә дәрес әйткән. Ул заманда Мулла Илендә зур пристань булган; вә һәм Борындыкта пристань булган. Бәрле сулары, Гәбенә сулары бик зур су булган; вә һәм Зөя суында суднолар, баржалар йөридер икән. Бу авыллар Үтәк каласы тирәсендәге авыллар булганга күрә, Үтәк каласына игендер вә һәм башка төрле малдыр җыеп илтүчеләр, байлар күп булгандыр. Мулла Иле зиратында бер таш бар, гәрчә бик күптәнге булмаса да, шул Тәмти балаларыннан килгән нәселдер. Бу таш казып язылгандыр, ушбу сүзләр: «1199 сәнә, мөхәррәм ае, тәүфикъ Алладан, дөнья һәм анда булган нәрсәләр бетәчәк. Бу урында Габделхаликъ бине Габделбакый, бине мулла Сәет, бине Касыйм, бине Ишмөхәммәт Хафиз, бине Ишбулат, бине Ирҗемес, бине мулла Теләш, бине Шәехби, бине Тәмти-Хатай әл-Болгари күмелгән». Вә янә Мулла Иле зиратында бер таш бар. Бик күптәнге. Бер хатын кешенең кабере булмак кирәк, ушбу рәвешчә язылгандыр: «Тарих ту-кыз йөз унда тәвәккәл Гаяли Рәҗәп Солтан... Әсәд даре фәнадин даре бәкага рихләт кылдый». Ләкин югарыда язылган аятьләре ашыгычлык белән язылмады. Бу таш Норлат зиратындагы таш иясенең, ягъни Тәвәккәлнең әүвәлге хатыны булырга кирәк. Ул Тәвәккәл исемле кеше Норлатта булып, әүвәлге хатыны Рәҗәп Солтан Мулла Иленә килеп вафат булгандыр. Бу ташның язылганына 380 еллар буладыр; 1493 елда язылган булырга кирәк» (К. Насыйри, 1953, 146—148).
Бу өзектән аңлашылганча, Мулла Иле авылына Болгардан килгән кешеләр нигез салганнар. Алар монда Болгар дәүләтен илбасарлар яулап алганнан соң, 1236 елдан соң күчеп килгәннәр булса кирәк. Моннан тыш, авыл халкының кайбер нәселләре нугайларга да барып тоташа дигән фикерне куәтлибез.
Шәехби шәҗәрәсе Яшел Үзән районындагы Мулла Иле авылы белән бәйләнешле. Буыннар саны 15 исәпләнә. Хронологик рамкалары XIV—XIX йөзләргә карый. Шәҗәрәне беренче тапкыр Ризаэтдин Фәхретдин бастырып чыгарган.
Шәҗәрәнең үзәге түбәндәге исемнәрдән гыйбарәт: Тәмти Хатай → Шәехби → Сәетгали → Сәйдәк → Сәетәхмәт → Ялмыш → Тиләш → Ирҗемес → Айтуган → Ишбулат → Ишмөхәммәт → Хафиз → Касыйм → Сәет → Габделбакый.
«Тәмти Хатай» шәҗәрәсе турында Марсель Әхмәтҗанов түбәндәге сүзләрне яза: «Тәмти Хатай нәселе шәҗәрәсенең текстлары архивларда, кулъязмаларда шактый очрый. XVIII гасырда
Мулла Иле исемле авылда аны кабер ташына да күчереп язганнар. Атаклы сектант Баһаветдин Вәиси шушы нәселдән чыккан. Шәҗәрәдә аның атасы мелла Вәис күрсәтелгән.
Тәмти Хатай, Болгар шәһәрендә яшәсә дә, чын татар кабиләсе катайдан чыккан. Болгарларда катай (хатай) кабиләсе юк. Бу нәселнең Тау ягына күчеп чыгуы Нугай урдасы дәверендә булса кирәк».
Мулла Иле авылында үзенчәлекле топонимнарга тап булабыз. Авыл микротопонимиясендә Үзәнсигез, Ярасалты (Яр асты алты), Кыекбиш һ. б. кебек атамалар очрый. Боларда сүз төзелешенең шактый борынгы формасы чагылыш таба.
Авыл оешкан урын элек калын урман белән капланып алынган булган. Тора-бара халык урманны чистартып чәчүлек җирләр ачкан, басу-кырлар ясаган. Басу исемнәре бу тирәләрдә элек агачлар, урман үсүне күрсәтеп тора: Каенлык, Каенлык асты, Кечкенә урман буе, Читән эче, Сәгъди әрчүе, Карама турысы, Наратлы чокыры, Шомыртлык һ. б.
Туган авылы Мулла Иленең тарихы белән кызыксынган һәм аны өйрәнеп авылның кулъязма тарихын язган Габдрахман бабай Саттаровның мәгълүматлары, борынгыдан килә торган нәсел-ыру кушаматларының саклануы да, авыл зиратында Рәҗәп-Солтан исемле хатын каберенә куелган, 1493 ел белән даталанган кабер ташы, 1784 елда куелган кабер ташына уеп язылган Тәмти-Хатай әл-Болгари нәселе шәҗәрәсе һ. б. Мулла Иленең тарихын чагылдыралар.
Бүгенге көндә Мулла Илендә, авыл өлкәне Хәяли бабай сөйләвенә караганда, 27 нче буын кешеләре яши. 500 гә якын хуҗалыгы булган Мулла Иле авылы халкының дүрттән өч өлеше — Муллагол бабай нәселе кешеләре.
Мулла Иле авылы кешеләрендә буыннан буынга күчеп килеп, бүгенге көндә дә нәсел кушаматы булып йөргән Болгари тәхәллүсенең сакланып калуы авылның борынгы булуын күрсәтә. Шаһзадә бабай Болгаридан тәхәллүсенең килеп чыгуын аңлатуын сорасаң, ул: «Безнең нәсел — Болгардан килгән нәсел»,— дип сөйли торган булган. Бу нәсел кешеләре әле дә Болгари кушаматын һәм Болгариев фамилиясен йөртәләр икән.
Инде әйтеп кителгәнчә, Мулла Иле авылы атамасының килеп чыгышы Муллагол дигән кеше исеменә нисбәтле. Атамадагы «иле» сүзе төрки телләрдә хәзер дә кулланылышта йөри торган «туган ил, ватан, дәүләт» төшенчәсен белдерә. Кайбер төрки телләрдә, шул исәптән татар телендә дә «ил» сүзе авыл төшенчәсен белдерү өчен дә хезмәт итә. «Иле» сүзе татар авыллары составында шактый очрый: Кодаш Иле, Аяз Иле, Каз Иле, Муллагол (Мулла Иле) Тау Иле, Бүл Иле, Чүриле (Чура Иле), Чүрчиле, Чуваш Иле, Ялаг Иле, Кәче Иле, Пәрәү Иле, Улан Иле һ. б.
Мулла Иле халкы элек-электән игенчелек һәм терлекчелек белән шөгыльләнгән. Бакчачылык һәм яшелчә үстерү белән халык аз мавыккан.
Элек авылда өч мәчет эшләгән, 1920 елда дүртенчесен күтәргәннәр. Социализм нигезләрен төзегән елларда муллаларны Себергә куганнар. Мәчетләрнең берсе янган, икенчесендә — клуб, өченчесендә — ашлык саклау урыны, соңрак балалар бакчасы ачканнар.
Мәчетне япкач та авыл халкы диннән йөз чөермәгән, олыларны шәригать кушканча җирләгән, ата-бабадан килгән гореф-гадәтне сакларга тырышкан. Муллалык вазифасын ак бабайлар үз кулларына алган. Соңгы елларда бу эшне Сәлахетдин абзый Хөсәенов башкарган.
Авылда хәзер мәчет эшли. Манарасының биеклеге 18 метр. Мәчет торгызганда кирәк-яракларны колхоз идарәсе, авыл Советы биргән, ә акча кирәк булганда, авылдан төрле елларда читкә китеп урнашкан авыл кешеләре ярдәм иткән.
Авыл яны табигате бик матур. Елга-инешләр күп, калкулык-үрләр, басу-кырлар, сазлар, күлләр, печәнлекләрнең күбесе исемле.
Авыл яныннан Эрә суы ага, аңа Кухмар суы, Комсу суы, Шөркәлчә суы, Кабак күпере суы, Шөлдермә суы, Мөңгер елгасы, Олы тамак (Алтамак) һ. б. елга-инешләр кушыла. Моннан башка тагын чокырлар да бар. Тау ягында чокыр дип елга-инешләрне атыйлар. Алар түбәндәгеләр: Казан төбе, Дегет кайнаткан чыгыр, Алабирде чыгыры, Наратлы чыгыры, Алдагы чыгыр, Арттагы чыгыр һ. б. Арттагы чыгырдан суга кушылып май заводыннан чыккан су ага. Бу суның начар исе бик борчый.
Авыл тирә-юнендә күлләр дә шактый: Кирәмәт күле, Биктимер күле, Урта күл, Бакча күле, Мәчет күле, Күл, Алмагач күле, Зирек күле, Таганлык күле, Каен күле, Чулак күле, Паравай күле, Илмышык күле, Тустыган күле, Мулла күле, Кыз күле, Сукна күле, Бучук күле, Атау күле, Кыр коесы (күл), Тоба, Шөркәлче күлләре, Нөркә күле, Кәкре күл һ. б.
Саз атамаларыннан түбәндәгеләрне атарга мөмкин: Атау сазы, Киләк сазы, Шакир сазы, Иләк сазы, Торна сазы, Этәргән сазы, Бүре сазы, Олы саз, Мүкле саз, Кави сазы һ. б.
Чалулык, печәнлек җирләр: Тире кырган чалуы, Хәмит тәкә чалуы, Үзәнсигез, Кыек биш, Ярасалты (Яр асты алты), Айдуч чаты, Илмышык, Становой чалуы, Алпут чалуы, Ишми чалуы, Атау чалуы, Фидыр чалуы, Эрә чалуы, Стуйла турысы (чалу), Комаяк яки Бучук чалуы, Кушкапка чалуы, Шөҗак чалуы, Алдагы Фидыр, Арттагы Фидыр, Алдагы Ишми, Арттагы Ишми, Бәчүр чалуы, Шөркәлче чалуы, Үле Эрә (Үләрә) чалуы, Этәргән чалуы, Хутор чалулары, Аю чыккан чалулык, Матрос чалуы, Казак чалуы, Көрәк арчуы чалуы һ. б.
Җир һәм урын исемнәре: Кортлы куак, Келәү асты, Әптәл, Котырган рәте һ. б.
Калкулык-үрләрдән түбәндәге атамаларны күрсәтергә мөмкин: Карама кашы, Алып бабай чабата каккан урын һ.б.
Аерым исемле урыннар да бар. Мишәр каберен авыл халкы чардуганлап алган. Бу данлыклы кабер, аны карап һәм тәрбияләп торалар. Иске зират урынын да Мулла Иле халкы онытмый.
Городок (Таборы районы)
Городок (Городок) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.
Мулла Иле
Тарих
Авыл халкы әби-баба, ата-ана ята торган зиратны карап һәм тәрбияләп тора. Һәр елны бер көн зиратны карауга һәм чистартуга багышлана.
Городок (Таборы районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (73%).
Мулла Иле
Күренекле кешеләр
Традицияләре зур булган, борынгы Мулла Иле авылыннан күренекле шәхесләр шактый чыккан.
Шагыйрь һәм рухани, сәясәтче, вәисиләр хәрәкәтен нигезләүче Баһаветдин Вәисев (1804—1893), аның уллары Гайнанетдин Вәисов (1878—1918) һәм Газизҗан Вәисов (1887— 1937) — Мулла Иленнән чыккан шәхесләр. Авылда шулай ук филология фәннәре докторы, профессор Гомәр Фәиз улы Саттаров (1932—2020) туып үскән. РСФСРның халык мәгарифе отличнигы Равил Сәйфетдинов та Мулла Иленнән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Кече Локонто-Еган
Кече Локонто-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Локонто-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Альберт Шәрәфетдинов
'' Альберт Шәрәфетдинов - актер. 1981 елның 21 декабрендә БАССРның Кушнарен районы Кушнарен авылында туган. 2003 елда Уфа дәүләт сәнгать институтын тәмамлаганнан соң, “Нур” театрында эшли башлый. 2020 елда Башкортстанның атказанган артисты исеме бирелә.
Галимҗан Нәфыйков
Галимҗан Нәфыйков (Галимҗан Харис улы Нәфыйков,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
Гажлин
Гажлин — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
HD129418
HD129418 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чахлеу (коммуна)
Чахлеу — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан коммуна.
Новий Ядув
Новий Ядув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Акчаениш (Элмалы)
Акчаениш (Akçaeniş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Элмалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Недзьведзь (Кракивский повяты)
Недзьведзь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жагуарипи
Жагуарипи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Арсан (Югары Сона)
Арсан (Arsans) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,48 км².
Малая Плотница
Малая Плотница (Малая Плотніца ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Бжег-Глоговский
Бжег-Глоговский — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баньос-де-Тахо
Баньос-де-Тахо — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фонтанелл (Вайоминг)
Фонтанелл  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фонтанелл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Григорий Петров
Григори Петров (Григори Кузьма улы Петров,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
Нгано-Яха
Нгано-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(6510) Тарри
Тарихы
1987 елның 23 февралендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 DF» саналган.
Рокфор (Жер)
Рокфор — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
(13769) 1998 SV144
(13769) 1998 SV144 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 SV144» саналган.
Конаҗык (Бодрум)
Конаҗык (Konacık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Венсе
Венсе — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Игер
Игер — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Созаново
Созаново (Созаново) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Новий Янкув
Новий Янкув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жагуариуна
Жагуариуна — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Косвож (елга)
Косвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Изола ди Фано (Пезаро һәм Урбино)
Изола ди Фано — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола ди Фано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пайку Күле
Пайку Күле (яки Пейку, Тибет телендә: Пайку-Цо яки - Чо) ул Тибет Платосында 28.91667°N, 85.58333°W-да, Ярлунг Тсанпо Брахмапутра Елгасыннан 18 км (11 миля) көньякта 4591 м (15062 фут) биеклегендә күл. Күл 27 км (17 миля) озынлыкка һәм иң тар урынында 6 км (3,7 миля) киңлеккә ия. Бозлыклардан туклана торган агымнар каскад булып үзән төбенә төшә, әмма күбесе күлгә җиткәнче аллювиаль утырмаларга төшә. Тирәдәге су җыючы бассеин агынтысыз бассеин булып тора. Ул Ярлунг Тсанпога су якынча 100 м (330 фут) дәрәҗәсенә җиткәч ташып ага. Күлнең брэкиш (тозлылыгы төче һәм тозлы су арасында) булган суы күл меңнәрчә еллар буена ташымаганына исбатлау булып тора.
Дания Агишева
Дания Агишева (сәхнә псевдонимы Дана Агишева, тулы исеме Дания Гаделша кызы Агишева, Дания Одельшевна Агишева) – Россия кино артисты, халыкара премияләр лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1980 елның 30 декабрендә Ташкәнттә туган. Әтисе – Гаделша (Одельша) Агишев – кинодраматургия профессоры, Россиянең атказанган сәнгать эшлеклесе, татар. Д. Агишева Мәскәү дәүләт университетының роман-алман бүлеген тәмамлый. Мәскәүдә эре реклама агентлыгында эшли. Бию белән шөгыльләнә. Оскар (Шамил Малкандуев) концертларында бии.
Иҗаты
Д. Агишеваның махсус артистлык белеме юк. Интервьларында артистка булырга җыенмавын әйтә (әтисе дә кызын һәрвакыт актер һөнәреннән биздерергә тырышкан), кинода төшүен хобби дип кенә атый.
Сәнә Сабирҗанова
Сәнә Сабирҗанова (3 декабрь 1939 ел) — хезмәт ветераны, башкорт теле-диалектологы, тәрҗемәче. Салават районына һәм аның мактаулы шәхесләренә багышланган «Земля салаватская, земля батыра» (2010) дигән китап-белешмәнең автор-төзүчесе, Салават районының Рәми Гарипов исемендәге премия лауреаты (2012).
Дания Агишева
Иҗаты
2002 елда Рәүф Кубаевның «Өчәүгә каршы өчәү» (Трое против троих) кинотасмасында беренче кечкенә ролендә уйный. Светлана Проскуринаның «Ерагайган керү юлы» (Удаленный доступ) кинотасмасында уйный, «Киношок» һәм «Pacific Meridian» (Тын океан меридианнары; Меридианы Тихого) кебек дәрәҗәле кинофестивальләрдә «Иң яхшы хатын-кыз ролендә уйнаган өчен» премияләре ала.
Има-Ту-Кыке
Има-Ту-Кыке — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сыпаль-Кы елгасының сул ярыннан 109 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Сәнә Сабирҗанова
Фәнни эшчәнлеге
Студент елларында ук гыйльми тикшеренү эшләрендә катнаша башлый, бигрәк тә җирле сөйләшләрне өйрәнүгә нык игътибар бирә. СССР Фәннәр Академиясенең Башкортстан филиалы Тарих, тел һәм әдәбият институты галимнәре тарафыннан башкорт сөйләм телен тикшерү өчен материаллар җыю буенча оештырган диалектологик экспедицияләрдә катнаша. Гыйльми тикшеренүләргә нык кызыксыну күрсәткән актив яшь белгеч, университетны тәмамлагач та, Тарих, тел һәм әдәбият институтына эшкә чакырыла. Лаеклы ялга чыкканчы бу фәнни оешмада гыйльми хезмәткәр вазифасын башкара. Ул күп санлы фәнни экспедицияләргә чыга. Экспедицияләрдә җыелган бай фактик материал  нигезендә башкорт теленең диалектологик сүзлекләренең 1962, 1967 һәм 1973 елларда басылып чыккан  өч томын әзерләүдә катнаша. Шулай ук башкорт теле диалектларының 2002 елда «Китап» нәшриятендә дөнья күргән Җыелма сүзлеген төзүчеләрнең дә берсе була.
Тиндорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәнә Сабирҗанова
Фәнни эшчәнлеге
1973-1993 елларда Тарих, тел һәм әдәбият институты галимнәре тарафыннан төзелгән Башкорт теленең диалектологик атласын әзерләүдә Сәнә Гафур кызы иң актив эшләүчеләрнең берсе була. Бу чорда шулай ук Төрки телләре атласы һәм Аурупаның лингвистик атласы да тулысынча тәмамланып нәшер итүгә тапшырыла һәм Финляндияда бастырылып чыгарыла. Бу зур белемле һәм гыйльми нигезле хезмәтләр өчен башкорт теле буенча бар материалларны Сәнә Сабирҗанова җыя. Моннан тыш институтның гыйльми җыентыкларында, республиканың атналык гәзит һәм журналларында башкорт диалектологиясенең күп яклы мәсьәләләренә багышланган фәнни һәм фәнни-популяр мәкаләләр белән чыгыш ясый. Авторның башкорт халкының аш-су һәм туклану йолалары турында дөнья күргән ике китабы бик тиз арада таралып бетә.
Дания Агишева
Иҗаты
2007 елда Светлана Проскуринаның «Иң яхшы ел фасылы» кинотасмасында уйный.
Сәнә Сабирҗанова
Фәнни эшчәнлеге
1995-1998 елларда Сәнә Гафур кызы «Заман-Башкортстан» газетасында баш мөхәррир булып эшли. Материаллары дүрт телдә — башкортча, русча, татарча һәм төрекчә дөнья күрә. Аннары «Рисәләт» дип исемләнгән мөселман гәзитенең башлангыч мөхәррире бурычларын намус белән җиренә җиткереп башкара. Бу чорда шулай ук тәрҗәмә һәм китапларны мөхәррирләү белән дә актив шөгыльләнә. Сәнә Сабирҗанованың нык иҗтиһат салган һәм аңа бар якташларының зур рәхмәтен китергән төп хезмәте — үзенең туган төбәге Салават районына багышланган «Земля салаватская, земля батыра» (2010 ел) дигән китап-белешмә. Ул — бу басманың автор-төзүчесе. Китапта район, аның табигый һәйкәлләре, Ватан азатлыгы өчен яу чапкан батырлары, төрле еллардагы хезмәт алдынгылары һәм күренекле шәхесләре, гомумән, Салават җире турында бай материал тупланган. Киң катлам укучыга исәпләнгән белешмәнең кыйммәте бәяләп бетергесез. Төзүче-автор тарафыннан ифрат зур эш башкарылган. «Йөрүзән» гәзите билгеләвенчә, алты ел буенча бөртекләп җыелган кулъязмаларны мөхәррирләп һәм тикшереп-төзәтеп бербөтен хасил итү, нәшерләү Сәнә Гафур кызының күп хезмәтен һәм вакытын таләп иткән. Бу китап өчен Сәнә Сабирҗанова 2012 елда Салават районы хакимияте һәм районның «Йөрүзән» гәзите үзләренең бөек якташлары истәлеген мәңгеләштерү максатыннан 1997 елда булдырылган һәм биш елга бер тапкыр бирелә торган Рәми Гарипов исемендәге премиясенә лаек булган. Авторга бу мәртәбәле бүләк халык шагыйренең тууына 80 ел тулуга багышланган бәйрәм вакытында Салават районы үзәге Малаязда тапшырылган.
Има-Ту-Кыке
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Дания Агишева
Иҗаты
2009 елда «Татар княжнасы» киносында шагыйрә Анна Ахматованы (яшь чагын) уйный.
Сәнә Сабирҗанова
Фәнни эшчәнлеге
Олы яшьтә булуына карамастан, Сәнә Гафур кызы актив тормыш һәм иҗади эшчәнлек белән яшәвен дәвам итә. Ул үзенең туган төбәге, Уфада һәм республиканың башка шәһәр һәм районнарында яшәүче якташлары белән дә бәйләнешләрен суытмый. Төрле гәзит һәм журналларда башкорт халкының атаклы уллары һәм кызлары, Салават районының данлыклы шәхесләре турында даими рәвештә мәкаләләр бастыра.
Има-Ту-Кыке
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дания Агишева
Иҗаты
Андрей Звягинцевның «Елена» кинотасмасында кеп-кечкенә рольдә – баш каһарман исәнләшеп үтә торган хатынны уйный. Д. Агишева “аның өчен кече һәм зур рольләр булмавын” тагын бер кат раслый.
Партнерлары
Александр Домогаров белән «Чит йөз» (Чужое лицо) киносында уйный.
Чыганаклар
Йолдызлар порталы
Фәрит Садыйков
Фәрит Садыйков (Фәрит Шәмсетдин улы Садыйков,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
Кордил (Джорджия)
Кордил  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кордил шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баньюэлос
Баньюэлос — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Йолчаты (Болу)
Йолчаты (Yolçatı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Болу илчесенә караган бер авыл (köy).
Добратиче
Добратиче — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Недзьведзь (Лимановский повяты)
Недзьведзь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD129421
HD129421 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Йолдыз Кормашев
Йолдыз Кормашев (, —, ) — фирка һәм хуҗалык хезмәткәре, Чаллының шәрәфле ватандашы (2000). 1958-1960 елларда Яңа Чишмә һәм Ширәмәт районнарында комсомол комитетының 2 нче сәркәтибе. 1960-1970 елларда Зәй районында «Якты йолдыз» күмәк хуҗалыгы рәисе. 1973-1976 да Чаллы районы халык депутатлары шурасы башкарма комитеты рәисе. СБКФнең Тукай (1976-1983) һәм Алабуга (1983-1988) район комитетларының 1 нче сәркәтибе. 1988-1991 елларда «Кама» агросәнәгать комплексы директоры, бер үк вакытта ТР авыл хуҗалыгы министры урынбасары.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
Ганковце
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Нью-Һәмпшир (мәгънәләр)
Нью-Гэмпшир:
Малая Ракавица
Малая Ракавица (Малая Ракавіца ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Кече Лосёвая
Кече Лосёвая — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Кече Мег-Тыг-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чезиень (коммуна)
Чезиень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(6511) Фурманов
(6511) Фурманов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 27 августында Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QR11» саналган.
Килдебай Сөләйманов
Килдебай Сөләйманов (Килдебай Сөләйман улы Сөләйманов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1973).
(13770) Commerson
(13770) Commerson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 ST145» саналган.
Акчаер (Һендек)
Акчаер (Akçayır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жагуаруана
Жагуаруана — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Стежару (Телеорман)
Стежару — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сабазан
Сабазан — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Новий Ясенець-Илжецкий
Новий Ясенець-Илжецкий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бжежани
Бжежани — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ртищево районы
Ртищево районы (Ртищевский район) — Сарытау өлкәсе керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Ртищево шәһәре.
Тарих
Район 1928 елның 23 июлендә Түбән Идел краеның Балашау округы эчендә оештырылган.
1934 елдан — Сарытау крае, 1936 елдан — Сарытау өлкәсе.
1963 елда юкка чыгарылган, территориясе Аркатау районы кертелгән, әмма 1964 елда яңадан оештырылган.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (95,4%).
Административ бүленеш
Ртищево районы 1 шәһәр җирлеге һәм 6 авыл җирлеге керә.
Вервезель
Вервезель — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Мельничная (Туринская Слобода районы)
Мельничная (Мельничная) — Свердловск өлкәсенең Туринская Слобода районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Барриопедро
Барриопедро — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Мельничная (Туринская Слобода районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Барриопедро
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
33-нче армия (ССРБ)
33-нче армия (33 А) (33-я армия (33 А)) - РККА, СССР Кораллы Көчләре составында, Бөек Ватан сугышы вакытында оператив хәрби берләшмә (армия).
Тарих
33-нче армия 1941 елның июлендә Мәскәү хәрби округында формалаштырылган. Башта аңа халык ополчениесенең 1, 5, 9, 17 һәм 21-нче дивизияләре, кайбер артиллерия һәм башка частьләр керә иде. 18 июльдән армия Можай оборона линиясе фронтына кертелә һәм 22 июльдән Карачар, Шустики (Можайсктан көнбатыштарак) чигендә оборона алып бара.
Битва за Москву
3 октябрьдән 1941 елның Вязьма операциясендә, 1941 елның 13 октябреннән Көнбатыш фронт составында Можайск — Малоярославец операциясендә катнаша.
Шатчиково
Шатчиково (Шагыртемсола, Шатчиково) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
Добратиче-Колёния
Добратиче-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Атезан-Этруатфонтен
Атезан-Этруатфонтен (Athesans-Étroitefontaine) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Нью-Гэмпшир
Нью-Гэ́мпшир (New Hampshire) — АКШның төньяк-көнчыгышында урнашкан кечкенә штат, Яңа Англия регионына керә. Халык саны — 1,315 млн (2007 ). Штат башкаласы — Конкорд, иң зур шәһәре — Манчестер.
Нью-Һэмпшир — Бөекбританиядән бәйсезлеген игълан иткән беренче штат.
Төньякта штат Канаданың Квебек провинциясе белән, көнчыгышта Мэн штаты һәм Атлантик океан белән, көньякта Массачусетс, көнбатышта Вермонт белән чиктәш. Нью-Һэмпшир мәйданы — 24 239 км² (Илдә 44 нче урын).
Штатның иң зур күле — Уиннипесоки.
Горонтало (шәһәр)
Горонтало (Gorontalo) — Индонезиянең Горонтало правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Горонтало Сулавеси утравының төньяк өлешендә урнашкан.
Дубровка (Татарстан)
Халык саны — 96 тирәсендә. Почта индексы — 423892.
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Федор Байбородов
Фөдор Байбородов (Фөдор Михаил улы Байбородов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1974).
Жагуаруна
Жагуаруна — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тюмлицвальде
Тюмлицвальде (Thümmlitzwalde) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нгарка-Марета-Яха (Се-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.