Олы_Ачасыр
Тарих
1950 нче елларда илдә нигездә мәҗбүри сигезъеллык укытуга күчү төгәлләнә. Урта мәктәпләр саны ике мәртәбә, өлкән классларда укучылар саны 3 тапкырдан күбрәк арта. Шул исәптән 1956-1957 уку еллында Ачасыр сигезъеллык мәктәбе урта мәктәп статутусында эшли башлый. Мәктәпнең материаль базасы ныгый. Аерым предметларны укыту кабинетлары булдырыла, мастерская ачыла, техник түгәрәкләр оештырыла башлый. 1958 елның декабрендә СССР Верховный Советы «Мәктәпнең тормыш белән элемтәсен ныгыту һәм СССР да халык мәгарифе системасын тагын да үстерү турында закон кабул итә. Урта мәктәптә уку срогы 11 елга кадәр арттырыла, ә 9 класстан укучылар атнага ике көн производство белгечлекләрен үзләштерергә тиеш була. Мәктәптә ир балалар трактор һәм авыл хуҗалыгы машиналары өйрәнә башлыйлар, кызлар — машина белән саву операторы профессиясенә өйрәнә. Мәктәпләрдә производствога өйрәтү завучы булып Гобәйдуллин Алмаз Гариф улы эшли башлый. Гобәйдуллин Алмаз Казан авыл хуҗалыгы институтының агрономия факультетын тәмамлый һәм Вахитов исемендәге колхозда агроном булып эшли. 1961-1962 уку елында мәктәпкә билгеләнә һәм завуч булып эшли башлый. 1958-1959 уку елында урта мәктәп буларак беренче чыгарылыш була. Барлыгы 44 укучыга өлгергәнлек аттестаты бирелә. Алар хуҗалыкның төрле тармакларында эшлиләр. Гөлҗиһан Борһановна Гайнуллина үзенең хезмәтен балалар тәрбияләүгә багышлады. Ул үзенең туган мәктәбендә татар теле һәм әдәбияты укыта. 25 елга якын тәрбия эшләре буенча директор урынбасары булып эшләде. Укучыларга әхлакый, эстетик тәрбия бирүдә зур көч куйган кеше. Хәзерге вакытта ул лаеклы ялда. Шайхуллин Равил Лотфулла улы Кече Шырдан, Ачасыр урта мәктәбендә физкультура, хезмәт, математика укытты. Аннан соң озак еллар «Совет» колхозының инженер-төзүче вазифасын үтәде. Шайхуллин Равил Гарәф улы мәктәпне тәмамлагач, Чистай механикалаштыру техникумын тәмамлап, күп еллар «Совет» колхозында эшли. Урысбага егете Хакимов Дамир Касыйм улы үзен язучы итеп танытты. Бүгенге көндә вафат. Гайнуллин Әнәс Габдулла улы, хәрби училище тәмамлап, СССР кораллы көчләрендә хезмәт итте. Запастагы подполковник. Казанда яши. Фәйзуллин Гүмәр Кәрим улы, Абзалина Саймә Әсрар кызы, Фәйзуллина Нурия Галләм кызы һ.б. югары уку йортларын тәмамладылар. Укучыларга тирән белем һәм тәрбия бирү өстендә бу елларда укытучылардан Сәлим Абдуллин — директор, Гайнанов Рәүф — директор, Загидуллин Госман — завуч һәм татар теле, әдәбияты укытучысы, Ахметсафин Хаким, Максумова Хәдичә — математика, Нуруллин Госман Ахми улы — рус теле һәм әдәбияты, Мифтахов Абдулла Шәйхетдин улы - тарих һәм җәмгыять белеме, Хайруллина Сабира Хәйретдин кызы — география, Дусаев Фирдүс Хабибулла улы — физкультура, Галимуллин Ирек Һадый улы — хезмәт, Ермакова Сания Хәбир кызы — физика, Мифтахов Хәлил Шәйхетдин улы — химия һәм биология укытучылары булдылар. Башлангыч класс укытучылары булып Ахметова Нурдидә, Мифтахова Асия, Гайнуллина Хәтимә, Абдуллина Миләүшә, Фәхриев Абдул эшләделәр. Тимершин Госман Мөхәммәт улы «Совет» колхозы рәисе булып эшләде. Икенче чыгарылыш 1959-1960 уку елында булды. Мәктәпне 18 укучы тәмамлый. Алар арасыннан Гыйләҗева Асия Әкрәм кызы, мәктәп китапханәсендә озак еллар эшләп пенсиягә чыга. Минуллин Хәйдәр Кәрим улы, Шиһапова Гөлфания Гайфи кызы колхоз идарәсендә эшлиләр, Сәлахов Котдус Абзал улы, Зеленодол шәһәрендә яши, төзүче—ташчы булып эшли, Гафиятуллин Марс Зиннәт улы Казанда — заводта эшли. Сәлахова Сәлимә Ярхам кызы Казанда укытучы була. Экстерн юлы белән мәктәпне Биккинин Абдулла Зиннәт улы, (Урысбага мәктәбе укытучысы) һәм Гайнуллина Сания Хайретдин кызы (мәктәп бухгалтеры) тәмамлады. 1960-1961 уку елында мәктәпне 11 укучы тәмамлый. Алар арасыннан Мингалиев Ринат Хәбир улы (подполковник), хәзер пенсионер, Фәтхуллин Фердинат Лотфулла улы – колхозда механизатор булып эшли. Гомумән, мәктәпне 1959 елдан 1969 елны кертеп 221 укучы тәмамлаган. Алар арасыннан 1962 елны Шәйхуллин Рафаэль Гарәфетдин улы, хәзер мәктәптә физкультура һәм ТИН дәресләрен укыта, Абзалин Зөфәр Әсрар улы, Нижнекамскийда – инженер. 1963 елны бетерүчеләр арасынан Максумов Марс Маликович озак еллар буе мәктәптә укыту эшләре буенча директор урынбасары булып эшләде, физика, астрономия фәнәрен укытты. Бүгенге көндә шушы мәктәпнең директоры булып эшли. 1965 елны бетерүчеләрдән Ахметов Илдар, Мухаметшин Искәндәрләр авылыбызның горурланырлык шәхесләре булдылар. 1965 елда тәмамалаучы егетләргә III класслы тракторист – машинист таныклыгы бирелә башлый. 1966 елда мәктәпне беренче тапкыр көмеш медальгә тәмамлаучылар була. Алар арасында: Гобәйдуллин Рәшит, Кече Шырдан егете, укытучы һәм парторг булып эшләгән Гобәйдуллин Наил улы ул. Сибгатуллин Госман, озак еллар МТФ №2 мөдире булып эшләгән Сибгатуллин Габбаз абый малае ул. Тәмамлаучылар арасыннан Минуллин Шәүкәт Мотаһир улы, авылда баш агроном, порторг, авыл советы рәисе булып хезмәт итте. Абдрахаманова Нурия Хабибрахман кызы күп еллар мәктәптә химия һәм биология укытучысы булып эшләде. Бүгенге көндә лаеклы ялда. 1967 елны Абдуллин Ринат Сәлим улы, Абдуллина Раушан Абдулла кызы, Максумова Дания Малик кызы, Тимершина Фәридә Госман кызы мәктәпне көмеш медальгә тәмамлдаылар. Кызганычка каршы, Абдуллин Ринат 1995 елда вафат булды. 1960 нчы елларда эшче-яшьләр өчен ачылган кичке мәктәбебезнең роле үсә. Безнең мәктәптә кичке мәктәп чыгарылышы 1962 елда була. Бу чыгарылышта хезмәт фәне укытучысы булып эшләгән Галимуллин Ирек Һади улы (Норлат мәктәбендә эшләде), Шәрипов Кәбир Барый улы (Ачасыр мәктәбендә эшләде) бар иделәр. 1962–1969 елларда Ачасыр кичке мәктәбен 68 кеше тәмамлаган. 1961–1962 уку елында мәктәпкә Мамадыш Әкил мәктәбеннән эшләргә авылда туып-үскән Фәйзуллин Хәдис Лотфулла улы математика укытучысы булып, аның тормыш иптәше Сөбханкулова Алсу Салих кызы татар теле һәм әдәбияты укытучысы, башлангыч мәктәп укытучысы булып, Татар Әҗәле мәктәбеннән Вәлиуллина Зөләйха Нурулла кызы кайталар. Гыйләҗева Гөлҗиһан Борһан кызы өлкән пионервожатый булып эшли башлый. Гобәйдуллин Алмаз Гариф улы химия һәм биология укытырга килә. Хасанова Алсу Фатих кызы немец теле, Максумов Марс Малик улы физика, Шәйхуллина Рәвия Вахит кызы 1967 елда рус теле һәм әдәбияты укытучысы, Фәйзулина Тәнзилә Кәримулла кызы өлкән пионервожатый булып эшли башлыйлар. 1962-63 уку елыннан завуч булып Фәйзуллин Хәдис Лотфулла улы эшли башлый һәм 1969–1970 уку елында директор итеп билгеләнә. Аңарчы директор булып Абдуллин Сәлим эшли торган була. Бу 10 ел эчендә укыту-тәрбия эшләрендә укытучылар коллективы Липецк методикасы белән мавыгалар һәм билгеле бер уңышларга да ирешеәләр. Укучылар коллективы, бигрәк тә, производсвто бригадасы составында, мәктәпнең тәҗрибә участогында, колхозга бәрәңге алу, чөгендер үстерү, алма бакчасын тәрбияләүдә зур көч керткән. Район күләмендә уздырылган спорт ярышларында, үзешчән сәнгать смотрларында һәр вакытта призлы урыннар алган, күп очракта беренчеләр булганнар. Бу турыда аларның чыгышларын раслаган грамотлар, дипломнар, мактау кәгазьләре дәлил булып тора.