cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(20206) 1997 FA4
(20206) 1997 FA4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 FA4» саналган.
(4803) Биркле
(4803) Биркле  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 1 декабрендә J. M. Baur тарафыннан Chions обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 XA» саналган.
Гунайка
Гунайка — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае, Адыгея биләмәләрендә ага. Елга  Пшиш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зелёмисль
Зелёмисль — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кистәнле-Богданово
Кистәнле-Богданово — Башкортстанның Бишбүләк районында урнашкан авыл.
Зелёмисль
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кистәнле-Богданово
Почта индексы — 452053, — 80212807003.
Регини
Регини — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Иегуда Галеви (кратер)
Иегуда Галеви — Меркурий планетасының 11.5°N, -108°W координаталары буенча урнашкан 85 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер испан-яһүд язучысы Иехуда Галеви хөрмәтенә аталган.
HD252700
HD252700 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Монтелапьяно
Монтелапьяно — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Гранцин
Гранцин — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рабовице
Рабовице — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайнленд (Миннесота)
Вайнленд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кала Пянорум (Рим)
Кала Пянорум — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Кала Пянорум Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Щепице
Щепице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пенза өязе
Пенза өязе (Пензенский уезд) — Пенза калгайлыгы һәм Пенза губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.
(20207) Dyckovsky
(20207) Dyckovsky — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 FB4» саналган.
Пенза өязе
Тарих
Пенза өязе 1780 елда оештырылып, 1928 елда юкка чыгарылган.
Кирквуд (Миссури)
Кирквуд  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кирквуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенза өязе
Халык
Туган телләр (1897): рус теле — 98,3%.
Эчке бүленеш
19 вулыс (1913).
Казан шәһәренең газ һәм электр энергиясе
Казан шәһәренең газ һәм электр энергиясе — революциягә кадәр Россия-Бельгия компаниясе. Тулы исеме — «Казан шәһәренең газ һәм электр энергиясе» (Gaz & Electricite de la ville de Kazan) исемле Бельгия аноним җәмгыяте. Компания Казанда үз гамәлләрен башкарган.
Тарих
1890 елда башлангыч капитал 1,65 млн. франк булган «Казан шәһәренең газ һәм электр энергиясе» акционерлык җәмгыяте гамәлгә куела.
Бельгия белгечләре идарә иткән беренче Казан электростанциясе 60 ат көченә ия булган ике газ моторлы двигатель белән җиһазландырылган була, аларның һәрберсе яктырткыч газында эшләгән. Соңрак станциянең куәте ун газ-моторлы, ике зур газ-генератор двигателе һәм нефть ягулы ике дизель двигательле 1900 ат көченә кадәр арттырылган.
Казан шәһәренең электрлаштыру 1897 елда Зур Проломная урамыннан (хәзерге Бауман урамы) башлана. Башта шәһәр буенча 1400 шәмле ут фонарьлары булган өч йөздән артык багана урнаштырыла. 1900 елда «Казан шәһәренең газ һәм электр энергиясе» компаниясе электростанциясе эшләп чыгара торган электр энергиясе Казан сукырлар училищесы бинасына кертелә. ХХ гасыр башында шәһәр электр челтәрләренә Казан почта-телеграф конторасы, хөкүмәт учреждениеләре, театр, дворян җыены бинасы һәм шәһәр үзәгендәге кайбер йортларга тоташтырыла.
Электр станциясенең двигательләре өчен газ башта Сукно бистәсе районында урнашкан заводтан газүткәргеч буенча килә, ул анда нефтьтән чыгарылга. Соңрак газны антрациттан чыгара башлыйлар. Соңыннан шәһәр хакимияте карары буенча, антрацитны станциягә атларда китерелә торган агач күмере алыштыра.
1914 елның 3 мартында (18 февраль), концессион килешү нигезендә билгеләнгәнчә, Бельгиянең «Казан шәһәренең газ һәм электр энергиясе» аноним җәмгыяте электростанциясе Казан шәһәре идарәсе милкенә күчә.
1917 елда большевиклар милләтләштерүеннән соң беренче Казан электростанциясе «Кызыл Заря» дип атала башлый. Электростанция үз эшен 1926 елда туктаткан.
1930 ел ахырында Бельгия аноним җәмгыятенең элеккеге электростанциясе бинасында язу машиналар җитештерү буенча Казан фабрикасы эшли башлый.
Хатыйп Госман
Хатыйп Госман, Хатыйп Госман улы Госманов (Усманов) (1908 елның 21 мае, РИ, Пермь губернасы, Уса өязе, Сулмаш — 1992 елның 12 феврале, РФ, ТР, Казан) – Бөек Ватан сугышында катнашкан әдәбият галиме, язучы, педагог, филология фәннәре докторы (1962), профессор (1964). Казан дәүләт университетының татар әдәбияты кафедрасы профессоры (1975—1989). Татарстан АССР атказанган фән эшлеклесе (1968). ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1939 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1908 елның 21 маенда Пермь губернасы Уса өязе Рипкәү волосте (хәзерге Пермь крае Чернушка районы) Сулмаш авылында мәзин гаиләсендә туган. Туган авылында башта кадими, аннары совет башлангыч татар мәктәбен, күрше Рябки авылында җидееллык рус мәктәбен тәмамлый. 1926 елда Казанга килә, дүртьеллык рабфакка укырга керә, ләкин «чит элемент» дигән сәбәп белән (мәзин улы), бер елдан аннан куыла. Башка уку йортларында укуын дәвам итү мөмкинлегеннән мәхрүм ителә. Рабфактан куылгач, Казан хезмәт биржасында наданлыкка каршы көрәш кампаниясендә катнаша, туган авылына кайтып башлангыч мәктәп укытучысы булып эшли. 1929 елның сентябреннән Свердловск татар педагогика укуханәсендә китапханә мөдире. «Динсезләр» гәҗитендә (1929—1932 елларда Казанда нәшир ителгән) эшли. «Кырлар лирикасы» исемле шигырь китабы чыгара. Ибраһим Газиның әлеге китап хакында «Кулак лирикасы» дигән тәнкыйть мәкаләсеннән соң, яшь шагыйрьгә матбугат мәйданы киселә, аның язганнары беркайда да басылмый. Казанны ташлап китәргә мәҗбүр була.
1931—1935 елларда туган авылында җир эшендә, соңрак «Эшче», «Коммунист» (Мәскәү), «Яшь сталинчы» (Казан), «Социализм юлы» (Свердловск), «Сталинчы» (Әстерхан) гәҗитләрендә әдәби хезмәткәр булып эшли. Свердловскда «Кан тавышы» исемендә хикәяләр китабы басылып чыга
1935 елда Казанга килеп, махсус конкурс аша узып, Казан дәүләт педагогия институтына укырга керә һәм 1939 елда татар теле бүлеген бик яхшыга тәмамлый. Алабуга укытучылар институтында укытучы, Казан дәүләт педагогия институтының Көнбатыш Европа әдәбиятлары кафедрасы ассистенты, Максим Горкий йорт-музеенда фәнни хезмәткәр булып эшли. 1937 елда «Йосыф» исемле повесте һәм балалар өчен «Мин күккә күтәреләм» дигән хикәясе китап итеп басыла.
1941—1945 еллларда Бөек Ватан сугышында: «Ватан өчен» фронт гәҗитендә хәрби хәбәрче, саперлар бригадасы офицеры. Сугышны Алманиянең Мекленбург өлкәсе Гюстров шәһәрендә тәмамлый. Фронтта вакытта «Ялкынлы йөрәк» (1943), «Ут сызыгында» (1945) исемле проза әсәрләре яза.
1946 елда хәрби хезмәттән азат ителә. 1946—1951 елларда Казан дәүләт педагогия институтының Көнбатыш Европа әдәбиятлары кафедрасы өлкән укытучысы. 1951 елда «Һади Такташ иҗатында эстетик идеяләрнең үсеше» темасына кандидатлык, 1962 елда «Социалистик революция һәм татар поэзиясе темасына докторлык диссертацияләре яклый. 1951—1960 елларда Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты, 1960—1972 елларда татар әдәби»яты кафедрасы мөдире.
Фәнни кызыксынулар өлкәсе
Х. Госман — төрки-татар әдәбиятының төрле тармакларында һәм чорларында эшләгән киң колачлы галим. Аның төп гыйльми хезмәтләре XX гасыр татар сүз сәнгатен һәм шигырь төзелешен яктыртуга багышланган. Шулай ук Тукайгача чор татар әдәбияты, аерым әдипләр турындагы китаплары, дәреслекләр, текстологик хезмәтләре бар.
Монографияләре: «Такташ поэзиясе» (1953), «Бөек Октябрь революциясе һәм Гражданнар сугышы чорында татар поэзиясе» (1960), «Егерменче елларда татар поэзиясе» (1964), «Татар шигыре» (1964), «Шигырь төзелеше» (1967, 1975), «Шигърият гомере» (1978), «Әдәбият теориясе» (1980; З. Мәҗитов белән берлектә), «Древние истоки татарского стиха» (1984), «Тюркский стих в средние века» (1987) һ. б.
Текстологик хезмәтләре: Котбның «Хөсрәү вә Ширин» поэмасы (1969, гарәп графикасында, ике кисәк), Хисам Кятибнең «Җөмҗөмә солтан» дастаны (1970, шәрех-аңлатмалар белән), Сәйф Сараиның «Китабе Гөлестан бит-төрки» поэмасы (1980), «Борынгы төрки һәм татар әдәбиятының чыганаклары» (XIV-XVIII йөз шагыйрьләренең әсәрләре, 1981) һ. б. Берничә фән кандидаты әзерләгән (Галимҗан Гыйльманов, Әнвәр Шәрипов һ. б.) Тәрҗемә өлкәсендә дә эшли: Ф. Шиллер, У. Уитмен, Р. Тагор, Д. Бедный әсәрләрен татарчага тәрҗемә итә.
Китаплары
1992 елның 12 гыйнварында вафат. Казанның Татар зиратында җирләнгән. Туган авылы Сулмашта истәлек тактасы куелган.
Юм (ай кратеры)
Юм - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 22,3 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Дэвид Юм (1711—1776) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Димброка
Димброка — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарыбей (Тургутлу)
Сарыбей (Sarıbey) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 1430
NGC 1430 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Желыд
Желыд — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бярозавка (Дзятлавский районы)
Бярозавка  (Бярозаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Брезовиця-при-Градини
Брезовиця-при-Градини — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вась-Еган
Вась-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Криволуцкий Пасал кылымыгының сул ярына тамагыннан 28 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Терминал (җитештерү берләшмәсе)
«Терминал» Казан исәпләү техника чараларын җитештерү берләшмәсе — Казанда эшләгән, ЭВМ өчен язучы машиналар һәм җайланмалар җитештерү буенча предприятие. Советлар Союзында язучы машиналарның беренче җитештерүчесе («Яңалиф» моделе).
1924—1929
1924 елның декабрендә «Татязмаш» Казан механика остаханәсе оештырыла, ул язучы һәм хисап машиналарын, касса аппаратларын ремонтлау белән шөгыльләнә. Беренче вакытта остаханә Деткомиссиягә, ә аннары ТатЦИК Татполиграфка карый. Остаханә Чернышевский урамында урнашкан була.
Остаханәнең җитәкчесе — гарәп алфавитын модернизацияләү һәм гарәп графикасын эш башкаруга кертү белән шөгыльләнүче инженер-конструктор Әскар Гали улы Шәехгали (1885—1968).
1926 елда «Татязмаш»та шрифт штамплау һәм махсус хәрәкәт механизмнарын әзерләү җайга салына. Бу чит илдә җитештерелгән машиналар базасында гарәп графикасы нигезендә татар шрифты булган машиналарны чыгарырга мөмкинлек бирә. 1929 елда 150гә якын шундый машина җитештерелгән.
1927—1928 елларда ТАССРда татар язуын латин алфавитына күчерү кампаниясе башлана (Яңа төрки алфавит «Яңалиф»).
1929 ел дәвамында механиклар Г. А. Елизаров һәм М. И. Тихонов язучы машиналарның яңа моделен эшләү белән шөгыльләнә. Шул ук елның ноябрь аенда үз җитештерү детальләреннән тулысынча җыелган, латиница нигезендәге татар шрифтлы язучы машинаның оригиналь конструкциясе «Яңалиф» дип атала башлый. Бу ССРБда җитештерелгән язу машинаның беренче моделе була.
Язу машина Мәскәү идарә техникасы институтына җибәрелгән, анда уңай нәтиҗә алган: «Конструкция яхшы, үзенең техник-икътисади һәм эксплуатацион күрсәткечләре буенча күп кенә чит ил эшләнмәләреннән күпкә яхшырак».
1930—1959
1930 елда ССРБда киң серияле язучы машиналар җитештерү турында мәсьәлә күтәрелә. 1930 елның 23 июлендә РСФСҖ Югары халык хуҗалыгы Советы һәм Бөтенрусия Үзәк Башкарма Комитеты тарафыннан Казанда язучы машиналар фабрикасын төзү турында карар кабул ителә.
Казан фабрикасы 1930 елның ахырында — 1931 елның башында Ирек мәйданында, элеккеге «Красная Заря» (1895 елда төзелгән «Казан шәһәренең Газ һәм электр энергиясе» аноним җәмгыятенең беренче шәһәр электростанциясе) электростанциясе бинасында эшли башлый. Фабрика ачылганга кадәр үк вафат булган, совет республикаларында латинизацияләнгән алфавит кертү белән җитәкчелек иткән, РСФСР Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Самат-ага Агамалы углы хөрмәтенә аталган — Агамалы-Оглы исемендәге Казан дәүләт язучы машиналар заводы («Пишмаш»).
1931 елның 6 маенда завод җитәкчесе А. Шейх-Али Татар берләшкән дәүләт сәяси идарәсе тарафыннан кулга алына.
1931—1939 елларда «Пишмаш»ның чыгару күләме даими үсә, 139 данәдән 5750 данәгә кадәр арта. Бу чорда Советлар Союзында җитештерелә торган машиналарның 40% тәшкил иткән. Машиналар ССРБ халыкларының 44 теле өчен шрифт белән чыгарыла, Төркиягә, Монголиягә, Кытайга һәм башка илләргә җибәрелә.
1937 елның көзендә «Пишмаш»ның директоры итеп «Хөрмәт Билгесе» ордены белән бүләкләнгән Г. А. Елизаров билгеләнә.
1938—1940 елларда ССРБ халыкларының алфавитлары кириллицага күчерелү сәбәпле, Г. А. Елизаров тарафыннан кириллица шрифты белән «Прогресс» машиналарының биш моделе эшләнә, шул исәптән рус һәм татар телләрендә материаллар бастырырга мөмкинлек бирүче клавиатуралар.
Бөек Ватан сугышы вакытында күп кенә предприятия эшчеләре, шул исәптән директор Елизаров да, фронтка алына. 1941 елның сентябрендә «Пишмаш»та эвакуацияләнгән Ленинградның М. И. Калинин исемендәге заводының җитештерү куәтләренең бер өлеше урнаштырылган (алар базасында М. И. Калинин исемендәге Казан төгәл машиналар төзү заводы (Точмаш) нигезендә төзелә).
Сугыш беткәннән соң «Пишмаш» язучы машиналар җитештерүне яңарткан.
1950 елга завод тарафыннан 100 мең язучы машина җитештерелгән. 1950 нче елларда предприятие «Волга» һәм «Казан» кебек яңа маркалы машиналар чыгара.
1959—1989
1959 елның 19 февралендә кабул ителгән 50 нче татар икътисади административ районы Халык хуҗалыгы Советы карары белән Казан язучы машиналар заводы Казан язучы җайланмалар заводы дип үзгәртелә.
1960 елларда заводта мәгълүматларны эшкәртү нәтиҗәләрен график язу өчен ике координатлы теркәү приборларын, ТБПМ 16/1200 типлы хәреф бастыручы машина, КУ-1М клавиш җайланмалары чыгару җитештерелә.
Ирек мәйданында Советлар йорты бинасы (хәзерге Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының бинасы) төзелүгә бәйле рәвештә, заводның куәте Совет районына күчерелә һәм Казан математик машиналар заводы һәм Казан компрессор заводы янында урнаштырыла.
1962 елда предприятие җитәкчесе итеп Н. С. Якубов билгеләнә.
1963 елның 30 маендагы Урта Идел Совнархозының 854 номерлы карары белән Казан язучы җайланмалар заводы Казан электрон исәпләү машиналары өчен язучы җайланмалар заводы дип атала башлый.
1968 елдан башлап Казан ЭВМ өчен язучы җайланмалар заводы тулысынча электрон-исәпләү техникасы өчен периферий җайланмалар җитештерүгә күчә.
1970 нче елларда завод планшет тибындагы аз габаритлы басма җайланмалар һәм график төзүчеләр чыгара башлый.
Казан ЭВМ өчен җайланмалар язучы заводы продукциясе Һиндстанга, Нидерланд Патшалыгына, Бөекбританиягә, Норвегиягә, Көнчыгыш Аурупа илләренә экспортлана.
1980 нче елларда предприятиедә төрле ЭВМ класслары өчен яңа терминал җайланмалар, прецизион механика һәм электроника базасында көчәйтү-акустик җайланмалар, рулонлы графопостроительләр (плоттерлар), киң басма җайланмалар эшләү һәм серияле җитештерүгә кертү алып барыла.
1981 елда яңа техника булдыру буенча махсус биремнәрне уңышлы башкарган өчен завод Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.
1989—2001
ССРБ радиосәнәгать министрлыгының 1989 елның 22 маендагы 585 номерлы боерыгы нигезендә Казан ЭВМ өчен язу җайланмалары заводы базасында Казан «Терминал» җитештерү берләшмәсе оештырыла. Ул вакытта «Терминал» җитештерү берләшмәсендә хезмәткәрләр саны 3000 кеше була.
Конверсия кысаларында җитештерү берләшмәсе составында кече предприятиеләр банк техникасын, стоматологик медицина җиһазларын, транспорт чараларын оператив эзләү һәм тоткарлау радиокомплексларын, шулай ук халык кулланышы товарларын серияле җитештерүне үзләштерәләр.
1994 елның 17 октябрендә Россия сәнәгатьнең оборона тармаклары дәүләт комитеты һәм Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 1994 елның 17 октябрендәге 300/508 номерлы карары нигезендә Казан «Терминал» җитештерү берләшмәсе белән Казан исәпләү системаларының җитештерү берләшмәсе берләшә. Предприятие «Терминал» Казан исәпләү техника чараларын җитештерү берләшмәсе исемен ала.
1995 елда предприятиегә контроль-касса машиналарын эшли башлау һәм җитештерү күрсәтмәсе бирелә.
1990 елларның икенче яртысында «Терминал» авыр икътисади вәзгыятьтә кала. Татарстан хөкүмәте ягыннан аңа дәүләт ярдәме күрсәтелә.
1997 елда предприятиенең җитештерү мәйданнары базасында «Технопарк» эшмәкәрлекне үстерү республика үзәген оештыру күрсәтмәсе бирелә. 2000 елда республикада беренче технопарк эшли башлый, ләкин ул уңышлы булмый.
Татарстан Республикасы Арбитраж судының 2001 елның 10 июлендәге карары белән «Терминал» банкрот дип таныла һәм эшләвеннән туктый.
2000 еллар башында завод бинасы «Мегга» сәүдә комплексына үзгәртелә.
Радавниця
Радавниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мистки-Жим
Мистки-Жим — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зеленець (Любуш воеводалыгы)
Зеленець  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Свиден (Мэн)
Свиден  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызылагыл (Болу)
Кызылагыл (Kızılağıl) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Болу илчесенә караган бер авыл (köy).
Һуго Юнкерс
Һу́го Ю́нкерс (Hugo Junkers,, — , ) — алман инженеры, уйлап табучы һәм авиаконструктор, профессор. «Junkers & Co» компаниясенә нигез салучы, техниканың төрле тармакларында уйлап табулар авторы.
Балачак һәм Яшьлек
Хуго Юнкерс 1859 елның 3 февралендә Пруссияның Райдт шәһәрендә туа (хәзерге көндә Мөнхенгладбах өлеше), Рейн провинциясе.
Бузарка
Бузарка (Язвица) — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чүпче елгасының уң ярыннан 7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монтенеродомо
Монтенеродомо — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вонон (коммуна)
Вонон (Vosnon) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Экс-ан-От кантонына карый.
(20208) Philiphe
(20208) Philiphe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 FC4» саналган.
Юнг (ай кратеры)
Юнг - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 71,44 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Кала Синцияс (Кальяри)
Кала Синцияс — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Саранск өязе
Саранск өязе (Саранский уезд) — Пенза калгайлыгы һәм Пенза губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.
Халык
Туган телләр (1897): рус теле — 74,1%, мордва телләре — 17,9%, татар теле — 7,9%.
Эчке бүленеш
29 вулыс (1913).
Иктин (кратер)
Иктин — Меркурий планетасының -79°N, -165°W координаталары буенча урнашкан 110 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер борынгы грек архитекторы Иктин хөрмәтенә аталган.
Ременголь
Ременголь — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Грапцов
Грапцов — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бярозавка (Доцишски авыл советы)
Бярозавка  (Бярозаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Лозовая (Калитва кушылдыгы)
Лозовая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ростов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Калитва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Донец (бассейнның Россия өлеше), елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 1431
NGC 1431 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Солодилы
Солодилы (Солодилы) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
(2477) Бирюков
(2477) Бирюков  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 14 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 PY1» саналган.
Радванець
Радванець — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Костинская
Костинская (Костинская) — Архангельск өлкәсенең Вельск районы составына керүче авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +4:00 гә тигез.
Халык
2010 елда биредә 40 кеше яшәве билгеле.
Щерби
Щерби — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гүнешли (Текман)
Гүнешли (Güneşli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Текман илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Базьяны
Базьяны (Базьяны) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Ханты-Мансийск районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (69%), хантлар (25%), украиннар (6%).
Мирили
Мирили (Mirili ) — Әзербайҗанның Имишли районына караган авыл.
Живково (Шумен өлкәсе)
Живково  — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брезовиця-при-Добу
Брезовиця-при-Добу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сарыбей (Оф)
Сарыбей (Sarıbey) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Оф илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Муса (Бишбүләк районы)
Муса — Башкортстанның Бишбүләк районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452052, — 80212807004.
Димбу (Муреш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайт-Ерт (Миннесота)
Вайт-Ерт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайт-Ерт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
11 май
11 май — Милади тәкъвимендә бишенче айның унберенче көне. Ел ахырына кадәр 234 көн кала.
right|100px|thumb|Дэвид Кэмерон
(20209) 1997 FE5
Тарихы
1997 елның 30 мартында BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 FE5» саналган.
Зелёнтково (Любуш воеводалыгы)
Зелёнтково  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чамбар өязе
Чамбар өязе (Чембарский уезд) — Пенза калгайлыгы һәм Пенза губернасы эчендә административ-территориаль берәмлек.
Тарих
Чамбар өязе 1780 елда оештырылып, 1928 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган телләр (1897): рус теле — 86,1%, мордва телләре — 7,8%, татар теле — 5,8%.
Эчке бүленеш
31 вулыс (1913).
Китсвилл (Миссури)
Китсвилл  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Китсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Кызылалан (Сивас)
Кызылалан (Kızılalan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Михалки (Подлясье воеводалыгы)
Михалки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Юри (ай кратеры)
Юри - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 39,29 км булган кратер.
Михалки (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юри (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1985 елда раслана.
Бярозавка (Мисявицки авыл советы)
Бярозавка  (Бярозаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нуаян-сюр-Сен
Нуаян-сюр-Сен — Франциянең Сена һәм Марна департаментында урнашкан коммуна.
Рафаил Зиннуров
Рафаил Нариман улы Зиннуров (Рафаил Нариман улы Зиннуров; 1953 елның 26 июле, Түбәнге Ләмәз авылы, Олы Теләк районы, Башкорт АССР, ССРБ) — Россия дәүләт һәм җәмәгать эшлеклесе, хокук белгече, язучы, скульптор. Юридик фәннәр докторы (2003), профессор (2006). Башкортостан Республикасы дәүләт хакимиятенең закон чыгару органыннан Федерация Советы әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган юристы (2003), Салават Юлаев ордены кавалеры (2013), Шаһит Ходайбирдин исемендәге премия лауреаты (1993).
Журналистлар берлеге (1992), Язучылар берлеге (2004) һәм Башкортстан Республикасы рәссамнар берлеге (2006), Россия этнологлары һәм антропологлары ассоциациясе (2006) әгъзасы.
Тормыш юлы
Рафаил Зиннуров 1953 елның 26 июлендә Башкорт АССРның Олы Теләк районы Түбәнге Ләмәз авылында туа.
Хезмәт эшчәнлеген «Каспнефтефлот» матросы булып башлый. 1972—1974 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. 1974—1976 елларда укытучы булып эшли.
1981 елда «Юриспруденция» белгечлеге буенча Башкорт дәүләт университетын тәмамлый.
1981—1985 елларда Стәрлебаш районы прокуратурасы тикшерүчесе булып эшли, 1985—1991 елларда Башкорт АССР прокуратурасының җинаять-тикшерү бүлеге өлкән тикшерүчесе, прокуроры булып эшли. 1991—1994 елларда Башкортостан Республикасы Президенты Администрациясе, Югары Совет секретариаты бүлеге мөдире, бүлек мөдире булып эшли.
1994—2002 елларда — Башкортстан Республикасы Прокурорының аерым йөкләмәләр буенча өлкән ярдәмчесе.
2002—2004 елларда Башкортостан Республикасы Хөкүмәте Аппаратында хокукый экспертиза һәм административ органнар бүлеге мөдире урынбасары булып эшли. 2004—2008 елларда Башкортстан Республикасы Хөкүмәте Аппараты җитәкчесе урынбасары, Башкортостан Республикасы Хөкүмәтенең Башкортостан Республикасы Дәүләт Җыелышында — Корылтайда тулы вәкаләтле вәкиле вазыйфасында эшли.
2008 елнып 2 мартында «Бердәм Россия» партиясеннен IV чакырылыш Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтае депутаты итеп сайлана.
2010 елның 2 февралендә Россия юристлары ассоциясенең Башкортостан бүлекчәсе рәисе итеп сайлана.
2013 елның 8 сентябрендә V чакырылыш республика парламенты Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтае депутаты итеп сайлана. 2013 елның 3 октябрендә Башкортстан Республикасы Дәүләт Җыелышы — Корылтае Рафаил Зиннуровка Россия Федерациясе Федераль Собраниесе Федерация Советында Башкортостан Республикасы дәүләт хакимиятенең закон чыгару (вәкиллекле) органыннан сенатор вәкаләтләрен бирә. 2018 елга кадәр — Федерация Советының Халыкара эшләр буенча комитеты әгъзасы.
2013 елның 20 декабрендә «Башкортстан якташлыгы» Региональ иҗтимагый оешмасы рәисе итеп сайлана.
2017 елның 11 июлендә Россия халыклары Ассамблеясы рәисе урынбасары итеп сайлана.
Гаилә
Өйләнгән. Улы һәм кызы бар
Фәнни һәм иҗади эшчәнлек
Рафаил Зиннуровның фәнни хезмәтләре Россия Федерациясендә хокук саклау органнары эшчәнлеген оештыруның концептуаль нигезләренә һәм фәнни-гамәли проблемаларына багышланган. 85 тән артык фәнни хезмәт авторы булып тора.
Китаплар
Мәкаләләр
HD252907
HD252907 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(20210) 1997 GQ7
(20210) 1997 GQ7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ханавыл
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр Тубыл губернасының Тубыл өязенә караган.
Греббин
Греббин — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вопуассон
Вопуассон (Vaupoisson) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Арси-сюр-Об кантонына карый.
Гүнешли (Акчадаг)
Гүнешли (Güneşli) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Акчадаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гунделен
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Брезовиця-при-Златем Полю
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтеодоризьо
Монтеодоризьо — Италиянең Абруццо төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Реминьяк
Реминьяк — Франциянең Морбиан департаментында урнашкан коммуна.
Зембиково
Зембиково — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жилино (Болгария)
Жилино  — Болгариянең Шумен өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Кала Франчезе
Кала Франчезе — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Жилино (Болгария)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кала Франчезе
Географиясе
Кала Франчезе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Имхотеп (кратер)
Имхотеп — Меркурий планетасының -17.5°N, -37.5°W координаталары буенча урнашкан 160 километрлы кратеры.
Исеме
Кратер борынгы мисыр архитекторы Имхотеп хөрмәтенә аталган.
Ват-Еган
Ват-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Трайгородская елгасының уң ярына тамагыннан 186 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 133 км.
Урта Уксунай
Урта Уксунай — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай, Haвасебер өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уксунай елгасының уң ярыннан 134 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 30 км.
Ват-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Урта Уксунай
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2633) Бишоп
(2633) Бишоп  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 24 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 WR1» саналган.
Радванки (Великопольское воеводалыгы)
Радванки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20211) Joycegates
(20211) Joycegates — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 GK8» саналган.
NGC 1432
NGC 1432 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сарыбейлер (Саваштепе)
Сарыбейлер (Sarıbeyler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Саваштепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Михалово-Велике
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Щерослуги
Щерослуги — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Свонвилл (Мэн)
Свонвилл  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бярозна (Лидский районы)
Бярозна  (Бярозна ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Димбу (Прахова)
Димбу — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гребс-Ниндорф
Гребс-Ниндорф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радваньчево
Радваньчево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вест-Рой-Лейк (Миннесота)
Вест-Рой-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вест-Рой-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Днестр
Днестр, Турла (Дністе́р, Nistru, Нистру, Τύρας, Tyras) — Көнчыгыш Аурупада урнашкан елга. Днестр төньяк-көнбатыштан көньяк көнчыгышка Украина, Молдавия территорияләрендә ага.
Озынлыгы — 1352 км, бассейн мәйданы — 72,1 тыс. км².
Яблочков (ай кратеры)
Яблочков - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 101,49 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Павел Николаевич Яблочков (1847—1894) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Кызылбел (Чайҗума)
Кызылбел (Kızılbel) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Чайҗума илчесенә караган бер авыл (köy).
Өчпочмак (фильм)
Сюжет
Джесс, ялгыз яшь ана, көнне дусты Грег һәм аның дүрт дусты компаниясендә үткәрү өчен "Өчпочмак" дип исемләнгән яхтага утыра. Грег бүтәннәргә Джесска бәйләнмәсеннәр дип әйтә - аның аутист баласы бар. Диңгезгә чыгып берничә сәгать үтүгә, яхта кинәт тулы штильгә эләгә, ә аннары башланган давыл вакытында һәлакәткә түзеп тора. Шторм вакытында батып калган Хизер гына исән кала. Дулкыннарда эшкәртелгән яхтада барганда, Грег һәм компания алар күчә торган бик зур пассажир лайнерын күрә. Судно буш булып чыкты, борттагы сәгать туктады. Ләкин бу корабта алар үзләре генә түгел - алар артыннан кемдер туктаусыз күзәтә... Өстәвенә, Джесс корабта үзенең ачкычлары җыелмасын таба, кайсылары яхтада калырга һәм шторм вакытында батырга тиешләр иде.
Бүленешеп беткәч, дуслар чиратлашып һәлак була - аларны мылтыктан битлек һәм эш формасы кигән кеше үтерә. Үтерүчене җиңә алган Джесс кына исән кала. Кеше үтерүче бортына сикерер алдыннан хатын-кыз тавышы белән Джесс тиздән үтерелгәннәр кайтачак, һәм ул аларның барысын да яңадан үтерергә тиеш булачак, өйгә кайту өчен. Куркусыз кеше борт артына егыла. Джесс лайнерның эшкәртелгән яхтага якынлашуын күрә, анда ул һәм аның дуслары булган. Алар тагын бортка керәләр, шул исәптән Джессның икенче "күчермәсе" дә. Җентекләп компания артыннан ияреп, Джесс «вакытлы элмәккә» эләгүен аңлый. Башта ул барысын да коткарырга һәм үз дусларын үтермәскә тырыша. Әмма берничә омтылыштан соң аңа бу барып чыкмый, өстәвенә ул лайнерга эләгүдә инде уннарча тапкыр тормыш итүен ачыклый.
Ниһаять, Джесс бөтен төркемне үтерергә карар кыла, һәм ул, роба һәм битлеген киеп, дуслары белән эшне бетерә. Әмма яңа группадан Джессның «күчермәсе» аны диңгезгә ташлый, ничек ул алданрак үзе эшләгән. Джесс диңгез чыгарган пляжда уяна, һәм сискәнеп шәһәргә кадәр барып җитә. Үз йортының тәрәзәсенә карагач, ул үзен һәм улы Томми белән яхтада барыр алдыннан күрә, ягъни ул үткәнгә эләгә. Джесс аның күчермәсе авыру улына кычкыруын һәм ачулануын күрә. Ул үзенең күчермәсен үтерә, машинаның багажнигына мәет сала һәм улы белән портка китә, аны бүтән беркайчан да рәнҗетмәскә вәгъдә итә. Юлда алар авариягә эләгә, анда аның улы һәлак була һәм үзе үтерелгән багажниктагы Джесс авып чыга. Улының үлгәнен күреп, ул шунда ук, өйгә кайтмыйча, дуслары янына портка китә, һәм Грег, Джессны алып китмәсеннәр, чөнки аутизм белән авыру улы турында дусларга сөйли..
Улының үлгәнен күреп, ул шунда ук, өйгә кайтмыйча, дуслары янына портка китә, һәм Грег аларга Джесска бәйләнмәскә куша, чөнки улы аутизм белән авырый.
Фильм кинотәнкыйтьчеләрнең уңай бәяләмәләрен алды. Rotten Tomatoes сайтында 38 рецензия нигезендә фильм 80% рейтингка ия.
Рольләрдә
Мелисса Джордж — Джесс. Австралия актрисасы. 2008 елда "Дәвалану" (In Treatment) сериалындагы роле өчен ул "Алтын глобус" премиясенә номинацияләнгән. МакИвор Джошуа — Томми Джек Тэйлор — Джек Майкл Дорман — Грег Генри Никсон — Доуни Рэйчел Карпани — Салли Эмма Лунг — Хизер Лиам Хемсворт — Виктор
Вакыт элмәкләре чыгылуы фильмнарда: Континуум (2014), Киләчәк чиге (2014), Чыгарылыш исәп коды (фильм), Мәңгелек чынбарлык (Чынбарлыгын алмаштыручылар (2011), Дежавю (2006), Пиджак (2004), 12 маймыл (1995), Донни Дарко (2001), Вакыт Патруле (фильм, 2014), Йөгер, Лола, йөгер, Байбак көне (1993), Лимб (2013), Элмәк (2016), Вакытлы элмәк (2007), ARQ (2016), Күбәләк эффекты (2003).
Кларенс (Миссури)
Кларенс  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кларенс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Банный (Хант-Манси автономияле округы)
Банный (Банный) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Сургут районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (90%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Соснино (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.