Жан-Франсуа_Шампольон
Профессор буларак
1809 елда, унсигез яшендә ул Империя Университетының олугъ остазы Луи де Фонтанэ һәм юнан теле остазы һәм ярдәмче шәһәр китапханәче абыйсы йогынтысына күрә Гренобль университетының ярдәмче тарих профессоры булып билгеләнгән булган. Ул вазифасына керешер өчен 1809 елның 15 октябрендә кайткан булган. Киләсе елны алар икесе дә империя декреты белән язма докторлары дип аталган булган, бу диплом профессор позициясе дигәнне аңлаткан. 1810 елның 30 маенда ул курсының инаугураль лекциясен сөйләгән, анда ул хөкүмәт алдында тарихчыларның үзләренең эшләре белән канәгать булмавын гаепләгән: Кеше уена килүче табигый тенденция булып аларның [әйдәп баручы] нәтиҗәләре буенча уңыш таҗын кигән […] гаепләнерлек эшне мактау булып тора. Фактларны бу рәвешле хуплау принципларны онытудан туган бу куркак һәм җинаятьчел канәгать булмауның табигый нәтиҗәсе булып тора, ул триумф күргән урында гадел хөкемне таба. Бу ялагайлык барлык вакытларда һәм барлык урыннарда... Шампольонның иртуганнары шулай ук үзләрен китапханәгә багышлаганнар, шулардан Жак-Жозеф китапханәче булган һәм Изэр департаментының анналларына, анда Жан-Франсуа борынгылык буенча мәкаләләр нәшер иткән. Алар Жозеф Фурье белән таныш булганнар һәм алар бөек Гренобль уенчылары белән беррәттән Ледижё Кунакханәсендә кунак кабул иткәннәр. Ул Мисырны өйрәнү буенча эшен дәвам иткән, аңа беренче булып иероглифлар "әлифба"га ия булуын тәэмин иткән аббат Клод-Мари Гаттель ярдәм иткән. 1810 елның 7 августында "Мисырлыларның язуы" дип аталган Дельфин Академиясенә коммюникесында ул демотик иероглифларның гадиләштерүе һәм бу демотик язманың егерме биш хәреф һәм иероглифлар һәм я хәрефләр яки иҗекләр (фонограммалар), я "символлар" яки фикерләр (идеограммалар) чагылдыра ала дип раслаган. Аннан соң ул "барлык бер иҗекле сүзләр билгеле дәрәҗә"гә ия икәнен билеп итә, ягъни билгеле тамганың билгеле тавышка ия булуы. Бу постулаттан һәм демотиканың башка язмалардан иртәрәк килүдән башлап, ул хаталы булып чыккан бу гипотезаны тәкъдим итә: “Без әйткәннәрдән чыгып мисырлыларның дүрт язмасыннан, берсе гади кулланылыш өчен булган һәм сәүдәдә кулланылган булган, икенчесе, иерограмматик, литургияләр язу өчен кулланылган булган […] һәм белем алган кешеләр сыйныфы тарафыннан аңланган булган, иероглифлар кебек үк, алар бары тик һәйкәлләрдә язу өчен сөйләмдә кулланылган. Бары тик каһиннәр тарафыннан аңлашыла торган чын каһиннәр язуы бары тик инициацияләгәннәр һәм Дәүләтнең беренче сыйныфлары белән әңгәмә корганда практикалаган символизм булган. » Ул Шампольон әзерли торган Égypte sous les pharaons (фиргавеннәр астында Мисыр)га каршы Mémoire historique et géographique sur l’Égypte (Мисыр буенча тарихи һәм географик хәтирә) нәшер итәргә әзерләнгән Этьен Кәтрмэр белән көндәш булган. Кәтрмэрга каршы итеп ул 1811 елның 1 мартында эшенә керешне нәшер иткән, әмма көндәшеннән соң бернәрсәгә дә карамастан ул Мисыр Тасвирлавы мөдире Эдм Франсуа Жомар белән бөек уңышка ирешкән. Ул дешифрлауны дәвам иткән һәм дусты Антуан-Жан Сен-Мартенга 1812 елның 15 октябрендә шулай дип язган: “Минем Мисыр грамматикам әле язылмаган, әмма план тәмам. […] Мин копт яки мисыр телен шулкадәр анализладым ки, берәр көн берәр кемгә грамматиканы укыта алырмын дигән фикергә килдем. […] Мин ике иҗектән торган сүзләр ике башкасыннан торган сүзләр булганын исбатлаудан башлармын. Мисыр теленең бу аңлау анализы һичшиксез миңа иероглиф системасының килеп чыгышын бирә һәм мина аны исбатлармын. » Биш айдан соң, Розетта ташында тамгалар санын санаганнан соң (1519 иероглиф өчен 486 юнан сүзе), ул тамгалар идеограммалар (фикерне чагылдыручы) һәм фонограммалар (мәсәлән, чит тел исемнәренең транскрипциясе өчен авазларны чагылдырганда кебек) булырга мөмкин дип әйтә. Ул теориясен шулай дип аңлата: