cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хадулы (Шкловский районы)
Хадулы  (Хадулы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Борынгы татар үлчәү берәмлекләре
Борынгы татар үлчәү берәмлекләре – борынгы Болгар заманнарыннан татар халкы арасында озынлыкны, ераклыкны, авырлыкны үлчәү өчен кулланылышта булган, бүген дә тарихи әһәмиятен югалтмаган терминнар (сүзлекчә). Мәсәлән, түтәрәм – нәрсәнең дә булса чиреге (1/4), мисалга, бер түтәрәм ипи - бер бөтен икмәкнең чиреге. Болардан башка чиләк, капчык, пөдәүкә (подаука), коштабак һ.б. лар белән үлчәү дә кулланылган.
Чыганак
Мәхмүт Галиев, А. Тимергалин. Русча-татарча физика терминнары сүзлеге. 3 нче кушымча. Казан, 1981.
{| class="wikitable" ! Озынлык һәм ераклыкны үлчәү берәмлекләре ! Нәрсәне аңлаткан ! Башка үлчәү берәмлегенә тәңгәллеге
Петр Сокур
Петр Сокур - капитан, Советлар Союзы Герое
Биографиясе
Сокур Пётр Трофимович 1901 елның 5 сентябрендә Украинаның Винница өлкәсе Тростянец районы Демковка авылында крестьян гаиләсендә туган. Украин милләтеннән. 1939 елның 13 декабреннән Кызыл Армиягә алына Совет-фин сугышында катнаша. 1941 елдан – Бөек Ватан сугышында. 335 нче укчылар полкы (8 нче укчылар бригадасы, 23 нче армия, Ленинград фронты) укчысы, отделение командиры Пётр Сокур Ханко ярымутравындагы сугышларда батырлык күрсәтә. Сокур, дозорда вакытында, иптәше Андриенко белән 13 дошман солдатын юкка чыгара һәм өчесен әсирлеккә төшерә. Кызыл Байраклы Балтыйк флоты командующие вице-адмирал Трибуц кул куйган бүләкләү кәгазендә түбәндәгечә язылган: «Кызылармияче Сокур акфиннар белән көрәштә үзен батыр, курку белмәс, каһарман буларак танытты. Дошманның 4 снайперын, 6 автоматчысын, 3 солдатын үтерде. Камалышта вакытта төз атып пулемётчыларны, автоматчыларны һәм офицерларны кырды, өч финны коралсызландырып, аларны команда пунктына китерде». Кызылармияче П.Т. Сокур «Алтын Йолдыз» (№ 526) медале белән бүләкләнә. 1942 елның 23 апреленнән П.Т. Сокур – Ленинград фронтында рота командирының сәяси часть буенча урынбасары. Курслар тәмамлагач, Мәскәү, Смоленск һәм Калуга өлкәләрендә район хәрби комиссары булып хезмәт итә. 1943 елның июненнән – Казан танк училищесы каршындагы командирлар составы хәзерлеген камилләштерү курслары тыңлаучысы. 1953 елның 18 июленнән капитан П.Т. Сокур запаска чыга. Калуга өлкәсенең Думиничи районында Брынь авыл Советы рәисе булып эшли. 1987 елның 11 октябрендә шунда вафат була.
Белу-Монти
Белу-Монти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нова Вйоска (Рациборский повяты)
Нова Вйоска  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пантюхины
Пантюхины (Пантюхины) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
(6038) 1989 EQ
(6038) 1989 EQ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 4 мартында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 EQ» саналган.
(13260) Sabadell
(13260) Sabadell — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 августында F. Casarramona, A. Vidal тарафыннан Montjoia обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QZ15» саналган.
Каратык
Каратык — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Иня елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стари Градок
Стари Градок — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ренн
Ренн — Франциянең Иль һәм Вилен департаментында урнашкан коммуна.
Галиция
Галиция (Галичина, Galicja, Galizien) — Көнбатыш Украина һәм Польша җирләре бер өлешенең (Украинаның хәзерге Ивано-Франковск, Львов, Тернополь өлкәләре, Польшаның Карпаты асты һәм өлешчә Кече Польша воеводалыклары) тарихи исеме. Речь Посполитаяның беренче (1772, Көнчыгыш Галиция) һәм өченче (1795 ел, Көнбатыш Галиция) бүленешләре нәтиҗәсендә Австрия империясенә күчкән. 1772—1918 елларда Һабсбурглар империясе өлкәсе (Галиция һәм Лодомерия) булган. 1918 елдан Польша составында. Көнбатыш Галиция 1939 елда Украина составына кушылган.
Камйонка-Мала (Лимановский повяты)
Камйонка-Мала — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кафертиц
Кафертиц (Cavertitz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Минерал матдәләр
Безнең организм химик келәт һәм лаборатория кебек. 50 химик элемент организмның даими состав өлешен тәшкил итә һәм алмашу процессында катнаша. Матдәләр алмашы процесслары, нерв, ашкайнату, йөрәк-кан тамырлары, эндокрин системаларның эшчәнлеге минераллар катнашында гына нормаль рәвештә бара ала. Кан ясалу эшендә, организмның төзелешләрендә (иң беренче чиратта сөякләр ясауда) минераллар тәҗ­ рибәле прораб вазыйфасын башкаралар. Аларның контроле астында саклану реакцияләре уза.
Кеше организмында гына түгел, ә барлык тереклек дөньясында кислородны, углеродны, водород һәм азотны — «тормыш элементлары» дип атыйлар. Кеше массасының якынча 70 % ы кислородтан, 18 % ы углеродтан, ә 10 % ы водородтан тора. Организмда азот күп түгел, ләкин безнең тормышта аның роле искиткеч зур. Бу элемент аксымнар һәм нуклеотидлар — бик мөһим биологик матдәләр составына керә.
Протеин дигән сүз грек телендә «протос»—беренче дигән сүздән алынган.
Дөрестән дә үзенең әһәмиятлелеге буенча, аксым беренче урынны алып тора, һәрбер аксым — төрле аминокислоталарның чылбыры ул, аларның составына азот та керә. Аксым алмашының эффектлыгы турында азотны ң организмга керү һәм чыгу күләмен тикшереп беләләр. Азотның төп өлеше 3 бөерләр аша аммиак хәлендә чыгарыла. Бу матдәнең канда күп булуы : бөерләрнең начар эшләвен күрсәтә. 1 Кеше гәүдәсе тотрыклы тигезләнештә яши. Кечкенә генә үзгәреш тә куркыныч нәтиҗәгә китерергә мөмкин. Организм бигрәк тә водород, нисбәтенә сизгер, чөнки эчке тирәлекнең кислоталылыгы Н+ ионына : бәйләнгән. Әгәр кан кирәгеннән артык — 8-10 % ка әчерәк, йә киресенчә булса, бу халәт кешене үлемгә китерергә мөмкин. Водород һәр биологик молекуланың составына керә.
Кислород тормышның нигезе булып исәпләнә. Моны сулыш алганда ук искәрергә була, һаваның әһәмияте үпкәләргә керүеп, күкрәк читлегенең ритмик хәрәкәтләндерү генә түгел, иң мөһиме—күзәнәкләр эчендә барган үзгәрешләр. Анда кислород химик реакцияләргә катнашып, организмга кирәкле энергияне ясый. Сулыш алуның соңгы продукты — углекислый газ. Аның составына кергән углеродтан башка тормыш булуы мөмкин түгел. Углеводлар, аксымнар, майлар, витаминнар — аларның барысында да углерод бик әһәмиятле роль уйный.
Кан ясалуга башка микроэлемент — тимер дә бик зур йогынты ясый.
Аның төп функциясе — кислородны үпкәләрдән күзәнәкләргә илтү. Тимер гемоглобин составына керә, ә ул, үз чиратында, эритроцитларда була. Тимер атомнары, балыкчылар ятьмәгә балык тоткан кебек, альвеолалар янында капиллярлардан кислородны үзләренә алалар һәм әлеге кыйммәтле матдәне күзәнәкләргә күчерәләр. Организмда тимер запасы кимемәсен өчен, ит, балык, бавыр, йомыркалар, чикләвекләр ашарга кирәк. Бу продуктларда тимер аеруча күп. Организмга тимер җитмәве кеше сәламәтлегенә зыян китерә, азканлылык барлыкка килә.
Сәламәт тормыш өчен организмга тагын бер металл — цинк кирәк.
Терәк-хәрәкәт системасы
«Хәрәкәт — тормыш ул», — дигән бер акыл иясе. Дөрестән дә кеше та­ бигать тарафыннан хәрәкәттә яшәргә «хөкем» ителгән. Дөньяга килеп дүрт ай узамы-юкмы, бала йөри алмаса да, кирәк-яракларына үрелә, төрле әйберләрне тота, хәрәкәтләнергә тырыша.
Минерал матдәләр
Аннан башка организмда 100 гә якын ферментның эшчәнлеге туктаячак.
Терәк-хәрәкәт системасы
Без ничек хәрәкәтләнәбез соң: ничек йөгерәбез, йөрибез, сикерәбез, үрмәлибез, йөзәбез, турая, борыла, бөгелә торган хәрәкәтләрне көн саен ничек ясыйбыз? Моның барысын да сөяк-мускул системасы башкарырга мөмкинлек бирә. Аңа сөякләр, аларны тоташтыра һәм бәйли торган тукы­ малар һәм мускуллар керә. Баш, очлык, гәүдә сөякләре гәүдәнең каркасын— скелетны хасил итәләр. Мускуллар һәм тоташтыргыч тукымалар — «йомшак скелет»ны барлыкка китерә. Сөякләрнең төп функциясе — терәк булу: алар барлык органнарны үзләренә билгеләнгән урында тоталар һәм гәүдә авырлыгын күтәреп торалар. Мускуллар һәм тоташтыргыч тукымалар белән бергә, скелет безгә хәрәкәтләнергә мөмкинлек бирә.
Минерал матдәләр
Цинк организмда эндокрин бизләр нормаль эшләсен өчен мөһим, бигрәк тә ашказаны асты бизе өчен зарур, шуның өчен цинк анда шактый күп була. Күзәнәкләр бүленүендә һәм организмның үсүендә дә цинк бик мөһим роль уйный. «Тормыш металлары» арасында кеше организмындагы барлык процессларда катнашучы металлар да бар. Болар—кальций, калий, натрий.
Терәк-хәрәкәт системасы
Моннан кала алар бөтенесе бергә эчке органнарны һәм тукымаларны зарарланудан саклыйлар. Организмда барлыгы 10-15 кг сөяк бар: аларның озынлыклары — 3 мм дан алып (урта колактагы өзәңге сөяк), 70 см га кадәр (бот сөяге). Кул-аякларның каты нигезе озын көпшә сөякләрдән тора, алардан иң зурысы — бот сөякләре. Икенче төр кыска көпшә сөякләр — куллардагы чук сөякләре һәм аякларның табан сөякләре.
Минерал матдәләр
Организм өчен магний элементының да әһәмияте бик зур. Бу элемент ; контроле астында безнең организмда химик процессларны башкара һәм тизләтә торган 300 матдә бар. Магнийның организмдагы бурычларын. түбәндә күрсәтеп китәбез. 1 1. Инфекцион авыруларга каршы тору сәләтен күтәрү. Организмда ; иммунитетны күтәрү өчен магний кирәк. 2. Магний эчәклектән холестеринны чыгарырга булыша, бу — ате­ росклероз процессын тоткарлауга китерә. 3. Ул спазмга каршы тора, нерв системасының ярсуын киметә, тамырлар киңәюенә йогынты ясый.
Терәк-хәрәкәт системасы
Кеше гәүдәсендә көпшәк сөякләр дә бар. Мондый сөякләрне табанның балтыр белән (7 тубык сөяге), чук сөягенең беләк белән тоташкан урын­ нарында (8 беләзек сөяге) күрергә була.
Күп кенә көпшәк сөякләр яссы була (күкрәк сөяге, кабыргалар, баш сөяге), алар эчке органнарны, баш миен бәрелүдән, җимерелүдән саклыйлар. һава үткәрергә сәләтле сөякләр куыш эчле булу белән башкалардан аерылып тора. Алар баш сөягенең бит өлешенә урнашкан. Бу сөякләрнең авырлыгы аз, әлеге үзенчәлек башны туры тотарга ярдәм итә, эчләре куыш булу даими җылы температура сакларга мөмкинлек бирә.
Минерал матдәләр
Сәбәпсез борчылу, ярсып китү, курку, күңел төшенкелегенә бирелү, мускулларның тартышуы, көзән җыеру, йөрәк аритмиясе — болар организмга магний элементы җитмәвенең төп сәбәпләре.
Калий белән натрий организмда эремәдәге ионнар формасында гына була.
Калий — күзәнәк эчендәге төп ион, ә натрий — күзәнәк тышындагы ион булып тора. Алар шулай булганга, күзәнәк өслегендә потенциал аермасы барлыкка килә. Бу нерв һәм мускул күзәнәкләре өчен бик мөһим. Калий белән натрийның капма-каршы килүче агымы нәтиҗәсендә, электрохимик ярсыну барлыкка килә. Шул вакытта гына мускул җепселләре кыскара ала. нервлар импульс тапшыра алалар. Йөрәкнең нормаль эше дә канда калий концентрациясе күпме булуга бәйле.
Кеше өчен натрийның төп чыганагы — натрий хлориды, гади итеп әйткәндә, аш тозы. Борынгы заманнардан ук кыйммәтле продукт булып исәпләнгән ул. Нормаль яшәү өчен, кешегә тәүлегенә 5 г тоз җитә.
Фосфор аденозинтрифосфат (АТФ — аденозинның өч фосфорлы эфиры) составына керә, аларның молекулаларында искиткеч күп энергетик ресурслар яшерелгән. Сөякләрдә һәм тешләрдә 80 % фосфор бар. Ул акыл эше өчен дә бик кирәкле матдә дип исәпләнә. Фосфор булу шактый күп ал­ машу процессларын активлаштыра. Ризыклардан фосфорга диңгез балыгы, сөт, ит, йомыркалар, чикләвекләр, бөртекле культуралар бай.
Ә калган элементлар турында ни әйтергә була? Көмеш күршесе—кадмий бөерләрдә очрый. Анда марганец белән кургашны да табарга була.
Марганец С, В1 витаминнары алмашында катнашучы берничә фермент составына керә.
Кеше организмында йод, бром, фтор һәм бик күп башка элементлар бар, аларның барысының да ролен санап бетерә торган да түгел. Шуның өстенә бу өлкә өйрәнеп тә бетерелмәгән әле. Безнең организмда булган кыйммәтле металлар — алтын белән көмешнең роле дә ачыкланып бетмәгән.
Ахырда табигатьтәге бар нәрсәнең шулай акыллы төзелешенә карап, тагын бер тапкыр сокланырга гына кала.
Акгөзе (Һыныс)
Акгөзе (Akgöze) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һыныс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Модла (Цехановский повяты)
Модла  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заполле (Пинский районы)
Заполле  (Заполле ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Рольбуаз
Рольбуаз — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Типсирмы
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 217 кешенең яшәве мәгълүм.
Хадунь
Хадунь (Хадунь ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Типсирмы
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Хадунь
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ишмөхәммәтов
Ишмөхәммәтов, Ишмөхәммәдов ― фамилия.
Лечи
Лечи — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лечи халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарсюль
Тарсюль (Tarsul) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, И-сюр-Тий кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.38 км².
Аблон-сюр-Сен
Аблон-сюр-Сен — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Кескин (Тепебашы)
Кескин (Keskin) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Белу-Ориенти
Белу-Ориенти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Бурт (округ, Небраска)
Бурт — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Текамах шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1854 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1273,19 км² тәшкил итә.
Җера (Белуно)
Җера — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җера Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Витовице (Люблин воеводалыгы)
Витовице  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13261) 1998 QM16
(13261) 1998 QM16 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QM16» саналган.
Урта Яру-Яха
Урта Яру-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сол Яру-Яхаелгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сирбень (коммуна)
Сирбень — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Иззеттинкөй (Балышейх)
Иззеттинкөй (İzzettinköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кырыккале иле Балышейх илчесенә караган бер авыл (köy).
Нове Хехло
Нове Хехло — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ишнияз бине Ширнияз
Ишнияз бине Ширнияз бине Ярмөхәммәд Харәзми (, —, ) — дин эшлеклесе, илаһиятче. 1770-еллардан Идел буенда. Кышкар, Олы Казаклар авыллары мәдрәсәләрендә укыткан. 1776 елдан Каргалы (Сәгыйть) бистәсендә мөдәррислек иткән. «Гакаиде Болгария» (1790) кулъязма дини-фәлсәфи әсәре, хрестоматияләр авторы.
Нью-Голстайн (Висконсин)
Нью-Голстайн  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нью-Голстайн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малуха
Малуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Азанка елгасының сул ярыннан 38 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Наркотиклар
Наркотик сүзе «йоклап, катып калу, тою сәләтен югалту» дигәнне белдергән грек сүзе «наркиткос»тан ясалган.
Хәзерге вакытта наркотиклар дип организмның нормаль функциясен үзгәртә, систематик рәвештә кулланганда психик һәм физик (физиологик) бәйлелеккә китерә торган, синтетик ысул белән ясалган яки үсемлекләрдән алынган матдәләрне атыйлар. Психик бәйлелек наркотикларның беренче мәлләрдә кабул иткәндә күңелле тойгы тудыруына, аны яңадан татып карыйсы килүгә бәйле. Кеше ихтыярын җыеп, наркотиктан баш тартса, паникалы куркуга яки депрессиягә бирелергә мөмкин.
Сирка (Ясси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наркотиклар
Эш шунда, наркотикны еш кулланганда, аңа организмның биохимик (матдә алмашы) процесслары кушыла. Шуңа күрә, наркотиктан тыелгач, баш миенең һәм башка органнарның эшчәнлеге бозыла. Абстинент синдром (токсикоманик бәйлелеккә китерүче матдәләрне кабул итүне кискен туктатканда килеп чыккан халәт) — төрле авырту күренешләре барлыкка килә. Бу халәт шул ук наркотикны йә шуңа охшаган матдәне кабат кабул иткәннән соң гына бетә. Моңа классик мисал итеп алкоголь махмырлыгын күрсәтергә була. Белгәнебезчә, баш төзәткәннән соң, эчкеченең хәле җиңеләеп китә. Опий наркотикларын кулланганда, наркоман бу наркотикка бик тиз ияләшә һәм абстинент синдром көчлерәк сизелә һәм бу — наркоманны «ватылу»га (ломка) китерә. Моннан котылу өчен аларга дозаны арттырырга туры килә.
Матдәнең наркотик булу-булмавы өч критерий: медицина, социаль, хокук нормалары буенча билгеләнә. Беренчедән, үзәк нерв системасына (кешенең тәртибен, холкын үзгәртә) йогынтысы игътибарга алына, икенчедән, ке­ шенең наркотик кабул итүе җәмгыять өчен куркыныч тудыра, өченчедән, мондый матдәләр кулланган кешене наркоманнар исемлегенә кертәләр.
Гадәттә «кәеф тотучылар» күп очракта марихуанадан башлый. Ә Русиядә гашиш (анаша) модада. Гашишның тәэсире марихуанага караганда 10- 50 тапкыр көчлерәк.
Марихуана тәэсире астында аң үзгәрүе күзәтелә. Бу психиканың үзен­ чәлегенә һәм тышкы шартларга бәйле. Кәеф үзгәреп торуы аеруча еш күзәтелә — туктатып оулмастаи шат булудан үтергеч курку өянәгенә кадәр.
Марихуана белән мавыгу психик бәйлелеккә китерә.
Наркомания дәваланмый, наркоманнар 30 яшьтән артык яшәми дип әйтүчеләр опиатлар кулланучылар турында сөйли. Опиатлардан иң куркынычы дип героин санала. Табигый алколоид морфиннан аермалы буларак, героин нерв күзәнәгенә җиңел үтеп кереп, авырту рецепторларына «басым ясый». Наркоманиянең башлангыч чорында ул эйфориягә китерсә, соңрак апатиягә алышына. Героинның куркыныч эффекты—бик көчле физик бәйлелек: кайбер очракта ул беренче тапкыр кабул итүдән соң ук башлана.
Ул вакытта наркоманны стимул буларак рәхәтлекне көтми, аны абстинент синдром булуы куркыта. Героин абстиненциясе булганда, эчәклекнең лайлалы тышчасы да бозыла. Нәтиҗәдә бик көчле диарея, организмның сыеклык югалтуы күзәтелә һәм бу халәт холера вибрионнары тәэсирен хәтерләтә.
Кечкенә дозада амфетаминнар вакытлыча организмның активлыгын һәм чыдамлыгын арттыралар. Тик стимулятор тиздән типик наркотикка әйләнә. Бик тиз психик бәйлелек барлыкка килә, дозаны даими рәвештә арттырып торырга кирәк була. Наркоман стимуляторны бер-ике көн кабул итми торса, көчле депрессиягә төшә, анда үз-үзен үтерү теләге туа. Дозаны арттырып җибәрү нәтиҗәсендә үлем очраклары да еш очрый.
Иң танылган психостимуляторлар рәтенә кокаинны кертәләр. Бу — иң борынгы стимулятор. Хәзер аны синтетик юл белән дә ясыйлар, шуңа күрә бу наркотикны табу кыен түгел. Аның порошогын иснәп кеше эйфория тойгысы кичерә. Әмма бераздан эйфория ярсыну, депрессия белән алышына. Күп кулланганда галлюцинация дә күзәтелә. Арттан кемдер кугаң кебек була, сәбәпсез көнләшү һәм мәрхәмәтсезлек барлыкка килә.
Наркотик тәэсирендә кешенең тукымалары (борынның лайлалы тышчасы, вена) зарарлана, «үлә». Башка наркотиклар белән чагыштырганда, кокаин иң көчле психик бәйлелек тудыра. Кокаинны кулланудан баш тарткан кешегә дәвалану беренче ике елда бик авыр бирелә.
Психоактив чаралар рәтенә транквилизаторлар—тынычландыра торган дарулар да керә. Дозаларын арттыра барганда, алар наркотикка әйләнә.
Барбитуратларны алкоголь белән бергә кулланганда ул үлемгә китерергә дә мөмкин. Барбитуратлар психик бәйлелек уятып кына калмыйлар, көчле физик бәйлелеккә дә китерәләр. Аларны кабул итүне кискен рәвештә туктатсаң, аң югалту, эпилепсия авыруы вакытындагы кебек көзән җыеруга, галлюцинациягә, саташуга китерергә мөмкин. Ике-өч көндә үлмәсә, кешедә бик көчле депрессия, эзәрлекләү маниясе башлана, авыру социаль куркыныч затка әйләнә.
Синтетик ысул белән ясалган ЛСД-25 — яшьләр арасында бик популяр наркотик. Гадәттә, бу наркотикны «кислота» дип йөртәләр. Бу наркотикның үтергеч дозасы — 0,01 мг нан башлана. Ул бик көчле галлюцинациягә китерә. Психикасы нык булмаган кешене, яшүсмерне бу наркотикны бер тапкыр кабул игү дә бәйлелеккә китерергә мөмкин. «ЛСД-25» хәрби агулау матдәсе булып санала.
Заман наркоманиясе—фән-техник прогрессның икенче ягы. Яңа синтетик матдәләрне хәзер ай саен чыгарып торалар. Болардан кала «хәзерге экспериментаторлар» кәеф алу өчен төрле эреткечләрдән башлап чебен гөмбәсенә кадәр үзләрендә сынап карыйлар. Бүген дөньяда, шулай ук Русиядә наркомания җитди проблемага әйләнде. Наркотиклар куллану аркасында илдә ел саен 30 меңнән артык яшь кеше һәлак була. Аны ясаучылар һәм таратучылар канун буенча җинаять җавапчылыгына тартыла.
Беневидис
Беневидис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(6039) Parmenides
(6039) Parmenides — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 3 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 RS» саналган.
Хадуцичы
Хадуцичы (Хадуцічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Быхавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рони-сюр-Сен
Рони-сюр-Сен — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Камйонка-Мала (Новосондецкий повяты)
Камйонка-Мала — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Модлинек (Мазовия воеводалыгы)
Модлинек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD121128
HD121128 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Панфилята
Панфилята (Панфилята) — Киров өлкәсенең Нагорск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Кече Сосновка (Мари Ил)
Кече Сосновка (Чапчык, Малая Сосновка) — Мари Илнең Волжск районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100,0%).
Заполле (Пружанский районы)
Заполле  (Заполле ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Клаусниц
Клаусниц (Claußnitz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6040) 1990 DK3
(6040) 1990 DK3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 24 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 DK3» саналган.
Җера (Мантова)
Җера — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мордва Афонькәсе
Мордва Афонькәсе — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423103.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.5 °C.
Липовски (Реж шәһәр округы)
Липовское (Липовское) — Свердловск өлкәсенең Реж шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (95%).
Вильянуэва-де-Кастельон
Вильянуэва-де-Кастельон — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Витольдув (Бильский повяты)
Витольдув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кара-Узек
Кара-Узек — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Иня елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иштирәк би
Иштирәк би ( — ) — Нугай Урдасы бие. Динәхмәт бинең улы, Динмөхәммәт бинең энесе. Рус гаскәрләре ярдәмендә Рус морзаның улларын җиңеп, Нугай Урдасын үз кулы астында берләштерә. 1604 елда рус кабул итә. 1611-1612 елларда Рәсәйнең чик буе җирләренә (Тула, Самар, Сарытау, Рязань җирләре) бөлдергеч һөҗүмнәр ясый. 1613-1614 елларда рус патшасына каршы сугышкан казак атаманы Иван Заруцкийнең була. 1616 елда рус патшасы Алексей Iгә тугры булырга ант итә. Вафатыннан соң Нугай Урдасы берничә олыска таркалган.
Бенедитинус (Пиауи)
Бенедитинус  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тар-л’Аббеи
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4.66 км².
Мускул системасы
Терәк-хәрәкәт аппаратының иң актив өлеше — мускуллар тукымасы. Аларны ике төргә — аркылы-буйлы һәм шома мускулларга аералар.
Безнең барлык хәрәкәтләребез өчен беренче типтагы мускуллар җаваплы. Шома мускуллар эчке органнарның стенкаларын (артерияләр, веналар, ашказаны-эчәк тракты һ.б.) каплап торалар. Бу мускуллар кеше бое­ рыкларына буйсынмыйча, үзирекле кыскара. Хәтта чәч суганчасының да бик кечкенә мускулы бар. Мөгаен, халык арасында «чәчләр үрә торды» дигән әйтем булу очраклы түгелдер. Мускул тукымаларының үзенчәлекле тагын бер төре — миокард. Аннан йөрәк мускулы ясалган.
Кеше организмында аркылы-буйлы мускуллар 600 гә якын. Хатын-кыз гәүдәсенең 28-35 % ы бу мускуллардан тора, ә ирләрнеке — 40-45 % ка кадәр. Яңа туган балаларның мускул тукымасы 20 % кына тәшкил итә.
Мускулларның кыскара һәм йомшарып озыная торган үзенә бертөрле үзенчәлеге бар. Мидән нервлар буенча боерык алгач, мускуллар кыскара, ә аннары үз хәленә кайта. Мускулларның баш-башлары күбесенчә скелетның төрле сөякләренә береккән була. Шуңа күрә дә мускуллар кыскарган вакытта алар береккән сөякләрнең торышы үзгәрә—хәрәкәт барлыкка килә. Шулай итеп мускуллар ярдәмендә аяк, кул, бармаклар бөгелә яисә турая.
Бер генә адым атлау өчен дә ике дистәдән дә ким булмаган мускулларның эшләве кирәк. Гадәттә мускулларның берәүләре кыскарганда, икенчеләре йомшарырга тиеш. Мәсәлән, башны сулга бора торган мускуллар кыскарганда, аны уңга бора торган мускуллар йомшарырга тиеш. Болар барысы да билгеле бер тәртиптә эшләнә. Бәхеткә каршы, организмның барлык гадәти хәрәкәтләре, уйлап тормыйча, үзеннән-үзе ясала торган итеп төзелгән.
Кеше үзен чагыштыргысыз катлаулы хәрәкәтләрне автомат рәвештә башкарырга күнектерергә мөмкин. Моны музыкантлар, цирк артистлары, машина йөртүчеләр мисалында күрергә була.
Мускуллар 45-50 яшьләргә кадәр бер дәрәҗәдәрәк калып, 30 яшь тирәсендә максимум көчкә ия булалар. Бу вакытта аларның аркылы кисем мәйданы иң зур күләмдә була һәм кан белән бик яхшы тәэмин ителә, шулай > ук нерв аппараты да шул чакта яхшы үсеш ала. Аннан мускуллар көч­ сезләнә башлый, бигрәк тә бу 70 яшьтән соң сизелә. Бу сәбәптән күп кенә картларның корсагы асылынып төшә, аркалары бөкрәеп чыга. Кешеләргә хәрәкәт шатлыгы китерә торган механизм ышынычлы һәм нык система, - әмма шулай булса да ярдәмгә һәм игътибарга мохтаҗ. Физик активлык, дөрес туклану, сәламәт тормыш рәвеше — терәк-хәрәкәт аппараты озак хезмәт итсен һәм яхшы эшләсен өчен төп нигез.
Шунысын да искәртергә кирәк: физкультура һәм спорт белән шөгыльләнү кешеләргә җитез, көчле, чыдам булырга да ярдәм итә.
(13262) 1998 QF17
Тарихы
1998 елның 17 августында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QF17» саналган.
Хадэчын
Хадэчын (Хадэчын ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Çelsi futbol taqımı
Çelsi futbol taqımı (inglizçä Chelsea F.C.) - könbatış London şähäreneñ hönäri ingliz futbol klubı. 1905 yılda nigezlängän, ingliz Premyer ligasında çığış yasıy.
1992 yılda ingliz Premyer ligasına nigez saluçılarnıñ berse.
Çelsi 4 tapqır Angliä çempionatında ciñä, 4 tapqır Angliä kuboğın, 4 märtäbä Futbol ligası kuboğın yawlıy.
Çempionnar ligasında, Awrupa ligasında ciñä, häm UEFA Superkuboğın yawlıy.
Öy stadionı - Stamford Bridge, 1877 yılda açılğan, 41 837 keşe sıydıra.
2003 yılda taqımnıñ xucası - Roman Abramoviç.
İñ tabışlı taqımnar isemlegendä 7-nçe urında tora.
Xäzerge baş trenerı - Joze Mourinyo, älegä taqımnıñ iñ uñışlı trenerı, kapitanı - Con Terri.
Baş xäyriäçe - Samsung.
Акгөл (Илкадым)
Акгөл (Akgöl) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Линден (Аризона)
Линден  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Линден халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рошфор-ан-Ивелин
Рошфор-ан-Ивелин — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Кескинҗе (Биреҗык)
Кескинҗе (Keskince) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Новий Бронишев
Новий Бронишев — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Суры-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стари Теков
Стари Теков — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сирби (коммуна)
Сирби — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Тугай (Мария Посады районы)
Тугай (Нарат Чакки, Тогаево) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Сирби (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Тугай (Мария Посады районы)
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 249 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
Можичин-Влосцянский
Можичин-Влосцянский — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гомәр Ишморатов
Гомәр Ишморатов (Гомәр Йосып улы Ишморатов,, — , ) — химик-органик, химия фәннәре докторы (1993), профессор (1997). РФА Уфа фәнни үзәгенең органик химия институтында бөҗәк биорегуляторлары лабораториясе мөдире (1995 елдан).
Кольдиц
Кольдиц (Colditz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вашингтон (округ, Небраска)
Вашингтон — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Блэр шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1854 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1009,99 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Вашингтон (округ, Небраска)
Виторож
Виторож — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Запроссе
Запроссе (Запроссе ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Лунинецкий районында урнашкан авыл.
Камйонна (Кече Польша воеводалыгы)
Камйонна — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6041) Ютеркилиян
(6041) Ютеркилиян — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 21 маенда Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 KL» саналган.
Аркей
Аркей — Франциянең Валь-де-Марн департаментында урнашкан коммуна.
Пётр Дементьев (1907)
Пётр Василий улы Дементьев (24.1.1907, хәзерге Чүпрәле районы Үби авылы - 14.5.1977, Мәскәү), генерал-полковник-инженер (1976), ике тапкыр Социалистик Хезмәт Каһарманы (1941, 1977).
Тәрҗемәи хәле
1941 дән СССР авиация сәнәгате халык комиссарының 1 нче урынбасары, 1946 дан министр урынбасары, 1953-57 дә һәм 1965 тән министры. 1957-65 тә Авиация техникасы дәүләт комитеты рәисе. 1956 дан КПСС Үзәк Комитет әгъзасы. 1954-77 дә СССР Югары Совет депутаты. СССР Дәүләт бүләге авиация сәнәгате үсешенә зур өлеш керткәне өчен бирелә (1953).
Бүләкләүләре
Тугыз Ленин ордены, ике Кызыл Байрак, 2 нче дәрәҗә Суворов, 1 нче дәрәҗә Кутузов, ике Хезмәт Кызыл Байрагы, Кызыл Йолдыз орденнары, медальләр белән бүләкләнә.
Әдәбият
Булатов Н.Х. Йолдызлы йолдызлар. Казан, 2000.
Халдэевка
Халдэевка (Халдэеўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бенедиту-Лейти
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Йивдинҗик (Кешап)
Йивдинҗик (Yivdincik) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Кешап илчесенә караган бер авыл (köy).
Гыйрак Көрдстаны бәйсезлеге турында референдум (2017)
Гыйрак Көрдстаны бәйсезлеге турында референдум — 2017 елның 25 сентябрендә Гыйрак Көрдстаны автоном өлкәсендә һәм 2014 елдан көрдләр кул астындагы башка җирләрдә, шул исәптән нефть ятмаларына бай Киркук провинциясендә, уздырыла.
Тарих
Ислам дәүләтенең Төньяк Гыйракка бәреп керүе һәм Гыйрак кораллы көчләренең ул җирләрне ташлап китүе (әлеге җирләрне пешмәргә ярдәмендә көрдләр үз кул астына ала) көрдләрдә бәйсезлек өчен көрәшү фикерен көчәйтеп җибәрә.
2017 елның 7 июнендә Гыйрак Көрдстаны президенты Мәсүд Барзани Көрдстан демократик фиркасе, Көрдстанның патриотик берлеге, Көрдстанның ислам берлеге, Көрдстанның ислам хәрәкәте, Көрдстан коммунистлар фиркасе, Көрдстан хезмәт ияләре фиркасе, Көрдстанның хезмәт ияләре һәм эшчеләр фиркасе, Көрдстанның алгарыш һәм үзгәрешләр фиркасе, Төрекмәннәрнең Эрбил исемлеге, Гыйрак төрекмән фронты, Төрекмәнстанның үсеше фиркасе, Көрдстан парламентындагы әрмәннәр исемлеге, Ассирия демократик хәрәкәте, Ассирия-халдей халык берлеге вәкилләре белән очраша. Очрашуда әлеге фирка һәм хәрәкәтләр белән бәйсезлек референдумы уздыру турында килешенә һәм ул 2017 елның 25 сентябренә билгеләнә.
Тавыш бирү
Көрд, гарәп, төрек һәм ассирия телләрендә тавыш бирү мөмкинлеге булдырылган.
Референдум узу
2017 елның 25 сентябрендә Гыйрак Көрдстанында Гыйрак үзәк хөкүмәтеннән бәйсез булу турында референдум уза. Референдум соравы: «''Көрдстан төбәге һәм төбәк тышындагы көрд җирләренең бәйсез ил булуын телисезме? (әйе, юк)''». Гыйрак үзәк хөкүмәте, шулай ук үзләрендә көрд халкы күп яшәгән Иран һәм Төркия хөкүмәтләре референдум уздырылуга кискен каршы чыга. Үзәк Гыйрак хөкүмәте төбәктәге ике халыкара һава аланын (Эрбил, Сөләймания) ябу турында белдерә. Иран һәм Төркия очкычларга үз террриторияләре аша Көрдстанга таба очуны тыя. Шулай итеп, Гыйрак Көрдстаны тулы блокадада кала. Төркия чик буена гаскәр һәм танкларын җибәрә.
Референдум нәтиҗәләре
27 сентябрьдә игълан ителгән нәтиҗәләргә караганда, тавыш бирү хокукы булган 8,4 млн сайлаучының референдумда 72% ы катнашкан. Шуларның 92,73% ы бәйсез Көрдстан өчен тавыш биргән.
Гыйрак хөкүмәте 27 сентябрьдә референдум нәтиҗәләрен танымавы һәм, референдум нәтиҗәләрен юкка чыгармыйча, төбәк хөкүмәте белән сөйләшүләр башламаячагы турында белдерә. Гыйрак парламенты көрдләр кул астындагы нефтькә бай төбәкләрне тыныч юл белән яки корал кулланып азат итү өчен хөкүмәт башлыгы Хәйдәр әл-Габәдигә өстәмә хокуклар бирү турында карар чыгара.
27 сентябрьнең киченә дөньяның бер иле дә бәйсез Көрдстанны тануы турында игълан итми.
АКШ референдум нәтиҗәләрен танымаячагы турында белдерде.
Вильяргордо-дель-Кабрьель
Вильяргордо-дель-Кабрьель — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җера (Парма)
Җера — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Нью-Лизбен (Висконсин)
Нью-Лизбен  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Җера (Парма)
Географиясе
Җера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кибет
Кибет (kubbat - гөмбәз, түбә) - махсус итеп урнаштырылган ваклап сату урыны (бина яки пәрәвез-кибет), вак-төяк тауарлар сату, сатып алучы сатучы белән товар алмашу яки/һәм хезмәт күрсәтү урыны.
Кибет сүзе гарәп теленнән кергән, ягъни ябык гөмбәзле арба дигәннән килә һәм кечкенә сату урыны (лавка-лаука) дип тәрҗемә ителә.
Нью-Лизбен (Висконсин)
Тарихы
Нью-Лизбен шәһәре  елда нигезләнгән.
Кибет
Кибетнең сату эшен башкаручы хезмәткәрләре кибетче дип йөртелә.
Нью-Лизбен (Висконсин)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саи (Ивелин)
Саи — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Тар-ле-Ба
Тар-ле-Ба (Tart-le-Bas) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Женли кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.3 км².
Пармаж
Пармаж (Пармаж) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
HD121140
HD121140 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Пармаж
Халык
Халык саны динамикасы:
Сергей Иванов (1976)
Искәрмәләр
<references group="" responsive="">
HD121140
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пармаж
Халык
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Витошин (Люблин воеводалыгы)
Витошин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.