cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Исламның биш баганасы
Рамазан ае уразасы
Рамазан аенда (мөселман календаренда 9 нчы ай) ураза тоту — исламның дүртенче баганасы. Мөселман риваятендә сөйләнгәнчә, рамазан аеның бер көнендә Мөхәммәдкә беренче Вәхи иңдерелә. Ураза тоту Мөхәммәд тарафыннан 624 елда кертелә. Мөселманнарның уразасы христианнарныкыннан шактый үзгә. Ул тәүлекнең якты вакытында кешенең игътибарын тәкъвалыктан читкә юнәлдерүче эш-гамәлләрдән тыелып торудан гыйбарәт. Кояш баегач та, үз вакытыңны уйларга бирелеп, әңгәмә корып, Коръән укып, яхшы эшләр кылып, хәер-садака өләшеп уздырырга киңәш ителә.
Ураза тоту — мөселманнарга фарыз гамәл. Нигезле сәбәп (ерак юлга чыкканда, сугышта, әсирлектә булу, авыру) булганда гына, ураза тотмаска рөхсәт ителә. Картлар-карчыклар, йөкле һәм бала имезүче хатын-кызлар да уразадан азат ителәләр. Ләкин вакытлыча азат ителгән кешеләр дә аны яңадан, үзләренә уңайлы вакытта, көнгә-көн тотарга тиешләр. Ураза тоту, иң элек, һәркемнең үз эше. Әмма уразаны ачыктан-ачык санламау яисә бозу мыскыллы җинаять итеп санала һәм аның өчен һәр аерым мөселман дәүләтендәге кануннар нигезендә җавапка тарту каралган. Өстәмә ураза тоту мактала, әмма ул мәҗбүри түгел.
Һәрбер мөселман Рамазан аеның 30 көнендә ураза тотарга, ягъни көннең якты вакытында ашау-эчүдән, җенси якынлыктан һәм кешенең тәкъвалыгын бозарга мөмкин булган нәрсәләрдән тыелып торырга тиеш.
Мәккәгә Хаҗ кылырга бару
Мөселманнар, гомерләрендә бер генә тапкыр булса да, хаҗ кылырга тиешләр. Аны Һиҗри тәкъвименең соңгы ае – Зөлхиҗҗәнең беренче декадасында башкаралар. Кешеләрнең саулыклары яки матди хәлләре төрле булганга күрә, хаҗ кылу бөтен кешегә дә мәҗбүри түгел.
Падри-Маркус
Падри-Маркус — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Биволерие
Биволерие — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хорбург-Маслау
Хорбург-Маслау (Horburg-Maßlau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшечниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Пшечниця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каза ди Кура (Торино)
Каза ди Кура — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Стропково
Стропково — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каза ди Кура (Торино)
Географиясе
Каза ди Кура Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Аму
Аму — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Вайт-Сити (Канзас)
Вайт-Сити  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайт-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аллаһ
Аллаһ (الله, шулай ук Аллаһ тәгалә, якын булган Алла, Ходай яки Тәңре төшенчәләре кулланыла) – Исламда югары илаһи зат.
Ваксенвиль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,59 км².
Аллаһ
Билгеләмә
Ислам нигезе булган Тәүхид доктринасында, Аллаһ - бар галәмне һәм аның затларны яратучысы; бар нәрсәгә кодрәтле, Кыямәт көне хөкемдары булган бердән-бер илаһи көч дип билгеләнә. Кешеләр үз акыллары белән Аллаһның затын, табигатен аңларлык дәрәҗәдә түгел дип белдерелә.
Әл-Ихлас сүрәсе
Аллаһ турында болай әйтелә:
Тәрҗемәсе:
(15488) 1999 CB75
(15488) 1999 CB75 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CB75» саналган.
Ланево (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Ланево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пажица
Пажица — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пахна елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Римон-е-Савель
Римон-е-Савель — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Даннар
Даннар (үзатамасы danskere) — роман-герман халыкларына керүче, Дания hәм башка илләрдә яшәгән халык. Төп аралашу теле - Дания теле. Шулай ук данларның зур диаспоралары АКШ hәм Канада да бар.
Дөньяда барлыгы 5 миллионга якын даннар яши, алар арасында 4,5 миллионы - Данияда.
Эгг-Гарбор (шәһәр, Висконсин)
Эгг-Гарбор  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Коломба-де-Сомоса
Санта-Коломба-де-Сомоса — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8148) Golding
(8148) Golding — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 15 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 CR2» саналган.
Җолиет
Җолиет (Joliet) — АКШның Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1834 тә нигезләнә.
Финтина (Хунедоара)
Финтина — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Явутти
Явутти — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Юконда елгасының сул ярына тамагыннан 82 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Карабахшылы (Гөлбашы)
Карабахшылы (Karabahşılı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Гөлбашы илчесенә караган бер авыл (köy).
Иң якты йолдызлар исемлеге
Исемлектә Җирдән күренеп торган күренмә йолдызча зурлык буенча иң якты йолдызлар китерделәр. Катлаулы йолдызлар өчен тулы йолдызча зурлык бирелгән.
Милуки (Щиценский повяты)
Милуки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падри-Параизу
Падри-Параизу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ружанець (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Матак
Иске Матак — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422890.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Перчваж
Перчваж – Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новогород өлкәсе, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Кундыш елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Елизаравичы
Елизаравичы (Елізаравічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дания байрагы
Дания байрагы (Danmarks rigsvåben) —Данияныӊ төп дәүләт символларының берсе. Хәзерге рәвешендә 1972 елда кабул ителде. Өч зәңгәр леопард, патша таҗ һәм 9 кызыл йөрәкләрнән тора.
Бентон (округ, Миссури)
Бентон — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уорсо шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1835 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 18 461 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1829 км² тәшкил итә.
Фервъю (Джорджия)
Фервъю  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фервъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ровдино (Киров өлкәсе, бистә)
Ровдино (Ровдино) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Струбини (Новодворский повяты)
Струбини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хорнбург (Мансфельд-Зюдгарц)
Хорнбург (Hornburg) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бигер
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ангресс
Ангресс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Ельнахта
Ельнахта — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кәкре Ускат елгасының сул ярыннан 9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ашагыкаркутлу (Биреҗык)
Ашагыкаркутлу (Aşağıkarkutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кыллар (Юнак)
Кыллар (Kıllar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Юнак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нейпервил
Нейпервил (Naperville) — АКШның Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1831 дә нигезләнә.
(15489) 1999 CJ78
(15489) 1999 CJ78 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пшибиловице
Пшибиловице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ласко
Ласко — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шуйбеляк
Шуйбеляк (Шӱвылак, Большой Шуйбеляк, Шуйбеляк) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
(8149) Ruff
(8149) Ruff — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 11 маенда Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 JN1» саналган.
Каза ди Кура Санта Җулияна (Верона)
Каза ди Кура Санта Җулияна — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза ди Кура Санта Җулияна Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санта-Кристина-де-Вальмадригаль
Санта-Кристина-де-Вальмадригаль — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Вакини (Канзас)
Вакини  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вакини шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хорнхаузен
Хорнхаузен (Hornhausen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пажеу-ду-Пиауи
Пажеу-ду-Пиауи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Струбини (Плонский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рауль Мирхәйдәров
Рауль Мирхәйдәров, Рауль Мирсәет улы Мирхәйдәров (Мир-Хәйдәров, 1941 елның 17 ноябре, СССР, Казакъ ССР, Актүбә өлкәсе, Мартук) — язучы, 1980―1990 елларда оешкан җинаятьчел төркемнәр турында детектив әсәрләр авторы, РФ атказанган сәнгать эшлеклесе, СССР Эчке эшләр министрлыгының әдәби премиясе лауреаты (1989). СССР, Татарстан язучылар берлекләре әгъзасы (1990). Казакъстанның. РАЕН академигы (2020).
Тәрҗемәи хәле
1961-1990 елларда Ташкәнттә яши, читтән торып төзелеш институтында укый. Үзбәкстан ССР башкаласында шагыйрьләр, рәссамнар, артистлар, музыкантлар белән аралаша, театрларга, музейларга йөри, джаз белән кызыксына.
Рйом
Рйом — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Рауль Мирхәйдәров
Тәрҗемәи хәле
1981 елда төзелештән китә һәм һөнәри язучы булып кала.
Детектив романнары басылып чыгып, әсәр каһарманнарыннан үзләрен таныган үзбәк мафиясеннән тормышына куркыныч янагач, 1990 елда Ташкәнттән Мәскәүгә күченеп килә. Паспортсыз-пропискасыз килеш, 8 ел Переделкинода 106нчы бүлмәдә яши. Совет әдәбияты тарихында беренче тапкыр, язучыны үтерү өчен һөҗүм итүләрен ишетеп, The Philadelphia Inquirer (Филадельфия инкуайрер) газетасыннан корреспондент Стив Голдстайн аннан интервью ала. Шуннан соң язучы Аурупаның күп кенә газеталарында җинаятьчелек турында язып чыга.
Башлангыч чоры
1971 елдан башлана, хикәя-повестьлар яза-яза, унбиш елларга сузыла. Язучы үз башыннан үткән кичерешләрне сурәтли. Язучы булып китүе, тормышындагы кискен үзгәреш бер очраклы вакыйгага бәйле. 1971 елда танылган кинорежиссер Али Хамраевның чираттагы фильмы турында фикер алышканда, яшь төзелеш Р. Мирхәйдәров тәнкыйть сүзләре әйтә. Кинорежиссер: «Үзең башта юньлерәк берәр нәрсә иҗат итеп кара, аннары тәнкыйтьләргә алынырсың», ди. Мирхәйдәров 3 көн эчендә «Полустанок Самсона» (Самсун станцасы) исемле беренче хикәясен яза, хикәя Мәскәүдә «Родники» басыла. Яшь язучыда иҗат дәрте кузгала. Р. Мирхәйдәров искиткеч тизлек белән хикәя арты хикәя яза.
1975 елда яшь язучыларның VI Бөтенсоюз киңәшмәсендә катнаша. «Голубые самосвалы» (Зәңгәр үзбушаткычлар) хикәясе семинарда югары бәя ала, «Мы — молодые» басыла. Мәскәүнең «Молодая гвардия» нәшриятында «Оренбургский платок» (Ырынбур шәле) исемле китабы дөнья күрә. Рус язучылары Николай Шундик, Лазарь Карелин, татар шагыйре Зәки Нури аны ССРБ язучылар берлегенә әгъза итеп алырга тәкъдим итәләр.
Романнар чоры
1988 елдан башлап язучының романнары һәр 1-2 ел арасында нәшер ителә тора. 1991 елда тәүге «Иртәләгән сагыш» романы (әдәбиләштерелгән истәлек) дөнья күрә. Язучы романда коллаж ысулын — төрле рәсем-күренешләрдән кисеп, тулы бер яңа сурәт ясау ысулын оста файдалана. Р. Мирхәйдәров икътисадый җинаятьләргә корылган детектив романнар авторы да. Аларда хокук саклау оешмаларының җинаятьчел мафия белән көрәшен ачып сала. Үзбәк мафиясе турында язылган тетралогия: «Пешие прогулки» (Җәяү йөрүләр), «Двойник китайского императора» (Кытай императорының төстәше), «Масть пиковая» (Пики масте), «Судить буду я» (Мин хөкем итәчәкмен) романнарында, рус мафиясенә багышланган, Казан рәссамы Николай Фешин һәм аның улы, оныгы язмышы турындагыгы  «За всё - наличными» (Һәр нәрсә өчен — түлисе) романында автор җәмгыятьне сизгер булырга чакырып чаң кага.
Габделәхәт Чинкин
Габделәхәт Чинкин – күренекле биолог-галим, биология фәннәре докторы (1988), профессор (1990), дистә елдан артык Кама физик культура институтының ректоры булып торган, Русиянең атказанган физик культура хезмәткәре (2002).
Рауль Мирхәйдәров
Китаплары
Китапларының гомуми тиражы 10 млн нан артып китә. Әсәрләре чит ил һәм элекке ССРБ халыклары телләренә тәрҗемә ителгән. ТР сукырлар җәмгыяте романнарын 80 сәгатьлек язма итеп аудиокассеталарга яздыра.
Габделәхәт Чинкин
Габделәхәт Сираҗетдин улы Чинкин 1937 елда Шыгырдан районы, Кыр Бикшеге авылында туа. 1951 елда Батыр педагогия училищесын тәмамлый. 1955 елга кадәр авыл мәктәбендә башлангыч сыйныфларда укыта.
Рауль Мирхәйдәров
Кызыклы факт
20 яшендә Актүбәдә беренче фатирын алгач, аның диварына сатып алган беренче картинасын элә. Рәсем сәнгатенә хөрмәте шулкадәр зур була, шул көннән соң гомере буе сынлы сәнгать җәүһәрләрен җыя. Бүген шәхси тупланмасында 140 рәссамның меңләгән эше бар. Бу яктан Россиядә иң бай коллекционер санала. Аның тупланмасы кайбер музей, галереянекеннән күпкә баерак.
Габделәхәт Чинкин
Барлыгы 135 хезмәт бастырган, аларның 4се – дәреслек, 3се – монография. Гомуми һәм спорт физиологиясе буенча лекцияләр укыган, аспирантлар эшләрен алып барган.
Ружа-Подгурна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Габделәхәт Чинкин
Озак авырудан соң 2016 елның 3 июнендә Казанда вафат була. Кабере Казанның Арча зиратында.
Карабашлы (Деврек)
Карабашлы (Karabaşlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Елки
Елки (Елкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Altın-valüta baylığı
Altın-valüta baylığı yäki räsmi rezervlar - aqça-kredit tärtipkä salu däwlät organnarı kontrole astındağı çit valütada häm altın törendä bulğan yuğarı likvid (aqçağa tiz äyländerelä ala torğan) aktivları, tüläw balansı defitsitın aqça belän tä'min itär öçen, milli valütağa tä'min itüçe valüta bazarlarında interventsiälär yasaw öçen qullanıla.
Baylıq
Çit valütada baylıq:
Tarix
Elek däwlät baylığı altınnan buldırılğan, läkin Bretton-Wuds konferentsiäsennän soñ AQŞ dolları altınğa irekle almaşu mömkinlege öçen dönyaküläm valütağa äylänä.
1971 yılda AQŞ dolların altınğa almaşudan baş tarta. Dollarda küpçelek tüläwlär säbäple AQŞ dolları töp rezerv valütası bularaq saqlana äle.
Rusiäneñ altın-valüta baylığı
2013 yılda Rusiäneñ altın-valüta baylığın 500 mlrd. doll. täşkil itä, läkin 2014 yılda neftkä bäyälär töşüe säbäple Rusiäneñ altın-valüta baylığı 414 mlrd. dollarğa töşä (12,12,2014) (The Ekonomist jurnalı buyınça likvid öleşe - 300 mlrd. dollar).
HD162656
HD162656 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Палиндра
Палиндра — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Корба елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эмодзи
Эмодзи — бу символлар белән аралаша торган тел. Бу тел мессенджерларда, социаль челтәрләрдә кулланыла.
Смольный бинасы
Смольный бинасы (Здание Смольного) — Санкт-Петербургта урнашкан йорт, архитектура комарткысы, Санкт-Петербург губернаторы резиденциясе һәм Санкт-Петербург хакимият органнары штаб-фатиры. XIX—XX башында йортта Смольный хатын-кызлар институты урнашкан. Октябрь революциясеннән соң йортта Ленсовет һәм КПССның шәһәр комитеты урнашкан.
Исем турында
Санкт-Петербургка нигез салынганнан соң Смольный институты урынында Адмиралтик верфь һәм флот өчен кысаланы саклаганнар (смола).
Фирка җитәкчелеге резиденциясе. Смольныйның Октябрь революциясендәге әһәмиятен күрәстү максатларында 1925 елда йорт тирәсендәге территория төзекләндерелә, керү юлы пропилеяләр белән бизәлгән. 1934 елда Смольныйда Сергей Киров үтерелгән.
Вале (Мёрт һәм Мозель)
Вале (Valhey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,23 км².
Финтина-Бабий
Финтина-Бабий — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Эддисон (Висконсин)
Эддисон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Финтина-Бабий
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эддисон (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бигилин
Бигилин — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боллинджер (округ, Миссури)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 11 841 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1608 км² тәшкил итә.
Себестьен Шакиров
Себестьен Шакиров (Sebestyén Shakirov,, — , ) — татар чыгышлы Трансильвания рәссамы (график).
Милуше
Милуше — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15490) 1999 CJ81
(15490) 1999 CJ81 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CJ81» саналган.
Пайва
Пайва — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Ютландия ярымутравы
Ютла́ндия (Jylland, Jütland: «Ют иле», Cimbria, Iutia, Iutlandia)— Аурупалагы ярымутрау, Балтыйк һәм Төньяк диңгезеләрен бүлек. Төньякта Каттегат һәм Скагеррак бугазлары белән Скандинавия ярымутравыдан аерыла. Мәйданы якынча 40 мең км2. Ярымутрауның төньяк өлеше (2/3 ашуы) Дания, көньягы — Алмания (Шлезвиг-Гольштейн ере) чикләре составына керә. Дания өлеше 1920 елгы плебисцит сөземтәсендә зурайтыла.
XIX гасыр азагында Киль каналы төзелгәннән соң, фактик рәвештә утрау булып китә.
Географиясе
Ярымутрау яр буйлары буйлап дюналар гади, алар кайвакыт комлы утраузар барлыкка китерә. Ютландиянең көнчыгыш ярлары нык ергаланган. Биеклеге 173 метрга кадәр. Рельефы тигез, урыны белән морена чыгышлы тәбәнәк балар бар. Гыйнварның уртача температурасы якынча 0 °C, июльнең — +15 °C. Еллык явым-төшем микъдары 600-800 мм. Ютландия нигезендә Киль каналы төзелгән. Урманнар ярымутрауның якынча 9 % каплый. Авыл хуҗалыгы, балыкчылык үскән.
Тарихы
Ютландия тарихи яктан Скания һәм Зеландия белән бергә Даниянең өч җиренең берсе булып тора. Моңа кадәр Клавдий Птолемейгә ярашлы ярымутрауда тевтоннар, кимврлар һәм гармунлар яшәгән.
Күп кенә инглизләр, сакслар, юллар һәм фризлар 450 елдан алып Ютландия Британ утрауларына күчкәннәр. Бәлки бу һуннарның походларына бәйле булгандыр, шулай да иң турысы бу адым даннарның килеп керүе аркасында булган, юллар һәм даннар арасында алышлар иң зур һәм канлы була.
Христиан франк императорларыннан саклану өчен даннар Данир («Дан стенасы») валын төзей, ул көньяк Ютландия буйлап Төньяк диңгезееннән Балтыйк диңгезенә кадәр үткән. Бөек Карл мәҗүси чакларны ярымутрауның иң көньяк өлешендә тар-мар итә һәм бу территориягә үзенең союздашлар бодричлар күчерә.
Балтыйк һәм Төньяк диңгезләре арасында транзитлы тизләтү максатында бөтен ярымутрау буйлап каналлар (мәсәлән XVIII гасыр азагында төзелгән "Eiderkanal" һәм 1875 елда ачылган Киль каналы) салынган.
Беренче дөнья сугышы чорында ярымутрау янында Ютландия алыш була ул тарихта иң зур диңгезе алышы дип исәпләнә.
Дания өлеше
Ютландия өчен ют (юлдан) диалеклары гади булып тора, алар, бигрәк тә көнбатыш һәм көньяк диалектлары, стандарт дан теленән нык аерыла.
Ютландиянең Дания өлешендәге иң зур калалары: Оруч, Ольборг, Эсберг, Раннерс, Колдин, Хорен, Ай, Илькер, Фредери, Выборг, Хадерле.
Берничә кече алачыклар белән бергә Ору, Раннерс, Колдин, Орсен, Вайл, Федериция, Хадерле калалар Көнчыгыш Ютландия агломерациясен тәшкил итә. Административ рәвештә Ютландиянең Дания өлеше өч өлкәннән тора: Төнъяк Ютландия, Үзәк Ютландия һәм Көньяк Даниянең көнбатыш өлеше.
Алмания өлеше
Ютландиянең көньяк 1/3 өлеше административ рәвештә Алманияның Шлезвиг-Гольштейн федераль ере биләмәләренә карый.
Тарихи яктан Ютландиянең көньяк сиге Айдер елгасы буйлап үткән, ул шулай ук Шлезвиг һәм Гольштейн герцоглары арасында чик булып торган.
Ютландиянең Алмания өлешендәге иң зур калалары: Киль, Любек, Фленсбург һәм Нойнер.
Тыван Атыл
«Тыван Атыл» (Туган Идел, Тăван Атăл) — чуаш язучыларының әдәби журналы. Хәзерге вакытта журнал «Атыл-Волга» нәшрият йортында чыга.
Баш мөхәррир- Т. Г. Вашуркина.
Ягатка
Ягатка — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Олы Сага елгасының сул ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Тыван Атыл
Тарих
1931 елдан бирле нәшер ителә. 1940-1944 елларда «Художественная литература» исеме астында басыла (17 китап дөнья күргән). 1944 елда 18 нче китап басылганда исеме үзгәртелә. 1965 елга кадәр әдәби альманах буларак чыга. 1965 елда икенче номердан вакытлы басма-журнал.
Ягатка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
(8150) Калуга
(8150) Калуга — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 24 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 QL4» саналган.
Филлипсбург (Джорджия)
Географиясе
Филлипсбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Марина-дель-Рей
Санта-Марина-дель-Рей — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшиборув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Пшиборув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Струги-Кшивицки
Струги-Кшивицки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Левице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Левице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыкартал (Тепебашы)
Ашагыкартал (Aşağıkartal) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сергей Котов (1950)
Сергей Котов (Сергей Архип улы Котов,, — , ) — спортчы, тренер (алкалы хоккей), СССР чемпионы (1974), СССР чемпионатларының көмеш (1975) һәм бронза (1973, 1978) призчысы. РФ атказанган тренеры.
Руликувка
Руликувка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Мәртле
Иске Мәртле — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Почта индексы — 422455.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Кылчак (Калеҗык)
Кылчак (Kılçak) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Милюки
Милюки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хёрзинген
Хёрзинген (Hörsingen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергей Столбун
Сергей Столбун (Сергей Николай улы Столбун,, — , ) — СССР хоккейчесе (һөҗүмче), тренер, Урицкий ис. хоккей клубының капитаны (1970-еллар азагы - 1980-еллар башы).
Вамего (Канзас)
Вамего  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вамего шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабаер (Чорум)
Карабаер (Karabayır) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Чорум илчесенә караган бер авыл (köy).
Стружевко (Мазовия воеводалыгы)
Стружевко  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каза ди Кура Экс О.П.П. (Катанцаро)
Каза ди Кура Экс О.П.П. — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Есаулка (елга)
Есаулка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/551/14 урнашкан. Елга озынлыгы 40 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Каза ди Кура Экс О.П.П. (Катанцаро)
Географиясе
Каза ди Кура Экс О.П.П. Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Есаулка (елга)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Есаулка (река)
Каза ди Кура Экс О.П.П. (Катанцаро)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Көзге сыра бәйрәме
Көзге сыра бәйрәме, Кер сари (Кĕр сăри, Кĕрхи сăра — «көзге сыра», «көзнең сырасы», Осеннее пиво, пиво осени) — чуаш халкының көз көне үткәрә торган милли бәйрәме, борынгыдан сакланып калган сыра кайнату йоласы. Чуашлар яши торган Чуашстан, Татарстан, Башкортстан, Самара һ. б. өлкәләрдә ел саен зурлап бәйрәм ителә.
Максаты
Кĕр сăри (көзге сыра бәйрәме) – җирдә эшләүченең авыр хезмәтенә дан җырлау, яңа ашлык уңышын изгеләндерү, туган-тумачаны яңа кайнатылган сыра һәм яңа уңыштан пешерелгән тәм-томнар белән сыйлау бәйрәме.
Тарихы
Әүвәл чуашлар барлык бәйрәмнәрен һәм милли йолаларын һәрвакыт, ритуал эчемлек буларак, сыра кулланып кына бәйрәм иткәннәр. «Сыра бәйрәме»нә кадәр яңа ашлык уңышына кагылырга ярамаган. «Сыра бәйрәме» көзге кыр эшләре тәмамланып, әвенлектәге ашлыклар сугылып беткәч, беренче кырпак кар яуган көннәрдә  үткәрелгән.
«Сыра» сүзе кайбер чуаш йола, гореф-гадәтләренең атамаларында сакланып калган: автан сăри — әтәч сырасы (язгы кыр эшләре тәмамлангач кайнатылган), хĕр сăри — кызлар сырасы, кĕр сăри - көзге сыра, хăлах сăри - халык сырасы.
Үзенчәлеге
Йолаларның, бәйрәмнәрнең әһәмиятенә карап, 40 чиләккә кадәр сыра кайнатыла торган була. Мәсәлән, туйга дип атап, сыра бозылмасын өчен, эчемлекне бары тик 3 көн алдан гына кайнатырга тиеш булганнар.
Сыраның, куллану максатына карап, исертә торганын (кĕрчеме («корчма, корчама»), исертми торганын (максама (макасма) кайнатканнар.
Иң беренче Турă аллага багышлап эчүләре чуашларда сырага ихтирамлы караш булуы хакында сөйли.
Ельна (Жыткавицкий районы)
Ельна  (Ельна ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Петровский Фердос
Петровский Фердос — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пайнейрас
Пайнейрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Слободка (Орлов районы)
Слободка (Слободка) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
HD162705
HD162705 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Слободка (Орлов районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
HD162705
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Софи Эрһардт
Софи Эрһардт (Sophie Ehrhardt,, — , ) — антрополог, раса теориясен өйрәнүче, Түбәнген университеты доценты (1950),.
Биджешть
Биджешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бун (округ, Миссури)
Бун — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Коламбия шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1821 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 156 377 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1774 км² тәшкил итә.
(8151) Андранада
(8151) Андранада — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 12 августында Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 PK6» саналган.
Эджвотер (Висконсин)
Эджвотер  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15491) 1999 CW85
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CW85» саналган.
Роман-сюр-Изер
Роман-сюр-Изер — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Кошки (Польша)
Кошки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Финтина-Бленарулуй
Финтина-Бленарулуй — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Паржма
Паржма — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Линда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валлуа (Мёрт һәм Мозель)
Валлуа (Vallois) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,27 км².
Ярвәнпә мәчете
Ярвәнпә мәчете (Järvenpään moskeija) — Финляндиянең Уусима провинциясе Ярвәнпә шәһәрендә 1935-1943 елларда төзелгән ислам гыйбадәтханәсе (мәчет). Финляндия ислам җәмгыяте (tat. lat. Finlandiya Islam Cemaati, Suomen Islam-seurakunta) карамагында. Татарлар тарафыннан төзелгән Ярвәнпә мәчете озак вакытлар дөньяда иң төньяктагы мәчет булган. Мәчет агачтан ясалган һәм кечкенә генә манарасы булса да, ул беркайчан да азан әйтү өчен кулланылмаган. Ярвәнпә мәчете — Финляндиядә баштан ук мәчет буларак төзелгән бердәнбер бина.
Тарих
Ислам Финляндиягә Россия империясе территориясеннән килгән. Динне бирегә Сергач өязенең татар авылларыннан күчеп килгән хәзерге татарларның ата-бабалары алып килгән. Финляндия татар җәмгыятендә 750—800 кеше, татарлар оештырган Ислам җәмгыятендә 479 (2018) әгъза исәпләнә. Аз санлы булуына карамастан, милли колоритны үстерү һәм саклау мәсьәләсендә оешкан һәм актив җәмгыять. Финляндия татарлары тарихы XIX гасырның икенче чирегеннән башлана һәм Фин дәүләте тарихы белән тыгыз бәйләнгән. 1809 елда Финляндия Швеция кул астыннан чыгып, автоном өлкә хокукында Россия империясе составына керә. Тиздән Бөек Финляндия кенәзлеге территориясендә рус хәрби гарнизоннары барлыкка килә. Татарлардан беренче булып, Выборг һәм кирмәннәрендә хезмәт иткән хәрбиләр фин җиренә аяк баса. Бу турыда Финляндиянең Милли архивында сакланучы 1836 елгы метрикә кенәгәләрендә мәгълүмат бар.
Советлар Русиясеннән бәйсезлеккә ирешкәннән соң (1918 елның гыйнвары), 1923 елда Финляндия «Дин иреге турында» канун кабул итә, шуның нәтиҗәсендә 1925 елның 24 апрелендә Финляндиянең мөселман җәмгыяте рәсми статуска ия була һәм Финляндиянең дини оешмалары реестрына кертелә. Шулай иткеп, Финляндия Көнбатыш Аурупада (Австриядән соң) ислам динен рәсми таныган икенче дәүләт була. Финляндиянең мөселман җәмгыятен булдыруда Үмәр Абдрәхим, Имад Самалетдин (Гыймад Җамалетдин), Исмәгыйль Арифулла һәм Вәлиәхмәт Хәким зур өлеш кертә. Финляндия татарларының «Finlandiya Turkleri Birligi» оешмасының, Финляндия Ислам җәмгыятенең (Finlandiya Islam Cemaati) мөтәвәли хәятенең рәисе — Үмәр Даһер (1910—1999) була. Финляндия мөселман җәмгыятенең беренче имамы Вәлиәхмәт Хәким хәзрәт бу вазифада 1925 елдан 1962 елга кадәр хезмәт иткән.
Татарлар тулысынча фин җәмгыятенә интеграцияләнгән, бер үк вакытта этник мәдәниятнең традицион үзенчәлекләрен саклап калуны дәвам итәләр. Мөселман татарлар өчен берничә шәһәрдә гыйбадәт бүлмәләре һәм Финляндиядә 1943 елда Ярвәнпә шәһәрендә төзелгән манаралы бердәнбер мәчет ачылган. 1960 елдан башлап Финляндия татарларының дини һәм мәдәни тормышының чын үзәге булып Һелсинкидагы Ислам йорты (Islam-talo) исәпләнә. Татарларның Финляндия Юстиция министрлыгы каршындагы этник мөнәсәбәтләр буенча киңәшче комиссиядә вәкиллеге бар. Финляндия татарларының ислам җәмгыяте Финляндиядә диннәр хезмәттәшлеге Милли форумы эшчәнлегендә актив катнаша (CORE, финча исеме — USKOT). Ул өч конфессия — христианлык, яһүд дине һәм ислам тарафдарларын берләштерә һәм төрле дин вәкилләре арасында мөнәсәбәтләрне гармонияләштерүгә һәм дини азчылыкның хокукларын яклауга ярдәм итә.
Мәчет
1920—1930 елларда 2-3 мең кеше яшәгән беренче татарлар килеп урнашкан. 1935 елда татарлар халыктан акча җыеп, җир ала һәм мәчетне төзи башлый, әмма сугыш башлану сәбәпле, төзеп бетерә алмыйлар. Мәчет 1943 елда төзелеп бетеп, ачыла. Икенче бөтендөнья сугышы чорында мәчет бинасы Эстониядән килгән гаскәриләр өчен яшәү урыны буларак кулланылган. Сугыштан соң Ярвәнпәдә татарларның саны күбәя, мәчеттә намазлар укыла, дини мәҗлесләр оештырыла. Ярвәнпә мәчете — Финляндиядә бердәнбер манаралы мәчет булган. 2009 елда Корбан бәйрәменә мәчет яңартылган. Мәчеткә татарлардан тыш, төрекләр, Косово албаннары һәм башка Балкан мөселманнары йөри.
Су опоссумы
Су опоссумы (Chironectes minimus) - Юкатан ярымутравының төньяк өлешеннән башлап Аргентинага кадәр территориядәге зур булмаган елгаларда һәм сулыкларда яши торган опоссум төре.
Бу сирәк очрый торган хайваннарның берсе балык, су бөҗәкләре белән туклана. Аның йоны кыска, куе, назлы, мрамор кара яки соры төстә. .
Стружево (Мазовия воеводалыгы)
Стружево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Русили
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лейково (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Лейково  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санта-Мария-де-ла-Исла
Санта-Мария-де-ла-Исла — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Чаттануга-Велли (Джорджия)
Чаттануга-Велли  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чаттануга-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рокфорд (Иллинойс)
Рокфорд  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Рокфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шуйдур
Шуйдур (Шуйдӱр, Шуйдур) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Дружинино (Свердловск өлкәсе)
Дружинино (Дружинино) — Свердловск өлкәсенең Түбән Сырга районы составына керүче шәһәр тибындагы бистә.
География
Дружинино район үзәгеннән 28 километр ераклыкта урнашкан. Тимер юллар төене.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар – 83,2%, татарлар – 5,5%, арлар – 4,8%, башкортлар – 2,0%, чирмешләр – 1,0%, украиннар – 1,0%.
(8152) 1986 VY
(8152) 1986 VY — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 3 ноябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 VY» саналган.
Мингайни
Мингайни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хорстдорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арбукав
Арбукав — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Ельнички
Ельнички (Ельнічкі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ягла
Ягла — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Юконда елгасының сул ярына тамагыннан 94 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 96 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: