cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Төркиядә Русия илчесен үтерү
Үтерүче атканда: "Аллаһу әкбәр. Бу Хәлеб өчен үч. Бу Сүрия өчен үч. Сез безнең җирләрдә кылганнарыгыз өчен җавап тотарсыз. Без иминсез булганда, сез дә иминсез булырсыз. Китегез аннан. Мин моннан үлми китмәм",— дип кычкырган.
Матбугат чаралары үтерүне төшерде һәм Пәрәвездә таратты.
Тикшерүне Төркия һәм Россия махсус хезмәтләре алап баралар.
Илчеләрне үтерү вакыйгалары
Моңарчы Россия-Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе тарихында нибары 3 Россия/Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе илчесе үтерелгән булган:
Эйвон (Коннектикут)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Влашин
Влашин — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18512) 1996 SO7
(18512) 1996 SO7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Косцюшково
Косцюшково — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
.au
.au — Австралияның югары дәрәҗәле милли домены.
(4052) Crovisier
(4052) Crovisier — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Вальтенхофен
Вальтенхофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Гальвани (ай кратеры)
Гальвани - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 76,83 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Луиджи Гальвани (1737—1798) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1961 елда раслана.
Вальтенхофен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4052) Crovisier
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DP2» саналган.
Дальний Кут
Дальний Кут (Дальний Кут) — Диңгез буе краеның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%), украиннар (5%), удэгейлар (4%).
Гыйлем Камай
Гыйлем Хәйри улы Камай — танылган татар галиме, күренекле химик.
Г.Х.Камай зур фән юлы үтә. Профессор А.Е.Арбузов җитәкчелегендә фосфорның органик кушылмалары химиясе өлкәсендә тикшеренүләрдән башлап, ул тиз вакыт эчендә мышьяклы органик кушылмалар өлкәсендә оригинал фәнни юнәлешкә нигез сала һәм аны үстерә. Г.Х.Камай хөкүмәтнең мөһим заданиеләрен үтәүче галимнәр коллективына күп еллар буена уңышлы җитәкчелек итә. Ул үзенең тикшеренүләре белән Бөек Ватан сугышында дошманны җиңү эшенә шактый зур өлеш кертә.
Г.Х.Камай – 400гә якын хезмәтнең һәм иллеләп ачыш таныклыкларының авторы. Ул 7 доктор, 40 фән кандидаты һәм йөзләрчә инженер-химиклар әзерли.
Г.Х.Камай, күренекле галим һәм педагог булу белән бергә, фәндә күренекле оештыручы һәм республикада танылган җәмәгать эшлеклесе дә була.
1931 елда ул, татарлардан беренче булып, Казан дәүләт университетының химия профессоры исемен ала. 1935-1937 елларда ул – Казан университеты ректоры, 1930-1931 һәм 1944-1945 елларда Казан химия-технология институты директоры урынбасары, 1945-1952 елларда СССР Фәннәр академиясенең Казан филиалында гыйльми сәркатип. Г.Х.Камай республиканың фәнни үзәкләрен үстерүгә һәм ныгытуга күп энергия һәм көч куя. Ул – КХТИ һәм СССР ФАнең Казан филиалын оештыручыларның берсе. Г.Х.Камай – фәнни белемнәрне ялкынлы пропагандалаучы, яшьләрне яратып тәрбияләүче. Галимгә СССР Дәүләт бүләге бирелә, ул ике тапкыр Ленин ордены, ике тапкыр Хезмәт Кызыл Байрагы ордены белән бүләкләнә.
Г.Х.Камай 1970 елның 17 мартында вафат була.
Войтки
Войтки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скаменны Бор
Скаменны Бор (Скаменны Бор ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
.aw
.aw — Арубаның югары дәрәҗәле милли домены.
Яңа Яхшый
Яңа Яхшый — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423765.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Лиенц
Лиенц — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Эмили (Миннесота)
Эмили  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эмили шәһәре  елда нигезләнгән.
Малий Глембочек
Малий Глембочек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Өмерли (Өмерли)
Сылтамалар
Ömerli, Mardin Ömerli, Mardin
Сен-Жермен-д’Экто
Сен-Жермен-д’Экто — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Падина (Силистра өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колк (Загоре-об-Сави)
Колк  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18513) 1996 TS5
(18513) 1996 TS5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 7 октябрендә Тимоти Спар тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TS5» саналган.
(1754) Каннингем
(1754) Каннингем — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Мютиньи
Мютиньи — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
(1754) Каннингем
Тарихы
1935 елның 29 мартында Эжен Дельпорт тарафыннан Уккел обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 FE» саналган.
.ax
.ax — Аланд утрауларының югары дәрәҗәле милли домены.
Яңа Җияш
Яңа Җияш — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Тарихы
Яңа Җияш (Каратал) Минзәләдән 50 чакрымда Бизәде елгасында каршында Гәрәй волосты (1866 елдан ― Байсар волосты) асаба җирләрендә урнашкан типтәрләр авылы. 1816 елда анда ― 36, 1834 елда «башкортларга кердәш булып яшәгән» 50 ир-ат җенесле типтәр теркәлә. 1859 елда 107 хәрби дәрәҗәдәге кердәш, 1870 елда 21 йортта 139 типтәр була. 1902 елда 170 типтәр, 1912 елда ― 473 типтәр исәпкә алына.
Топонимия
Яңа Җияштә Тукай урамы, Үзәк урам, Аръяк урамнар бар. Элгәре, заманына күрә, Тукай урамын Киров урамы дип йөрткән чаклар да булган. Халык арасында "Арт урам" дигән атамасы да очрап куя.
Якын тирәдә Габдулла чокыры, Шәвәли чокыры, Сай чокыр, Тирән чокыр дип йөртелгән урыннар бар.
Сөлек буасы исеме белән үзенчәлекле. Гали посадкасы агачларын Гали бабай утыртканга шул исемдә йөри. Олы ялан- урман уртасындагы бик зур ачыклык урын хөрмәтенә шулай йөртелә. Анда элек Сабан туйлары, авыл бәйрәмнәре шаулап узган.
Түбәләс юлы атамасы да халык телендә һаман да популяр.
Элегрәк Габдулла коесы, Нәҗип коесы дигән коелар булган, кызганыч, аларның хәзер иесмнәре генә сакланып калган, коелары юк инде. Шифа чишмәсе торф чыгарганда табыла. Аны Шәрип дигән кеше ача. Нәтиҗәдә, бу урында эшләр туктатыла һзм озак та үтми, сусаклагыч төзелә. Хәзерге көндә авылга су шушы чишмәдән килә. Авыл халкы суының шифасын күреп, Шифа чишмәсе дип атама бирә. Имам чишмәсен Имам бабай тапкан һәм чистарткан. Шуның белән бәйле рәвештә, чишмәгә Имам чишмәсе дип исем бирелгән. Бүген дә челтерәп ага ул. Фәндүс чишмәсе - соңгы елларда гына авылда барлыкка килгән чишмәләрдән. Фәндүс Мостафин бу чишмәне чистартып, су алырлык итеп төзекләндереп куйган. Авыл халкы аңа рәхмәт йөзеннән, чишмәне Фәндүс чишмәсе дип атап йөртә.
Этимология
Җияш сүзе килеп чыгышын галимнәр болайрак аңлата: "Төрки телләр материалында топонигез -җи (-си) "су", "елга" мәгънәсендәге топоформант -эш (-эс) нигезләреннән тора. С-ш тартыкларының алмашынып килүе, фин-угыр телләренең һәм төрки телләрнең фонетик системасын характерлый. Җияш ойконимы башта сулы җирне аңлаткан, яки гидроним булган. Болар нигезендә, Җияш сүзе - су буенда урнашкан объект дигән мәгънәне аңлатырга мөмкин.
Климаты
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Татар-Велень-Лей
Татар-Велень-Лей — Алатыр елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Ичалки районы биләмәләрендә ага. Елга  Алатыр елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казтаньето ди Мелакека (Сьена)
Казтаньето ди Мелакека — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньето ди Мелакека Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Косцюшкув (Великопольское воеводалыгы)
Косцюшкув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 414
NGC 414 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Эллингтон (Коннектикут)
Эллингтон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серебрянск
Серебрянск (Серебрянск) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясе
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясе (ҖР) тән авырлыгының зур кимчелеге белән туган һәм кислородның югары тупланышы йогынтысына дучар булган җитлекмәгән балаларны зарарлаучы пролифератив ретинопатиядән гыйбарәт. Челтәркатлау уникаль тукыма, чөнки гестациянең 4 аена кадәр анда кан тамырлары юк. Аннары гиалоидлы артерия системасыннан тамырлар КНД алып челтәркатлау перифериясенә үсә башлый.
Салаба-Яха (Нияю кушылдыгы)
Салаба-Яха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Нияю елгасының сул ярына тамагыннан 20 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясе
Гестациянең 8 нче аеннан соң тамырлар борын ягыннан, туганнан 1 айдан соң — чигә ягыннан перифериягә җитә. Җитлекмәгән баланың аз тамырланган челтәркатлау кислородның зарарлаучы йогынтысына аеруча сизгер. ҖР патогенез моделе аваскуляр челтәркатлау карындагы чорда үсүче челтәркатлау тамырларының миграциясе өчен этәргеч факторы буларак йогынты ясаган VEGF эшләп чыгара дип фаразлый. Җитлекми туганнарда VEGF эшләп чыгаруын көйләү чагыштырмача гипероксиягә бәйле була башлый һәм тамырлар миграциясе туктый. Алга таба үсүче күз алмасының метаболизмы артык VEGF эшләп чыгаруын сорый башлый, бу ҖР үсешенә китерә.
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясенең актив формасы
Зарарлану урнашуы ҖР КНД үзәгеннән өч тупланган өлкә аералар.
1 нче өлкә КНД һәм макуланың икеләтә арасына тигез радиус белән чикләнгән уйдырма түгәрәк.
Салаба-Яха (Нияю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясе
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясенең актив формасы
2 нче өлкә 1 нче өлкәдән үзәктәш тарала; 2 нче өлкә радиусы КНД үзәгеннән ora serrata'ның борын чигенә кадәр тигез.
1 нче зонаның чигә ягыннан чиген +25 дптр линзасы ярдәмендә якынча билгеләп була.
Аның өчен КНД борын кырыен линзаның күрү кырының борын чигендә урнаштыралар, 1 нче өлкәнең кырые аның чигә ягына туры киләчәк.
Ретинопатия таралышы
Ретинопатия таралышын челтәркатлауның патологик барышына җәлеп ителгән сәгать меридианнар (яки бүлекләр 30°'лап) саны белән билгелиләр. Ике күзне дә карыйлар, шуңа күрә уң күз өчен 3 сәгать меридианы борын ягында, ә сул өчен — чигә ягында урнаша. Уң күз өчен 9 сәгать меридианы борын ягына, ә сул өчен — чигә ягына туры килә. Бүлекләр арасында чикләр сәгать меридианнары буенча урнаша: 12 сәгать бүлеге 12 сәгать һәм 1 сәгать ноктасы арасында була.
Стадияләр Рәс. 16.54 китерелгән ҖР биш стадиясен арткы котып өлкәсендә тамырлы челтәркатлау һәм перифериядә тамырсыз челтәркатлау бәйләнеше урынында аномаль тамырлы җавапны тасвирлау өчен кулланалар. Бер үк күздә ҖР берничә стадиясе була ала, шуңа барышны иң авыр күренешләргә карап төркемлиләр.
1 нче стадия. Демаркацион сызык — ora serrata'га якынча параллель узган һәм перифериядә чигә ягыннан күбрәк чыгып торучы соргылт ак төстәге юка, яссы бормалы сызык. Демаркацион сызыкка таба баручы аномаль тармаклар яки тамырлы аркадалар була ала.
2 нче стадия. Демаркацион сызык өлкәсендә барлыкка килүче ур челтәркатлау яссылыгында күтәрелеп тора. Тамырлар урга үтеп керә, ә аннан үзәктәрәк «попкорн» тибындагы тамырлануның аерым урыннарын күзәтеп була.
3 нче стадия. Урдан пыяласыман җисемгә сузылган һәм урның арткы ягыннан дәвам итеп аңа тешле сыйфат биргән экстраретиналь фиброваскуляр пролиферация, чөнки пролиферация күбрәк чагыла башлый. 3 нче стадия авырлык буенча экстраретиналь фиброз чагылганлыгы дәрәҗәсенә карап җиңел, уртача һәм авырга бүленә ала. Ешрак бу стадия 35 атна гестациясенә хас.
4 нче стадия. Өлешчә ЧК экстрафовеаль (4а стадия — рәс. 16.55г) һәм фовеаль (4b стадиягә) аералар. Кубарылу гадәттә батынкы күренешле һәм перифериядә урнаша. Авыр очракларда фиброз тукыма кыскаруын дәвам итә һәм ЧК биеклек буенча көчәя, үзәккә һәм перифериягә тарала.
5 нче стадия. Тулаем ЧК.
Башка күренешләр
•    Бәбәк регидлыгы белән бергә төсле катлау рубеозы.
•    Пыяласыман җисемгә экссудация.
•    1 нче өлкәдә кимендә ике квадрантны җәлеп итүче веналар дилатациясе һәм артерияләр боргалануы (арткы котып).
•    Преретиналь яки интравитреаль кан савулар саны арту.
•    Бу үзгәрешләр булганда ҖР стадиясенә «уңай» билге өстиләр.
2.  «Преуңай чир» тамырларның дилатациясе һәм боргалануы белән сыйфатлана, әмма «уңай чир» буларак барышны сыйфатлау өчен җитәрлек түгел.
3.  «Чикле чир» — 1 нче өлкәдә (ҖР 3 нче стадиясе) яки 2 нче өлкәдә «уңай чир» белән бергә 5 бер-бер артлы яки 8 җыелма бер-бер артлы булмаган экстраретиналь неоваскуляризация бүлекләре. Дәвалау башларга этәргеч санала.
4.   Агрессив арткы ҖР (бик тиз формасы) сирәк очрый. Дәвалау булмаганда гадәттә 5 нче стадиягә кадәр көчәя. Зарарлануның арткы урнашуы һәм ретинопатиянең кыршылган күренешләре белән сыйфатлана. Ешрак үзгәрешләр 1 нче өлкәдә урнаша һәм чир гадәттә классик 1-3 нче стадияләр аша үтми.
Кире үсеш
Якынча 80% очракта ҖР үзеннән-үзе калдык күренешләре белән инволюция барышлары яки чирнең вазопролифератив фазасыннан фиброзга күчү өчен регресска дучар була. Үзеннән-үзе регресс өлешчә ЧК белән күзләрдә дә була ала. Кире үсеш барышы тамырлы һәм тамырсыз челтәркатлау чигендә була.
Тикшерү
Гестациянең 31 атнасыннан яки иртәрәк туган һәм шулай ук тән авырлыгы 1500 г кимрәк балалар офтальмолог белән ҖР булуына тикшерү узарга тиеш. Тикшерүгә +25 дптр линза яки киң почмаклы фундускамера (RetCam 120°) белән туры булмаган офтальмоскопия керә ала. «Чикле чир» билгеләрен ачыклау өчен тикшерүне туганнан соң 4-7 атнасында үткәрергә кирәк. Чираттагы тикшерүләрне чирнең авырлыгына карап, тамырлану челтәркатлауның 3 нче өлкәсенә җиткәнче 1-2 атна аралыгы белән үткәрергә кирәк. Җитлекмәгән балаларның бәбәкләрен киңәйтү өчен 2,5% фенилэфрин белән 0,5% циклопентолат кулланалар.
NB Дәвалауга якынча 8% бала мохтаҗ.
Рейнес
Рейнес — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясе
Дәвалау
1.  Тамырсыз үсеш алмаган челтәркатлауның лазерлы коагуляциясен «чикле чир» белән балаларга башкарырга кушалар. 85% очракта дәвалау нәтиҗәле, калган очракларда чирнең көчәюен һәм челтәркатлау кубарылуы үсешен күзәтәләр. Лазерлы коагуляция күп урында криопексия алмаштыра, чөнки ул яхшырак функциональ һәм анатомик нәтиҗәләргә ирешергә мөмкинлек бирә һәм кимрәк дәрәҗәдә миопиягә китерә.
2.   Макула җәлеп ителүсез челтәркатлауның тракцион кубарылуы (4а стадиясе) буенча ясмыкны саклау белән трансцилиар витрэктомия гадәттә нәтиҗәле һәм яхшы функциональ һәм анатомик нәтиҗәләргә китерә. Әмма 4b һәм 5 стадияләрдә, кубарылуга макула җәлеп ителгәч, челтәркатлау тоташуга карамастан операциянең функциональ нәтиҗәләре гадәттә канәгатьләнерлек түгел.
Җитлекмәгәннәр ретинопатиясенең җөйле формасы
Якынча 20% җитлекмәгәннәрнең ҖР актив формасыннан җөйлегә күчә һәм төрле дәрәҗәдә — аздан алып бик авырга кадәр билгеләнә ала. Кагыйдә буларак, җөйле үзгәрешләрнең авырлык дәрәҗәсе ҖР күбрәк чагылган формасында яки кире үсеш чорында ҖР күренешләре арткы котыпка якынрак урнашканда югарырак.
1 нче стадия. Пыяласыман җисем нигезе өлкәсендә челтәркатлау перифериясенең пигментациясе һәм томанланулары.
'''2 нче стадия. '''Чигә ягыннан витреоретиналь фиброз һәм алга таба макула һәм КНД «тартылу» белән тамырлы аркадалар тураюы. Бу К почмагы киңәюе белән бәйле псевдоэкзотропия үсешенә китерә ала.
4 нче стадия. Тулы булмаган боҗра кебек өлешчә ЧК белән ретроленталь фиброваскуляр тукыма.
5 нче стадия. Тулаем ЧК белән ретроленталь аралыкта фиброваскуляр тукыманың тар боҗрасы — күренеше элегрәк «ретроленталь фиброплазия» буларак тасвирланган. Дәвалауга ленсэктомия һәм алгы витрэктомия үткәрүе керә, әмма нәтиҗәләр еш канәгатьләнерлек түгел.
NB Тән авырлыгының зур кимчелеге белән яңа туганнар, аеруча ҖР буенча дәвалау алучылар, кылыйлык һәм миопия үсешенең югары куркынычлыгы төркеменә керәләр һәм алга таба күзәтүне күрү әгъзасы үсеше тулысынча тәмамлануга кадәр таләп итә.
Гүнейкәнд
Гүнейкәнд (Güneykənd ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
.az
.az — Әзербайҗанның югары дәрәҗәле милли домены.
Гебелек (Пынарбашы)
Гебелек (Gebelek) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Влашка
Влашка — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD216116
HD216116 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Вальтинг
Вальтинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
HD216116
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Вальтинг
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Елубкино
Елубкино (Йолобкан, Елубкино) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
HD216116
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Хөсәен Мухтаров
Хөсәен Мохтар улы Мухтаров ( Кусейин Мухтаров ; 1938 - 2001 ) - ССРБ, кыргыз опера җырчысы ( бас ). ССРБның Халык артисты ( 1984 ).
.ba
.ba — Босния һәм Герцеговинаның югары дәрәҗәле милли домены.
Хөсәен Мухтаров
Биографиясе
Хөсәен Мухтаров 1938 елның 18 июлендә Шортүбе  (хәзер авылында Сортүбе, Kордай районы, Жамбыл өлкәсе, Казакъстан ) (башка чыганаклар буенча - Чуй районының Кен-Болак  авылында, Кыргызстан туган ).
1956 елда Кыргыз опера һәм балет театрындагы опера һәм хор студиясендә вокалны өйрәнә башлый. 1964 елда ул Мәскәү дәүләт консерваториясен тәмамлый (С. Мигай һәм В. Гусельников класы).
1964 елдан ул А.Малдыбаев исемендәге Кыргыз операсы һәм балет театры солисты. Ул милли операларда да, Россия һәм Көнбатыш Европа композиторларының операларында да җырлаган.
Ул концертларда, шул исәптән хатыны, Кыргызстан халык артисты Эсен Молдокулова белән чыгыш ясый. Камера репертуарына, күпсанлы опера сәхнәләреннән һәм ариялардан тыш, М.Глинка, А. Бородин, П. Чайковский, с. Рахманинов, Г. Свиридов романслары, шулай ук рус, украин, казакъ, кыргыз, дунган һәм башка халыкларның җырлары керде. Тулы бер вокал циклларын (Д.Кабалевскийның«ун сонет Шекспир», Г. Свиридовның «Роберт Бернс җырлары» һ. б.) башкара. .
Ул СССРның күп шәһәрләрендә һәм чит илләрдә гастрольләрдә булды ( Маҗарстан, Польша, Канада, Сүрия, Тунис, Хәбәшстан, Йәмән, Лаос ).
Безиров Хөсәен 2001 елның 5 мартында  Бишкәктә вафат була. Ала-Арчинский зиратында җирләнгән.
Югары Пузинерь
Югары Пузинерь (Верхняя Пузинерь) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (92%).
Скарводы
Скарводы (Скарводы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яка чылбыры
Яка чылбыры - хатын-кызларның бизәкле изү каптырмасы. Ул ике өлештән – изү каптырмасы белән күкрәккә төшеп торган асылмалардан гыйбарәт. Асылмалар урта өлешләрендә фигуралы ваграк, очларында эре ялтыравык җиз тәңкәләр тезелгән чылбырлардан хас.
Төзелеше
Каптырма хатын-кыз күлмәгенең утыртма якасына тегелгән. Яка үзе муенга аерым киелгән яки уем тирәли тегеп куелган. Бизәк, нигездә, көмештән яки алтын йөгертелгән материалдан эшләнгән. Асылмаларсыз каптырма рәвешендә дә ясалган. Аларны бәйрәмнәрдә, кунакка барганда, бай хатын-кызларының яше дә, карты да кигән. Өч чылбырлы яка үсмер һәм җиткән кызларныкы, биштән алып тугызга кадәр чылбырлысы, гадәттә, тормыштагы хатыннарныкы саналган. Биш асылмалысы – классик яка, ул үзенең нәфислеге белән аерылып тора. Үреп ясалган тәңкәләргә уелган асылташлар аларны тагын да матуррак, күркәмрәк итә, ямь өсти.
Төрләре
Каптырма күп төрле була ала,мәсәлән, түгәрәк, дүртпочмаклы, йөрәк һәм яфрак сыман һәм бик куп башка формада. Үреп-челтәрләп ясалган бизәкләр, гадәттә, эре асылташ тирәсендә туплана. Яссы үрелеш белән бергә, түбән һәм югары рельефлы бизәкләр дә киң таралган. Соңгылары кыйммәтле бизәнү әйберләренә хас. Әйтик, каптырмаларның ярым капкачлары уртасына аметист куелган, ул исә вак фирүзә ташлары белән тирәләнгән.
Чылбырлардагы җиз ялтыравыклар үзләренең тышкы сызыклары белән характерлы. Алар, нигездә, яфракны хәтерләткәннәр, үзара боҗралар ярдәмендә ялтыравыклы чылбырлар олы тәңкәле асылмалар белән төгәлләнгәннәр. Тәңкәләрдәге эре асылташлар, каптырмадагы кебек үк ваграклары белән әйләндерелгән. Топаз, сердолик, төсле пыяла, астына төсле фольга куелган гади пыяла да зәркәннәр тарафыннан яратып куелган.
Тарих
XVIII гасыр уртасында һәм икенче яртысындагы яка чылбырлары аерым бер нәфислек, нечкә зәвыклы эшләнешләре белән игътибарны җәлеп итә. Бу чорда үреп-челтәрләп эшләнгән бизәкләр аеруча кыйммәт булган. Купшы үрү өчен кулланылган чыбыклар гаҗәеп нечкә, зәркән осталыгы бәяләп бетергесез була. Кулланылган тәңкәләргә карап, аларның “туган елларын” билгеләп була. XIX гасыр азагында яка чылбыры гамәлдән чыга.
Яка чылбырының XVIII гасыр башында ук кулланылышта булуы билгеле, әмма килеп чыгу тарихы мәгълүм түгел. Бу хакта галимнәр арасында төрле фикер йөри. Берәүләр аны керәшеннәрнең тәңкә белән эшләнгән муенсалары нигезендә барлыкка килгән дип уйлый. Икенчеләре исә Идел буе болгарларының фибула-каптырмаларыннан үзгәреш алган дип исәпли. Мондый төр каптырмаларның шулай ук Идел буе халыкларына керүче чуваш, мордва, мари һәм Үзәк Азия төрки халыклары кыргыз, казах, төрекләрдә дә булуы мәгълүм. Татар зәркәннәре исә аны гаҗәеп нәфис, матур, бай һәм биниһая кыйммәтле бизәү әсбабы – яка чылбыры дәрәҗәсенә күтәрә алган.
Гам (ай кратеры)
Гам - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 54,55 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Колин Стэнли Гам (1924—1960) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Войтковице-Глинна
Войтковице-Глинна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лилиенфельд
Лилиенфельд — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Войтковице-Глинна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лилиенфельд
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Мансфилд-Сентер (Коннектикут)
Мансфилд-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мансфилд-Сентер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.bb
.bb — Барбадосның югары дәрәҗәле милли домены.
.bd
.bd — Бангладешның югары дәрәҗәле милли домены.
Косцяни
Косцяни — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коловрат (Загоре-об-Сави)
Коловрат  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Карабаново (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Коловрат (Загоре-об-Сави)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабаново (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (5%).
Мыскал Өмүрканова
Мыскал Өмүрканова ( Мыскал Өмүрканова ; 1915, Киштак Баш-Кууганди (хәзерге Кыргызстанның Нарын өлкәсенең Джумгал өлкәсе ) — 25 декабрь 1976, Бишкәк ) — Кыргыз Совет халык җырчысы, фольклор һәм оригиналь җырларны башкаручы, Кыргызстан ССР Халык артисты (1954).
Биография
Яшьлегеннән ул туган Чаек авылының коллектив-ферма-театр театрында үзен кубызда башкарып, чыгыш ясый. 1936 елда ул Бөтенроссия Кыргыз халык сәнгате олимпиадасында беренче приз алды. 1940 елдан — Нарын өлкә музыка һәм драма театры артисты.
Бөек Ватан сугышы вакытында акын О.Болебалаев җитәкчелеге астында М. Өмүрканова концерт бригада составында тылда һәм фронтта чыгыш ясый.
1941 елда аны Кыргызстан дәүләт филармониясенә солист итеп чакыралар, һәм ул анда 1961 елга кадәр эшли.
Берничә үз җырының авторы — «Әкбәрмәт» (хатын-кыз исеме), «От всего сердца» («Журегумден»), «Колхозница» («Колхоздогу курбума»), «Куйген колхозника» («Колхозчунун куйгену») һ. б.
Калын, бархатлы, тембры, диапазоы һәм көчле тавышы белән аерылып торган. Кубызда үзен иркен һәм экспрессив рәвештә озату осталыгына ия булган.
(18514) 1996 TE11
(18514) 1996 TE11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 14 октябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 TE11» саналган.
Көйьери (Османие)
Көйьери (Köyyeri) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Османие иле Османие илчесенә караган бер авыл (köy).
Тюрка
Тюрка — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордовиянең Ичалки районы, Олы Игнатово районы биләмәләрендә ага. Елга Барахманка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Паисиево
Паисиево — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тигән
Тигән, Тигән Болак — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Алексеевск районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шонталы елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нантей-ла-Форе
Нантей-ла-Форе — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Өмерли (Чаршамба)
Өмерли (Ömerli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казтаньетоли (Маса-Карара)
Казтаньетоли — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньетоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Даниловка (Орлов районы)
Даниловка (Даниловка) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(3898) Curlewis
(3898) Curlewis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 26 сентябрендә M. P. Candy тарафыннан Перт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SF9» саналган.
Малий Дульск
Малий Дульск — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каркаралы
Каркаралы (Қарқаралы) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан шәһәр.
Войтковице-Дади
Войтковице-Дади — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каркаралы
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Войтковице-Дади
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эммонс (Миннесота)
Эммонс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гамбар (ай кратеры)
Гамбар - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 24,68 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Жан Феликс Адольф Гамбар (1800—1836) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
.bf
.bf — Буркина Фасоның югары дәрәҗәле милли домены.
Сен-Жермен-де-Ливе
Сен-Жермен-де-Ливе — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Гебелер (Кыркагач)
Гебелер (Gebeler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Кыркагач илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ванг (Бавария)
Ванг  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скверни
Скверни (Скверні ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Косцянки (Слупецкий повяты)
Косцянки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Молоствовлар
Молоствовлар — рус дворян нәселе, Новгородта барлыкка килә һәм XV гасырда күтәрелә. В XIX гасырда    Казан губернасы, зур утарлар тотучы, алар арасында Никольское, Долгая Поляна, Куралово. Бу губернанең шәҗәрәләр китабының VI өлешенә кертелгән. Дмитрий Иван улы Молоствов Уфада стольник (1692) һәм воевода булган. Владимир Порфирий улы Молоствов (1794—1863) казан укыту өлкәсенең карап үстерүчесе булган, аннары сенатор. Аның бер улы, Владимир Владимир улы, Венада хәрби агент булган; аның изге кенәзбикә Л. А. Суворова белән никахтан туган өлкән токымы изге князләр Италийскийлар, граф Суворовлар-Рымникскилар майорат утарының варисы булган.
Гербның тасвирламасы
Көмеш калканның уң ягында зәңгәр һәм дулкынсыман кылыч каешы. Анарда бер-бер артлы өч алтын балык. Кылыч каешының өске сул ягында зәңгәр уңга караган ярымай  Кылыч каешы астында зәңгәр өзәңге. Калкан өстендә борынгы рус корналаштырган уңга караган башлык. Башлык өсте: ике көмеш бөркет канаты. Намёт: уңда — көмеш-зәңгәр, сулда —  алтын-зәңгәр. Башлыкны тотып торучылар: ике кортлаган күзле һәм телле көмеш ат. Молоствовлар токымы гербы Бөтенроссия дворян токымы гомуми герблар китабының 14нче өлешенә 13нче биткә кертелгән.
Лимбах-бай-Нойдау
Лимбах-бай-Нойдау — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
.bg
.bg — Болгарияның югары дәрәҗәле милли домены.
Евгений Боратынский
Евгений Боратынский, Евгений Абрам улы Боратынский (Баратынский) (Боратынский (Баратынский) Евгений Абрамович, 1800 елның 2 марты, Тамбов губернасы — 1844 елның 11 июле, Италия, Неаполь) — шагыйрь, тәрҗемәче. 1846—1857 елларда Казан губернаторы булган сенатор И. А. Боратынскийның (1802—1859) бертуган абыйсы.
Тәрҗемәи хәле
1800 елның 2 мартында Тамбов губернасы Кирсанов өязе Вяжя авылында поляк гаиләсендә туган. Әтисе Абрам Андрей улы Боратынский (1767—1810), отставкадагы генерал-лейтенант, император Павел Iнең якын кешесе була. Әнисе Александра Федор кызы Черепанова (1776—1852) — Павел I нең хатыны Мария Федор кызының фрейлинасы. Балачагы махсус төзелгән Мара утарында уза. Кечкенәдән итальян, алман, француз телләрен камил белә.
1812—1816 елларда I—III класс чинындагы хәрбиләр әзерләүче Петербург пажлар корпусында укый. 1816 елда корпустан куып чыгарыла. 1819 елда янәдән Петербургка килеп, егерь лейб-гвардия полкына рядовой булып урнаша. Хәрби хезмәттә вакытта А. А. Дельвиг, А. С. Пушкин, В. К. Кюхельбекер, Ф. Н. Глинка, Н. И. Гнедич белән танышып, дуслаша. Шушы чорда матбугатта беренче шигырьләре басылып чыга.
1820 елның гыйнварында «унтер-әфисәр» хәрби дәрәҗәсе бирелеп, Финляндиягә Нейшлот 87нче пехота полкына күчерелә. Финляндиядә (1824 елдан Һельсинкида) барысы 6 ел хезмәт итә. Шигырьләрен К. Ф. Рылеев, А. А. Бестужев-Марлинский нәшер иткән «Полярная звезда» әлманахында (1822—1825) бастыра. Дусларының тырышлыгына карамастан, Боратынскийның бәйсез холкын, каршылыклы иҗатын яратмаган патша аңа әфисәр дәрәҗәсе бирдертми. 1826 елның 31 гыйнварында «прапорщик» дәрәҗәсендә отставкага чыга.
1826 елның 9 июнендә Мәскәүнең Харитоний чиркәвендә генерал-майор Л. Н. Энгелһардтның өлкән кызы Анастасия (1804—1860) белән никахлаша. Тугыз балалары була.
1831—1833 елларда хатынының Казан өязе Каймар авылындагы утарында һәм Казанда яши. 1833 елның сентябрендә Казанда үз өендә А. С. Пушкинны кабул итә.
1828 елда «коллежский регистратор» чинында Межалау канцеляриясенә хезмәткә урнаша, 1830 елда губерна сәркатибе чины ала. 1831 елда отставкага чыга, үз милкендә булган утарлар белән идарә итә һәм сирәк кенә иҗат белән шөгыльләнә.
1843 елда гаиләсе белән Аурупага бара. Берлин, Потсдам, Лейпциг, Дрезден, Франкфурт, Кёльнда була. Ярты еллап Парижда яши. Француз язучылары (Мериме, Ламартин, Шарль Нодье һ.б.) белән таныша, аларның үтенече буенча үз шигырләрен французчага тәрҗемә итә.
1844 елның язында диңгез буйлап Марсель аша Неапольгә китә. 1844 елның 29 июнендә (11 июлендә) Неапольдә баш өянәгеннән кинәт вафат була. 1845 елда җәсәде Петербургка кайтарылып, җирләнә.
Иҗаты
Беренче шигырьләрен Петербургта пажлар корпусында укыганда яза. Башлангыч чор иҗатының лейтмотивы: «Барысыннан да күңелгә иң якыны – ирек !» Мадригаллар, эпиграммалар, дусларча багышлаулар язу белән мавыга («Креницинга», 1819; «Дельвигка», 1819, «Кюхельбекерга», 1820 һ.б.). А. С. Пушкин билгеләп үткәнчә, «Боратынский — элегияләр язу остасы» була. Хөрлеккә чакырган «Мәҗлесләр» (Пиры) поэмасы 1820 елда цензура тарафыннан кыскартылып кына басыла.
Финляндиядә хезмәт иткәндә язган лирик әсәрләре, бигрәк тә «Эда» поэмасы (1820) белән танылу ала. Декабристлар аның иҗатында «социаль тематика, тәнкыйть юк» дип таба.
1827 елда Мәскәү нәшриятында ун ел язган шигырләрләре тупланган җыентыгы чыга. А. С. Пушкин белән иҗатташ дуслар булалар. Шул дуслыкның билгесе итеп, 1828 елда бер тышлык эчендә Боратынскийның «Бал» поэмасы (1828) һәм Пушкинның «Граф Нулин» әсәре урнаштырылган «Шигырь белән язылган ике повесть» (Две повести в стихах) китабын нәшер итәләр.
1835 елда шигырьләренең икенче җыентыгын нәшер итә.
1842 елда 30—40нчы елларда язган шигырьләрен туплаган «Эңгер-меңгер» (Сумерки) китабы чыга. Тәнкыйтьчеләрнең китапны салкын каршылавы, күрмәмешкә салынуы, бигрәк тә В. Г. Белинскийның китапка тискәре бәясе Боратынскийның күңелен нык яралый. Соңгы иҗат иткән әсәре — Неапольгә барганда язган «Пироскаф» шигыре (1844).
Е. А. Боратынскийның иҗатын XX гасыр башында символист язучылар күтәреп ала, популярлаштыра.
Аллея
Аллея - як-ягына агачлар, куаклар яки чәчәкләр утыртылган юл, парклардагы, шәһәр бакчаларындагы юл.
Комарниця (Словения)
Комарниця  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вледая
Вледая — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.bh
.bh — Бәһрәйннең югары дәрәҗәле милли домены.
NGC 415
NGC 415 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Berlin Raştua bazarında terror ğämäle (2016)
Berlin Raştua bazarında terror ğämäle - 2016 yılnıñ 19 dekaberendä Berlin Şarlotenburg rayonı, Braytşaydplats mäydanında, "Awrupa üzäge" häm İstälek çirkäw yanında Raştua bazarına bärep kerep yök maşinası kimendä 12 keşene taptap ütergän.
Yök maşinası bazar mäydanındağı säwdä kibetläre arasında 50-80 m bärep kerä, ber kibetne cimerä, Budapeşt uramına kilep tuqtattı. Näticädä 12 keşe häläk, 50 keşe yaralanğan.
Yörtüçe cinäyät urınınnan qaçqan.
Yök maşinası Polşadan kilgän häm soñraq urlanğan axrı.
Qulğa alınğan 23 yäşlek Pakstannan qaçaq üz ğäyebeñne inqär itä.
Terror ğämäle öçen älegä berkem üzenä cawaplılığın almağan.
Tikşerü däwam itä.
Soñraq İGİL oyışması terrakt öçen cawaplığın tanıdı.
Yök maşinasında Tunistan qaçaq Anis Amri tanıqları tabılğan, älege waqıtta ul qılınğan cinäyättä töp şiklänelgän şäxes.
(18515) 1996 TL14
(18515) 1996 TL14 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Энфилд (Коннектикут)
Энфилд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малий Коморск
Малий Коморск — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аллигатор
Аллигатор - Америкада һәм Көньяк-Көнчыгыш Азиядә яши торган крокодилларның бер төре.
Алигаторлар - тешләре, авызын япканда, тулысынча казналыгы белән томалануы, авызының очы тупыйграк булуы, бары тик төче суларда гына яши алуы белән аерылып торган крокодилларның аерым бер семьялыгы.
Хошбулаг
Хошбулаг (Xoşbulaq ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Уксун
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3621) Кертис
(3621) Кертис — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 26 сентябрендә Н. Томас тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SQ1» саналган.
Казтаньи (Верона)
Казтаньи — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтаньи Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Подлес (Болгария)
Подлес  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Войтковице-Стари
Войтковице-Стари — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Көйьери (Бартын)
Көйьери (Köyyeri) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (köy).
Самороде-Яха
Самороде-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Хейги-Яха елгасының уң ярына тамагыннан 55 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Надым елгасы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Надым.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
.bi
.bi — Бурундиның югары дәрәҗәле милли домены.
Сахалин дәүләт университеты
Сахалин дәүләт университеты, СахДУ (Сахали́нский госуда́рственный университе́т, СахГУ) — Сахалин өлкәсенең административ үзәге Южно-Сахалинск шәһәрендә урнашкан югары уку йорты. 1949 елда укытучылар институты буларак нигезләнгән.
Тарих
1949 елда Южно-Сахалинск укытучылар институты буларак нигез салына, 1954 елда Южно-Сахалинск дәүләт педагогика институты, 1998 елда Сахалин дәүләт университеты итеп үзгәртелә.