cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кузьминовка
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Шеллсбург (Айова)
Шеллсбург  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шеллсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
(10620) 1997 WQ34
(10620) 1997 WQ34 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 29 ноябрендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WQ34» саналган.
Иляна (коммуна)
Иляна — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Түбән Тунуй
Тарих
1911 елда нигезләнгән.
Октябрь инкыйлабына кадәр Енисей губернасының Әчинск өязендә, 1925-1930 елларда — Себер краеның Әчинск бүлгесендә, 1930-1934 елларда — Көнбатыш Себер краенда, 1934 елдан — Красноярск краенда.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 81,3%, башкортлар — 7,8%, урыслар — 6,3%.
Каргошин
Каргошин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виейра-де-Лейрия
Виейра-де-Лейрия — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Каменка (Касцюковицкий районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Карабөгүртлен (Ула)
Карабөгүртлен (Karaböğürtlen) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ула илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кумандылар
Кумандылар, шулай ук куманлылар (үзатамалары къуманды, къубанды, къуўанды, къувандыг, къуманды-кижи, тадар-кижи, тадарлар, Алтай Республикасында алтайлар) — Себердә яшәүче төрки халык. Көнчыгыш төркиләрнең кыргыз-кыпчак астөркеменең алтайлар төркеменең төньяк алтай этнографик төркеменә карый.
Атама
«Куманды» атамасы аларның үз атамасы булмаган, кумандылар озак вакытлар үзләрен «татар-кижи» дип атап йөрткән. Ә «куманды» атамасы белән аларны янәшәдә яшәүче башка Себер халыклары атаган. Куманды сүзе «аккош кешесе» дигәнне аңлаткан. Аккош (борынгы төрки телләрдә ку, акку ) кумандыларның тотем кошы булып исәпләнгән.
Таралышы
Алтай тауларының төньяк-көнчыгыш битендә (Би(я) елгасының югары һәм урта агымы буйлап) — Алтай краеның көнчыгышында (Бийск, Красногорск, Олтон, Тогул, Кытман районнарында), Алтай Республикасының төньягында (Майма һәм Турочак районнарында), Кемерово өлкәсенең көньягында (Таштагол районында) яши. Кумандылар ике төркемгә бүленә: югары (орё) һәм түбән (алтына) кумандылар. Югарылар Би(я) елгасының югары агымындагы тау-тайга зонасында, түбәннәр Би(я) елгасының урта агымында урман-дала зонасында яши.
Халык саны
2002 елгы халык исәбен алу мәгълүматлары буенча, кумандылар саны 3 100 кеше (шул исәптән, Алтай краенда 1 600, Алтай Республикасында 900 еше, Кемерово өлкәсендә -300 кеше булган.
2010 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча РФдә кумандылар саны 2 890 кешегә (шул исәптән, Алтай краенда 1 400, Алтай Республикасында 1 062, Кемерово өлкәсендә 224 кеше) калган.
1926 елгы халык санын алу вакытында кумандылар аерым мөстәкыйль халык буларак исәпкә алынган. Ул вакытта РСФСР территориясендә (Себер краенда) 6 327 куманды (шул исәптән, Бия округында 4 948, Ойрат автоном өлкәсендә 1 384 кеше) исәпкә алынган булган. 2002 елга кадәр кумандылар алтайлар эченә кертеп исәпләнгән. 2000 елда РФ хөкүмәте карары (№ 255, 24.03.2000) белән кумандылар РФнең «Кырый Төньяк, Себер һәм Ерак Көнчыгышның җирле аз санлы халыклары» исемлегенә кертелә. Шуннан соңгы халык исәбен санау вакытларында (2002, 2010) кумандыларны үз теле булган мөстәкыйль халык итеп саный башлыйлар.
Тел
Кумандыларның күпчелеге (яртысыннан күбесе) шәһәрләрдә (Таулы Алтай (Горно-Алтайск), Таштагол, Бийск) яшәгәнлектән, русча сөйләшүгә күчкән. 1 меңнән артык куманлы (күбесенчә өлкә һәм урта буын вәкилләре) куманды телендә аралаша белә. Кумандылар арасында әдәби алтай теле дә киң таралыш алган.
Тарих
thumb|right|200px|Алтайлар XVII гасырда кумандылар 350 кеше булган. 1756 елда Россия империясенә кушылганчы, телеутларга һәм җунгарларга ясак түләп торганнар. 1822 елгы белән  идарә итү Уставы нигезендә, утрак тормышлы халыклар исәбенә кертелеп, Тум губернасының Бия өязенә язылганнар. XIX гасырның I чирегендә православие диненә күчерү башланган. Кумандыларның хәтерендә кубанды, солу, шабат, оре-куманды, алтына-куманды, тастар, тоон, караба, табыска, чедыбер, тонгул, челей, калар ыруларына (сеок) бүленеш сакланган.
Хуҗалык итү
Кумандыларда кул көче белән җир эшкәртү (бигрәк тә, түбән кумандыларда), атчылык, җыючылык (шул исәптән, кедр чикләвеген җыю), кыш көне — аучылык таралган булган. XIX гасыр урталарыннан рус керәстияннары йогынтысында сөрүле җир эшкәртү, сөт өчен мал тоту, умартачылык килеп керә.
Йортлары
thumb|left|200px|Юрта Элегрәк урман-тайга зонасында бүрәнә диварлы ярымземлянкаларда (чер уг), дала һәм урман-дала зоналарында читәннән үргән диварлы ярымземлянкалар (кыспа уг), ике читән арасына балчык тутырып корылган каркаслы йортлар, цилиндрик түбәле саман йортларда яшәгәннәр. XIX гасырдан керү ишеге көньякка карап торган, агач бурадан йортлар салу башланган.
Ышанулар
200px|thumb|Шаман Традиция буенча, күк, җир өсте, җир асты рухларына ышану булган. Алар икегә бүленгән: чиста (арыг тёс) һәм явыз (кара тёс) рухлар. Чиста рухларга ыруны яклаучы рухлар (пай-ана) кертелгән. Югары рух булып Бай-Үлгән исәпләнә. Җир өсте чиста рухларына — тау ияләре (һәр ыру-сеокның үзенең ыруны яклаучы изге тавы булган), ут (учак) хуҗасы, ауга химая итүче рухлар (мәсәлән, Бай-Үлгәннең оныгы Шалыг) кертелгән. Гаиләне яклаучы рухлар (куртыйак, орёккеннер) чүпрәк курчак итеп сурәтләнгән. Явыз рухлар күбесенчә җир астында яшәгән. Аларның башлыгы — Эрлик (Бай-Үлгәннең ир туганы). Рухларга атлар, сарыклар һ.б. корбан иткәннәр. Мәетне төрлечә җирләү йолалары яшәгән, шул исәптән, күтәрмәдә (һавада) калдыру. Шаман (кам) атрибуты булып, махсус халат, башлык һәм тюр дип аталаган бубен исәпләнгән. Кулга тоткан таягының бизәлешенә карап, тюрның 3 төре булган: тезим, каным, марс. Шаман җитәкчелегендә җирнең уңдырышлылыгын сораучы «Коча-Кан» эротик йоласы башкарылган. Кумандыларда шаман-камнардан башка да ритуал белгечләре күп булган.
Халык авыз иҗаты
Көнкүрешкә, мәхәббәткә һ.б. темаларга багышланган халык җырлары киң таралган: озын җырлар (сарын) һәм кыска бию җырлары (такпак). Ялгыз җырлау киңрәк таралган. Эпик хикәятләрне (кай чёрчёк) башкару комуска кушылып бугаз белән җырлауны (кай) эченә ала. Язгы-көзге «Табыр» йоласы вакытында хоровод оештырганнар. Халык авыз иҗатында мифологик хикәяләр, тарихи риваятьләр, легендалар, көнкүреш һәм тылсымлы әкиятләр таралыш алган.
Үзбәкстан Совет Социалистик Республикасы
Үзбәкстан Совет Социалистик Республикасы (Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси, Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi, Узбекская Советская Социалистическая Республика) — Урта Азия милли-территориаль чикләндерү үткәрелүе нәтиҗәсендә барлыкка килгән һәм СССР составына кергән милли республика (1924–1991). Төркистан АССР, Бохара Халык Совет Республикасы һәм Харәзем Халык Совет Республикасы территорияләренең нигездә үзбәкләр һәм каракалпаклар яши торган өлешләрендә барлыкка килгән.
Башкаласы Ташкәнт шәһәрендә урнашкан.
Тарих
Урта Азиядә милли-хөдүди чикләндерү үткәрү нәтиҗәсендә Төркистан АССР юкка чыгарылган, аның хөдүде ҮзССР, Төрекмәнстан ССР, Таҗикстан АССР (ҮзССР тәкибендә, 1929 елдан Таҗикстан ССР), шулай ук, Кара-кыргыз (Кыргызстан) мөхтәр өлкәсе (РСФСР составында; Кыргызстан ССР), Каракалпак мөхтәр өлкәсе (Казакстан АССР составында; соңрак Каракалпакстан АССР, 1936 елдан ҮзССР составында) составына кертелгән. Гомумүзбәк шураларының Бохарада булган 1 нче корылтаенда (1925 елның феврале) «Үзбәкстан Совет Социалистик Республикасын оештыру турында декларация» кабул ителгән. Корылтайда республиканың югары органнары: ҮзССР ҮБК һәм ҮзССР ХКШ-ы төзелгән. Административ ягыннан ҮзССР 1925 елда сигез өлкә (Сәмәрканд, Ташкәнт, Фәрганә, Хуҗант, Зәрәфшан, Сөрхандәрья, Кашкадәрья, Харәзем) һәм Таҗикстан АССР (1929 елгача ҮзССР составында булган), 22 өяз һәм 241 вулыска бүлнгән. 1926 елда административ-икътисади районлаштыру гамәлгә ашырылган.
Госи (Лука)
Госи — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Госи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Роздзельна
Роздзельна — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11696) Capen
(11696) Capen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 22 мартында LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FD74» саналган.
Түбән Рассоха (Вежма кушылдыгы)
Түбән Рассоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вежма елгасының сул ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Резбоений-де-Жос
Резбоений-де-Жос — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муньико
Муньико — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ремсхальден
Ремсхальден (Remshalden) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Поши
Олы ата пошиның озынлыгы өч метрга, биеклеге ике метрга җитәргә мөмкин. Мөгезенең авырлыгы 20 кг, колачы ике метр булырга мөмкин. Ноябрь - гыйнвар айларында мөгезләре төшә һәм алар яңадан үсә башлыйлар. Кышын усак, тал, миләш, карагай һәм башка агачларның кайрысы, ботаклары, бөреләре белән тукланалар. Урманда, елга буйларында яшәүне хуп күрәләр.
GPS
Härber Cir noqtasında härber hawa torışı çaqta (polär ölkälärdän başqa), şulay uq yaqın ğälämdä obyekt urnaşu urının häm tizlegen bilgeli.
Кис-Кас
Кис-Кас — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Демьянка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
GPS
Sistema AQŞ Saqlanu Ministrlığı tarafınnan eşlänelä. Cib telefonlarında, ağıllı saatlarda və "ağıllı ev"sistemində istifadə olunur
Кис-Кас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GPS
Nigezlär
Obyekt antennası çäçkän signallar navigatsiä iärçennnärenä kilü waqıtı ülçänä.
Камышлы (Сок кушылдыгы, югары)
Камышла — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сук елгасының уң ярыннан 338 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
GPS
Nigezlär
GPS-alğıç 4 tigezlämä nigezendä öç koordinatanı bilgeli:
Камышлы (Сок кушылдыгы, югары)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GPS
Nigezlär
biredä:
Yışlıqlar
İärçennär signalnı L1＝1,57542 GHz häm L2＝1,22760 GHz (IIR-M blok) häm L5＝1,17645 GHz (IIF ) diapazonında çäçälär. GPS-alğıç şuşı mäğlümatnı ala häm urnaşu urının xisaplıy.
Вила-Кан
Вила-Кан — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Влки
Влки — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Вила-Кан
Географиясе
Мәйданы —.
Влки
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Марёй (Шаранта)
Марёй — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Кофе (округ, Алабама)
Кофе — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Элба шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1841 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1759 км² тәшкил итә.
Тьерра-Гранде (Техас)
Тьерра-Гранде  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тьерра-Гранде халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муньогалиндо
Муньогалиндо — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
GSC3986-1808
GSC3986-1808 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Зур Багиши
Зур Багиши (Мăн Пакăш, Большие Багиши) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429068. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253865003. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 123 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,50%).
Шенандоа (Айова)
Шенандоа  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шенандоа шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илянда (коммуна)
Илянда — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Каменка (Круглянский районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(11697) Estrella
(11697) Estrella — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FX98» саналган.
Нократ губернасы
{{Тарихи дәүләт }} Вятка губернасы, яки Вәтке губернасы (Вятская губерния, Ватка губерния) — Россия империясенең административ берәмлеге. 1796 елда Вятка калгайлыгыннан чыккан. Элекке Вятка губернасы территориясендә хәзерге Удмуртиянең һәм Киров өлкәсенең зур өлешләре урнаша.
Алтарих
1708—1710 елларда Петр I илне җиде губернасына бүлгән. Вятка иле Казан, Себер һәм Архангельск губерналары арсында бүленгән; Себер губернасына аның төп өлеше кергән.
Реформа буенча, Себер губернасын үзәге Тубыл иде, ләкин беренче Себер губернаторы Вятканы яхшырак күргән. 1711—1715 елларда Вятка Себер губернаның хакыйкый үзәге иде.
Яңа реформа буенча, Себер губернасы эчендә өч (Вятка, Саликам һәм Тубыл) провинция барлыкка килгән. Вятка провинциясе эченә җиде дистрикт барлыкка килгән. 1721 елда Көңгер дистрикты Саликам провинциясе составына тапшырылган.
1780 елгы административ реформа буенча, Вятка провинциясе һәм Казан губернасының көньяк өязләре Вятка калгайлыгына берләштерелгәннәр.
XVIII гасыр
1796 елда Вятка губернасы барлыкка килә.
XX гасыр
1918 елда Советск өязе барлыкка килә.
1920 елда Алабуга, Сарапул, һәм Глазов өязләре, шулай ук Малмыж, Өрҗем, һәм Яраң өязләре Пермь губернасы, Татарстан АССРга, Вәтәк АӨ һәм Мари АӨ составына тапшырылганнар.
1921 елда Омутниск өязе барлыкка килә.
1924 елда Советск өязе, ә 1928 елда — Өрҗем өязе юкка чыгарла.
1929 елда Вятка губернасы юкка чыгарыла, ә аның территориясе Түбән Новгород өлкәсе составына керә.
Халык
Еллар буенча халык саны :
Scroll Lock
Scroll Lock — санак төймәсарының төймәсе. Ул курсор төймәләренең тәртибен үзгәртү өчен кулланыла (асылыннан чыккан функциясе). Scroll Lock режимы кабынган чакта курсор төймәләре экранны күчерә торган функцияны эшлиләр (өскә, аска, сулга, уңга), ә сүнгән чакта — курсорның урынын үзгәртү функциясын. Гадәттә, Scroll Lock кабынган мы, юк мы, төймәсардагы өч яктылыкдиодларының берсе күрсәтә.
Функцияләре
Бу төймәнен функцияләре конкрет програм тәэминәтенә бәйле.
Мәсәлән, Microsoft Excel  төймәсен курсорны идарә итү төймәләре белән документы əйлəндерү режимын кабызу өчен кулланыла (асылыннан чыккан функциясен башкара). Шундый ук рольны бу төймә Lotus Notes-та башкара.
Linux консолендә  текстны əйлəндерү режимын туктату өчен кулланыла.
Күп төрле электрон KVM-күчереп ялгагычларда -ка икеләтә басу күчереп ялгагыч белән идарә итү режимын кабыза.
GoTView программасында Scroll Lock яктылыкдиодының җемелдәүен видеоны басып алу индикаторы итеп чыгарырга була.
шулай ук күчереп ялгагыч итеп A4Tech X7 дигән тычканда макрослар белән куллану төрләрен алмаштыру өчен кулланыла.
Тарих
төймәсе беренче тапкыр 83-төймәле IBM PC/XT һәм 84-төймәле IBM PC/AT төймәсарларында килеп чыккан. Соңыннан ул «киңәйтелгән» 101-төймәле төймәсарларга да күчкән.
Macintosh төймәсарларында беркайчан да  төймәсе булмаган.
Карлево
Карлево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жермен-сюр-Авр
Сен-Жермен-сюр-Авр — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Селет
Ла-Селет — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Могоча
Могоча (Могоча) — Россия Федерациясенең Байкал арты краенда урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,3%), үзбәкләр (1,1%).
Яйлаҗык (Гөлбашы)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Гөлбашы илчесенә караган бер авыл (köy).
Карабөрк (Бисмил)
Карабөрк (Karabörk) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Симонята (Шаля шәһәр округы)
Симонята (Симонята) — Свердловск өлкәсенең Шаля шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Готано Сопра (Реҗо Эмилия)
Готано Сопра — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Готано Сопра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дуглассвилл (Техас)
Дуглассвилл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Розинув
Розинув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Муньогранде
Муньогранде — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вила-Факая
Вила-Факая — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Ренхен
Ренхен (Renchen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Резбоень (Нямц)
Резбоень — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кожурка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC3986-2224
GSC3986-2224 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Наил Мәкъсүтов
Наил Мәкъсүтов, Наил Хәсән улы Мәкъсүтов (1936 ел, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Мөслим районы, Яңа Карамалы) — нефть өлкәсендә оештыручы-галим, икътисад фәннәре докторы, профессор, РФ нефть һәм газ сәнәгатенең атказанган хезмәткәре.
Тәрҗемәи хәле
1936 елда Мөслим районы (хәзер Иске Карамалы авыл җирлегенә керүче) Яңа Карамалы авылында дүрт балалы гаиләдә туган. Әтисе Хәсән Әхмәтҗан улы (1893—?), Минзәлә өязенең хәрби комиссары, 1936 елда «халык дошманы» дип кулга алына, җибәрелә, Бөек Ватан сугышын башыннан азагына кадәр үтеп, 1946 елда Мөслимгә кайта. Әнисе Мөнирә Мөслим, Яңа Карамалы мәктәпләрендә башлангыч сыйныфлар укытучысы була. Наил Хәсән улы Мөслим урта мәктәбен (1954), «» белгечлеге буенча Бөгелмәдә нефть техник укуханәсен тәмамлаган. Өч ел армиядә хезмәт иткәч, туганнан туган абыйсы Рәфхат Әхмәт улы Мәкъсүтов чакыруы буенча Бөгелмәдәге Татарстан нефть фәнни-тикшеренү институтына (ТатНИПИнефть) техник булып эшкә урнаша. Мәскәү нефть һәм газ институтын тәмамлагач, Бөгелмә институтында инженер, өлкән фәнни хезмәткәр була. 1967 елда Мәскәүгә эшкә чакырып алалар. 1971—1981 елларда министрлыкның үзәк норматив-тикшерү станциясе җитәкчесе вазифасын башкара. Соңрак Мәскәүдә РФ нефть-газ сәнәгатендә оештыру, идарә итү һәм икътисад буенча фәнни-тикшеренү институтында хезмәт икътисады һәм экология проблемалары бүлеге мөдире булып эшли. 2003—2016 елларда Халыкара экология фәннәре һәм тормыш куркынычсызлыгы академиясенең хезмәт һәм экология проблемалары фәнни үзәгенең (НТЦЭ МАНЭБ) генераль директоры.
Икътисад фәннәре кандидатлыгына, докторлыгына диссертацияләр яклаган. Халыкара экология фәннәре һәм тормыш куркынычсызлыгы академиясенең (МАНЭБ) академигы.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Нефть өлкәсендә хезмәт итү, хезмәт хакы, нормалар билгеләү һ. б. мәсьәләләр буенча методик куллланмалар әзерли. Нефть сәнәгатенең табигатькә китерә торган зыянын киметү, табигатьне саклау, кеше өчен яхшы экология булдыру өлкәсендә эшли. 130 дан артык фәнни хезмәт, нефть техникумнары өчен язылган дәреслек (автордаш) һ .б. китаплар авторы. Икътисад фәннәре буенча кандидатлык һәм докторлык диссертацияләре яклау буенча шура рәисе.
Гаиләсе
Хатыны Светлана. Кызлары Марина (1967), Ирина (1970), Мәскәү нефть һәм газ институтын тәмамлаганнар, фәнни институтларда эшлиләр.
Колберт (округ, Алабама)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1867 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1536 км² тәшкил итә.
Цитова (Лёзненский районы)
Цитова (Цітова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(11698) Fichtelman
(11698) Fichtelman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FZ102» саналган.
Падозерка
Падозерка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Березовка елгасының уң ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шулдат (авыл)
Шулдат (Шулдат) — Красноярск краенең Боготол районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 94%, урыслар — 6%.
Сасов татарлары
Сасов татарлары (саз татарлары, бастан татарлары) — Рязань өлкәсенең Сасово районы Агломазово, Алешино, Бастан, Зур Студенец, Колдамыш, Тархан, Теньсюпин һәм Ставрополь краеның Төрекмән районы Куликовы Копани (Яңа Кое авылы, Бастан авылыннан күчеп килүчеләр) авылларында яшәүче татарлар төркеме. Татар теленең бастан сөйләше һәм мәдәни-көнкүреш үзенчәлекләре буенча аерылып торалар. Нугай компоненты катнашында формалашканнар. Мөгаен, шацк татарларының дәвамчыларыдыр.
Татар диаспорасының башка күп кенә өлешләре кебек үк, сасово татарлары да казан татарларының көчле мәдәни йогынтысы астында булалар. Аларның әдәби теле Татарстанда чыгарыла торган китаплар, журналлар, газеталар һ.б. ярдәмендә формалашкан. Татарстаннан артистлар, музыкантлар, җырчылар һ.б. гастрольләре сасово татарларының музыкаль зәвыкларына зур йогынты ясаган. Революциядән соң, шулай ук 1930 елларда районның күпчелек татарлары Урта Азиягә китә.
Хәзерге вакытта татарлар җәмгыяте Бастан авылында эшли, анда татарлар халыкның яртысын тәшкил итә. Зур Студенец, Алешин, Тархан, Тинсупин авылларында да татар эзе сакланып калган: кайбер татарлар анда даими яши, икенчеләре район үзәге булган Сасово шәһәренә күчеп китсәләр дә, туган йортларын дача сыйфатында кулланалар. Җирле борынгы мөселман зиратлары тиешле тәртиптә саклана һәм гамәлдә. Бастанда XIX гасыр агач мәчете билгеләнеше буенча кулланыла, икенчесе — 2008 елда югалган нигездә яңадан төзелгән. Тарханда XIX гасырдагы агач мәчет калдыклары бар. Алешино авылының агач мәчете сакланмаган.
Сасоворайонында 2016 елда – 298 татар (шул исәптән Бастан авылында – 234 кеше), район үзәгендә биш йөздән артык татар кешесе яши, Яңа Кое авылында якынча 700 бастан татары исәпләнә.
Каменка (Крычавский районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Карлово (Сохачевский повяты)
Карлово  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Шәмәрдән
Зур Шәмәрдән (Мăн Шемертен, Большие Шемердяны) — Чуашстанның Ядернә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429079. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97253820001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2102000001300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 334 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (95,57%).
Марьяновка (Диңгез буе крае)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), украиннар (16%).
Карабөрклү (Акһисар)
Карабөрклү (Karabörklü) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Сель (Шер)
Ла-Сель — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Xäsän Ruxani
Xäsän Ruxani (farsı حسن روحانی‎) (1948 yıl, 12 noyäber) - İran däwlät eşleklese, säyäsätçe, şiği din belgeçe, İran cidençe prezidentı.
Tärcemäi xäl
Xäsän Ruxani 1948 yılda İran tönyağında tuğan.
1960 yılda dini belem ala başlıy.
1999 yılda Glazgo şähäre Kaledon Universitetında PhD däräcäsen (fälsäfä doktorı) ala.
Rusça, ğäräpçä, frantsuzça, almança, inglizçä söyläşä.
2013 yılnıñ 15 iyünendä prezident saylawlarında berençe turda ciñä (18 613 329 tawış ala).
2013 yılnıñ noyäberendä Jeneva şähärendä İrannıñ atom-töş programması turında kileşüne imzalıy.
Тьерра-Дорада (Техас)
Тьерра-Дорада  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маре-ле-Фюссе
Маре-ле-Фюссе (Marey-lès-Fussey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Нюи-Сен-Жорж кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.97 км².
Влкиня
Влкиня — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Индепенденца (коммуна, Галац)
Индепенденца — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Эстон Совет Социалистик Республикасы
Эстон Совет Социалистик Республикасы (Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik, Эстонская Советская Социалистическая Республика) — ССРБ республикаларының берсе.
Башкаласы Таллин шәһәрендә урнашкан.
Тарих
ЭССР 1940 елның 17 июлендәге совет гаскәрләренең бәреп керүе һәм курчак (марионетик) хөкүмәт төзү нәтиҗәсендә 1940 елның 21 июлендә Эстон Республикасы территориясендә барлыкка килгән. Шуннан соң ул 1940 елның 9 августында ССРБ составына кабул ителгән. 1941–1944 елларда ЭССР территориясе Өченче рейх тарафыннан оккупацияләнгән булган.
Күпчелек дәүләтләр Эстониянең ССРБ составына кертелүен танымаган; ЭССР хөкүмәте исә де-факто рәвештә яки тулысынча танымалган булган. Кайбер Европа дәүләтләре Эстон Республикасы исеменнән эшләгән дипломатларны тануын дәвам иткәннәр. Шул танымау сәясәте «юридик рәвештә 1940–1991 еллардагы оккупациясе дәверендә Эстон Республикасы бәйсез дәүләт булып калган» дигән хокукый дәвамчылык принсебенә этәргеч бирде.
1988 елның 16 ноябрендә Эстон ССР, Советлар Берлеге республикаларыннан беренче булып, суверенитет турында декларациясен кабул итә. 1990 елның 30 мартында ЭССР Югары шурасы бәйсезлеккә ирешкәнгә кадәр күчеш (переходный) периодын игълан иткән. Шул ук елның 8 маенда республика исеме Эстон Республикасына алыштырыла. 1991 елның 20 августында бәйсезлек игълан ителә.
Халык
Милли состав (1989): эстоннар — 61,5 %, руслар — 30,3 %, украиннар — 3,1 %, беларуслар — 1,8 %, финнар — 1,1 %.
Идарә-җир төзелеше
1987 елда Эстон Совет Социалистик Республикасы эченә 15 район кергән.
Шеннон-Сити (Айова)
Шеннон-Сити  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шеннон-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Готано Сото (Реҗо Эмилия)
Готано Сото — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Готано Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Муньомер-дель-Пеко
Муньомер-дель-Пеко — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Вимейру (Алкобаса)
Вимейру  — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Яйлаҗык (Ортакөй)
Яйлаҗык (Yaylacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Ортакөй илчесенә караган бер авыл (köy).
Козыл-Игл
Козыл-Игл — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тегус елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дөя
Дөя — бер яки ике өркәчле эре гәүдәле күшәүче хайван. Кешеләр аны йөртү һәм йөк ташу өчен файдаланалар. Чүлдә яки ярым чүлдә яши.
Урта Азияда ике өркәчле — бактриан (C. bactrianus) дөяләре һәм Гарәбстанда, Африкада бер өркәчле — дромедар (C. dromedarius) дөяләре очрый.
Дөянең авырлыгы 500–800 килограммга кадәр җитәргә мөмкин. Ә үзе ул 40–60 яшькә кадәр яши. Әлеге имезүчеләр табигатьнең кырыс һәм сусыз шартларында да яшәргә җайлашкан. Калын мех кояш кызуыннан да, төнге салкыннан да саклый. Ә ике кат булып урнашкан керфекләр күзгә ком кермәсен өчен уңайлы. Әгәр анда ком барыбер үтеп керә икән, күзләре яшьләнә һәм ул ком яшь белән юылып чыга. Дөяләр тирләми һәм шуның аркасында парга әйләнә торган сыеклык бермә-бер кими. Хәтта сулаганда бүленеп чыккан дым да борынның аерым катламнарына җыелып, организмга кире кайта.
(11699) 1998 FL105
(11699) 1998 FL105 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дөя
Бик озак сусыз торган дөя 20 мин эчендә бертуктаусыз 57 л су эчеп бетерергә сәләтле икән. Аның организмы да суны үзендә саклау өчен җайлашкан. Ашказанында су өчен булган 800 дән артык кечкенә «кесәләр» бар. Шуларга тупланган су һәм өркәчләрдәге май хисабына дөя ике атна сусыз һәм бер ай чамасы ризыксыз яшәргә мөмкин. Дөяләрнең өркәчләрендә су түгел, ә май туплана. Ләкин өркәчнең табигать билгеләгән вазифасы башка: алар аркасын кояш кызуыннан саклый һәм күләгә төшерү өчен хезмәт итә.
(11699) 1998 FL105
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FL105» саналган.
Дөя
Чүлләрдә дөяне хуҗалык шартларында авыр йөк ташу өчен файдаланалар. Алар 400 килограммга кадәр авырлыктагы йөк күтәреп, әллә ничә дистә чакрым үтәргә сәләтле. Машиналар комда батып калса, дөя аяклары нәкъ менә комнан һәм ташлардан йөрү өчен җайлашкан. Чөнки аларда тояк урынына ике сөял генә. Шул сөял очлы, үткен ташларга да, эссе комга да бик чыдам. Шундый ук сөялләр аның тезендә, күкрәк өлешендә дә бар. Алар турында бик күп язарга булыр иде.
Атамалар
Яшь һәм җенескә карап дөя атамалары:
Камышлы (Сок кушылдыгы, түбән)
Камышла — Сок елгасының уң кушылдыгы. Самара өлкәсенең Келәүле районы, Камышлы районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сок елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Камышла
Конека (округ, Алабама)
Конека — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Эвергрин шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2201 км² тәшкил итә.
Циханы (Аршанский районы)
Циханы (Ціханы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Эддисон (Техас)
Эддисон  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карневек
Карневек — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Реннинген
Реннинген (Renningen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабудак (Оф)
Карабудак (Karabudak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Оф илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Суфичылык
Суфичылык (яки тәсаввүф, تصوف) — Исламдагы хәрәкәт, бер агым.
Татарлар арасында суфилык
Татарларга 1552 елга кадәр Әхмәт Йәсәви тәрикатенең йогынтысы зур була. Кол Гали, шәех Кол Шәриф - «ясәви» тәрикатеннән булалар. 1552 елдан Мөхәммәд шәех Нәкышбәнднең тәрикате тарала. Габдерәхим Утыз Имәни, Курсави, Мәрҗани - Нәкышбәндия тәрикатеннән булалар. Шәех Мөхәммәд Нәкышбәнд Бохара шәһәрендә күмелгән (хәзерге Үзбәкстан). Нәкышбәндия тәрикате - шулай ук дөньяда иң таралган тәрикатьләрдән санала.
Төркиядә яшәүче шәех Мәхмүд Остагосманоглу әл-Уфи Нәкышбәндия тәрикатенең мәшһүр шәехләреннән берсе булып тора.
Суфичылык теориясе күп гасырлар дәвамында эшкәртелә бара. XII гасырда Мөхәммәд Газалиның дини реформаларыннан соң, суфичылык ортодоксаль ислам тарафыннан таныла. Суфичылык идеологиясе Көнчыгышның мәшһүр шагыйрьләре Руми, Хафиз, Җами, Газали һ. б. иҗатында да урын ала. XIX-XX гасырларда исламны үзгәртеп корырга тырышучылар, суфичылыкны тәнкыйть итеп, суфиларның хокукларын киметү эшен башлыйлар. Мондый гамәлләр бигрәк тә XX гасырның 20 нче елларында Төркиядә эшкә җигелә. Элеккеге СССРда суфичылыкка урын калмый, әлбәттә. Хәзерге заманда суфичылык Пакистанда җирлек таба әле. Суфичылык — социаль һәм рухи яктан караганда, әлбәттә тискәре күренеш. Ул кешенең җәмгыять эшендә катнашуын чикли, шәхесне бар нәрсәгә риза, күндәм, һичнинди идеалсыз, максатсыз җан иясенә әверелдерә.
Нерчинск
Нерчинск (Нерчинск) — Россия Федерациясенең Байкал арты краенда урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1968 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (94,9%).
Резбоень (Тулча)
Резбоень — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каменка (Мсциславский районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Балакино (Горноуральски шәһәр округы)
Балакино (Балакино) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Розополь
Розополь — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
GSC3986-225
GSC3986-225 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Зур Ялчык
Олы Ялчык (Аслă Елчĕк, Большие Яльчики) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.
GSC3986-225
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Зур Ялчык
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1800 кешенең яшәве мәгълүм.
GSC3986-225
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Зур Ялчык
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,6%).
Ла-Сель-Конде
Ла-Сель-Конде — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
(10621) 1997 XN
(10621) 1997 XN — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 декабрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XN» саналган.
Шеррилл (Айова)
Шеррилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Шеррилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муньопепе
Муньопепе — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жорж-дю-Мений
Сен-Жорж-дю-Мений — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Гаэйраш
Гаэйраш — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Каменка (Слабодкавски авыл советы, Бабруйский районы)
Каменка  (Каменка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пала (Чидвии кушылдыгы)
Пала — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чидвия елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 56 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Пиллайяр Сужи
Пиллайяр Сужи (Тамил телендә: பிள்ளையார் சுழி) яки Ганеша түгәрәге ул көндәлек, билгеләмәләр кенәгәсе һәм чакырулар башында яңа әйберне язганга кадәр гадәттә куела торган изге символ. Ул күбесенчә Көньяк Һиндстанда һәм Шри Ланкада таралган. Ул Ходай Ганешага багышланган, һәм Пиллайяр Сужи нәрсә булса да өчен яхшы башлау символы дип ышаныла. Ул Тамил һәм Малаялам язуының உ,ഉ(u) хәрефенә охшаган. Ул борынгы заманнан килә һәм аны искә алуы классик Тамил әдәбиятында бар. Бу символ олы хәким Калидасаның барлык эшләрендә табыла. Пилайяр Ходай Ганеша Ходае өчен Көньяк Һиндстан һәм Тамил исеме, ул теләсә-нинди эшкә киртәләрсез үтәлергә ярдәм итүче берәү дип таныла. Аңа төрле Һинду деноминацияләрендә теләсә-нинди чара башында уңыш өчен догалар белән табыныла. Шри Вайшнавизм ышануы буенча бу “௳” тамгасы МаһаЛакшмины чагылдыра һәм ‘шри-ஸ்ரீ-श्री’ санскрит хәрефен язу өчен альтернатива булып тора, һәм шуны аңлата да.
(11700) 1998 FT115
(11700) 1998 FT115 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 31 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FT115» саналган.
Влкова
Влкова — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.