cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саҗидә Галимова
Хезмәт юлы
1963 елдан – Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисты. Милли опера башкаручысы буларак билгеле.
Ике елдан Саҗидәне, башка талантлы яшьләр белән, Свердловскига, Урал дәүләт консерваториясенә укырга җибәрәләр. Монда да югары профессиональ белемгә ия ихлас күңелле укытучысынан - Нина Уткинадан уңа кыз. Нәкъ бу консерваториядә кыз җырчы булып формалаша. Соңрак ул: «Нина Ивановна минем өчен бик күп эшләде. Искитмәле педагог, остаз гына булып калмады, дустым да, киңәшчем дә булды. Без аның белән минем диплом эшемне, Шәүрә партиясен әзерләдек...» - ди.
Пирамбу
Пирамбу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хардин (округ, Кентукки)
Хардин — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Элизабеттаун шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1792 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1627 км² тәшкил итә.
Саҗидә Галимова
Хезмәт юлы
1963 елның июлендә, тыңлауларны уңышлы үтеп, яшь җырчы Уфага кайта һәм Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисты булып эшли башлый. Биредә аның беренче улы, Айрат, туа.
21 декабрьдә Заһир Исмәгыйлевнең «Шәүрә» операсының премьерасы була, һәм Саҗидә анда бик катлаулы төп рольне - Шәүрә ролен башкара.
Урал консерваториясе профессоры Ольга Ивановна Егорова җитәкләгән дәүләт комиссиясе Уфага килә. Операга әзерлек классы буенча «отлично» билгесе бер тавыштан куела. Күренекле музыкант һәм дирижер — Исай Альтерман. Сәхнәгә куючы  режиссер — Мәгафүр Хисмәтуллин (шулай ук Күбәк партиясен башкара). Премьераның икенче көненә либретто авторы Баязит Бикбай җырчыга "Бу китап Сажидә Галимовага - тәүге һәм кабатланмас Шәүрәгә минем күңел бүләгем" дип язып, үзенең «Ак чәчәк» дигән китабын бүләк итә. 1964 елда ул уку йортын тәмамлый. Саҗидә Галимова милли һәм классик репертуарлы кырык операда җырлап, 23 премьерада катнаша.
Җырчының репертуарында башкорт операсы аерым урын били. Күп очракта ул милли театрда ачык хатын-кыз образларын тудырган тәүге башкаручы да булган. Җырчыга ачык сәхнә темпераментын һәм драматик сәләтен берләштерергә, академик вокал үзенчәлекләрнең һәм башкорт халык җыры традицияләренең гармоник берлегенә өлгәшергә кирәк була. Сирәк очраган тавышы – матур, якты тембрлы лирик-драматик сопрано, интонация сафлыгы, югары актерлык осталыгы аның башкорт операларында башкорт җырларын тел тидермәслек башкаруына ярдәм иткән. Аның Заһир Исмәгыйлевнең «Шәүрә», «Гөлзифа», «Урал илчеләре», «Салават Юлаев» операларында төп хатын-кыз рольләрен башкару дәрәҗәсе әлегә кадәр осталыкның югарыгы ноктасы дип санала.
Шәүрәдән тыш, Заһир Исмәгыйлевнең «Салават Юлаев», «Агыйдел дулкыннары», «Урал илчеләре» операларындагы Әминә, Гөлзифа,  Хөсәен Әхмәтовның «Замандашлар»ында Гөлсем, Рәүф Мортазинның «Давыл» операсында Гөлйөзем образлары.
Галимова музыкаль комедияләр һәм оперетталарда да чыгыш ясый.
Заһир Исмәгыйлевнең «Кодача» музыкаль комедиясендә Назаны җырлый, Шамил Колбарисовның «Мәхәббәт килгәндә» опереттасында уйный.Сара Садыйкованың һәм Рәшит Гобәйдуллинның «Кияүләр»ендә берничә партия башкара.У. Гаджыбековның «Аршын мал аланында» музыкаль комедиясендә — Гөлчахраны 150 тапкырдан артык башкара.
Күренекле җырчы һәм артист Габдрахман Хәбибуллин белән җырлау бәхете дә тигән аңа.
Совет композиторлары операларында: Мураделиның «Октябрь» операсында төп партия — шәфкать туташы Маринаны башкара, Владислав Успенскийның «Саламандрлар белән сугыш» эксперименталь памфлет-операсында «яшь эшлексез» ролен уйный.
Джузеппе Вердиның «Аида» һәм «Иоланта» операларында төп партияләрне, Петр Чайковскийның «Евгений Онегин» һәм Римский-Корсаковның «Патша кәләше» операларында Татьяна һәм Марфаны, Жорж Бизеның «Кармен» операсында Микаэланы, Даргомыжскийның ында Наташаны, Рахманиновның «Алеко»сында Земфираны, Пуччининың «Богема»сында Мимины, Гуноның «Фауст»ында Маргаританы, Мусоргскийның «Борис Годунов»ында Ксенияне, Штраусның «Ярканат»ында - Розалинаны, Фримль һәм Стодгардның «Роз-Мари»сында — төп рольне җырлады.
Җырчы еш кына Заһир Исмәгыйлевнең Мостай Кәрим сүзләренә язылган «Туган җир», Хөсәен Әхмәтовның Рәшит Назаров шигыренә таянып язган «Мәхәббәт ул әйтерсең утлы яшен» вокал цикллары, башкорт композиторларының балладалары, җырлары һәм романслары кергән концерт  репертуары белән чыгыш ясый.
Нариман Сабитовның Равил Бикбаев шигыренә язган «Җилләр» романсын, «Утлар-минутлар»ын, «Ике елга» балладасын драматик көч ургылдырып җырлый. Башкорт радиосы һәм телевидениесе фондында Саҗидә Галимова башкарган йөзләп җыр һәм романслар саклана. Ул шулай ук Заһир Исмәгыйлевнең Мостай Кәрим шигыренә язган «Үлемсезлек» вокаль-симфоник поэмасында Ана партиясен беренче башкаручы да. Бу көчле әсәрдәге «Ана елавы» бер дә онытырлык түгел.
Саҗидә Галимованың исеме театр белән гастрольләргә йөргән Казан, Әстерхан, Волгоград, Ижевск, Төмән, Горький (Түбән Новгород), Сембер һ. б. күп калаларның музыка яратучыларына билгеле булды. Җырчы театрның, Башкортстан композиторлар оешмасының иҗади отчет чыгышларында даими катнашты. СССР Композиторлар берлеге съезлары һәм пленумнарында чыгыш ясады. Ул Мәскәүдә Кремльнең съездлар сарае һәм Ленинградның «Октябрьский» концерт залы сәхнәләрендә Башкортстан сәнгатен күрсәтте, БАМ тимер юлын төзүчеләр алдыннан җырлады. Саҗидә Касыйм кызы Бөтенсоюз радио һәм телевидениесенең Зур симфоник оркестры белән илле тапкырдан артык җырлаган һәм җырлар яздырган. Аның җырлары язылган күп пластинкалар чыккан. фирмасы соло җырларыннан торган "Саҗидә Галимова" (1974) грампластинкасы чыгарган.
Опера театрының ул чактагы директоры Салих Дәүләт улы Хөснияров җырчы турында: «Галимова йомшак һәм көчле, башка регистрларда да тигез тавышка ия. Аның тавыш тембры матур» дигән
Башкорт опера театры Ленинградта чыгыш ясаганнан соң, Композиторлар берлеге рәисе урынбасары М. Матвеев җырчы турында: «Саҗидә Галимова Салаватның хатыны Әминәнең шигъри һәм нәфис образын тудырды. Җырчының тавышы көчле, сүз тидергесез саф, бигрәк тә югары регистрда аеруча аһәңле. Аның башкаруында «Бишек җыры» бик хисләндерә» - диде.
Ленинградта Хөсәен Әхмәтовның «Замандашлар» операсының концерт вариантын башкаруда катнаша җырчы. Заһир Исмәгыйлевкә Глинка исемендәге бүләк тапшыру тантанасында Останкинода, Үзәк телевидениедә тоташ бер бүлекне җырлый.
Минск режиссеры Ярослав Вощак Уфада Вердиның «Дон Карлос» операсын куярга килә. Елизавета роленә биш солист билгеләнә. Бу бик катлаулы партия, монда, осталыктан тыш, артистлык тәҗрибәсе дә кирәк була. Саҗидә Галимова рольне бер айда ятлый һәм башкара. Финал сәхнә — вокаль яктан да, психологик яктан да иң катлаулысы. Композитор Корепанов-Камский, спектакльне караганнан соң: «Финал сәхнә һәм Саҗидә Галимованың үзәк өзгеч җырлавы тетрәндерә. Бу дөнья стандартлары кимәлендәге башкару» дип бәяли. Испан короле Филипп II-нең тәкәббер хәләле королева Елизаветаның катлаулы партиясе танылган җырчының театрдагы соңгы роле була.
Саҗидә Галимова 2009 елның 12 маенда Уфада вафат була.
Театраль рольләре
Танылган рольләре: «Салават Юлаев» операсында Әминә роле, «Агыйдел дулкыннары»нда Гөлзифа, 40-тан артык роль башкарган.
Казаказталда (Перуҗа)
Казаказталда — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казаказталда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Клейтон (Канзас)
Клейтон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Клейтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соломон утраулары
Диннәр
Сөләйман утраулары халкының якынча 97 % ы христиан динен тота. Иң зур христиан диннәре: халыкның 31,9% ы Меланезия чиркәве (англикан чиркәве) өлешенә туры килә, 19,6 % ы Рим Католик Чиркәвенә карый. Халыкның 2,9 % ы җирле дини ышануларны куллана. Мөселманнар якынча 1000 кеше (2007 ел мәгълүматлары).
Һәмилтон (Онтарио)
Һәмилтон (Hamilton) — Канаданың Онтарио вилаятендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1810-елларда нигезләнә.
Кырынты (Изник)
Кырынты (Kırıntı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Изник илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Карма (Акцябрский районы)
Карма  (Карма ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Акцябрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Осинув-Дольни
Осинув-Дольни — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колзас
Колзас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының сул ярыннан 267 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Позерна
Позерна (Poserna) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Колзас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Позерна
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Позерна
Таллыкүл
Таллыкүл — Татарстан Республикасының Баулы районындагы поселок.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423943.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Ренен (Ланди)
Ренен — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Шеннондейл (Көнбатыш Виргиния)
Шеннондейл  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шеннондейл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баглык (Кумлуҗа)
Баглык (Bağlık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Кумлуҗа илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пиранга
Пиранга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Зур Рябовщина
Зур Рябовщина (Большая Рябовщина) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Трембин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перамола
Перамола — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гыймазетдин Вәҗетдинов
Гыймазетдин Вәҗетдинов 1907 елда ТР Мөслим районы Исәнсеф авылында туа. 5 классны тәмамлаганнан соң, колхозда эшли. 1929 елда Совет Армиясенә алына. 1938 елда кече лейтенантлар мәктәбен тәмамлый. 1939-1940 елларда Совет-фин сугышында катнаша.
(8441) Lapponica
(8441) Lapponica — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гыймазетдин Вәҗетдинов
1940 елның 8 мартында совет сугышчылары һөҗүме вакытында дошман белән каты бәрелешләр була. Рота командиры үзе пулеметтан ут ачып, дошманның 2 пулемет ноктасын юк итә, шул рәвешле хәрби бурычны үтәүгә үзеннән зур өлеш кертә. Әлеге сугышта Гыймазетдин Вәҗетдинов һәлак була. Аңа үлгәннән соң, 1940 елның 21 мартында Советлар Союзы Герое исеме бирелә. Г.Вәҗетдинов Ленин ордены белән бүләкләнгән.
(8441) Lapponica
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4008 T-3» саналган.
Пилаки-Мали
Пилаки-Мали — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рогож (Польша)
Рогож — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фундетура (Бакеу)
Фундетура — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD168605
HD168605 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Либерти-Гроув (Висконсин)
Либерти-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олы Чирки
Олы Чирки (Кугу Чирки, Большие Чирки) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (87%), руслар (13%).
Осово (Свидвинский повяты)
Осово  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ксёйе
Ксёйе (Xeuilley) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Осово (Свидвинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ксёйе
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,37 км².
(15802) 1994 AT2
(15802) 1994 AT2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 14 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AT2» саналган.
Караҗахисар (Симав)
Караҗахисар (Karacahisar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Симав илчесенә караган бер авыл (köy).
Лондон (Канада)
Лондон (London) — Канаданың Онтарио правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1826 да нигезләнә.
Карма (Добрушский районы)
Карма  (Карма ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бобая (Горж)
Бобая — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харлан (округ, Кентукки)
Харлан — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Харлан шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1819 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1210 км² тәшкил итә.
Неви-ле-Руа
Неви-ле-Руа — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Клирвотер (Канзас)
Клирвотер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Клирвотер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пирангинью
Пирангинью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Танга (Покша кушылдыгы)
Танга — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Покша елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Руслан Абышов
Руслан Абышов (Abışov Ruslan İbrahim oğlu,, — , ) — Азәрбайҗан футболчысы (сакчы, ярымсакчы), Азәрбайҗан чемпионы (2010/11, 2011/12).
Трембице-Гурне
Трембице-Гурне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Багобасы (Шерефликочһисар)
Багобасы (Bağobası) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пинель-де-Сольсонес
Пинель-де-Сольсонес — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казаказтело (Авелино)
Казаказтело — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шәфикъ Әпсәләмов
Биографиясе
1906 елда Чистайда туган. Икенче мәгълүмат буенча, Пермь губернасының Чусовой бистәсендә туган. Чистай балалар йортында тәрбияләнгән.
1922 елда ВЛКСМ сафларына керә, 1926 елдан — ВКП(б) әгъзасы. 1928-1931 елларда РКК сафларында хезмәт итә. Хәрби хезмәтеннән соң Татар коммунистия университетын тәмамлый, Саба машина-трактор станциясенең Полит бүлеге башлыгы булып эшли.
1937 елның апреленнән ноябренә кадәр ВКП(б) Кукмара райкомының беренче секретаре. 1939 елда - Югары Ослан райкомының беренче секретаре. 1937 елда Татарстан АССРның игенчелек халык комиссары вазыйфасына билгеләнә.
1937 елның 12 декабрендә (Чистай округы буенча) сайлаулар нәтиҗәсендә Татарстан АССРдан 1 нче чакырылыш СССР Югары Советы депутаты итеп сайлана. Бер үк вакытта Татарстан АССР Югары Советы депутаты итеп сайлана.
1938 елда К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү авыл хуҗалыгы академиясенең зооинженерлар факультетына укырга керә.
Бөек Ватан сугышы башлану белән Казанның Мәскәү районы Хәрби комиссариаты тарафыннан чакырыла; 12 нче ат-артиллерия дивизиясенең өлкән политругы вазыйфасында эшли. 1941 елның 29 декабрендә авыр яраланып, 1942 елның башында вафат була. Козельскида, шәһәр скверында туганнар каберлегендә җирләнгән.
Сардык (Көлмез кушылдыгы)
Сардык – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Көлмез елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD168611
HD168611 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лидс (Висконсин)
Лидс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Августин (Беляев)
Августин (Александр Александр улы Беләев,, — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Алматы (1929-1930) һәм Сызран (1930-1931) епискобы, Калуга һәм Боровск архиепскобы (1934-1937). Рус праваслау чиркәве тарафыннан изге дип танылган (2000).
Ретжон
Ретжон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Маркем
Маркем (Markham) — Канаданың Онтарио вилаятендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1794 тә нигезләнә.
Потцене
Потцене (Potzehne) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Потцене
(8442) Ostralegus
(8442) Ostralegus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4237 T-3» саналган.
Пирангусу
Пирангусу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фундетура (Вилча)
Фундетура — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15803) 1994 CW
(15803) 1994 CW — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 7 февралендә - тарафыннан Фарра-д’Изонцо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CW» саналган.
Спиткув
Спиткув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Остре-Бардо (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Остре-Бардо  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шильен (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Шильен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карма (Ельский районы)
Карма  (Карма ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Ельский район районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Трембице-Дольне
Трембице-Дольне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бобая (Хунедоара)
Бобая — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колтас
Колтас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 736 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гаррисон (округ, Кентукки)
Гаррисон — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Cynthiana шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1793 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 803 км² тәшкил итә.
Клифтон (Канзас)
Клифтон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Клифтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иван Авдеев
Иван Авдеев (Иван Егор улы Авдеев,, — , ) — очучы, ССҖБның атказанган очучы-сынаучысы (1974), капитан (1957).
Нёвиль-сюр-Бренн
Нёвиль-сюр-Бренн — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Вон (Канада)
Вон (Vaughan) — Канаданың Онтарио правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1792 дә нигезләнә.
(8443) Свецика
(8443) Свецика — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4343 T-3» саналган.
Ксермамениль
Ксермамениль (Xermaménil) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,84 км².
Рукола
Бу үсемлек тонусны күтәрүче чара дип исәпләнә. Аның яшь үсентеләре белән тукланып, ашкайнату сәләтен яхшыртырга, организмны С һәм В9 витаминнарына баетырга була. Руккола яфракларының сидек кудыру һәм бактерияләргә каршы тәэсир итү сыйфаты бар. Үсемлектә «матурлык витамины» — А провитамины күп. Ул тире халәтен яхшырта, чәчләргә ялтыравык төс бирә, тырнакларны ныгыта.
Рукколада кальций, калий, магний, тимер микроэлементлары шактый.
(15804) Енисей
(15804) Енисей — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рукола
Руккола куллану иммун системасын һәм су-тоз балансын нормальләштерә. Шулай ук ул канда шикәрне киметә һәм киресенчә гемоглобинны күтәрә. Руккола матдәләр алмашын яхшырта, шеш авыруларына каршы тора, кан капиллярларының стенкаларын ныгыта. Руккола ашказаны стенкасын саклый, җәрәхәт ясалуга каршы тора. Ул түбән калорияле яшелчә, ләкин шул ук вакытта тую тойгысы тудыра, ә бу ябыгырга теләгән кешеләр өчен бик мөһим. Өстәвенә андагы биологик актив матдәләр эшчәнлек сәләтен, тонусны күтәрәләр. Гематома булганда, руккола орлыкларыннан примочкалар ясыйлар. Үсемлектәге стероидлар аңа афродизиак сыйфатын бирә, ягъни сексуаль дәртне арттыра.
(15804) Енисей
Тарихы
1994 елның 9 мартында Эрик Эльст тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 EY5» саналган.
Толмач
Толмач — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422708.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Татарстан флорасының Кара китабы
«Татарстан флорасының Кара китабы», «Кара китап» (Чёрная книга флоры Татарстана) — конторольсез үрчегән, шул сәбәпле табигатькә куркыныч тудырган (инвазив) хайван һәм үсемлек төрләре турында мәгълүмат тупланучы китап. «Кара китап» — популяцияләре кимү сәбәпле сакланырга тиешле үсемлек һәм җәнлекләр турында мәгълүмат тупланучы «Кызыл китап»ның (ru) антонимы. «Кара китап»тагы үсемлекләр табигатькә куркыныч тудыра.
Тарих
Инвазив төрләрдән иң зур зыян күргән кыйтга (континент) — Австралия. Анда тирә-янны басып киткән кактуслардан (Мексика оппунциясе) котылу (соңрак саклану) өчен Мексика кактусының дошманы булган күбәләкне (утлы күбәләк) табып алып кайтканнар. Австралиядә әлеге күбәләккә һәйкәл куелган (дөньяда бөҗәккә бердәнбер һәйкәл).
РФдә беренче«Кара китап»ны 2010 елда Мәскәү дәүләт университеты галимнәре чыгарган. Басмага («Чёрная книга флоры Средней России») РФнең үзәк өлешендәге 80гә якын инвазив (башкача әйткәндә, агрессив) үсемлек кертелгән. Әлеге хезмәт басылып чыкканнан соң, РФнең башка төбәкләре дә үзләрендә конторольсез үрчегән хайван һәм үсемлекләрнең исемлекләрен туплый башлый («Чёрная книга флоры Тверской области», 2011; «Чёрная книга флоры Сибири»; 2016). Беларус («Чёрная книга инвазивных видов животных Беларуси», 2016), Удмуртия үзенең «Кара китабын» чыгарган. КФУ галимнәре (КФУның гомуми биология кафедрасы доценты Вадим Прохоров җитәкчелегендә) Татарстанның «Кара китабын» әзерли.
Инвазив (агрессив) үсемлекләр
«Кара китап»ка кертелерлек үсемлекләр проблемасы «Кызыл китап»тагы төрләрне саклауга караганда күпкә актуальрәк. «Кара китап»тагы үсемлекләр табигатькә куркыныч тудыра. Инвазив (агрессив) үсемлекләрнең абсолют күпчелеге моңа кадәр ТР территориясендә үсмәгән, әмма төрле юллар белән яңа җирлектә таралып, тирә-як табигатьне басып алып, башка төр үсемлекләргә юкка чыгу куркынычы тудыралар.
Хайваннар (яки үсемлекләр) элек яшәгән (яки үскән) ареалдан (төбәктән) читкә эләксә, яңа урында аларның үрчүен җайга салып торучы табигый дошманнары (авырулары) булмый. Шул сәбәпле әлеге хайваннар (яки үсемлекләр) контрольсез үрчи башлый һәм шул җирлекнең үз җәнлекләрен (яки үсемлекләрен) кысрыклап чыгара. Шуңа бәйле табигый бергәлеккә юкка чыгу куркынычы туа.
Рәйхан (үсемлек)
Бөер ташы авыруы вакытында 250 мл кайнар суга 2 аш кашыгы рәйхан чәчәкләрен салып, кайнау хәленә җиткерергә һәм сөзәргә кирәк. Төнәтмәне җылы килеш эчәләр.
Татарстан флорасының Кара китабы
Көрәш чаралары
Татарстан Республикасы «Кызыл китабы»нда үсемлекләрне саклау чаралары күрсәтелсә, «Кара китап»та, киресенчә, көрәш чаралары күрсәтелә. Үсемлекләрне юк итүнең химик, биологик, механик, агротехник һ. б. алымнары бар.
Рәйхан (үсемлек)
Колак ялкынсыну — отит булганда, 500 мл кайнар суга 2 аш кашыгы кипкән рәйхан яфракларын салалар. Сүрән утта кайнау хәленә җиткереп, 10 минут суытканнан соң сөзәләр. Авырган колакка компресс ясарга була. Ашказаны эшләмәгәндә һәм аппетитны яхшырту өчен, 1 аш кашыгы кипкән яфракларга 1 стакан кайнар су салып, 10 минут төнәткәннән соң сөзәләр. Төнәтмәне көненә 3 тапкыр 1/3 әр стакан эчәләр. Рәйханны йөкле хатын-кызларга, эпилепсия белән авыручыларга, ин­ сульт, инфаркт кичергән кешеләргә, гипертония, йөрәктә ишемия авыруы, тромбофлебит һәм шикәр диабеты белән интегүчеләргә кулланырга яра­ мый. Аның составында терекөмеш кушылмалары бар. Рәйхан микробларны үтерүгә сәләтле. Ләкин шул ук вакытта аннан әзерләнгән препаратларны 3 атнадан артык зур күләмдә кулланырга киңәш ителми.
Татарстан флорасының Кара китабы
Татарстанның «Кара китабы»
Татарстанда хәзергә бер генә инвазив үсемлеккә каршы көрәш алып барыла. Ул — Сосновский балтырганы (Heracleum sosnowskyi, Борщевик Сосновского). Сосновский балтырганы Ярославль, Иваново, Ленинград, Түбән Новгород (Түбән Новгород) өлкәләрендәге кырларны күмеп киткән. Орлыклары бик тиз өлгерә, балтырган үз тирәсендәге башка үсемлекләргә үсәргә ирек бирми.
Татарстанның Кара китабында һичшиксез булырга тиешле үсемлекләр исемлеге:
Сосновский балтырганы
Сосновский балтырганы — биеклеге 1 метрдан алып 4 метрга кадәр җитүче, тамырлары 2 метр тирәнлеккә төшүче, көпшә сабаклы, зур яфраклы, ак чәчәкләре кулчатыр формасында булган, тышкы кыяфәте белән укропка охшаган үсемлек.
Согы агулы, кешенең тән тиресенә тисә, «пешерә», тиренең ультрашәмәхә нурланышка сизгерлеген арттыра, күзгә тисә, сукырайтырга мөмкин.
Исе көчле, аллергия китереп чыгара ала.
Сосновский балтырганыннан саклану чарасы: үсемлеккә кагылмаска, тәнгә согы тисә, сабынлы су белән юарга, 2-3 көн тиренең әлеге урынын кояш нурларына күрсәтмәскә, тирене нык «пешерсә», табибка мөрәҗәгать итәргә.
Балтырганны механик ысул (чабып алу) белән юкка чыгарырга мөмкин, әмма ул — күпьеллык үсемлек, бер мәртәбә чабу гына җитми, орлыгын койганчы, берничә тапкыр чабарга (җирне сукаларга, дискларга ) кирәк. Химик ысул — агулы гербицидлар сибү — башка үсемлекләрне үтерә, кош-кортны агулый.
Биологик ысул ярдәм итә ала — әлеге үсемлек яшәгән төбәктән аны юкка чыгарырдай корткыч (яки авыру вирус, патоген) табарга кирәк.
Амброзия
Кешегә һәм табигатькә зыян сала торган үсемлекләр исемлегендә амброзия беренче урынны били. Балтырганга караганда да зыянлырак. Балтырган согы тәнгә тигән очракта гына «пешәргә» мөмкин, әгәр аңа кагылмыйча, урап узсаң, зыяны тими. Амброзия — бик көчле аллерген, чәчәк аткан вакытта (июль азагыннан октябрьгә кадәр) аның серкәләре кешедә көчле аллергик реакция китереп чыгара. Кешеләрдә поллиноз яки сезонлы аллергик риноконъюктивит башланырга мөмкин. Әлеге үсемлек кешене яшәү урынын алыштырырга мәҗбүр итә, чөнки аның серкәсе таралып, кешедә аллергия китереп чыгарса, бернинди дару да ярдәм итми.
HD168670
HD168670 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Багозү (Даргечит)
Багозү (Bağözü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Даргечит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пинос (Льейда)
Пинос — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Семёновская (Шача кушылдыгы)
Семёновская  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шача елгасының уң ярына тамагыннан 91 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пиранжи
Пиранжи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лизбен (Вокеша, Висконсин)
Лизбен  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авраамий (Чурилин)
Авраами (Адриан Алексей улы Чурилин,, — , ) — праваслау дин эшлеклесе, Сызран (1926-1928), Нолинск (1928), Скопин (1928-1930), Мари Иле (1931-1935) һәм Пенза һәм Саранск (1935) епискобы.
Казаканьяно (Асколи Пичено)
Казаканьяно — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казаканьяно Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Елховка (Солоница кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Островець (Валецкий повяты)
Островець  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пилець
Пилець — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Удюрма
Зур Удюрма (Большая Удюрма) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Карма (Калинкавицкий районы)
Карма  (Карма ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сребрна-Гура (Түбән Силезия воеводалыгы)
Сребрна-Гура  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8444) Попович
(8444) Попович — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1969 елның 8 октябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1969 TR1» саналган.
Дубовляны (Оршанка районы)
Дубовляны (Тумеръял, Дубовляны) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Косина (Кишкиль кушылдыгы)
Косина — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Кишкиль елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Косья
География
Ис елгасында урнашкан.
Тарих
1933—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Китченер (Канада)
Китченер (Kitchener) — Канаданың Онтарио правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1833 тә нигезләнә.
Кырышкал (Нурдагы)
Кырышкал (Kırışkal) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Нурдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пираньяс (Алагоас)
Пираньяс  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Койвилл (Канзас)
Койвилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ривьер-Саас-е-Гурби
Ривьер-Саас-е-Гурби — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Поух
Поух (Pouch) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Милисә (үсемлек)
Бү үсемлекнең дәвалау сыйфатлары булуы турында борын­ гы заманнарда ук белгәннәр. Йөкле хатыннарга аны косуга каршы чара буларак эчергәннәр. Төнәтмәсен йокысызлыктан интегүчеләргә, ашказаны спазмы, үт ташы авыруы, холецистит, авыртулы күрем вакытында, салкын тигәндә, бронхиаль астма җәфалаганда биргәннәр. Мелисса тир, сидек кудыру чарасы, көзән җыеруга, йөткерүгә каршы дәва булып исәпләнә.
Үсемлектә дуплау матдәләре, эфир майлары, каротин, органик кислоталар, С витамины бар.
Мелисса төнәтмәсе ашкайнату әгъзалары эшчәнлеген яхшырта һәм аппетитны ача. Урт авырулары булганда, тешләр авыртканда, мелисса төнәтмәсе авыз чайкау өчен кулланыла. Төнәтмә әзерләр өчен, 8 балкашык мелисса яфракларына 2 стакан кайнар су салырга кирәк. 4 сәгать ябык савытта тотып, сөзәргә. Көненә 4 тапкыр ашар алдыннан чирек стакан эчәргә.
Күптән түгел Америка галимнәре мелиссаның тагын бер искиткеч яхшы сыйфатын ачтылар: ул целлюлит белән көрәшергә ярдәм итә икән. Моның өчен катлаулы булмаган процедура уздырырга кирәк. 1 бал калагы төелгән дарчин кайрысы (корица), шуның кадәр кара борыч, 6 тамчы мелисса эфир мае һәм 2 аш кашыгы зәйтүн (оливковое) мае алына. Бу кушылманы целлюлитлы урыннарга сөртәләр һәм ул урынны 1 сәгатькә ризык пленкасы белән төреп тоталар.
Әгәр буыннарыгызны ревматизм авыруы борчыса, бәрелгән, җәрәхәтле урыннар булса, түбәндәге киңәшне үтәргә була. 4 аш кашыгы мелиссаның яфрак-сабакларын ваклап, кайнар су белән пешекләргә һәм марля белән урап авырткан урынга куярга.
Фундетура (Делешть, Васлуй)
Фундетура — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харт (округ, Кентукки)
Харт — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Munfordville шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1819 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1077 км² тәшкил итә.
(15805) Муракамитакэхико
(15805) Муракамитакэхико — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 8 апрелендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 GB1» саналган.
Бобда
Бобда — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Багозү (Козан)
Багозү (Bağözü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Островець (Мислиборский повяты)
Островець  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Поаль
Поаль — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шрусбери (Көнбатыш Виргиния)
Шрусбери  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шрусбери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лизбен (Джуно, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пираньяс (Гояс)
Пираньяс  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Виндзор (Онтарио)
Виндзор (Windsor) — Канаданың Онтарио правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Ксиври-Сиркур
Ксиври-Сиркур (Xivry-Circourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Кубансу
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8445) Новотроицкое
(8445) Новотроицкое — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD168733
HD168733 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(8445) Новотроицкое
Тарихы
1973 елның 31 августында Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 QG2» саналган.
Пильва (Венгожевский повяты)
Пильва  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD168733
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Пильва (Венгожевский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казакеле (Козенца)
Казакеле — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.