cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD189959
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Җулдыбай
Җулдыбай — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сөендек (елга) елгасының уң ярыннан 49 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Локшор
Локшор — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 566 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эт
Сыйфатлама
Кеше аны бик борынгы заманнарда, моннан 15 мең еллар элек кулга ияләштергән. Кулга ияләштерелгән эт кешегә ау вакытында ярдәм иткән, аның торагын саклаган.
Хәзерге вакытта да этләр кешеләрнең иң якын дуслары һәм ярдәмчеләре булып калалар. Алар җинаятьчеләрне, чик бозучыларны табарга ярдәм итәләр, йортны саклыйлар. Галимнәр хайваннар организмын өйрәнү өчен тикшеренүләрне этләрдә үткәрәләр. Фәнни максатларда этләрне хәтта космоска җибәрәләр.
Этләр карау
Этләрнең йонын тарарга, тору урыннарын чиста тотарга кирәк. Эткә һич тә кычкырырга, аны орышырга, кыйнарга ярамый.
Каршыгызга таныш булмаган эт килеп чыкса, аннан йөгереп качмагыз. Адымнарыгызны акрынайтыгыз һәм тынычланыгыз. Тик торган кешегә гадәттә эт тими. Әгәр эт тешләсә, яраны врачка күрсәтегез, мөмкинлек булса, тешләгән этне ветеринарга күрсәтергә кирәк. Кешегә һөҗүм иткән эттә бик куркынычлы котыру авыруы булуы ихтималы зур.
Этләрнең йоннары бик җылы, ләкин алар тирләмиләр, чөнки аларның тир бизләре юк. Шуңа күрә алар, эсселәнгәндә суыну өчен, авызларын зур ачып, телләрен чыгаралар. Этләрне өйрәнә торган белгечләне кинологлар диләр.
Эт токымнары
Дөньяда этләрнең 400 ләп токымы бар. Аларның барысын өч төркемгә бүләргә мөмкин: ау этләре, хезмәтчән этләр һәм декоратив этләр.
Ау этләре тиз чабулары һәм чыдамлылыклары белән аерылып торалар. Алар бик яхшы ишетә һәм ис сизә. Бу төркемгә бурзайлар, лайка, сеттер, такса, гончая һәм башка токымлы этләр керә. Юлсыз җирдә адашып, бәлагә юлыккан кешеләрне, тауларда кар ишелеп, кар астында калганнарны табарга һәм коткарырга булышучы этләр дә бар. Сенбернар токымлы бу этләр XVII гасырда Швейцариядә чыгарылган. Көтү көтәргә булышучы этләр овчарка токымыннан. Алар элекке заманнарда ук тау болынлыкларында сарык көтүләрен саклаган. Ә XVIII гасырда Шотландиядә чыгарылган көтүче этне колли дип атыйлар. Җигем этләре дә бар, беренче эзләрдән әле 7-8 мең ел элек үк сизелә, токымлы: Хаскалар, маламут, самоед.
Сукыр кешеләрне юлдан йөртүче этләр бар. Болар колли, лабрадор кебек этләр. Алар бик кыю, ләкин тыныч холыклы. Сукыр кешене йөртә башлаганчы, билгеле инде, этне сукыр хуҗасына ияләндерергә һәм өйрәтергә кирәк.
Кешеләр декоратив этләрнең дә 50 дән артык токымын чыгарганнар. Аларга төрле терьерлар, болонка, пудель һәм башка күп кенә токым этләр керә. Декоратив этләрне шәһәр фатирларында да тотарга мөмкин. Өйдә эт тоту бик зур түземлелек һәм хезмәт сорый. Эткә бирелә торган ризык салкын да, кайнар да түгел, җылы булырга тиеш. Азыкның өчтән икесе иттән тора, калганы-үсемлек продуктлары. Этләр дөге, тары, солы, манный боткаларын да яратып ашый. Күбесе яшелчә һәм җиләк-җимеш тә ярата.
Шетелге шығу үшін сізге №1 нысандағы ветеринариялық анықтама беріледі, оны әуежайда кедендік бақылауда 5а нысанды ветеринариялық анықтамаға ауыстырасыз.
Дюранс (Ло һәм Гаронна)
Дюранс — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Грудчани
Грудчани — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямбакты (Тәтеш районы)
Ямбакты — Татарстан Республикасының Тәтеш районындагы авыл.
Почта индексы — 422375.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Тененти-Портела
Тененти-Портела — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сотес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чабатовичы
Чабатовичы (Чабатовічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Милтон (Көнбатыш Виргиния)
Милтон  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9531) Jean-Luc
(9531) Jean-Luc — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 30 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 QK» саналган.
Гаделшин
Гаделшин ― фамилия.
Дәүләтбирдин
Дәүләтбирдин ― фамилия.
Каябейли (Лүлебургаз)
Каябейли (Kayabeyli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Лүлебургаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Нойштадт-ан-дер-Вальднаб
Нойштадт-ан-дер-Вальднаб — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чумерна
Чумерна — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Лоран-ла-Конш
Сен-Лоран-ла-Конш — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
HD189963
HD189963 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Итоигава
Итоигава — Япония дәүләтенең Ниигата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Итоигава шәһәре 2005 елның 19 мартында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 48653 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 65.2 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 746.24 км² тәшкил итә.
Полунята (Киров өлкәсе)
Полунята (Полунята) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Смитс-Гроув (Кентукки)
Смитс-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Борувець (Слупецкий повяты)
Борувець  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Смитс-Гроув (Кентукки)
Тарихы
Смитс-Гроув шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бекираланы (Торослар)
Бекираланы (Bekiralanı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мустафаҗык (Каракөпрү)
Мустафаҗык (Mustafacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Люсерн (Лейк округы, Калифорния)
Люсерн  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Люсерн халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(17119) Alexisrodrz
(17119) Alexisrodrz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Константин Калинин (1859)
Константин Калинин (Константин Иванович Калинин,, — , ) — генерал-майор, Казан губерна жандарм идарәсе башлыгы (1905-1916).
Чалюшчавичы
Чалюшчавичы (Чалюшчавічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дюрас (Ло һәм Гаронна)
Дюрас — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гура (Ополе воеводалыгы)
Гура  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тенориу
Тенориу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Казе Козта (Падова)
Географиясе
Казе Козта Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Сото-эн-Камерос
Сото-эн-Камерос — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орландо Калисто
Орландо Калисто (Orlando Calisto de Souza,, — , ) — Бразилия футболчысы (сакчы), Россия чемпионатының бронза призчысы (2003).
(9532) Абраменко
(9532) Абраменко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 7 сентябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 RQ2» саналган.
Нойштадт-ан-дер-Донау
Нойштадт-ан-дер-Донау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марат Мәһдиев
Марат Мәһдиев (Марат Фаикъ улы Мәһдиев) – дәүләт хезмәткәре, инженер-геолог, IV чакырылыш Россия Дәүләт думасы депутаты.
Тәрҗемәи хәле
1952 елның 26 июлендә Бөгелмәдә туган. Казан дәүләт университетын «нефть һәм газ ятмалары геологиясе һәм разведкасы» белгечлеге буенча тәмамлаган (1974).
Моны да карагыз
Тәфсилле әңгәмә һәм фотолар
Сен-Лоран-Рошфор
Сен-Лоран-Рошфор — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Вой-Вож (Энтюшъю кушылдыгы)
Вой-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Энтюшъю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Ивановски (Чиләбе өлкәсе)
Ивановский (Ивановский) — Чиләбе өлкәсенең Верхнеуральск районы составына керүче авыл.
Вой-Вож (Энтюшъю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Ивановски (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Вой-Вож (Энтюшъю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ивановски (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), татарлар (6%), башкортлар (9%), казахлар (7%).
HD189971
HD189971 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Түбән Кама музыка көллияте
Түбән Кама музыка көллияте, Салих Сәйдәшев исемендәге Түбән Кама музыка көллияте, Нижнекамский музыкальный колледж имени Салиха Сайдашева — 1969 елдан ТАССР (1991 елдан Татарстан) Түбән Кама шәһәрендә музыка сәнгате өлкәсендә урта һөнәри белем бирүче уку йорты (көллият), ТР мәдәният министрлыгы карамагындагы дәүләт мөхтәриятле һөнәри белем бирү оешмасы. Музыка көллияте Түбән Кама шәһәренең һәм районның музыка үзәге булып тора. Көллият директоры (2012 елдан) — Альфред Нәзһәт улы Гыйләҗев.
Белгечлекләр
Көллият балалар музыка мәктәпләре укытучылары, хор, ансамбль җитәкчеләре, оркестр артистлары хәзерли. Көллияттә 3 ел 10 ай торып укыйсы.
Көллиятне тәмамлаучылар
45 ел эчендә 1,5 мең белгеч әзерләнгән.
Гураждже
Гураждже — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лопия
Лопия — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Кыма елгасының уң ярына тамагыннан 102 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 45 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Идәш (Олы Кызыл кушылдыгы)
Идәш — Олы Кызыл (Җаек елгасы бас.) елгасы кушылдыгы. Башкортстан Республикасының Әбҗәлил районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Кызыл елгасының сул ярыннан 106 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чамярня
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(17120) 1999 JP60
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JP60» саналган.
Теодору-Сампаю (Баия)
Теодору-Сампаю  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Борувки (Великопольское воеводалыгы)
Борувки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Смитфилд (Кентукки)
Смитфилд  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Джозефсон эффекты
Джозефсон эффекты (tat.lat. Djozefson effektı) - ике үтә үткәргечне бүлүче диэлектрикның нечкә катламы аша үтә үткәрүчән агым күренеше. Шушы агымы - Джозефсон агымы, ә тоташмасы - Джозефсон контакты дип исемләнә.
Ике үтә үткәргеч арасында диэлектрик урнаша, шушы нечкә диэлектрик аша агым - Джозефсон агымы.
Инглиз физигы Б. Джозефсон 1962 елда бу эффектны фаразлый, ә АКШ физиклары П. Андерсон һәм Дж. Роуэлл үзләренең тәҗрибәләрендә 1963 елда стационар эффектларын ачалар.
Күренеш тасвирламасы
Джозефсон эффекты төп тигезләмәсе (Шрөдингер тигезләмәсеннән чыга):
биредә
Даими агымлы (стационар) Джозефсон эффекты
Үтә үткәрүчән агым бәйләнгән электроннар - Купер пары ярдәмендә үткәрелә. Контакт көчәнеше үтә үткәрүчән ярыкка (Купер пары тәэсир энергиясе) тигез булса Джозефсон агымы гадәттәге туннель агымына тигез (иң зур).
Алмаш агымлы (стационарсыз) Джозефсон эффекты
Тоташма аша агым чик агымына зуррак караганда үткәргәндә көчәнеш төшүе хасил була, шушы очракта контакт электромагнит дулкыннарны нурландыра. Нурланыш ешлыгы: биредә ~e — электрон коргысы,
Эффект аңлатмасы: үтә үткәрүчән агым булдыручы Купер-парының электроннары контакт үткәргәндә өстәмә энергиясен ~2eU алалар, тын халәтенә кайтар өчен электроннар Купер-пары электромагнит энергия квантын нурландырырга тиеш.
Джозефсон эффекты кулланышы
Джозефсон эффекты ярдәмендә көчәнеш, электромагнит кырның бәяләмәләре зур төгәллек белән үлчәнеп була. Шуңа күрә хәтта баш мие электромагнит кыр үлчәнә. Джозефсон контакты төгәл ешлыкларны үлчи, шуңа күрә хәрби җайланмасында, ПРО-системасында (Ракеталар каршы саклавы), детекторларда (ракеталарны төбәү), кешенең зәгыйфь электромагнит кырны үлчәвендә кулланылып була.
Алтмышбай Калмәнов
Алтмышбай Калмәнов (Алпысбай Қалменұлы Қалменов,, — , ) — Җаек өлкәсеннән I чакырылыш РИ Дәүләт Думасы депутаты. «Алаш» фиркасе әгъзасы.
Нойштадт-бай-Кобург
Нойштадт-бай-Кобург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Митчелл-Гайтс (Көнбатыш Виргиния)
Митчелл-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Мустафаҗык (Шерефликочһисар)
Мустафаҗык (Mustafacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Шерефликочһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Митчелл-Гайтс (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бучинишу-Мик
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бекирбей (Шаһинбей)
Бекирбей (Bekirbey) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ескассфор
Ескассфор — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Люсерн-Велли (Калифорния)
Географиясе
Люсерн-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юхары Агҗаязы
Юхары Агҗаязы (Yuxarı Ağcayazı ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Сөләйман Рөстәм
Азәрбайҗан ССРның Халык шагыйре (1960). Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976). 1940 елдан СБКФ әгъзасы.
Тормыш юлы
1906 елның 12 мартында Новхан авылында (хәзер Азәрбайҗанның Апшерон районы) тимерче гаиләсендә туа.
Вигода (Торунский повяты)
Вигода  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сөләйман Рөстәм
Тормыш юлы
Рөстәм «Эдебийет газети» («Әдәби газета») газетасының баш мөхәррире булып эшли. Азәрбайҗанның, ССРБның күп кенә дәрәҗәле премияләре лауреаты.
1989 елның 10 июнендә вафат була. Бакыда Шәрәфле каберләр аллеясында җирләнгән.
Иҗат
1927 елда язылган беренче шигырь җыентыгы — «Кайгыдан шатлыкка», шагыйрьнең 20 нче елларда иҗат ителгән күп кенә шигырьләре («Партизан Али», «Кулсыз герой») комсомолга, гражданнар сугышына, Совет власте өчен көрәшчеләрнең батырлыгына багышлана.
1930 нчы елларда («Төн романтикасы») иҗат иткән әсәрләрнең төп тематикасы — коллектив хезмәт романтикасын торгызу. «Яхшы иптәш» поэмасы Муган далаларында мамык үстерүчеләрнең хезмәт батырлыгына багышлана. 1939—1940 елларда Рөстәм «Гачаг Наби» пьесасын иҗат итә.
Бөек Ватан сугышы елларында язылган патриотик шигырьләр («Көн киләчәк», «Азәрбайҗанның улларына», «Картның җавабы») совет кешеләренең батырлыгына һәм фидакарьлегенә, аларның дошманны җиңүгә какшамас ышанычына багышлана. Сөләйман Рөстәмнең «Ана һәм хат ташучы» (1942) шигыре зур популярлыкка казана.
Сугыштан соңгы елларда шагыйрь азәрбайҗан ярлыларының Ирандагы авыр тормышына һәм Совет Азәрбайҗанның сугыштан соңгы чәчәк атуына багышланган «Ике яр» шигырьләр җыентыгын яза. «Гафур йөрәге» поэмасында күкрәге белән командирын дошман пулясыннан каплаган сугыш герое Гафур Мамәдов образы торгызыла.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Сохуэла
Сохуэла — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Козта (Катанцаро)
Казе Козта — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Козта Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әнҗерә (авыл)
Әнҗерә — Татарстан Республикасының Алексеевск районындагы авыл.
Почта индексы — 422973.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Чамярысы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гура-Сьвентей-Анни (Ополе воеводалыгы)
Гура-Сьвентей-Анни  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(9533) Алексейлеонов
Тарихы
1981 елның 28 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 SA7» саналган.
Рөстәм Кәлимуллин (1984)
Рөстәм Рәшит улы Кәлимуллин (1984 елның 24 июне, ) — РФПЛның 42 матчында 6 туп керткән Россия футболчысы (һөҗүмче), Россиянең беренче дивизионы җиңүчесе (2010).
Тормыш юлы
Рөстәм Кәлимуллин 1984 елның 24 июнендә Татарстан АССРның Брежнев шәһәрендә туа. «КАМАЗ» ФК футболчылар әзерләү үзәге тәрбияләнүчесе. Профессиональ карьерасын 2002 елда Икенче дивизионның «Урал» зонасында чыгыш ясаган «КАМАЗ» клубында башлый. Сезонда 16 матч уздыра һәм 1 гол кертә. Киләсе сезонда 35 очрашуда катнашып 4 туп кертә һәм команда белән бергә «Урал-Идел буе» зонасы җиңүчесе була.
2004 ел сезонында беренчелектә 40 матч уздыра һәм 9 туп кертә, шуның аркасында сезонда команданың иң яхшы бомбардиры була. Киләсе сезонда беренчелектә 35 матчта уйный һәм 12 туп кертә, команда белән беренче дивизионның бакыр призеры була. 2006 һәм 2007 еллар сезоннарында, 28 (6 гол) һәм 7 (2 гол) матчта уйный, ике тапкыр да «КАМАЗ» беренче дивизионда 4 нче урынны яулый. Моннан тыш, ике ел эчендә Россия Кубогында тагын 1 матч уздыра.
2008 елда бер еллык аренда хокукларында «Спартак-Нальчик» Премьер-лига клубына күчә. Сезонны, чемпионатта 20 матч уйнап, көндәшләр капкасына 5 туп кертеп, команданың иң яхшы бомбардиры булып үткәрә. Киләсе сезон кабат Нальчикта аренда хокукларында уза (21 матч уйный, 1 гол кертә ).
2010 елның 1 февралендә аның «Кубань» белән өч еллык килешү төзегәне хәбәр ителә. 28 мартта «Кубань» составында Курскның «Авангард»ына каршы беренчелекнең 1 нче тур матчында дебют ясый. Шул ук очрашуда «Кубань» өчен үзенең беренче голын кертә. Барлыгы сезонда 27 матч уздыра, 8 туп кертә һәм команда белән бергә беренче дивизионның җиңүчесе була.
2011 елның 25 мартында Рөстәмнең Брянск «Динамо»сына күчүе хәбәр ителә. Алга таба ФНЛда «Химки» өчен уйный, ә соңрак икенче дивизионның Россия клубларында (шул исәптән «КАМАЗ»га әйләнеп кайта) һәм әрмән «Улисс»ы өчен чыгыш ясый.
2015 елда Татарстан чемпионатында һәвәскәрләр дәрәҗәсендә чыгыш ясый. «Рубин» — «Бөгелмә-Рунако» 12 тур матчында Бөгелмә клубы өчен беренче туп кертә.
Казанышлар
«Кубань»
Токамати
Токамати — Япония дәүләтенең Ниигата префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Токамати шәһәре 2005 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 60480 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 103 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 589.92 км² тәшкил итә.
(9534) 1981 TP
(9534) 1981 TP — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Борухово
Борухово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Солт-Лик (Кентукки)
Солт-Лик  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Солт-Лик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Теодору-Сампаю (Сан-Паулу)
Теодору-Сампаю  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нойэттинг
Нойэттинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Порез (Уни районы)
Порез (Порез) — Киров өлкәсенең Уни районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), арлар (5%).
HD189995
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Югыдъёль (Югыд-Вуктыл кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чапаевски (Лельчыцкий районы)
Чапаевски  (Чапаеўскі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лельчыцкий районында урнашкан авыл.
Есклотт
Есклотт — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Чапаевски (Лельчыцкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чумефая
Чумефая — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виджно
Виджно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лоптюга (Олы Лоптюга кушылдыгы)
Лоптюга  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Олы Лоптюга елгасының уң ярына тамагыннан 108 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гуречно
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Марсель-де-Фелин
Сен-Марсель-де-Фелин — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Наил Мәһдиев
Тәрҗемәи хәле
1959 елның 12 октябрендә Бөгелмәдә туган. Ленинград урман техникасы академиясен «инженер-механик» белгечлеге буенча (1982) тәмамлаган.
(17122) 1999 JH63
(17122) 1999 JH63 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JH63» саналган.
Мустафакемалпаша (Фатса)
Мустафакемалпаша (Mustafakemalpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Фатса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мъюр-Бич (Калифорния)
Мъюр-Бич  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мъюр-Бич халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Терроба
Терроба — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бекирде (Акдениз)
Бекирде (Bekirde) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Акдениз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бучум (Алба)
Бучум — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нонненхорн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каработак (Сөендек кушылдыгы)
Каработак — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сөендек (елга) елгасының уң ярыннан 128 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мононга (Көнбатыш Виргиния)
Мононга  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Теоландия
Теоландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мононга (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Катенино
Катенино (Катенино) — Чиләбе өлкәсенең Карталы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
(9535) Плитченко
(9535) Плитченко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 22 октябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UO11» саналган.
Юхары Гәсил
Юхары Гәсил (Yuxarı Qəsil ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Чаплин (Гомельский районы)
Чаплин  (Чаплін ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Боруцин (Великопольское воеводалыгы)
Боруцин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чаплин (Гомельский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Боруцин (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Марсель-д'Юрфе
Сен-Марсель-д'Юрфе — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Еспьян
Еспьян — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Каябогаз (Сиирт)
Каябогаз (Kayaboğaz) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Сиирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Сомерсет (Кентукки)
Сомерсет  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сомерсет шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гурка-Прудницка
Гурка-Прудницка — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мәһдиев
Мәһдиев — татар халкында еш очрый торган фамилия. Гарәп теленнән кергән «Мәһди» ( гар. مهدي‎‎) исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Яморза
Яморза — Татарстан Республикасының Әгерҗе районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.4 °C.
Альберт Гаделшин
Альберт Гаделшин, Альберт Сөнгать улы Гаделшин (Альберт Гадел, 1939 елның 18 апреле, СССР, РСФСР, ТАССР, Чаллы районы, Югары Бигеш) ― эстрада, цирк артисты, фокусчы-манипулятор, 1971―1992 елларда Казан дәүләт циркының сәнгать җитәкчесе, ТАССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1989).
Тәрҗемәи хәле
1939 елның 18 апрелендә Татарстан АССР Чаллы (хәзерге Зәй) районы Югары Бигеш авылында укытучылар гаиләсендә туган. Әтисе Сөнгать, Бигеш мәктәбе директоры, 1942 елда Бөек Ватан сугышына алынган, Кызыл Байрак ордены белән бүләкләнгән хәрби очучы, 1945 елда Маҗарстан территориясендә хәбәрсез югалган. Әнисе – Гөлҗәннәт, Актаныш кызы, Алабуга укытучылар институтын тәмамлап, укытучы булып эшләгән. Икенче гаиләсе белән Зәй районы Якты Күл керәшен авылында яшәгән. Альбертның бертуган (1942 елгы) һәм икенче атадан туган энеләре бар.
Хезмәт юлы
1955 елда, 16 яшендә, Альберт өйдән чыгып китә. Пермь өлкәсенең Киров районы шәһәренә, бабасының ерак кардәше янына барып чыгып, хәрби заводта токарь булып эшли, болтлар эшләргә, снаряд тутыра торган баклар ясарга өйрәнә. Кичке мәктәптә укып, 8 класс тәмамлый. Бер елдан Урта Азиягә, әтисенең Ташкентта яшәүче фронтовик энесе һәм сеңлесе янына күчеп китә. Паровоз депосына эшкә урнашырга тели, 18 яше тулмагач, аны эшкә алмыйлар. Паровоз депосына слесарь ярдәмчесе булып урнаша. 18 яше тулгач, паровозга күчә. Казанга кайтып, төзүчеләр оешмасына эшкә урнаша. Казан мех комбинатының (хәзерге «Мелита» АҖ) мәдәният сарае янәшәсендәге рус мәктәбенә йөреп, 9 классны тәмамлый. Аннары Совет Армиясенә чакырыла. Калининградка (1946 елга кадәр Кенигсберг) медицина мәктәбенә укырга җибәрәләр. Хәрби хезмәттә вакытта гипноз, фокуслар ясарга өйрәнә. Армиядән кайткач, Казанда Горький исемендәге клубта үткәрелгән дәресләрдә манипуляция (куллар ярдәмендә фокус күрсәтү) сәнгатенә өйрәнүне дәвам иткән. Казан театр училищесына укырга керә. Яшәргә акча җиткерә алмыйча, укуын ташларга туры килә. Казан филармониясенә эшкә алмыйлар. 1961 елда, Усман Әлмиев чакыруы буенча, Сембергә китеп, шундагы филармониягә эшкә урнаша. 1975 елда Казан дәүләт педагогия институтын, 1979 елда «эстрада циркы режиссеры» белгечлеге буенча ГИТИС (Мәскәү) тәмамлаган.
1968 елдан Казан дәүләт циркында: 1968―1970 елларда ― артист, 1971―1992 елларда ― сәнгать җитәкчесе.
Усман Әлмиев, Әлфия Авзалова, Илһам Шакиров һ. б. җырчылар белән гастрольләргә йөри.
Тирго
Тирго — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тайнай
Тайнай — Япония дәүләтенең Ниигата префектурасында урнашкан шәһәр.
Альберт Гаделшин
Китабы
Атаклы фокусчы әлеге китабында фокус серләрен ача: вак әйберләр белән манипуляция ясарга, пыяла ватыклары өстендә йөрергә, кадакка ятарга, ут йотарга өйрәтә. Альберт Гадел ― драматург, балалар өчен язылган дистәләгән пьесалар авторы. Романнар, повестьлар да яза. Альберт Гаделшин катнашында Казан ТЮЗында (13 ел рәттән) «Айсылу из аула Кырлай», Абдулла Алиш әкияте буенча «Пчелка Нечкебиль», Кариев театрында «Бәхет кәрваны» спектакльләре куелган, Әлмәт театрында куелган «Галәветдиннең сихерле лампасы» спектакленә дә өлеше кергән.
Тайнай
Тарихы
Тайнай шәһәре 2005 елның 1 сентябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 32165 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 121 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 265.18 км² тәшкил итә.
Казе Козтантини (Бреша)
Казе Козтантини — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Козтантини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
(17123) 1999 JQ63
(17123) 1999 JQ63 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 10 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JQ63» саналган.
Магалия (Калифорния)
Магалия  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Магалия халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Викторин (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Викторин  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD190068
HD190068 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Нордендорф
Нордендорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Чернышевский
Николай Чернышевский, Николай Гаврила улы Чернышевский, Чернышевский Николай Гаврилович (1828 елның (24) июле, Сарытау — 1889 елның  (29) октябре, Сарытау) — рус язучысы, әдәби тәнкыйтьче, публицист, инкыйлабчы-демократ, утопияле социализм тарафдары.
Тәрҗемәи хәле
1828 елның (24) июлендә Сарытау шәһәренең Сергий чиркәве рухание Гаврила Иван улы Чернышевский гаиләсендә туган. Әнисе — Евгения Егор кызы Голубева. Фамилиясе әтисенең туган авылы — Пенза губернасы Чернышово авылы атамасыннан килә.
1836–1842 елларда Сарытау руханилар укуханәсендә укый (читтән торып, рәсми рәвештә ата-анасы йортына, әтисе кул астында уку өчен җибәрелә). 1842–1845 елларда Сарытау руханилар семинариясенең 6 еллык уку программасын 3½ елда төгәлли. Укуханә программасындагы славян, грек, латин телләреннән тыш, француз, алман, гарәп, фарсы, Сарытау семинариясенең татар теле кафедрасында Г.С. Саблуков кул астында татар телләрен үзләштерә. 1845 елда Сарытау губернасының татар чыгышлы топография атамаларының тулы исемлеген булдыра.
Фән белән тирән кызыксынуы сәбәпле һәм 1848 елда фән белән ныграк шөгыльләнү өчен рухани дәрәҗәсеннән чыккан Г.С. Саблуков тәэсире нәтиҗәсендә, руханилар академиясенә керү уеннан кире кайта. 1848 елда Изге синод Чернышевскийның әтисен ялган гаеп белән рухани дәрәҗәсеннән чыгара, шуңа күрә әти-әнисе улларының университетка китү теләгенә каршы төшми. Гаиләсенең матди яктан авыр хәлдә булуын истә тотып, Чернышевскийга лекцияләр тыңлаган өчен еллык түләүдән (40 сум көмеш белән) азат итүче таныклык бирелә.
Санкт-Петербург университетында
1846 елның августыннан 1850 елның сентябренә кадәр Санкт-Петербург университетында укый. Профессорлар И.И. Срезневский һәм А.В. Никитенко кул астында филологик белем туплый, Ипатий елъязмасының сүзлеген фәнни яктан тикшерә, Д.И. Фонвизинның «Бригадир» әсәре буенча кандидатлык иншасы яза.
Н.Г. Чернышевский университет студенты  А.В. Ханыков аркылы петрашевчылар хәрәкәте белән якыная, француз утопияче-социалистлары хезмәтләре белән таныша. Л. Фейербахның «Христианлыкның асылы» китабын укыгач, дингә карашын үзгәртә: 1848 елның ноябрендә диннән бөтенләй читләшә.
Н.Г. Чернышевскийның дөньяга карашы В. Белинский, А. Герцен әсәрләрен тирәнтен өйрәнүче И.И. Введенский түгәрәгендә формалаша. «Менә минем Россия турында уем: тиздән булачак инкыйлабны көтү, — дип 1850 елның 20 гыйнварында көндәлегенә язып куя. — ''1830 елда давыл Көнбатыш Алманиядә генә дулады. 1848 елда Вена һәм Берлинны эләктерде. Киләсе давыл, шаять, Петербург һәм Мәскәүне эләктерер».''
Университетта уку чорында иҗат белән шөгыльләнә башлый. 1849–1850 елларда хатын-кыз эмансипациясе темасына язылган «Тәрбия турында уйланулар (Жозефина тарихы)», «Аңлау», «Теория һәм практика» повестьлары языла.
1850 елның сентябрендә университет дипломы ала. 1851 елның гыйнварында Сарытау гимназиясенә рус теле өлкән укытучысы итеп билгеләнә.
Сарытау гимназиясендә
1851 елның 12 мартында Петербургтан Сарытауга юнәлә. Гимназиядә рус теле дәресләрен 1851 елның апреленнән 1853 елның маена кадәр алып бара. 1853 елның 29 апрелендә Сарытау табибы кызы Ольга Сократ кызы Лебедевага өйләнә. Уллары — Александр, Михаил туа.
Петербургта диссертация яклау
1853 елның маеннан 1864 елның маена кадәр Петербургта яши. 1853–1855 елларда 2нче кадет корпусында рус теле һәм шигърият теориясеннән укыта. «Отечественные записки», «Мода» журналларында, «Санкт-Петербургские ведомости» газетасында мәкаләләр бастыра.
«Сәнгатьнең чынбарлыкка эстетик мөнәсәбәте» (Эстетическое отношение искусства к действительности) темасына трактат язып, 1855 елның маенда рус теле магистры дәрәҗәсенә диссертация яклый. Халык мәгарифе министры А.И. Носов документларны рәсмиләштерүне 3½ елга кичектерү сәбәпле, Н.Г. Чернышевскийга университетта фән белән шөгыльләнүгә юл ябыла, ул иҗатын журналистикага багышлый.
Әдәби тәнкыйтьче
«Отечественные записки» һәм «Современник» журналларында әдәби тәнкыйтьче буларак катнашып, 1854–1855 елларда 100 дән артык мәкалә, рецензия, библиографик күзәтү бастыра. «Отечественные записки» мөхәррире А.А. Краевский Н.Г. Чернышевскийның кайбер хезмәтләрен бастырмагач, 1855 елның языннан Н.А. Некрасовның «Современник» журналында гына эшли башлый. А.С. Пушкин, Н.В. Гоголь, Н.П. Огарев, А.Н. Островский, А.Ф. Писемский, М.Е. Салтыков-Щедрин, Л.Н. Толстой, И.С. Тургенев, Н.В. Успенский, П. Беранже, И. Гете, У. Годвин, Гомер, В. Гюго, Ч. Диккенс, Ж. Санд, Г. Лессинг, Ж.-Ж. Руссо, В. Скотт, У. Теккерей, У. Шекспир, Ф. Шиллер һ.б. иҗатлары буенча әдәби-тәнкыйть мәкаләләре бастыра, «Отечественные записки» журналы тәнкыйтьчесе А.В. Дружинин белән даими полемика алып бара. 1857 елда журналда әдәби тәнкыйть бүлеген Н.А. Добролюбовка тапшырып, үзе Аурупа илләрендәге сәяси тормышны, рус җәмгыяте хәлен яктыртуга алына.
Себер
Патша хөкүмәте Н.Г. Чернышевскийны сөргендә 7 ел урынына 12 ел тота (1872 елның гыйнварыннан 1883 елның августына кадәр).
1864 елның маенда О.С. Чернышевская күрешүгә рөхсәт алып, Кадайга килеп китә.