cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Голембюв (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Aysädora Dunkan
Dora Angela Duncanon isemle Kaliforniädäge San-Frantsisko şähärendä tua. Zamança biü änise bulıp tanılğan. Quşma Ştatlarda bik populár bulmağaç, ul 1900. yılda Parij'ğa küçä. Isadora Montparnasse'dağı no. 9, rue Delambre isemle qunaqxanäsendä artist cämğiät üzägendä yäşi. Ğädättä ul Paris'ta iñ populár kürşe Luxemburg Baqçasında, ul säğät 5tä açqanda, bii.
Şäxsi häm professional tormışta ul ädäpne häm qäğidälären boza. Anıñ ber söyärkäse teater rässamı Gordon Craig bula; ikençese tegü maşinnar magnartı Isaac Singer'neñ ulı Paris Singer bula; alardan härkemdän Isadora bala taba. İsadora'nıñ şäxsi tormışı şaqtí zur cäncälneñ sıltawı bula, ayıruça anıñ balalarınıñ 1913. yılda bulğan Sena yılğasında hälâqättä batuınnan soñ. 1922-23 yıllarda bulğan Quşma Ştatlarğa soñğı vizitendä Boston säxnäsendä qızıl şarf belän seltäp, imçäk açıp, "Ul qızıl! Min dä şundí!" möräçäğät itä.
Montparnasse'dağı Bohemalıq cämğiäte Isadora'nı qänäğätländermä, 1909.da ul 5 Rue Danton qunaqxanädäge ike zur apartmentqa küçä, monda berençe qatta yäşi, ikençesen biü mäktäbe öçen qullana. Balet biep, ul bik küp şäkertlär qazana, bu Isadora'ğa üz balet mäktäbendä uqıtırğa mömkinlek birä. Ul rässamnarnı sınnar, zärkän äyberlär, şiğerlär, räsemnär yasarğa ilhamlandıra. Théâtre des Champs-Elysées 1913.tä açqanda, anıñ yöze barelieftä skulptor Antoine Bourdelle çoqıp yasí häm díwarlrda Maurice Denis räsem yasí.
1922. yılda ul 17 yäşkä yäşräk Urıs şağire Sergey Yeseningä kiäwgä bara. Yesenin Duncan belän Awrupağa kitep bara, lâkin anıñ yış isereklärçä ğawğalar alarğa naçar cämäğätçelek fikere kiterä. Kiläse yılda ul Duncan'nan ayırıla, Mäskäwgä qayta häm monda aqıldan şaşa. Xastaxanädän çıqqaç, ul 1925.neñ 28 dekäberdä üz-üzenä qullar sala.
Isadora'nıñ Fransadağı Nitsa'tä bulğan faciğäle ülem säbäbe anıñ cilferdäwçe zur şarf bula. Nitsa, Fransa. Isadora dustı Ivan Franchetto'nıñ Amilcar maşinasında barğanda, anıñ şarfı tägärmäçkä elägä häm küçärgä çornala. Ms. Duncan muyın sındırıp ülä.
Isadora Duncan Ma Vie isemle tärcemäi xäle yazdı, bu kitap 1968 yılda Isadora isemle filmendä ékranlaşqan.
Isadora Duncan'nı kremasílandılar, anıñ köle Parisdağı Père Lachaise qäberlegendä kolumbaríğa mäñgelek yoqığa tala.
Альмерсбах-им-Таль
Альмерсбах-им-Таль (Allmersbach im Tal) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Alan Tyuring
Alan Metison Tyuring (inglizçä Alan Mathison Turing; 1912-1954) - ingliz matematigı, logik, kriptograf. İnformatika üseşenä zur yoğıntı yasağan.
Britan imperiäse ordenı iäse (1945), London patşa cämğiäte äğzası.
Бибкавшчына
Бибкавшчына (Бібкаўшчына ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Alan Tyuring
1936 yılda täqdim itelgän "Tyuring maşinası" - ğomumi maqsat sanağı (kompyuter) bulıp sanala.
Бибкавшчына
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Alan Tyuring
Tyuring fänni xezmätläre informatika nigezlärenä (şul isäptän yasalma intellekt teoriäsenä) zur öleş kertkän.
Enigma kodı
İkençe bötendönya suğışı waqıtında Tyuring Xökümät kodlar häm sersüzlär mäktäbendä eşlägän. Anda ul "Küçär (faşist berlege) köçläreneñ kodların watıp açu" eşläre belän şöğellängän.
Tyuring Bombe-maşinasında qullanılğan kodlarnı watıp alu ısulların eşkärtä, şuşı maşina Enigma-şifratorın watıp açuğa bik bulışqan.
1946 yılda Tyuring proyektı buyınça berençe Britan ACE-sanağı yasalğan.
Дзенцёли (Лосицкий повяты)
Дзенцёли  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Alan Tyuring
Ğäyepläw
Xökem buyınça Tyuring köçläwle gormon terapiäsenä tarta. 1954 yılda Tyuring ağu (tsianid) eçep ülgän. Homofobiä qorbanı bulıp sanala.
Дзенцёли (Лосицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Alan Tyuring
Ğäyepläw
Tyuring istälegenä informatika tarmağında iñ abruylı Tyuring premiäse tapşırıla.
Картедж (Төньяк Каролина)
Картедж  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Кормаш тарихы
Барлыкка килү
1861 нчы еллар тирәсендә авылга беренче яшәүчеләр килә. Алар Тәләй елгасының Шәбезгә койган җиреннән алып, Мәгъжи елгасына кадәр булган арага таралып утыралар. Бу урында вак каенлыклар була. Алар шул агачларны төплиләр. Ә урман эчендә бик матур күл була. Күл берничә ел үзенең матурлыгын саклый, ләкин еллар үтү белән ул кибә. Авылга нигез салучылар Иске Кормаш авылыннан була. Авылга исемне “Яңадан кормыш” мәгънәсендә итеп, Кормаш дип бирәләр. Ике авылны бутамас өчен берсен Иске Кормаш, ә безнекен Яңа Кормаш дип атала. Авылга беренче килеп утырган бабаларым Хисаметдин, Надырша, Хурамша, Мәгъсүм, Нәҗметдин, Шәймөхәммәт, Шәйхетдин, Габделхак исемле булалар. Шулар арасыннан иңберенче күчеп килүче – Мәгъсүм исемле урта хәлле крестьян була. Алар бик күп эшләр башкаралар: сазлыкларны киптереп, агачларны төпләп, иген басулары ясыйлар. Бу җирләрдә иген бик уңа. Авыл урамын киптереп, агачтан йортлар сала башлыйлар. Йортларга торф, утын ягалар. Терлек асрыйлар, ә печәнне күл буеннан чабалар. Еллар уза. Авылга нигез салучылар авыл янына зур-зур басулар ясыйлар, ләкин урманга тимиләр. Урманга йорү өчен саз аша юл салалар. Шушы юл аша җиләк-җимеш җыярга йөриләр, җәнлек авлыйлар.
Авылда иң зур байлык – җир була. Җирнең күп өлешен байлар биләп торган. Авылның иң зур җир биләүчесе – Мостафа исемле бай була. Ул Үмәнәй (су басу аркасында күчерелде) авылыннан монда килеп җир биләгән. Ул заманнарда хатын – кызга җир бирелмәгән. Шуңа күрә авыл белән авыл арасында җир өчен әледән – әле сугышлар булып торган. Кормашлылар күрше Кәлтәү авылының җирен тартып алмакчы булалар. Ике авыл арасында сәнәк белән зур бәрелеш булып ала.
Авыл икегә бүленгән була. Берсен Нукрат дип, икенчесен Торналы дип атаганнар. Авылның ике очы дус яшәмәгәннәр. Некрутлар берәр ай урамда җырап йөргәннәр, тик алар бер очтан бер очка бара алмаганнар. Хәттә зыяратлары да аерым булган.
Бөек Ватан сугышы еллары
1941 нче ел, 22 июнь. Советлар Союзы бөтендөнья сугышына тартыла.
Яңа Кормаш Авыл Советы буенча 249 кеше катнаша. 167 кеше кире әйләнеп кайтмый.
XX гасырның икенче өлеше
1957  елда авылга   радио   кертелә һәм ут кертү эше башлана. Утны караңгылана башлагач кына яндыралар. Өйләргә торф, салам һәм тирес ягыла... Еллар үтә. Акрынлап тормышлар җайлана бара.
1991 елнын 17 апрелендә Яна Кормаш авылы кабат   Суксудан аерылып, үзе бер колхоз булып оеша. Авылга колонкалар куела. Мөселман дине алга китә.
1997 елнын 13 декабрендә авылда табигый газ яга башлыйлар. 1998 елның февраль аенда Шәбез елгасы аша  тимер күпер салынып, куллануга тапшырыла.
1999 елнын 3 июлендә авыл аша асфальт юл салынып бетә. Маршрут автобусы йөри башлый. 2001 елнын августында яңадан Яна Кормаш Авыл Советы төзелә. Хәзерге вакытта Яңа Кормаш Татар Суксу Авыл Советына карый.
Сага-Юнко
Сага-Юнко — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ярей-Яга елгасының сул ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2336) Синьцзян
(2336) Синьцзян  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1975 елның 26 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 WL1» саналган.
Вилли-сюр-Ер
Вилли-сюр-Ер — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Куштып-Юган
Куштып-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Сосьва елгасының сул ярыннан 464 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маленець (Лодзь воеводалыгы)
Маленець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Думонт (Айова)
Думонт  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Саут-Дейтона (Флорида)
Саут-Дейтона  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Думонт (Айова)
Тарихы
Думонт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саут-Дейтона (Флорида)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ботиза
Ботиза — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Березовка-2 (Әлмәт районы)
Березовка-2 — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы поселок.
Тарих
1930-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Поениле-Оанчей
Поениле-Оанчей — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Троткова
Троткова — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Мөхәммәт Габдеһү
Мөхәммәт Габдеһү, محمد عبده, Муха́ммад А́бдо (Абду) (1849-1905) — Мисырда мөселман яңарышының күренекле галиме, нәшир. Хәзерге заман Коръән тәфсиренең күренекле берсе. Шәригатькә реформа ясауга зур тырышлык куя. Мисырның баш мөфтие (1899-1905).
Тәрҗемәи хәле
1849 елның 1 гыйнварында Мисырның Нил елгасы дельтасында урнашкан Танта шәһәре янындагы Шаһшир-әл-Һисса авылында төрекмән гаиләсендә туган. 13 яшендә Әхмәдия мәчетендә укый башлый, суфичылык белән мавыга. Әл-Әзһар университетында укыган (1866-1870). Үзлегеннән Аурупаның мәдәни мирасын өйрәнгән. Панисламизмга нигез салучы, сәет Җамалетдин Әфганинең (1839-1897) шәкерте һәм көрәштәше.
Аурупада
1882 елда полковник Гарәби паша (1842-1911) фетнәсен яклавы өчен, 6 елга илдән сөрелә. Ливан, Франция, Бөекбританиядә яши. 1884 елда Парижда Җамалетдин әл-Әфгани белән бергә «Әл-урват әл-вуска» ( берлек) исемле яшерен җәмгыять төзи. Мөселман зыялылары арасында тәэсирле булган «Әл-Урват әл-вуска» газетасы да нәшер итә.
Хезмәтләре
Шәригать һәм дини буенча 30 дан артык хезмәт язган. «Рисалә әт-тәүхид» (Аллаһының берлеге турында трактат) (1897), «Тәфсир әл-Коръән әл-хәким» (Коръән тәфсире) (1898-1905). Хезмәтләрендә исламга реформа ясарга, аны җәмгыятьтәге яңа мөнәсәбәтләргә яраклаштырырга омтылыш ясый. Дини йолаларны гадиләштерергә тәкъдим итә.
Штутово
Штутово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эмироглу (Боябат)
Эмироглу (Emiroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Фейран
Фейран — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Габдрахман Гайнетдинов
Яшьлек еллары
Гайнетдинов Габдрахман Гайнетдин улы—партия һәм хуҗалык эшлеклесе.
1915 елның 9 гыйнварында Түнтәр авылында туган. Башта Түнтәр җидееллык мәктәбендә укый, Түнтәр авылында беренче комсомоллардан була. Активлыгы белән башкалардан нык аерылып тора. Балтачта комсомол оешмасы белән дә җитәкчелек итә. Колхозлар төзү буенча Түнтәр, Сосна кебек авылларда район тарафыннан җибәрелгән уполномоченный буларак хезмәт күрсәтә 1940 елда Балтач урта мәктәбен тәмамлый. 1940-1942 елларда Балтачта чыга торган «Югары уңышка» газетасының башта секретаре, аннан соң редакторы була. Шушы чорда партия сафларына кабул ителә.
КПССның район җитәкчесе вазыйфаларын башкару
1942 елның августында Г.Гайнетдинов ВКП(б)ның Балтач район комитетының икенче секретаре итеп сайлана. Шушы посттан аны 1945 елның гыйнварында Мәскәүгә партия мәктәбенә укырга җибәрәләр. 1946 елның июлендә укуын тәмамлап кайткач партиянең Бөгелмә район комитеты секретаре итеп сайлана. 1947-1955 елларда ВКП(б)ның Шөгер, 1955-1961 елларда—КПССның Бондюг район комитетларының беренче секретаре булып эшли. 1951 елда  Татарстан АССР Югары Советына сайлана һәм аның өченче чакырылыш (1951-1955 еллар) депутаты була.
Республика күләмендә җитәкче постларда булу
1961 елның ахырында Г Гайнетдинов Татарстан АССР Министрлар Советы аппаратына алына, аның инструкторы булып эшли. 1965-1983 елларда—Татарстан АССР Министрлар Советы каршындагы сөт промышленносте берләшмәсенең кадрлар идарәсе начальнигы.
Чыганаклар:[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
Голендри (гмина Пешхниця)
Голендри  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юнионвилл (Батлер округы, Пенсильвания)
Юнионвилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Юнионвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзенцёли-Ближше
Дзенцёли-Ближше — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сергей Кадочников
Сергей Михайлович Кадочников (1965 елның 19 декабре, Городище, Свердловск өлкәсе, ССРБ) — Россия икътисадчысы, икътисад фәннәре докторы, профессор, Югары икътисад мәктәбенең Санкт-Петербург филиалы директоры.
Тормыш юлы
Сергей Кадочников 1965 елның 19 декабрендә Свердловск өлкәсенең Тәүде районы Городище авылында туган.
1990 елда Урал дәүләт университетының икътисад факультетын тәмамлый. 1990—1992 елларда УрДУ аспирантурасында укый. 1992—1994 елларда Констанц университетының икътисад һәм статистика факультетында белем ала, анда халыкара икътисад буенча магистрлык дәрәҗәсенә (Lic.Oec.Int.) лаек була. 1996 елда РФА Урал бүлегенең икътисад институтында кандидатлык диссертациясен яклый. 2005 елда Санкт-Петербург дәүләт университетында докторлык диссертациясен яклап докторлык дәрәҗәсенә лаек була.
Мөгаллим эшчәнлеген УрДУ икътисад факультетының икътисад теориясе һәм дөнья икътисады кафедрасы ассистенты вазыйфасында башлый (1994—1997). 1997—2003 елларда икътисад тарихы һәм икътисад кафедрасы доценты, 2004—2013 елларда дөнья икътисады кафедрасы мөдире була. 2003—2011 елларда Урал дәүләт университетының икътисад факультеты деканы булып эшли. 2011 елдан Урал федераль университетының икътисад һәм менеджмент Югары мәктәбе директоры. 2013 елның сентябреннән — Югары икътисад мәктәбе милли тикшеренү университетының Санкт-Петербург филиалы директоры.
АКШ, Алмания, Австрия, Чехия университетларында стажировка үткән. 2010—2012 елларда Свердловск өлкәсе губернаторы каршындагы модернизация һәм технологик үсеш комиссиясе, 2009—2012 елларда Свердловск өлкәсе губернаторы каршындагы кризиска каршы комиссия, Санкт-Петербург югары уку йортлары ректорлары советы әгъзасы.
2006 елдан бирле Сергей Михайлович Мюнхен университеты каршындагы икътисади тикшеренүләр институтының штаттан тыш хезмәткәре булып эшли. 2007 елдан «Эксперт-Урал» журналы һәм аналитик үзәгенең эксперт советы әгъзасы, 2009 елдан Вена икътисад университетының чакырылган профессоры.
Галена (Лука)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рочевгрезд
Рочевгрезд (Рочевгрезд) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Рочевгрезд климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (100%).
Касар (Төньяк Каролина)
Касар  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Седуны
Седуны (Седуны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Маленя
Маленя — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кастехон-де-Торнос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беренче (Тямка кушылдыгы)
Беренче — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тямка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Бертену
Ла-Бертену — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Корромбль
Корромбль (Corrombles) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Семюр-ан-Осуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11.46 км².
Каваккөй (Пынарбашы)
Каваккөй (Kavakköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сада-Яга
Сада-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының уң ярыннан 80 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бир
Бир (Бір ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Шумлесь-Крулевский
Шумлесь-Крулевский — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бир
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Альпирсбах
Альпирсбах (Alpirsbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сергей Бондарин
Сергей Александрович Бондарин ( 1903 - 1978 ) - рус совет прозаигы һәм шагыйре.
Биографиясе
Сергей Александрович Бондарин 1903 елның 14 гыйнварында Одессада (хәзерге Украина) туган. Бондаринның әтисе административ вазифа били. Ул Одессада үсә, 1920 еллар башында Одесса язучылары даирәсенә керә, бигрәк тә Е.Г. Багрицкий һәм С.Г. Гехт белән аеруча дус була. 1929 елда Одесса Халык хужалыгы институтының юридик бүлеген тәмамлый. 1930 елда ул рәссам Генриетта Адлерга өйләнә (1903-1997).
1941 елның июненнән 1944 елның февраленә кадәр Бондарин Кара диңгез флотының Сәяси идарәсендә хезмәт итә. 1941 Керчь десант операциясендә катнаша.
1944 елның мартында 1944 елда ул кулга алына, 1945ның 21 апрелендә " анти-совет агитациясе " өчен  гаепләнеп 8 елга лагерьларга хөкем ителә. 1953 елга кадәр ул Мариинскта (Кемерово өлкәсе ), Тайшетта, аннары Красноярск краенда сөргендә төрмәдә утыра.
С. А. Бондарин 1978 елның 25 сентябрендә үлде. Аны Мәскәүдә Донской зиратында җирлиләр.
(2344) Сицзан
Тарихы
1979 елның 27 сентябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SC1» саналган.
Фелгейраш (Резенде)
Фелгейраш  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Трощине
Трощине — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нью-Йорк метрополитены
Нью-Йорк метрополитены — Нью-Йорк шәһәрендәге метрополитен сызыклары системасы.
1904 елның 27 октябрь ачыла.
Нью-Йорк Метрополитены 36 сызыктан тора, 472, гомуми озынлыгы 394 км, пассажир әйләнеше - 1698 млн. (ел) (2020).
Вилькье
Вилькье — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Брадфорд (Род-Айленд)
Брадфорд  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Брадфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голендри (гмина Хмельник)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малеч
Малеч — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Дун (Айова)
Дун  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тәлгать Мостафин
Биографиясе
1929 елның 3 июлендә Түнтәр авылында туган. 1944 елда Түнтәр җидееллык мәктәбен, 1947 елда Арча педагогия училищесын тәмамлый. 1949 елга кадәр туган авылында балалар укыта. 1949-1954 елларда—Чепья районы мәгариф бүлеге инспекторы. 1955-1957 елларда КПССның Чепья райкомының политмәгариф кабинеты мөдире була.
Партия эшчәнлеге
1957-1961 елларда Казанда Югары партия мәктәбендә укый. 1961-1979 елларда Балтач һәм Арча районнарында партиянең район комитеты инструкторы, пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире булып эшли. 1979 елда хезмәт ияләре депутатларының Арча район Советы башкарма комитеты рәисе урынбасары итеп билгеләнә, социаль-мәдәни тармакларга җитәкчелек итә.
1981-1990 елларда Т.Мостафин Арча районының «Коммунизмга» (соңыннан «Арча хәбәрләре») газетасының редакторы булып эшли.
1990 елдан—лаеклы ялда.
Җәмәгать эшчәнлеге һәм дәрәҗәләре
Т.Мостафин хезмәт елларында һәм хезмәт ветераны буларак күп җәмәгать эшләре башкара. Хезмәте һәм җәмәгать тормышындагы активлыгы белән халыкның тирән ихтирамын казана.1965-1989 еллар дәвамында күп мәртәбә Арча район Советына депутат итеп сайлана, партиянең Арча район коитеты әгъзасы, аның бюро әгъзасы була.
Т.Мостафинның хезмәте Татарстан АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре дигән мактаулы исем, медальләр һәм күпсанлы югары дәрәҗәле Мактау Таныклыклары белән бәяләнде.
Чыганаклар:[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Р.Зарипов Тирән тамырлы Түнтәрем, 2008.
Р.Зарипов Бакыйлыкка күчкән әби-бабаларыбыз рухына бер дога, 2021.
Г.Мөхәммәтшин Балтач энциклопедиясе (Р.Зарипов туплап биргән мәгълүмат), 1 том, 2006.
Дзенцёли-Дальше
Дзенцёли-Дальше — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селишча (Бешанковицкий районы)
Селишча (Селішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Югары Типсирма
Югары Типсирма (Тури Типҫырма, Верхняя Типсирма) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 33 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Поеница (Арджеш)
Поеница — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саут-Маями (Флорида)
Саут-Маями  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саут-Маями шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Касталия (Төньяк Каролина)
Касталия  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корбалан (муниципалитет)
Корбалан — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ботороага (коммуна)
Ботороага — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Чабаксар
Чабаксар (Чебокса́ры, Шупашка́р) — Pəcəйдә урнашкан шәһәр, Чуашстан Республикасының башкаласы. Иделнең уң ярында урнашкан. 1469 елдан билгеле.
2021 елның 21 маеннан ― Хезмәт даны шәһәре.
Географиясе
Чабаксар каласы Идел буе калкулыгында Иделнең уң ярында урнашкан. Шәһәр ярларын Чабаксар сусаклагычы юа. Каланың чикләре озынлыгы 83,3 км, шул исәптән коры җир буйлап 67 км үтсә, Идел яры буйлап 16,3 км. Каланың гомуми мәйданы 233 233 км². Сулыклар гомуми мәйданның 15,7%ын алса, урманнар мәйданы 24,8 %ны алып тора.
Тарих
Беренче тапкыр 1469 елда Чебоксар исеме астында телгә алына.
1555 елдан — Мәскәү дәүләтенең крепосте. 17—18 гасырларларда — Идел буеның мәшһүр сәүдә үзәге (тоз, икмәк, җәнлек мехы, күн чималы, бал, һ.б).
1708 елдан — Казан губернасы составында, 1719 елдан — аның Зөя провинциясе составында, 1781 елдан — Казан наместниклыгының (1796 елдан — Казан губернасының) Чабаксар өязе үзәге. 1722 елда шәһәрдә Пётр I, 1767 елда – Екатерина II, 1798 елда – Павел I булганнар.
1856 елда Чабаксарда 11 чиркәү, 836 йорт һәм 28 лавка (кибет) булган.
1920 елдан — Чуаш автономияле өлкәсе, 1925 елдан — Чуаш Автономияле Совет Социалистик Республикасы башкаласы. 1992 елдан Чуашстан Республикасының башкаласы булып тора.
XX гасыр эчендә шәһәр составына 25 авыл һәм штб кертелгәннәр, XXI гасырда шәһәр эченә биш Идел аръягындагы авыл кертелгән.
Халкы
Халык исәбе 447 929 кеше (2010).
Төп халкы булып чуашлар (62,4 процент, 2002) һәм руслар (33,3 процент) тора.
Административ бүленеш
130px|right
Мәгариф
Чабаксар шәһәрендә дүрт зур югары уку йорты урнашкан:
Бу уку йортларыннан кала шәһәрдә күп кенә башка уку йортларының филиаллары да урнашкан. Шулай ук 18 урта һөнәри уку йорты һәм мәктәпләр бар.
Икътисады
Үзендә җитештерелгән йөкләнгән таварлар, хезмәт күрсәтүләр һәм эшләнгән эшләр күләме зур оешмалар гына буенча 2010 елга 44,53 млрд сум тәшкил иткән.
Кардәш калалар
Чабаксарның биш кардәш шәһәре бар :
Кырныж-Йоль
Кырныж-Йоль — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хальмер-Ю елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галенга (Парма)
Галенга — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галенга Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Дзержаново (Маковский повяты)
Дзержаново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шумлесь-Шляхецкий
Шумлесь-Шляхецкий — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трояне
Трояне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малий Поток (Лодзь воеводалыгы)
Малий Поток  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Бюксерет
Ла-Бюксерет — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Бирули (Краснапольский районы)
Бирули  (Бірулі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Akaşi-Kaikyö küpere
thumb|Akashi-Kaikyo küpere, yardan küreneşe
Валерий Выжутович
Валерий Викторович Выжутович (1951 елның 18 апреле, Павлодар, Казакъ ССР, ССРБ) — Россия журналисты, язучы, «Российская газета» сәяси күзәтүчесе һәм телетапшырулар алып баручы.
Akaşi-Kaikyö küpere
Akaşi-Kaikyö küpere ( /akaçi-kayköö/, yaponça 明石海峡大橋; Akashi-Kaikyō Ōhashi) - Yaponiädä Akaşi buğazı aşa ber küper, anıñ üzäk sektsiäse - dönyanıñ asılmalı küperlärneñ sektsiälärdän iñ ozınısı. Küper Kobedağı Maiko Awaji utırawıdağı Matsuho belän totaştıra, Honşu-Şikoku haywey'eneñ ber öleşe.
Валерий Выжутович
Тормыш юлы
Валерий Выжутович 1951 елның 18 апрелендә Казакъ ССРның Павлодар шәһәрендә туа. 1974 елда «журналистика» белгечлеге буенча А. М. Горький исемендәге Урал дәүләт университетын тәмамлый.
Akaşi-Kaikyö küpere
Honşu-Şikoku totaştıruçı öç küperlärdän berse.
Валерий Выжутович
Тормыш юлы
Журналист карьерасын 1974 елда «Комсомольская правда» газетасының махсус хәбәрчесе итеп башлый. 1980 елдан 1988 елга кадәр «Литературная газета»ның күзәтүчесе була, «Новый мир», «Дружба народов» һ. б. журналларында басыла. 1988—1989 елларда «Огонек» журналының публицистика бүлеген җитәкли. Аннары «Известия» (1989—2000), атналык «Московские новости» күзәтүчесе булып эшли (2000—2005), анда Россия демократиясе барлыкка килү турындагы мәкаләләр һәм шәрехләр белән чыгыш ясый.
Akaşi-Kaikyö küpere
Berençel plan buyınça küper qatnaş timer yul-aftamabil küpere bulırğa tieşte, läkin 1986.nıñ Äprelendä eşlär başlağanda planda altı buylı automobil yul genä qaldı. Aktiv tözü 1988.nıñ Mayında başladı häm 1998. yılnıñ 5. Äprilendä küperdä yöreş başlandı. Akaşi buğazı millätara su yulı ide, anıñ kiñlege 1500 m.
Валерий Выжутович
Тормыш юлы
Дистәләгән китап авторы. Мәскәү язучылар берлеге әгъзасы. «Югары икътисад мәктәбе» Милли тикшеренү университетының коммуникацияләр, медиа һәм дизайн факультетында укыта. 2020 елның сентябреннән Россия Халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте университетының Дәүләт хезмәте һәм идарә институтында сәяси журналистлар мастеры булып эшли.
Akaşi-Kaikyö küpere
Anıñ ğomumí xaqı - 500,000,000,000 Yen.
İllüminatsiä
Akaşi-Kaikyö küperendä 1737 lampaçıqlar yaqtıra, 1,084 töp qanatta, 116 töp manaralarda, 405 fermalarğa häm 132 teräklärgä bula. Töp qanatta urınlaşqan azaytu köpşälär qızıl, yäşel häm zäñgär tösle yaqtıralar. İllüminatsiä sanaq belän yörtelä, bäyräm illüminatsiäse 28 kombinatsiädän tora.
Коры Лопач
Коры Лопач — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Байдач елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Корсен
Корсен (Corsaint) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Семюр-ан-Осуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20.37 км².
Виннмервиль
Виннмервиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Феррейра-ди-Авиш
Феррейра-ди-Авиш — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кортес-де-Арагон
Кортес-де-Арагон — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вашингтон метрополитены
Вашингтон метрополитены — Вашингтон шәһәрендәге метрополитен сызыклары системасы.
1976 елның 27 март ачыла.
Вашингтон Метрополитены 6 сызыктан тора, 91, гомуми озынлыгы 189,6 км, пассажир әйләнеше - 212,2 млн. (ел) (2020).
К. Кайласанатһа Куруккал
Тууы һәм белем алуы
Джаффна районында ортодоксаль Тамил Брамин гаиләсендә туган булган, беренчел белемен Наллурда, Мангаяркараси Видьялайяда алган. Урта белемен Парамешвара Колледжында Джаффнада Тһирунелвелида укыган.Бу мәктәп ябылган булган һәм шул ук бинада Джаффна Университеты нигезләнгән булган. Шри-Ланкада югары сыйныф урта мәктәпләр колледжлар дип атала. Ул Лондон Матрикуляция һәм Урта дәрәҗә имтиханнарын узган.
Ул Цейлонда Пераденийяда Университетта Санскрит, Пали, Латин һәм Инглиз телләрен өйрәнгән. Аның шулай ук эш Алман теле һәм Француз теле белеме булган. Аның Санскрит остазы булып профессор Бетти Хэйман булган, соңрак ул Кайласанатһа Куруккалының дусты һәм гиды булган. Ул остаз дәрәҗәсен 1948 тәмамлаган һәм шул ук университетта Санскрит лекторы булып билгеләнгән булган.
Карьера
Ул доктор дәрәҗәсен Пуне Университетында (Һиндстан) тәмамлаган. Ул Эпосларны һәм Пураник Периодларны өйрәнүдә тезис тәкъдим иткән һәм 1960 елда доктор дәрәҗәсенә ия булган.
Ул академик карьерасын Пераденийяның Цейлон Университетында дәвам иткән. Ул Цейлон Ревьюының Университеты өчен мәкаләләр язган.
1974 елда Джаффна Университеты барлыкка китерелгәннән соң, ул анда Һинду Цивилизациясенең беренче сәркатибе булып билгеләнгән булган.
Ул 1976 елның июненнән 1978 елның декабренә кадәр профессор С.Гамлатһ белән сәнгать факультетының Декан-дашы булып билгеләнгән булган. Ул Сәнгатьләр Факультетының мөдире итеп билгеләнгән булган.(ул шулай ук Раманатһан Сынлы Сәнгать Академиясе дип атала).
Һинду Дини Эшчәнлеге
Ул Шри-Ланкада һәм Австралиядә күпсанлы Яджналарда Баш Каһин булган. Ул Шри-Ланкада Путталам районында Муннешварам гыйбадәтханәсендә баш җитәкчеләрнең берсе булып торган. Ул Шри-Ланкада Ходай Шиваның Панча Ишварамнарамның (сыену урыннарның) берсе булып тора.
Өйрәнүче
Карьерасы дәверендә ул Санскрит текстлары, Һинду Цивилизациясе буенча киң өйрәнү эшләгән һәм Шри-Ланкада һәм чит илләрдә күп язмалар тәкъдим иткән.
Үлеме
Ул Австралиядә 2000 елның 8 августында үлгән.
Вайоминг (Род-Айленд)
Вайоминг  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайоминг халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1506) Коса
(1506) Коса  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1939 елның 15 маенда Сирил Джексон тарафыннан Йоханнесбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1939 JC» саналган.
Альтбах
Альтбах (Altbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рочево
Рочево (Рочево) — Коми Республикасының Усть-Цильма районында урнашкан авыл.
Климат
Рочево климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (98%).
Сала-Ю
Сала-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тар-Ю елгасының уң ярыннан 44 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Щенуже
Щенуже — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селишча (Верхнядзвинский районы)
Селишча (Селішча ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Уэлен
Уэлен (Уэлен, тәрҗемә — «кара җир» ,чук.эским.Увэлен;юпик эским. Улыӄ, Олыӄ) — Чукотка автономияле округы Чукотка районының авылы, Русиянең иң көнчыгыш торак пункты.
Халык саны — 720 кеше.
География
Уэлен Чукот ярымутравының төньяк-көнчыгышында, Дежнёв борыны (Ауразиянең иң көнчыгыш ноктасы) янында урнашкан.
Тарих
«Уэлен» исеме беренче тапкыр 1792 елдан телгә алына. 1912 елда Уэленга Камчатка өлкәсенең Чукотка өязе идарәсе күчерерлә. 1916 елда монда Чукоткада иң беренче мәктәбе ачыла.
1940 елга кадәр — Чукотка районының үзәге.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чукча эскимослар (82,3%), юпик эскимослар (8,2%), руслар (7,6%).
Дюбюк (Айова)
Дюбюк  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дюбюк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кейп-Картерет (Төньяк Каролина)
Кейп-Картерет  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каваккөй (Даренде)
Каваккөй (Kavakköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Даренде илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Малина (Лодзь воеводалыгы)
Малина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Феррейрин (Ламегу)
Феррейрин  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Трпчане
Трпчане — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дзержаново (Плоцкий повяты)
Дзержаново  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Голошице
Голошице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Аббевилл (округ, Көньяк Каролина)
Аббевилл — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Аббевилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1785 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1323 км² тәшкил итә.
Саут-Пасадена (Флорида)
Саут-Пасадена  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Саут-Пасадена шәһәре  елда нигезләнгән.
Березовка (Әлмәт районы)
Березовка — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Халык саны — 42 тирәсендә. Почта индексы — 423430.
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Бирча (Беларусия)
Бирча (Бірча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Поеница (Ариешень, Алба)
Поеница — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ботошана
Ботошана — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ulan Bator
Ulaanbaatar (Mongolça: Улаанбаатар) yä Ulan Bator şähäre – Mongoliä'neñ başqalası. Şähärneñ xalqı 1998. yılda 650.000 keşe sanala. Ulaanbaatar Mongolianıñ üzägeneñ tönyaqta, Tuul yılğasında, Bogdo Uul tawı yänäşäsendä urnaşqan.
1649.da Urga isemle Buddist monastır qalası bularaq nigez salınğan, 1860. yıllardan Räsäy-Qıtay arasında çäy säwdä yulında ticärät üzäge bula. 1911. yılda Mongolía automí statusın iğlan itkäç, şähär 1924. yılda Mongol Xalıq Cömhüriäteneñ başqalası bula başlí. Şähärneñ isemen Ulaanbaatar'ğa (Mongolça: 'qızıl batır') almaştırdı, Mongolíanı Ungern von Sternberg'nıñ ğäskärlärdän, Qıtay xakimiättän azat itkän häm Qızıl Ğäskärne çaqırğan Sühbaatar isemle milli qaharmanınıñ xörmätenä. Anıñ häykäle xäzer dä Ulaanbaatarnıñ üzäk mäydanında tora.
Ulaanbaatarda millätara Buyant Ukha aéroportı bar, ul automagistral belän Mongolianıñ böten töp şähärlär belän bäylängän, timer yullar buyınça ul Trans-Seber timer yulı häm Qıtay timer yulları belän bäylängän. Şähärdä Mongolíanıñ berdänber uniiversität urnaşqan. Berniçä däwlät wä xosusí kölliät (kollej) tä bar. Taríxí kitapxanäsendä borınğı Mongol, Qıtay häm Tibet qulyazmalar bar.
Rafael del Riego
Rafael del Riego y Nuñez /i nunyes/ (9. Äpril, 1784 - 7. Nöyäber, 1823) İspan general häm liberal citekçe.
Del Riego 1784. yılnıñ 9. Äprilendä (başqa mäğlümätlär buyınça 1785.neñ 24. Nöyäberendä) Asturiadağı Santa Maria de Tuñas'ta tua. Oviedo Universitäten tämamlaşaç, 1807. yılda ul Madridkä küçä, monda ul armíğa kerä. İspan Bäysezlek Suğışında, 1808 yılda Fransuzlar anı äsirlekkä alalar, Rafael del Riego Escorial'da yabıp totıla, häm soñraq monnan qaça.
10. Nöyäberdä ul Espinosa de los Monteros suğışında qatnaşa, bu suğıştan soñ anı qabat äsirgä alalar. Öç könnän soñ anı Fransiağa küçerälär häm azat itälär näticädä. Ul Britania häm Alman däwlätläre aşa säyäxät itep, 1814. yılda İspaniağa qayta häm qabattan armíğa lieutenant colonel (podpolkovnik) däräcäsendä kerä.
Monarxianıñ altı yıl däwamında ul Masonnarğa häm İspanianıñ Ferdinand VII patşasına qarşı yäşeren oyışmasına kerä. 1819. yılda patşa Könyaq Amerikanıñ bäysezlek qarşı suğışlarına 10 batalion cibärä. Riego Asturia batallionı citäkçelegendä bula. Cádiz'qa kergändä ul başqa offiserlär belän 1820.nıñ 1 Ğínwarında fetnä oyıştıra häm 1812. yıldağı konstitusínı kire qaytarırğa täläp itä (İspaniada Grajdannar Suğışı, 1820-1823). Patşa qarşı baş kütärü oyıştırığa ışanıp, Riego'nıñ ğäskärläre Andalusia şähärläre aşa baralar, lâkin cirle xalıqnıñ küpçelege qızıqsınusız bula. Galicia'da başlanğan fetnä böten İspaniağa tarala. 1820. yılnıñ 7. Martında general Ballesteros'nıñ soldatları Madridtağı patşa saraynı qamap alalar, 10. Martta patşa konstitusínı kire qaytara.
Yañadan nigezlängän 'progressist' xäkimiäte Riego'nı fieldmarşalğa üsterälär, häm Galicia general-gubernatorı eşenä bilgelänälär. 1821. yılnıñ 8 Ğínwarında ul Aragon belän citäkli başlí häm Saragossağa küçä. 18. Yündä ul Maria Teresa del Riego y Bustillos isemle üz kuzinägä kiäwgä çığa. 1821. yılnıñ 4. Sentäberendä republikan fetnädä qatnaşuı arqsında Riego'ğa yalğışça pespublikanizm ğäyep tağalar häm anı arest salalar. Anıñ populárlıq zuraya, Madridta anıñ azat itü öçen denostrasílar ütkärälär. 1822. yılnıñ anı Cortes Generales'qa (İspania Parlamente) saylílar häm yabıludan qatğí azat itälär.
1822.yılnıñ Dekäberendä, Verona Kongressında, İzge Berlek däwlätläre republikan İspaniada Awrupı balansına qurqınıç kürälär, İspaniada absolút monarxianı yañadan barlıqqa kiterü öçen Fransia saylana. 1823. yılnıñ 7. Äprilendä Fransuz armísı İspaniä çiklären ütep çığa. Riego 3. Armínı üz citäkçelegenä ala, interventlärgä häm cirle patşa tarafdarlarına qarışa. Lâkin 15. Sentäberendä anı totıp birälär häm Anquillas /ankilas/(Jaén) awılında äsirgä alalar. Riego'nı Madridqa küçälär. Tulı amnesti iğlan itkäç tä, patşa mäxkämäse Riego'ğa däwlätkä xíanät ğäyebe tağa, çönki ul parlamentta patşa xakimiäten alísı kilüçelär törkemennän berse buldı. 1823. yılnıñ 7. Nöyäberendä Rafael del Riego'nı Madridtağı la Cebada /sebada/ mäydanında asıp üterälär.