cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
(8432) Тамакасуга
(8432) Тамакасуга — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 27 декабрендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 YD18» саналган.
Баглыҗа (Кызылҗаһамам)
Баглыҗа (Bağlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15792) 1993 TS15
(15792) 1993 TS15 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TS15» саналган.
Казазола (Порденоне)
Казазола — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Соснова (Түбән Силезия воеводалыгы)
Соснова  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пецухи
Пецухи — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каравышань
Каравышань (Каравышань ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Крепе
Крепе (Crépey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Грант (округ, Кентукки)
Грант — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уильямстаун шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1820 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 673 км² тәшкил итә.
Какс (Ишеть кушылдыгы)
Какс — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Ишеть елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольяна
Ольяна — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пёделист
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пуидессо
Пуидессо — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Пираи
Пираи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Орле (Валецкий повяты)
Орле  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
HD168453
HD168453 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тосе
Тосе — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15793) 1993 TG19
(15793) 1993 TG19 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TG19» саналган.
Леон (Монро, Висконсин)
Леон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Козловка (Киров өлкәсе)
Зур Козловка (Большая Козловка) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Элисса Аалто
Эльза Кайса Аалто (Elsa Kaisa Aalto, тумыштан Мякинеми, Mäkiniemi; 22 ноябрь 1922, Кеми, Лапландия — 12 апрель 1994, Һельсинки) — фин архитекторы һәм дизайнеры. Алвар Аалтоның икенче хатыны.
Биографиясе
Элисса Аалто 1922 елда Кеми шәһәрендә полковник Август Мякинеми гаиләсендә туган. 1949 елда Һельсинки шәһәрендә Политехник институтта белем ала һәм архитектор Алвар Аалтода эшли башлый. Аалтоның шул чакта беренче хатыны, шулай ук архитектор һәм дизайнчы Айно вафат була. 1952 елда Элисса һәм Алвар өйләнешә. Ул вакытта Алварга 54 яшь, ә Элиссага 29 яшь була.
Ирле-хатынлы Аалто архитектура проекты өстендә бергәләп эшли башлый. Элисса иренең бөтен конкурс эшләрендә катнаша. Ул Алвар һәм Айно оештырган җиһаз җитештерү буенча Artek компаниясе өчен минимализм жанрында обойлар сериясен эшли.
1976 елда Алварның вафатыннан соң Элисса Artek компаниясе белән идарә итә. Ул иренең проектын, шул исәптән Эссенда опера бинасын, Ольборгта заман сәнгате музее, Люцернада торак комплексын, Лаһтида чиркәү эшләрен бетерү өстендә эшли. Аның шулай ук Выборгта китапханә реконструкциялау планнары да була.
Элисса Аалто 1981 елда Америка архитекторлар институтының мактаулы әгъзасы титулына лаек була. 1994 елда 72 нче яшендә яман шештән вафат була. Хиетаниеми зиратында җирләнә.
Кориандр
Бу үсемлектә А, В1 В2, С, Р витаминнары күп. Ас­ корбин кислотасыннан башка яфракларында каротин да бар. Кинза ашкайнатуны яхшырта. Ул сидек һәм үт кудыру чарасы буларак билгеле. Какырык чыгару үзлеге бар, ялкынсынуга каршы йогынты ясый, яра төзәлүгә булыша. Кан чистарту чарасы буларак кулланыла. Болардан кала кинзаның шикәр күләмен киметү, кан тамырларын киңәйтү, авыртуны басу, тынычландыру үзлекләре бар, геморройга каршы чара буларак та файдаланыла. Кориандр төнәтмәсе ашказаны һәм уникеилле эчәк эшчәнлегендә тайпылышлар, аларда җәрәхәт булганда, авыздан начар ис килгәндә тәкъдим > ителә. Эчәклектәге паразитлар белән көрәштә нәтиҗәле чара.
Кинзаны гиперацид (ашказаны сыекчасында хлорид кислотасы күп булу) гастрит, йөрәк ишемиясе, шулай ук тромбофлебит, гипертония белән интеккән кешеләргә, инфаркт кичергән авыруларга кулланырга киңәш ителми. Каннары тиз оешучан кешеләргә дә аның белән мавыгырга ярамый. Гомумән, кинзаны чиктән тыш күп куллану һәркемгә зыян сала ала. Ул күрем циклы бозылуга, йокысызлыкка, хәтер начарлануга китерергә, потенцияне киметергә мөмкин. Табиблар аны бер утыруыда 35 яфрак яки 4 орлыктан күбрәк ашамаска киңәш итә.
(8433) Brachyrhynchus
(8433) Brachyrhynchus — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2561 P-L» саналган.
Кичи
Кичи — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пызас елгасының сул ярыннан 11 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Панфиловка (Немда кушылдыгы)
Панфиловка – Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Немда елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны – (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тактамыш
Тактамыш — Татарстан Республикасының Теләче районындагы авыл.
Почта индексы — 422084.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Кырыкушагы (Феке)
Кырыкушагы (Kırıkuşağı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Феке илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Калиново (Свердловск өлкәсе)
Калиново (Калиново) — Свердловск өлкәсенең Нәүҗән шәһәр округы составына керүче бистә.
География
Бистә Таватуй күле янында, Нәүҗәннән 42 километр ераклыкта урнашкан.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1915 елда динамит заводы төзүе сәбәпле нигезләнгән.
1944—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Кинсли (Канзас)
Кинсли  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кинсли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Печарки (Венгожевский повяты)
Печарки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баглыҗа (Чат)
Баглыҗа (Bağlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Чат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Беляево (Мари Ил)
Беляево (Беляево, Беляево) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Монтодон
Монтодон — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Беляево (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Фундень (Бакеу)
Фундень — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каралёва Слабада 1
Каралёва Слабада 1 (Каралёва Слабада 1 ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казазола (Удине)
Казазола — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(15794) 1993 TG31
(15794) 1993 TG31 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TG31» саналган.
Грейвс (округ, Кентукки)
Грейвс — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Мэйфилд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1824 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1440 км² тәшкил итә.
Пираи-ду-Норти
Пираи-ду-Норти — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Точиски-Подборне
Точиски-Подборне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гайнетдинов
Гайнетдинов (Гайнетдинова) – төрки (татар, башкорт) халыкларда киң таралган фамилия.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып төзелгән түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Соснувка (Олесницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чит-Лейк (Көнбатыш Виргиния)
Чит-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чит-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поленцко
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Омельонс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крион
Крион (Crion) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,08 км².
Лерой (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орле (Лобезький повяты)
Орле  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Светица (Кострома кушылдыгы)
Светица  — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кострома елгасының уң ярына тамагыннан 289 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD168476
HD168476 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Точиски-Середни
Точиски-Середни — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8434) Колумбианус
(8434) Колумбианус — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(15795) 1993 TY38
(15795) 1993 TY38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TY38» саналган.
Резеда Ганиева
Резеда Ганиева, Резеда Кадыйр кызы Ганиева (1932 елның 25 октябре (13 ноябре), ССРБ, РСФСР, ТАССР, Яшел Үзән районы, Кече Шырдан — 2020 елның 21 марты, РФ, ТР, Казан) — әдәбият галиме, филология фәннәре докторы (1992), профессор (1993), Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (1994). Казан дәүләт университетында 60 елдан артык гарәп, фарсы, төрки татар әдәбиятлары тарихын укыткан. Ике дистәгә якын фән кандидаты һәм докторант тәрбияләгән мөгаллим. Күпсанлы фәнни мәкаләләр, китап-монографияләр авторы.
Тәрҗемәи хәле
1932 елның 25 октябрендә (13 ноябрендә) Татарстан АССР Яшел Үзән районы Кече Шырдан авылында туган. Казан дәүләт университетын тәмамлаган (1958).
1962 елдан Казан дәүләт университетында укыта. Студентларга 60 елдан артык гарәп, фарсы, төрки татар әдәбиятлары тарихын укыткан. Резеда Ганиева — ике дистәгә якын фән кандидаты һәм докторант тәрбияләгән мөгаллим. «Татар шагыйре Габдулла Тукай иҗатында сатира» темасына кандидатлык, Кол Гали иҗатына багышланган докторлык диссертацияләрен язган.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
Татар әдәбияты тарихы һәм теориясе; әдәбият белеме; татар әдәбиятының Көнбатыш Европа, рус, украин, гарәп, иран-таҗик, төрки телле әдәбиятлар  белән элемтәсе; Көнчыгыш әдәбиятларында сәнгать алымнары; Г. Тукай, Г. Исхакый, Н. Думави иҗаты.
Күпсанлы гыйльми мәкаләләр, китап-монографияләр авторы. Укыту программалары, энциклопедияләр төзегән.
Гаиләсе
Ире — Зөфәр Зәйни улы Рәмиев (1938 елның 24 июнендә Кама Тамагы районы Каратал авылында туган), әдәбият галиме, филология фәннәре докторы, ТР атказанган фән эшлеклесе. Уллары Булат (1998 елдан Истанбулда (Төркия) яши, техник университетта эшли). Булатның хатыны Ленария. Кызлары Халидә, Шәмәрдәннән кайтышлый юл һәлакәтенә очрап вафат булган. .
Пуйон (Ланди)
Пуйон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Польшада ислам
Тарих
Польшада ислам дине даими нигездә XIV гасырда ныклап урнаша. Польшада ислам, беренче чиратта, Липка татарлары тарихы белән бәйле. Беренче татар (Липка татарлары) авыллары хәзерге Польша җирендә XIV гасырда барлыкка килә. XIII гасырда монгол яуларында да мөселманнар катнаша, әмма әлеге хәрбиләрнең биредә төпләнеп калуы яки Польша халкының ислам диненә күчерелүе турында ил тарихында бернинди мәгълүмат та сакланмаган.
Шул ук вакытта мөселман гарәп илләреннән сәүдәгәрләрнең хәзерге Польша җиренә беренче поляк дәүләтен нигезләүче кенәз (Mieszko I, 935—992) заманында ук килгән булуларын археологик казынулар вакытында күп санлы гарәп акчалары табылу дәлилли.
XIV гасырда килгән татар кабиләләре Бөек Литва кенәзлеге җирләрендә урнашкан. Ялланган кыю сугышчыларга биредә төпләнеп калуда бөек кенәзләр Гедимин, Альгирдас һәм Кестутис ярдәм иткән. Туктамыш гаскәренең бер өлеше, Нугай әмиреннән җиңелгәннән соң, Бөек Литва кенәзлегенә китәргә мәҗбүр булган. Литвада, Малороссиядә һәм хәзерге Көнчыгыш Польшада урнашкан татарларга сөнни ислам динен саклау рөхсәт ителә, моның өчен алар хәрби хезмәт үтәргә тиеш була. Баштагы чорда татарларның Польшада урнашуы вакытлыча гына була, аларның күбесе хезмәт итү вакыты тәмамланганнан соң, туган җирләренә әйләнеп кайта. Ләкин XIV гасыр ахырында бөек кенәз Витовт (татарлар аны Ваттад, ягъни «мөселманнарның сакчысы» дип атаган) һәм аның абыйсы король татарларны Польша–Литва–Тевтон чик буе җирләрендә даими нигездә урнаштыра башлыйлар.
Польша җирендә, башка күп кенә Төньяк һәм Көнбатыш Европа илләреннән аермалы буларак, ислам XIV гасырдан билгеле. Балтыйк диңгезеннән Кара диңгезгә кадәр сузылган Бөек Литва кенәзлеге көньякта мөселманнар яшәгән җирләрне дә үз эченә ала. XV гасырда Бөек Литва кенәзлегенә вассал буларак өч татар кенәзлеге оеша: Мансур кенәзлеге, Җагалдай ханлыгы һәм Курск төмәнлеге. XV гасыр башында бөек кенәз Витовт хакимияте заманында мөселманнар Литва җиренә күчеп утыра. Әмир Идегәй Туктамыш ханны җиңгәннән сон, Туктамышның улы Җәләл-әд-Дин үзенең гаскәре белән Литвага күчкән. Литва бөек кенәзе Витовт үзенең дәүләтендә татарларга яшәргә рөхсәт биргән.
Грюнвальд сугышыннан соң, татарларга Бөек Литва кенәзлегендә җир биләү хокукы һәм мәчетләр төзергә рөхсәт бирелгән. Татарлар Литваның (1569 елдан Речь Посполита) чикләрен саклаган. 1557—1558 елларда Польшада мәчетле 100 татар авылы булган.
XIX гасырда һәр татар авылында мәчет эшләгән. Имамнар Бакчасарайдагы Таврия Диния нәзаратенә буйсынган.
Хәзер Литва татарлары дип аталган татарлар, вакыт узу белән, үз туган телләрен югалткан, әмма алар Ислам динен үз диннәре буларак саклап калган.
XVI—XVII гасырларда Польша татарларына, нигездә, Нугай һәм Кырым татарлары өстәлә тора. Шуннан алып 1980-елларга кадәр Польшада мөселман дине, беренче чиратта, татарлар белән ассоциацияләнә. XVII гасырда 8 млн халкы булган Речь Посполита җирендә 15 000 тирәсе мөселман татар исәпләнгән.
Польша белән Госманлы империясе арасында барган күп санлы сугышлар нәтиҗәсе буларак, липка татарларының шляхта буларак бирелгән күп өстенлекләре бетерелә, диннәрен тотуда чикләүләр кертелә, мәсәлән, булган иске мәчетләрне ремонтлау һәм яңаларын төзү тыела. Шуларны сәбәп итеп, Госманлы империясе солтаны Мәхмәт IV ктоыртуы буенча, 1672 елда Липка татарлары Польша хөкүмәтенә каршы күтәрелгән. 1679 елда татарларның элекке өстенлекләре, дин тоту иреге кире кайтарылган. Әлеге фетнә турында үзе дә липка татары булган язучы Генрик Сенкевичның «Пан Володыевский» (Pan Wołodyjowski) трилогиясендә яктыртылган.
XX гасыр башына Липка татарлары Польша җәмгыятенә кушылып бетә диярлек. Рим католик чиркәвенә караган поляклар белән Америкага күчеп китүчеләре дә күп була. Бруклинда (Нью-Йорк штаты) липка татарлары хәзер дә гамәлдә булган үз мәчетләрен булдырган.
1919—1920 елларда барган Польша  армиясендә хезмәт итүче ике татар офицеры (полковник Мацей Байрашевский һәм капитан Давид Янович-Чайнский) җитәкчелегендә татар кавалерия полкы (сугыштан соң эскадрон) Польша ягыннан торып көрәшә. Бу кавалерия эскадроны татар хәрби формированиеләре традицияләрен дәвам итә һәм XX гасырда Польша-татар җәмгыятенең иң күренекле казанышларыннан берсе була.
Польша бәйсезлеге торгызылган чорда, мөселман татарларның саны 6 мең тирәсе була (1931 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча). Алар, нигездә, Вильно, Новогрудок һәм Белосток воеводалыкларында яшәгән. Икенче бөтендөнья сугышыннан соң, Липка татарларының күпчелеге Польша чикләреннән читтә, нигездә, Литва ССР һәм Белоруссия ССРда (аеруча Белоруссия ССР башкаласы Минскида) кала. Аз санлы булуына карамастан, татар мөселман җәмгыяте Польшаның иң билгеле милли азчылыкларыннан берсе булып тора. 1917 елда төзелгән Мөселман дини ассоциациясе мөселман динен һәм дини йолаларны саклауга юнәлтелә.
1938 елда Польшада 17 мәчет һәм 2 дога кылу йорты эшләгән.
Сугыштан соң, күпчелек татар авыл җирлекләре Советлар Берлеге республикаларына кертелә, дүртесе генә Польшада кала (Боһоники, Кружиняна, Жарки һәм Студзианка). Татарларның шактый өлеше соңрак Польша ягына күчә һәм Польшаның көнчыгышында (күпчелек Белостокта һәм якын-тирә шәһәрләрдә), Көнбатыш һәм Төньяк Польшада (Гданьскида һәм Гожув-Велькопольскида) урнаша. 1971 елда мөселман дини берләшмәсе яңадан торгызыла. 1991 елдан Польша мөселманнары җәмгыяте дә актив эшли. 1992 елда Польша татарлары ассоциациясе торгызыла.
2002 елгы халык санын алуда 447 кеше татар милләтеннән булуын күрсәткән. 2011 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, Польшада 1 916 татар исәпләнә (шул исәптән, 1 251 кеше катнаш милләттән). Соңгы елларда Беларусиядән Липка татарларының Польшага күченүе сизелерлек арткан.
2010 елның ноябрендә порт шәһәре Гданьскида Польша Ислам лидеры Дариуш Ягайлога һәйкәл ачылган, анда ил президенты Бронислав Коморовски, шулай ук Польша һәм чит илләрдән татар вәкилләре катнашкан.
Хәзерге заман
1970 һәм 1980-елларда Польшага Якын Көнчыгыш һәм Төньяк Африканың мөселман илләреннән студентлар укырга килә. Укып бетергәч, кайберләре Польшада төпләнеп кала башлый. Алар Варшавада, Белостокта, Гданьскида (татар җәмгыяте төзегән), Вроцлав, Люблин, Познаньда мәчетләр һәм гыйбадәтханәләр төзи. Быдгощ, Краков, Лодзь, Ольштын, Катовице, Ополеда намаз бүлмәләре булдыра.
1989 елдан башлап, Польшага башка иммигрантлар-мөселманнар да килә. Элеккеге Югославиядән килгән төрекләр һәм башка этник славян мөселманнары сизелерлек зур төркемнәр хасил итә. Ислам җәмгыятендә Бангладеш, Әфганстан һәм башка илләрдән килгән зур булмаган төркемнәр, шулай ук Чечня качаклары да бар. Гыйрак, Иран, Бәһрәйн, Ливаннан килгән шигый мөселманнарның аерым мәчетләре юк, әмма алар атна саен җомга намазларына һәм зур Ислам бәйрәмнәренә җыела. Шулай ук җирле халык арасыннан исламга күчүчеләр күренә.
2013 елда мөселманнарга хәләл мал бугазлау тыела. 2014 елның декабрендә илнең Конституция суды әлеге тыюны юкка чыгарса да, хайваннарны яклау оешмалары әлеге теманы әледән әле күтәреп тора.
Оешма
1913 елда Польша татары Константин Халецки Варшавада хәйрия җәмгыяте төзегән. Җәмгыятьнең максаты — авыр хәлгә калган татарларга ярдәм кулы сузу.
1925 елда Вильна шәһәрендә Бөтенпольша мөселман съезды үткәрелә, анда Польша һәм Литва Югары мөфтияте төзелә. Якуб Шинкевич - сайланган беренче мөфти. Польшада гомер итүче татарлар бүгенге көндә Польша татарлары берлеге рәисе Иосиф Конопацки тирәсенә тупланган.
Сөнни ислам тарафдарлары булган Липка татарларының Польша җөмһүриятендә мөселман дини берлеге (Muzułmański Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej) белән исламның ваһһабичылык тарафдарлары булган мөһаҗирләр оештырган Польша җөмһүриятендә мөселман лигасы (Liga Muzułmańska w Rzeczypospolitej Polskiej) арасында каршылык барлыкка килгән.
Шигыйлар мөселман азчылыгын тәшкил итә һәм Мөселман берлеге җәмгыяте (Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej) төзегән. Җитәкчесләре — Рафал Әхмәд Бергер.
Польша Республикасы мөфтие — Томаш Мицкевич (Tomasz Miśkiewicz).
Мәчет
Кружиняна мәчете — Польшадагы гамәлдәге биш мәчетнең борынгысы. Польша тарихы һәйкәле (2012 елдан). Хәзерге бина XVIII гасыр ахырында төзелгән. 2010 елның мартында мәчеттә Бөекбританиянең тәхет варисы Уэльс шаһзадәсе Чарльз булып киткән
Мәчетне карап торучы (opiekun meczetu) — Җәмил Гембицки (Dżemil Gembicki).
Каралёва Слабада 2
Каралёва Слабада 2 (Каралёва Слабада 2 ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кисмет (Канзас)
Кисмет  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Боанца
Боанца — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кисмет (Канзас)
Тарихы
Кисмет шәһәре  елда нигезләнгән.
Боанца
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кисмет (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Косинка (Казанка кушылдыгы)
Косинка – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Казанка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Когасунуг
Когасунуг — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кызас елгасының сул ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Баглыҗа (Арабан)
Баглыҗа (Bağlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Арабан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монтрезор (коммуна)
Монтрезор — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Караҗатепе (Сафранболу)
Караҗатепе (Karacatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Сафранболу илчесенә караган бер авыл (köy).
Печонки
Печонки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пираи-ду-Сул
Пираи-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фундень (Бузеу)
Фундень — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Осек-Дравский
Осек-Дравский — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Соснувка (Эленёгурский повяты)
Соснувка  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кырыкчалы (Ислаһие)
Кырыкчалы (Kırıkçalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лессор (Висконсин)
Лессор  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Органья
Органья — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грейсон (округ, Кентукки)
Грейсон — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Leitchfield шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1810 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1305 км² тәшкил итә.
(8435) Anser
Тарихы
1960 елның 16 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6643 P-L» саналган.
Полей
Полей (Poley) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15796) 1993 TZ38
(15796) 1993 TZ38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TZ38» саналган.
Шарма (Нодога кушылдыгы)
Шарма — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нодога елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD168481
HD168481 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Точнабель (Мазовия воеводалыгы)
Точнабель  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Борыч бөтнек
Иренчәчәклеләр семьялыгыннан күпьеллык үләнчел үсемлек. Горизонталь үскән көчле озын тамырчалы, сабаклары туры, дүрт кырлы, тармакланып, биек булып үсә. Яфраклары йомыркасыман озынча яки ланцетсыман кыска саплы, кырыйлары үткен пычкы тешле. Чәчәкләре алсу яки тонык шәмәхә төстә, өстә башаксыман чәчәк төркемнәре хасил иткән ялган ярымбоҗраларга җыелганнар. Җимешләре дүрт чикләвектән тора. Хуш исле үсемлек. Үсемлекнең яфракларын һәм җир өсте өлешен (үләнен) файдаланалар. Бөтнекнең иң кыйммәтле компоненты — эфир мае. Яфракларында ул 3% чамасы, чәчәк тәлгәшләрендә 6% ка кадәр җитә. Майлардан тыш, бөтнектә дуплау матдәләре, органик кислоталар һ.б. кушылмалар бар. Бөтнек маеның төп состав өлеше — ментол. Ул йөрәк, баш мие, үпкә каналларын рефлектор киңәйтү үзлегенә ия. Турыдан-туры тәэсир итеп, ментол периферик каналларны тарайта һәм нерв очларының сизүчәнлеген киметә. Ә шул үзлеге ментолның медицинада куллану колачын киңәйтә. Чәчәк аткан вакытта җыелган яфракларын төнәтмә итеп тышкы ялкынсынуга каршы (1 — 5:100), ә эчкә ашкайнатуны яхшырту, әчешү процессын туктату өчен, спазмга каршы һәм авыртусызландыру чарасы буларак кулланалар.
Борыч бөтнектә эфир мае бар, аның төп компонен­ ты — ментол. Нәкъ менә ментол аны бактерицид тәэсирле үсемлек итә дә. Гомумән алганда, аның файдалы сыйфатлары бик күп. Ул кан тамырларын киңәйтә, авыртуны баса, сару кайнауны, күңел болгануын бетерә, ашкайнатуны яхшырта. Аның отвары бронхларда ялкынсыну процессын бетерергә ярдәм итә. Бөтнек ваннасы — бик яхшы тынычландыра торган чара. Бөтнек үт куыгыннан ташларны чыгарырга һәм бавырны чистартырга булыша, астма һәм метеоризм булганда кулланыла. Бөтнектәге таниннар эчәклекне ярсудан саклый. Шулай ук тирләткеч, йөрәк тонусын күтәрә торган һәм үт куучы чара буларак файдаланыла. Аның төнәтмәсе белән авызны чайкатырга була. Ул ангинадан, фарингиттан, бронхиттан файда­лы. 1 аш кашыгы вакланган бөтнек яфрагына 1 стакан кайнар су салып, 15 минут тотсаң, шифалы эчемлек әзер дә була.
Бөтнек, дару ромашкасы (берәр өлеш) һәм валериана (ярты өлеш) катнаш­ масы гипертония өянәгенә профилактика булып тора. Бу төнәтмәне ай дәвамында көн саен стаканның өчтән бер өлеше күләмендә эчәргә кирәк. Тагын берничә рецепт. Баш авыртса, төнәтмә ясау өчен бөтнекнең киселгән яфраклары һәм 70 % лы спирт кирәк. 20 өлеш спиртка 1 өлеш туралган яфрак салалар. Катнаш­ маны 1 атна төнәткәч сөзәргә, көн саен 15 тамчы эчәргә. Баш авыртуын бетерү өчен, яңа өзгән бөтнек яфракларын маңгайга бәйләргә дә була.
Климаксның тискәре симптомнарын җиңеләйтү өчен, ярты литр суда 3 балкашык вакланган бөтнекне кайнатып төнәтмә әзерлиләр. Күңел болганганда һәм эч авыртканда. 1 аш кашыгы бөтнеккә 1 стакан кайнар су салалар. Ярты сәгать төнәткәннән соң (савытын җылы итен төрергә кирәк), һәр 3 сәгать саен берәр аш кашыгы эчәргә. Әгәр коссагыз, дозаны ярты стаканга җиткерергә ярый.
Чонси (Көнбатыш Виргиния)
Чонси  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Борыч бөтнек
Кайбер гөмбәчекләрдән котылу өчен, зарарланган урынга яңа өзелгән ботнек яфрагы боткасын сылау ярдәм итә. Аяк бармакларында микоз белән интегүчеләргә халык медицинасы туралган бөтнек яфрагына тоз кушып әлеге катнашманы 1 сәгатькә бармак араларына сылап торырга тәкъдим итә. Бу процедураны гөмбәчекләр беткәнче башкаралар. Борыч бөтнеген шикәр диабеты белән авырган кешеләрдә ашказаны асты бизе эшчәнлеген яхшырту өчен һәм үт кудыру чарасы итеп кулланырга була. 3 балкашык бөтнекне һәм 1 балкашык тузганакны катнаштырып, 10 минут 1 стакан суда кайнаталар. Каплап ярты сәгать төнәтергә һәм сөзгәннән соң көнгә 3 тапкыр ашар алдыннан чирек стакан эчәргә кирәк.
Чонси (Көнбатыш Виргиния)
Географиясе
Чонси халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каралин (Гомельский районы)
Каралин  (Каралін ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Казазтрада (Фиренца)
Казазтрада — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казазтрада Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зур Лайка
Зур Лайка (Большая Лайка) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (75%), руслар (25%).
Осеки (Кошалинский повяты)
Осеки  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пираканжуба
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Клайд (Канзас)
Клайд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Юлай Гайнетдинов
Тәрҗемәи хәле
1954 елның 8 гыйнваренда БАССР Баймак районы Югары Таулыкай авылында туган. Уфада 1- санлы интернат- мәктәпне, дәүләт университетын (1975), сәнгать училищесын (1984) тәмамлый. Уфада дәүләт университетында (1975-1978), сәнгать институты каршындагы музыка мәктәбендә (1984-1989) укыта. БАССР исәп идарәсенең хисап үзәгендә (1978-1989) программачы, республика халык иҗаты үзәгендә (1989-1991) бүлек мөдире, БСТ каналында (1991-2008) «Хәзинә» иҗат берлеге җитәкчесе, БР архив идарәсендә (2008-2014) җитәкче урынбасары булып эшли.
Клайд (Канзас)
Тарихы
Клайд шәһәре  елда нигезләнгән.
Таллы Бүләк (Азнакай районы)
Таллы Бүләк — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы авыл.
Клайд (Канзас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юлай Гайнетдинов
Иҗаты
БР курайчылар берлеген оештыручыларның берсе. Әлеге музыка коралында виртуоз уйнауга ирешкән курайчы. Әдһәм Искуҗин һәм Кәрим Дияровның шәкерте. Җырчылар Сөләйман Абдуллин, Флюра Килдиярова, Абдулла Солтанов белән чыгыш ясый. БСТ каналында халык иҗатына багышланган 300 тапшыру әзерләп, эфирга чыгара.
Таллы Бүләк (Азнакай районы)
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423301.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Әкрам Вәлиев
Тәрҗемәи хәле
Вәлиев Әкрам Искәндәр улы 1924 елның 18 апрелендә Илбәк авылында туа. 1934-1935 елларда Уфа балалар йортында тәрбияләнә. 7 сыйныфны тәмамлый, аннары Себергә күчеп китә.
1941 елда Кызыл Армиягә алынганчы Бүрәт-Монгол АССР приискында клуб мөдире булып эшли. 1942 елның мартыннан Бөек Ватан сугышы фронтларында, 341 нче укчы полкта бүлекчә командиры (10-нчы гвардияче армиянең 119-нчы гвардияче укчы дивизиясе). Көнбатыш, 2 нче Балтыйк буе һәм Ленинград фронтлары гаскәрләре составында Смоленск операциясендә (1943), Ленинград блокадасын өзүдә, Балтыйк буен азат итүдә катнаша. 1944 елның 4 августында Айвиексте елгасын (Латвия ССР) кичкәндә батырлык күрсәтә. 1946 елдан туган авылында колхозда эшли.
Ленин, Кызыл Йолдыз орденнары, мидәлләр белән бүләкләнә.
(8436) Леукопсис
(8436) Леукопсис — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2259 T-1» саналган.
Баглыҗа (Низип)
Баглыҗа (Bağlıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Низип илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Боарка
Боарка — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пешково
Пешково — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Суган
Суганда безнең организм өчен кирәк булган микроэле­ ментлар һәм туклыклы матдәләр бик күп. Яшел суган хатын-кызларга бик файдалы, чөнки анда цинк бар. Әгәр рационда суган аз булса, репродуктив функция белән проблемалар килеп чыга, тырнак, чәчләр үсүе начарлана өстәвенә алар тоныкланып китә. Яшел суганны бигрәк тә яз көннәрендә куллану яхшы нәтиҗә бирә, чөнки бу периодта күп кешеләр витамин җит­ мәүдән интегә. Ул организмның иммун системасын сакларга ярдәм итә, сулыш юллары авырулары барлыкка килү (ОРВИ, бронхит, грипп, салкын тию) куркынычын киметә. Аз дозада кулланганда, суган ашкайнатуны нормальләштерә, азканлылыктан интегүчеләргә файдалы, аны йөрәк-кан тамырлары системасында тоткарлык булган кешеләргә ашарга киңәш ителә. Яшел суган кан басымын да нормальләштерергә булыша, теш һәм уртны ныгыта, чөнки анда кальций һәм С витамины бик күп. Ул ашказаны согы бүленүен көчәйтә, аппетитны яхшырта. Тик ул ашказанының лайлалы тышчасын ярсытырга мөмкин. Шуңа күрә хроник гастрит, ашказаны һәм уникеилле эчәк җәрәхәте булган кешеләргә аны күп ашарга киңәш ителми.
Башлы суган. Составында С, В1, В2, В6, РР витаминнары, калий, кальций, тимер, алма һәм лимон кислотасы, эфир мае бар.
Нәрсәне дәвалый? Ризыкка салынган яшь суган фитонцидлары тамак төбендәге лайлалы тышчага тупланган вирусларны (мәсәлән, грипп вируслары) һәм микробларны үтерә. Йөткергәндә, суган согына бал кушып эчү : яки сөттә пешкән 2 баш суганны сөте белән ашап-эчү файдалы. Чәч коелса, суганнан уып ясалган ботканы чәч тамырларына сөртергә кирәк. Аңкау авырулары вакытында суга 10:1 нисбәтендә кушылган суган согы белән авыз куышлыгын чайкыйлар. Җәрәхәт-яраларны дәвалаганда, яңа суган Г согы эренле һәм озак төзәлми торган яраларны савыктырырга ярдәм итә.
Суган исеннән котылу өчен, яшел чәй яфраклары, петрушка тамыры, цитрус җимешләре цедрасын чәйнәргә яки бер стакан кайнаган сөт эчәргә була.
Башлы суганны ашказаны җәрәхәте, ашказаны асты бизе, бөер ялкынсыну авырулары булган кешеләргә ашарга киңәш ителми.
Круамар
Географиясе
Коммуна мәйданы — 15,70 км².
Пюжо-ле-План
Пюжо-ле-План — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Траблице
Траблице — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Глубокая (Свердловск өлкәсе)
Глубокая (Глубокая) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тура шәһәр округы составына керүче эшчеләр бистәсе.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Святичка
Святичка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Галичское куленә (Вексы елгасы башы)    кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Монтрёй-ан-Турен
Монтрёй-ан-Турен — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ос-де-Балагер
Ос-де-Балагер — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селитра (Керзя кушылдыгы)
Селитра — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Нема районы биләмәләрендә ага. Елга  Керзя елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Пуялка
Пуялка (Пуял, Пуялка) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%), чирмешләр (0%).
Либерти (Автагеми, Висконсин)
Либерти  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Грин (округ, Кентукки)
Грин — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гринсберг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1792 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 749 км² тәшкил итә.
Фундень (Илфов)
Фундень — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сосьниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Сосьниця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15797) 1993 UD3
(15797) 1993 UD3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.