cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Электр корылмасы
Электр корылмасының билгеле йөртүчеләре булып электр корылган элементар кисәкчекләр – электрон (бер тискәре элементар электр корылмасы), протон (бер уңай элементар корылма) һәм башка азрак таралган кисәкчекләр. Электрон корылмасы −1,602176487(40)×10−19 Кл. Тулаем алганда, табигатьтә уңай һәм тискәре корылмалар саны бер үк. Атом һәм молекулаларның корылмалар суммасы нульгә тигез, ә уңай һәм тискәре ионнарның коргылары каты җисемнәрнең кристаллик рәшәткәләре бүлекләрендә үзара компенсацияләнгән.
Тарих
1729 елда Шарль Дюфе ике төрле корылма булганлыгын ачыклый. Беренчесе пыяла белән ефәк, икенчесе сумала белән йон ышкылганда барлыкка килә. Шуңа күрә Дюфе бу корылмаларны «пыяла» һәм «сумала» корылмалары дип атый. Уңай һәм тискәре коргылар атамаларын Бенджамин Франклин кертә.
Әдәбият
Галимов Д.Г., Даутов Г.Ю., Тимеркәев Б.А.
(7706) Mien
Тарихы
1993 елның 19 мартында UESAC тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 FZ36» саналган.
HD154787
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сейон-Сурс-д’Аржан
Географиясе
Коммуна мәйданы — 26,33 км².
Ка Франчоне (Римини)
Ка Франчоне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Франчоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Миллстон (сан алу урыны, Висконсин)
Миллстон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Клекотово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Клекотово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Миллстон (сан алу урыны, Висконсин)
Географиясе
Миллстон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клекотово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Блек-Эрт (шәһәр, Висконсин)
Блек-Эрт  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маседония (Сан-Паулу)
Маседония  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
IC 330
IC 330 —  чикләрендә урнашкан.
Маседония (Сан-Паулу)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чавайнур
Чавайнур (Чавайнур, Чавайнур) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.
IC 330
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Чавайнур
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Күчүкбалыклы (Османгази)
Күчүкбалыклы (Küçükbalıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дембороги
Дембороги — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Опатковице (Люблин воеводалыгы)
Опатковице  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Дембороги
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кайнарпынар (Карлыова)
Кайнарпынар (Kaynarpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Карлыова илчесенә караган бер авыл (köy).
Опатковице (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Палец (Сундовик кушылдыгы)
Палец — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сундовик елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Неви-Буен
Неви-Буен — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Вестерраде
Вестерраде (Westerrade) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Млёндз (Львувецкий повяты)
Млёндз  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(15092) Beegees
(15092) Beegees — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Млёндз (Львувецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15092) Beegees
Тарихы
1999 елның 15 мартында Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 EH5» саналган.
Улми (Джурджу)
Улми — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бедила (Бузеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скарбошево (Мазовия воеводалыгы)
Скарбошево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
IC 331
IC 331 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Граха-де-Иньеста
Граха-де-Иньеста — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15093) Lestermackey
(15093) Lestermackey — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 4 октябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 TA31» саналган.
Валосавичы (Акцябрский районы)
Валосавичы  (Валосавічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Акцябрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Черторойка
Черторойка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Карабулак елгасының уң ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тирескә, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клембово
Клембово — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Масиейра (Санта-Катарина)
Масиейра  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Дембострув
Дембострув — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Опока (Люблин воеводалыгы)
Опока  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Açıq Törgäk Proyektı (ODP)
Açıq Törgäk Proyektı (ODP) (Open Directory Project (ODP), Открытый Каталог (ODP)) şulay uq DMOZ (ODPnıñ başlanğıç domen isemennän kilä - Directory.MOZilla.org) iseme belän tanılğan bötendönya päräwez säxifälärenä sıltamalarnı tuplawçı açıq eçtälekle küptelle saytlar törgäge.
Törgäk turında mäğlümat
Açıq törgäk, insannar tarafınnan tulılandırılğan häm İnternet eçtälägen çağıldıruçı iñ zur proyektlardan berse. Törgäk fidaqär möxärrirlär tarafınnan tulılandırıla. Härber sayt üzenä turı kilgän bülekkä buşqa östälä, aqçağa östäw qatğıy tıyıla. Päräwezneñ iñ zur ezlägeçläre häm portalları törgäklären Açıq törgäkneñ mäğlümat cıyılmasın qullanıp tözilär. Şularnıñ arasında: Netscape Search, AOL Search, Google, Lycos, HotBot, DirectHit, Alexa, Yahoo, MSN häm yözlärçä başqa sayt. Şulay itep, saytnıñ törgäkkä elägüwe anıñ säxifä abruyın (PageRank) şaqtıy üsterä ala. Şulay uq, qayber waqıt Google ezläw näticälärendäge snippetlarnı saytnıñ DMOZda yazılğan taswirlamasınnan ala.
Törgäkneñ eçtälege
2011 yılnıñ 17 mart (12 Rabiğel-axır 1432) könenä törgäktä tuplam 4 855 147 sayt 1 005 887 bülekkä östälgän, törgäk 88 telgä bülengän, 103 tel bülege Sınaw rejimında. Böten tarixı buyınça törgäktä 90 367 möxärrir qatnaşqan.
World - Dönya bülege
World - Dönya bülege - ul tellär isemlege. Härber tel bülegendä üzeneñ bülekläre bar, häm şul teldäge saytlar barı tik bu büleklärgä östälä.
World - Dönya bülegendä tübändäge 88 tel bar:
Tatar, Afrikaans, İngliz, Ğäräp, Ärmän, Astrianu, Azärbaycan, İndoneziä, Mälay, Bangladeş, Başqort, Belarus, Bosniyä, Breton, Bolğar, Katalon, Çex, Ğädi Qıtay, Ğädäti Qıtay, Daniyä, Alman, Eston, İspan, Esperanto, Bask, Fransız, Wäls, Friz, Friul, Farey, İrland, Şotland, Galiyä, Grek, Ğucarati, Yevrey, Hind, Xorwat, İnterlingwa, İsland, İtalyan, Yapon, Qannada, Qaşıb, Qazaq, Suwaxili, Korey, Qord, Latwiyä, Lüksemburg, Litva, Latin, Macar, Makedon, Marasi, Niderland, Tönyaq Friz, Norvegiä, Üzbäk, Oksitan, Osetin, Farsı, Polşa, Portugaliyä, Päncäbi, Rumın, Romanş, Urıs, Sardin, Şärıq Friz, Alban, Sitsiliä, Sinhal, Sloven, Serb, Fin, Şved, Tağal, Taywan, Tamil, Telugu, Tay, Vyetnam, Törek, Törekmän, Ukrain, Uyğır, Qırğız telläre.
Proyektnıñ program tä'minatı
ODP mäğlümat cıyılması RDF-nösxä räweşendä dä çığarıla. Nösxä tüläwsez taratıla, häm anı barı tik Open Directory License şartnamäsenä buysınaraq qullanırğa yarıy. 2000 yıldan RDF-nösxä, ä böten törgäk 2004 yıldan başlap UTF-8 kodirovkasında eşli.
Bäxäsläşü häm tänqiyt
Açıq Törgäk möxxärrirläre östälgän saytlarnı ozaq eşkärtälär dip ODP zur tänqiytlärgä duçar bula. Monıñ berniçä säbäbe bar: berençedän, möxärrirlär eşne tüläwsez, üz waqıtların fida qılıp başqaralar. İkençedän isä, qayber büleklärdä östälengän saytlar sanı bik zur, alarnı barısın da qarap çığu öçen baytaq waqıt kiräk, şulay uq, möxärrirlär ğadi qullanuçılar öslägän saytlarnı eşkärtüdän başqa üzläre dä qızıqlı häm faydalı saytlarnı östilär. Älegä Tatar bülegendä saytlar sanı bik küp tügel, şuña kürä, saytlarnı qarap çığu qısqa däwer eçendä ütä.
Törgäkneñ Tatar bülege
right|thumb|Tatarça DMOZ
Tatar bülegeneñ bügengese
Xäzerge waqıtta Tatar bülegedä ike möxärrir bar: Albert Azat ulı Äxätov (muhtac ) häm Aydın Salis ulı Mämmädov (salis ). Şulay uq urıs bülegeneñ milläte tatar bulğan möxärrir raouf Tatar bülegeneñ möxärrirlärenä daimi räweştä yärdäm itä.
2011nçı yılnıñ 17 mart (12 Rabiğel-axır 1432) könenä proyektnıñ Tatar öleşendä 381 säxifä östälgän, 200dän artıq sayt äle tikşerelmägän, yäisä isem/taswirlaması tözelmägängä möxärrirlär tarafınnan xuplanmağan. Tatar saytların yasawçılar DMOZ törgägen belmägängä, yäisä tatnetta saytlarnıñ üzara köräşü bulmağanğa östälgän saytlarnıñ kübese möxärrirlär tarafınnan östälä. Xälbuki, törgäkkä elägü saytnıñ ezlägeçlär qarşısında abruyın üsüwenä bik tä'sir itä.
Berniçä waqıt elek Tatar bülege Üzbäk bülegen uzıp, Törki tellärdäge büleklär arasında 3nçe urınğa çıqtı (Törekçä - 43 090, Azärbaycança - 1 145). Rusiä Federatsiäsendäge tellär arasında isä 2nçe urında (Urısça - 81 800).
Корытово (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Коры Кундряк
Коры Кундряк — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга  Кундряк елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ручей Безымянный
Ручей Безымянный — Россия территориясеннән ага торган елга. Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга КАС/ИДЕЛ/2231/87/396/93    кушыла. Елга озынлыгы 6 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ромашка (Свердловск өлкәсе)
Ромашка (Ромашка) — Свердловск өлкәсенең Югары Пышма шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), татарлар (8%).
Лос-Аламитос (Калифорния)
Лос-Аламитос  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD154842
HD154842 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Конфолан-Пор-Дье
Конфолан-Пор-Дье — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
(15094) 1999 WB2
(15094) 1999 WB2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 17 ноябрендә CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 WB2» саналган.
IC 332
IC 332 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Арыкуюсу (Гүлнар)
Арыкуюсу (Arıkuyusu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Гүлнар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ниор
Чыганаклар
Niort
Ка Фраче (Павия)
Географиясе
Ка Фраче Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Сен-Жюльен (Вар)
Сент-Максим (Sainte-Maxime) — Франциянең Вар департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 81,61 км².
Скаржин (Венгровский повяты)
Скаржин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Блек-Крик (шәһәр, Висконсин)
Блек-Крик  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валосавичы (Рагачовский районы)
Валосавичы  (Валосавічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Люцерн (округ, Пенсильвания)
Люцерн — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уилкс-Барре шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1786 елда оештырыла.
Валосавичы (Рагачовский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Люцерн (округ, Пенсильвания)
Халкы
2019 елда халык саны 320 918 кеше тәшкил иткән.
Маскоти (Баия)
Маскоти  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(7707) Yes
Тарихы
1993 елның 17 апрелендә Карл Хердженротер тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 HM1» саналган.
Вестеррёнфельд
Вестеррёнфельд (Westerrönfeld) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Миноква (сан алу урыны, Висконсин)
Миноква  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Чевернур
Чевернур (Чевернур, Чевернур) — Мари Илнең Морке районында урнашкан авыл.
Миноква (сан алу урыны, Висконсин)
Географиясе
Миноква халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Чевернур
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Миноква (сан алу урыны, Висконсин)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Млечна (Түбән Силезия воеводалыгы)
Млечна  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Граха-де-Кампальбо
Граха-де-Кампальбо — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салай (Сундовик кушылдыгы)
Салай — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сундовик елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Опока-Дужа
Опока-Дужа — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кайрак (Амасья)
Кайрак (Kayrak) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Амасья илчесенә караган бер авыл (köy).
(15095) 1999 WO3
(15095) 1999 WO3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 28 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 WO3» саналган.
Клён (Щиценский повяты)
Клён  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дембско (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Дембско  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Улми (Димбовица)
Улми — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нюей-лез-Обье
Нюей-лез-Обье — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Мата (Риу-Гранди-ду-Сул)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сега (Колокша кушылдыгы)
Сега  — Россия территориясеннән ага торган елга. Владимир өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Колокша елгасының уң ярына тамагыннан 115 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Клязьма елгасы Орехово-Зуево каласыннан  Владимир каласына кадәр. Кече елга бассейны — Ука кушылдыклары бассейны, Мукшыдан Иделгә кушылганга кадәр, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(15096) 1999 XH12
(15096) 1999 XH12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 5 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XH12» саналган.
(7708) Fennimore
(7708) Fennimore — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 11 апрелендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 GF9» саналган.
IC 333
IC 333 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Ка Фрозко (Бергамо)
Ка Фрозко — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Фрозко Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Млечно
Млечно — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Скаржин (Остроленцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Корний (Франция)
Корний — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Корний (Франци)
Бедислава
Бедислава — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Коры Үзәк
Коры Үзәк — Россия территориясеннән ага торган елга. Башкортстан биләмәләрендә ага. Елга Зур Изәк елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Гусевка (Елань кушылдыгы)
Гусевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Елань елгасының уң ярыннан 99 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Терса. Кече елга бассейны — Тын елгасы Хопёр һәм Северский Донец елгалары кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Михаленки (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Лос-Алтос
Лос-Алтос — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лос-Алтос шәһәре елда нигезләнгән.
Валосавичы (Чачэрский районы)
Валосавичы  (Валосавічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Блеквелл (Висконсин)
Блеквелл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Күчүкбелен (Юнусемре)
Күчүкбелен (Küçükbelen) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Юнусемре илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Емеда
Емеда — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вестре
Вестре (Westre) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Арылы (Тортум)
Арылы (Arılı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вестре
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салман ибн Габдел-Газиз әс-Согуд
Салман ибн Габдел-Газиз әс-Согуд (гарәпчә سلمان بن عبد العزيز آل سعود‎‎, әйтелеше: зам. Salman ibn Ğäbdel-Ğäziz äs-Soğud, 31 декабрь 1935, Әр-Рияд) — Согуд Гарәбстаны корольы (гарәпчә — мәлиге), ике изге урын саклаучысы һәм әс-Согуд династиясенең бүгенге башлыгы. Бертуган абыйсы һәм Согуд Гарәбстанының элеккеге корольы Габдулла вафатыннан соң, 2015 елның 23 гыйнварында Согуд династиясенең җиденче корольы булып китте.
Согуд нәселеннән җиденче король
Салман — Согуд Гарәбстанының беренче корольы Габдел-Газиз ибн Согудның өч хатыннан туган 25 нче баласы һәм "Судәйри җиделеге" туганнар төркеменең яшь буенча алтынчы әгъзасы. "Судәйри җиделеге" дип, 1932 елдан башлап илдә хакимлек итүче Согуд нәселе корольларының Судәйри нәселеннән алынган хатыннары тапкан ир балалар атала. Бу "җиделек"нең беренче бишесе вафат инде, соңгысы, Салманның 1942 елда туган энесе Әхмәд — Согуд Гарәбстанының эчке эшләр министры.
Тәхеткә менгәнче, Салман ибн Габдел-Газиз әс-Согуд 2011-2015 елларда дәүләтнең саклану министры, ә аннан алдарак 48 ел дәвамында (1963-2011) Әр-Рияд провинциясе губернаторы булып торды.
Корольның әнисе — Хассә бинт Әхмәд әс-Судәйри, 1971 елда вафат булган. Өч хатыныннан туган 13 ир баласы һәм бер кызы бар.
Бала һәм яшүсмер чагы
Башлангыч белемне Салман Әр-Риядта, бабасы ибн Согуд төзеткән корользадәләр мәктәбендә ала, анда дин нигезләрен дә, заманча фәннәрне дә өйрәнә. Унсигез яше тулгач, 1954 елда әтисе Габдел-Газиз Салманны үз вәкиле һәм Әр-Рияд әмире (мэры) итеп күтәрә. Соңрак, 1955 елның апрелендә башкала мэры бер үк вакытта хөкүмәттә министр дип санала башлый.
Әр-Рияд провинциясе губернаторы
1963 елның февралендә корользадә Әр-Рияд провинциясе губернаторы итеп билгеләнә. Бу вазифаны ул 2011 елга кадәр үти. Бу чорда ил башкаласы элеккеге уртакул шәһәрдән эре мегаполис булып үсә, һәм губернатор бу үзгәрешләргә саллы өлеш кертә. Илгә туристлар җәлеп итү һәм инвестицияләр кертү белән шөгыльләнә, Көнбатыш илләре белән геосәяси һәм икътисадый мөнәсәбәтләрне җайга сала. Яшь губернатор Согуд корольы университетын тәмамлаган һәм үзе кебек үк яшь технократларны үзенең киңәшчеләре итеп билгели һәм алар ярдәмендә илне заманча үзгәртеп кора башлый, аның икътисадый тормышын эшлекле калыпка салырга тырыша.
Саклану министры
2011 елның ноябрендә корользадә Салман илнең саклану министры итеп билгеләнә һәм шул рәвешчә Согуд Гарәбстанының милли куркынычсызлык шурасына да керә. Бу вакытта ул инде, Согуд Гарәбстанындагы хакимият алмашыну традицияләре буенча, корольлык тәхетенә дәгъва кылучы икенче варис булып тора. 2012 елның июнендә абыйсы Наиф ибн Габдел-Газиз вафат булгач, корольлыкка беренче варис булып кала. 2012 елның апрелендә яңа саклану министры Бөекбританиядә һәм АКШта премьер-министр Дэвид Кэмерон һәм президент Барак Обама белән очраша. Кыска гына вакыт эчендә ул элек губернатор булып торганда туплаган эшлекле һәм сәяси элемтәләрен тагын да ныгыта.
Король һәм ике изге урынны саклаучы
Согуд Гарәбстаны корольлары берьюлы "ике изге урынны саклаучы" (гар. خادم الحرمين الشريفين‎, Хадим әл-Харамин әш-Шәрифин) титулына да ия була. Ислам диненең иң изге урыннары дип, Мәккә шәһәрендәге Әл-Харам мәчете һәм Мәдинә шәһәрендәге Мәсҗиден-Нәбәви (Пәйгамбәр мәчете) санала.
Согуд Гарәбстаны заманча алгарыш юлына баса
2015 елның 23 гыйнварында, бертуган абыйсы Габдулла вафат булгач, Салман ибн Габдел-Газиз әс-Согуд теократик гарәп дәүләтендә король тәхетенә утыра һәм, димәк, илнең дин башлыгы да булып китә. Аның энесе, 73 яшьлек корользадә Мүкрин ибн Габдел-Газиз корольлыкка беренче варис булып кала һәм, традиция буенча, берьюлы премьер-министр урынбасары итеп тә билгеләнә. Икенче варис — аның улы, 55 яшьлек Мөхәммәд ибн Наиф әс-Согуд.
Ләкин Согуд Гарәбстанының алдагы елларда меритократия (карт-корының алмаштырусыз хакимлеге) торгынлыгыннан арыну мөмкинлеге бар. Чөнки Салман әс-Согуд, үзе король булып китүгә үк, тәхетнең мирас буенча күчү тәртибен (корольлыкны атасыннан улына түгел, абыйсыннан энесенә бирү канунын) үзгәртте. Хәзер икенче варис булып аның улы Мөхәммәд ибн Салман санала. Бу корользадәгә әле нибары 30 яшь кенә.
Шулай да, алгарышлы үзгәрешләр тиз генә тормышка ашыр дип әйтеп булмый әле. Әлегә Салман корольның бу адымы династия эчендә хакимият өчен көрәшне генә кискенләтте. Бу дәүләттә артка сөйрәүче традицияләрне үзгәртү беркайчан да җиңел булмады.
Үзгәрешләр: уңга, сулга, алга, артка
Король тәхетенә утыруга ук, Салман ибн Габдел-Газиз әс-Согуд бөтен дәүләт хезмәткәрләренә, пенсионерларга һәм шәкертләргә ике айлык хак түләргә боерык бирде. Бурычка баткан кешеләрнең 133 мең долларга кадәр бирәчәге кимеде. Гражданлык җинаятьләре өчен хөкем ителгән кешеләрнең ярты миллионы төрмәләрдән чыгарылды, чит ил мәхбүсләрен илдән куу канунын үтәү туктатылды. Халыкны электр энергиясе һәм су белән тәэмин итү корылмалары төзү өчен 20 миллиард доллар акча бүлеп бирделәр. Илнең суперлигасында уйнаучы футбол такымнарына, әдәбият клубларына, хәйрия фондларына һәм хәтта профсоюзларга да матди ярдәм күрсәтелде.
Корольның икенче улы, полковник Солтан ибн Салман әс-Согуд (1956 елның 27 июнендә туган) 1985 елда, корольлар нәселеннән, Согуд Гарәбстаны ватандашлары һәм, гомумән, гарәпләр һәм мөселманнар арасында тәүге космонавт булып китте. .
Шул ук вакытта илдә үлем җәзасына хөкем итү практикасы бермә-бер артты. Шигыйлар лидеры Нимр Бәкер ән-Нимрны җәзалап үтерү Иран һәм башка гарәп илләре белән мөнәсәбәтләрне кискенләтте.
Ләкин Согуд Гарәбстанының Россия Федерациясе белән багланышларында уңай үзгәрешләр була башлады. 2015 елның ноябрендә Россия дәүләт башлыгының Согуд Гарәбстанына визиты булды.
...Ә вакыт дигәнең гел ашыктырып тора, чөнки 80 яшьтән узган Салман корольның сәламәтлеге шәптән түгел. Аңа 2010 елда АКШта аның умыртка баганасына операция ясадылар. Король бер тапкыр инсульт та кичерде инде. Нәтиҗәдә аның сул кулы начаррак хәрәкәтләнә башлады. Табиблар арасында, ул Альцгеймер авыруыннан да интегә, дигән фараз бар.
Дембчино
Дембчино — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Зашари (Вар)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 64,80 км².
Кайран (Мутки)
Кайран (Kayran) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Мутки илчесенә караган бер авыл (köy).
Обинье (Де-Севр)
Обинье — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Маккин (округ, Пенсильвания)
Маккин — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сметпорт шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2549,1 км² тәшкил итә.
Мата-Верди
Мата-Верди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Март
Март (tat.lat. Mart (Buşay)) (шулай ук Бушай, кайбер җирдә Буранай, иске төрки тәкъвимдә Нәүрүз )(mensis Martius, Борынгы Рим сугыш тәңресе Марс исеменнән) — Милади тәкъвименең өченче ае. Татар теленә март сүзе Византиядән килгән.
Инкыйлабка кадәр татар иске дәверлеге буенча Бушай (21.2-21.3), Яңарыш ае (21.3-21.4) (кайбер җирдә Буранай  яки  Нәүрүз ) дип йөртелә.
Сылтамалар
[http://www.azatliq.org/content/feature/24454699.html Татар дәверлеге кайчан югалды? ]
HD154856
HD154856 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Моул-Лейк (Висконсин)
Моул-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клёни (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Клёни  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Флорид Бүләков
Флорид Бүләков (Флорид Миңнулла улы Бүләков) – язучы, драматург. Башкортстанның халык язучысы (2013). РФ дәүләт бүләге иясе (1995). Салават Юлаев премиясе лауреаты (1994)
Тәрҗемәи хәле
1948 елның 23 февралендә БАССР Мишкә районы Олы Шады авылында туган. Мишкә урта мәктәбен, Стәрлетамак мәдәният-агарту укуханәсен, Уфа мәдәният институты курсларын, Бөре педагогия институтын  тәмамлаган.
Төзүче, авыл укытучысы, музыкант булып эшләгән. Этнография бию ансамбле оештырган. Озак еллар район газетасында, республика газеталарында эшләгән. Совет Армиясендә төзелеш батальонында, аннары Мангыштауда хәрби оркестрда хезмәт итә. Ишембайда «Советская Башкирия» газетасының үз хәбәрчесе була.
Иҗаты
Мангыштауда хезмәт иткәндә проза белән мавыга. «Гөлнара» повестен яза. Утыздан артык пьеса авторы. Беренче куелган пьесасы – Стәрлетамакта рус драма театрында куелган «Ширбәт ае» пьесасы. Әсәрләре Уфа, Владимир, Иркутск, Екатеринбур, Хабарау, Киров, Пенза, Казан, Махачкала, Черкесск, Якутск, Улан-Удэ, Алма-Ата, Целиноград, Брест, Чернигов, Тамбов, Киров, Тубыл, Ырынбур театрларында уйналган. Пьесалары «Современная драматургия» альманахында, ССРБ, АКШ журналлларында басыла. 3 кинороман язган. Уфаның БСТ каналында «Ай кызы» сериалы, «Аркайым сере» минисериалы төшерелгән. Салават Низаметдиновның «Мәхәббәт йолдызы» рок-операсының либретто авторы.
Әсәрләре
Г. Камал театры Ф. Бүләковның «Әбиләргә ни җитми», «''Go! Баламишкин''» әсәрләрен сәхнәгә куйды. Әлмәт, Минзәлә театрлары аның күп әсәрләрен сәхнәләштерде.
Опока-Колёния
Опока-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15097) 1999 XP38
(15097) 1999 XP38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 декабрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 XP38» саналган.
Югары Красная Горка
Югары Красная Горка (Кӱшыл Йошкар Курык, Верхняя Красная Горка) — Мари Илнең Морке районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
Скаржин (Плонский повяты)
Скаржин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
IC 334
IC 334 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Мата-Гранди
Мата-Гранди — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Комаровка (Әчет шәһәр округы)
Комаровка (Комаровка) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Дерчевко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Комаровка (Әчет шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Вевельсфлет
Вевельсфлет (Wewelsfleth) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Улми (Олт)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Млиниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Млиниця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(15098) 2000 AY2
(15098) 2000 AY2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Млиниця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15098) 2000 AY2
Тарихы
2000 елның 1 гыйнварында Д. Форти, тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 AY2» саналган.
Янутлар
Янутлар (Procyon) — янутлылар гаиләлегенә керүче ерткыч җәнлекләр ыругы. Америкада таралган. Ауразия территориясендә чайкаучы янут төре генә уңышлы интродуцияләнгән (урнаштырылган).
Гомуми мәгълүмат
Янутлар - бөтен нәрсәне ашаучан хайваннар. Алар җитез куллы һәм шактый алга киткән акыллы. Аларның арткы аяклары, кешеләрне һәм аюларны кебек, табанларга таяна. Янутлар кеше җирлекләренә җиңел яраклашалар һәм еш кына корткычларга әйләнәләр.
Янутлар 4,5 килограммнан 16 килограммга кадәр авырлыкта. Иркәкләр гадәттә тешедән эрерәк. 15 ел яшькә кадәр яши алалар, ләкин табигатьтә 6 елдан озаграк сирәк яшилар.
Бүтән төрләре
Янутлар ыругында 3-4 төр бар:
(7709) 1994 RN1
(7709) 1994 RN1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Коррез (Коррез)
Коррез — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Коррез (Коррез)
(7709) 1994 RN1
Тарихы
1994 елның 8 сентябрендә Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 RN1» саналган.
Обиньи (Де-Севр)
Обиньи — Франциянең Де-Севр департаментында урнашкан коммуна.
Ка Фудриз (Бергамо)
Ка Фудриз — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Фудриз Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рибонуклеин әчелеге
Рибонуклеин әчелеге , РНӘ (русча рибонуклеиновая кислота, РНК, инглизчә ribonucleic acid, RNA) - барлык тере организмнар күзәнәкләренең өч макромолекула берсе (шулай ук аксымнар һәм ДНӘ), геннарны кодлауда, укуда, көйләүдә мөһим роль уйный. Дезоксирибонуклеин әчелеге һәм РНӘ озын чылбырдан тора, аның һәр буыны нуклеотид дип атала.
Һәр нуклеотид азотлы нигездән, рибоза шикәреннән һәм фосфат төркеменнән тора. Нуклеотидлар эзлеклелеге генетик мәгълүматны кодларга бирә.
Бар күзәнәк организмнары аксымнар булдыруны программалау өчен РНӘ (мРНӘ) кулланалар.
Күзәнәктәге РНӘ транскрипция процессында булдырыла: ДНӘ матрицасында махсус ферментлар - РНӘ-полимеразалар ярдәмендә РНӘ синтезлана. Соңрак матрица РНӘ (мРНӘ) трансляция барышында катнаша: мРНӘ матрицасында рибосомалар ярдәмендә аксым синтезлана. Транскрипциядән соң бүтән РНӘ химик үзгәрешләрдә икенчел һәм өченчел структурпалар булдыралар.
Кайбер югарыструктуралы РНӘ күзәнәктәге аксым синтезында катнаша, мәсәлән, транспорт РНӘ кодонннар танып билгели һәм аминәчелекләрне аксым синтезлану урынына китерә, ә рибосома РНӘ рибосомаларның структуралы һәм каталитик нигезе булып тора.
Ләкин РНӘ функцияләре трансляциядә роле белән чикләнмиләр: кече төш РНӘ эукариотик матрицалы РНӘ сплайсингында һәм бүтән процессларда катнаша.
Кайбер РНӘ ферментатив активлыгына ия: ике РНӘ өлешен ябыштыра ала, я бүтән РНӘ молекуларында өзелешләр ясый ала. Шул РНӘ рибозима дип атала.
Кайбер вируслар геномнары РНӘдән тора, аларда РНӘ югары организмнарда ДНӘ функцияләрен башкара.
РНӘ функцияләре төрлелеге сәбәпле РНӘ - биологиягә кадәрге системаларда үзтудыру беренче молекуласы булган дип фараз ителгән.
Тикшерү тарихы
1868 елда Иоһан Мишер нуклеин әчелекләрен ача, nucleus - төш дигән сүз, чөнки бу матдәләр күзәнәк төшендә табыла, ләкин соңрак төшсез бактериаль күзәнәкләрдә нуклеин әчелекләре дә табыла.
1939 елда Оскар Касперссон, Брачет, Шульц эшендә РНӘ аксым синтезында зур әһәмияте ачыла.
1959 елда РНӘ синтез механизмын ачу өчен Северо Очоа Нобель премиясен ала.
Төзелеш
Рибонуклеин әчелеге нуклеотидлары шикәр - рибозадан тора, аңа аденин, гуанин, цитозин яки урацил беркетелә. Фосфат төркеме рибозаларны чылбырга тоташтыра.
Фосфат төркемнәре физиологик рН шартларында тискәре электрик коргыга ия, шуңа күрә РНӘ - поли анион.
РНӘ транскрипциясе 4 нигездән тора: аденин (A), гуанин (G), урацил (U), цитозин (C), ләкин "җиткән" РНӘтә күп үзгәртелгән нигезләр (мәсәлән псевдоуридин һәм инозин) һәм шикәрләр бар.
РНӘ эчендәге азотлы нигезләр цитозин һәм гуанин яки аденин һәм урацил яки гуанин һәм урацил сутуар бәйләнешләрен төзи алалар. Ләкин бүтән тәэсир итешүләр булырга мөмкин (мәсәлән берничә аденин элмәк төзи ала).
ДНӘ белән чагыштыру
ДНӘ һәм РНӘ арасында өч мөһим аерма бар:
Аксымны кодламаучы РНӘ, шул исәптән тРНӘ, рРНӘ, ктРНӘ күп кыска спиральләрдән тора, һәм аксымның өченчел структурасына охшаш.
Иньеста (Куэнка)
Иньеста — Испаниянең Куэнка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арымкөсели (Чаршамба)
Арымкөсели (Arımköseli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Чаршамба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Симгә
Симгә (Сёмга) — Коры Үләмә (Зөя бас.) кушылдыгы. Татарстанның Кама Тамагы районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клёнови-Двур
Клёнови-Двур — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бедиуць
Бедиуць — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Киров исемендәге совхоз бистәсе
Киров Совхозы — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — бистә (федераль классификатор буенча).
Ополе (Люблин воеводалыгы)
Ополе  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Киров исемендәге совхоз бистәсе
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+3. Почта индексы — 423747.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.