cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Минсаяф Сарбулатов
Биографиясе
1812 елгы Ватан сугышы башлангач, 1814 елның ахырына кадәр 5-нче Башкорт атлы полкы составында французларга каршы сугышларда катнаша. 5-нче Башкорт атлы полкы Бөгелмә өязе Карабан авылында 12нче, 11нче һәм 10нчы кантон башкорттарынан оештырыла һәм 1812 елның 29 авгусында Казан белән Чебоксар аша Түбән Новгородка бара. 15 октябрдән кенәз П. М. Волконский отрядлары составына керә, Сураж һәм Велиж калаларында урнаша. 1 ноябрдән генерал-майор М. М. Свечин отрядлары составына керә. 1812 елның 14-16 ноябрендә Березина буендагы алышларда катнаша. Аннары Витебскида һәм Борисовта була. 1813 елның гыйнварында Данциг (Гданьск) кирмәнен камауда катнаша. 1813 елның октябреннән 1814 елның апреленә кадәр Минск губернасында хезмәт итә, шул ук вакытта полкның бер өлеше Лейпциг янындагы сугышта катнаша һәм сугышлы Парижда тәмамлый.
1834 елда шәхси дворянлык хокукын алган.
Гаиләсе
Ике хатыннан уллары: Әбделвәли, Шаһимардан, Шаһиәхмәт, Сәхибгәрәй.
Новогрудок
Новогрудок (Наваһрудак, Навагрудак, Новогрудок, Nowogródek) — Беларусның брест өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 29245 кеше (2015).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Новогрудок Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1212 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Террелл (округ, Джорджия)
Террелл — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Досон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1856 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 870 км² тәшкил итә.
Аву (авиация)
Аву авиациядә (tat. lat. Awu, инглизчә Stall, русча Сваливание) -  күтәрү көче кискен төшүе, очкыч канатын һава агымы белән уратып алып узганда нормаль шартлар бозылу нәтиҗәсендә килеп чыга.
Очкыч канатын һава агымы белән уратып алып узганда нормаль шартлар булганда күтәрү көче очкыч тотрыклы очып йөрү өчен җитәрлек була.
Очкыч канатын һава агымы белән уратып алып узганда нормаль шартлар бозылу нәтиҗәсендә күтәрү көче кискен төшә һәм очкыч агымнан чыга (ава) - тангаж, янтаю почмаклары үзеннән-үзе үзгәрәләр: очкыч борынын күтәрә, төшерә, янга янтая.
Зур ихтималлык белән аву штопорга кертә ала.
Борылышта аву
Рәсем аңлатмасы. Көчләр:
Тирән аву
Т-гәүдәле стабилизаторлы очкычларда була (мәсәлән Ту-154). Биеклек рүлләре канатлар күләгәсендә булганга күрә эштән туктый. Шул торышы тотрыклы булып та, аннан чыгарырга кыен була.
Пшедленче
Пшедленче — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Зарэчча (Краснапольский районы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Краснапольский районында урнашкан авыл.
Пшедленче
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зарэчча (Краснапольский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рамос (Техас)
Рамос  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Языҗык (Мутки)
Языҗык (Yazıcık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Мутки илчесенә караган бер авыл (köy).
Монтеррубио-де-ла-Серена
Монтеррубио-де-ла-Серена — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Метцинген
Метцинген (Metzingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Русская Яжма
Русская Яжма — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яжма елгасының сул ярыннан 0,6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Верриде
Географиясе
Мәйданы —.
Арайкасы
Арайкасы (Арайкасси, Арайкасы) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429048. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226855002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100000500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 84 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
Халалеевка
Халалеевка (Халалееўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кадзельня (Мазовия воеводалыгы)
Кадзельня  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Говернара (Реҗо Эмилия)
Говернара — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Говернара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
GSC3592-6915
GSC3592-6915 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кече Калитвенец
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Северский Донец елгасы, елганвң РФ менән Украина чигеннән Калитва елгасы менән кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Северский Донец (су бассейнының Россия бүлеге), елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Арахнология
Арахнология (лат. arachne үрмәкүч + logos тәгълимат) — зоологиянең үрмәкүчсыманнарны өйрәнә торган бүлеге.
Мөстәкыйль фән булып XIX гасыр уртасында энтомологиядән аерылып чыккан. Гадәттә, арахнологияне теоретикка һәм гамәлигә аералар. Зоология фәне буларак, арахнология үрмәкүчсыманнарның экология, систематика, эволюция, зоогеографиясен һ.б. биологик мәсьәләләрен өйрәнә. Гамәли дисциплина буларак, арахнология кеше һәм хайваннар паразитологиясендә зур бүлекне алып тора һәм микробиология, вирусология, протозоология, гельминтология кебек дисциплиналар белән тыгыз бәйләнгән. Үрмәкүчсыманнарның файдасына яки зыянына карап, арахнология түбәндәге белгечлекләргә аерыла: а.х. арахнологиясе үсемлекләр һәм төрле а.х. продуктлары корткычларын тикшерә; медицина арахнологиясе үрмәкүчсыманнарны кешедә йогышлы авырулар кузгатучылар һәм таратучылар буларак өйрәнә; ветеринария арахнологиясе төп игътибарны хайваннарда була торган авыруларны кузгатучыларга һәм таратучыларга юнәлтә. Арахнологияне болай чикләү ясалма булып тора, чөнки күпләгән үрмәкүчсыманнарның әһәмияте әле ахырынача билгеле түгел. Агулы үрмәкүчләр һәм чаяннарны ныклап өйрәнү XIX гасыр ахыры — XX гасыр башына туры килә; талпаннар, а.х. культураларын зарарлаучы, кеше һәм а.х. хайваннары авыруларын китереп чыгаручы һәм таратучы буларак, XX гасырда аеруча нык өйрәнелде.
Хәйбулла Ильясов
Хәйбулла Ильясов (1792—?) — хәрби эшлекле. 1812 елгы Ватан сугышында һәм Рус армиясенең чит илгә 1813-1814 еллардагы походларында катнашучы.
Биографиясе
Хәйбулла Ильясов (Хәйбулла Ильяс улы Иламанов) Ырынбур губернасы Гәрә вулысы (хәзерге Татарстан Республикасының Актаныш районы) Иске Җияш авылында яшәгән. Йорт старшинасы, зауряд-хорунжий булып хезмәт итә.
1812 елгы Ватан сугышы башлангач, 1814 елның ахырына кадәр 5-нче Башкорт атлы полкы составында французларга каршы сугышларда катнаша. 5-нче Башкорт атлы полкы Бөгелмә өязе Карабан авылында 12нче, 11нче һәм 10нчы кантон башкорттарынан оештырыла һәм 1812 елның 29 авгусында Казан белән Чебоксар аша Түбән Новгородка бара. 15 октябрдән кенәз П. М. Волконский отрядлары составына керә, Сураж һәм Велиж калаларында урнаша. 1 ноябрдән генерал-майор М. М. Свечин отрядлары составына керә. 1812 елның 14-16 ноябрендә Березина буендагы алышларда катнаша. Аннары Витебскида һәм Борисовта була. 1813 елның гыйнварында Данциг (Гданьск) кирмәнен камауда катнаша. 1813 елның октябреннән 1814 елның апреленә кадәр Минск губернасында хезмәт итә, шул ук вакытта полкның бер өлеше Лейпциг янындагы сугышта катнаша һәм сугышлы Парижда тәмамлый.
Марсии-сюр-Ер
Марсии-сюр-Ер — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Солон (Айова)
Солон  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Солон шәһәре  елда нигезләнгән.
Тангаж
Тангаж (tat. lat. Tangaj, французча tangage - буйга чайкалу) - очучы аппарат яки судноның төп күчәргә (горизонталь) карата почмак хәрәкәте.
Тангаж почмагы - очучы аппарат яки судноның буй күчәре һәм горизонталь яссылык арасындагы почмак.
Тангаж почмагы θ (тета) хәрефе белән билгеләнә.
Авиациядә
Көймәләр өчен тангаж урынына "дифферент" термины кулланыла.
Кульно
Кульно — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мосьциска-Мали
Мосьциска-Мали — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ракамец
Ракамец — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшезвиска
Пшезвиска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтихо
Монтихо — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Учетвож
Учетвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Шервож елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
(11491) 1988 VT2
(11491) 1988 VT2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Учетвож
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(11491) 1988 VT2
Тарихы
1988 елның 8 ноябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VT2» саналган.
Томас (округ, Джорджия)
Томас — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Томасвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1825 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1419 км² тәшкил итә.
Фонтен-ан-Бре
Фонтен-ан-Бре — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Саут-Картедж (Теннесси)
Саут-Картедж  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрекшеней (коммуна)
Дрекшеней — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(10464) Jessie
(10464) Jessie — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 17 сентябрендә галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 SC» саналган.
Андреевка (Сысәрт шәһәр округы)
Андреевка (Андреевка) — Свердловск өлкәсенең Сысерть шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%).
Капузбашы (Яһьялы)
Капузбашы (Kapuzbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Яһьялы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Языҗык (Улаш)
Языҗык (Yazıcık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Улаш илчесенә караган бер авыл (köy).
Янтаю
Янтаю (tat. lat. Yantayu, французча carène - киль: судно корпусының аскы буе) - объектның (көймә, очкыч, фундаментныӊ) буй күчәре тирәсендә борылышы.
Очучы аппарат авышлыгын күрсәтүче өч почмакның берсе (янтаю, тангаж, борылу). Эйлер почмакларының берсе.
180 градуска буй күчәре тирәсендә борылыш - оверкиль дип йөртелә.
Видуал
Видуал — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зарэчча (Мсциславский районы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Варин (Жилина)
Варин  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ранчетт-Естейт (Техас)
Ранчетт-Естейт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ранчетт-Естейт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Халамерье
Халамерье (Халамер’е ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
GSC3593-3491
GSC3593-3491 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Михельбах-ам-Бильце
Михельбах-ам-Бильце (Michelbach an der Bilz) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Куляшне
Куляшне — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Навальвильяр-де-Пела
Навальвильяр-де-Пела — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшекора
Пшекора — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мартаньи
Мартаньи — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Дзержинск (Мниск өлкәсе)
Дзержинск (Дзяржынск, Дзяржынск, Дзержинск, Kojdanów) — Беларусның Минск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 26972 кеше (2015).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Дзержинск Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
11 гасырда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Люи (Эн)
Люи (Lhuis) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 24,43 км².
Годано (Ла Специя)
Географиясе
Годано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Divan (cihaz)
Diwan yaki divan - könküreştä qullanıluçı cihaz. Artı bar. .
Ul utıru yä keşe yatu, yal öçen qullanıla. Şulay uq interyer kürke bulıp ta tora.
Diwan süze farsı telennän kergan ham iske qäğäz öyemen añlata.
Сабурьяга
Сабурьяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Парусное күле — Чижа елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мотично
Мотично — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вила-Верде (Фигейра-да-Фош)
Вила-Верде  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(11492) Shimose
(11492) Shimose — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 13 ноябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VR3» саналган.
Дреник (коммуна)
Дреник — Румыниянең Долж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Зарэчча (Чавуский районы)
Зарэчча  (Зарэчча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Тифт (округ, Джорджия)
Тифт — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Тифтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1905 елда оештырыла.
Языҗык (Никсар)
Языҗык (Yazıcık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Никсар илчесенә караган бер авыл (köy).
(10465) 1980 WE5
(10465) 1980 WE5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 29 ноябрендә Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 WE5» саналган.
Фонтен-ла-Малле
Фонтен-ла-Малле — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ногалес (Бадахос)
Ногалес — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Парнева (Беларусия)
Парнева (Парнева ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Ракелу
Ракелу — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рогалык
Рогалык (балка Рогалик) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ростав өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Полная елгасының уң ярыннан 24 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Северский Донец елгасы, елганвң РФ менән Украина чигеннән Калитва елгасы менән кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Северский Донец (су бассейнының Россия бүлеге), елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Капукая (Томарза)
Капукая (Kapukaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Томарза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пшемислув (Лодзь воеводалыгы)
Пшемислув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кунова (Польша)
Кунова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селмер (Теннесси)
Селмер  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
(11493) 1988 VN5
(11493) 1988 VN5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 4 ноябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VN5» саналган.
Әбделгалим Әбтекәев
Биографиясе
Әбделгалим Әбликәева (Әбделгалим Әбикәй улы Түләкәев) Ырынбур губернасы Гәрә вулысы (хәзерге Татарстан Республикасының Актаныш районы) Иске Гәрәй авылында яшәгән. Зауряд-есаул булып хезмәт итә.
1812 елгы Ватан сугышы башлангач, 1814 елның ахырына кадәр 5-нче Башкорт атлы полкы составында французларга каршы сугышларда катнаша. 5-нче Башкорт атлы полкы Бөгелмә өязе Карабан авылында 12нче, 11нче һәм 10нчы кантон башкорттарынан оештырыла һәм 1812 елның 29 авгусында Казан белән Чебоксар аша Түбән Новгородка бара. 15 октябрдән кенәз П. М. Волконский отрядлары составына керә, Сураж һәм Велиж калаларында урнаша. 1 ноябрдән генерал-майор М. М. Свечин отрядлары составына керә. 1812 елның 14-16 ноябрендә Березина буендагы алышларда катнаша. Аннары Витебскида һәм Борисовта була. 1813 елның гыйнварында Данциг (Гданьск) кирмәнен камауда катнаша. 1813 елның октябреннән 1814 елның апреленә кадәр Минск губернасында хезмәт итә, шул ук вакытта полкның бер өлеше Лейпциг янындагы сугышта катнаша һәм сугышлы Парижда тәмамлый.
Михельфельд
Михельфельд (Michelfeld) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Спенсер (Айова)
Тарихы
Спенсер шәһәре  елда нигезләнгән.
Васильов
Васильов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Ранчитос-дел-Норте (Техас)
Ранчитос-дел-Норте  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Васильов
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Ранчитос-дел-Норте (Техас)
Географиясе
Ранчитос-дел-Норте халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Васильов
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ранчитос-дел-Норте (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Самоцвет (Алапай шәһәр бүлгесе)
Самоцвет (Самоцвет) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Тумбс (округ, Джорджия)
Тумбс — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Lyons шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1905 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 951 км² тәшкил итә.
Олива-де-ла-Фронтера
Олива-де-ла-Фронтера — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Годенела (Виченца)
Годенела — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вила-Кова-де-Алва
Вила-Кова-де-Алва — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пшерице (Лодзь воеводалыгы)
Пшерице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11494) Хибики
(11494) Хибики — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 2 ноябрендә М. Янай, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 VM9» саналган.
Зарэчча 1 (Круглянский районы)
Зарэчча 1  (Зарэчча 1 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вилейка
Вилейка (Вілейка, Вилейка, Wilejka) — Беларусның Минск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 26890 кеше (2015).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Вилейка Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1460 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Гельминтология
Гельминтология (гр. helmins, и.к. helminthos суалчан, глист + logos тәгълимат) — паразит суалчаннарны, алар китереп чыгарган авыруларны өйрәнә һәм гельминтларга каршы көрәш чараларын билгели торган фән.
Гельминтология паразит суалчаннарның морфологиясен, физиологиясен, биохимиясен, үсү циклларын, экологиясен, географик таралуын һәм зоологик системадагы урынын, шулай ук аларның «хуҗалары»ның организмга авыру тарату йогынтысының барлык якларын өйрәнә, диагностик ысулларын эшли, авыруларның клиник билгеләрен, патогенезын, эпидемиологиясен һәм эпизоотологиясен өйрәнә һәм барлык шул тикшеренүләр нигезендә дәвалау һәм профилактика чаралары эшли. Бер яктан, паразит суалчаннарны өйрәнеп, гельминтология зоология фәненең бер бүлеген тәшкил итә, икенчедән, гельминтларның патоген сыйфатларын һәм аларга каршы көрәш чараларын өйрәнү гельминтологияне клиник дисциплиналар: патофизиология, патоанатомия, биохимия, иммунология һ.б. белән тыгыз бәйли. Практик гельминтология медицина, ветеринария, агрономия гельминтологияләренә бүленә. Гельминтологияне болай бүлү шактый дәрәҗәдә ясалма, әмма практик максатларда ул кирәк.
Атнары
Атнары (Атнар, Атнары) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Гельминтология
Медицина гельминтологиясе кеше органнарында һәм тукымаларында яшәргә сәләтле паразит суалчаннарның 240 лап төрен өйрәнә. Агрономия гельминтологиясе үсемлекләрнең гельминтофаунасын өйрәнү белән шөгыльләнә һәм барлык төр а.х. культураларын зарарлаучы гельминтоз эпифитияләргә каршы көрәш ысулларын эшли. Ветеринария гельминтологиясе йорт, промысел һәм кыргый хайваннарда паразит булып яшәүче гельминтларны өйрәнә һәм алар китереп чыгара торган авыруларга каршы көрәшә.
Өязетамак
Өязетамак — Ыкның уң кушылдыгы. Башкортстанның Туймазы районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.
Гельминтология
Ветеринария гельминтологиясенең эчтәлеге бик киң колачлы, чөнки хайваннарның аерым төрләре зур яки кече дәрәҗәдә үзләренә хас гельминтофауналары белән характерлы. Ветеринария гельминтологиясе тарафыннан эшләнә торган гельминтларга каршы чаралар зур икътисади әһәмияткә ия, чөнки терлекләрнең үлеменнән һәм аларның барлык яктан да продуктлылыклары кимүдән килгән матди югалтуларны булдырмый кала. Гельминтозоонозлар белән көрәшеп, ветеринария гельминтологиясе шулай ук кешеләрне күпләгән куркыныч авырулардан (тениидозлар, эхинококкозлар һ.б.дан) саклый. Соңгы елларда безнең илдә һәм чит илләрдә ветеринария гельминтологиясенең яңа тармагы — ихтиогельминтология — балык гельминтлары һәм гельминтозлары турындагы фән үсә башлады. Гельминтозлар киң таралган, алар кыйммәтле промысел, аеруча буа балыкларының күпләп үлүенә, санитария брагына чыгарылуына, кондицияләре түбәнәюенә сәбәп була һәм шуның белән халык хуҗалыгына зур зыян китерә. Күп кенә гельминтозларның (описторхоз, дифиллоботриоз һ. б.ның) кешегә балыклардан эләгүе сәбәпле, күпләгән ихтиогельминтологик тикшеренүләр кешеләрнең сәламәтлеген саклау эшенә дә хезмәт итә. Ветеринария практикасында очрый торган төрле гельминтлар вәкилләренең гомуми саны ике меңнән артып китә.
GSC3594-132
GSC3594-132 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Атнары
Почта индексы — 429055. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226815001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100000600.
Өязетамак
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
GSC3594-132
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Атнары
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Өязетамак
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Атнары
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 675 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98%).
Дриду (коммуна)
Дриду — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ринат Зарипов
Ринат Зарипов (Ринат Гыйрфан улы Зарипов,, ) — механика өлкәсендә галим, физика-математика фәннәре докторы (1996), ТР атказанган фән эшлеклесе (1998). 1970 елдан ССРБ ФА Казан филиалында, 1991 елдан РФА КФҮ физика-техника институтында, 1996 елдан лабораториясе мөдире, 1998 елдан фән эшләре буенча директор урынбасары. Мохитләрдәге сызыклы булмаган тибрәнешләр, дулкыннар һәм тәртипле структуралар турында фәнни хезмәтләр авторы.
Халимонава
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Зур Сәрдек
Халык саны — 1019 тирәсендә. Почта индексы — 422113.
Тарих
Сәрдек атамасының килеп чыгышы бик кызыклы. Кайбер галимнәр “сәрдек” сүзе чиста төрки сүз булырга тиеш, дип язалар. Шиһабетдин Мәрҗани Сәрдек сүзенең килеп чыгышын “Сары тау”, “сары-дак-Сардык” мәгънәсендә бирә. Ә галим Г. Саттаров аны сәрдә үләне күп үскәнгә, шул исем белән аталган, дип фаразлый. Зур Сәрдек авылына 1550-52 елларга кадәр нигез салынган булып, бу вакытта ул хәзерге Киров өлкәсе Бөртамак авылы урынында булган. Зур елгалар буенда яшәгән татар халкын, Явыз Иван, тимерчелек белән шөгыльләнсеннәр өчен, тагын куып җибәргән. Ниндидер билгесез сәбәпләр аркасында, бабаларыбыз 1700 нче еллар тирәсендә Киров өлкәсенең Яңгул авылы урыныннан хәзерге Зур Сәрдек авылы урнашкан җиргә күченәләр. Яңа урынга күчеп килгәч, моннан 300 ел чамасы ел элек, авылыбыз кешеләре мөселман динен кабул итәләр. Ул вакытларда тау башлары калын урман белән капланган була. Агачларны таудан гына тәгәрәтеп төшереп, авыл халкы мәчетләр төзи. Зур Сәрдек авылы районда гына түгел, республикабызда билгеле авыл, белемле һәм мәгърифәтле. 1912 елда авылыбызда беренче рус-татар мәктәбе ачыла. Аның беренче мөгаллиме – Габдулла Тукайның дусты Сәгыйть Сүнчәләй була. Авылыбыздагы Социалистик Хезмәт герое К.Ф.Шакиров исемендәге гимназиядә 334 бала белем ала, аларга 52 педагог белем бирә. “Әкият” балалар бакчасында 50 гә якын бала тәрбияләнә. Авыл халкына җиде кибет, даруханә, фельдшер-акушерлык пункты, "ОZON" товарлар бирү пункты хезмәт күрсәтә.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Лисе-сюр-Венжан
Лисе-сюр-Венжан (Licey-sur-Vingeanne) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Фонтен-Франсез кантонына карый.
Фонтен-ле-Бур
Фонтен-ле-Бур — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Светлая (Олма кушылдыгы)
Светлая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олма елгасының сул ярыннан 28 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Qırım Tatarları
Qırım Tatarları (üzataması: Qırımtatarlar, Qırımlar) -  Törki xalıq.
1989. yıldağı xalıq sanın isäpkä alu waqıtında 270.000nän artıq keşe terkälgän. Ukrainada (Qırım yarımutrawında, Xerson ölkäsendä), Rusiädä (nigezdä Krasnodar häm Stavropol kraylarında) häm Üzbäkstan (başlıça Tashkänt (Taşkent) belän Färğänä ölkälärendä) yäşilär. Törkiä, Romaniä häm Bolğarstandä dä Qırımtatar diasporaları bar.
Törkemnär
Dala yaq (Noğay Tatarlar), Taw Aldı (Tatlar) häm Könyaq yar buyı (Yalıboylular) Tatarları subetnik törkemnärenä bülenälär.
Tel häm yazu
Qırımtatar telendä söyläşälär. Yazuda 1926. yılğa qädär Ğäräp älifbasın, 1939. yılğa qädär Latin älifbasın (Yañalifkä oxşaş), 1940 Urıs älifbasın (östämä xäreflärsez, digraflarnı qullanıp), 1990. yıllardan qabat Latin älifbasın (Törek älifbası nigezenä Q häm Ñ quşqaç) qullanalar.
Din
Möselman-Sönnilär. İslamnı Altın Urda däwerendä qabul itkän, dip uylanıla. İslamğa qädär Qırımtaralarnıñ babaları öleşçä Xristian yäki Yähüd dine totuçıları bulğan.
Atalar
Qırımtatarlar etnogenezendä Xäzär, Qıpçaq, Nuğay, şulay uq cirle qäbilälärdän Tawır, Kimmeri, Törki Alan häm başqa qatnaşqan. Hunnarnıñ häm Skiflarnıñ yoğıntısı da bar. Berböten xalıq bularaq formalaşuları Altın Urda häm ul tarqalğanda Qırım Xanlığı däwerendä turı kilä.
Tarix
Rusiä Qırım Xanlığın basıp alğaç, Qırımtatarlar 1850. yıllardan Törkiägä küçä başlıylar.
Zamança tarix
1918. yılda yarım möstäqil Qırım Xalıq Cömhüriäte, 1921. yılda RSFSRda Qırım ASSR oyıştırıla; 1945.tä moxtar yuqqa çığarıla.
İkençe Bötendönya Suğışı barışında Qırım okkupatsiä waqıtında (1941-1943) Natsi propaganda säbäple küp Qırımtatarlar Almannar tarafında Sovet xökümäte häm Bolşevik partizannarı qarşı suğışalar, etnik çistartularda (Yähüdlär häm Urıslarğa qarşı) qatnaşalar.
Deportatsiä
1944. yılnıñ Mayında Qırımtatarlar (238,5 meñ keşe) Qırımnan mäcbüri räweştä Seber, Urta Asiä häm Urta İdel buylarına sörelä. Ayawsız qırıs şartlarda ütkärelgän küçerü barışında häm sörgendäge berençe aylarda Qırımtatarlarnıñ çama belä yartısı ülä.
Reabilitatsiä
1967. yılda Qırımtatarlarnıñ konstitutsion xoquqı çiklängän räweştä torğızılsa da, 1980. yıllarnıñ axırlarına qädär alarğa üz watannarına qaytu röxsät itelmi. Üz illärenä qaytqan Qırımtatarlarnıñ ber öleşe torğızu öçen köräşä. 1992. yılda Qırımğa Cömhüriät xäläte birelä.
1990. yıllardağı Üzbäkstanda etnik çistartular säbäple Färğänä üzenendä yäşäğän Qırımtatarlar Awrupağa küçte.
Ракиери
Ракиери — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виламар
Виламар — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мотковице
Мотковице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Митинген
Митинген (Mietingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
(10466) 1981 ET7
(10466) 1981 ET7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ET7» саналган.
Купна
Купна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зарэчча 2
Зарэчча 2 (Зарэчча 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кадзидло (Мазовия воеводалыгы)
Кадзидло  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11495) Фукунага
(11495) Фукунага — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 3 декабрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 XR» саналган.
Рудольф Зарипов
Рудольф Зарипов (Рудольф Хәфиз улы Зарипов,, — , ) — математикачы. ССРБ ФА педагогия фәннәре академиясендә һәм ССРБ ФА исәпләү үзәгендә эшләгән. Музыканы статистик анализлау, музыкаль мантыйкның статистик закончалыклары турында фәнни хезмәтләр авторы.
ССРБ дәүләт гимны
ССРБ дәүләт гимны - ССРБның гимны, "Интернационалга" алмашка килде.
Тарих
1930-елларда Советлар Берлеге дәүләт гимны язылышка конкурс башланган, бу конкурс чикләрдә "Большевиклар партиянең" гимны язылган (В. И. Лебедев-Кумач сүзләре, А. В. Александров музыкасы). 1943 елда С. Михалков һәм Г. Эль-Регистан А. Александров музыкага яңа сүзләрне яздылар; бу вариантны ЦК ВКП (б)ның Политбюросы 1943 елның 14 декабрьдә кабул иткән. Беренче тапкыр 1944 елның 1 гыйнварында уйнаткан, 13 марттан рәсми рәвештә кулланыла.
1943-1977
1943 - 1956 елларда гимн баштагы, Сталин исемен аталган версиядә уйнатылган. 1956 - 1977 елларда гимн сүзсез уйнатылган.
<poem style='margin-left:5ex'> Союз нерушимый республик свободных Сплотила навеки Великая Русь. Да здравствует созданный волей народов, Единый, могучий Советский Союз!
Славься, Отечество наше свободное, Дружбы народов надёжный оплот! Знамя советское, знамя народное Пусть от победы к победе ведёт!
Сквозь грозы сияло нам солнце свободы, И Ленин великий нам путь озарил. Нас вырастил Сталин — на верность народу, На труд и на подвиги нас вдохновил.
Славься, Отечество наше свободное, Счастья народов надёжный оплот! Знамя советское, знамя народное Пусть от победы к победе ведёт!
Мы армию нашу растили в сраженьях, Захватчиков подлых с дороги сметём! Мы в битвах решаем судьбу поколений, Мы к славе Отчизну свою поведём!
Славься, Отечество наше свободное, Славы народов надёжный оплот! Знамя советское, знамя народное Пусть от победы к победе ведёт!
1977-1991
1977 - 1991 елларда уйнатылган; 1990 елның 23 ноябрьдә РСФСР үз гимнны кабул итте.
<poem style='margin-left:5ex'> Союз нерушимый республик свободных Сплотила навеки Великая Русь. Да здравствует созданный волей народов Единый, могучий Советский Союз!
Славься, Отечество наше свободное, Дружбы народов надёжный оплот! Партия Ленина — сила народная Нас к торжеству коммунизма ведёт!
Сквозь грозы сияло нам солнце свободы, И Ленин великий нам путь озарил: На правое дело он поднял народы, На труд и на подвиги нас вдохновил!
В победе бессмертных идей коммунизма Мы видим грядущее нашей страны, И Красному знамени славной Отчизны Мы будем всегда беззаветно верны!
Татарча тәрҗемә
/Ә. Исхак һәм Н. Арсланов тәрҗемәсе/
<poem style='margin-left:5ex'> Республикаларны туплап нык союзга, Беек Рус азат, җиңелмәс ил төзде. Яшә син, халык теләге тудырган ил, Бердәм, куәтле Советлар Союзы!
Дан сиңа, дан, безнең азат Ватаныбыз, Бар халыклар дуслыгы нигезе! Ленинчыл партия — син халкыбыз көче, Син илтәсең коммунизмга, безне!
Дан сиңа, дан, безнең азат Ватаныбыз, Бар халыклар дуслыгы нигезе! Ленинчыл партия — син халкыбыз көче, Син илтәсең коммунизмга безне!
Күрәбез илнең киләчәк көннәрен без Сүнмәс коммунизмның җиңүләрендә; Кызыл байрагына данлы илебезнең Тугры булырбыз без гомер-гомергә!
Капукөй (Мачка)
Капукөй (Kapuköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Олива-де-Мерида
Олива-де-Мерида — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россошь (Глубоко кушылдыгы)
Россошь (Россош) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ростав өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы ГлубУкая елгасының сул ярыннан 77 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Северский Донец елгасы, елганвң РФ менән Украина чигеннән Калитва елгасы менән кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Северский Донец (су бассейнының Россия бүлеге), елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC3594-1712
GSC3594-1712 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ранчитос-Ист (Техас)
Ранчитос-Ист  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ранчитос-Ист халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшеромб
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лельвиж
Лельвиж — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Сембург (Теннесси)
Сембург  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Лельвиж
Почта индексы — 422126.
Сембург (Теннесси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Спиллвилл (Айова)
Спиллвилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Сембург (Теннесси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Спиллвилл (Айова)
Тарихы
Спиллвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Годеца (Реҗо Эмилия)
Годеца — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Годеца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Очып төшү
Очып төшү, утыру - очучы аппарат очышының җиргә кайту өлеше. Очып менүгә каршы була.
Очып төшү төрләре: