cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Казамона (Арецо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Скомацк-Великий (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Скомацк-Великий  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Кермеж
Кече Кермеж — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Иж елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тайдак
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклагычы Зывыз кала тибындагы бистәсеннән Куйбышев сусаклагычына кадәр, Олы Чирмешән елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рипон (шәһәр, Висконсин)
Рипон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фейеноорд (футбол клубы, Роттердам)
Фейеноорд (Feyenoord) - Нидирланның Роттердам шәһәреннән футбол клубы. 1908 елда Вилһелмина (Wilhelmina) исеме астында нигезләнә. Күп мәртәбә Нидирлан чемпионы; Европа кубогы (1970) һәм УЕФА кубогы (1974, 2002) иясе.
(8789) 1978 VZ7
(8789) 1978 VZ7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 7 ноябрендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VZ7» саналган.
Монтиньи-ле-Ганнелон
Монтиньи-ле-Ганнелон — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Михайлавски (Чачэрский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Смит-Сентер (Канзас)
Смит-Сентер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Смит-Сентер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Циск
Циск — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боура
Боура — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Собенице
Собенице — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Энковице (Олесницкий повяты)
Энковице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Монкюк
Монкюк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Мөгезкатлау
Мөгезкатлау, мөгезпәрдә, мөгезматдә катлавы (рус. Роговая оболочка) (лат.  cornea ) — күз алмасының алгы иң кабарынкы үтә күренмәле тышчасы, күзнең яктылык сындыручы мохитларның берсе.
Мөгезкатлау күзнең тышкы катлауның якынча 1/6 мәйданын тәшкил итә. Ул кабарынкы-батынкы күренешле, батынкы өлеше артка караган линза сыман. Мөгезматдә диаметры абсолют константа диярлек һәм 10±0,56 мм тәшкил итә, әмма вертикаль үлчәме, гадәттә, 0,5—1 мм горизонтальдән азрак. Мөгезкатлау калынлыгы үзәк өлешендә 0,52—0,6 мм, кырый буенча— 1-1,2 мм. Мөгезкатлау матдәсенең сындыру күрсәткече 1,37, сындыру көче — 40 дптр. Мөгезкатлауның кәкрелек радиусы якынча 7,8 мм тәшкил итә.
Мөгезкатлау диаметры туганнан соң 4 яшькә кадәр берникадәр арта һәм бу яшьтән константа булып санала. Ягъни күз алмасының зурлыгы үсеше мөгезкатлау диаметрының яшь ягыннан үзгәрешен узып китә. Шуңа күрә кечкенә балалар күзләре олыларныкына караганда зуррак күренә.
Төзелеше
Мөгезкатлауның төп матдәсе үтә күренмәле тоташтыргыч тукымалы строма һәм мөгезкатлау тәнчекләреннән тора. Строманың алдыннан һәм артыннан ике чик пластинка яндаш тора. Алгы пластинка яки боумен тышчасы мөгезкатлауның төп матдәсе ясалes булып тора. Арткы, яки десцемет тышчасы мөгезкатлауның арткы өслеген һәм шулай ук күзнең алгы камерасын каплаучы эндотелий ясалмасы булып тора. Алдан мөгезкатлау күп катлы эпителий белән капланган. Кеше күзенең мөгезкатлавында биш (бәлки, алты ) катлау бар: Эпителий (күп катлы, тәңкәле һәм мөгезләнмәүче).
•   Нигез мембранасы белән ярымдесмосомалар ярдәмендә тоташкан бер кат призмасыман нигез күзәнәкләре.
•    Ике-өч рәт үсентеле канатсыман күзәнәк.
•    Ике катлам өске тәңкәле күзәнәк.
•    Тышкы күзәнәкләрнең өслеге микроҗыерчыклар һәм микротөкләр өчен зурайган, бу муцин адгезиясенә булыша. Берничә көн дәвамында өске күзәнәкләр кубып төшә.
•    Эпителиаль кәүсә күзәнәкләр күбесенчә өске һәм аскы лимб янында урнашкан, бәлки Вогт палисадында, алар мөгезкатлау эпителиенең нормаль халәтен саклау өчен кирәк.
•  Бу өлкә киртә вазифасын үти, конъюнктиваның мөгезкатлауга үсүен булдырмый.
2. Алгы чик мембранасы (Боумен) — строманың күзәнәксез өске катламы.
3. Мөгезкатлауның төп матдәсе, яки строма - мөгезкатлауның якынча 90% калынлыгын тәшкил итә һәм аралыгы төп матдә  (хондроитинсульфат һәм кератансульфат) һәм үзгәргән фибробластлар (кератоцитлар) белән тулган башлыча дөрес юнәлгән коллагенлы җепселләрдән тора.
4. Дюа катлавы — фаразланган юка югары чыдамлы катлау, 2013 елда ачылган
6. Арткы эпителий, яки мөгезкатлау эндотелие - бер кат гексогональ күзәнәкләрдән тора һәм мөгезкатлау халәтен саклауда һәм КЭБ тәэсиреннән аның бүртүен булдырмауда мөһим рольне уйный, әмма регенерация сәләтенә ия түгел. Өлкәннәрдә күзәнәкләр тыгызлыгы якынча 2500 күзәнәк/мм2 тәшкил итә. Күзәнәкләр саны бер елга якынча 0,6% кими һәм калган күзәнәкләр зураеп, бушаган аралыкны тутыра. 500 күзәнәк/мм2 тыгызлыгында мөгезкатлау шешүе барлыкка килә һәм аның ачыклыгы кими.
Күпчелек имезүчеләрнең (мәче ләр, эт ләр, бүреләр һәм башка ерткыч хайваннарның) Боумен мембранасы юк.
Кайбер үзенчәлекләр
Лимбның кәүсә күзәнәкләре дисфункциясе яки кимчелеге хроник эпителий кимчелегенә, мөгезкатлау өслегендә конъюнктива эпителие күперүенә һәм тамырлануга китерә ала. Бу проблемаларның кайберсе лимб күзәнәкләре трансплантациясеннән соң хәл ителергә мөмкин.
Мөгезкатлау ялкынсыну симптомнары
NB Клицинистлар белән кулланылган терминология төрле, шуңа күрә мәгънәне бозмау өчен симптомнарны тасвирларга бердәм атамаларны куллану максатчан.
Өстәге зарарланулар
1. Нокталы эпителиаль эрозияләр (НЭЭ):.
а) билгеләре. Флюоресцеин (рәс. 9.2а) һәм алсу бенгаль белән буялган эпителийның кечкенә кимчелекләре;
б) сәбәпләре үзенчәлекле, ягъни НЭЭ төрле кузгаткычка җавап булып үсеш алырга мөмкин. Эрозияләр урнашуы еш чир этиологиясен күрсәтергә мөмкин:
- өске лимбта — язгы катар, өске лимбаль кератоконъюнктивит, кабаклар атониясе һәм начар сайланган ялганма линзаларда;
-      кабаклар арасындагы  мөгезкатлау өлеше — «коры» күз синдромы, мөгезкатлау сизгерлеге кимү һәм  ультрашәмәхә нурлары тәэсирендә;
-      аскы лимбта —  блефарит, лагофтальм, тамчыларның агулы тәэсире һәм билгесез сәбәпләрдән.
2.     Нокталы эпителиаль кератит
а) билгеләре. Алсу бенгаль белән яхшы, әмма флюоресцеин белән начар буялган, буясыз күренә торган (рәс. 9.2б) бөртекле, ялтыраучы, шешенгән эпителиаль күзәнәкләр;
б) сәбәпләре:
-    аденовируслы инфекция (иң еш);
-    хламидияле инфекция;
-    өске нокталы Тигесон кератиты;
-    стафилококкларга гиперсизгерлек.
3.     Лайла җебе а) билгеләре. Эпителийда ятучы лайла җепләренең бер башы мөгезкатлау өслеге белән бәйләнгән, икенче башы күз йомганда ирекле күчеп  йөри (рәс. 9.2в). Җеп беркетелгән урында субэпителиаль ярым ачык соргылт төстәге өлкәләрне табып була. Җепләр алсу бенгаль белән яхшы буялалар;
-    «коры» күз синдромы (иң еш);
-    өске лимбаль кератоконъюнктивит;
-    мөгезкатлау эпителие тотрыксызлыгы;
-    нейротрофик кератит;
-    күзнең реконструктив операцияләреннән соң;
-    эссенциаль блефароспазм.
4.    Эпителий шешү мөгезкатлауның гадәти ялтыравы югалу белән сыйфатлана (рәс. 9.2г), авыр  очракларда кабарчыклар һәм буллалар барлыкка килә ала. Бу эндотелий декомпенсациясе яки бик чагылган кискен КЭБ арту билгесе, ул шулай ук строма  шешү белән бергә була ала.
5.    Өстәге тамырлану— күзнең хроник өске ярсытуы яки  гипоксиянең үзенчәлекле билгесе, мәсәлән озак вакыт ялганма линзалар киеп  йөрү белән чыгарыла (рәс. 9.2д).
6.    Паннус — лимбтан үзәккә таба таралучы дегенератив субэпителиаль үзгәрүләр белән  булган (рәс. 9.2е) гадәттә өске тамырлануны билгеләү өчен кулланылган  үзенчәлекле булмаган термин. Паннус күз өслегенең хроник ялкынсыну нәтиҗәсе була.
Тирән зарарланулар
1. Инфильтратлар — лейкоцитлар тупламасы һәм күзәнәкле детриттан торган мөгезкатлау стромасының актив ялкынсыну өлкәләре
9.3а); б) сәбәпләре:
-    антигенга гиперсизгерлек җавабы буларак  инфекцион булмаган «стериль» кератит;
- бактерияләр, вируслар, гөмбәләр һәм садәләр белән бәйле үлекле кератит.
NB PEDAL аббревиатурасын инфекцион булмаган һәм үлекле инфильтратны аеруда кулланалар. Соңгыга чагылган авырту синдромы (Р), зуррак эпителиаль кимчелекләр (Е)  (> 1 мм), үлекле бүлендек (D), күзнең  алгы бүлеге җавабы (А) (увеит, гипопион) һәм гадәттә барышның үзәк урнашуы  хас.
2.    Җәрәхәт (рәс. 9.3б) экзоген организмнарның (бактерияләр, амебалар һәм гөмбәләр)  ферментлары тәэсиреннән яки ялкынсынуда тоташтыргыч тукыма таркалып йомшару  һәм эндоген чыгышлы ферментларның азат ителүе өчен барлыкка килә.
NB Үзәк яки периферик җәрәхәтле кератитка таркалып йомшару буенча классификация этиологияне билгеләүдә мөһим рольне уйный ала. Ревматоидлы артритта үзәктәге таркалып йомшару «коры» күз синдромы нәтиҗәсе, шул ук вакытта таркалып  йомшаруның периферик барышы нигезендә иммунлы табигать була.
3.   Тамырлану (рәс. 9.3в) төрле этәргечкә җавап булып үсеш ала. Веноз тамырлар җиңел аерыла, әмма артериаль тукландыручы тамырлар — юка һәм аларны күзәтү өчен  зурайту кирәк. Мөгезкатлауның бушаган тирән тамырлары чагылган яктылыкта тамырлар «күләгәсе» сыман аерыла ( рәс. 9.18б кара).
4.   Хроник  ялкынсыну белән мөгезкатлауның яңа ясалган тамырларыннан сыекчаның чыгу  нәтиҗәсендә липидлар  утырмасы  (рәс. 9.3г).
5.   Десцемет мембранасы җыерчыклары (буйлы кератопатия — рәс. 9.3д) хирургик  җәрәхәт, күз гипотониясе, строма ялкынсынуы белән бәйле була ала.
6.    Мөгезкатлау тартылу, тумыштагы җәрәхәтләр һәм  кератоконус нәтиҗәсендә десцемет мембранасы ертылулары (рәс. 9.3е) мөгезкатлау стромасына  сыекчаның тиз агылуына китерә ала.
Клиник билгеләрне теркәү
Һәр үзгәрүләр төрен һәм урынын теркәү өчен клиник диаграмманы кулланалар. Эпителиаль томанлану тыгызлыгы һәм строма җәрәхәтләнү, яңа ясалган тамырлар һәм томанлануның тирәнлеге теркәлергә тиеш. Моның өчен төсле кодлау файдалы (рәс. 9.4).
1.   Җөй  яки дегенератив үзгәрүләр кебек томанлануларны кара төс белән аералар.
2.   Эпителий шешүен зәңгәр юка түгәрәк белән, строма шешүен —  зәңгәр нечкә сызыклар белән, десцемет мембранасы җыерчыкларын — дулкынлы  зәңгәр сызыклар белән билгелиләр.
3.   Гипопионны сары төстә күрсәтәләр.
4.    Кан тамырларын кызыл төс белән аералар. Өске тамырлар — лимб чигендә башланучы дулкынлы сызык белән, тирән тамырны — башын лимб  янында билгеләп, туры сызык итеп ясыйлар.
5.     Пигментацияне (тимернең боҗра кебек утырмасын, Крукенберг  орчыгын) көрән төс белән сурәтлиләр.
Дәвалау мәсләкләре
Дәвалау максаты — чир барышын туктату, мөмкин булган инфекция сәбәпләрен юк итү, мөгезкатлауның булган зарарлануын  чикләү.
NB Диагнозга нигезләнгән дәвалау булырга тиеш. Идарә ителми торган катнашуларны кулланмаска кирәк һәм диагноз үзгәрүенә әзер булырга кирәк.
Инфекцион сәбәпләр һәм ялкынсыну буенча идарә
1.   Антибактериаль препаратларны башлангыч тикшеренү тәмамлануга ук  билгеләргә кирәк. Башлангыч препаратны сайлау мөмкин булган чир этиологиясе белән билгеләнә, ул клиник тикшеренүләрдә ачыклана ала. Киң колачлы препаратлар белән дәвалауны башлангыч этапта, сайланган препаратларны —  тикшеренүләр нәтиҗәләре буенча кирәк булганда кулланалар.
2.    Урынлы глюкокортикоидларны саклык белән кулланырга кирәк, чөнки  микроблар үсүенә булыша һәм мөгезкатлау төзәлүен баса ала. Глюкокортикоидлар вирусларга каршы нәтиҗәле препаратларсыз гади герпес вирусы чыгарган актив  өске кератитта ярамый.
3.     Системалы иммунодепрессив препаратларны мөгезкатлауның кайбер авыр периферия  җәрәхәтләнү формаларында һәм тоташтыргыч тукыманың системалы чирләре белән  бәйле мөгезкатлауның таркалып йомшаруында кулланырга мөмкин.
Регенерацияне тизләтүче препаратлар
Юка стромалы күзләрдә эпителий регенерациясен тизләтү мөһим, чөнки эпителий зарарлы булмаганда строма юкаруы  әкренрәк үсеш ала. Түбәндә регенерацияне тизләтүче иң мөһим ысуллар күрсәтелгән.
1.   Һәртөрле  хәлләрдә агулы дарулар һәм консервантлар тәэсирен киметү.
2.    Юешләндерүче препаратлар — консервантларсыз ясалма яшь һәм майлар.
3.   Кабаклар ябуны нейротрофик кератопатияләр, лагофтальмдагы  кератитларда һәм шулай ук эпителийның рецидивлы кимчелекләр очракларында  шәхси кулланалар.
•      Кабакларны  тасмалар ярдәмендә вакытлыча ябу (рәс. 9.5а).
•      Вакытлыча птозны  булдыру өчен өске кабакны күтәрүче мускулга ботулотоксин кертү.
•      Тышкы тарзорафия  (рәс. 9.5б) яки эчке кантопластика.
4.   Гундерсен буенча конъюнктиваль кораманы дәвалауга бирелми һәм үсә торган җәрәхәтне  каплау өчен кулланалар (рәс. 9.5в). Бу процедураны күрү кайту ихтималлыгы түбән булган бер яклы хроник барышта кулланалар.
5.   Бандажлы йомшак ялганма линзалар (рәс. 9.5г) өзлексез кабаклар белән җәрәхәтләү  шартларында мөгезкатлауның регенерацияләнүче эпителиен саклап, төзәлүне  яхшырта.
6.   Амнион мембранасын күчереп утырту (рәс. 9.5д) персистенцияле, дәвалауга  бирелми торган эпителий кимчелегендә максатчан була ала.
7.   Адгезив тукыма җилемен (цианоакрилат) стромаль җәрәхәтләнүне  чикләү һәм зур булмаган тишекләрне ябу өчен кулланалар. Җилемне синтетик тәлинкәгә сөртәләр, аннары юкарган яки тишелгән өлкәгә куялар, аны бандажлы  ялганма линза белән каплыйлар (рәс. 9.5е).
8.    Лимбның кәүсә күзәнәкләре трансплантациясен аларның дефициты булганда кулланалар,  мәсәлән химик пешү яки җөйләүче конъюнктивитта. Бер яклы патологиядә донор тукымасы чыганагы икенче күз (аутотрансплантат), ике күз дә катнашса башка  кеше яки мәет күзе (аллотрансплантат) була ала.
Сан-Валентин (Риу-Гранди-ду-Сул)
Сан-Валентин  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вольферштедт
Вольферштедт (Wolferstedt) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тыңламас (Актаныш районы)
Тыңламас — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423761.
Тарих
Фәнгә мәгълүм тарихи документларда 1722 елдан искә алына, әмма авылның XVII гасыр ахырында нигезләнү ихтималы шик уятмый. 1467-1478елларда идарә иткән Казан хакиме Ибраһим хан тарафыннан Котлыгыш бигә бүләк ителгән бер ярлык булган. Әлеге ярлык нигезендә Котлыгыш бигә Тыңламас авылы янәшәсендәге җирләр бүләк ителгән. Ә бу төбәк- Сөн елгасының Агыйделгә килеп кушыла торган җирләребит! Истәлекләрдә Тыңламас авылы иң әвәл тугыз гаилә килеп нигезләгән, дип искә алына. Бер гаилә башлыгы Мәгъдән исемен йөрткән. Аның дәвамчылары соңрак шул ук Сөн елгасының югарырак агымына, Аккүз авылына күчеп утырганнар. Әмма югарыда телгә алынган ярлык кына Тыңламасның барлыкка килүен XV гасырга бәйләү мөмкинлеге бирми.
XVIII-XIX гасырларда авыл халкы асаба һәм типтәр катлауларына бүленә, өч басулы системага нигезләнгән игенчелек, терлек үрчетү, киездән төрле әйберләр җитештерү, умартачылык белән шөгыльләнә, тиредән кием-салым тегә, Сөндә балык тота. 1773-1775еллардагы Крестьяннар сугышында тыңламаслылар Е. И. Пугачев явында катнашалар. XIX гасыр башында авыл ике мәхәлләдән тора, ике мәчет була. 1906 елда Тыңламаста 166 хуҗалыкта 808 кеше яши. 1920 елга кадәр Уфа губернасы Минзәлә өязенең Актаныш волостена керә. Авыл халкы 1917 елгы Октябрь революциясе һәм 1918 елның гыйнварында совет хакимияте урнашу, Гражданнар сугышы һәм сәнәкчеләр фетнәсе белән бәйле вакыйгаларның шаһитлары була; 1921-1922 еллардагы ачлык чорында шактый кими, күпләр чит якларга китеп баралар.
1930 елдаТыңламаста “Изаил” күмәк хуңалыгы оештырыла, колхозның беренче рәисе булып Малик Фәттахов сайлана, бераздан аны Зәки Ханнанов алыштыра. 1933 елда беренче трактор кайтарыла. 1937 елда уку өе ачыла. 1938 елда ике мәчетнең дә манарасын кисәләр, биналарын сүтеп, мәктәп һәм клуб итеп салалар.
Бөек Ватан сугышында 56 ир-егет яу кырында ятып кала.
1958 елда “Изаил” миллионер колхозлар исәбенә керә.
1968 елда “Изаил” колхозы Ленин исемендәге колхозга кушыла.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Аньорбе
Аньорбе — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хороату-Чехулуй
Хороату-Чехулуй — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мөслим (станция)
Мөслим (Муслюмово) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Eredivisie
Eredivisie (Eredivisie, шәрәфле дивизион) – елда нигезләнгән Нидирланның иң югары футбол дивизионы. такым катнаша; сезон аенда башлана. Лиганың иң яхшы такымнары УЕФА Чемпионнар лигасында һәм УЕФА Европа лигасында катнаша.
Монтиньи-ле-Шартиф
Монтиньи-ле-Шартиф — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Бер-Велли-Спрингс (Калифорния)
Бер-Велли-Спрингс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Җофар Шәйфетдинов
Җофар Шәйфетдинов, Җофар Габдрахман улы Шәйфетдинов (русча документларында: Иофар Габдрахманович Шайфутдинов, 1937 елның 21 сентябре, СССР, РСФСР, ТАССР, Ворошилов  районы, Алга) — хокук белгече, Чаллы (1993—2000), Алабуга (1991—1993), Чистай (1983—1991) шәһәрләре, Балтач районы (1979-1983) прокуроры. Россия Федерациясе прокуратурасының атказанган хезмәткәре (1996). Юстиция өлкән советнигы. Яр Чаллы шәһәренең мактаулы гражданы (2007).
Бер-Велли-Спрингс (Калифорния)
Географиясе
Бер-Велли-Спрингс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Җофар Шәйфетдинов
Тәрҗемәи хәле
1937 елның 21 сентябрендә Татарстан АССР Ворошилов (1957 елдан Яңа Юл, 1959 елдан Сарман) районы (хәзерге Саклаубаш авыл җирлеге)  Алга авылында туган. Ворошилов районы Саклаубаш сигезьеллык, Теләнче-Тамак (элекке район үзәге, хәзер Тукай районындагы авыл) урта мәктәпләрен тәмамлаганнан соң, Молотов (1957 елдан Пермь) өлкәсенең Березники политехника техникумында «электр һәм электромеханик җиһазларны техник эксплуатацияләү һәм аларга хезмәт күрсәтү» белгечлеге буенча укый. Техникумны тәмамлагач, Березники титан-магний комбинатының ремонт-механика цехында эшли. 1964—1969 елларда В. И. Ульянов-Ленин исемендәге Казан дәүләт университетында (хәзерге КФУ) юридик факультетта хокук белгечлегенә укыган.
Хезмәт юлы
1967―1971 елларда Пермь өлкәсенең Березники шәһәрендә прокуратура тикшерүчесе булып эшли. Мөстәкыйль башкарган беренче эше — теплоходта пассажир кызны көчләү турында җинаять эшен тикшерү була.
Бер-Велли-Спрингс (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җофар Шәйфетдинов
Хезмәт юлы
1971—1973 елларда — Чаллы шәһәре прокуратурасының өлкән тикшерүчесе. Яр Чаллыга Березникидан аны ТАССР прокуратурасы кадрлар бүлеге башлыгы Рәфкәт Кәрим улы Абдюшев чакырып кайтарган.
1973—1979 елларда ― Азнакай районы прокурорының (Р. Ф. Кунафин) урынбасары.
1979—1983 елларда ― Балтач районы прокуроры.
1983—1991 елларда ― Чистай шәһәре прокуроры. Чистай төрмәсендә тотылучы сәяси тоткын, булачак Израиль кнессеты депутаты белән күп мәртәбәләр сөйләшергә туры килгән.
1991—1993 елларда ― Алабуга шәһәре прокуроры.
1993—2000 елларда ― Чаллы шәһәре прокуроры. Җофар Шәйхетдинов контроле астында КамАЗның двигательләр заводында 1993 елның 14 апрелендә чыккан янгын һәм зур күләмдә урлашулар турында эш тикшерелгән.
2000—2007 елларда ― КамАЗ АҖ генераль директорының (Иван Костин) хокук саклау эшчәнлеге буенча киңәшчесе.
Пенсиягә чыккач, дөньяның 15 иле буйлап сәяхәт иткән: Италия, Франция, Чехия, Норвегия һ. б. җирләрдә булган. Сәяхәтләрдә инглиз, алман телләрен белүе ярдәм итә.
Җәмәгать эшчәнлеге
Үзе прокурор булып эшләгән шәһәр һәм районнарда халык депутатларының район һәм шәһәр советлары депутаты итеп сайлана.
Гаиләсе
Гаиләдә ике ул тәрбияләп үстергәннәр. Улы Рөстәм Шәйфетдинов ― «Вечер Елабуги» газетасы нашире, 2014―2019 елларда Алабуга районы башлыгының (Геннадий Емельянов) пресс-секретаре, 2019 елдан ― Россия Федерациясенең Федераль Мәҗлесе Федерация Советы әгъзасы Геннадий Емельяновның ярдәмчесе.
(16269) Merkord
(16269) Merkord — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(8790) 1978 VN9
(8790) 1978 VN9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 7 ноябрендә Элеанора Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VN9» саналган.
Михалёвка (Буда-Кашалёвский районы)
Михалёвка  (Міхалёўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Балтаҗылы (Чайкара)
Балтаҗылы (Baltacılı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Чайкара илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мөхәррәм Сәлимов
Сәлимов Мөхәррәм Әхмәтша улы (1 май 1935 ел) — инженер-металлург, үзешчән композитор. Белорет шәһәренең башкорт милли оешмаларының актив эшлеклесе. Башкорт АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1990).
Биографиясе
Хезмәт юлын бик иртә — Белорет металлургия комбинатында башлый. Каладагы эшче яшьләр кичке урта мәктәбен тәмамлый.
1972 елдан Мөхәррәм Сәлимов шәһәрнең Металлургларның мәдәният сараенда курайчылар түгәрәге алып бара, халык театрында уйный.
1980 елдан җырлар яза башлый. Хәзер инде йөздән артык җыры бар, аларның яртысыннан күбрәге — балалар өчен. Алар Башкортстан радио-телевидениесеннән яңгыратылып тора. Белорет шәһәрендә Бөтендөнья башкортлары корылтаеның урындагы бүлекчәсен оештыручы, берничә ел аның рәисе булып та сайлана.
1990 елдан Белорет шәһәренең Мәктәптән тыш үсеш үзәгенең Башкорт балалары өчен милли иҗат клубы җитәкчесе була. Балаларны ул курай тартырга өйрәтә, үзе язган җырлар белән концертлар куялар.
Мөхәррәм Әхмәтша улы республиканың төрле төбәкләрендә халык иҗаты буенча чыгышлар ясап йөри. ВЦСПС-ның күкрәккә тага торган «Үзешчән сәнгатьтә уңышлары өчен» билгесе белән бүләкләнгән.
Ташлык (Бәрле кушылдыгы)
Ташлык — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Бәрле елгасының сул ярына тамагыннан 15 км өстәрәк кушыла. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклагычы Зывыз кала тибындагы бистәсеннән Куйбышев сусаклагычына кадәр, Олы Чирмешән елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дәүләт су реестрында су объектының коды — 11010000512112100005397
Скоментно-Велике
Скоментно-Велике — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Соберадз (Грифинский повяты)
Соберадз  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Александр Пушной
Алекса́ндр Бори́с улы Пушно́й (, Новосибирск) — Россия музыканты, шоумены, телеалыпбаручысы («СТС телеканалында «Көн җыры», «Галилео» тапшырулары). Элекке НГУ комадасы әгзасы.
Шәхси тормышы
1998 елның 11 августында өйләнә. Хатыны - Татьяна Пушная, дизайнер. 2004 елда улы Дмитрий туа, ә 2009 елда — икенче улы, Михаил.
Дильхан Эрюрт
Дильхан Эрюрт (төр. Dilhan Eryurt ; 29 ноябрь 1926, Измир — 13 сентябрь 2012, Әнкара) — төрек астрофизигы.
Циски
Циски — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дильхан Эрюрт
1961—1973 елларда Дильхан Эрюрт Якын Көнчыгыш техник университетында НАСА-да (инг. National Aeronautics and Space Administration, сор. NASA) урын биләгән беренче төрек галимәсе. Ул Якын Көнчыгыш техник университетында астрофизика департаментын оештыра һәм 1988—1993 елларда шушы уку йортында табигый фәннәр һәм әдөбият факультеты деканы була.
Циски
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дильхан Эрюрт
Биографиясе
Дильхан Эрюрт 1926 елның 29 ноябрендә Измир шәһәрендә туа. Әтисе Абидин Эге 1944 елда Денизли провинциясеннән Төркия Бөек милли җыелышы депутаты була.
Әтисе Измирга күчеп килгәннән соң аларның гаиләсе Истанбулга, ә бер елдан соң Әнкарага күчә, Дильхан шунда укый башлый. Мәктәптә ул математика менән кызыксына башлый. Шул сәбәпле, урта мәктәпне тәмамлагач, ул Истанбул университетының астрономия һәм математика факультетына укырга керә. Дильхан студент елларында астрономия белән ныграк мавыга.
Истанбул университетын тәмамлаганнан соң, 1946 елда, Дильхан Эрюрт ике ел дәвамында Әнкара университетында астрономия департаментын ачкан Теүфик Октай Кабакчиоглуның ярдәмчесе булып эшли. Ары Дильхан укуын Мичиган университетында дәвам итә, ә 1953 елда ул Әнкара университетының астрофизика кафедрасында докторлык диссертациясе яклый.
1959 елда ул халыкара атом энергиясе буенча агентлык стипендиясе буенча ике елга Канадага китә. Ары АКШ-ка күченә, анда Индиана университетында эшли, Гёте Линк исемендәге обсерваториядә йолдызларны тикшерү белән шөгыльләнә. Ул Маршалл Врубель белән эшли. Бу тәҗрибәсеннән соң ул НАСА-ның Годдард галәм очышлар үзәгендә эшли. Ул Аластер Г. У. Кэмерон белән кояш тарихы өлкәсендәге эзләнү белән шөгыльләнә. Бу вакытта ул бу учреждениеда эш бердәнбер хатын-кыз-астроном була.
Годдард Үзәгендә эшләгәнендә Эрюрт Дильхан кояш турында элек билгесез кайбер фактларны ачыклый. Кояш барлыкка килгән мәлдән алып аның яктылыгы арта бармавын, шулай ук башлангыч чорында кояш хәзергегә караганда артык чагурак һәм кайнаррак булуын ачыклый. Бу эзләнү ул вакытта бик мөһим була, чөнки галәмгә очу барышына йогынты ясый. 1969 елда беренче булып айга кешенең аяк басуы буенча уңышлы эше өчен аны Apollo Achievement премиясе белән бүләклиләр. Годдард Үзәгендә ике еллык укуын тәмамлаганнан соң Эрюрт институтта гыйльми хезмәткәре сыйфатында эшләвен дәвам итә. Институт аны Калифорния университетына йолдызларның урнашу һәм үсеше мәсьәләләрен өйрәнергә җибәрә.
1968 елда Төркиягә кайта һәм Төркиянең Гыйльми-техник эзләнү советы аркылы беренче Милли астрономик конгресс оештыра.
1969 елдан 1973 елга кадәр Эрюрт НАСА-да гыйльми тикшеренүләрен дәвам итә. 1973 елда ул Якын көнчыгыш техник университетының физика факультетына кайта. 1977 елда ул гыйльми Тюбитак премиясе белән бүләкләнә. 1988 елда алты ай дәвамында физика факультеты деканы, ә аннары биш ел дәвамында әдәбият һәм табигый фәннәр факультеты деканы була. Эрюрт 1993 елда пенсиягә чыга.
Дильхан Эрюрт 2012 елның 13 сентябрендә Әнкарада йөрәк өянәгеннән вафат була.
Бутовка (Баскаковка кушылдыгы)
Бутовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баскаковка елгасының сул ярыннан 7,8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Подрезчиха (елга)
Подрезчиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Белая Холуница районы биләмәләрендә ага. Елга  Нократ елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ылыч (шәһәр)
Ылыч (Лысьва) — Россия Федерациясенең Пермь краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
2021 елның 21 сентябреннан ― Хезмәт даны шәһәре.
Тарих
1785 елда чуен кою заводы янындагы бистә буларак нигезләнгән.
Шәһәр статусын 1926 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): руслар (92,8%), татарлар (5,1%).
HD17595
HD17595 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Кече Китәк (елга)
Кече Китәк («Малая Китячка») — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсенең Малмыж районы һәм Татарстанның Кукмара районы биләмәләрендә ага. Елга Бөр елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вакыт (газета)
«Вакыт» газетасы ― 1906 елның 21 февраленнән 1918 елның 26 гыйнварына чаклы Ырынбур шәһәрендә билгеле татар миллионерлары ― алтын приискалар хуҗалары, агалы-энеле Мөхәммәдшакир һәм Мөхәммәдзакир (Дәрдемәнд) Рәмиевләр наширлегендә, 2309 саны дөнья күргән татар милли-либерал газетасы. Башта газета атнага 2-3 тапкыр, ә соңрак, 1913 елның 1 гыйнварыннан көндәлек булып чыга.
Тарих
Беренче саны 1906 елның 21 февралендә чыга. Иң беренче һәм 1917 елның ноябренә чаклы өзлексез баш мөхәрире булып Фатих Кәрими, шул елның 9 ноябреннән ябылганчыга кадәр (26.01.1918) баш мөхәррир булып татар язучысы һәм драматургы Ярулла Вәли эшли.
«Вакыт» газетасы XX гасыр башы татар матбугатында күренекле урын биләгән һәм татар газеталары арасында иң алдынгыларының берсе була. Сәяси мәсьәләләрдә сак һәм үлчәүле тонда язган, дини һәм милли мәсьәләләрдә үз артыннан ияргән башка милли газеталарга юнәлеш биреп бара, үрнәк булып тора. Уку-укыту эше, тел һәм әдәбият, мәдәният мәсьәләләренә киң урын биргән, милли театр, музыка сәнгатен җәелдерүгә теләктәшлек күрсәткән, дәүләт мәктәпләренә кереп укуны эзлекле яклаган. Милли сәүдә һәм сатыла торган җирләрнең мөселманнарга алырга кирәк икәнлеге турында күп язган. Эчтәлеге, техникасы, мәкаләләрнең теле һәм тематик киңлеге ягыннан татар газеталарының иң дәрәҗәлесе була, ул гомум Россия буенча алдынгы урында була.
Ябылу
1918 елның 18 (31) гыйнварында, Ырынбурдан ак казаклар куып чыгарылган көнне, җирле хакимият большевиклар фиркасенең Хәрби-революцион комитеты карамагына күчә. Әлеге комитет составында кызыл комиссар В. Н. Мискинов җитәкчелегендә Матбугат эшләре буенча махсус комиссия төзелә. 18 гыйнвар көнне үк комиссар Мискинов шәһәрдә чыгып килгән большевистик булмаган газеталарны ябу турында әмер чыгара. 1918 елның 20 гыйнварында, әйтелгән әмер нигезендә, Ырынбурда 1917 елның октябреннән бирле нәшер ителеп килгән Ырынбур мөселман хәрби комитетының рәсми басмасы ― «Безнең теләк» исемле атналык газета чыгудан туктатыла. Бер атна да узмый, 1918 елның 26 гыйнварында, 2309 саны чыкканнан соң, большевиклар карары белән, «Вакыт» газетасы да, 240 саны чыккан «Шура» журналы да ябыла. Әлеге матбугат органнарының туктатылуы уңае белән, ул чакта Россиядә чыгуларын дәвам иткән татарча газеталарның барсында да диярлек махсус белдерү игълан ителгән: «Вакыт» ! 1918 ел 26 гыйнвары иртән сәгать унда Ырынбур Мөселман тарафыннан унике ел милләт хезмәтендә дәвам итеп килгән «Вакыт» гәзитәсенең матбагасы, кәгазе конфисковать (мөсадәрә) ителде вә гәзитә туктатылды, вә  акчасы, ярты миллионнан артык торган бу   комитетка күчкәнгә, «Вакыт» вә «Шура». Бу хәлнең итәк астыннан һәм ачыктан-ачык хезмәт иткән кешеләргә татар тарихы, әлбәттә, тиешле  бирер. Наширләр тарафыннан вәкил ― Ярулла Вәли.
1918 елның 6 (19) февралендә совет органнары тарафыннан тартып алынган «Вакыт» газетасының матбагасын һәм кәгазен файдаланып,большевиклар үзләренең «Оренбург мөселманнарының хәрби-инкыйлаби комитетының мөхбире» исемле газетасын чыгара башлый. 9 саны чыккач, әлеге газетаның исеме «Оренбург вилаяте мөселман эшләре комиссариаты мөхбире» итеп үзгәртелгән. Бу басмаларны чыгаруны Уфадан Ырынбурга килгән, Уфада 1917 елда нәшир ителгән социал-демократик юнәлештәге «Алга» газетасы мөхәррире Әхмәтсолтан Хәбиби һәм аның актив хезмәткәре Б. Нуриманов оештырган.
«Әдәбият капчыгы» сериясе
«Вакыт» газетасы 1906-1907 елларда газетага кушымта итеп, әдәби китапчыклар, урнаштырылмый калган әдәби парча, шигырь, мәкаләләр җыентыгы. Һәр кисәге 16 яки 32 битле булып чыга. Соңгы – 14 нче кисәге цензура тарафыннан конфискацияләнә һәм шуннан соң серия бөтенләй чыгудан туктый.
Ами Чандра
Пандит Ами Чандра Видьяланкар (1900 – 1954 елның 13 марты) Һиндле Фиджилы укытучы, дәгъвачы, лейборизм җитәкчесе, сәясәтчесе һәм футбол администраторы булган. Ул 1947 һәм 1953 ел арасында Фиджи Закон Бирү Киңәшмәсенең әгъзасы буларак хезмәт иткән.
Биографиясе
Һиндстанда Гурукул Кангри Университетын тәмамлаган Чандра 1927 елның 22 декабрендә Фиджига Фиджида Арья Самадж кушуы буенча Һиндле Фиджилы  укучыларның белем бирү стандартын һәм Фиджида Арья Самаджны үстерү өчен килгән. Сувага кыска сәяхәттән соң, ул Савени, Лаутокада Гурукул Башлангыч Мәктәбендә укыта башлаган. 1928 елда ул мөдир булып киткән һәм аның җитәкчелеге астында мәктәп өчен интернат җайланмалары нигезләнгән булган, бөтен 140 укучыларның 45-се интернатта булган, шулар арасында 25 асаба Фиджилы булган. Мөдир буларак вакыты дәверендә ул күренекле прогресс ясаган һәм Фиджи Губернаторы Артур Джордж Мёрчисон тарафыннан макталган булган. Ул 1929 елда Фиджи Укытучылар Берлеге нигезләүчесе һәм аның беренче президенты булган. Ул иртә трейд-юниостларның укытучысы булган һәм ул "Чини Маздур Сангһ" (хәзер Гомуми Шикәр Эшчеләре Берлеге буларак мәгълүм) формалашуын һәм Ватукола Алтын Табу Эшчеләре оештыруның илһамландыручысы булган. Ул Һинд җәмәгатенең бөтен төркемнәре тарафыннан ышаныла торган шәхес буларак каралган булган һәм 1943 елда Кисан Сангһ ике бүлеккә бүленгәч, ике як аның тарафыннан тикшерелгән юнион китапларына ия булырга ризалашкан. Ул Фиджи Сәнәгать Эшчеләре Конгрессы президенты булган (хәзер ул Фиджи Сәүдә Берлеге Конгрессы буларак мәгълүм), ул бердән башка барлык берлекләрнең вәкиле булган зонтик оешма. Ул мульти-раса сәүдә берлекләрен тәэмин иткән һәм сәясәттә нинди булса да трейд юнионның катнашуына каршы торган.
1930 елда Чандра Сувага күчкән анда ул Самабулада Арья Самадж Кызлар Мәктәбен нигезләү буенча эшләгән. Соңрак ул Ба районына барган һәм тагын бер мәктәпне Арья Канья Патшаланы (Арья Кызлар Мәктәбен) нигезләгән. Ба районында булганда Чандра шулай ук Колониаль Шикәр Чистарту Ширкәте тарафыннан хезмәткәрләргә тиешлечә Һинди телен өйрәтү һәм Һинд мәдәниятен аңлату өчен ялланган булган. Аның иң бөек кертеме булып, Hindi Ki Pothi (Һинди Укучылар) китап сериясе булган, ул аны Һинд укучыларын җиңел Һинди телендә уку өчен өндәү өчен нәшер иткән. Бу укучылар башлангыч мәктәпләрдә төрле дәрәҗә укучылар өчен җыелган булган һәм Фиджида егерме елдан артык кулланылган булган. 1935 елда Колониаль Шикәр Чистарту Ширкәте тәэминаты белән ул 1940 елга дүрт такымга үскән локаль лигада Ба Провинциясе Һинд Футбол Ассоциациясен нигезләгән. 1947 ел һәм 1950 ел арасында ул Закон Бирүче Киңәшмә әгъзасы буларак номинацияләнгән булган, һәм Вишну Дэо белән якын эшләгән. 1950 елда ул балалар өчен Бадан кросс-бүлектән волонтёр һөнәриләрен кулланып башлангычтан соң дәрәҗә дәресләр ачкан. Чандра 1954 елның 13 мартында Сингапурда очак һәлакәтендә үлгән. Ул Сарвати Дэвджига өйләнгән булган һәм аларның дүрт кызы булган; Сародж, Джйян, Пушпа һәм Ом.
Мирасы
1954 елның 16 мартында ул президент булган Фиджи Сәнәгать Эшчеләре Конгрессы Сувада, Самабулада аның истәлегендә бина кору өчен фонд ачкан булган (әмма бина бу максат өчен Фиджиның Арья Пратиндһи Сабаһ тарафыннан төзелгән булган). 1956 елның 28 августында Арья Самадж Алтын Юбилей бәйрәме вакытында ул үлеменнән соң инде Дәрәҗәле Хезмәте өчен Даянанд Медале белән бүләкләнгән булган. 1957 елда Тавакубу, Лаутока кешеләре аңа ихтирам күрсәтү өчен аның исеме белән башлангыч мәктәпне ачканнар – Ами Чандра Мемориал Мәктәбен. Ул бик сәләтле һәм тыйнак кеше иде һәм ул Сингапурда Англиягә Британия Трейд Юнион Конгрессы кунагы буларак чакырылып юлында 1954 елның 13 мартында очак һәлакәтендә вафат булгач Һиндле Фиджилылар зур югалту кичергәннәр, шулай ук ул Вишну Дэоның киләчәк варисы буларак каралган булган. Аның үлеме турында мәгълүмат биргәндә Фиджи Таймз, "Ул яхшы граждан, бөек акыллы киңәшче, симпатиясе буенча киң, идеаллары буенча олы һәм тарафдарларына үз хезмәтен куйган берәү булган."
(16270) 2000 JH48
(16270) 2000 JH48 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 9 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 JH48» саналган.
Энковице (Сьредский повяты)
Энковице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ритброк (Висконсин)
Ритброк  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замежница
Замежница (Замежница) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Казамурата (Парма)
Казамурата — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Милах
Милах (Milax ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Җулфа районына караган авыл.
Казамурата (Парма)
Географиясе
Казамурата Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Смолан (Канзас)
Смолан  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Смолан шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караполат (Едису)
Караполат (Karapolat) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Едису илчесенә караган бер авыл (köy).
Сан-Валентин-ду-Сул
Сан-Валентин-ду-Сул — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Боурень (Балш, Ясси)
Боурень — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Твенте (футбол клубы, Энсхеде)
Твенте (Twente) - Нидирланның Энсхеде шәһәреннән футбол клубы. 1965 елда нигезләнә. Казанышлары: Нидирлан чемпионы, күп тапкыр Нидирлан кубогы иясе, Интертото кубогы иясе (2006).
Йолдыз Миңнуллина
Биографиясе
Татарстан Республикасы Казан шәһәрендә туа. Татар гимназиясен тәмамлый. Казан дәүләт университетының механика-математика факультетына укырга керә. Әдәбиятка булган мәхәббәте КФУның татар филологиясе факультетына алып килә. Аны тәмамлагач, Мәскәүдә Әдәбият институтында укый.
Иҗаты
2011 елда Татарстан китап нәшриятында «Күк тирмәсе» дигән бердәнбер шигырьләр җыентыгын бастыра.
«Зөһрә» (Кариев театры), «Мергасовский», «Төшке ялдан соң» спектакльләре авторы.
Монтиньи-сюр-Авр
Монтиньи-сюр-Авр — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Тырыш (Азнакай районы)
Тырыш — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы поселок.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423321.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Аойс (Наварра)
Аойс — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тирәнкүл (елга)
Тирәнкүл — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 54 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Куйбышев сусаклагычы Зывыз кала тибындагы бистәсеннән Куйбышев сусаклагычына кадәр, Олы Чирмешән елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Собешево (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Собешево  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цисове (Мазовия воеводалыгы)
Цисове  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8791) 1978 VG11
(8791) 1978 VG11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 7 ноябрендә Элеанора Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VG11» саналган.
Скоп (Гижицкий повяты)
Скоп  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Соксюр-ле-Нанси
Соксюр-ле-Нанси (CUN) (Saulxures-lès-Nancy) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,05 км².
Матараҗы (Мачка)
Матараҗы (Mataracı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монлозен
Монлозен — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Вольмирслебен
Вольмирслебен (Wolmirsleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балтакөй (Ефелер)
Балтакөй (Baltaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(16271) Duanenichols
Тарихы
2000 елның 6 маенда LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 JC55» саналган.
Михалёвка (Кармянский районы)
Михалёвка  (Міхалёўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Энкув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хородиштя (Ботошань)
Хородиштя — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Розендейл (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евгений Белов
Евгени Белов (Евгений Александрович Белов,, — , ) — РИ тарихчысы, педагог, әдәби тәнкыйтьче, мемуарчы, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1876).
Җырчы
Жанрлар буенча классификация
Җырчыларның жанрлар буенча классификациясе:
Шулай ук карагыз
Laulu Cantautor
Әптрәк
Әптрәк (Аптрякова) — Чиләбе өлкәсенең Нязепетровск районы составына керүче татар авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (62%), башкортлар (38%).