cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD225077
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лучка (Курджипс кушылдыгы)
Лучка — Россия территориясеннән ага торган елга. Адыгея, Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга  Курджипс елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вест-Бриджвотер (Массачусетс)
Вест-Бриджвотер  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зөлфәт Хәким
Зөлфәт Хәким, тулы исеме Зөлфәт Зөфәр улы Хәкимханов — драматург, композитор, җырчы, җәмәгать эшлеклесе. Тукай исемендәге Дәүләт (2009), Д. Сираҗиев һәм Т. Миңнуллин (2023) исемендәге әдәби премияләр лауреаты. Татарстанның халык язучысы (2020).
Биография
1960 елның 11 августында Татарстанның Түбән Кама районы Шәңгәлче авылында туа. Үз авылындагы мәктәпне тәмамлагач, берникадәр вакыт Казан, Түбән Кама заводларында эшли. 1978-1980 елларда Совет гаскәрләрендә хезмәт итә, соңрак Казан дәүләт химия-технология институтының Түбән Кама филиалында укып, инженер белгечлеге ала. 1980 елларда сәнгатькә һәм әдәбиятка килә. 80нче еллар ахырыннан башлап, "Идел", "Сөембикә", "Чаян", "Казан утлары" журналларында аның шигырьләре, сатирик хикәяләре басыла. Мәдәният өлкәсендә ул шагыйрь, композитор, драматург, проза остасы буларак мәгълүм.
Зөлфәт Хәкимнең Идел буе Болгары дәүләте тарихына багышланган “Мәңгелеккә изге сәфәр” (1995-1996) пьеса-кыйссасы, тормышыбызның иҗтимагый-сәяси вакыйгаларга багышланган, тоталитар системаның асылын ачкан “Җүләрләр йорты” (1995) трагикомедиясе, халыкның тормыш-көнкүрешен тасвирлаган “Карак” (1994), “Зәхмәт”(1994), “Үтермә” (1996), “Килә ява, килә ява” (1997), “Мин төш күрдем” (2001), “Чапты атым Казанга” (2002) һ.б. пьесалары яңа форма, стиль, образлар системасы белән аерылалар.
Нью-Оберн (Миннесота)
Нью-Оберн  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Зөлфәт Хәким
Биография
Зөлфәт Хәким — тирән фәлсәфи эчтәлекле мәкаләләр һәм афоризмнар авторы да. 2003 елда татар драматургиясен һәм театр сәнгатен үстерү максаты белән Татарстан күләмендә үткәрелгән “Яңа татар пьесасы” бәйгесендә З. Хәкимнең “Телсез Күке” драмасы беренче урынны яулап алды. Шулай ук драматургның “Бит” пьесасы да махсус бүләккә лаек булды.
Нью-Оберн (Миннесота)
Тарихы
Нью-Оберн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новосибирск дәүләт медицина университеты
Тарих
1935 елның 17 августында ССРБ Халык комиссарлары шурасының Сталинградта, Ленинградта һәм Новосибирскта медицина институтларын ачу турында 1818 номерлы карары чыга. Новосибирск медицина институты Омск һәм Томск медицина институтлары нигезендә һәм Новосибирск табибларны камилләштерү институты (шулай ук 1932 елда Томсктан күченеп килгән) нигезендә оештырыла.
Дания башкала төбәге
29 муниципалитетлардан (коммуналардан) тора. 2007 елның 1 гыйнварында муниципаль реформа буенча төзелгән. Шушы реформа буенча традицион административ берәмлекләр "амтлар" биш эре өлкәләренә алыштырылды.
Новосибирск дәүләт медицина университеты
Тарих
Ачылган вакытта институтта бары тик дәвалау факультеты гына була. Директор итеп Исаак Лившиц билгеләнә, аның урынбасары һәм уку процессының төп оештыручысы булып Б.Я. Жодзишский торган.
Дания башкала төбәге
Элекке Копенгаген, Фредериксборг, Борнхольм амтлар урыныда урнашкан.
Новосибирск дәүләт медицина университеты
Тарих
Яңа югары уку йортының укытучылар составында В.М. Мыш, А.Л. Мясников, А.В. Триумфов, А.А. Боголепов, И.С. Пентман, П.В. Бутягин, Н.П. Шавров, Н.Г. Гинзберг, А.А. Колен, Н.И. Горизонтов, В.А. Пулькис, Я.И. Бейгель кебек талантлы табиблар һәм мөгаллимнәр булган.
Соңрак Д.Т. Куимов, Г.Д. Залесский, К.В. Ромодановский, А.А. Дёмин, М.Я. Субботин кебек тәҗрибәле белгечләр килә, алар кафедра мөдирләре булалар. Белгечләрнең хезмәте нәтиҗәсендә яшь институт фәнни даирәләрдә абруйлана, яшьләр арасында уку урыны буларак таныла бара.
1999 елга кадәр Новосибирск Хезмәт Кызыл Байрагы ордены медицина институты дип атала, 1999—2005 елларда Новосибирск дәүләт медицина академиясе исемен йөртә.
1996—2007 елларда югары уку йортын м.ф.д., профессор А.В. Ефремов җитәкли.
Хәзерге вакытта югары медицина белемле белгечләрне әзерләү биш белем бирү юнәлеше буенча алып барыла:
Структурасы
Хәзерге вакытта университет 8 факультет, 76 кафедра, 20дән артык курс, 10 фәнни-укыту-җитештерү берләшмәсе, 3 академик лаборатория һәм Үзәк фәнни-тикшеренү лабораториясе, 1750дән артык хезмәткәрне үз эченә ала, аларның 860 — профессор-укытучылар составы (213 доктор һәм 390 фән кандидаты), 10 РМФА академигы һәм әгъза-корреспонденты, 59 иҗтимагый һәм халыкара академия әгъзасы, 9 «Атказанган фән эшлеклесе», 4 «Атказанган югары мәктәп хезмәткәре», 2 «Атказанган физик культура хезмәткәре», 23 «Россия Федерациясенең Атказанган табибы». Новосибирск дәүләт медицина университетында биш меңгә якын студент белем ала.
НДМУ каршында медицина консультатив үзәге, косметология институты, эчке медицина институты, бәйсез медицина экспертлар советы, сертификация үзәге, Себер федераль округының үзәк аттестация комиссиясе, Халыкара белем бирү һәм тел коммуникациясе үзәге, ана һәм балачакны саклау округ үзәге, спорт-сәламәтләндерү лагере, «Сибмедиздат» нәшрияты, «Авиценна» видеостудиясе һ.б. эшли, «Журнал клинической и экспериментальной медицины» газетасы чыгарыла.
Дубно (Подлясье воеводалыгы)
Дубно  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оточня (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Оточня  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бешеп
Бешеп (Boeschepe) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Байёль кантонына карый.
Фарны Канец
Фарны Канец (Фарны Канец ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гимпецений-Ной
Гимпецений-Ной — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18979) Henryfong
(18979) Henryfong — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 1 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RC2» саналган.
Байса (Киров өлкәсе)
Байса (Байса) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (81%), руслар (19%).
Рёнс
Рёнс — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Стрийно-Друге
Стрийно-Друге — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әстерхан чикләвеге (җимеш)
Әстерхан чикләвеге җимеше —  теләсә кайсы чикләвекчәләр (Juglandaceae) гаиләлегенә карый торган агач чикләвеге, шул исәптән фарсы яки әстерхан чикләвеге (Juglans regia).
Тасвирламасы
Әстерхан чикләвегенең җимешләре түгәрәк эре бер орлыклы костянка. Өлгереп җиткәндә тышкы калын яшел тышы кибә, төшеннән аерыла, ярыла һәм ачыла. Кибү процессында көрән тышча катылана һәм уалучанга әйләнә. Тышча астында ике бүлектән тора торган төш, ул  киртә белән бүленгән. Аксымга һәм алыштыргысыз майлы кислоталарга бай продукт буларак, чикләвек төшләре өлгергәннән соң киң кулланыла. Чистартылган чикләвек төшләре юка көрән тышча белән капланган. Майларга бай чикләвек төшләрен атмосфера кислородыннан шушы тышча составындагы антиоксидантлар саклый. Шул рәвешле ачы тәм керүгә дә киртә булып торалар.
Азык кыйммәте
Чикләвекнең төшләре бик тәмле һәм туклыклыгы югары. Төрле ашамлыклар: хәлвә, кәнфитләр, тортлар һәм башка тәм-томнар пешергәндә кулланыла. Аеруча Кавказда чикләвек бик популяр, чөнки чикләвек агачы анда элек-электән изге агач булып саналган.
Көнчыгыш медицинасында, әстерхан чикләвеге баш мие, йөрәк, бавыр авыруларын дәвалауга ярдәм итә дип саналган.
Чикләвек төше составында A, B1, B2, В3, B5, B6, B9, С, К, Е, РР витаминнары бар. Чикләвек җимешендә фосфор минералы, калий, магний, кальций, күкерт, тимер, алюминий, марганец, цинк бар. Әстерхан чикләвеге үсемлек аксымына, клетчаткага, эфир майларына бай.
Әстерхан чикләвеге — ирләр потенциясен дәвалау өчен әһәмиятле чара. Әстерхан чикләвеге белән бәйле бик күп рецептлар бар. Ир-атлар өчен иң файдалы рецептларның берсе-әстерхан чикләвеген бал белән куллану.
Өлгермәгән җимешләрен  витаминлы концентратлар һәм витаминлы  ашамлыклар ясау өчен  кулланалар. Артем Сергеев истәлекләрендә язылганча: өлгермәгән әстерхан чикләвегеннән әзерләнгән кайнатма - И.В.Сталинның яраткан ризыкларының берсе булган. Җитешмәгән чикләвекләрнең яшел тышчасы юглон җитештерү өчен чимал булып тора.
Кояшлы йөк арбасы
Кояшлы йөк арбасы - бронза гасырлардагы миниатюр скульптура сурәте, төньяк-көнбатыш Зеландияда 1902 елда табылды һәм шуннан бирле Дания Милли музее җыенында баш экспонтат (дания мәдәни канон).
Алексеевка (Княжа кушылдыгы)
Алексеевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Apхангил өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кнәжа елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны бүлгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD225093
HD225093 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Планиця (Раче-Фрам)
Планиця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөкташ (Анамур)
Гөкташ (Göktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Анамур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Батулия
Батулия — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лагор (Шаранта-Маритим)
Лагор — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Казчина Брузеда (Лоди)
Казчина Брузеда — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рангсдорф
Рангсдорф — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гондревиль (Луаре)
Гондревиль — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
(18980) Johannatang
(18980) Johannatang — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Дубово (Подлясье воеводалыгы)
Дубово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бисезель
Бисезель (Bissezeele) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ворму кантонына карый.
Крог (ай кратеры)
Крог - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 19,17 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Шек Август Стинберг Крог (1874—1949) хөрмәтенә бирелә.
Гимпецень
Гимпецень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крог (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Федзевичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Люхово (Великопольское воеводалыгы)
Люхово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рёрабрунн
Рёрабрунн — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 688
NGC 688 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Оцьвека (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Оцьвека  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ката (программалау)
Код катасы программалаучыларга практика һәм кабатлау аша осталыкларын камилләштерү өчен күнегү.
Михайловка (Ольга районы)
Михайловка (Михайловка) — Диңгез буе краеның Ольга районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ката (программалау)
1999 елда төшенчә The Pragmatic Programmer автордашы Дэйв Томас тарафыннан кулланылган булган. Бу хәрби сәнгатьләрдә Япон ката концепциясеннән алынган булган. Концепцияне Laurent Bossavit һәм Emmanuel Gaillot җиккәннәр, алар аның турында XP2005-да Шеффилд (Берләшкән Корольлек)тә сөйләшкәннәр. Бу конференциядән соң, Robert C. Martin концепцияне һәм беренчел куллануларны "Программалау додзёсы" мәкаләсендә тасвирлаган.
Оцьвека (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4049) Норагаль
(4049) Норагаль — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1973 елның 31 августында Смирнова Т. М. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 QD2» саналган.
Плат (Межиця)
Плат  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стрийно-Перше
Стрийно-Перше — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исток Осиновый
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гренби (сан алу урыны, Массачусетс)
Гренби  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гренби халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кузулук (Дураган)
Кузулук (Kuzuluk) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Дураган илчесенә караган бер авыл (köy).
(18981) 2000 RT3
(18981) 2000 RT3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 1 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RT3» саналган.
Ньюпорт (Миннесота)
Ньюпорт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ньюпорт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Багчакүрд
Багчакүрд (Bağçakürd ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Вакытның гравитацион әкренәюе
Вакытның гравитацион әкренәюе - Гомуми чагыштырмалылык теориясе буенча көчле гравитацион кырда барлык физик күренешләр әкренрәк баралар. Шул эффекттан мөһим күренеш килеп чыга - гравитацион кызыл тайпылма. Гравитацион кызыл тайпылма - массив объектлардан (йолдыздан, кара тишектән) ераклашкан саен чыганак тараткан электромагнитик дулкыннарның ешлыклары спектрының кызыл өлешендә тайпыла.
Зәгыйфьрәк гравитацион кырлы өлкәдән килгән электромагнит дулкыны зәңгәр тайпылма кичерә.
Әлеге эффектлар электромагнит дулкыннары белән генә чикләнми, ә барлык периодик күренешләргә (электрон, протон һ.б. Де Бройль дулкыннарына) кагыла.
Ягъни ераклашып киткән күренешләргә карата массив объект өслегендә барлык күренешләр әкренәк бара.
Тасвир
Гомуми чагыштырмалылык теориясе буенча гравитацион кырлы өлкәдә чиксезлекктә урнашкан гравитациясез өлкәгә карата вакыт әкренрәк бара. Гравитацион кырда вакыт арасы арта:
биредә t_0 чиксезлектә баручы вакыт, анда гравитацион потенциал \phi=0 (ераклашкан өлкә). Мәсәлән Җирдән 300 км биеклегендә (галәми аппаратлар очкан өлкә) вакыт Җир өслегендәге секундадан тизрәк бара һәм бер ел дәвамында андый аерма 1 миллисекунда тәшкил итә.
Кызыл тайпылма
Гравитацион кызыл тайпылма болай билгеләнә z_G :
биредә:
Чиксезлектә алынган нурланыш өчен кызыл тайпылма якынча:
Беренче галәми тизлек:
шуннан кызыл тайпылма өчен тигезләмә болай язылып була:
Теләгән кайсы метрика өчен ешлык үзгәреше өчен формула:
биредә
Куллану
Гравитацион кызыл тайпылма астрофизикада актив кулланыла. Вакытның гравитацион әкренәюе GPS, ГЛОНАСС, иярченнәр борт сәгатьләре, навигация системасында исәпкә алына.
Рёренбах (Түбән Австрия)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Феликсава (Лидский районы)
Феликсава  (Феліксава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
19 нчы мәктәп (Яр Чаллы)
Татарстан Республикасы Яр Чаллы шәһәрендә 1974 елның 1 нче сентябрендә 19 нчы урта мәктәп ачыла. Мәктәптә уку-укыту эшчәнлеге рус телендә алып барыла. Директоры Григорьев Михаил Юрьевич.
NGC 689
NGC 689 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Каратал (Баймак районы)
Каратал — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453676, — 80206807004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 512 кешенең яшәве мәгълүм.
Вест-Брукфилд (Массачусетс)
Вест-Брукфилд  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Шеньга (Төньяк Двина кушылдыгы)
Кече Шеньга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Төньяк Двина елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бларенгем
Бларенгем (Blaringhem) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Азбрук кантонына карый.
Дубово-Друге
Дубово-Друге — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крозье (ай кратеры)
Крозье - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 22,51 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Фрэнсис Крозье (1796—1848) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Казчина Бруна (Кунео)
Казчина Бруна — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Караичев йырыны
Караичев йырыны — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе, Воронеж өлкәсе, Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коры Карачан елгасының уң ярыннан 15 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер, Ворона елгасы кушылган урындан тамагына чаклы, Савала һәм Бузулук елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Николаевка (Эткүл районы)
Николаевка (Николаевка) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Рандовталь
Рандовталь — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Зур Некрасовы
Зур Некрасовы (Большие Некрасовы) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Рандовталь
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Некрасовы
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), коми-пирмәкләр (13%).
Безден
Безден — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ланд
Ланд — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
HD225100
HD225100 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гөкташ (Һарран)
Гөкташ (Göktaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD225100
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Рётельштайн
Рётельштайн — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(18982) 2000 RH5
(18982) 2000 RH5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 1 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RH5» саналган.
Люцини
Люцини — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гранжермон
Гранжермон — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Новосибирск дәүләт аграр университеты
Новосибирск дәүләт аграр университеты (рус. Новосибирский государственный аграрный университет) — Новосибирск шәһәрендә урнашкан югары уку йорты.
Новосибирск дәүләт аграр университеты (НДАУ) — Көнбатыш Себернең Новосибирск һәм Томск өлкәләренең зур фәнни-мәгариф үзәге. Университет эшләгән елларда агросәнәгать комплексы предприятиеләре өчен 55 меңнән артык белгеч әзерләнгән.
Тарих
1936 елның 11 сентябрендә Новосибирск авыл хуҗалыгы институты беренче студентлар өчен ишекләр ача. Моңа кадәр бер ел элек, 1935 елның 14 ноябрендә, ССРБ игенчелек халык комиссарлары боерыгына кул куела, аның нигезендә Новосибирскта ике факультетлы: агрономия һәм зоотехник факультетлары булган авыл хуҗалыгы институты оештырылырга тиеш була.
Дәресләр башланганчы профессорлар, доцентлар, ассистентлардан торган укытучылар составы сайлана, 6 кафедра оештырыла. 1941 елда белгечләрнең беренче чыгарылышы була: 45 агроном һәм 34 зоотехника өлкәсендәге белгечләр чыга. 1944 елда, хәрби вакытның бөтен кыенлыкларына карамастан, механикалаштыру факультеты ачыла. 1945 елда читтән торып уку бүлеге ачыла, 9 елдан соң әлеге бүлек читтән торып уку факультетына әверелә, ә 1992 елда квалификацияне күтәрү факультеты белән бергә читтән торып белем алу һәм квалификация күтәрү институты буларак үзгәрә. 1960 елда икътисад факультеты ачылышы белән билгеләп үтелә, ә 1962 елда агрономия факультетыннан үсемлекләрне саклау факультеты аерылып чыга. 1979 елда ветеринария табибларын әзерләү башлана.
1982 елда Кемерово шәһәрендә беренче филиал ачыла, соңрак ул Кемерово авыл хуҗалыгы институты буларак үзгәртелә, ә 2002 елда мөстәкыйль югары уку йорты статусын ала. 90 елларда Томскта тагын бер филиал — хәзерге Томск авыл хуҗалыгы институты, ә 2004 елда Томск өлкәсенең Колпашево шәһәрендә Төньяк филиал (ябык) барлыкка килә.
1991 елда Новосибирск авыл хуҗалыгы институты дәүләт аттестациясен уза һәм университет статусы ала. Аның составында юридик факультет, дәүләт һәм муниципаль идарә итү факультеты барлыкка килә.
Халыкара элемтәләр формалаша башлыйлар, бу үз рәвешендә актив үсүен һәм камилләшүен дәвам итә торган халыкара бүлек оештыруга китерә. Шул ук 1991 елда университет структурасында ветеринария генетикасы һәм селекциясе фәнни-тикшеренү институты оештырыла. 1996 елда терлекчелек фәнни-тикшеренү институты, ә 2003 елда үсемлекләрне саклау фәнни-тикшеренү институты оештырыла.
Ректорлар
Шулай ук кыска вакыт эчендә университетны җитәкләделәр :
Ощивильк (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Ощивильк  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ферадки
Ферадки (Ферадкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Плат (Рогашка Слатина)
Плат  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стрильци (Польша)
Стрильци  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2857) нет
(2857) нет — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1942 елның 17 февралендә Лийси Отерма тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1942 DA» саналган.
Гингешть
Гингешть — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 690
NGC 690 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бели-Искыр
Бели-Искыр — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Кайтес
Кайтес — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Елбаган күле    кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Блекур (Камбре)
Блекур (Blécourt) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Камбре кантонына карый.
(18983) Allentran
(18983) Allentran — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 1 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RG6» саналган.
Грин-Гарбор (Массачусетс)
Грин-Гарбор  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Рётис
Рётис — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Грин-Гарбор (Массачусетс)
Географиясе
Грин-Гарбор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Рётис
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Грин-Гарбор (Массачусетс)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нью-Прага (Миннесота)
Нью-Прага  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нью-Прага шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дубово-Перше
Дубово-Перше — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ферма (Гродзенский районы)
Ферма  (Ферма ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Крокко (ай кратеры)
Крокко - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 67,5 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Гаэтано Крокко (1877—1968) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Казчина Бручата (Милано)
Казчина Бручата — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Бручата Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
HD225114
HD225114 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ратенов
Ратенов — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Кубитет
Кубитет — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының сул ярыннан 1261 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вест-Ньюбери (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Михайловка (Михайловка районы)
Михайловка (Михайловка) — Диңгез буе краеның Михайловка районында урнашкан авыл.
Вест-Ньюбери (Массачусетс)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Михайловка (Михайловка районы)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), украиннар (6%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 0,44%.
Начар Мәче Шерафеттин
«Начар Мәче Шерафеттин» (Kötü Kedi Şerafettin, Bad Cat) — Anima İstanbul ширкәте ясаган, тулы метражлы Төркия мультфильмы.
(2495) Новиомагум
(2495) Новиомагум — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «7071 P-L» саналган.
Люциново (Кольский повяты)
Люциново  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плацар (Дестрник)
Плацар  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ландре
Ландре — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(18984) Olathe
(18984) Olathe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 2 сентябрендә L. Robinson тарафыннан Olathe обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 RA8» саналган.
Кузупынары (Ениҗе)
Кузупынары (Kuzupınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Ениҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Реттенегг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гөкташлы (Шеһзаделер)
Гөкташлы (Göktaşlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Павлувек (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Павлувек  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ряхи
Ряхи (Ряхи) — Киров өлкәсенең Зуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Стружа (Красницкий повяты)
Стружа  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белица (София өлкәсе)
Белица  — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лилия Минһаҗева
Чаллы татар дәүләт драма театры актрисасы Лилия Минһаҗеваны иң тырыш актриса диләр. Юкка гына түгелдер. Хезмәттәшләре Лилиянең спектакль буласы көнне театрга 2 сәгать  алдан килүе турында сөйлиләр. Лилиянең үз фикере буенча, 2 сәгать рольгә кереп китү өчен җитми. Лилия 1981 елның 17 февралендә Актаныш районы Олы Имән авылында туган.10 сыйныфта укыганда район күләмендә уздырылган смотр-конкурста катнаша.Аннан лауреат исемен алып кайткач, артист булу турында уйламый әле ул. Әмма язмыштан узмыш юк диләр. Лилия кулына аттестат алгач, укытучы булам диеп, дус кызы Алсу белән Алабуга педагогия институтының биология факультетына  документларын тапшыралар. Алар янында мәдәният һәм сәнгать училищесында укый торган кызлар да була. Алсу белән Лилияне үзләре янына укырга керергә өндиләр кызлар. Документларын педагогия институтыннан алып мәдәният училищесына тапшыралар. Аларны татар төркеменә кабул итәләр. Башта әнисе Лилияне ачулана. Әмма ачуы озакка бармый. Әтисе җор телле, гармунчы, авылда куелган бер генә спектакль дә аннан башка үзмый. Әтисенең сәнгатьне яратуы Лилиягә күчкәндер мөгаен. Лилиянең беренче роле - Гаяз Исхакый әсәре буенча куелган “Кәләпүшче кыз” спектаклендәге Васфибану роле. Менә шуннан аның иҗат юлы башланып китә.Актриса аңа ышанып тапшырган һәр рольне җиренә җиткереп башкара. Лилия шәхси тормышы белән бергә сокландырырлык образлар иҗат итүче актриса да. Ире Илдар уңган ир-атларның берсе. Заманында үзе дә тавыш операторы булып эшләгән. Актрисаның иҗат юлына карасаң, аның бик күп рольләрдә уйнаганына инанасың. Лилия Чаллы театрында 2001 нче елдан бирле эшли. Шушы вакыт эчендә “”Кызлар,ишек ачыгыз!”да Әсма,Рәмзия, “Кәләпүшче кыз”да Васфибану, “Нурислам нигезе”ндә Рәфидә, “Гашыйклар тавы”нда Алсу, “Корт”та Рәмилә һәм башка бик күп,бик күп рольләр. Лилиянең иң яраткан рольләре-Аяз Гыйләҗевның “Өч аршин җир” әсәре буенча куелган спектакльдәге Шәмсегаян һәм “Абага алмасы ачы була” драмасында Гөлия образлары. Гөлия образын тудырганда ул үзенең әбисен күз алдына китереп иҗат итә. Чөнки әбисе 27 яшьтә ике бала белән тол калып, гомере буе иренең сугыштан кайтканын көтә. Берничә тапкыр кияүгә сорап киләләр, ләкин ул иренә тугрылыклы кала. Лилия Казанга гастрольләр белән барган вакытта театрларга барып, барлык спектакльләрне карарга тырыша. Аның теләге-классик спектакльдә уйнау.
Грачевка (Кутулук кушылдыгы)
Грачевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кутулук елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гинда
Гинда — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Греневиль-ан-Бос
Греневиль-ан-Бос — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Пеһливанлы (Тортум)
Пеһливанлы (Pehlivanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 691
NGC 691 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Филипавичы (Шчучынский районы)
Филипавичы  (Філіпавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бовен (Нор)
Бовен (Bauvin) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Аннёллен кантонына карый.
Реттеншёс
Реттеншёс — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Сәйгафар
Сәйгафар — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453676, — 80206807005.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 630 кешенең яшәве мәгълүм.
Мансур Хәсәнов
Мансур Хәсән улы Хәсәнов (1930 елның 25 июне, Бигеш, Зәй районы — 2010 елның 13 марты, Казан) — күренекле татар әдәбият галиме, тәнкыйтьче, җәмәгать һәм дәүләт эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәл
1930 елның 25 июнендә игенче гаиләсендә дөньяга килә. Җидееллык мәктәпне һәм 1948 елда Алабуга китапханә техникумын тәмамлый.
1950–1955 елларда Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеге студенты. Университетның татар теле һәм әдәбияты бүлеген тәмамлагач, аны әдәбият кафедрасы каршындагы аспирантурада укырга калдыралар. Аспирантурадан соң 1958–1961 елларда «Татарстан яшьләре» газетасының баш мөхәррире, университетта ассистент, тарих-филология факультетының декан урынбасары хезмәтендә була. 1961 елда – кандидатлык, 1971 елда докторлык диссертациясен яклый.
1961-1971 елларда ул КПССның Татарстан өлкә комитетында мәдәният, фән һәм уку йортлары бүлеге мөдире. 1971-1992 елларда Татарстан Министрлар Советы Рәисе урынбасары һәм беренче урынбасары. 1992-2010 елларда Татарстан Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институты директоры.
2010 елның 13 мартында 80 яшендә Казанда вафат була.
Фәнни эшчәнлеге
Академик Мансур Хәсәнов гуманитар фәннәр өлкәсендә үз гыйльми мәктәбен булдырган. Үзенең күптөрле һәм күп юнәлешле җитәкчелек вазифаларын Ул татар милли әдәбияты тарихына, татар халкының иҗтимагый фикер һәм мәдәнияте үсеше тарихына караган гыйльми хезмәтләр, монографияләр һәм агымдагы әдәби хәрәкәтнең көнүзәк проблемаларына багышланган җитди тәнкыйть мәкаләләре авторы. Аеруча галим Г.Ибраһимовның тормышын һәм иҗатын өйрәнүгә күп көч куя, бу олы язучы турында татар һәм рус телләрендә бай фактик материалга нигезләнгән, аның иҗат эволюциясен һәрьяклап анализлаган күләмле монографияләр яза, әдипнең сигез томлы әсәрләр җыелмасын басмага әзерләү эшенә җитәкчелек итә.
«Кыйссаи Йосыф» поэмасы авторы Кол Галигә, Казан ханлыгы чоры шагыйрьләреннән Мөхәммәдьярга, XX гасырның Яңарыш дәвере әдипләреннән Г.Тукай, Г.Исхакый, Г.Камал, Ф.Әмирхан, ХIХ–ХХ гасыр чигендә яшәп иҗат иткән фикер ияләреннән Ш.Мәрҗани, С.Максуди, Р.Фәхретдин, М.Бигиев һ.б. багышланган мәкаләләрендә – фәнни хезмәтләрендә, иҗат портретларында да галим бу талант ияләренең иҗатын һәм иҗтимагый эшчәнлекләрен югары фәнни-методологик югарылыкта, бай дәлилләр системасы яссылыгында анализлый, аларның татар халкы милли тарихында, рухани эволюциясендә тоткан урыннарын ачыклый. М.Хәсәновның бер төркем мәкаләләре әдәбият-сәнгатьнең гомумтеоретик проблемаларына багышланган. Аларда татар иҗтимагый фикер тарихын, әдәбиятын, сәнгатен эстетиканың бүгенге фәнни концепцияләре яктылыгында өйрәнүнең мөһим мәсьәләләре, бурычлары кузгатыла, татар әдәбияты һәм сәнгате мисалында иҗат методларының формалашуы, төрләре һәм төп этаплары, тенденцияләре тикшерелә, әдәбият-сәнгатьнең идеялелеге, гуманизмы, халыкчанлыгы кебек мөһим хасиятләре анализлана.