cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рәдиф Сәгъди
Тәрҗемәи хәле
Ул 1957 елның 17 июлендә Казан шәһәрендә туа. Балачак еллары әнисенең туган авылы – Кама Тамагы районының Балчыклы авылында үтә. 1964 елда шушы авылның башлангыч мәктәбенә укырга керә, бишенче сыйныфны күрше Иске Казиле авылы мәктәбендә тәмамлый. 1970 елда Рәдиф Сәгъди Казанның 113нче татар мәктәбендә (хәзерге 4 татар гимназиясе) укуын дәвам итә. Бу чорда ул театр студиясенә йөри, баянда уйнарга өйрәнә, ныклап спорт белән шөгыльләнә. 1975 елда бокс буенча 1 рәзрәт нормасын, кышкы күптөрлелек буенча спорт мастеры нормасын үти. 1974 елны Рәдиф Сәгъди Казан театр училищесына укырга керә. Бу елларда ул шаян шигырьләр, поэмалар иҗат итә. 1976-1978 елларда, укуыннан аерылып, әрмедә хезмәт итә. 1978-1981 елларда, училищены тәмамлап, «театр актеры» дигән дипломны ала һәм Әлмәт драма театрына эшләргә китә. Ике елдан соң әдип, Казанга кайтып, төзелештә мастер-бригадир булып эшли. 1984 елда ул Тинчурин театрына актер булып әйләнеп кайта. 1986-1992 елларда Рәдиф Сәгъди Казан дәүләт университетының татар филологиясе факультетында белем ала.
Гаворт (Нью-Джерси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәдиф Сәгъди
Иҗаты
Университетта уку дәверендә Рәдиф Сәгъди ныклап әдәби әсәрләр иҗат итү белән шөгыльләнә башлый. Аның “Әллә язмыш, әллә ялгыш” (1988) моңсу драмасы, “Финлянди дә рәхәт ди” (1989) комедиясе, “Изге Мөҗбирнең күккә ашуы” (1990) хыялый драмасы язылып, төрле театр сәхнәләрендә дөнья күрә башлый. Мәсәлән, “Финлянди дә рәхәт ди” комедиясе Чаллы драма театрының репертуарында лаеклы урынын алды. Әдипне драматург буларак таныткан әсәрләрнең берсе – “Сынган беләзек” (1994) мелодрамасы – Тинчурин театрында куелды. Бөек Ватан сугышы темасына багышланган пьесада сәяси һәм иҗтимагый проблемалар туган җиренә әйләнеп кайта алмаган солдатның психологик кичерешләре яссылыгында тапшырыла. Рәдиф Сәгъдинең образларга, хис-кичерешләргә бай булган әлеге мелодрамасы Бөек Ватан сугышын яңа ноктадан яктырткан әсәрләрнең берсе булды. 1998 елда язылган һәм К.Тинчурин театрында сәхнәләштерелгән “Яз галәмәте” комедиясе авторга яңадан уңыш китерде. Тарихи темага багышланган “Ирләр яуга киткәндә” (2002) тарихи драмасы «Мәйдан» журналы битләрендә басылып чыкты. «Алсу томан» пьесасы Буа театры сәхнәсендә уйналды.
Рәдиф Сәгъди повесть һәм роман жанрларында да иҗат итә. Аның “Канга буялган алтыннар”(1990), “Гаилә сурәте” (1992), “Кыйммәтле хезмәт”(1993), “Алло, хәлләр ничек?”(1999) детектив повестьлары, “Адашканнар”(1996) фантастик повесте, “Көтмәгәндә, ниһаять” (1994) детектив романы, “Ике кояшлы дөнья” (2001-2002) фантастик романы «Идел» журналы битләрендә дөнья күрде. 2003 елда әдипнең “Канга буялган алтыннар” исемле роман һәм повестларь җыентыгы басылды.
Рәдиф Сәгъдинең күпсанлы әкиятләре, публицистик мәкаләләре басылды. Әдип “Киләм, дидең, килмәдең”, “Сау бул, Казан”, “Гүзәл Кама Тамагы”, “Лаешым”, “Кайттым, бәхетле ит әле” һ.б. җырлар авторы буларак та танылды.
2005 елда Рәдиф Сәгъдигә “Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе” дигән мактаулы исем бирелде. 2005 елда Татарстан Республикасының Мәгариф һәм фән министрлыгы аңа “Мәгариф өлкәсендәге казанышлары өчен” медален тапшырды. 2000 елдан ул Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы.
Гаиләсе
Хатыны Рәзинә.
Фармингтон (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Фармингтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фармингтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дипсизгөл (Инегөл)
Дипсизгөл (Dipsizgöl) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(249) Ильза
(249) Ильза  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1885 елның 16 августында К. Г. Ф. Петерс тарафыннан Клинтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Сүлеймание (Бейлыкова)
Сүлеймание (Süleymaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Бейлыкова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Канарекия (Пезаро һәм Урбино)
Канарекия — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канарекия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вольфштайн
Вольфштайн — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кожлювци
Кожлювци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альби (Калабрия)
Альби  — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Зимничеле
Зимничеле — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Франсуа-Лакруа
Сен-Франсуа-Лакруа (Saint-François-Lacroix) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,33 км².
Сье-де-Люшон
Сье-де-Люшон — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Троицк (Благовар районы)
Троицк — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452748, — 80214840006.
Редькины (Шабалино районы)
Редькины (Редькины) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Зминець
Зминець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Каенигач
Каенигач - никахта булган иреңнең апасы. Каенигач никах белән бәйләнгән туганлык булып тора. Хатынның апасы - каенапа була.
Чистай өлкәсе
Чистай өлкәсе (Чистопольская область) — 1952—1953 елларда булган Татарстан АССР составында административ-территориаль берәмлеге.
Ваймор (Небраска)
Ваймор  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ваймор шәһәре  елда нигезләнгән.
Чистай өлкәсе
Тарих
Чистай өлкәсе 1952 елның 19 һәм 24 апрелендәге БКП (б) «Татарстан АССР составында өлкәләр оештыру турында» карары нигезендә барлыкка килгән.
Өлкә составына түбәндәге районнар кертеләләр:
Республика буйсынудагы шәһәре:
Районнар:
1953 елның 6 февраленда Казан һәм Чистай өлкәләрнең өлешләреннән «ТАССР составында Бөгелмә өлкәсе оештыру турында» СБКП Үзәк Комитетының карары чыгарыла, ләкин ул формалашып җитергә алмаган — 1953 елның 25 апрельдәге СБКП Үзәк Комитетының «Казан, Чистай һәм Бөгелмә өлкәләрне бетерү турында» карары чыгарыла.
Өлкәнең җитәкчелеге
Чистай БКП (б) өлкә комитетының беренче секретаре: П. И. Дэльвин (1952—1953)
Башкарма комитетының рәисе: М. Идиятуллин (1952—1953)
Ваймор (Небраска)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жилень
Жилень — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Брянск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Черепетка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Евыр-Юган
Евыр-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сыня елгасының сул ярына тамагыннан 203 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
(919) Ильзебилл
(919) Ильзебилл  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Евыр-Юган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(919) Ильзебилл
Тарихы
1918 елның 30 октябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1918 EQ» саналган.
Наипьюсуф (Хавса)
Наипьюсуф (Naipyusuf) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Хавса илчесенә караган бер авыл (köy).
Сәбәтләр
Сәбәтләр (Səbətlər ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Монклар (Аверон)
Монклар (Montclar) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,80 км².
Яново-Олендри
Яново-Олендри — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баж (Од)
Баж — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Каенапа
Каенапа - никахта булган хатыныңның апасы. Каенапа никах белән бәйләнгән туганлык булып тора. Иреңнең апасы - каенигач була.
Чарлстаун (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Чарлстаун  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Чарлстаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вомрат
Вомрат — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альбидона
Альбидона — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гаддон-Гайтс (Нью-Джерси)
Гаддон-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Родомой
Родомой (Родомбой) — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чермжа елгасының сул ярыннан 50 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Козаревец (Велико-Тырново өлкәсе)
Козаревец  — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Диргенлер (Каш)
Диргенлер (Dirgenler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Каш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сүлеймание (Искендерун)
Сүлеймание (Süleymaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Искендерун илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 2339
NGC 2339 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сервиньи-ле-Равиль
Сервиньи-ле-Равиль (Servigny-lès-Raville) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,20 км².
Искәрмәләр
Сервиньи-ле-Равиль
Зноиле-при-Крки
Зноиле-при-Крки — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канарельия (Сондрио)
Канарельия — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канарельия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сье-де-Ривьер
Сье-де-Ривьер — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Оливер һәм компания
«Оливер һәм компания» (Oliver & Company) — Walt Disney Feature Animation тарафыннан 1988 елда чыгарылган Америка мультфильмы. Disney анимацион фильмнар исемлегендә 27нче фильм.
Биектау районы флагы
Биектау районы флагы — Татарстан «Республикасы Биектау муниципаль районы» муниципаль берәмлекнең рәсми символы булган танып-белү-хокукый билгесе. Флаг 2006 елның 14 мартында деквбрендә расланган һәм теркәү номеры 2302 белән Россия Федерациясе Дәүләт Геральдик регистрына һәм теркәү номеры 49ны биреп, Татарстан Республикасы Дәүләт Геральдик регистрына кертелгән.
Флаг Биектау муниципаль районының рәсми символы булып тора.
Тасвирлама
«Киңлеге озынлыгына 2:3 нисбәттәге, аскы чиге буйлап өстән аска яшел, сары һәм яшел буйларга (тукыма киңлегенең 1/6, 1/10 һәм 1/18 өлешләре киңлегендә) тоташкан һәм өске яшел буйга терәлеп гербтагы сары казан сурәте урнаштырылган туры почмаклы күк тукыма».
Символиканы нигезләү
Флаг Биектау район гербы нигезендә эшләнгән.
Биектау районы Татарстан-Казан аръягының тарихи—мәдәни төбәгенең бер өлеше булып тора. Биредә борынгы заманнардан бирле төрле халыклар, мәдәният һәм диннәр актив хезмәттәшлек иткән. Район территориясендә күп кенә археологик, тарихи-архитектура, эпиграфик һәм этнографик һәйкәлләр сакланган. Биредә Татарстан тарихы өчен уникаль һәйкәл — Казан ханлыгының урта гасыр административ, икътисади һәм мәдәни үзәкләренең берсе — Иске Казан калдыклары урнашкан. Моның билгесе итеп Флагта Алтын Казан сурәтләнгән. Казан хәзерге район составына кергән җирләрнең бай тарихын, җирле халыкның буыннан-буынга тапшырыла торган традицияләрен символлаштыра.
Баньоль (Од)
Баньоль — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Биектау районы флагы
Символиканы нигезләү
Флагның зәңгәр һәм яшел төсләрдән торган төс гаммасы Биектау районының уникаль табигать объектларын һәм табигать һәйкәлләрен символлаштыра: Казансу елгасы, «Зәңгәр күлләр» табигать тыюлыгы, Кара күл, Мунчала күле, Кәрәкәле күле, Эстачи (Остачы) сөзәклеге, Семиозёрка урманы.
Сары буй районның бай археология мирасын символлаштыра.
Зәңгәр төс — чиста күк һәм үтә күренмәле су, рухият, намус һәм намуслылык символы.
Яшел төс — табигать, сәламәтлек, яшьлек, тормыш үсеше символы.
(979) Ильсева
(979) Ильсева  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Биектау районы флагы
Символиканы нигезләү
Кызыл төс — батырлык, көч, хезмәт сөючәнлек, матурлык һәм бәйрәм символы.
(979) Ильсева
Тарихы
1922 елның 29 июнендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1922 MC» саналган.
Биектау районы флагы
Символиканы нигезләү
Сары (алтын) төс-байлык, уңыш, тотрыклылык, акыл һәм хөрмәт символы.
Моны да карагыз
Биектау районы гербы
Парны-Седэ-Яха
Парны-Седэ-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 45 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Накышлы (Гергер)
Накышлы (Nakışlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Гергер илчесенә караган бер авыл (köy).
Зимць
Зимць — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янув (Конинский повяты)
Янув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юнион (Нью-Гэмпшир)
Географиясе
Юнион халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шырлык
Шырлык — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Вонсхайм
Вонсхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Шырлык
Почта индексы — 452734, ОКАТО коды — 80214843001.
Вонсхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сүлеймание (Измит)
Сүлеймание (Süleymaniye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Альтилия
Альтилия — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Валентайн (Небраска)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янув (Турецкий повяты)
Янув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монлор (Аверон)
Монлор (Montlaur) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 41,57 км².
Барбера (Од)
Барбера — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Сервиньи-ле-Сент-Барб
Сервиньи-ле-Сент-Барб (Servigny-lès-Sainte-Barbe) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,09 км².
Искәрмәләр
Сервиньи-ле-Сент-Барб
Козловец (Болгария)
Козловец  — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Зноиле-при-Студенцу
Зноиле-при-Студенцу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Козловец (Болгария)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зноиле-при-Студенцу
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ев-Юган (елга)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2989) Имаго
(2989) Имаго  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Диреҗик (Енипазар)
Диреҗик (Direcik) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Енипазар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Канароло (Фрозиноне)
Канароло — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Канароло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
NGC 2340
NGC 2340 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сьер-Го
Сьер-Го — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Гаддонфилд (Нью-Джерси)
Гаддонфилд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янушевице (Великопольское воеводалыгы)
Янушевице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сүлейманкөй (Акһисар)
Сүлейманкөй (Süleymanköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Янушевице (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ев-Юган-Егарт
Ев-Юган-Егарт — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ев-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Налдөкен (Маден)
Налдөкен (Naldöken) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Маден илчесенә караган бер авыл (köy).
Ев-Юган-Егарт
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гайсә Усманов
Гайсә Идрис улы Усманов (08/20/1922, Ырынбур өлкәсе - 1993) — советлар хәрби эшлеклесе,, Бөек Ватан сугышында катнашкан, Дан орденының тулы иясе , I дәрәҗә Дан орденына  тәкъдим ителү вакытына 122нче гвардияче артиллерия полкының разведка  бүлеге командиры, гвардия өлкән сержанты.
Авенел (Нью-Джерси)
Авенел  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Гайсә Усманов
Биографиясе
1922 елның 20 августында Ырынбур өлкәсенең Төньяк районындагы Крязлы авылында туган. Татар. 7 сыйныфны тәмамлый. Ул коллектив хуҗалыкта трактор йөртүчесе булып эшли.
1941 елның июнендә ул Кызыл Армиягә алына. Шул ук елның июленнән ул немец дошман басып алучыларына каршы сугышларда катнаша. Ул Көньяк-Көнбатыш, Сталинград, Калинин, Воронеж, 2 нче һәм 1 нче Балтыйк фронтларында сугышты. 1944 елдан ВКП/КПСС әгъзасы. Сугышның соңгы этабында ул 122 нче Гвардия артиллерия полкы разведкасында хезмәт итә.
1944 елның 22 июнендә, Сиротино авылы районында дошман оборонасын үтәр өчен барган сугышларда, гвардиянең разведчик- күзәтүчесе кече сержант Усманов күзәтүче кеше булмаган җиргә юл тота, ут коралы урнашкан урынны таба һәм координаталарын батареясына җибәрә. Аның максатлы билгеләмәсе буенча, танкка каршы батарея юк ителде һәм 3 дошман пулемёты бастырылды. 25 июньдә ул беренчеләрдән булып Балбечье авылы янындагы Көнбатыш Двина елгасын кичеп, экипаж белән бергә дошман пулемётын сафтан чыгара. 1944 елның 9 июлендәге боерык белән кече сержант Усманов Гайса Идрис улы 3 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнде.
Авенел (Нью-Джерси)
Географиясе
Авенел халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Гайсә Усманов
Биографиясе
1944 елның 5 октябренә каршы төндә шул ук полктың өлкән разведчигы гвардия сержанты Усманов Куршинай авылы янындагы разведкалы сугышларда катнаша. Аның максатлы күрсәтмәләре буенча, 3 пулемёт ноктасы һәм миномёт батареясы каплана. 7 октябрьгә каршы төндә, Триникяй торак пункты янында булганда, ул дошман танклары туплануы турында мәгълүмат ала һәм тиз арада батареяга хәбәр итә. 1944 елның 16 ноябре боерыгы белән гвардия сержанты Усманов Гайса Идрисович 2 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
Авенел (Нью-Джерси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барень
Барень — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Гайсә Усманов
Биографиясе
Бөек Ватан сугышының соңгы этабында немец-дошман басып алучылары белән сугышларда командалык йөкләмәләрен үрнәк итеп башкарган өчен, 1945 елның 29 июнендә СССР Югары Советы Президиумы указы белән, сакчы өлкән сержант Усманов Гайса Идрисович 1 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә һәм Дан орденының тулы иясе була.
Воппенрот
Воппенрот — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гайсә Усманов
Биографиясе
Ул 1 нче дәрәҗәдәге Ватан сугышы ордены, 3 дәрәҗә Дан орденнары, медальләр, шул исәптән ике "Батырлык өчен" медале, белән бүләкләнде.
Альтомонте
Альтомонте — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Кавра
Кавра — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Покшеньга елгасының сул ярыннан 70 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Альтомонте
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кавра
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зоренци
Зоренци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зазулинка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сереманж-Эрзанж
Сереманж-Эрзанж (Serémange-Erzange) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Кызыл Йолдыз (Благовар районы)
Кызыл Йолдыз — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452734, — 80214843002.
Сереманж-Эрзанж
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,75 км².
Искәрмәләр
Сереманж-Эрзанж
Вейверли (Небраска)
Вейверли  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вейверли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зинзешть
Зинзешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(1520) Иматра
(1520) Иматра  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1938 елның 22 октябрендә И. Вяйсяля тарафыннан Турку обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1938 UY» саналган.
Сьяду
Сьяду — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Янушево (Косцянский повяты)
Янушево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Козя-Река (авыл)
Козя-Река  — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Серегово (Юрья районы)
Серегово (Серегово) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Софикәнд
Софикәнд (Sofikənd ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Rusiäneñ Tönyaq flotı
Rusiäneñ Tönyaq flotı (rusça Северный флот ВМФ ВС России) - Rusiäneñ Xärbi-Diñgez flotınıñ operativ-strategik berläşmäse, Rusiä xärbi flotlarınnan iñ yäşe. Xäzer Tönyaq flotı - Rusiäneñ flotlarınıñ iñ köçlese.
1937 yılnıñ 11 mayında nigezlänä.
Urnaşu urını - Severomorsk.
Tönyaq flotınıñ nigeze - atom raketalı häm torpedalı su astı köymäläre, raketa yörtüçe häm köymälär höcümenä qarşı hawa köçläre, raketalı, avia yörtüçe häm köymälär höcümenä qarşı qorablar.
Särğäskäre - admiral Vladimir Korolöv (2011 yıldan).
Töp qorabı - flagman: awır atom raketalı kreyserı "Pötr Böyek" (Pötr Velikiy).
Tarix
1694 yılda Pötr I Tönyaqta berençe qorabnı tözi.
1933 yılda Tönyaq flotiliäse nigezlänä, 1937 yılda flotqa äylänä.
Böyek Watan suğışında Tönyaq flotı köçläre 400 artıq faşistlar yök transportı, 1300 faşist oçqıçların yuq itä, 1548 konvoy ütkärä.
Suğışta flot 3 esminets, 23 su astı köymäse, 16 saq qorabı h.b. yuğalta, 10905 keşe häläk bulğan.
Гай-Бридж (Нью-Джерси)
Гай-Бридж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтаньоль
Монтаньоль (Montagnol) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 34,47 км².
Дирекли (Гөлкөй)
Дирекли (Direkli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гөлкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(926) Имхильда
(926) Имхильда  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Сүлейманлар (Аланья)
Сүлейманлар (Süleymanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Аланья илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вюррих
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Амантея
Амантея — Италиянең Калабрия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Налдөкен (Ардануч)
Налдөкен (Naldöken) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Ардануч илчесенә караган бер авыл (köy).
Каната (Империя)
Каната — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каната Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Макгвайр авиация базасы (Нью-Джерси)
Макгвайр авиация базасы  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Егор-Ель
Егор-Ель — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Полуй елгасының сул ярына тамагыннан 309 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бельвез-дю-Разес
Бельвез-дю-Разес — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Зрече
Зрече — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарабель
Тарабель — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Янушево (Сьредский повяты)
Янушево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сийеньи
Сийеньи (Sillegny) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,46 км².
Искәрмәләр
Сийеньи
Колари (Болгария)
Колари  — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2341
NGC 2341 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Парнэ-Яха
Парнэ-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Еты-Пур елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1813) Имхотеп
(1813) Имхотеп  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хоутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «7589 P-L» саналган.
Вюрцвайлер
Вюрцвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сөһүб
Сөһүб (Söhüb ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Вейкфилд (Небраска)
Тарихы
Вейкфилд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сүлейманлы (Элмадаг)
Сүлейманлы (Süleymanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Элмадаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хәмзәт Ибраһимов
Хәмзәт Исмәгыйль улы Ибраһимов (1934 елның 10 июле, Шали, Шали районы, Чечен-Ингуш АССР, ССРБ — 2006 елның 10 марты, Грозный, Чечня, Россия) — химия фәннәре докторы, профессор, Чечен Республикасы Фәннәр академиясенә нигез салучыларның берсе һәм беренче президенты, Россия Фәннәр академиясенең комплекслы фәнни-тикшеренү институты директоры, җиденче чакырылыш ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Тормыш юлы
1958 елда Чечен-Ингуш педагогика институтының физика-математика факультетын тәмамлый. 1964 елда Мәскәү дәүләт университетының аспирантурасын тәмамлый. Шунда ук «Икеләтә тимер системаларда өслек тартылышын һәм адсорбцияне өйрәнү» темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый.
Диссертация яклаганнан соң Грозный шәһәренә кайта. Аның тырышлыгы белән Чечен-Ингуш педагогика институтында аспирантура ачыла. 1980 елда докторлык диссертациясен яклый. 1983 елда аңа Чечен-Ингуш АССРның атказанган фән һәм техника эшлеклесе исеме бирелә.
Гражданнар авиациясе дәүләт фәнни-тикшеренү институты заказлары буенча Ибраһимов җитәкчелегендә терекөмеш һәм амальгамның авиаматериалларга йогынтысын тикшерү уздырыла, шулай ук объектларны демеркизацияләүнең нәтиҗәле ысулларын эшләү буенча тикшеренүләр үткәрелә. Мәскәү, Ташкәнт, Ереван аэропортларында эшләнгән методларны куллану берничә миллион сумлык икътисади нәтиҗә бирә.
Икенче чечен сугышы чагында, 2001 елда аны Россия Фәннәр академиясенең комплекслы фәнни-тикшеренү институты директоры итеп билгелиләр. Институт бинасы ул вакытта тулысынча җимерелгән, шуңа күрә институт җитәкчелеге Чечен Республикасы Фәннәр академиясе президиумы белән бергә арендаланган бүлмәдә урнашкан.
2004 елның мартында аңа «Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе» исеме бирелә.
200 дән артык фәнни хезмәт авторы, алар арасында өч монография. Аның уйлап табуына 8 авторлык таныклыгы бирелгән. Аның укучылары арасында 2 физика-математика фәннәре докторы һәм 10 физика-математика фәннәре кандидаты бар. Кабарда-Балкар университеты каршындагы диссертация советы әгъзасы булган. Җиденче чакырылыш ССРБ Югары Шурасы депутаты. 15 ел Совет-Маҗарстан дуслыгы Чечен-Ингуш бүлекчәсе рәисе була.
Гаилә
Өч улы һәм өч кызы бар.
Бельви (Франция)
Бельви — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Лая (Чулым кушылдыгы)
Лая (Кече Лая) — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым елгасының сул ярыннан 131 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Гай-Нелла (Нью-Джерси)
Гай-Нелла  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сомовщина (Юрья районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Альбинизм
Тирозиназа-тискәре окуло-кутан формасы
Тирозиназа-тискәре (тулы) альбиносларның организмы меланинны синтезлый алмый, шуңа күрә алар гомер буе ак чәчле, тәне агарган һәм күзнең барлык төзелешләрендә меланин пигменты булмый.
1.	Нәселдәнлек төре, кагыйдә буларак, ген 11q14-q21 урнашу белән аутосом-рецессивлы.
2.	Билгеләре
а)	КҮ гадәттә 6/60 кимрәк, бу фовеа гипоплазиясе белән бәйле;
б)	нистагм, кагыйдә буларак, маятниксыман һәм горизонталь, көчле яктылыкта көчәя һәм яшь белән күренешләре кимү тенденциясенә ия;
в)	төсле катлау  ярымачык (трансиллюминация симптомы) һәм үтә күренмәле (рәс. 18.8а), шуңа «алсу» күз күренешен бирә (рәс. 18.8б);
г)	күз төбендә пигмент юклыгын һәм хориоидеяның эре аскы тамырлары ачылуын ачыклыйлар. Шулай ук фовеа гипоплазиясе белән фовеаль батынкы һәм тамырлар булмау һәм ясалучы перимакуляр аркадалар ачыклыйлар (рәс. 18.8в). Күрү нерв гипоплазиясе белән катнашу сирәк очрый;
д)	хиазмада нормага караганда кимрәк кисешмәгән нерв җепселләре саны була, шуңа күрә һәр күздән күпсанлы җепселләр кире яктагы ярымшарда була. Моны күрү чыгарган потенциалларны тикшергәндә генә ачыклап була;
е)	башка күренешләр еш очрый һәм аларга төрле типтагы һәм югары дәрәҗәдәге рефракция какшаулары, уңай каппа почмагы, кылыйлык һәм стереоскопияле күрү булмау керә.
Тирозиназа-уңай окуло-кутан формасы
1.	Нәселдәнлек төре, кагыйдә буларак, ген 15p11-q13 урнашу белән аутосом-рецессивлы.
2.	Билгеләре
а)	КҮ фовеа гипоплазиясе өчен гадәттә кимегән;
в)	күз төбендә төрле дәрәҗәдә гипопигментация ачыклыйлар.
3.	Катнаш синдромнар
а)	Chediak—Higashi синдромы:
Дирекли (Ейьюбие)
Дирекли (Direkli) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Ейьюбие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Альбинизм
Тирозиназа-уңай окуло-кутан формасы
-	нәселдәнлек төре ген 1q43 урнашу белән аутосом-рецессивлы.
-	уртача дәрәҗәдәге окуло-кутан альбинизм;
-	кабатланучы үлекле инфекция өчен лейкоцитлар патологиясе;
-	күпчелек очракта пациентларда лимфопролифератив синдром үсеш ала (тизләтелгән фаза), ул бизгәк, сары, гепатоспленомегалия, панцитопения һәм кан агу белән сыйфатлана.
Шулай ук пациентлар җелекне күчереп утыртуга мохтаҗ.
-	Гомер өчен фараз гомумән тискәре.
б) Hermansky—Pudlak синдромы — ретикуло-эндотелиаль системаны җәлеп итүче туплауның лизосомаль чире;
-	тромбоцитлар дисфункциясе кан төшү барлыкка килүенә китерә;
-	үпкәләр фиброзы, гранулематозлы колит, кайбер очракларда — бөер җитешсезлеге.
Альбинизмның күз формасы
Күбесенчә күзләр җәлеп ителә. Тире һәм чәчләр гадәти кала ала, кайвакыт тиредә гипопигментация таплары ачыклана.
1.	Нәселдәнлек төре, кагыйдә буларак, Х-хромосома белән бәйләнгән, кайвакыт — ген Xp22.3 урнашу белән аутосом-рецессивлы.
2.	Ген йөртүче-хатын кызларда ачык симптомнар юк, тик аларда төсле катлауның өлешчә ачыклыгы, макулада нокталы үзгәрешләр һәм урта перифериядә депигментация һәм бөртеклелекнең таркау өлкәләрен ачыклап була (рәс. 18.9).
3.	Зарарланган ир-атларда чир төсле катлау һәм күз төбе гипипигментациясе белән билгеләнә.
Айзелин (Нью-Джерси)
Айзелин  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Айзелин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янушувка (Великопольское воеводалыгы)
Янушувка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Злагна (Караш-Северин)
Злагна — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зрковци
Зрковци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нейфельд
Почта индексы — 452734, — 80214843003.
Михаил Нагорнов
Нагорнов Михаил Михайлович (10 декабрь 1983) — Россия классик гитара башкаручысы, укытучы.
Биография
Михаил Михайлович Нагорнов 1983 елның 10 декабрендә Симферопольдә туган. Ул 14 яшеннән музыка өйрәнә башлый. Казан шәһәренең «Кече сәнгать академиясе» балалар сәнгать мәктәбендә педагог Гөлнара Шәйхетдинова җитәкчелегендә классик гитара белән шөгыльләнә башлый. Мәктәпне өч ел эчендә читтән торып тәмамлый, һәм 2001 елда ул И. В. Әүхәдиев исемендәге Казан музыка көллиятенә укырга керә. Биредә аның педагогы Россия гитарачы һәм композитор, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе Виталий Харисов була. Шул ук сыйныфта Н. Г. Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясендә һәм аспирантурада белем алу дәвам итте.
Уку елларында ук югары иҗади казанышлары өчен Нагорнов Россия Федерациясе Мәдәният министрлыгының «Яшь талантлар» (2004-2005), ә 2009 елда Татарстан Республикасы Мәгариф министрлыгы стипендиясенә лаек була ). 2009 елның августында Бодрумда (Төркия) VI Халыкара классик музыка фестивале кысаларында гитара мәктәбендә уку курсы уза
Амарони
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Михаил Нагорнов
Биография
2010 елдан ул Казан консерваториясенең халык кораллары бүлегендә гитара укыта. Шул ук елдан ул концертлар бирә һәм мастер-класслар белән Новосибирск һәм Оренбург филармония җәмгыятьләренең залларында, Санкт-Петербургның Образцова мәдәният үзәгендә чыгыш ясый Татарстан, Ярославль, Түбән Новгород, Екатеринбург һәм Курган өлкәсе, Төмән, Ижевск, Чебоксар, Ульяновск, Йошкар-Ола  шәһәрләре филармонияләрендә  концертлары уза. Мастер-класста катнашучылар һәм кунаклар аның төрле яшьтәге гитарачылар белән эшли белүен, ә концертны тыңлаучылар — «тавыш палитрасы байлыгы белән бергә башкару техникасы» һәм «гитара интеллектуализмы белән таң калдыра торган юка һәм шигъри яңгыраш „ны билгеләп үтәләр». Казанда «Многоликая гитара» гитара абонементы авторларының һәм оештыручыларның берсе булып тора.
2018 елдан ул Россиянең җәйге һәм кышкы гитара мәктәпләре педагогы сыйфатында чакырыла - "Гитара Яңарыш" (Курган өлкәсе), "Юрий Кузинның җәйге гитара мәктәбе" (Новосибирск).
Хәзерге вакытта  Казан консерваториясеннән тыш, ул шулай ук Казан дәүләт мәдәният институтында укыта.
Тербас
Тербас — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Монфран
Монфран (Montfranc) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Константин (авыл)
Константин  — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канатели (Гросето)
Канатели — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ем-Юган-Егарт
Ем-Юган-Егарт — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Ем-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 2 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 2342
NGC 2342 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Сийи-ан-Сольнуа
Сийи-ан-Сольнуа (Silly-en-Saulnois) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,35 км².
(2373) Иммо
(2373) Иммо  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1929 елның 4 августында Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 PC» саналган.
Денис Гордеев
Гордеев Денис Виктор улы (04.06.1938, Асан авылы, Комсомол районы, Чуаш АССР) — чуаш прозаигы, шагыйрь, журналист, Чуаш Республикасының халык язучысы. СССР язучылары берлеге әгъзасы (1978), К. Турхан исемендәге премия лауреаты, Чуваш Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (2008).
Янчеви
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Денис Гордеев
Биография
Денис Гордеев 1938 елның 4 июнендә Чуаш Республикасының Комсомол районы Асан авылында туа.
И.Я. Яковлев ис. Чуаш дәүләт педагогия институтын (хәзерге университет) тәмамлый, Горькийдагы югары партия мәктәбендә укый.
Денис Викторович «Октябрь ялавы» (Октябрь Байрагы) район газетасы җаваплы секретаре, «Ҫӗнтер-ялавя» ("Җиңү байрагы") Моргауш район газетасы редакторы булып эшли. 1974-1976 елларда Чуаш китап нәшрияты директоры вазыйфасын башкара.
Денис Гордеев прозаик, шагыйрь, публицист, журналист буларак билгеле. Узган гасырның 80нче елларында «Тӗрленӗ кӗпе» (Чигелгән күлмәк) һәм «Чи вӑрӑм кун» (Иң озын көн) повесть һәм хикәяләре җыентыгы чыкканнан соң ул якты чуаш прозаиклары арасына керә. Соңгы елларда җирле газета һәм нәфис журнал битләрендә «Ăспа ăссăрлăх хушшинчи чăнлăх» (Акыл һәм акылсызлык арасында хакыйкать), «Кобра анне» (Ана кобра), «Çăтмах ырлăхĕ» (Җәннәт рәхәте), «Масар пуçĕ» (Зират башы), «Мĕлке» (Шәүлә), «Мильешка», «Çурăк хут укçасем» (Өзелгән кәгазь акчалар) хикәяләре басылган. мәдәният, сәнгать, тел, сәясәт һәм дин мәсьәләләре буенча публицистик мәкаләләр яза.
Сүлейманлы (Маньяс)
Сүлейманлы (Süleymanlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Маньяс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вюшхайм (Хунсрюк)
Вюшхайм  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.