cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Праабражэнка (Глыбоцкий районы)
Праабражэнка (Праабражэнка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Лан (округ)
Географиясе
Мәйданы — 2461 км². Округ 13 кантоннан тора, алар үз чиратында 278 коммунага бүленгән.
Праабражэнка (Глыбоцкий районы)
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Плісa гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Инлиөрен (Пынарбашы)
Инлиөрен (İnliören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тёмкино районы
Тёмкино районы (Тёмкинский район) — Смоленск өлкәсендә урнашкан административ берәмлек.
Халык
Милли состав: руслар —
Новий Тухом
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Кавал
Почта индексы — 422727.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Лидоре (Айдахо)
Лидоре  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лидоре шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парада (Алфандега-да-Фе)
Парада  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(3398) Штетмайер
(3398) Штетмайер  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Ейвония (Пенсильвания)
Географиясе
Ейвония халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF541
ZNF541 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Шасье (Рона)
Шасье — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Нью-Виттен (Көньяк Дакота)
Нью-Виттен  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Думанолугу (Ширан)
Думанолугу (Dumanoluğu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Ширан илчесенә караган бер авыл (köy).
Праше
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Vladimir Lenin
Vladimir İlya ulı Lenin (çın familiäse Ulyanov ; Влади́мир Ильи́ч Ле́нин) (1870-1924, Rusiä imperiäse häm SSSR säyäsät häm däwlät eşleklese, revolyutsioner, bol'şeviklar firqäsen nigezläwçese. 1917 yılnıñ Böyek Oktäber inqıylabın oyıştıruçılardan berse. Fälsäfäçe, marksist, publitsist, Öçençe kommunistik internatsionalnı oyıştıruçı, SSSR nigezläwçese. Fälsäfä häm iqtisad ölkäsenä qarıy torğan fänni xezmätläre bar.
Tärcemäi xäle
Atası — kürenekle mäğrifätçe İl'ya Ul'yanov Sember gubernası däwlät mäktäpläre buyınça baş inspektor. Ulı Semberneñ gimnaziäsendä uqıy. 1887 yılnı Qazan universitetınıñ yüridik fakul'tetına uqırğa kerä. Biredä üzeneñ revolyutsion eşen başlıy. Şul uq yılnı studentlar arasında fetnädä qatnaşqanlıqtan, universitettan quıla. Mäxkämä anı xökem itep Qazan öyäzendäge Apaqay awılına «sörgen»gä cibärä.
1891 yılda Peterburg universitetınıñ Yüridik Fakul'tetında ekstern räweşendä imtixan tapşıra, 1891-1896 yıllarda Samara belän Pitırbur şähärlärendä mäxkämädäge antlı wäkil yärdämçese wazıyfasın başqara.
1895 yılda Peterburgta Eşçelär sıynıfın azat itü öçen köräş berlegen (Soyuz bor'bı za oswobojdenie raboçeğo klassa) oyıştıruda qatnaşa.
1897 Yenisey gubernasına 3 yılğa sörgengä cibärelä. Şuşenskoyı awılında yäşi.
1900 yıldan emigratsiädä; Ğ. W. Plexanov h.b. belän berlektä «İsqra» gäziten näşer itä. RSDRPnıñ II qorıltayınnan başlap (1903) Lenin bol'şeviklar firqäsen citäkli. Emigratsiädä çaqta yäşeren firqäne saqlap qalu häm nığıtu belän şöğellänä.
1912 yılnıñ 5 mayında Peterburgta bol'şeviklarnıñ xakimiätlär röxsäte belän çıqqan «Pravda» gäzite çığa. Lenin gäzitneñ möxärriäte belän qänäğät bulmıy (möxärrire İ. Stalin bula). Lenin kön sayın diärlek kiñäşlären, kürsätmälären, xatalar tözätep xatlar cibärä. İke yıl eçendä anıñ avtorlığında 270 mäqälä çığa.
1917 yılğı Fevral' İnqıylabınnan soñ Petroğradqa qayta, Oktäber Qorallı Baş Kütäreleşenä citäkçelek itä. Sovetlarnıñ II Bötenräsäy qorıltayında (1917, Oktäber) XQS räise itep saylana. Ber ük waqıtta 1918 yıldan soñ Eşçe-İgençe Saqlaw Şurası (1919 yıldan Xezmät häm Saqlaw Şurası (Sovetı) räise; BÜBQ häm SSSR ÜBQ äğzası.
1922 yılnıñ Dekaberennän, awıruı käçäyep kitü säbäple, säyäsi eşçänlektän berqädär çitläşä. Lenin wafatınnan soñ SSSRda Lenin täğlimäten Stalin añlatmasındağı añlatu qanunlaştırıla.
1922 yılnıñ 24 dekaberendä häm yaña yılda 4 ğinwarda ul X VQP(b) Qorıltayına xat yaza. Xatta ul firqa belän itärgä däğwa itkän, dimäk añarğa almaş kiläçäk bol'şevik säyäsätçelärgä tänqidi sıyfatlama birä. Soñınnan bu xat «Lenin wasiyäte» isemen alğan.
İosif Stalinnı ul ğomumän yuğarı urınnarğa quyarğa quşmağan. Ul anı qabalanuçan häm äylänä-tiräsen tuqtawsız idärä itärgä mawığuçı ber byurokrat itep sürätli. Stalin alğa sörgän Tatarstan ASSR şikelle milli avtonomiälärneñ Sovetlar Berlegenä RSFSR «aradaşçılığı» belän kerüen ul tulısınça xaqsızğa çığara. Lenin bu başlanğıçnı Stalinnıñ «milli bol'şevik»larğa (respublikalardağı kommunistlar) qarata cıyılğan açuı belän, üç alu niäte belän añlata.
Läkin, XI Qorıltay (aprel, 1923) Leninnıñ süzen ayaq astına salıp, VQP(b) berençe sekretare, dimäk il citäkçese itep Stalinnı saylıy.
Ulyanov-Lenin wä Tatarstan Avtonomiäse
TASSRnı oyıştıruda xälitkeç röl uynıy: Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасын төзү турындагы дикреткә qul quya (1920, 27 may).
Töp xezmätläre
Küptomlı saylanma äsärläre (1-45 tomnar, 1954-1973) Tatarstan kitap näşriätında tatar telendä näşer itelä.
Бар-ле-Регюлье
Бар-ле-Регюлье (Bard-le-Régulier) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Льерне кантонына карый.
Латвели
Латвели (Латвелі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Бар-ле-Регюлье
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.10 км².
Латвели
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Роман Солнцев
Роман Солнцев (чын исеме Ренат Харис улы Суфиев), Солнцев Роман Харисович (1939 елның 21 мае, Татарстан АССР, Минзәлә районы, Күзкәй — 2007 елның 17 апреле, Красноярск) — язучы, драматург, шагыйрь, җәмәгать эшлеклесе. ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1965). Россия язучылары берлеген нигезләүчеләрнең берсе, рәистәше (1992). ССРБ Югары шурасы депутаты (1989-1991). «День и ночь» журналының (Красноярск) баш мөхәррире (1994-2007). Халыкара ПЕН-үзәк әгъзасы. Рус телендә иҗат итә. РСФСР атказанган мәдәният хезмәткәре.
Тәрҗемәи хәле
1939 елның 21 маенда Татарстан АССР Минзәлә районы Күзкәй авылында әфисәр гаиләсендә туган. Балачагы һәм үсмерчагы Минзәлә районының Бикбау һәм Иске Матвеевка (беренче исеме Кәҗә) авылларында уза. Казан дәүләт университетының физика-математика факультетын, А.М. Горький исемендәге Әдәби институт каршындагы югары әдәби курсларны тәмамлаган. 1961 елдан Красноярскида яши. Озак еллар Себердә геология-төшерү партияләрендә радиометрчы булып йөри, Красноярск дәүләт политехника институтында физикадан укыта, төрле газеталарда журналист булып эшли. 1964 елдан һөнәри язучы. 1990 елларда Красноярск край администрациясендә эшләп ала.
Иҗаты
Утыздан артык проза һәм шигырьләр китабы авторы. Әсәрләре 1955 елдан басылып килә. Язучы башта үзен шигърият өлкәсендә таныта. Беренче шигырьләрендә хис-тойгыларга урын киң итеп бирелә, аларга көн кадагына суга торган темалар хас була. Алга таба лирикасы тирәнәя төшә, фәлсәфигә әйләнә, әхлак мәсьәләләре алга куела. «Кояшлы яңгыр» (Солнечный дождь) исемле беренче шигырьләр җыентыгы 1961 елда дөнья күрә. Зур гына шигырьләр тупланмасы 1962 елда  «Юность» һәм «Смена» журналларында (Мәскәү) басыла. «Шигырьләр» (Стихи) исемле беренче китабы 1964 елда Мәскәүдә «Молодая гвардия» нәшриятында чыга. Соңрак та шигырь китаплары күп басыла: «Ел боҗралары» (Годовые кольца, 1965), «Гомуми булмаган дәфтәр» (Необщая тетрадь, 1968), «Мәңгелек урманнар» (Вечные леса, 1969), «Теге көз» (Та осень, 1970), «Кызгылт күлмәк» (Малиновая рубаха, 1972), «Ачык төстәге күзле кош» (Птица с яркими глазами, 1975), «Ак ботак» (Белая ветка, 1976) һ.б.
Проза өлкәсендә укучылар һәм тәнкыйтьчеләрнең игътибарын җәлеп иткән әсәрләре: «Яхшы кешене яклау көне» (День защиты хорошего человека), «Утынга ягыласы көймә» (Лодка пойдёт на дрова, 1978), «Ике сереңне сөйләү» (Две исповеди, 1980), «Чит ил кешеләре» (Иностранцы), «Пычак» (Нож, 1992), «Төнге азатлык» (Свобода ночью), «Ярымтаркалыш» (Полураспад, 2003), «Булмаган йорт» (Дом которого нет, 2003) һ.б. повестьлары.
2003 елда әтисенең көндәлекләренә нигезләнеп, «Җәһәннәм-оҗмах иле» (Страна АдРай) романы яза. Шул ук елны Чаллыда «Ватанга хат» (Письмо на Родину) шигырьләр җыентыгы басыла.
Язучының әсәрләре маҗар, инглиз, алман, татар, чуаш һ.б. телләргә тәрҗемә ителгән.
Әсәрләре
{{Hider|title = Әсәрләре|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
Пьесалар
}}
Гаиләсе
Хатыны Галина Николай кызы
Сиргова
Сиргова (Sirgova) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Паласуэлос-де-Эресма
Паласуэлос-де-Эресма — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Вулька-Ридзевска
Вулька-Ридзевска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Үлекьелга
Үлекьелга — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452642, ОКАТО коды — 80258820009.
Парада (Браганса)
Парада  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Празароки
Празароки (Празарокі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Ворж-ле-Пен
Ворж-ле-Пен — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
ZNF543
ZNF543 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
NGC 7386
NGC 7386 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Көзге матдәсе
Көзге матдәсе яки шәүлә матдәсе, Алиса матдәсе - фараз ителүче көзге кисәкчекләреннән торган матдәнең төре. Кара матдәнең кисәкчекләренә бер ихтимал намзәт.
Элегрәк күп күренекле галимнәр кара матдә суперсимметрияле кисәкчекләрдән торган дип фараз иткәннәр, ләкин 2011-2017 елларда Зур адрон коллайдерында суперсимметрияле кисәкчеләрне тапмаганга күрә, күп галимнәр нәкъ көзге кисәкчеләренә өмет баглый башлаган.
Заманча теория буенча баштарак кара матдә гравитация сәбәпле беришсезлеккә тупланган, ә соңрак гравитацион кыр ярдәмендә гади матдәне үзенә тартып, тупланырга мәҗбүр иткән, шулай итеп, галактикалар, йолдызлар, планеталар һ.б. хасил булган.
Тасвир
Көзгедә чагылу симметриясе яки җөплелек электромагнит, гравитацион һәм көчле тәэсир итешүләрендә үтәлә, ләкин зәгыйфь тәэсир итешүдә бозыла.
Тәҗрибә буенча нейтрон таркалышында хасил булган электрон һәм нейтрино тик сул әйләнүгә (спиральлеккә) ия, ә уң спиральлекле нейтрино бөтенләй табылмаган.
Шулай ук тәҗрибәләр буенча микродәрәҗәдә гадәти тәэсир итешү күзәтелми, һәр тәэсиргә каршы тәэсир табылмаган.
Әлеге феноменны аңлатсын өчен Австралия галимнәре Фута һәм Митра көзге кисәкчекләре булуын фараз иткәннәр. Бу фараз буенча "һәр гади кисәкчекнең көзге иптәше бар".
CPT-теорема буенча Галәмнең көзге күренеше - импульслар, урнашу урыннары уйланма яссылыкта чагылганда (җөплелек инверсиясе), бөтен матдә антиматдәдә алмаштырганда (коргы инверсиясе) һәм вакыт буенча борылганда - безнең Галәмгә тиң була.
СР үзгәртүе матдә антиматдәгә әверелдерә, ләкин СР симметриясе кайбер очракта бозыла, шуңа күрә көзге матдәсе антиматдәгә тиң булмый.
Эзләү
Кайбер кометалар билгесез сәбәптән кайдадыр юкка чыккан, бу күренешне мөмкин аңлату - шул кометалар көзге матдәсеннән торгандыр.
Әгәр көзге матдәсе чыннан да бар икән, калын дивар аша яктылык үтә ала, нәкъ әлеге тәҗрибә хәзер актив тикшерелә. Диварга төшүче кайбер фотоннар көзге фотоннарына әйләнә ала (парафотонга), парафотоннар гади матдә белән тәэсир итми инде һәм дивар аша узып бара, соңрак алар нормаль фотоннарга кире әйләнә ала һәм аларны күзәтеп була.
Элис (Төньяк Дакота)
Элис  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулканело (Месина)
Вулканело — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вулканело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кеншице (Лодзь воеводалыгы)
Кеншице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дырды-Гыз
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фермилаб Кисәкчәләр Астрофизикасы Үзәге
Үзәкнед башы булып Крейг Хоган тора, мөдир һәм мөдир урынбасары Дэн Бауэр.
(1007) Павловия
(1007) Павловия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1923 елның 5 октябрендә Альбицкий В. А. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 OX» саналган.
Сен-Кантен (округ)
Сен-Кантен — Франциядәге округ (Arrondissement). Эна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1071 км². Округ 9 кантоннан тора, алар үз чиратында 126 коммунага бүленгән.
Првачина
Првачина — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еймити-Гарденс (Пенсильвания)
Еймити-Гарденс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Еймити-Гарденс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
3 ел
Вафатлар
0er
Әндри Базары
Әндри Базары (Энтри Пасар, Андреево-Базары) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429435. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219805001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800000500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 422 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97%).
Шатийон (Рона)
Шатийон — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Петроая-Дял
Петроая-Дял — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулька-Рительска
Вулька-Рительска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чохане-Гура
Чохане-Гура — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новини (гмина Дзежгонь)
Новини  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Парадела (Миранда-ду-Дору)
Парадела  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Иннаплы (Биреҗык)
Иннаплы (İnnaplı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Биреҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пахарехос
Пахарехос — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
(1147) Ставрополис
(1147) Ставрополис  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1929 елның 11 июнендә Неуймин Г. Н. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 LF» саналган.
Латышы (Дзятлавский районы)
Латышы  (Латышы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Һомосексуальлек
Һомосексуальлек — кешенең үзенең җенес яки гендер вәкилләренә җенси һәм/яки романтик тартылыш. Һомосексуаль ирләрне гей, хатын-кызларны исә лесбиан дип атыйлар.
ZNF544
ZNF544 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Бар-лез-Эпуас
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.54 км².
Лост-Ривер (Айдахо)
Лост-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лост-Ривер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зирекле (Шаран районы)
Зирекле — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452641, — 80258825001.
Волошова
Волошова (Волошева) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Поча елгасының уң ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Макай (коммуна)
Макай — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Волошова
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1008) Ла-Пас
(1008) Ла-Пас  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1923 елның 31 октябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 PD» саналган.
Кеншице-Весь
Кеншице-Весь — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Првенци
Првенци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Кеншице-Весь
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Првенци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пракуды
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Шевине
Шевине — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Маҗар (Биектау районы)
Маҗар — Татарстан Республикасының Биектау районындагы авыл.
Почта индексы — 422727.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Вофре
Вофре — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Зур Кутис
Зур Кутис — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шим елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
İslam täqwime
İslam täqwime yä ki Möselman täqwime yä ki Hicri taqwime ul Möslim illärendä dini bäyrämnärneñ qayçan buluın belü öçen qullanıla torğan täqwimder. Ay täqwime bularaq ul 354 könnän tora wä Milädi täqwimennän 11 köngä qısqaraq.
Зур Кутис
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
İslam täqwime
Hicri täqwim 638. yılda (HS 17) Umar ibn äl-Xattab atlı ikençe xälif tarafınnan ğämälgä kertelde. İsäpläw Möxämmädneñ Mäkkädän Mädinägä küçüennän başlana, 1. yıldan. Yıl sanı Hicri buyınça isäplänüe san aldınnan HS yä H quyu belän bilgelänä, yäğni Hicriättän Soñ.
Atna könnäre iseme
Comğa ul yal köne bulsa da, ämma atnanıñ berençe köne dä tügel, soñğısı da tügel.
Парадела (Могадору)
Парадела  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
İslam täqwime
Dini bäyrämnär
İslamnıñ iñ möxim könnäre bolar:
Парадела (Могадору)
Географиясе
Мәйданы —.
İslam täqwime
İsäpläw
Hicri/Milädi tarixın isäpläw aşa tögäl äyländerü mömkin tügel. Nindi yılda niçä könle aylar buluı ğilmi kiñäşmälärdä bilgelänä, alarnı dini oyışmalarnıñ räsmi säxifälärdä kürep bula.
Yıl sanın çamalap isäplärgä isä bolay da bula:
Hicri 1429. yılı wä Milädi 2008. yılınıñ başları turı kiler. Andí turı kilü här 33./34. Hicri (34./35. Milädi) yılda bula:
Milädi/Hicri tarixın äyländerü öçen Microsoft “Kuwaiti algorithm” qullana, ul Küwäit nöfüsenä nigezlänä.
Taqır Hicri täqwim
Hicri täqwimneñ ğädättägedän tış Taqır Hicri täqwim dä bar äle, ul tulısınça isäpläwle, 30-yıllı äylämgä negezlänep, här 31. yıl artqan bulıp sanala, yäğni 354 kön urınına 355 könnän tora. Bu täqwimeñ ozın arada 1-könle xata här 2500. yıl tiräsendä bulıp çığa, wä qısqa arada 1 yä ki 2-könle xata bula'la. Bu täqwimen HS 2. yözdä (Milädi 8. yöz) Möslim ğälimnär isäpläp çığarğannar, wä ul qoyaş/ay/planet urnaşılularına nigezlänä. Hicri tarix tögäl belergä mömkin bulmağanda qayber Möslimnär bu ısulın bügen dä qullanalar. Anıñ buyınça aylar 29+191/360=29.5305555... könnän toralar.
Ножинко
Ножинко — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нью-Эффингтон (Көньяк Дакота)
Нью-Эффингтон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Думлу (Айдынтепе)
Думлу (Dumlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Айдынтепе илчесенә караган бер авыл (köy).
Чуприново
Чуприново — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вулкано (Виченца)
Вулкано — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Суассон (округ)
Суассон — Франциядәге округ (Arrondissement). Эна департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1243 км². Округ 7 кантоннан тора, алар үз чиратында 159 коммунага бүленгән.
Вулкано (Виченца)
Географиясе
Вулкано Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Педраса
Педраса — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Эллендейл (Төньяк Дакота)
Эллендейл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Педраса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эллендейл (Төньяк Дакота)
Тарихы
Эллендейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кузьёль
Климат
Кузьёль климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (13%), руслар (63%), украиннар (15%), алманнар (5%).
Вулька-Серочинска
Вулька-Серочинска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сиргуметса
Сиргуметса (Sirgumetsa) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 7387
NGC 7387 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Роман Хазанкин
Хазанкин Роман Григорьевич (3 апрель 1947 ел) — ССРБ һәм Россия педагогы, РСФСР мәктәбенең атказанган укытучысы (1987). ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты (1990), Россия Хөкүмәтенең мәгариф өлкәсендәге премиясе лауреаты (2006).
Биографиясе
Роман Григорьевич Хазанкин 1947 елның 3 апрелендә Кытайның Тяньцзинь шәһәрендә туган.
Хазанкинның ата-анасы, Григорий Наумович һәм Любовь Давыдовна (кыз фамилиясе Дондо) шулай ук Кытайда, Харбин шәһәрендә туганнар. Аларның ата-анасы Кытайга Россия империясенән, Томск каласыннан эш эзләп күченеп китә. Р. Г. Хазанкинның ата-анасы элек Россия гражданы булган, аннары ССРБ гражданлыгын алган. Р. Г. Хазанкин һәм аның өлкән агасының туу факты ССРБ-ның Кытайдагы  Генконсульствосында теркәлә. 1947 елда ССРБ-ның Кытайда яшәгән бөтен гражданнарын Туган иленә кайту кампаниясе башлана.
. Р. Г. Хазанкин ата-анасы ике баласы  һәм үзләренең ата-анасы белән бергә 1947 елның октябрь аенда ССРБ га әйләнеп кайта. Алар Башкорт АССРның Белорет шәһәрендә төпләнә.
Р. Г. Хазанкинның бөтен бала чагы, яшүсмер чоры һәм олы тормышы Белорет белән бәйле (югары уку йортында, аспирантурада галим һәм армиядә хезмәт иткән берничә елдан башка).
Математикага укыту системасы
Р. Г. Хазанкин «Вертикаль педагогика» дип аталган  укыту системасына нигез салучы. 1970-нче еллар азагында эшләнеп, үзе һәм аның юлыннан баручылар тарафыннан әлегә кадәр кулланыла һәм укучыларны укыту һәм тәрбияләүдә тотрыклы югары нәтиҗәләр бирә.
Математикадан дәреслекләр системасы
Р. Г. Хазанкинның тагын бер педагогик ачышы — дәрес системасы, ул үз эченә ала:
Ейншент-Оукс (Пенсильвания)
Ейншент-Оукс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(2035) Стернс
(2035) Стернс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Ейншент-Оукс (Пенсильвания)
Географиясе
Ейншент-Оукс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(2035) Стернс
Тарихы
1973 елның 21 сентябрендә Джеймс Гибсон тарафыннан Эль-Леонсито обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1973 SC» саналган.
Ейншент-Оукс (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Латэвка
Латэвка (Латэўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Дыроватиха
Дыроватиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вишера елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кара матдә
Кара матдә (астрономия һәм космологиядә) - электромагнит нурланышын таратмаучы һәм аның белән тәэсир итешми торган матдә төре. Шушы үзлек сәбәпле кара матдә күзәтелеп булмый.
Ләкин кара матдә булдырган гравитацион эффектлары ярдәмендә табыла.
Кара матдәне табу яшерен масса проблемасын хәл итәргә булышыр. Тышкы галактикалар өлешләре аномаль рәвештә тиз-тиз генә әйләнәләр, бу әйләнү тик өстәмә кара матдә массасы ярдәмендә аңлатылып була.
Үзлекләр
Мәгълүм ки, кара матдә "балкый торган" барионнар матдәсе белән гравитация ярдәмендә тәэсир итешә, уртача космологик тыгызлыкка ия, ә барионнар кара матдәнең гравитацион чокырларына алына. Шуңа күрә кара матдә үзе яктылыкны таратмаганга карамастан нурланыш кара матдә тупланган өлештән таратыла.
Аңлатмалар
Әлегә кара матдәнең табигате төгәл билгесез. Нәрсә ул кара матдә? Берничә аңлатма бар:
Пралетарск (Гарадоцкий районы)
Пралетарск (Пралетарск ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
5 ел
Вафатлар
0er
ZNF546
ZNF546 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вонгуда
Вонгуда — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Онега елгасының уң ярыннан 31 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 57 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Иннеплиһүюгү (Караташ)
Иннеплиһүюгү (İnneplihüyüğü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алпай
Алпай — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
пучᴛы индексы — 452641, — 80258825002.
Првине
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парадинья-Нова
Парадинья-Нова — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сиргувере
Сиргувере (Sirguvere) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Пелайос-дель-Арройо
Пелайос-дель-Арройо — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кернозя
Кернозя — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аттиково
Аттиково (Пӑрмас, Аттиково) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Мандив
Мандив — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Аттиково
Почта индексы — 429442. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219810001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800000600.
Петровасело
Петровасело — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Аттиково
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 190 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Петровасело
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Введенский
Введенский ― фамилия.
Шена (Рона)
Шена — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
Вулька-Смоляна (Мазовия воеводалыгы)
Вулька-Смоляна  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1009) Сирена
(1009) Сирена  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
6 ел
Вафатлар
0er
Шабли-Млоде
Шабли-Млоде — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барж (Кот-д’Ор)
Барж (Barges) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Жевре-Шамбертен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3.85 км².
Потапов
Потапов ― фамилия.
Льюйсвилл (Айдахо)
Льюйсвилл  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ножино
Ножино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ейти-Фор (Пенсильвания)
Ейти-Фор  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ейти-Фор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вошам (Ду)
Вошам — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Парамбуш
Парамбуш — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
NGC 7388
NGC 7388 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Эллиотт (Төньяк Дакота)
Эллиотт  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Вулкано (Вибо Валенция)
Вулкано — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Эллиотт (Төньяк Дакота)
Тарихы
Эллиотт шәһәре  елда нигезләнгән.
Вулкано (Вибо Валенция)
Географиясе
Вулкано Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Эллиотт (Төньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулкано (Вибо Валенция)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вервен (округ)
Вервен — Франциядәге округ (Arrondissement). Эна департаментына карый.
ZNF547
ZNF547 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Прамышляды
Прамышляды (Прамышляды ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(2300) Стеббинс
(2300) Стеббинс  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1953 елның 10 октябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 TG2» саналган.
Оакома (Көньяк Дакота)
Оакома  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лавкеники
Лавкеники (Лаўкенікі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Перосильо
Перосильо — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сиртси
Сиртси (Sirtsi) — Эстониянең Ида-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Перосильо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сугару
Сугару (ирригация) — туфракның уңдырышлыгын күтәрү өчен басуларга канал лар, арыклар һ. б. ш. үткәрү, төзү. Сугару, сазлыкларны киптерү белән бергә мелиорациянең төп гидротехник төре булып тора. Сугару үсемлекләр нең тамырларын су һәм файдалы матдәләр белән тәэмин ителешен яхшырта, туфрак өстендәге һаваның температурасын киметә һәм аның дымлылыгын арттыра.
Тарихи белешмә
Борын заманнардан башлап илләрнең көч-куәте һәм байлыгы камил сугару системаларына нигезләнгән була. Евфрат белән Тигр арасындагы җирләрдә систематик сугаруга карап авыл хуҗалыгы чәчәк ата. Иң борынгы мәдәният илләрендә: Кытай, Һиндстан һәм Мисырда, Яңа дөньяда — ацтеклар патшалыгында сугару корылмалары калдыклары табылган. Мисыр халкы басу-кырларын суландыру өчен Нилның даими язгы ташуы белән канәгатьләнмичә; аның суын тармакланган каналлар системасын уңдырышлы туфрак булган барча җиргә, чүл чигенә кадәр җиткерәләр. Соңрак алар суны тәгәрмәчле механизм аша биеккә күтәрергә өйрәнәләр.
Аурапада сугаруда беренчелекне этрускхалкы тота. Алар төзеп калдырган гигант каналлар калдыклары По елгасы буенда әле дә саклана. Аларның осталыгын римлылар дәвам итеп ала. Алары суны бик кадерлиләр: югарыда урнашкан бассейнннар, суүткәргеч каналлар, ясалма буалар һәм күлләр, сәнгатьчә бизәлгән су алу һәм чишмә урыннары яхшы чиста су китерүгә хезмәт итә.
XVIII гасырда сугару технологияләре Ломбардиядән Түбән Рейн өлкәсенә таралалар. Испаниядә сугаруны маврлар башлап җибәрә. Аларның тырышлыгы белән тау-ташлы Валенсия тирә-ягы тоташ бакчага әйләнә. Маврлар суны калдыру өчен тау елга-чишмәләрен җәйге вакытта буалап куялар. Таулардагы сусаклагычлар суы магистраль каналлар буенча агызылган, ә аларга тоташкан ян-як каналларынан суны, аерым кишәрлекләргә су норияләр (су тәгәрмәче, рәсемдә) белән сонылган. Һәр кишәрлеккә су күләме санап билгеләнгән булган. Артык су тоткан өчен штрафлар каралган. .
Төп сыйфатлама
Туфракның уңдырышлыгын максат итеп куйган су режимын яхшырту чаралары гидромелиорация дип атала. Гидромелиорация су режимын үзгәртүгә яки төгәл көйләүгә хезмәт иткән инженерлык гидротехник корылмалар төзү юлы белән алып барыла. Суга кытлык булган якта сугаруны гамәлгә ашыру өчен башта территориянесуландырырга кирәк, чөнки сугаруга китәсе суны читтән китерү нәтиҗәсез һәм артык кыйммәт булыр иде. Суландыру өчен су табигый юллар белән китерелә, аны сугару максатларында кыенлыксыз тотарга була.
Сугару мелиорациянең башка чаралары белән бергә кулланыла. Мәсәлән агроурманмелиорациясе саклау урман полосалары һәм кишәрлекләрен күздә тота. Бу юл белән микроклимат шартларын үзгәртеп була, чөнки урман утырту туфракта дым әйләнешен яхшырта . Коры якларда туфракну дымландыру гына ярдәм итмәскә мөмкин, чөнки коры җилләр дымны алып китә, үсемлекләр сула. Мелиорация төчеләндерү максатын да ку ала. Шундый юллар белән туфрактан зыянлы тозлар чыгарыла. Җылылык мелиорациясе, максат итеп культураларга җылы су сибүне куя.
Сугару ысуллары
Төп сугару ысуллары:
Сугару системалары
Сугару системалыры берничә компонентттан тора :
Сугару белән бәйләнгән экологик проблемалар
Икенчел тозлану — арид (коры) климат шартларында сугаруның иң төп кәсафәтләренең берсе. Ул минеральләшкән грунт суларының грунт өслегенә күтәрелүе белән бәйле. Тозларга бай грунт сулары шул арада тиз арада парга әйләнә башлый. Шуның исәбенә туфракта тозлар күләме арта. Җир өсте һәм грунт суларының пычрануы — шулай ук сугару игенчелегенең кискен экологик проблемасы. Сугару өчен уңайлы елгаларның суының минеральләшүе 0,2—0,5 г/л тәшкил итә. Хәзерге вакытта минеральләшү 10 тапкырга артты, һәм икенчел тозлануга сәбәпче булды. Туфракның һәм суларның тозлануына минераль ашламалар куллану үз өлешен кертә.
Төрле илләрдә сугару
<blockquote class="" style="min-height: 421.6px;">
Россиядә сугаруның бүгенге халәте
2010 ел корылыгы Россия авыл хуҗалыгы сугару чараларына ихтыяҗны ачык күрсәтте. Корылык нәтиҗәсендә миллионнарча гектар уңыш югады. Экспертлар бәяләмәсе буенча, илдә корылыктан 25 меңнән артык аграр хуҗалык зыян күрде. Авыл хуҗалыгы 30 миллион тонна ашлык, 36 миллион тонна чамасы мал азыгын һәм 20 процентка кадәр яшелчәне алып җиткермәде. Эссе җәйдә барлыгы 13,3 миллион гектар мәйданда авыл хуҗалыгы культуралары юкка чыкты. Бу — зыян күргән төбәкләрдәге барлык чәчүлек мәйданның 29 проценты дигән сүз.
Бу зыянга ясалма сугару мәйданнарының кимүе, Россиядә мелиорация тармагының әкренләп юкка чыгуы шартлар тудырды. Галимнәр фикеренчә, илдәге сөренте мәйданнарның 80 проценты дымга сусый, 10 процентында ул нормадан югары. Корылык нәтиҗәсендә ашлык культуралары җитештерү 35 процентка кимегән бер вакытта ясалма сугарылган мәйданнарда уңышның 12 процентка гына төшүе күзәтелде.
Соңгы егерме ел дәвамында мелиорация хезмәтен үстерү буенча Россиядә бер генә чара да күрелмәгән. Совет чорында, мәсәлән, Башкортстанда сугарылучы басу мәйданнары 150 мең гектардан арта иде. Мелиоратив инфраструктураны үстерү авыл хуҗалыгында мөһим юнәлешләрнең берсе булды. Соңгы мәгълүматлар буенча, республикада “өстәмә яңгыр” корылмалары булган мәйданнар 20 мең гектардан артмый.
Проблеманың асылы шунда: узган гасырның 70-80нче елларында ил күләмендә мелиорация хезмәтен үстерү максатында төзелгән корылмалар, нигездә, бүген гамәлгә яраксыз. Басудагы “Фрегат”, “Волжанка” агрегатлары гына түгел, җир астына салынган суүткәргеч торбаларның озынлыгы да елдан-ел кими.
Дөньяда аграр эшчәнлек алып баручы барлык илләрдә дә диярлек авыл хуҗалыгы тәгаенләнешендәге җирләрне сугару дәүләт тарафыннан финанслана. АКШ, Канада һәм Испаниядә, мәсәлән, мелиорация чыгымнарының 70-75 проценты дәүләт казнасыннан түләнә. АКШ, Кытай, Алмания, Бөекбритания кебек илләрдә сугарылучы мәйданнар барлык сөрентеләрнең 35-80 процентын тәшкил итә. Россиядә ул иң тотрыклы елларда да 10 проценттан артмады. Әлеге вакытта бу күрсәткеч 5 проценттан азрак тәшкил итә.
Пребачево
Пребачево — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Думлу (Кахта)
Думлу (Dumlu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Кахта иле Кахта илчесенә караган бер авыл (köy).
Кыртүтәл
Кыртүтәл — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452641, — 80258825003.
Шенелетт
Шенелетт — Франциянең Рона департаментында урнашкан коммуна.
7 ел
Вафатлар
0er
Парамиу
Парамиу — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Керузеле
Керузеле — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аяз Иле
Аяз иле Мамонино— Татарстан Республикасының Биектау районындагы торак пункт.
Почта индексы — 422712.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Шабляк
Шабляк — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Обжиново
Обжиново — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кулига (Луза буе районы, Спаспоруб авыл җирлеге)
Кулига (Кулига) — Коми Республикасының Луза буе районында урнашкан авыл.
Климат
Кулига климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (89%), руслар (11%).
Реваз Натадзе
Реваз Натадзе (ნათაძე რევაზ; 1903—Б1984) — совет грузин галим-педагогы һәм психологы, психология фәннәре докторы (1939), профессор (1940), Грузин ССР Фәннәр академиясе академигы (1969) ССРБ педагогия фәннәре академиясе әгъза-корреспонденты
Грузин ССРның атказанган фән эшлеклесе, грузин, рус, немец, инглиз, француз телләрендә басылган 140 гыйльми эш, шул исәптән биш монография һәм гомуми психология буенча өч дәреслек (грузин телендә) авторы
Биографиясе
Реваз Григорьевич Натадзе 1903 елның 29 октябрендә (яңа стиль буенча 11 ноябрендә) туган.
1927 елда Тбилиси дәүләт университетын тәмамлый (ТДУ), Д. H. Узнадзе җитәкчелеге астында уку йортында психология кафедрасында эшкә кала. 1950 елдан, Д. H. Узнадзе вафат булганнан соң, бу кафедраның мөдире була. 1941-1961 елларда бер үк вакытта Реваз Натадзе Грузин ССР Фәннәр академиясе Психология институтының психология бүлеге мөдире вазифасын башкара. Тбилиси университетында педагогик эшчәнлек белән беррәттән Тбилиси университетында һәм башка югары уку йортларында: А.С.Пушкин исемендәге Педагогия институтында, Театр институтында, Физкультура институтында, шулай ук Кутаиси педагогия институтында педагогика, психология буенча лекцияләр укый. Аның җитәкчелегендә берничә диссертация яклана
Тугыз ел дәвамында Тбилиси университетының фәлсәфә факультеты деканы булып эшли, егерме ел Д. М. Узнадзе исемендәге Психология институты бүлеге белән җитәкчелек итә, Педагогика институтының балалар психологиясе бүлеген җитәкли. Кайбер фәнни җыентыклар һәм журналларның редакторы, Грузин совет энциклопедиясе өстендә эшләүдә катнаша, «Вопросы психологии» журналы редколлегиясе әгъзасы, Грузия ССР Фәннәр академиясе каршындагы Психология буенча Координация советы рәисе, грузин психологлары җәмгыяте рәисе (1964-1974) һәм ТДУ янындагы психология буенча гыйльми дәрәҗәләр бирү советы рәисе була. Иҗтимагый эшчәнлек белән шөгыльләнеп, дистә елдан артык хезмәтчәннәр депутатларының Тбилиси шәһәр һәм район советы депутаты булып тора, анда мәгариф буенча даими комиссия белән җитәкчелек итә.
Реваз Григорьевич Натадзе 1984 елның 11 ноябрендә Тбилисидә вафат була, шәһәрнең Вакий зыяратында җирләнгән.
T мезон
T мезоннар - фараз ителә торган кисәкчек, алар u-кварклардан (T°), d-кварклардан, сәер кварклардан яки сокландыручы антикварклардан торучы мезоннар. u-кваркларның кыска тормыш вакыты булганга күрә, фараз ителгәнчә Т мезоннарны табигатьтә табарга мөмкин түгел. u-кварк һәм антикваркның комбинациясе Т мезон түгел, ә топониум. Һәрбер T мезонның антикисәкчеге бар, ул u-антикварктан һәм u-, d-, s- яки сокландыргыч кварктан тора.
Вулька-Смошевска
Вулька-Смошевска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зур Нягов
Зур Нягов — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Зур Аёв елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: