cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Убля (Словакия)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Напюрки-Бутне
Напюрки-Бутне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гилбертаун
Гилбертаун — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Напюрки-Бутне
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13397) 1999 RF47
(13397) 1999 RF47 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RF47» саналган.
Гилбертаун
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Караневшчына (Ляхавицкий районы)
Караневшчына  (Каранеўшчына ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Жюйак (Жер)
Жюйак — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Симат-де-Вальдигна
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Радошевниця
Радошевниця — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
UTC+10:00
UTC+10:00 — сәгать поясы. Җирле вакыт дөньякүләм вакытыннан ун сәгатькә алдарак бара. Үзәк меридиан булып 150° кч. о. тора
(6158) Shosanbetsu
(6158) Shosanbetsu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 12 ноябрендә Ц. Ниидзима, Т. Урата тарафыннан Ojima обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 VB3» саналган.
Вулька-Косьценевицка
Вулька-Косьценевицка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буритинополис
Буритинополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
HD123884
HD123884 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Юнгу-Яха
Юнгу-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нгапкай-Яха елгасының уң ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ильяскөй (Лапсеки)
Ильяскөй (İlyasköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Лапсеки илчесенә караган бер авыл (köy).
Графтон (округ, Нью-Гэмпшир)
Графтон — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Норт-Хейверхилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1769 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 4439 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Графтон (округ, Нью-Гэмпшир)
Саддлбрук (Аризона)
Саддлбрук  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саддлбрук халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Суплак (коммуна)
Суплак — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Криве (Кече Польша воеводалыгы)
Криве — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Стрелково (Киров өлкәсе)
Стрелково (Стрелково) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Туфан Миңнуллин урамы (Казан)
Географиясе
Тихомирнов урамыннан башланып, Һади Такташ урамы белән киселештә тәмамлана.
Тарих
Урам 2012 елның 24 октябрендә Луковский (1929 елның 6 маена кадәр Күпер урамы), Минзәлә (1920-елларның икенче яртысында кадәр Берьяклы Аргы Архангел урамы) һәм Аргы Һади Такташ урамнарын берләштерү юлы белән барлыкка килгән.
Шобашкаркасы
Шобашкаркасы (Шупашкаркасси, Шобашкаркасы) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 207 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
Шапялевичы
Шапялевичы (Шапялевічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Ангилья
Ангилья (Әңгилья, Anguilla, әйтелеш: ) — Бөекбританиянең үзидарәле диңгезарты территориясе.
Мәйданы 102 км². Халык саны — 13 037 кеше (2011), шуларның 90% — зәнҗиләр, 4,6% — мулатлар, 3% — ак тәнлеләр. Өч чагыштырмача зур һәм егермегә якын вак утрау һәм мәрҗән рифларынан гыйбарәт.
Башкала — Валли шәһәре.
Тропик пассатлы климат, уртача еллык температурасы +28°С. Июль-октябрьдә гарасатлар була.
Утрауның кайчан һәм кем тарафыннан ачылганлыгы төгәл билгеле түгел. 1650 елдан Бөекбритания колониясе. 1980 елдан — диңгезарты территория.
Икътисад нигезе — туризм, офшор бизнесы һәм балык тоту. Аз күләмнәрдә омарлар, тоз һәм ром читкә чыгарыла. Ягулык, азык-төлек, сәнәгать һәм текстиль импортлана.
Диннәр
2001 елгы халык санын алу нәтиҗәләре буенча, Ангилья халкының зур күпчелеге христианнар: англикан чиркәве диндарлары – 29 %, методистлар – 23,9 %, илленчеләр – 7,7 %, җиденче көн адвентистлары – 7,2 %, Көнбатыш Һиндстан чиркәве диндарлары – 7,6 %, баптистлар – 7,3 %, католиклар – 5,7 %, Йәһвә шаһитлары – 0, 7 %. Башка диннәр (растаманнар, Һинд дине, плимут кардәшләре, Ислам) – 6 %, атеистлар – 4 %. Ангильяда Мөселман мәдәни үзәге (Muslim cultural centre) ачылган һәм эшли.
Югары Куртучак
Югары Куртучак — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Кече Сумульта елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
UTC+11:00
UTC+11:00 — сәгать поясы. Җирле вакыт дөньякүләм вакытыннан унбер сәгатькә алдарак бара. Үзәк меридиан булып 165° кч. о. тора
Саска
Саска — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Пелым елгасының сул ярыннан 691 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13398) 1999 RF62
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RF62» саналган.
Скорушу (Горж)
Скорушу — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кырым татарлары
Кырым татарлары (кырымтат. qırımtatarlar, бер. сан qırımtatar) — татар халкныкы көняк-көнбатыш этнотерриториаль төркеме, тарихи яктан Кырым Җөмһүриятеда яшәгән төрки халык. Татар теленең кырым диалектында сөйләшәләр - Кырымтатар теле. Кырым татарларның күпчелеге мөселманнар.
Күбесенчә Кырымда (260 меңгә якын), шулай ук якын Украина районнарында, Төркиядә (санны бәяләү бик нык аерыла), Үзбәкстанда (150 меңгә якын), Румыниядә (24 мең), Болгариядә (3 мең), Россиядә яшиләр.
Субэтник төркемнәре
Дешти кырым ягы татарлары
Тат татарлары
Ялубуйлу татарлары
Татарлар
Депортация
1944 елның 18 мае тарихка Кырым татарларының депортациясе көне буларак керде. Фәкать 1989 елда гына СССР Югары тарафыннан канунсыз дип танылды.
Жюстьян
Жюстьян — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Киразлы (Келес)
Киразлы (Kirazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Келес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Әхмәт Риза мәчет-мәдрәсәсе
Әхмәт Риза мәчет-мәдрәсәсе (Ахмет Риза мешіт-медресесі) — XIX гасырның 50нче елларында Симәй (Семипалатинск) шәһәрендә ачылган мәчет-мәдрәсә. Уку йорты аны нигезләүче Әхмәт Риза исеме белән аталган. Мәдрәсәдә 3 ел казакъ акыны Абай Кунанбай укыган. Хәзер мәчет-мәдрәсә бинасы кертелгән.
Абай мәдрәсәдә
1855—1858 елларда мәдрәсәдә булачак казакъ акыны Абай Кунанбай белем ала. Өч ел эчендә Абай Көнчыгыш фәлсәфәсен, тарихын, телен, шигъриятен тирәнтен өйрәнә. Фарсы телендә шигырьләр язарлык дәрәҗәгә җитә. Абайның әтисе Кунанбайның улын авыл мулласы Габделҗаббардан алып, Әхмәт Риза мәдрәсәсенә китерүе биредә уку-укытуның югары дәрәҗәдә баруына дәлил булып тора. Мәдрәсәдә ныклап өйрәтелгән Суфи Аллаһияр һәм Ш. Мәрҗаниның фәнни-дини өйрәтүләре Абайның дөньяга фәлсәфи карашын формалаштыра.
Мәдрәсә шәкертләренә (шул исәптән Абайга) өстәмә рәвештә рус мәктәбендә дә белем алырга рөхсәт ителгән булган.
Убреж
Убреж — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Хартмансдорф-Кирхберг
Хартмансдорф-Кирхберг (Hartmannsdorf bei Kirchberg) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулька-Красенинска
Вулька-Красенинска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Напюрки-Ценжке
Напюрки-Ценжке — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тюргон
Тюргон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Карани (Ляхавицкий районы)
Карани  (Карані ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Радунь (Силезия воеводалыгы)
Радунь  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буритирама
Буритирама — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Җильио Казтело (Гросето)
Җильио Казтело — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Буритирама
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Синаркас
Синаркас — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Җильио Казтело (Гросето)
Географиясе
Җильио Казтело Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Синаркас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алленгерст (Джорджия)
Алленгерст  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Алленгерст шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гиллсборо (Алабама)
Гиллсборо  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6159) 1991 YH
(6159) 1991 YH — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 30 декабрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 YH» саналган.
Суплаку-де-Баркеу (коммуна)
Суплаку-де-Баркеу — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Аккечили (Алашеһир)
Аккечили (Akkeçili) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Яңа Элмәле (Чүпрәле районы)
Яңа Элмәле — Татарстан Республикасының Чүпрәле районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423477.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.8 °C.
Коос (округ, Нью-Гэмпшир)
Коос — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ланкастер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1803 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 4665 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Коос (округ, Нью-Гэмпшир)
UTC+12:00
UTC+12:00 — сәгать поясы. Җирле вакыт дөньякүләм вакытыннан унике сәгатькә алдарак бара. Үзәк меридиан булып 180° кч. о. тора
Идрак-Респайес
Идрак-Респайес — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Татар сынлы сәнгате
Татар сынлы сәнгате — татар сәнгате һәм сәнгать осталыгы төре. Бизәү һәм сырлаудан тора.
Тарих
Татарстан территориясендә төрле кабиләләр каберләреннән табылган әйберләр иң борынгы сәнгать ядкәрләре булып санала. VIII гасырдан алып урта гасырлар башындагы сәнгатьнең үсеш дәрәҗәсен Идел буе Болгар дәүләте шәһәр, авыл каберлекләреннән чыккан археологик табылдыклар күрсәтә. Ислам динен кабул иткәннән соң, Болгар дәүләтендә мәдәният шәригать кануннарына буйсына: бүтән мөселман халыклары сәнгате шикелле үк, сынлы сәнгать орнаментка таянган гамәли бизәлеш һәм архитектура сәнгате белән чикләнә. Болгарда шәһәр мәдәнияте бик нык алга киткән була, милли сәнгатьнең юнәлешен әнә шул билгели, бу исә Идел буе һәм Көньяк Урал буендагы башка халыкларның сәнгатьчә фикерләвенә дә зур йогынты ясый.
Татарстан территориясендәге сәнгать тарихында Алтын Урда дәвере аерым урын алып тора. Аның үсешендәге үзенчәлекне этник күпкырлылык – бер яктан, кыпчакларның күчмә, икенче яктан, болгарларның утрак мәдәнияте элементлары билгели. Аңа шәригать кысаларында үскән орнамент төрлелеге, төсләрне мул куллану, зиннәтлелек хас. Кием-салымны, металлга бизәкләр төшерү, зәркәнчелек һәм балчыкны яндырып әйбер ясауда Алтын Урда сәнгате стиле нык чагыла. Казан ханлыгында сәнгатьнең монументаль-гамәли һәм нәфис һөнәрчелек төрләре уңышлы дәвам итә.
Казан арты төбәге татар милли сәнгатенең үзәгенә әверелә. XVIII гасырның икенче яртысыннан Казанның татар халкы яшәгән 6 өлешендә һөнәрчелек яңадан көчәя, традицион милли сәнгать төрләре тернәкләнеп китә. Гамәли бизәлеш сәнгате төрләреннән орнамент, каюлы күн чигү, укалап чигү, тукучылык, хаттатчылык, милли киемнәр тегү, өйләрнең эчен бизәү үзенчәлекле төс ала.
1920 еллар башында формалаша башлаган татар сынлы сәнгате татар халкының Идел буе Болгары, Алтын Урда һәм Казан ханлыгы мәдәниятләреннән салынган күп гасырлык традицияләргә нигезләнә. XVI гасыр уртасыннан рус сәнгати мәдәнияте үсеш ала, ул төбәктәге нәкыш, графика һәм сынчылык һөнәри мәктәпләрен оештыруда зур роль уйный. 1895 елда Казанда Татарстан профессиональ сынлы сәнгатенең нигезен тәшкил иткән сәнгать мәктәбе ачыла. Аны Сәнгать академиясендә укып чыккан Н.Белькович, Х.Скорняков, Г.Медведев, Ю.Тиссен, А.Денисов оештыра. Демократик принциплар, кызыклы укыту программалары, югары квалификацияле мөгаллимнәр – болар барысы да бу уку йортының дәрәҗәсен күтәрә һәм Идел-Кама төбәге яшьләрен үзенә җәлеп итә.
XIX гасыр ахыры – ХХ йөз башында, ТАССР барлыкка килү белән татар профессиональ сынлы сәнгате үсеш ала. Аңа рәссам Бакый Урманче (1897–1990) нигез сала. 1920 елларда нәкыш (Н.Фешин, Б.Урманче, П.Беньков, В.Тимофеев), графика (Ф.Таһиров, Г.Арсланов, Н.Шикалов, К.Чеботарёв), сынчылык (В.Богатырёв, С.Ахун) үсеш ала. Казанда төрле елларда «Всадник», ТатЛЕФ, ТатАХРР, «Октябрь», ТР Рәссамнар берлеге кебек иҗади берләшмәләр эшли. Мөстәкыйль иҗади оешма төзелүдән башлап, Рәссамнар берлеге әгъзалары республика сынлы сәнгатенең үз йөзен булдыралар һәм аны яңа баскычка күтәрәләр. 1930–1950 елларда бу – Д. Булат, Н.Вәлиуллин, К.Максимовлар. 1950 елларда X.Якупов, Л.Фәттахов, Н.Кузнецов, С.Лывин, В.Куделькин, А.Прокопьев, Б.Майоров, Е.Зуев, А.Тумашев, М.Усманов, И.Хәлиуллов, М.Хәйретдинов, Н.Адылов кебек күренекле осталарның иҗатлары үсеш ала. 1970 елларда Татарстан сынлы сәнгатенә Мәскәү, Ленинград һәм башка шәһәрләренең югары уку йортларын тәмамлаган яңа буын рәссамнар килеп керә: В.Маликов, Т.Хаҗиәхмәтов, В.Фёдоров, Э.Зарипов, Р.Нигъмәтуллина, В.Рогожин, И.Зарипов, А.Абызгилдин, 3.Гыймаев.
Төрләр
Татар халкының сынлы сәнгате бизәү һәм сырлаудан тора. Халык үзенең кием-салымын, йорт-җирен, көнкүреш җиһазларын гасырлар буе үзенә хас декоратив рәсемнәр белән бизәп килгән. Чабата үрү, чыпта тукудан башлап, катлаулы сарайлар салуга кадәр һәркайсында халыкның иҗади зәвыгы чагылган.
Сынлы сәнгать нәкыш, скульптура, графика, коручылык һәм архитектура төрләренә бүленә. Татар дөньясында Исмәгыйль Гайнетдинов, монументаль нәкыш остасы Чыңгыз Әхмәров, һәйкәлче Садри Ахун (Тукай һәйкәле), рәссамнар Харис Якупов, Лотфулла Фәттахов, Абрек Абзгильдин һ.б.
Казан сәнгать мәктәбе
Казан сәнгать мәктәбе 1895 елда оештырыла һәм 1901-1905 елларда Казанның татарлар яшәми торган Грузин урамында (хәзерге Карл Маркс урамы) бу мәктәп өчен шәһәрнең иң күренекле биналарыннан булган йорт салына.
1905 елга хәтле III кызлар гимназиясе бинасында урнашкан була. 1901 елның маенда элекке Арча кыры мәйданының (хәзерге Лев Толстой скверы) бер почмагында укуханә өчен махсус бина кора башлыйлар. Төзелеш белән укуханә мөдире, сәнгать укытучысы Карл Мюфке (1868—1933) үзе җитәкчелек итә. Ул бина проектын һәм төзелеш сметасын Санкт-Петербургда сәнгать академиясендә раслатуга ирешә. Барлык төзелеш эшләре 1903 елның ноябрендә төгәлләнә. Ләкин декабрьдә янгын чыгып, бинаның түбәсе янып бетә. Ремонтка Мюфке үз акчаларын да тоткан дигән истәлекләр бар. Янгыннан соң яңадан корганда, бинаның өске өлешенең кыяфәтенә зур үзгәрешләр кертелә. 1905 елда Карл Мюфке III дәрәҗә Изге Станислав ордены белән бүләкләнә.
Бинада сәнгать училищесы өчен мөһим булган иртәнге һәм кичке рәсем төшерү сыйныфлары, тантаналар һәм күргәзмәләр заллары, өченче катта остаханәләр өчен авыш түбәле пыяла бүлмәләр була.
Икенче катта тәрәзә араларында колонналар урнаштырылган. Бинаның түбәсендә кубка охшаган өстәмә корылмада гаскәри очлымга охшатып эшләнгән бинага яктылык кертүче фонарь калкып тора.
Бина төзелешендә иң яхшы кирпеч, известняк, ак таш кулланылган. Идәннәргә паркет җәелгән. "'Бу бина Россиядә сәнгать мәктәпләре өчен салынган биналарның соңгыларыннан булганлыктан, сыйныф бүлмәләренең сәнгать өйрәтү өчен уңайлыгы буенча бөтен СССРда диярлек беренче урын тота.'" - дип язган бер мәкаләсендә бөек рәссам Бакый ага Урманче. Урыс сәнгать академиясенең еллык хисапларына караганда, академия өчен укучылар әзерләүдә Казан сәнгать мәктәбе беренче урын тоткан. Әмма татарның үзәгендә булса да, бу мәктәп революциягә чаклы бер тапкыр да татар тормышына якынаерга тырышмаган. Революциягә чаклы анда бары бер генә "мөселман" баласы укыган. Ул да укуын тәмамлап чыкмаган. Югыйсә, мәктәптә һәр елны 300-400 укучы белем алган.
Революциядән соң бөтен югары уку йортларыныкы кебек үк, ирекле сәнгать һөнәрханәләре исеме алган Казан сәнгать мәктәбе дә һәрбер милләтнең хезмәт кешесе өчен ишекләрен киң ача. 1926 елда инде мәктәптә 20ләп татар исәпләнә. Ә шул елны укырга керергә ниятләгән төрек-татар балаларының саны 30 га җитә. Араларында Төркестан, Казахстан, Башкортстан һәм Уралдан килүчеләр дә була. Бакый Урманче - беренчеләрдән булып Казан сәнгать мәктәбендә профессиональ белем алган татар рәссамы. Ә 1926 елда Мәскәүдә югары сәнгать остаханәсен тәмамлап кайткач, 1929 елда Соловки лагеренә сөрелгәнче, үзе шунда укыта. Сүзсез, сәнгать мәктәбе татар сынлы сәнгате тарихында зур урын тота. Хәзерге вакытта Татарстан Республиканың йөзен билгеләүче рәссамнарыбыз барысы да шул мәктәпне үткән.
Әлеге бинада 1919-1926 елларда Казан азат дәүләт сәнгать остаханәләре (институт), 1926-1929 елларда индустрия техникумы, 1929-1930 елларда политехника институты, 1930-1941 елларда коммуналь төзелеш инженерлары институты урнаша. Озак еллар (1941-2003 еллар) КАИның икенче корпусы булып хезмәт итә. 2004 елда бина Казан сәнгать училищесынә кире кайтарыла. Башта төп фасад ремонтлана, аннары бинаның эчке корылмаларына реставрация үткәрелә. 1995 елда шәһәр мигъмарияты һәйкәле, илкүләм әһәмияткә ия дәрәҗәле мәдәният мирасы ядкәре дип табыла.
Татарстан Республикасының дәүләт сынлы сәнгать музее
Татарстан Республикасы дәүләт сынлы сәнгать музее – Рүсия Федерациясендәге иң зур региональ сәнгать музейларының берсе. 1958 елда ТАССР Дәүләт музее картиналары галереясы базасында, А. Лихачевның шәхси сәнгать әсәрләре җыелмасы нигезендә барлыкка килә.
Тарих
Дәүләт сынлы сәнгать музееның тарихы Милли музейның 1895 елда ачылган сынлы сәнгать әсәрләре тупланмасыннан башлана. Фонд археолог һәм туган якны өйрәнүче Андрей Лихачев, хәйрияче Ольга Александрова-Гейнс һәм рәссам Александр Мантель тапшырган әсәрләрдән туплана башлый. Алар музей коллекциясен Василий Тропинин, Иван Айвазовский, Василий Перов, Иван Шишкин, Константин Маковский, Илья Репин һәм Борис Кустодиев картиналары белән баеталар.
1950 еллардан башлап, Татарстан рәссамнарының сынлы сәнгать, графика, скульптура әсәрләрен туплау эше башлана. Шуларга нигезләнеп, музейда “Татарстанның һөнәри декоратив-гамәли сәнгате” дип исемләнгән даими эшләүче экспозиция ясала. Сәнгать фонды туктаусыз үсә һәм 1958 елда РСФСР Мәдәният министрлыгы карары белән Милли музейның картиналар галереясе сынлы сәнгать музее итеп үзгәртелә. Ә 1967 елда хәзерге бинасына (Карл Маркс урамы, 64 йорт) күчерелә. Бу бина – 1906 елда Казан хәрби округы генералы А.Г. Сандецкий өчен салынган особняк. Александр Сандецкий биредә 1917 елгы революциягә кадәр яшәгән.
Хәзерге вакыт
2005 елда музейның филиалы – «Хәзинә» милли сынлы сәнгать галереясе ачыла. Әлеге галереядә импрессионист Николай Фешин, беренче профессиональ татар рәссамы Бакый Урманче һәм башкаларның иҗади әсәрләрен күрергә мөмкин. Хәзерге вакытта Татарстан Дәүләт сынлы сәнгать музеенда 26 меңнән артык картина, графика, сынлы сәнгать, декоратив-кулланма сәнгате әсәрләре саклана. XV-XVI йөзләр Европа гравюрасы (А. Дюрер, Л. Лейденский) һәм XVI - XVIII йөзләр картиналары (Д. Пулиго, И. Люттихейс, түгәрәк остасы И. Сваненбурх), XVI йөз борынгы рус икона язуы һәйкәлләре, Д. Левицкий, Ф. Рокотов, И. Репин ясаган портретлар, И. Шишкин, Н. Фешин эшләренең зур җыелмалары, ХХ гасыр башы рус авангарды әсәрләре (В. Кандинский, М. Врубель, Р. Фальк, Н. Гончарова, М. Ларионов һ.б.), Татарстан рәссамнары җыелмасы (Б. Урманче, Х. Якупов, И. Зарипов) аеруча зур бәягә ия.
Музей һәр елны 90–100 күргәзмә уздыра.
Буритирана
Буритирана — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Киразлы (Османгази)
Киразлы (Kirazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Борис Казаков
Борис Казаков (Борис Василий улы Казаков,, —, ) — язучы, ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1970), РФ язучылар берлегенең Чаллы бүлеге рәисе (1996), 1991-2003 елларда «КамАЗ» АҖнең пресс-рам заводында бюро башлыгы. (Киев, 1988), (1995),  (1995),  (1996, Чаллы) шигъри җыентыклары авторы.
Шапялёвка
Шапялёвка (Шапялёўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Криг (Кече Польша воеводалыгы)
Криг — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вулька-Красничинска
Вулька-Красничинска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ерак Көнчыгыш Җөмһүрияте
Ерак Көнчыгыш Җөмһүрияте (Дальне-Восточная Республика) — Россиянең Ерак Көнчыгышында һәм Байкал аръягында игълан ителгән бәйсез һәм демонкратик, икътисадта капиталистик тәртип булган дәүләт. Фактик рәвештә — Совет Россиясе һәм Япония арасындагы буфер дәүләте. . РСФСР тарафыннан гына танылган.
Башкаласы башта Верхнеудинскида, соңрак Читада урнашкан булган.
ЕКҖ территориясеннән япон гаскәрләре киткәннән соң, ул РСФСР составына Ерак Көнчыгыш крае буларак керә.
Ла-Рош-сюр-Ион
Ла-Рош-сюр-Ион — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Углиска
Углиска — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Ла-Рош-сюр-Ион
Чыганаклар
La Roche-sur-Yon
Углиска
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ябтасале-Паюта-Яха
Ябтасале-Паюта-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тазов борыны урнашкан. Елга озынлыгы 79 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нарт (Мазовия воеводалыгы)
Нарт  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Райча
Райча — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сурань (коммуна)
Сурань — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Райча
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Идел буе калкулыгы
Иде́л буе́ калкулыгы́ (Приволжская возвышенность, Аталҫи сӑртлӑхӗ) — Көнчыгыш Европа тигезлеге калкулыкларының берсе.
Рельеф
Калкулык палеоген чоры ахыры — неоген башында, юра, акбур һәм палеогенның диңгез утырмалары (балчык, комлык, акбур, трепель һәм диатомитлар) тупланган Сембер-Сарытау бөгелешен үз эченә алган тектоник күтәрелеш нәтиҗәсендә барлыкка килә. Төньяк өлешендә Пермь токымнары (, доломит, гипс, мергельләр) үсеш алган, төньяк-көнбатыш өлеше дүртенчел чор бозлыгы белән капланган була. Алатыр елгасы бассейнында һәм Иделнең уңъяк ярында шәһәр тибындагы Зывыз бистәсе тирәсендә Пермь системасының гипс һәм акшарларында карст күренешләре үсеш алган. Идел буеның Сембер һәм Сарытау тирәсендәге юра һәм түбән акбур балчыкларында көчле шуышмалар булгалый.
Идел буе калкулыгының төньяк өлеше — көрән урман туфраклы, селтесезләнгән һәм көлсуланган кара туфраклы урман-дала зонасына, көньяк өлеше — типик кара туфраклы һәм каштан туфраклы дала зонасына керә. Территориянең күп өлеше сукаланган. Төньякта урыны беләнкиң яфраклы урманнар, палеоген һәм дүртенчел система комнарында — нарат урманнары сакланган.
Гидрография
Иң зур елгалар: Иделнең уң кушылдыклары — Сыры (864 км), Зөя (402 км), Тирескә (276 км) һәм Донның сул кушылдыклары — Медведица (692 км), Иловля (341 км).
Файдалы казылмалар
Нефть, битум, янучан (Самар өлкәсе) һәм табигый газ (Сарытау өлкәсе), шулай ук акшар, гипс, акбур, балчык һ.б. төзелеш материаллары чыганаклары бар. Калкулыкның төньяк-көнчыгыш өлешендәге 12,6 мең м3 мәйдан Татарстан Республикасы составына керә һәм аның аерым физик-географик төбәген — Идел алдын тәшкил итә.
Сакат-Вилледж (Аризона)
Сакат-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сакат-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сольяна
Сольяна — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каранная
Каранная (Каранная ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ивацеицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Хартмансдорф-Райхенау
Хартмансдорф-Райхенау (Hartmannsdorf-Reichenau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евгений Казаков
Евгений Казаков (Евгений Петр улы Казаков,, — , ) — археолог,  тарих фәннәре докторы (1994), ТРның атказанган фән эшлеклесе (1999), ТР дәүләт премиясе лауреаты (1994, «ТРның археологик хариатасы»н төзү өчен). 1966 елдан ТӘСИдә, 1977 елдан ТР ФА тарих институтында, 2001 елдан аның баш фәнни хезмәткәре.
UTC+13:00
UTC+13:00 — сәгать поясы. Җирле вакыт дөньякүләм вакытыннан унөч сәгатькә алдарак бара. Үзәк меридиан булып 165° кб. о. тора
Тюссон
Тюссон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Суворовцы (Киров өлкәсе)
Суворовцы (Суворовцы) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
HD123923
HD123923 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вулька-Кшимовска
Вулька-Кшимовска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Березовский
Березовский (Березовский) — Россия Федерациясенең Свердловск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Шапярэва
Шапярэва (Шапярэва ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Березовский
Халык саны — кеше.
Юзели
Юзели — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Березовский
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1928 елдан, шәһәр статусын 1938 елдан башлап йөртә.
Шапярэва
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Юзели
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Березовский
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (87,3%), татарлар (5,0%), башкортлар (2,1%).
Мәдәният
2023 елда «Милли йорт» музее (Маяковский ур., 3-а йорты) ачылган.
Вулька-Кшимовска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алма (Джорджия)
Алма  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәрдия Сәфәргалиева
Фәрдия Сәфәргалиева -режиссер, сценарист, алып баручы
Скорцару-Веки
Скорцару-Веки — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Фәрдия Сәфәргалиева
1976-1992 елларда – Ульяновск шәһәре урта мәктәбе математика укытучысы;
1992- 1998 елларда – Б. Урманче музеенда, “Казан” Милли - мәдәни  үзәгендә хезмәт куя;
Скорцару-Веки
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәрдия Сәфәргалиева
1998-2004 елларда – Габдулла Тукай исемендәге татар дәүләт филармониясен дә режиссер-постановщик;
Җильио Кампезе (Гросето)
Җильио Кампезе — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Фәрдия Сәфәргалиева
2005-2011елларда – Габдулла Кариев исемендәге татар дәүләт яшь тамашачылар театры ның әдәби-драматик бүлеге җитәкчесе.
Тәрҗемәи хәле
Сәфәргалиева Фәрдия Фәтхрахман кызы  1953 елның  10 мартында   ТАССР ның Арча районы Урта Бирәзә  авылында укытучылар - Бибинур Әхмәтҗан кызы һәм Фәтхерахман Фәйзрахман улы Фәйзрахмановлар гаиләсендә бишенче бала булып дөньяга килә.
Изотж
Изотж — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Җильио Кампезе (Гросето)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гит (Алабама)
Гит  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6160) Минаката
(6160) Минаката — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Фәрдия Сәфәргалиева
Тәрҗемәи хәле
Урта мәктәпне тәмамлагач, Фәрдия Казан дәүләт педагогика институты ның физика-математика бүлегендә белем алып, юллама буенча Ульяновск ига эшкә җибәрелә. Биредә Сембер төбәгендә укытучы булып эшләү елларында, ул “Таң” исемле татар теле түгәрәге оештыра,   милли бәйрәмнәрне балаларга  өйрәтә.Үзенең матбугатта басылган мәкаләләрендә, ялкынлы шигырьләрендә туган телгә, туган туфракка мәдхия җырлый.
(6160) Минаката
Тарихы
1993 елның 15 маенда Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 JF» саналган.
Воронцовка (Свердловск өлкәсе)
Воронцовка (Воронцовка) — Свердловск өлкәсенең Краснотурьинск шәһәр округы составына керүче авыл.
География
Авыл Краснотурьинскидан 13 километр көньяктарак урнашкан.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1894 елда нигезләнгән.
1947—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), татарлар (14%).
Буритис (Минас-Жерайс)
Буритис  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фәрдия Сәфәргалиева
Тәрҗемәи хәле
Шул төбәктә үткәрелеп килүче “Сембер җыры” бәйгеләрендә дә җырчы  һәм алып баручы буларак та катнаша. 1991 елгы конкурска Казаннан да  танылган татар артистлары чакырыла. Әлеге җыр бәйгесен тамаша кылырга килүчеләр  арасында күренекле сүз остасы Рәшит Сабиров та була. Нәфис сүз остасы Фәрдия Сәфәргалиеваның сәхнәдә күргәч: “Сиңа Казанга килергә кирәк, синең урының шунда”, дип үзенең киңәшен бирә...
1992 елда Фәрдия Сәфәргалиева гаиләсе белән Казанга кайта. “Казан” Милли-мәдәният Үзәгендә мәдәни чаралар буенча инструктор, аннан бүлекнең сәнгать җитәкчесе була, бер ел  Б.Урманче музее директоры булып та эшли. Татар зыялылары турында “Таныш исемнәр” кичәләре, мәктәп укучыларын галимнәр, әдипләр, сәнгать әһелләре белән очраштырган “Кызыклы очрашулар” циклы, ялгызлар өчен “Парсыз балдаклар” дигән таныштыру кичәләрен ай саен үткәрә башлый. Аларның барысына да    сценарийны  язып, үзе сәхнәгә куя һәм үзе алып та бара.
1993 елда Фәрдия Сәфәргалиева  Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать институты на укырга керә һәм “Театральләштерелгән чаралар һәм бәйрәмнәр режиссеры” дигән югары белем үзләштерә. Укуын тәмамлагач, ул  Г. Тукай исемендәге татар дәүләт филармониясенә  эшкә  килә, режиссер булып эшли башлый. Филармониянең әйдәп баручы коллективлары, танылган сәнгать осталары катнашында бик күп татар концертлары оештыра.
Кэрролл (округ, Нью-Гэмпшир)
Кэрролл — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Оссипи шәһәре.
Фәрдия Сәфәргалиева
Тәрҗемәи хәле
2005-2011 елларда Фәрдия Сәфәргалиева Г. Кариев исемендәге Казан Татар дәүләт яшь тамашачылар театрында әдәби бүлек җитәкчесе булып эшли.
Кэрролл (округ, Нью-Гэмпшир)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1840 елда оештырыла.
Фәрдия Сәфәргалиева
Мактаулы исеме
Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2003)
Кэрролл (округ, Нью-Гэмпшир)
Территориясе
Округ мәйданы 2419 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Кэрролл (округ, Нью-Гэмпшир)
(13399) 1999 RJ88
(13399) 1999 RJ88 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RJ88» саналган.
Караси (Пружанский районы)
Караси  (Карасі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Демянск районы
Демянск райо́ны (Демянский район)— Россия Федерациясенең Новгород өлкәсе составындагы административ-территориаль берәмлек (район) һәм муниципаль берәмлек (муниципаль район).
Административ үзәге — Демянск шәһәр тибындагы бистәсе. Бистә Бөек Новгородтан 181 км ераклыкта урнашкан.
География
Демянск районы Новгород өлкәсенең көньяк-көнчыгышында урнашкан. Территория мәйданы — 3198,94 км² (районнар арасында 4 нче урын). Территориянең озынлыгы төньяктан көньякка таба — 72 км чамасы, көнбатыштан көнчыгышка таба 76,5 км чамасы. Иң озынлыгы — төньяк-көнчыгыштан көньяк-көнчыгышка — 90 км чамасы.
Демянск районы Крестцы белән төньякта, төньяк-көнчыгышта Валдай, көньякта Маревск, көнбатышта Новгород өлкәсенең Парфино һәм Иске Русса районнары, көнчыгышта һәм көньяк-көнчыгышта Тверь өлкәсе белән чиктәш.
Криживка (Новосондецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нарти (Радомский повяты)
Нарти  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
UTC+14:00
UTC+14:00 — сәгать поясы. Җирле вакыт дөньякүләм вакытыннан ундүрт сәгатькә алдарак бара. Үзәк меридиан булып 150° кб. о. тора
Шоркасы (Урнар районы)
Шоркасы (Шуркасси Ишек, Шоркасы) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Киразлы (Испир)
Киразлы (Kirazlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Испир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шоркасы (Урнар районы)
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 150 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Саума
Саума — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Тошемка елгасының уң ярыннан 7,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сот-де-Чера
Сот-де-Чера — Испаниянең Валенсия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сурая
Сурая — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Угорска Вес
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Тайе
Ла-Тайе — Франциянең Вандея департаментында урнашкан коммуна.
Раховице
Раховице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зылатаус бүлгесе
Златоуст округы (Златоустовский округ) — Урал өлкәсе составындагы административ-территориаль берәмлек. 1923—1930 елларда гамәлдә торган. Үзәге Златоуст шәһәрендә урнашкан булган.
Тарих
Златоуст округы 1923 елның ноябрендә төзелә. округ составына элекке Чиләбе губернасының Троицк өязе (18% өлеше), Златоуст өязе (42% өлеше) һәм Уфа губернасының Уфа өязе (23% өлеше) җирләре кертелгән.
1930 елның 30 июлендә Златоуст округы, ССРБ округләрнең күпчелеге кебек үк, юкка чыгарылган; аның районнары Урал өлкәсенең туры буйсынуына күчерелгән.
Административ бүленеш
Златоуст округы 5 районга бүленгән була (1926):
Халык саны
1926 елда Златоуст округынең халык саны 239528 кешене тәшкил иткән, Шул исәптә руслар — 95,2%; татарлар — 2,7%.
Михаил Казаков (1976)
Михаил Казаков (Михаил Владимир улы Казаков,, — , ) — опера җырчысы (бас), ТРның һәм РФның атказанган артисты (2003, 2008). 1998-2001 елларда ТАДОһБТ, 2001 елдан Мәскәүнең Зур театры солисты.
Кабас-Лумасес
Кабас-Лумасес — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Хазельбахталь
Хазельбахталь (Haselbachtal) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вулька-Лабунска
Вулька-Лабунска — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Буритис (Рондония)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вулька-Лабунска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6161) Войно-Ясенецкий
(6161) Войно-Ясенецкий — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 14 октябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1971 TY2» саналган.
Яңа Ишле (Миякә районы)
Яңа Ишле — Башкортстанның Миякә районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452073, ОКАТО коды — 80244830005.
Демография
Халык саны динамикасы:
Ядарей-Яха
Ядарей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об борыны урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Яңа Ишле (Миякә районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 467 кешенең яшәве мәгълүм.
Ядарей-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(13400) 1999 RC94
(13400) 1999 RC94 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.