cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рамил Нотфуллин (1961)
Тәрҗемәи хәле
1961 елның 28 июлендә Татарстан АССР Балтач районы Салавыч Сәрдегәне авылында туган. «Галим-агроном» белгечлеге буенча Казан дәүләт авыл хуҗалыгы институтын тәмамлаган (1983). 1983-1985 елларда хәрби хезмәттә булган.
Хезмәт юлы
1983 елда, армиягә киткәнче, шул ук хуҗалыкта агроном - орлык белгече.
1985-1996 елларда ТАССР (1991 елдан ТР) Балтач районы «Татарстан» күмәк хуҗалыгында терлек азыгы җитештерү цехы башлыгы.
1996-2004 елларда ТР Балтач районы «Татарстан» авыл хуҗалыгы җитештерү кооперативы рәисе.
2004-2012 елларда ТР Балтач районы ««Татарстан» авыл хуҗалыгы ширкәте» ҖЧҖ рәисе. (соңрак ҖЧҖ белән улы Айнур җитәкчелек итә).
2012 елның 8 ноябреннән ТР Балтач районы башлыгы (ТР Дәүләт Шурасы депутаты - экология, табигатьтән файдалану һәм аграр мәсьәләләр комитеты әгъзасы булып сайланган Марат Зарипов урынына).
Казалеҗо (Пяченца)
Казалеҗо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалеҗо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Байрамбашы (Силван)
Байрамбашы (Bayrambaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лира Фәйзуллина
Фәйзуллина Саз Фәхри кызы (25 февраль 1936 ел) — Башкортстан радиосының тәүге дикторларының берсе, Башкортстан Республикасының халык артисты (1993).
Биографиясе
Лира Фәхри кызы Фәйзуллина (кыз фамилиясе Мәхмүтова) 1936 елда Башкорт АССРның хәзерге Гафури районы Сәетбаба авылында туган. Шул ук районның Үтәк авылында укытучы булып эшли. 1956 елда «Уфада башкорт радиосы һәм телевидениесе булдырыла» дигән хәбәр ишетеп, дикторлар конкурсында үзен сынап карарга була. Тиздән аның тавышы радио аша бөтен Башкортостанга яңгырый да башлый.
Аннары Мәскәүдә дикторлар курсында укый, күренекле СССР дикторлары — Юрий Левитан, Ольга Высоцкая, Людмила Кайгородовалардан һөнәр осталыгына өйрәнә.
Уфа сәнгать училищесында Гөлли Мөбәрәкова, Абдулла Гыйләҗевтан сабак ала.
40 елдан артык диктор булып эшли, дистәләгән рус телендәге фильмнарны башкортчага тәрҗемәләүдә катнаша. Рәсимә Кәримова, Әхәт Мортазин кебек дикторлар белән беррәттән, аның тавышы дистәләгән еллар буенча көннән-көн Башкортстан радиосын танытып торган тавыш була.
Әлеге вакытта ул лаеклы ялда, ире Равил абый белән тыныч тормыш көтә.
Каракөй (Кыбрысҗык)
Каракөй (Karaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Кыбрысҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Олы Ельма
Олы Ельма — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кубенское күле Сухона елгасы    кушыла. Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Норкатер (Канзас)
Норкатер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Норкатер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Данлап (Индиана)
Данлап  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Данлап халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бойштя-де-Жос
Бойштя-де-Жос — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Северник (Чёрная кушылдыгы)
Северник — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Кара елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Мехорада-дель-Кампо
Мехорада-дель-Кампо — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD171978
HD171978 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Видаяк
Видаяк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Аппонвилье
Аппонвилье — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
(16001) 1999 AY21
Тарихы
1999 елның 15 гыйнварында К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AY21» саналган.
Зехаузен (Альтмарк)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хехнувка
Хехнувка — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
VI Мәхмәт
VI Мәхмәт (, —, ) — ,.
Хеулишка
Хеулишка — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Принсеза-Изабел (Параиба)
Принсеза-Изабел  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ленинск (Брагинский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Тарновець (Түбән Силезия воеводалыгы)
Тарновець  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мирафлорес-де-ла-Сьерра
Мирафлорес-де-ла-Сьерра — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байрамгази (Түркоглу)
Байрамгази (Bayramgazi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ноябрь
Инкыйлабка кадәр кадәр татар иске дәверлеге буенча  Каракөз ае (21.10-21.11), Керәү ае (21.11 -21.12), кайбер җирдә Җитен (Җитенай) яки Касым дип йөртелә.
Дагана
Дагана (Daga ) — Бутан дәүләтенең Дагана дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 464 метр биеклектә 27.11583°N, -89.86667°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Daga Дагана
(8585) Purpurea
(8585) Purpurea — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2025 P-L» саналган.
Брахма Мухурта
Брахма муһурт (Брахма вакыты) таң атканга кадәр бер сәгать ярым вакыт (муһурта)—яки тагын да төгәлрәк итеп таң атканга кадәр 1 сәгать 36 минут. Турыдан-туры мәгънәдә"Барлыкка китерүче сәгате" мәгънәсендә,  ул традицион рәвештә төннең ахыргы муһуртасы һәм барлык Йога практикалары өчен алкышлы һәм медитация, табыну һәм башка дини практика өчен тиеш вакыт булып тора. Иртә белән башкарылган рухи гамәлләрнең көннең башка вакытына караганда күпкә зуррак эффекты бар. Һәр муһурта 48 минут дәвам итә һәм шулай итеп Брахма муһурта таң атканга кадәр 1 сәгать 36 минут элек башлана һәм таң атканга кадәр 48 минут элек тәмамлана. Һәр көнне таң ату географик урнашуга һәм ел фасылына карап вакыты төрле була, шулай итеп Брахма муһурта вакыты шулай ук төрле була. Мәсәлән, әгәр дә таң ату иртәнге сәгать 6-да булса, Брахма муһурта иртәнге 4:24 –тә була. Әгәр дә таң ату иртәнге сәгать 7-дә булса, Брахма муһурта иртәнге 5:24-тә була һ.б.
Йогада
Тирумалай Кришнамачарья шулай дип раслаган "Ходай турында уйлагыз. Ходай булмаса, Кояш, Кояш булмаса ата-анагыз." Кришнамачарья үзен Вишнуизм, яки Вишнуга табыну  белән тәңгәл китергән, шулай ук Аннанта эшләгән, аңа юлны  беренче йог Шива күрсәткән. Шулай итеп хәзерге заман йогы Кояшка ихтирам күрсәткән. Кали Югада илаһилыкка Йога аша һаман ирешергә була, әмма Югага күрә дулкынланган акылга күрә, Йоганы асанага нигезләнгән Крийя аша практикаларга кирәк. Шулай итеп сызыклары Кришнамачарьяга тоташкан хәзерге йогилар еш иртә белән Сурья-намаскара яки Кояш сәламләүне практикалыйлар. Сурьянамаскар Аюрведа практикасында “Вата” белән ассоциацияләнгән акылны кулланучы ритуаль чистару практикасында кулланырга мөмкин. Бу акыл халәтләре Патанджалиның Йога сутраларында искә алына. Бу сыйфатлар илаһига якынрак, чөнки алар акылның тотрыклыгына карый, бу рухка балкырга мөмкинчелек бирә. Брахма мухуртада акылның тотрыклыгы халәтенә күрә, медитатив халәтләр җиңелрәк ирешелергә мөмкин.
Браһма Муһуртада уяну әһәмияте
Аюрведа кеше физик тәнендә өч доша бар дип раслый, алар Вата (Һава һәм Эфир), Питта (Ут һәм Су) һәм Капһа (Җир һәм Су) дип атала. Бу өч дошаларда арту яки кимү вакыт циклларына бәйле. Таң атудан иртәнге сәгать 10:00-га кадәр Капһа вакыты; иртәнге 10:00-нан төштән соң 2:00-гә кадәр Питта вакыты; һәм төштән соң 2:00-дән кояш батуга кадәр (кичке 6:00) Вата вакыты булып тора.
Кич белән шул ук өлге буенча кичке 6:00-дан кичке 10:00-га кадәр Капһа вакыты, кичке 10:00-нан иртәнге 2:00-гә кадәр Питта вакыты, һәм иртәнге 2:00-дән иртәнге  6:00-га кадәр (таң ату) Вата вакыты.
Браһмамуһурта иртәнең Вата фазасы вакытында иртәнге 2:00 һәм 6:00 арасында була, һәм  Йога остазлары раслаганча, медитация өчен иң яхшы вакыт булып таң ату алдыннан бер сәгать ярым вакыт булып тора, чөнки шул вакытта акыл тыныч булып тора, һәм тирәнрәк медитатив халәткә ирешергә була.
Раковице (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Раковице  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пшипульско (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монтиньи (Мёрт һәм Мозель)
Монтиньи (Montigny) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,11 км².
Маденлер (Ятаган)
Маденлер (Madenler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Ятаган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(16002) Bertin
Тарихы
1999 елның 15 гыйнварында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 AM24» саналган.
Татар Тау Иле
Татар Тау Иле — Татарстан Республикасының Питрәч районындагы авыл.
Почта индексы — 422782.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Казалеҗо Боиро
Казалеҗо Боиро — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казалеҗо Боиро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Доровица (Черняница кушылдыгы)
Доровица — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Черняница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Солянка (Торгун кушылдыгы)
Солянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Торгун елгасының уң ярыннан 0,7 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Торгун, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Госмания мәдрәсәсе (Уфа)
Казанда 1868 елда ачылган Госмания мәдрәсәсе белән бутамаска.
Госмания мәдрәсәсе — урта мәдрәсә. Уфадагы Беренче җәмигъ мәчете карамагында 1888 ел (икенче мәгълүматлар буенча, 1887 елда) ачыла.
Тарихы
Нигез салучысы — Хәйрулла Госманов, 1907 елдан соң мәдрәсәгә аның исеме бирелә. Ырынбур мөселман диния назаратына карый, халыктан җыелган иганә исәбенә тотыла. Укыту-тәрбия эшенә мәчетнең имам-хатибы җитәкчелек итә. Урта мәдрәсәнең башлангыч класларын тәмамлаган һәм кабул итү имтиханнарын уңышлы тапшырган 9-14 яшьлек үсмерләр (аерым очракларда өлкәнерәкләр дә) кабул ителгән. Уку түләүле булган (елына 5-10 сум), фәкирләрнең балалары түләүдән азат ителгән.
Сәнгать түгәрәкләре эшли, З. Өммәти мөхәррирлегендә — «Иттифакъ» әдәби-сәяси, М. В. Әмиров һәм Х. Кәримов мөхәррирлегендә «Чеметкеч» көлке журналлары чыгарыла. Мәдрәсә белән Ә. Ә. Вәлидов, З. Камалетдинов, К. Карипов, Г. Терегулов һ. б. эшмәкәрлеге бәйле. Башлангыч елларда — якынча 200-300 укучы (кайчакта 500-гә дә җитә), 1910 елдан 242 малай укый.
1918 ел ябыла; шул ук елда мәдрәсә базасында татар милли гимназиясе ачыла.
HD172012
HD172012 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Арделю
Арделю — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Сосновский балтырганы
Сосновский балтырганы (Heracléum sosnówskyi) — чатырлылар гаиләлеге балтырганнар ыруына караган эре үлән, Татарстан флорасының Кара китабына кертелгән инвазив, кеше сәламәтлеге өчен нык зыянлы үсемлек.
Таралу ареалы
Үсемлекнең табигый таралу ареалы — Зур Кавказның көнчыгыш өлеше, Кавказ артының көнчыгыш һәм көньяк-көнчыгыш өлеше, Төркиянең төньяк-көнчыгышы.
РФ территориясендә (РФ Европа өлешенең төньяк-көнбатышы) әлеге төр балтырган, салкынга чыдам авыл хуҗалыгы культурасы буларак, сугыштан соңгы авыл хуҗалыгын күтәрү максатында, мөгезле эре терлек азыгы (силос) өчен 1947 елда утыртыла башлый. Тиздән балтырганның үзенчәлекле тәме иткә һәм сөткә күчүе, сыерларның, башка ризык булганда, балтырган катнашкан силосны ашамавы, аның белән эш иткән терлекчеләрнең тәне «пешүе» билгеле була. 1980-еллардан башлап, әлеге төр балтырганны игү туктатыла, кайбер төньяк өлкәләрдә генә аны игү дәвам итә.
2015 елның гыйнварыннан әлеге балтырган төре РФ территориясендә авыл хуҗалыгы культурасы булудан туктый, декабрьдә чүп үләннәре реестрына кертелә.
Ботаник тасвирлама
Сосновский балтырганы — биеклеге 1 метрдан алып 4 метрга кадәр җитүче, тамырлары 2 метр тирәнлеккә төшүче, көпшә сабаклы, зур яфраклы, ак чәчәкләре кулчатыр формасында булган, тышкы кыяфәте белән укропка охшаган үсемлек.
Экологик хәвеф
Согы агулы, кешенең тән тиресенә тисә, «пешерә», тиренең ультрашәмәхә нурланышка сизгерлеген арттыра, күзгә тисә, сукырайтырга мөмкин.
2017 елда әлеге үсемлек РФ территориясендә 51 мең гектар җирне басып алган булса, 2018 елда 80 мең гектар җиргә җәелгән. Татарстанның 24 районы җирләрендә ике елда күрсәткеч 109 гектардан 536 гектарга кадәр үскән. Ике елда Татарстанның 480 кешесе балтырганнан сәламәтлеге өчен зыян күргән.
Саклану чарасы
Сосновский балтырганыннан саклану чарасы: үсемлеккә кагылмаска, тәнгә согы тисә, сабынлы су белән юарга, 2-3 көн тиренең әлеге урынын кояш нурларына күрсәтмәскә, тирене нык «пешерсә», табибка мөрәҗәгать итәргә.
Көрәш чаралары
Балтырганны механик ысул (чабып алу) белән юкка чыгарырга мөмкин, әмма ул — күпьеллык үсемлек, бер мәртәбә чабу гына җитми, орлыгын койганчы, берничә тапкыр чабарга (җирне сукаларга, дискларга ) кирәк. Химик ысул — агулы гербицидлар сибү — башка үсемлекләрне үтерә, кош-кортны агулый.
Биологик ысул ярдәм итә ала — әлеге үсемлек яшәгән төбәктән аны юкка чыгарырдай корткыч (яки авыру вирус, патоген) табарга кирәк.
Комида әлеге төр балтырган белән көрәштә калынлыгы 100 мкм дан зуррак булган кара төстәге полиэтилен пленка кулланалар. Кара төстәге пленка астында балтырган ике атнада һәлак була.
Балтырган үскән болынны көтүлек итеп файдалану ярдәм итә ала. Сарыклар, әлеге төр балтырганга бераз ияләшкәч, аны яратып ашый башлый һәм үсемлекне юк итә. Бер гектар көтүлеккә яз көне 20-30 баш сарык, җәй көне гектарына 10 сарык та җитә. Бигрәк тә кара йонлы сарыкларны көтүлеккә чыгару хәвефсезрәк, чөнки пигментланган тиреле хайваннар фотохимик пешүләргә артык бирешми.
Норт-Ньютон (Канзас)
Норт-Ньютон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Монтехо-де-ла-Сьерра
Монтехо-де-ла-Сьерра — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8586) Epops
(8586) Epops — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Үһән
Үһән (кыт. 武汉/武漢) – Кытайның Хубэй провинциясенең административ үзәге, үзәк Кытайның халык саны буенча иң зур шәһәре. Ике елга (Янцзы һәм Ханьшуй) кушылган урында урнашкан.
(8586) Epops
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2563 P-L» саналган.
Үһән
Халык саны якынча 9 100 000 кеше.
Үһәндә У И – КХР вице-президенты туган.
Норт-Ньютон (Канзас)
Тарихы
Норт-Ньютон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прогресу (Риу-Гранди-ду-Сул)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Пширово
Пширово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вершаки
Вершаки (Вершаки) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Бока (Румыния)
Бока — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вангатх Гыйбадәтханә комплексы
Вангатх Гыйбадәтханә комплексы - Җамму һәм Кәшмирнең Гандербал районында Наранагка якын Вангатхта һәйкәлләр төркеме. Вангатх - Шринагардан 48 миля төньяк-көнчыгышта урнашкан авыл. Хәзерге корылма безнең эраның 8-енче гасырында Каркота династиясенең Лалитадитья Муктапидасы тарафыннан төзелгән булган.
Тарихы
Калхана Раджатарангинида искә алганча Ашока Шринагар шәһәрен безнең эраның 3-енче гасырында төзегән. Аның улы Җалука, безнең эраның 220 елында Шайвит Бхутешвара, Джьестарудра һәм Наранагның изге чишмәсе тирәли "Матха" төзегән. Вангатх гыйбадәтханәләре шул вакыт тирәсендә өч төркем итеп төзелгән булган, мәсьәлән, Шринагарида Шанкарачарья Гыйбадәтханәсе һәм Маттан янында Бумазув гыйбадәтханәсе. Патша Җалука "Наранаг" чишмәсе урынында безнең эраның 137 елында таш гыйбадәтханә төзегән. Патша Җаендра (безнең эраның 61 елы) изге урында Шива Бхутешага табынган. Лалитадитья Муктапида (безнең эраның 713-735 елы) җиңә торган экспедициясеннән соң яхшы сумма акча бүләк иткән. Патша Авантиварман (безнең эраның 855-883 елы) изге потларны коендыру өчен көмеш акведук белән таш пьедестал төзегән. Калхананың әтисе Чанпака һәм абые Канка шулай ук урынга еш килгәннәр.
Калхана буенча бу изге урынның хәзинәсе Кәшмирнең Патшасы Санграмаҗайя (безнең эраның 1003-28) тарафыннан таланган булган, бу Патша Уччала вакыты (1101-1111 еллар) һәм соңрак барон Хаявадана фетнәсе вакытында.
Архитектура һәм стиль
Архиепископ Кроуи һәм Майор Коул Вангатх янында төрле чорлар һәм үлчәмнәрнең унҗиденче гасыр гыйбадәтханә корылмалары хәрабәләрен ике төрле төркемгә бүлгәннәр: беренчесе көнбатыш якта, ә икенчесе көнчыгыш якта. Һәр төркем янында аерым таш стена бар, һәм икенчесеннән кечкенә арада урнашкан. Гыйбадәтханә комплексы "Канакнай"ның "Канка нади"сы буйлап урнашкан һәм биредәге соры граниттан төзелгән. Гыйбадәтханәләрнең ике төркеме арасында өченче төркем - "Матха"лар тора.
Көнбатыш комплекс
Алты гыйбадәтханәнең беренче төркемен, аны Аурел Штайн "Шива-Җьештхарудра" яки "Шива-Җьештхеша" дип атый, якындагы стена янында урнашкан. Җьештхарудра төркеме югары урнашкан һәм төп "Җьештхеша" (Шива) гыйбадәтханәсеннән гыйбарәт, аның тирәли өстәмә гыйбадәтханәләр. Төп корылма тыштан 25 фут квадрат һәм эчтән 17 фут, бер-берсенә каршы ике керүе бар, алар төньяк-көнчыгышка һәм көньяк-көнбатышка карый. Идәннең үзәгендә квадрат мәйдан ул капланмаган. Ул пот пьедесталының урынын билгели. Эчтә гөмбәзле түшәм бар. Тышта түбә пирамидаль формада.
Көнчыгыш комплекс
Гыйбадәтханәләрнең икенче төркеме - массив турыпочмаклы таш стена, ул ике пулатлы капка тарафыннан үтелә. Стена эчендә алты гыйбадәтханә хәрабәләрдә һәм өлешчә җиргә күмелгән. Иң зур гыйбадәтханәнең эчендә 17 фут квадрат нигезе бар, ул көнбатыш комплекста иң зур гыйбадәтханәгә охшаш. Бу гыйбадәтханә Штайн тарафыннан "Шива-Бхутешвара" дип идентификацияләнгән булган.
Үзәк павильон
Көнбатыш һәм көнчыгыш комплекслар арасында өченче төркем корылмалары урнашкан. Ул бина калдыкларыннан гыйбарәт, үлчәмнәре 120 футка 70 фут, биеклеге 10 фут. Бу бинаның ягы буйлап 30 монолит баганалар нигезләре, аралары 12 фут. Бу "матха"ның баганалы павильоны. Якында гаять зур (18 фут) почмаклы цистерна.
Милли әһәмиятлелек урыны
Һиндстанның Археологик Тикшерүе Нарангта Вангатх Гыйбадәтханә комплексын Һиндстанның үзәк тарафыннан якланган һәйкәлләренә керткән. Гыйбадәтханә "үзәк тарафыннан якланган гыйбадәтханәләр" исемлегендә Канганда, Наранагта "Борынгы Гыйбадәтханәләр Төркеме" буларак мәгълүм.
Зехаузен
Зехаузен (Seehausen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Ленински (Брагинский районы)
Ленински  (Ленінскі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.
Зехаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленински (Брагинский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Депъюти (Индиана)
Депъюти  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Депъюти халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сорай
]] Сорай (Ассам телендә:শৰাই) Ассамның традицион символы. Гади төшенчәләрдә ул төбендә стойка белән тәкъдим итү подносы. Түбәдә капкач белән яки ансыз "сорай" бар.
Хибув
Хибув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каракөй (Османҗык)
Каракөй (Karaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Османҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Дагапела
Дагапела (Dagapela ) — Бутан дәүләтенең Дагана дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 1 367 метр биеклектә 26.93333°N, -89.95°W координаталы буенча урнашкан.
Исмәгыйль Хәкимов
Михаил (Исмәгыйль) Кәбир улы Хәкимов (1916 елның 1 ноябре, Зур Чынлы авылы, Чүпрәле районы, Казан губернасы — 1986 елның 19 ноябре, Казан, ССРБ) — Кара диңгез флотының Одесса хәрби-диңгез базасының 384 нче аерым диңгез пехотасы батальонының танкка каршы мылтыгы наводчигы, матрос. Советлар Берлеге каһарманы.
Биография
Исмәгыйль Хәкимов 1916 елда хәзерге Татарстан Республикасының Чүпрәле районы Зур Чынлы авылында татар крестьяны гаиләсендә туа. Башлангыч авыл мәктәбен тәмамлый. Әти-әнисе белән Бакыга күченә һәм анда төрле предприятиеләрдә эшли.
1942 елда хәрби-диңгез флоты составында булган Кызыл Гаскәре сафларына алына. Батум һәм Новороссийск шәһәрләренең яр буе саклавында, аннары диңгез пехотасында хезмәт итә.
1944 елның мартның икенче яртысында өлкән лейтенант Константин Фёдорович Ольшанский җитәкчелегендәге Десант төркеме составына керә. Десантның бурычы — Одесса операциясенең бер өлеше булган Николаев шәһәрен азат итү барышында Совет гаскәрләренең фронталь бәрелешен җиңеләйтү. Николаевның диңгез портында төшкәннән соң отряд ике тәүлек дәвамында дошманның 18 һөҗүмен тартып ала. Бу сугышларда десантчыларның барысы да диярлек үлгән, ә матрос Хәкимов яраланган.
Госпитальдә дәваланганнан соң үз батальонына әйләнеп кайта, анда сугыш беткәнче хезмәт итә. ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1945 елның 20 апрелендәге Указы белән Хәкимов Михаил Кәбир улына Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелә.
Сугыштан соң туган якларына әйләнеп кайта. Казанда яшәгән һәм эшләгән. 1986 елның 19 ноябрендә вафат була.
Истәлек
Исмәгыйль Хәкимов туган Зур Чынлы авылында 1979 елда хәрби һәм хезмәт даны музее ачыла. Биредә аның батырлыгы турында зур стенд оештырылган. М. К. Хәкимов Николаев шәһәренең мактаулы гражданины.
Олы Пунгул
Олы Пунгул — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Сямжена елгасының сул ярына тамагыннан 32 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 70 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Раково (гмина Пиш)
Раково  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16003) 1999 BX2
(16003) 1999 BX2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 19 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 BX2» саналган.
Тарнув (Түбән Силезия воеводалыгы)
Тарнув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ардель
Ардель — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Хеучешть
Хеучешть — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтиньи-сюр-Шьер
Монтиньи-сюр-Шьер (Montigny-sur-Chiers) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,36 км².
Нешкоро (шәһәр, Висконсин)
Нешкоро  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моралеха-де-Энмедио
Моралеха-де-Энмедио — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Промисан (муниципалитет)
Промисан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ленински (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дэм
Дэм (Dam ) — Бутан дәүләтенең Дагана дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 050 метр биеклектә 27.11667°N, -89.76667°W координаталы буенча урнашкан.
Искәрмәләр
Dam Дэм
Маденли (Сейдишеһир)
Маденли (Madenli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Сейдишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фликтенулез
Патогенез
Фликтенулез, кагыйдә буларак, дәвалаусыз тәмамлана, әмма кайвакыт авыр бара һәм сукырлыкка китерә ала. Үсеш алган илләрдә күпчелек очракларын стафилококкның күзәнәк тышчасы антигеннарына акрын типтагы гиперсизгерлек җавабы нәтиҗәсе буларак күзәтәләр. Үсүче илләрдә күпчелек очраклары туберкулез яки гельминтлы инвазия белән бәйле. Иң таралган системалы берләшү — розацеа.
Диагностика
1.             Кагыйдә буларак, балачакта яки яшьлектә күз чагылу, яшь түгелү һәм блефароспазм белән билгеләнә.
2.             Билгеләре
•               Конъюнктива яки лимбның көчле урынлы кызаруы белән аксыл төстәге кечкенә төенчеге (рәс. 9.24а).
•               Лимбаль фликтена көчәеп мөгезкатлауга тарала ала (рәс. 9.24б).
•         Нәтиҗәдә гадәттә өчпочмак формадагы, лимбга нигезе белән борылган җөй ясалу белән өске тамырлану һәм юкаруны билгелиләр.
•               Кагыйдә буларак, 2-3 атнадан соң үзеннән-үзе бетү була,  әмма чагылган юкару һәм хәтта тишелү мөмкин.
Дәвалау
Урынлы стероидларның кыска курсы төзәлүне тизләтә. Рецидивлы нык чир тетрациклин рәтендәге препаратларны эчкә билгеләүне таләп итәргә мөмкин. Бергә булган стафилококклы блефаритта туры килгән дәвалау кирәк.
NB Манту җавабы һәм флюорография туберкулез буенча эндемик өлкәләрдә генә күрсәтелә.
Байрамдере (Караҗабей)
Байрамдере (Bayramdere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Караҗабей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(16004) 1999 BZ3
Тарихы
1999 елның 20 гыйнварында К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 BZ3» саналган.
Иске Өрлек
Иске Өрлек — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Торгун елгасының сул ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Торгун, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аржанвилье
Аржанвилье — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Елховка (Черняница кушылдыгы)
Елховка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Черняница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хижини
Хижини — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ирфан Кахведжи
Ирфан Джан Кахведжи (İrfan Can Kahveci; 1995 елның 15 июле, Баят) — төрек футболчысы, «Фенербахче» клубы һәм Төркия җыелма командасы ярымсакчысы.
Клуб карьерасы
Ирфан Джан Кахведжи — Төркиянең «Генчлербирлиги» футбол клубы шәкерте. Беренче тапкыр ул Төркия Кубогы 2011/12 матчында төп команда составында кырга «Кайсериспор»га каршы 88 нче минутта алмашка чыга. Аннары Ирфан берничә ел дәвамында түбән лигаларда «Генчлербирлиги»ның резерв командалары өчен чыгыш ясый, 2013/14 сезонын ул аренда хокукларында Өченче лигада «Хаҗеттепе» өчен үткәрә.
2014 елның 29 августында Ирфан Джан Кахведжи Суперлигада беренче тапкыр чыгыш ясый, ул «Ризеспор» белән очрашу азагында алмашка чыга. Шул ук елның 9 ноябрендә ул үз командасын «Касымпаша» белән кунак уенында алга чыгарып, югары дәрәҗәдә беренче голын кертә. 2015/16 Суперлигасында Кахведжи кертелгән өч туп белән билгеләп үтелә, аларның икесе шул ук «Касымпаши»га каршы ике матчта кертелгән була һәм ике очракта да матчларда җиңү китергән һәм бердәнбер гол булалар.
2017 ел башыннан Ирфан Кахведжи «Истанбул Башакшәхир» төрек Суперлигасы клубын тәкъдим итә. 2009/20 ел сезонында «Истанбул Башакшәхир» составында Төркия чемпионы була. 2020 елның 2 декабрендә Чемпионнар лигасының төркем этабы матчында «» клубына каршы матчта хет-трик ясый (3:4). Кахведжи Чемпионнар лигасы матчында хет-трик ясаган 4 нче Төркия футболчысы була.
2021 елдан Төркиянең «Фенербахче» клубы өчен чыгыш ясый башлый.
Раково-Писке
Раково-Писке — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пшистави (Славенский повяты)
Пшистави  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нортон (Канзас)
Нортон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарнувек (Түбән Силезия воеводалыгы)
Тарнувек  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нортон (Канзас)
Тарихы
Нортон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казалекио (Арецо)
Казалекио — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бокия
Бокия — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казалекио (Арецо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бокия
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Моральсарсаль
Моральсарсаль — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8587) Ruficollis
(8587) Ruficollis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ниагара (шәһәр, Висконсин)
Ниагара  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Джалапа (Индиана)
Джалапа  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Джалапа халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Друкгъелганг
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3 050 метр биеклектә 27.01667°N, -90°W координаталы буенча урнашкан.
Ленински (Рагачовский районы)
Ленински  (Ленінскі ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Проприя
Проприя — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Каракөй (Пазарьери)
Каракөй (Karaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Пазарьери илчесенә караган бер авыл (köy).
Хецеджел
Хецеджел — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хилин (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16005) 1999 BP7
Тарихы
1999 елның 21 гыйнварында К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 BP7» саналган.
Гай Юлий Цезарь
Галлияне яулап алуы белән Цезарь Рим дәүләтенең чикләрен төньяк Атлантикага кадәр киңәйтә һәм Рим хакимиятенә хәзерге Франция җирләрен буйсындыра, шулай ук Британ утрауларына һөҗүмне башлап җибәрә. Цезарьның эшчәнлеге Көнбатыш Аурупаның мәдәни һәм сәяси күренешен тамырдан үзгәртә.
Ватандашлар сугышында җиңгәннән соң Pax Romana (Рим Дөньясы) бердәнбер хакиме булган. Юлий Цезарь Гней Помпей бергә Римда күп ислахларны үткәрә башлаганнар, ул үлгәннән соң Рим империясе килеп чыккан. Цезарьнең үзәкләштерү сәясәте патшалык хакимлеге белән чагыштырганнар. Сәяси көндәшләр Цезарьне патша торгызлыгына гаепләгәннәр, ләкин Цезарь патша булып басмаган, ә диктатор булып үзен игълан иткән. Дошманнар диктаторлык өчен Цезарьне үтергәннәр, үтерүчеләр арасында элекке Цезарьнең якташы Брут булган. Гыйбәрә "Син дә, Брут" - иң якын якташның хыянәтен хәзер билгели.
Гай Юлий Цезарь эпилепсия белән авырган.
Монтовиль
Монтовиль (Montauville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,19 км².
Мората-де-Тахунья
Мората-де-Тахунья — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арру
Арру — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Вьязак
Вьязак — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Ветлугаи
Ветлугаи (Ветлугаи) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%), арлар (6%).
Пшистави (Щецинецкий повяты)
Пшистави  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татар Чурапаны
Татар Чурапаны — Татарстан Республикасының Тәтеш районындагы поселок.
Почта индексы — 422383.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Байрамҗа (Үнье)
Байрамҗа (Bayramca) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кучеровка (Черняница кушылдыгы)
Кучеровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Черняница елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ракувек (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Ракувек  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татар телле радиолар
Бу мәкалә - бүгенге көндә татар телендә тапшырулар алып баручы радиостанцияләрне туплаучы мәгълүмати исемлек булырлык итеп үстерелә.
Бу исемлек чикләрендә радио термины булсын гади радио-дулкыннары һәм/яки интернет аша тапшыручы оешмаларны билгели.
(8588) Avosetta
(8588) Avosetta — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бохтюга (Шиченга кушылдыгы)
Бохтюга  — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шиченга елгасының уң ярына тамагыннан 17 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Татар телле радиолар
Үз тапшыруларны өлешчә татарча алып барган радиолар
Бу тапшыруларының 50% азрагын татар телендә ясаган радиостанцияләр исемлеге.
(8588) Avosetta
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4025 P-L» саналган.
Бохтюга (Шиченга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубен күле һәм Сухона елгасы башыннан Кубен гидротөененә кадәр. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD172032
HD172032 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тарпно (Түбән Силезия воеводалыгы)
Тарпно  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маденли (Аладаг)
Маденли (Madenli) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Аладаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нива (Висконсин)
Нива  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Протазиу-Алвис
Протазиу-Алвис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Пинсопери
Пинсопери (Pinsoperi ) — Бутан дәүләтенең Дагана дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 519 метр биеклектә 27.11667°N, -89.95°W координаталы буенча урнашкан.
Лесавая Буда
Лесавая Буда (Лесавая Буда ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Кармянский районында урнашкан авыл.
Нортонвилл (Канзас)
Нортонвилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нортонвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навалагамелья
Навалагамелья — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хилини (Мазовия воеводалыгы)
Хилини  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бокница
Бокница — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(16006) 1999 BJ9
(16006) 1999 BJ9 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 22 гыйнварында К. Корлевич тарафыннан Вишня обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 BJ9» саналган.
Гөлҗамал
Гөлҗамал — борынгы татар халык лирик җыры, озын көй. Татарлар яшәгән күп төбәкләрдә таралган.
Эчтәлеге
Җырның бер строфасы гына сакланып калган. Җырлаганда, ул һәрберсе ике юлдан торган ике өлешкә бүленә, аннары кушымтасы җырлана.