cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Попйоли (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Захау (шәһәр)
Захау (Sachau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15901) 1997 RY8
(15901) 1997 RY8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 12 сентябрендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RY8» саналган.
HD170524
HD170524 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сен-Регль
Сен-Регль — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Чыганаклар
Сен-Регль
820-еллар (б. э. к.)
820-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 829 елда башланган һәм б. э. к. 820 елда тәмамланган унъеллык.
Сор (Ланди)
Сор — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Әүхәдиев
Әүхәдиев (Әүхәдиева) — төрки (татар, казакъ, башкорт һ.б.) халыкларда еш очрый торган фамилия.
«Әүхәди» исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Альпедрете
Альпедрете — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красная Гара (Брагинский районы)
Красная Гара  (Красная Гара ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Подвильче
Подвильче — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маккракен (Канзас)
Маккракен  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маккракен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Таһир Керженов
Тәрҗемәи хәле
Куяр (Мари АССР Медведево районы) урман хуҗалыгында урман кисүче булып эшли. 1942 елның февраленнән Кызыл Армия сафларында. 1942 елның апреленнән Бөек Ватан сугышы фронтларында, 17 нче гв. механиклаштырылган бригадасының разведка ротасында бүлекчә командиры (42 нче гв. танк армиясенең 6-нчы гв. механиклаштырылган корпусы). Көнбатыш, Брянск һәм 1 нче Украина фронтлары гаскәрләре составында Орёл (1943), Проскуров–Черновцы, Илбау–Сандомир (икесе дә — 1944), Сандомир–Силезия, Түбән Силезия, Югары Силезия, Берлин һәм Прага (барысы да — 1945) һөҗүм операцияләрендә катнаша. 1945 елның 25 гыйнварында Одер елгасын Көбен (Хобеня, Польша) торак пункты янында кичеп, шул сугышта батырлык күрсәтә: разведчиклар төркеме белән чик сызыгын басып алып, аны 6 сәгать буе кулда тота һәм дошманның берничә контрһөҗүмен кире кайтара. Сугыштан соң Йошкар-Ола шәһәрендә яши, Мари машина төзү заводында слисер булып эшли.
Ленин ордены, 1 нче һәм 2 нче дәрәҗә Ватан сугышы, 3 нче дәрәҗә Дан орденнары һәм мидәлләр белән бүләкләнә.
Йошкар-Ола шәһәрендә ул яшәгән йортка мемориаль такта эленә.
Лоромонзе
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,68 км².
Пиана
Пиана — Русиянең Европа өлешендә, тулысы белән диярлек Түбән Новгород өлкәсе җиреннән, аз өлеше Мордовиядә ага торган елга. Сура елгасының сул кушылдыгы. Су озынлыгы 436 км, бассейн мәйданы 8060 км². Су башыннан тамагына кадәр 60 кына км. Уртача еллык су чыгымы — 25 м³/с. Бик борылмалы; бассейнында рельеф карст формасы. Түбән өлешендә кораблар узу өчен уңайлы.
Башы Сеченово районында, күрше Пилнә районында Сура елгасына суын коя.
Пиана елгасы су юлы зур җәя тәшкил итә. Елга ярты ягымын узып, кире якка юнәлә. Бу күренеш «водный перехват» дип атала. Элекке замада Пиана урынында ике елга була. Төньяк Сура елгасына койган, ә көньяк өлеше Вадок елгасы буенча Теша елгасына койган. Шул ике елганың субүләре бик тар була һәм әкренләр җимерелеп төшә. Нәтиҗәдә көньяк елга суы агымын үзгәртә һәм төньяк елгага кушыла.
Баундари (округ, Айдахо)
Баундари — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Боннерс-Ферри шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1915 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3311 км² тәшкил итә.
Казале (Перуҗа)
Казале — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Крайстчерч
Крайстчерч (Christchurch) — Яңа Зеландиянең Көньяк утравында урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1856 елдан башлап йөртә.
Портейрас
Портейрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Богонос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
830-еллар (б. э. к.)
830-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 839 елда башланган һәм б. э. к. 830 елда тәмамланган унъеллык.
(15902) Dostál
(15902) Dostál — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 13 сентябрендә Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RA9» саналган.
Улятово-Жили
Улятово-Жили — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Медовбрук (Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Струмик (Түбән Силезия воеводалыгы)
Струмик  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мостовица (Мухачиха кушылдыгы)
Мостовица — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мухачиха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Красная Горка (Мазырский районы)
Красная Горка  (Красная Горка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Мазырский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ключ (юкка чыккан авыл)
Ключ (Ключ) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Хедерень
Хедерень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
840-еллар (б. э. к.)
840-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 849 елда башланган һәм б. э. к. 840 елда тәмамланган унъеллык.
Заксендорф (Кальбе)
Заксендорф (Sachsendorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Һәмилтон (Яңа Зеландия)
Һәмилтон (Hamilton) — Яңа Зеландиянең Төньяк утравында урнашкан шәһәр.
Тарих
1864 тә нигезләнә.
Альхете
Альхете — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Рош
Сен-Рош — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Маккюн (Канзас)
Маккюн  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Маккюн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Престон-Гайтс (Иллинойс)
Престон-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Престон-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(15903) 1997 RP10
(15903) 1997 RP10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 5 сентябрендә T. Handley тарафыннан Burlington обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 RP10» саналган.
Шәмсуаров
Шәмсуаров — фамилия.
Левазым (Бешикташ )
Левазым (Levazım) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бешикташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Подгуже (Мислиборский повяты)
Подгуже  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Попова-Воля
Попова-Воля — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Луази (Мёрт һәм Мозель)
Луази (Loisy) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,58 км².
Раил Шәмсуаров
Раил Шәмсуаров, Раил Наил улы Шәмсуаров (1987 елның 21 октябре, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Лениногорск районы, Яңа Иштирәк) — драма артисты, 2008 елдан Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында эшли. Татарстанның атказанган артисты (2020).
Иҗаты
Студент чагыннан Камал театры спектакльләрендә күмәк күренешләрдә катнаша. Уены ихласлыгы, йомшаклыгы, эчкерсезлеге белән аерылып тора. Музыкаль, җор сүзле, моңлы актер, җырлы рольләрне тавышының мөмкинлекләренә карап бирәләр.
Гаиләсе
Хатыны Зөлфия, 2013 елда өйләнешкәннәр; кызлары Нәфисә.
Сор-ан-Шалосс
Сор-ан-Шалосс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Портейринья
Портейринья — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тораңа
Тарих
Шәһәр статусын 1963 елдан башлап йөртә.
Медфорд (шәһәр, Висконсин)
Медфорд  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Улятово-Залесе
Улятово-Залесе — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сухая Кырья
Сухая Кырья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кырья елгасының сул ярына тамагыннан 2,7 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Улятово-Залесе
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сухая Кырья
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кама су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Косьва елгасы башыннан Широков ГЭС-ына кадәр. Кече елга бассейны — Кама кушылдыклары бассейны, Агыйдел кушылганга кадәр, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сольмрас
Сольмрас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының уң ярыннан 322 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Татар Чиябашы
Татар Чиябашы — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422886.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Бранка Рауниг
Бранка Рауниг (Branka Raunig; 1 гыйнвар 1935, Сараево — 13 июнь 2008, Бихач) — Босния археологы, борынгы дәверне тикшерүче һәм музей кураторы.
Иртә еллары
Бранка Рауниг 1935 елның 1 гыйнварында Сараевода5484}} . Тормышының башлангыч еллары Кралевода үтә . 1954 елдан 1958 елга кадәр ул [[Белград университетының фәлсәфә факультетында археология өйрәнә. Укытучыларының берсе археолог Гавел Бранко була.
Карьерасы
Университетны тәмамлаганнан соң Рауниг Босния һәм Герцеговинага кайта, анда Бихачта Пунье музеенда эшли. Тап шунда, японлар кабиләсенә караган археологик материаллар белән эш итеп, Рауниг борынгы һинд-аурупа халыклары белән кызыксына, аны өйрәнүгә ул үзенең бөтен киләсе гыйльми карьерасын багышлый. 1963 елда Рауниг Джяково төбәгендәге Музейга эшкә күчә, анда Пунья районында тупланып, япон тарихын өйрәнүне дәвам итә. Бу төбәктәге археологик материаллар нигезендә ул магистр диссертациясе яза, 1971 елда аны яклый. 1987 елдан 1998 елда пенсиягә киткәнгә кадәр Рауниг Пунье музеенда директор вазифасын били. 1992 елда япон кабиләләре сәнгате һәм дине темасы буенча докторлык диссертациясе яклый.
Казынулар
Үзенең гыйльми карьерасы вакытында Рауниг казынуларда катнаша һәм аларның сөземтәләре буенча эшләр яза. Төбәктә ул өйрәнгән археология объектларына Црквина-Голубич, Врандук, Под, Градина һәм Сойеничко, шулай ук Градишкадан ерак булмаган мәйдан карый. Рауниг Джяковода каберлекләрне тикшерә һәм рим авылының барлыгын дәлилләүдә мөһим роль уйнай. Рауниг шулай ук казынулар белән җитәкчелек итә, аның барышында мәчет табыла. Рауниг матди мәдәниятнең күп аспектлары белән кызыксына, шулай у Крчанда табылган һәм латен мәдәниятенә караган керамиканы тикшерә. Ул шулай ук бу төбәктә табылган борынгы коралларны тикшерә Шуңа карамастан, Раунингның төп кызыксынуы Босниянең тарихка тиклемге вакытына кагыла, ул шулай ук урта гасыр комарткыларын өйрәнә.
Үлеме
2008 елның 13 июнендә Рауниг Бихачта пневмониядан үлеп кала.
Бусыгины
Бусыгины (Бусыгины) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
HD170563
HD170563 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Хедереу
Хедереу — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красная Горка (Петрыкавский районы)
Красная Горка  (Красная Горка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Казале (Болонья)
Казале — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(15904) Halstead
Тарихы
1997 елның 29 сентябрендә Том Стэффорд тарафыннан Zeno обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SD11» саналган.
Бод (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
860-еллар (б. э. к.)
860-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 869 елда башланган һәм б. э. к. 860 елда тәмамланган унъеллык.
Бенева (округ, Айдахо)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1915 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2031 км² тәшкил итә.
Амбите
Амбите — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәза
Фәза  (көндәлек тормышта кайчакта Киңлек сүзе кулланыла, ләкин ул фәзаның өч үлчәменең бер координатасы гына булып тора) - физик объектлар бер-берсенә карата урнашкан һәм юнәлеш алган, вакыйгалар урын алган чиксез өч-үлчәмле ара. Физик фәза еш өч линиялы үлчәнеш дип уйланса да, замандаш физиклар аларга вакытны кушып, фәза-вакыт дип аталган чиксез дүрт-үлчәнешле континуумның бер өлеше буларак фәһемлиләр. Математикада, төрле сандагы үлчәнешле һәм бәйле структуралы "фәзалар" өйрәнелә. Фәза төшенчәсе физик галәмне аңлар өчен фундаменталь әһәммияткә ия булган бер төшенчә дип санала. Шулай да, фәлсәфәчеләр әлегә дә фәзаның үзе аерым бер зат, затлар арасындагы мөнәсәбәт, яки концептуаль бер системаның бер өлеше булуы турында бәхәс әлегә дә дәвам итә.
Классик механика
Фәза физиканың аз санлы фундаменталь үлчәмнәрнең берсе - ягъни бүгенге көндә тагын да фундаментальрәк берни беленмәгәне өчен, аны башка үлчәмнәр аркылы билгеләп булмый. Башка яктан, аны башка фундаменталь үлчәмнәр белән бәйләргә була. Шулай, вакыт һәм масса кебек башка фундаменталь үлчәмнәре белән, фәзаны дә үлчәү һәм эксперимент аркылы өйрәнергә мөмкинлек бар.
Географик фәза
География - әйберләрнең ни сәбәпле махсус урыннарда урнашуын аңлау өчен фәза үзенчәлекләре белән таныш булу нигезендә Җирне билгеләү һәм тасвирлау белән шөгыйлләнгән фән өлкәсе. Яхшырак навигацияне мөмкин кылу өчен, визуализация сәбәпләре һәм урнашуны аңлау өчен фәзаларның хариталарны булдыру белән картография шөгыйлләнә.
Струпина (Польша)
Струпина — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Баендыр (Пазарйолу)
Баендыр (Bayındır) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пазарйолу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Данидин
Тарих
19 нчы гасырда нигезләнгән.
Портел (Пара)
Портел  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Попово (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Попово  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зальцмюнде
Зальцмюнде (Salzmünde) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Маклаут (Канзас)
Маклаут  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Зальцмюнде
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маклаут (Канзас)
Тарихы
Маклаут шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
870-еллар (б. э. к.)
870-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 879 елда башланган һәм б. э. к. 870 елда тәмамланган унъеллык.
(8520) 1992 EC12
(8520) 1992 EC12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 6 мартында UESAC тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 EC12» саналган.
Улятово-Погожель
Улятово-Погожель — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сен-Сенош
Сен-Сенош — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Улятово-Погожель
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подгурки (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Подгурки  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15905) Berthier
(15905) Berthier — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Любе (Мёрт һәм Мозель)
Любе (Lubey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,93 км².
Красная Дуброва (Рэчыцкий районы)
Красная Дуброва  (Красная Дуброва ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Жук (Немда кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сорбетс (Ланди)
Сорбетс — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Ренчлер (Иллинойс)
Ренчлер  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ренчлер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ловер-Һатт
Ловер-Һатт (Lower Hutt) — Яңа Зеландиянең Төньяк утравында урнашкан шәһәр.
Тарих
19 нчы гасырда нигезләнгән.
Хеешть
Хеешть — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
880-еллар (б. э. к.)
880-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 889 елда башланган һәм б. э. к. 880 елда тәмамланган унъеллык.
Струпице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Струпице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бодеештий-де-Сус
Бодеештий-де-Сус — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мейвилл (Кларк, Висконсин)
Мейвилл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Бодеештий-де-Сус
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мейвилл (Кларк, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Улятово-Слабогура
Улятово-Слабогура — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Анчуэло
Анчуэло — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Портеландия
Портеландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Максвилл (Канзас)
Максвилл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Максвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бингем (округ, Айдахо)
Бингем — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Блэкфут шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1885 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 5491 км² тәшкил итә.
Казале (Модена)
Казале — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Каракая (Каман)
Каракая (Karakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Каман илчесенә караган бер авыл (köy).
Казале (Модена)
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зальцведель
Зальцведель (Salzwedel) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Попово-Саленцке
Попово-Саленцке — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15906) Yoshikaneda
(15906) Yoshikaneda — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 30 сентябрендә T. Окуни тарафыннан Нанъё обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SX21» саналган.
Тулумка
Тулумка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Косьва елгасының сул ярына тамагыннан 201 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
HD170565
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Тулумка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кама су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Косьва елгасы башыннан Широков ГЭС-ына кадәр. Кече елга бассейны — Кама кушылдыклары бассейны, Агыйдел кушылганга кадәр, елга бассейны — Чулман.
HD170565
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тулумка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Баендырлык (Шеһзаделер)
Баендырлык (Bayındırlık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Красная Нива (Брагинский районы)
Красная Нива  (Красная Ніва ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Брагинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Палмерстон-Норт
Тарих
Шәһәр статусын 1930 елдан башлап йөртә.
(8521) Буленвилье
(8521) Буленвилье — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 4 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 GF4» саналган.
Татар Ямалысы
Татар Ямалысы — Татарстан Республикасының Актаныш районындагы авыл.
Почта индексы — 423753.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.7 °C.
Наил Бохараев
Наил Бохараев, Наил Рәис улы Бохараев (1955 елның 13 апреле, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Казан) ― галим-математик, физика-математика фәннәре кандидаты (1983), Казан (Идел буе) федераль университетының Хисаплау математикасы һәм мәгълүмати технологияләр институты программалаштыру технологияләре кафедрасы доценты. Казан дәүләт университетының Microsoft инновацияләр үзәге директоры (2008―2011).
Тәрҗемәи хәле
1955 елның 13 апрелендә Казанда Рәис Гата улы (1929―2009) һәм Наирә Габдрахман кызы Бохараевлар гаиләсендә туган. Бертуганы ― язучы, журналист һәм тәрҗемәче Равил Бохараев (1951―2012).
Казан дәүләт университеты каршындагы 131нче санлы физика-математика мәктәбен (1971), Казан дәүләт университетының механика-математика факультетын гамәли математика юнәлешендә «математик» белгечлеге алып тәмамлаган (1977).
1980 елдан Казан дәүләт университетында (2009 елның 21 октябреннән ― Казан (Идел буе) федераль университетында) укыта.
Физика-математика фәннәре кандидатлыгына (1983 елда) диссертация яклаган.
КФУ Хисаплау математикасы һәм мәгълүмати технологияләр институтының (ИВМИТ КФУ) фундаменталь информатика һәм мәгълүмати технологияләр бүлеге программалаштыру технологияләре кафедрасы доценты.
2011 елдан ― КФУ Хисаплау математикасы һәм мәгълүмати технологияләр институтының методик лабораториясе фәнни җитәкчесе.
Хезериш
Хезериш — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Габдрахман Латыйпов
Латыйпов Габдрахман Хәким улы (1917-45) — Кызыл Армия сугышчысы, артиллерист, сержант. Советлар Берлеге Каһарманы (1945).
Тәрҗемәи хәл
Латыйпов Габдрахман Хәким улы — 1917 елда хәзерге Башкортостан Республикасы Чакмагыш районының Иске Бәшир авылында туган. Милләте — татар. Урта белемле. Финанс инспекторы булып эшләгән. Кызыл Армия сафларына 1941 елның июнендә алынган. 1944 елдан КПСС әгъзасы. 1943 елның маеннан хәрәкәттәге армиядә.
32нче артиллерия полкның (31нче укчы дивизия, 52нче армия, 1 нче Украина фронты) туп командиры сержант Латыйпов 1945 елның 25 гыйнварында штурм төркеме составында, берен-челәрдән булып, Бреслау шәһәреннән (Польша) көньяк-көнчыгыштарак Одерны кичкән, плацдарм яулауда һәм дошманның 12 контрһөҗүмен кире кайтаруда катнашкан. Әлеге сугышта һәлак булган. Советлар Союзы Герое исеме 1945 елның 10 апрелендә, үлгәннән соң бирелгән. Ленин ордены, медальләр белән бүләкләнгән. Вроцлав шәһәрендә җирләнгән.
Мейден-Рок (шәһәр, Висконсин)
Мейден-Рок  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Блейн (округ, Айдахо)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1895 елда оештырыла.
Эйнджел шарлавыгы
Эйнджел шарлавыгы (Kerepakupai Meru, Salto Ángel, пемонча — Kerepakupai vena, «Тирәнтен урын шарлавыгы») — дөньядагы иң биек шарлавык. Эйнджел шарлавыгы Көньяк Америкада урнашкан (Венесуэла) гаҗәеп матур шарлавык.
Улятово-Черняки
Улятово-Черняки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Людр
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,18 км².
Сомнительный
Сомнительный — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Коксу елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Буторята
Буторята (Буторята) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Индра (Тәүде шәһәр бүлгесе, бистә)
Индра (Индра) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), алманнар (7%), чуашлар (6%).
Студзёнки (Түбән Силезия воеводалыгы)
Студзёнки  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бодеешть
Бодеешть — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аранхуэс
Аранхуэс — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыганаклар
Аранхуэс
Порту (Пиауи)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Коньга (Немда кушылдыгы)
Коньга – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Немда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эрна Сульберг
Эрна Сульберг (, —, ) — ,.
Әлдермештән Әлмәндәр (спектакль)
Әлдермештән Әлмәндәр (рус. Старик из деревни Альдермеш) — драматург Туфан Миңнуллинның Әлдермештән Әлмәндәр әсәре буенча куелган 2 пәрдәле, 4 күренешле, пролог, интермедия һәм эпилоглы моңсу комедия. Алмаз Монасыйпов музыкасы, беренче тапкыр 1976 елда Татар академия театрында куела, шул вакыттан татар халкының иң популяр спектакльләренең берсе булып кала. Ул әле һаман үзенең актуальлеген югалтмый, киресенчә, үскәннән үсә, артканнан арта бара. Спектакль тулаем татар телендә, җыр-биюләр белән үрелеп бара.
Тарих
"Әлдермештән Әлмәндәр” – Камал театрының легендар спектакле. Ул – татар драматургы Туфан Миңнуллин белән татар режиссеры Марсель Сәлимҗанов тандемыннан туган иң танылган спектакльләрнең берсе. Комедия беренче мәртәбә 1976 елда Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында куела. Әлмәндәр ролендә – СССР, РСФСР, Татарстанның халык артисты, Тукай премиясе лауреаты Шәүкәт Биктимеров, Әҗәл ролендә Татарстанның халык артисты Равил Шәрәфиев уйный. Шул көннән башлап, спектакль аншлаг белән бара башлый. Спектакль мең тапкырдан артык куела. Мондый сәхнә бәхетенә ирешкән спектакльләр бик аз була. Әҗәл ролендә – Равил Шәрәфиев, Өммияне Нәҗибә Ихсанова, Хәмдебану ролендә Рәшидә Җиһаншина уйнап, кабатланмас образлар тудырдылар. Гөлфирә – Йөзембикә, Мансур, Илсур рольләрендә берничә буын артист алышына. Әмма Алсу Гайнуллина иҗат иткән Йөзембикә үзенең эчкерсезлеге, Әлмәндәргә булган мәхәббәтнең сафлыгы, изгелеге белән күңелләргә кереп кала.
Шушы пьеса буенча куелган спектакль өчен Т.Миңнуллинга, режиссер М.Сәлимҗановка һәм артист Ш.Биктимеровка 1980 елда Станиславский исемендәге Дәүләт премиясе бирелде.
Кыска эчтәлек
"'Күп йөргән, күпне күргән, дөньяның ачысын-төчесен татыган, ләкин күңел көрлеген югалтмаган авылым картларына багышлыйм',— Туфан Миңнуллин."
Экспозиция
Әлдермеш авылында Әлмәндәр карт үз бакчасында дача төзеп ята. Яше 91 булуга карамастан, күңеле көр, кулыннан эш килә, малае-килене белән бергә яши.
Төенләнеш
Кинәт аның янына Әҗәл килә, Ходайның кодрәтеннән узып бер ел артык яшәгәнлеген әйтә, повесткага кул куярга куша.
Вакыйгалар үстерелеше
Әлмәндәр повесткага кул куярга ашыкмый, эшлисе эшләрем бар, ди, Әҗәлне дә эшләргә мәҗбүр итә, бергәләп такта ышкылыйлар. Эш барышында Әлмәндәр картны колхозга эшкә чакыралар, Хәмдебану әби белән шаярып ала, улы Искәндәр, килене Өммия белән диалоглар бирелә. Әҗәл Әлмәндәрнең булганлыгына, шат күңеллелегенә соклана, аңа ышана башлый һәм Әлмәндәр салган ачы балны эчеп йокыга китә. Әлмәндәр карт шуны гына көтеп тора һәм Антоновка авылына дусты Евстигней белән хушлашырга китә. Әҗәл аны эзләп таба, әмма алып китәргә ашыкмый. Күңелең яктыда булгач, үлемең дә яктыда булсын, ди. Әлмәндәр Әлдермешкә кайтып, бер төн эчендә иң якыннары белән хушлашып чыга.
Кульминацион нокта
Илсур җырлаган чагында, Әлмәндәр Әҗәл янына барып повесткага кул куя. Тамашачы Әлмәндәр кебек изге күңелле кешенең дөньядан китүенә уфтана, шуңа күрә әсәрдәге көлке моңсу көлкегә әйләнә. Күздән яшь чыгара торган көлке әсәр ахырында туа.
Чишелеш
Әлмәндәрнең үлеме. Эпилогта Әлмәндәрнең теге дөньяда да шаян булып калуы күренә.
Ачыклама
Әсәр конфликты 91 яшьлек Әлмәндәр карт белән Әҗәл арасында хасил булса да һәм каршылыкка кергән бу ике көчнең һәркайсы мөстәкыйль күзалланса да, боларның нигезе бар. Мифик Әҗәл образы шул ук Әлмәндәр карт язмышына турыдан-туры бәйле. Һәркемнең әҗәле үзенеке, ниндидер гомуми әҗәл юк. Шулай була торып та, тамашачы Әлмәндәрнең үз әҗәле белән көрәшен чынлык яссылыгында кабул итә. Чөнки бу көрәш кешелекне кызыксындыра торган гомум сорауларга кагыла. Яшәү белән үлем, Әлмәндәр белән Әҗәл арасында соңгы көрәш, тартышу башлана.
Куелышлар
right|300px|thumb|Әлмәндәр ― [[Шәүкәт Биктимерев. Камал театры]] 1983 елда һәм 2006 елда спектакль Мәскәүдә, 1984 елда – Үзәк телевидениедән, 1996 елда – Хельсинкида (Финляндия) гастрольләр вакытында театрларда күрсәтелә. Пьеса шулай ук Хәмзә исемендәге Үзбәк акадия театрында (Ташкент), рус теленә Ю.Мочалов тарафыннан «Белая ворона» исеме белән тәрҗемә ителеп, Түбән Новгород, Мичуринск, Мурманск, Воронеж, Йошкар-Ола, Новокузнецк шәһәрләре театрларында куела.
(15907) Робот
(15907) Робот — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 6 октябрендә П. Правец тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 TG10» саналган.
Макфарленд (Канзас)
Макфарленд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Макфарленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Сорд-л'Аббе
Сорд-л'Аббе — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Порбади
Порбади — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Левент (Юрегир)
Левент (Levent) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
910-еллар (б. э. к.)
910-еллар (б. э. к.) — б. э. к. 919 елда башланган һәм б. э. к. 910 елда тәмамланган унъеллык.
Казале (Парма)
Казале — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рок-Айленд-Арсенал (Иллинойс)
Рок-Айленд-Арсенал  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Рок-Айленд-Арсенал халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Красная Нива (Калинкавицкий районы)
Красная Нива  (Красная Ніва ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
HD170667
HD170667 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Зандау (Эльба)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уменино
Уменино — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8522) 1992 ML
(8522) 1992 ML — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1992 елның 25 июнендә G. J. Leonard тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 ML» саналган.
Шәрык клубы
Шәрык клубы – Казанда татар яшьләренең аралашу клубы.
Тарих
1907 елның 1 декабрь көнендә мәшһүр «Болгар» номерлары кунакханәсендә беренче тапкыр татар мөселман яшьләре җыелып, "Шәрык" клубы кичәләрен оештыра башлыйлар. 1907-1908 елларда «Болгар»ның 20нче бүлмәсендә җыелалар.
1909 елда "Шәрык" клубы яңа 3 катлы бинага күчә (хәзерге Татарстан урамы, 8). 1нче катта – клуб идарәсе, гардероб һәм касса, 2нче катта - 150 кешелек тамаша залы, лото уены бүлмәсе һәм укучылар бүлмәсе булган, рус–мөселман китапханәсе урнашкан. Клуб белән аксакаллар советы идарә иткән. Озак еллар дәвамында атаклы мәгърифәтче Ибраһим Вәлиулла улы Терегулов әлеге идарәнең рәисе булган. Идарәгә тарихчы Г. Әхмәрев, тел белгече М. Корбангалиев, драматурглар Галиәсгар Камал һәм Г. Коләхмәтов, язучы Г. Карам, Г. Шәрәф, Ш. Әхмәров һ.б кергән.
Эшчәнлек
"Шәрык" клубы лекцияләр, диспутлар, концертлар уздырган, бәйрәм чаралары оештырган. 1912 елда клуб штатына «Сәйяр» труппасы артистлары алына. «Сәйяр» атнага ике спектакль куя ("Банкрот", "Безнең шәһәр серләре", "Бәхетсез егет", "Уйнаш", "Кызганыч бала"). Шулай ук русча да спектальләр дә уйналаган. Клубка язучылар, нәширләр, студентлар, курсисткалар, мәктәп укучылары, укытучылар, приказчиклар, бай уллары һәм башкалар киләләр. Җәмгысы 30-40 әгъзә. Ә киенүгә килгәндә, милли күлмәкме, Европа костюмымы – әмма калфак, кәләпүш мәҗбүри. "Шәрык" клубының хәтта үз уставы булган. Ә аксакаллар советы аеруча данлыклы казанлалырга хөрмәт билгесе – "Почетлы бюлет" биререгә хокуклы булганнар. Әлеге билет спектальләргә, бакша күңел ачу чараларына керү мөмкинлеген дә тәэмин иткән. Клубта кыллы оркестр да була. Г. Тукай "Әүвәлде итальян гармуннынан башка күрмәгән татарларга әллә нинди оркестралар җыеп, әллә нинди көйләр уйный башлаганнар... Казандагы Шәрык клубына бу хезмәте өчен милләт исеменнән рәхмәт укымаска мөмкин түгел",- дип язган.
Әгъзалар
Клуб эшендә төрле елларада Г. Тукай, Ф. Амирхан, Г. Камал, С. Рәмиев, Г. Коләхмәтов, С. Рахманкулов, Н. Юшков (язучылар), Г. Кариев, С. Гыйзәтуллина-Волжская, В.Мортазин-Иманский (артистлар), В. Апанаев, И. Галиәкбәров, Г. Зайпин, И.Козлов, Г. Трейтер катнашканнар.
Сен-Фловье
Сен-Фловье — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Ларс Лөкке Расмуссен
Ларс Лөкке Расмуссен (, —, ) — ,.
Хейняла
Хейняла — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бойсе (округ, Айдахо)
Бойсе — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Айдахо-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1864 елда оештырыла.
Каракая (Үргүп)
Каракая (Karakaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Үргүп илчесенә караган бер авыл (köy).
Мейпл (Висконсин)
Мейпл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Порту-Акри
Порту-Акри — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Акри штатына карый.
Студзенно
Студзенно — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.