cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Райхсбрюке
Тарих
Күпернең тантаналы ачылышы 1937 елның 10 октябрендә федераль президент Вильгельм Миклас, канцлер Курт Шушниг, кардинал Теодор Иннитцер, Вена вице-мэры Фриц Лар һәм сәүдә министры Вильгельм Таухер катнашында уза.
Икенче бөтендөнья сугышы вакытында Райхсбрюке Дунай аша, шактый зыян күрмәгән, бердәнбер Вена күпере булган. Шәһәрне азат иткән совет гаскәрләре Империя күперенә десант төшерәләр һәм аны вермахт отрядлары белән шартлатлатуын өзәләр. Нәтиҗәдә, күпер Кызыл Армия күпере итеп үзгәртелә. 1948 һәм 1952 еллар арасында реконструкцияләнә.
Җимереклек
1976 елның 1 августында якшәмбе көнне төнге 5 сәгатькә кадәр күпер җимерелә, бер кеше һәлак була. Күпер җимерелгәндә бер йөк машинасы юкка чыга һәм берничә корабка зыян салына. Судночылык Донауканал аша җибәрелә; автомобиль һәм трамвай хәрәкәте өчен ике вакытлы күпер төзелә, алар киләсе дүрт ел дәвамында файдаланыла.
Яңа күперне проектлау һәм төзү өчен халыкара тендер оештырыла. Тендерны Австрия драматургы һәм XIX гасыр актёры хөрмәтенә аталган «Иоганн Нестрой» проекты җиңә. Төзелеш 1978 елда башланган һәм күпер 1980 елның 8 ноябрендә ачылган. Ике елдан соң, 1982 елның 3 сентябрендә, озак вакыт дәвамында тест үткәргәннән соң, Райхсбрюк буенча Вена метрополитенының беренче линия поездлары йөри башлый.
Конструкция
Күпер 865 метр озынлыкка ия. Пролётка бүлү схемасы: 3 + 169 + 150 + 60 + 59 + 61 + 76 + 75 + 65 + 54 м. Пролётларның бер үк зурлыклары иске күпер терәкләренең тиешле урнашуы, шулай ук транспорт юлларының Дунай ярларында урнашуы белән бәйле.
Күпер автотранспорт, метро поездлары, велосипедчылар һәм җәяүлеләр хәрәкәте өчен билгеләнгән. Күпердә хәрәкәт итү өлеше дәрәҗәсендә алты хәрәкәт полосасы, киңлеге 1 метр булган бүлү полосасы һәм 1 метр киңлектәге ике хезмәт тротуары каралган. Метрополитен линиясе пролёт төзелеше тартмалары эчендә урнашкан. Тротуарлар һәм велосипед юллар түбән ярустагы күпер янында урнашкан.
Чёрная Речка (Чиләбе өлкәсе)
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (75%), татарлар (7%), башкортлар (14%).
Болехувко
Болехувко — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Капано (Болонья)
Казе Капано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Капано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гнойна
Гнойна — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буди-де-Борегар
Буди-де-Борегар — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Корпускуляр-дулкынча дуализм
Корпускуляр-дулкынча дуализм (tat.lat. Kisäkçä-dulqınça dualizm) - һәрбер объект дулкынча һәм корпускуляр (кисәкчә) үзлекләрен күрсәтә ала.
Мисал өчен: яктылык электромагнит дулкын буларак һәм фотоннар (корпускуллар) агымы буларак тасвирланып була. Дулкын озынлыгы масштабында яктылык дулкынча үзлекләрен күрсәтә: дифракция һәм интерференция. Ләкин зур ешлыклы электромагнит дулкын кыска дулкын озынлыгы белән карпускуляр үзлекләрен күрсәтә: Фотоэффект, Комптон эффекты. Фотон кисәкчек үзлекләрен күрсәтә.
Луи де Бройль дулкыннары
Француз галиме Луи де Бройль (1892—1987) 1923 елда корпускуляр-дулкынча дуализмның универсализмы гөманын тәкъдим итә. Луи де Бройль корпускуляр-дулкынча дуализм мәсләген фотоннар гына өчен түгел, ә бөтенесе җисемнәр өчен тәкъдим итә.
Луи де Бройль буенча һәр объектта кисәкчек үзлекләре - энергия Е һәм импульс р, башка яктан дулкын үзлекләре - дулкын ешлыгы һәм озынлыгы - бар.
Мусаларъеникөй (Тургутлу)
Мусаларъеникөй (Musalaryeniköy) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Тургутлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Корпускуляр-дулкынча дуализм
Луи де Бройль тигезләмәләре
Луи де Бройль буенча һәр объектта дулкын озынлыгы \lambda бар:
биредә
Пиштенур
Пиштенур (Пиштенур) — Киров өлкәсенең Тужа районында урнашкан авыл.
Корпускуляр-дулкынча дуализм
Луи де Бройль тигезләмәләре
яки
Пиштенур
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Корпускуляр-дулкынча дуализм
Луи де Бройль тигезләмәләре
Релятив түгел W_k-кинетик энергияле кисәкчек өчен:
Электр -көчәнешле кырында электрон өчен:
Пиштенур
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (22%), руслар (77%).
Корпускуляр-дулкынча дуализм
Луи де Бройль тигезләмәләре
Луи де Бройль дулкыннары фаза тизлеге:
Луи де Бройль дулкыннары төркем тизлеге u кисәкчек тизлегенә v тигез:
Луи де Бройль дулкыннары энергиясе
Луи де Бройль дулкыннары амплитудының квадраты кисәкчек табышы ихтималлыгына тигез.
Луи де Бройль тигезләмәләре күп тәҗрибәләрдә исбатлана.
Макроскопик җисемнәрдә дулкынча үзлекләр күренми, чөнки аларның дулкын озынлыгы бик аз.
Великий Глембочек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урыскискән
Урыскискән — Сөендек елгасы (Җаек бас.) кушылдыгы. Ырынбур өлкәсенең Кваркено районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сөендек (елга) елгасының сул ярыннан 73 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.
Бутуч
Бутуч — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урыскискән
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Сен-Аон-ле-Шатель
Сен-Аон-ле-Шатель — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Урыскискән
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17069) 1999 GD20
(17069) 1999 GD20 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 15 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GD20» саналган.
Хвойник (Рагачовский районы)
Хвойник  (Хвойнік ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Эммануэль Эре
Эммануэль Эре де Корни (Léopold Emmanuel Héré de Corny) — француз архитекторы, XVIII гасырларда Лотарингия герцогы Станислав Лещинский  каршында эшләүче шәхес.
Тәрҗемәи хәле
1705 елның 12 октябрендә Лотарингиянең Нанси каласында туган.
HD189223
HD189223 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Бейпынар (Енишеһир)
Бейпынар (Beypınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Очандури
Очандури — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гудырвож (Сочь кушылдыгы)
Гудырвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сочь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ольга Корбут
Ольга Валентиновна Корбут (16 май 1955 ел, Гродно, Белорус ССР ы, ССРБ) — совет гимнасты, дүрт тапкыр олимпия чемпионы, ССРБ-ның атказанган спорт мастеры (1972). Кораллы Көчләр өчен чыгыш ясый. Ренальд Кнышта шөгыльләнә. Укытучы тренер специальносте буенча Гродно дәүләт педагогия институтын тәмамлый (1977). Ольга Корбут 1963 елда икенче класта укыган чагында Ярослав Иванович Корольнең гимнастика түгәрәгенә килә. 1965 елда 10 яшендә Ренальд Кнышның төркеменә эләгә. Тәүге зур уңышка 1970 елда ирешә — таянып сикерүдә ССРБ чемпионы була һәм ССРБ җыелма командасына кертелә. Хатын-кыз арасында бүрәнәдә сальто эшли алган тәүге гимнаст.
Спорт гимнастикасы тарихына Людмила Турищева белән Ольга Корбутның бер-берсенә каршы тору тарихы ингән. Турищева иске академик гимнастика мәктәбен гәүдәләндәрә, ә Корбут спорттагы яңа агымны чагылдыра: дуамал элементлар, атлетизм һәм яшьлек. 1972 елда Мюнхен Олимпиадасында Корбут новаторларча гимнастика элементларын күрсәтә һәм тамашачы сөюен яулый. Ләкинабсолют беренчелек өчен каты алышта Турищевадан җиңелә. Абсолют беренчелектә үзенең яраткан снаряды булган бүрәнәдә чыгыш ясаганда ул җитди хата җибәрә һәм нәтиҗәдә хәтта призерлар исәбенә дә керми.
1976 елда Ольга Монреальдәге Уеннарда ССРБ җыелма командасында була, команда составында - алтын һәм бүрәнәдә көмеш награда яулый.
1991 елдан АКШ-та яши, Америка гражданлыгына ия.
Гәрибли (Агдаш)
Гәрибли  (Qəribli ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Линдкоув (Калифорния)
Линдкоув  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Линдкоув халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чугуду-де-Сус
Чугуду-де-Сус — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Танкинью
Танкинью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Нара (шәһәр)
Тарихы
Нара шәһәре 1898 елның 1 февралендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 367393 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 1327 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 276.84 км² тәшкил итә.
Кауен (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ниттенау
Ниттенау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17070) 1999 GG20
(17070) 1999 GG20 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 15 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GG20» саналган.
Болещин
Болещин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Говоровице
Говоровице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Болещин
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хвойня (Петрыкавский районы)
Хвойня  (Хвойня ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Якты Юл
Якты Юл — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы поселок.
Наилә Миңнеханова
Тәрҗемәи хәле
1955 елның 20 августында Башкортстан АССР Туймазы шәһәрендә туган. Төмәнәк сигезьеллык, Туймазының 1нче санлы татар интернат-мәктәбен, Мәскәү халыкара сәнгать университетының беренче курсын (1974), Уфа китапханәчеләр техникумын (1985) тәмамлаган. Әгертамак авылында клуб мөдире, Туймазы медицина пыяласы заводында рәссам булып эшли.
Якты Юл
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423320.
Наилә Миңнеханова
Иҗаты
Шигырьләре «Кызыл таң», «Өмет», «Туймазы хәбәрләре», «Туган як» (Октябрьский шәһәре), «Татарстан хәбәрләре», «Аргамак», «Тулпар», «Казан», «Казан утлары», «Мәйдан», «Идел», «Шәһри Казан», «Мирас», «Сөембикә» басмаларында нәшер ителә. Дүрт телдә (башкортча, татарча, русча, чуашча) нәшер ителүче «Йәйғор» (Җәйгор, Радуга, Асамат кĕперĕ) күмәк җыентыгында (1999, 2000, 2002, 2004, 2005), 1-2 сыйныфлар өчен чыгарылган «Башкортстан туган җир генәм» исемле сыйныфтан тыш уку дәреслегендә, «Кайда да йөрәктә» (К., 2002), «Акчарлак» (Уфа, 2007), «Күңелләр балкышы» (Туймазы, 2008), «Синеке бит без, Төмәнәккәем» (К., 2009) күмәк җыентыкларында дөнья күрә. 2003 елда Әхмәт Гадел кереш сүзе белән Яр Чаллыда беренче «Сөю ташы» китабы, «Күркә җиләк» исемле нәниләр өчен китабы басылды.
Роллинг-Филдс (Кентукки)
Роллинг-Филдс  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Роллинг-Филдс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бургуньяг
Бургуньяг — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Казе Капели (Парма)
Казе Капели — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Капели Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Каябашы (Кемах)
Каябашы (Kayabaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемах илчесенә караган бер авыл (köy).
(9490) Gosemeijer
(9490) Gosemeijer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1181 T-1» саналган.
Великий Коморск
Великий Коморск — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коч (Мезень кушылдыгы)
Коч  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының сул ярына тамагыннан 266 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Үтерешле
Үтерешле  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Ачык тигез җирдә озынлыгы илле адым чамасы бер сызык сызалар. Уйнаучылар ике тигез бүлемгә аерылгач, икесе дә бер-берсенә каршы шул сызыктан унар адым артта тезелеп торалар. Уйнаучыларның берсе сызык аша чыгып каршы яктан берәрсенең аркасына сугып «үлде!» дип кычкыра һәм каршы яктагыларның берсенә дә суктырмыйча үз ягына чыгарга тырыша. Икенче уенда сугылган ике як кешеләре дә уеннан чыга бара.
(17071) 1999 GK21
(17071) 1999 GK21 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Пасуэнгос
Пасуэнгос — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Çellencer şattlınıñ häläkäte
Çellencer şattlınıñ häläkäte - 1986 yılnıñ 28 ğinwarında 16:39 UTC säğättä  AQŞ ğälami apparatınıñ oçışı 73 sekundında tışqı yağulıq bağı şartlawı näticäsendä korab cimerelgän.
Häläkät STS-51L missiäseneñ iñ başlanğıç çorında Atlantik okean östennän, Florida yarımutrawı yanında bulğan.
Ekipajnıñ bar 7 äğzası häläk bulğan.
Tikşerü
Tikşerü buyınça start alğanda qatı yağulıq tizlätkeçneñ tığızlağıç bocrası bozılğanğa kürä tışqı yağulıq bağı cimerelgän, näticädä  yağulıq komponentları yana başlağan, aerodinamik ütä yökläneş böten apparatnı betergän.
Häläkättän soñ şattl-programması 32 ayğa tuqtatılğan.
Мусалла (Деребуҗак)
Мусалла (Musalla) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Деребуҗак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җепселле банан
Җепселле банан (абака) — банан ыругыннан күпьеллык үләнчел үсемлек. Туган җире — Филипин утраулары. Яфрак куентыкларындагы ныклы җепселләреннән текстиль җепләре алу өчен, тропикларда игелә.
Гыйздетдин Муллагулов
Муллагулов Гыйздетдин Гыйльметдин улы (1910  — ?) — 112-нче Башкорт атлы төмәне сугышчысы, гвардия рядовое. 1-нче дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985) кавалеры, «Батырлык өчен», «Хәрби хезмәтләре өчен» (1943), «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңү өчен» (1945) медальләре белән бүләкләнгән.
Сен-Бартелеми-Лестра
Сен-Бартелеми-Лестра — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Гыйздетдин Муллагулов
Биографиясе
Гыйздетдин Гыйльметдин улы Муллагулов 1910 елда хәзерге Башкортстан Республикасының Бөрҗән районы Иске Монасыйп авылында туган. Кызыл Армия сафына 1941 елның 1 декабрендә Бөрҗән районы хәрби комиссариаты тарафыннан чакырыла. Бөек Ватан сугышында 148-нче гвардия артиллерия-миномет полкында ат караучы булып хезмәт итә. «Батырлык өчен» медаленә лаек булган хәрби бүләк кәгазендә Муллагулов Гыйздетдин турында болай дип языла: «''Штаб батареясының гвардия кызылармеецы Муллагулов Гыйздетдин Гыйльметдин улы 1944 елның 25 июлендә Тушув районында (Польша) дошманның өч солдатын әсирлеккә ала. Ул караган атлар һәрвакыт симез, аларны вакытында ашата һәм таза тота''» }}
Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре
«Батырлык өчен» медаленнән тыш Муллагулов Гыйздетдин Гыйльметдин улы I дәрәҗә Ватан сугышы ордены (1985), «Сугышчан хезмәтләре өчен» (1943), «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңү өчен» (1945) медалләре белән бүләкләнә.
Гола (Ополе воеводалыгы)
Гола  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Таньясу
Таньясу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бутя
Бутя — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плелое
Плелое (Плелое) — Киров өлкәсенең Суна районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Бомблин
Бомблин — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шишминка
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (51%), татарлар (7%), украиннар (16%), алманнар (26%).
Гобуүстү
Гобуүстү (Qobuüstü ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Ниттендорф
Ниттендорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Линкольн-Вилледж (Калифорния)
Линкольн-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Линкольн-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бейпынары (Атакум)
Бейпынары (Beypınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чугузел
Чугузел — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9491) Thooft
(9491) Thooft — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1205 T-1» саналган.
Квинвуд (Көнбатыш Виргиния)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яматотакада
Яматотакада — Япония дәүләтенең Нара префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Яматотакада шәһәре 1948 елның 1 гыйнварында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 69473 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 4213 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 16.49 км² тәшкил итә.
(17072) Athiviraham
Тарихы
1999 елның 7 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GT31» саналган.
Голковице (Ополе воеводалыгы)
Голковице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хильчыха
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сале (Тельпос кушылдыгы)
Сале — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Тельпос елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Якты Елга
Якты Елга — Татарстан Республикасының Баулы районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423940.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Чека (елга)
Чека – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Караганка елгасының уң ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны – бассейны юк, елга бассейны – Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Педросо
Педросо — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Великий Конопат
Великий Конопат — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Капитело (Тревизо)
Казе Капитело — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Капитело Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD189367
HD189367 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Тапаруба
Тапаруба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Астана Арена
«Астана Арена» — 30 000 тамашачыны сыйдыра торган Казакъстан башкаласы, Нур-Солтанда, урнашкан стадион.
Стадион башта, рәсми ачылыш көнендәге кебек үк, танылган көрәшче хөрмәтенә Хаҗимукан стадионы дип атала. Соңрак стадион үзенең хәзерге Астана Арена исемен ала.
Стадион, беренче чиратта, футболга юнәлдерелгән, әмма башка спорт чаралары, шул исәптән спорт төрләре — көрәш, дзюдо һәм бокс өчен дә җайлаштырылырга мөмкин. 30 000 урынга исәпләнгән Арена ике дәрәҗәле структуралы зур амфитеатр буларак уйланылган: уен кыры әйләнгән 15 000 урынлы түбән терраса, көнбатыш һәм көнчыгыш якларда 15 000 урынлы югары позиция. Һәр яктан кырны күзәтеп була.
Стадионның хәрәкәттәге түбәсе тулысынча ачыла һәм ябыла 20 минут эчендә. Стадионның ясалма кыры һәм дөнья дәрәҗәсендәге матчларны һәм концертларны үткәрүгә яраклаштырылган барлык бүлмәләр инфраструктурасы бар.
Стадион тарихы
Стадион 2009 елның 3 июлендә ачыла. Стадион тарихында беренче матчта Казакъстанның «Астана» һәм яшьләр җыелма командалары очраша. Матчны Италиянең танылган арбитры Пьерлуиджи Коллина хөкем итә, Казакъстан президенты Нурсолтан Назарбаев тупка беренче һөҗүм ясый. Һәр команда составында даими уенчыларыннан тыш, чакырылган ике «йолдыз» чыгыш ясый: Казакъстанның яшьләр җыелма командасы составында — Грузия җыелма командасы һәм Италиянең «Милан» командасы сакчысы һәм Украина җыелма командасы һөҗүмчесе, ә «Астана» составында Төркиянең танылган футболчылары  һәм Хакан Шөкер.
2009 елның 14 октябрендә стадионда беренче тапкыр милли җыелма командаларның рәсми матчы уза: 2010 елгы дөнья чемпионатының квалификация турниры кысаларында Казахстан җыелма командасы Хорватия җыелма командасы белән очраша. Матч кунаклар файдасына 2:1 исәбе белән тәмамлана, хәлиткеч туп матч азагында, компенсацияләнгән вакытта кертелә.
Стадионда 2011 елгы Кышкы Азия уеннарын ачу тантанасы һәм бердәнбер Мәскәүдә узмаган МУЗ-ТВ каналы премиясе уза. 2017 елның 27 июнендә һәм 2019 елның 29 июнендә биредә Димаш Кудайбергенның «Бастау» һәм «Арнау» концертлары уза, анда 30 һәм 40 мең тамашачы җыела.
2020 елның февралендә «Астана Арена» стадионында күп тонналы кар һәм бозга түзә алмыйча түбәнең пыяла куелуы җимерелә, нәтиҗәдә, холлга ишелә. Бер генә кеше дә зыян күрмәгән.
Бурлан
Бурлан — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Хат ташучы (уен)
Хат ташучы — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Уйнаучылар, бер иптәшләрен уртада калдырып, кулга-кул тотынып, бер түгәрәк ясарлар. Уртада калган «почта» була. Түгәрәктәгеләрнең һәркайсы үзенә Казан, Уфа, Ырынбур, Тройски, Стамбул һ. б. кебек берәр шәһәр исемен атый. Шуннан соң уртада торучы «почта»: «Хат алып барам Уфадан Тройскига!» — дип кычкыра. Исемнәре аталган уенчылар шул арада йөгереп урыннарын алыштыралар. Ә «почта» бу вакытта, форсаттан файдаланып, түгәрәктә урын алып калырга тырыша. Урынсыз калган бала «почта» булып, уен яңадан башлана.
Сен-Бонне-де-Кар
Сен-Бонне-де-Кар — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Рочестер (Кентукки)
Рочестер  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Каябашы (Битлис)
Каябашы (Kayabaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Битлис илчесенә караган бер авыл (köy).
Рочестер (Кентукки)
Тарихы
Рочестер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9492) Veltman
(9492) Veltman — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(17073) Alexblank
(17073) Alexblank — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(9492) Veltman
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2066 T-1» саналган.
(17073) Alexblank
Тарихы
1999 елның 6 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GX34» саналган.
Кривецкая (авыл)
Кривецкая (Кривецкая) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%), чирмешләр (1%).
Мусалла Баглары (Селчуклу)
Мусалла Баглары (Musalla Bağları) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
18 нче мәктәп (Казан)
— Казанның нда, Мөштәри һәм Бутлеров урамнары кисешкән урында урнашкан белем бирү оешмасы.
Уку-укыту эшчәнлеге
балага Укыту рус телендә алып барыла. Шуннан тыш, татар, инглиз һәм кытай телләре өйрәнелә.
Нойальбенройт
Нойальбенройт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хильчыцы
Хильчыцы (Хільчыцы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Линнелл-Кемп (Калифорния)
Линнелл-Кемп  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Линнелл-Кемп халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бомблинек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голушовице
Голушовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Великий Любень
Великий Любень — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Голушовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тапауа
Тапауа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Амазонас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(17074) 1999 GQ36
Тарихы
1999 елның 12 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GQ36» саналган.
Голгәти
Голгәти (Qolqəti ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Бейпынары (Корган )
Бейпынары (Beypınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Корган илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(9493) Enescu
(9493) Enescu — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3100 T-1» саналган.
Пинильос
Пинильос — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плетеневская
Плетеневская (Плетеневская) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), арлар (14%).
Чудановица
Чудановица — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бутяса
Бутяса — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Елизавета Быкова
Елизавета Иван кызы Быкова (Елизавета Ивановна Быкова, 4 ноябр ь 1913 ел, Боголюбово авылы, хәзерге Владимир өлкәсе — 8 март, 1989, Мәскәү) — тарихта шахмат буенча өченче дөнья чемпионы–хатын-кыз (1953-56, 1958-62), атказанган спорт мастеры (1953), халыкара гроссмейстер (1976). Журналист.
Биографиясе
Елизавета Иван кызы Быкова 1913 елның 4 ноябрендә хәзерге Владимир өлкәсенең Боголюбово авылында зур крестьян гаиләсендә туган (унөч бала арасыннан, кызганычка каршы, өчесе генә исән калган). Башлангыч сыйныфны тәмамлый һәм олы абыйсы Василий янына Мәскәүгә күченә. Анда ул беренче тапкыр шахмат белән таныша һәм 14 яшендә мәктәп ярышларында катнаша. Сергей Белавенец һәм Николай Рюминда шөгыльләнә. Елизавета Быкованың шахмат биографиясенең башын 1935 ел дип санарга мөмкин.
Беренче уңышка Мәскәү чемпионатында ирешә (1937, 3 нче урын), алты тапкыр Мәскәү чемпионы (1938-52) һәм өч тапкыр СССР чемпионы (1947, 1948, 1950).
1953 елда ул дөнья чемпионаты матчында 8: 6 исәбе белән Людмила Руденконы җиңә. 1950 еллар ахыры - 1960 еллар башында Мәскәүдә ул дөнья чемпионаты өчен өч матч уйный (1958 һәм 1960 елларда Ольга Рубцова һәм Кира Зворкинага каршы). 1962 елда ул Нона Гаприндашвилидан җиңелә. Ул — 1970 еллар ахырына кадәр Мәскәү турнирларында чыгыш ясый.
Аны Хованское зиратында җирлиләр.
Хәтер
2012 елда Владимирда «Елизавета Быкова мемориалы» инициатива төркеме төзелә, аның максаты — Боголюбово бистәсендә скульптор Илья Шанин эшенең һәйкәлен кую була. Инициатива төркеме шул исемдәге сайт булдырган — memorialbykovoi.ru.
2013 ел ФИДЕ тарафыннан «Елизавета Быкова елы» дип игълан ителә.
Карфаген
Карфаген (финик. Qart Hadasht, Carthago, قرطاج, Картадж, Carthage, Καρχηδών)— 🇹🇳 иленең башкаласы Тунис шәһәреннән 15 километр ераклыгында урнашкан борынгы шәһәр, Борынгы дөнья тарихи чорында Төньяк Африкадагы исемдәш илнең тарихи башкаласы.
Карта́ж  — Карфаген хәрәбәләре урнашкан шәһәренең замандаш исеме. Бүгенге көндә Картаж муниципалитеты территориясендә илнең президенты резиденциясе (Президент сарае, Palais présidentiel de Carthage), Картаж милли музее (Musée national de Carthage) һәм Картаж университетының "Бизнес тармагы институты" (Institut des hautes études commerciales de Carthage) урнаша. Шәһәр Тунис вилаятенә керә.
Тарих
Шәһәргә безнең чорга кадәр 814 елда Финикия колонистлары нигез салган. Финикиянең таркалуыннан соң Карфаген аның бар колонияләрен узенә буйсындыра һәм Урта диңгез буеның иң зур ил башкаласына әйләнә. Безнең чорга кадәр 264 елда Карфаген дәүләте белән Рим Республикасы арасында Пуник сугышлары чоры башлана. Безнең чорга кадәр 146 елда Карфагенлылар Өченче сугышны оттыргач, шәһәр Римның Африка провинциясе (Africa proconsularis) составына керә. VI гасырда Рим империясе таркалгач Карфаген да төшенкелеккә килгән.
Латыш укчылары
Латыш укчылары (Latviešu strēlnieki) —1915 елда, Беренче дөнья сугышы чорында, Лифляндия, Курляндия һәм Витебск губерналарында яшәүчеләрдән җыелган укчы частьләре. 1916 елда Латыш укчы дивизиясе итеп оештырылалар. Сигез латыш укчы полкында 40 меңгә кадәр кеше хезмәт иткән. Солдатларны идарә итү өчен латыш теле кулланылган. Укчылар арасында сәвәтлелек дәрәҗәсе 98% җиткән. Октябрь инкыйлабыннан соң Россия ватандашлар сугышы башлангач, латыш полкларының күбесе большевиклар ягына чыга. 1918 елның 13 апрелендә Эшче-Крестьян Кызыл Гаскәренең беренче дивизиясе буларак Латыш укчы дивизиясе оештырыла. Кызыллар ягында сугышкан милли хәрби берләшмәләр арасында латыш укчылары иң зурысы булган. Саннары 80 мең тирәсенә җитә. Латыш полклары Ватандашлар сугышының барлык фронтларында диярлек сугыша. Латыш укчылары катгый дисциплиналары белән аерылып торганнар. Аларны төрле шәһәрләрдә большевикларга каршы баш күтәрүләрне (Ярославль, Муром, Рыбинск, Калуга, Медынь, Саратов, Новгород һ.б.) бастыру өчен актив кулланганнар. Латыш укчыларының күп кенә командирлары соңрак төрле җитәкче вазыйфаларга менә. Мәсәлән, Республика кораллы көчләренең беренче Баш сәргаскәре итеп Иоаким Вацетис билгеләнә, ГУЛАГ беренче җитәкчесе латыш укчысы Федор Эйхманс була.
Укчыларның бер өлеше аклар ягына (Троицк батальоны) һәм милли азатлык хәрәкәтенә (Имант полкы) кушыла.
Казан өчен сугышлар
1918 елның җәендә Владимир Каппель җитәкләгән Халык армиясе һәм Чехословак корпусының уңышлы һөҗүмнәре аркасында Кызыл армия алдында Казанны югалту куркынычы килеп баса. Шәһәрне саклар өчен Көнчыгыш фронты баш сәргаскәре Вацетис әмере белән Казанга 5 нче Земгале Латыш полкының 507 укчысы, күпмедер санда кавалерия һәм артиллерия частьләре килә Латыш укчылары Казан гарнизонының иң куәтле көче булып чыга. Гарнизонга 1 нче Латыш дивизиясе, 1000 кешелек матрослар төркеме һәм аерым кызыл төркемнәр - җәмгысе якынча 3000 кеше керә. Укчыларга Көнчыгыш фронт штабын, пароход пристанен, Дәүләт банкын һәм келәтләрне сакларга әмер бирелә. Сан ягыннан кызыллар күбрәк булса да, 7 августта рус-чех төркеме Казанны яулап ала.
Казан өчен барган сугыш Кызыл гаскәрләрнең гомумән алганда әзерлексез һәм зәгыйфь булуын ачыклый. Әмма шәһәрне яклап сугышкан латыш укчылары үзләрен каһарманнарча тота 5 нче Латыш полкы Казанның көньягында чехлар белән бик озак һәм аяусыз сугыша, хәтта аларны яңадан пристаньгә таба чигендерә башлый. Хәлбуки, Казан кирмәнендә урнашкан, моңарчы кызылларга хезмәт иткән Серб батальонының 300 сугышчысы аклар ягына күчкәч вәзгыять үзгәрә. Иң әһәмиятле мизгелдә батальон флангтан көтелмәгән һөҗүм ясый Нәтиҗәдә 5 нче Латыш полкы җиңелә. Полк акларга әсирлеккә төшә.
Югалтулар турында төрле фикерләр бар. Хәзерге тарихчылар фикеренчә, 5 нче Латыш полкы җиңелә һәм ул тулысынча диярлек юк ителә. Әмма Тәлгать Насыйров язуынча, полкта хезмәт иткән 500 артык сугышчыдан 40 укчы һәлак була һәм 137 сугышчы әсирлеккә төшкән Исән калган укчыларның күбесе элеккеге прапорщик Грегор җитәкчелегендә Царевококшайск аша Зөягә чыгып җитә. Бер айдан кызыллар Казанны кире кайтаргач, әсир латыш укчылары полкларына кире кайта. Тагын бер мәгълүматка күрә, полк 350 сугышчысын югалта: аклар аларны әсирлеккә төшерә дә, аннары хәрби-кыр мәхкәмәсе карары белән атып үтерә
Латыш укчыларының Казанга контрһөҗүмен Ян Юдин җитәкли, ул бәрелешләр вакытында һәлак була.
1918 елның 20 августында Казанны яклаган өчен 5 нче Латыш укчы полкына Мактаулы революцион Кызыл Байрак тапшырыла.
Истәлек
Казанда, Санкт-Петербургта, Омскта Латыш укчылары урамы бар, Ригада Латыш укчылары мәйданы һәм зур һәйкәл бар. Казанның Юдино һәм Азино микрорайоннарына латыш укчылары җитәкчеләренең исеме бирелгән.
Щапино
Щапино (Щапино) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), татарлар (7%), казахлар (5%).
Бурнель
Бурнель — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Бонне-лез-Уль
Сен-Бонне-лез-Уль — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Яматокорияма
Яматокорияма — Япония дәүләтенең Нара префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Яматокорияма шәһәре 1954 елның 1 гыйнварында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 90223 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 2114 кеше тәшкил иткән.
Якты Көн
Якты Көн — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Яматокорияма
Географиясе
Шәһәр территориясе 42.68 км² тәшкил итә.
Якты Көн
Почта индексы — 422013.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Казе Капояцо I (Потенца)
Казе Капояцо I — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Капояцо I Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Урман чыпчыгы
Урман чыпчыгы — сайрар чыпчыклар семьялыгына караган кошларның бер төре. Төсе бик гади: коңгырт-көрән, аркасы чуар, башы һәм түше куе соры. Куе ботаклыклар арасында яши. Ачыклыкка бик сирәк — кычыткан чыпчыгы тавышын хәтерләткән җырын ишеттерү өчен генә чыга. Кышлаган урыныннан бик иртә кайта. Тоташ зәңгәрсу 5—6 йомырка сала. Татарстан фаунасында сирәк — гадәттә көзге күчеше вакытында гына очрый.
(17075) Pankonin
(17075) Pankonin — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 апрелендә LONEOS проекты тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 GF49» саналган.
Кейпон-Бридж (Көнбатыш Виргиния)
Кейпон-Бридж  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Химы (Рагачовский районы)
Химы  (Хімы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD189394
HD189394 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Кузь-Ёль (Тыю кушылдыгы)
Кузь-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Тыю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сайнс-Гилл (Кентукки)
Сайнс-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сайнс-Гилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Янгел (Җаек кушылдыгы)
Янгел — Җаек елгасы кушылдыгы. Чиләбе өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Җаек елгасының уң ярыннан 2091 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 73 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гольчовице (Бжезький повяты)
Гольчовице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Нойбиберг
Нойбиберг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9494) Donici
(9494) Donici — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 26 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3212 T-1» саналган.
Тапежара (Парана)
Тапежара  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мусалы (Торослар)
Мусалы (Musalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Баулы түгәрәк
Баулы түгәрәк  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Көтүче сугарга теләгәндә, шушы такмазаны әйтә:
Түгәрәктәгеләр аңа каршы:
— Туры килгән кулга чап! — диләр. Көтүче шул вакытта берәрсенең кулына суга алса, үзе түгәрәккә керә дә, сугылган кеше көтүче була.
Литтл-Грасс-Велли (Калифорния)
Литтл-Грасс-Велли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Литтл-Грасс-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прадехон
Прадехон — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17076) Betti
(17076) Betti — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 18 апрелендә Пауль Комба тарафыннан Прескотт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 HO» саналган.
Кузига
Кузига — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының уң ярына тамагыннан 360 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Хисцецки Бор
Хисцецки Бор (Хісцецкі Бор ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жытавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кузига
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Великий Мендромеж
Великий Мендромеж — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.