cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Муса Сираҗи
Иҗаты
БДУда укыган елларында иҗат итә башлый, җирле матбугатта әсәрләре басыла. 1966 елда «Очрашу» исемле беренче шигырьләр җыентыгы нәшер ителә. Муса Сираҗи псевдонимы астында шигырьләр, хикәяләр, телефильмнарга сценарийлар, публицистик мәкаләләр яза. Әсәрләре рус, украин, казакъ, үзбәк, латыш, алман, чуаш һ. б. телләргә тәрҗемә ителгән. Күп кенә шигырьләре, композиторлар (Рим Хәсәнов, Салават Низаметдинов, Әкрам Даутов, Мөфтәдин Гыйләҗев, Айрат Кобагышев, Зәбих Мәмәлимов, Вәсил Галимов һ. б.) тарафыннан көйгә салынып, популяр җырга әверелгән : «Уралдым моңнарыңа», «Җиремә», «Сөю көче», «Син генә юк янымда»,  «Сагынуларым шулдыр, күрәсең», «Күңелемдә язлар гына», «Белорет-Чишмә юлы» һ. б. Габдулла Тукай, Муса Җәлил, Фатих Кәрим, Гази Кашшаф һ. б. татар язучыларының тормышы һәм иҗаты турында мәкаләләр бастыра. Салават Юлаевка поэма багышлаган.
Пьеррваль
Пьеррваль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Ферия-Норт (Техас)
Ла-Ферия-Норт  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ла-Ферия-Норт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хардтаузен-ам-Кохер
Хардтаузен-ам-Кохер (Hardthausen am Kocher) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сыглэг
Сыглэг — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сем-Я елгасының сул ярыннан 27 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Посьмак
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
(11102) Bertorighini
(11102) Bertorighini — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 16 сентябрендә Л. Тези тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 SZ4» саналган.
Balxaş
Balxaş yä Balqaş (qazaqça Балқаш) - Qazaqstan könçığış-könyağında urnaşqan yartı töçe kül.
Zurlıq buyınça dönyanıñ ikençe kibmi torğan tozlı küle (Kaspiy diñgezennän soñ) häm iñ zur küllärneñ 13-nçe urında tora.
Kül tar buğaz belän ike öleşkä bülenä, könbatış öleşendä - töçe su, könçığış öleşendä - tozlı su.
Kül Qazaqstannıñ Almatı, Cambıl, Qarağanda ölkälärendä urnaşa.
İsem
Balxaş iseme tatar, qazaq, altay telendä "balqas" süzennän kilep çığa, "balqas" - "tümgäkle sazlıq" digän süz.
Riwäyät
Borınğı riwäyät buyınça bay Balxaş-sixerçeneñ güzäl İli qızı bulğan. İligä öyläner öçen küp kiäwlär kilgännär: Qıtaydan, Mongoliädän, Boxaradan. Läkin İli yarlı Qaratal-kötüçegä ğaşıyq bulğan.
Qaratal bäygedä otqan, läkin yarsulı Balxaş anı quğan. Balxaş qızı İli şunı belep tuğan öydän qaçqan häm ike söyüçe ike yılğağa äylängän.
Ämma İli ätise Balxaş ğaşıyqlar quşılmas öçen alar arasında töşkän.
Şulay itep Balxaş kübekle külenä äylänep ğaşıyq buluçı İli yılğasın häm Qaratal yığasın mäñgegä büleşkän.
Йорк (округ, Виргиния)
Йорк — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Йорктаун шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1752 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 557/272 км² тәшкил итә.
Закличево
Закличево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Линкольн (Род-Айленд)
Линкольн  — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Рапола-ду-Коа
Рапола-ду-Коа — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Глимбока
Глимбока — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампоррельс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каледагы (Караисалы)
Каледагы (Kaledağı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караисалы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дверничок
Дверничок — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кузки (Казимерский повяты)
Кузки  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
1130-еллар
1100 нчы еллар — 1130 елда башланган һәм 1139 елда тәмамланган унъеллык.
Кузки (Казимерский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марат Салават улы Гатин
Бу Казан тарихчысы турында мәкалә, Россотрудничество хезмәткәре турында моннан укыгыз
Марат Гатин, Марат Салават улы Гатин (1976 елның 3 июле, Маҗарстан) ― тарих фәннәре кандидаты (2006), Казан (Идел буе) федераль университеты доценты (2008 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1976 елның 3 июлендә Маҗарстанда, әтисе капитан Салават Ибраһим улы шул илдә хәрби хезмәттә булганда туган. Әнисе Нурсинә Габсәләм кызы Чирмешән районы Туймәт авылыннан. Сеңлесе Алсу Салават кызы (29.08.1982), Казан дәүләт медицина институтын тәмамлаган табиб-перфузиолог.
2001―2003 елларда ― Татарстан китап нәшриятында фәнни-популяр әдәбият редакциясе җитәкчесе.
2003 елдан ― Казан дәүләт университетының татар халкы тарихы һәм мәдәнияте кафедрасы (2011 елдан КФУ Халыкара мөнәсәбәтләр институтының Тарих фәннәре һәм Бөтендөнья мәдәни мирасы югары мәктәбенең Татарстан тарихы кафедрасы) доценты.
Фәнни кызыксынулар өлкәсе
Тарих, мәдәният, чыганаклар белән эшләү, төрки-татар дәүләтләренең тарихы. 40 тан артык фәнни хезмәт авторы. Бертольд Шпулерның Мәңге Тимер турындагы китабын алман теленнән тәрҗемә иткән.
Отолице
Отолице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дарагая
Дарагая (Дарагая ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Монтур (Айова)
Монтур  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Монтур шәһәре  елда нигезләнгән.
Бе-12
Бе-12 «Акчарлак» /«Чайка»/ («Е» эшләнмәсе, НАТО кодификациясе буенча: Mail) — көймәләр һөҗүменә каршы очкыч-амфибия (оча торган көймә).
1960 елның 18 октябрендә очкыч үтәде үзенең беренче очышын, ә 1963 елдан ХДФ авиациясенә
Преутешть (Нямц)
Преутешть — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сялко (Верхнядзвинский районы)
Сялко (Сялко ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Верхнядзвинский районында урнашкан авыл.
Преутешть (Нямц)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сялко (Верхнядзвинский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ла-Бюрбанш
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,82 км².
Яңа Томлай
Яңа Томлай (Ҫӗнӗ Тӑмлай, Новый Томлай) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429543. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232888010. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300008800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 10 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%),.
Сареда (Зур Мутной кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дамвиль
Дамвиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
4 нче полиция бүлеге (Казан)
4 нче пүлисә бүлеге	(4-я полицейская часть) — инкыйлабкача Казанның бер районы. 1918 елда бүлек территориясендә районнар оештырыла.
Бүлек территориясендә 5 праваслау чиркәү, 2058 (500 таш һәм 1558 агач) торак бина, 1360 (210 таш һәм 1150 агач) торак булмаган бина урнашкан булган (1900).
Дини состав (1900): христианнар — 97,9%, иске йолачылар — 1,0%, мөселманнар — 0,9%.
Ратоэйра
Ратоэйра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Глина (коммуна)
Глина — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Дембина (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC2713-2186
GSC2713-2186 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Закобель
Закобель — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(11103) Miekerouppe
(11103) Miekerouppe — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 18 сентябрендә Spacewatch тарафыннан Китт-Пик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 SX19» саналган.
Гая (Кунео)
Гая — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гая Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Охле (Лодзь воеводалыгы)
Охле  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каналь-де-Бердун
Каналь-де-Бердун — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җыҗыклар (Шефаатли)
Җыҗыклар (Cıcıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Шефаатли илчесенә караган бер авыл (köy).
Хартайм
Хартайм (Hartheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Букмекерлар рейтингы
«Букмекерлар рейтингы» (кыскартылган БР) ― спорт ставкасында уйнауга багышланган интернет-портал. 2012 елның 1 мартыннан эшли. Биш тел версиясе бар: инглиз, әрмән, испан, рус, украин.
Эшчәнлек тасвирламасы
Нигез салучы һәм хуҗасы ― Паруйр Шахбазян.
Ресурс букмекер конторалары рейтингын бастыра, букмекерлар турында шикаятьләрне кабул итә, аларның клиентлар белән бәхәсләрдә арбитр ролен башкара, яңалыклар, бизнес-аналитика, әңгәмәләр һәм спорт фаразларын бастыра.
«Букмекерлар рейтингы» белгечләре арасында «Матч ТВ»ның футбол комментаторы Константин Генич, Алексей Андронов, «Евроспорт» комментаторы Анна Чакветадзе,  Мәскәүнең «Спартак» футбол клубынның элеккеге баш тренеры Валерий Карпин, «Спартак»ның элеккеге капитаны Егор Титов,  WBA версиясе буенча авыр үлчәмдә элеккеге Дөнья чемпионы һәм VI ― VII чагъырыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасын депутаты Николай Валуев бар.
Эшчәнлек күрсәткечләре
Порталга нигез салучы Паруйр Шахбазян Forbes Russia журналына биргән интервьюсында әйтүенчә, 2015нче елга карата «Букмекерлар рейтингы»ның еллык кереме 1,5 миллион АКШ доллары булган, сайтка 350 мең уникаль кеше ай саен 1,2 миллион тапкыр кергән.
«Медиалогия» үткәргән тикшеренүләр күрсәтүенчә, букмекерлар рейтингы 2020нче елда спорт тармагында иң күп күчермә китерелгән 20 массакүләм мәгълүмат чаралары арасында  7нче урында тора.
Рәсәйнең букмекер базарын аналитик тикшерү
2017нче елда «Букмекерлар рейтингы» спортка ставкалар индустриясенең үз маркетинг тикшеренүен бастырып чыгара. Ул Россиянең букмекер тармагы, анда катнашучылар — компанияләр һәм клиентлар, шулай ук индустриянең тенденцияләре һәм проблемалары анализын үз эченә ала. Хисап өчен портал ике ― «Юрий Левада Аналитик үзәгенә» һәм Ромир тикшеренү холдингына социологик тикшеренүгә заказ бирә.
Хисап түбәндәге саннарны тәкъдим итә:
Хисапка ярашлы, 2017нче елга Россиядә спортка ставкалар индустриясе елына 677 миллиард  сум (10,1 миллиард доллар) күләмендә була. Букмекерларның Россия базарыннан кереме елына 47 миллиард сум (0,7 миллиард доллар), якибу дөнья букмекер тармагы керемнәренең 1,2 процентын тәшкил итә итә. Киләсе 5 ел дәвамында букмекерлыкның Россия индустриясе күләменең, шул исәптән, легаль булмаган бизнесны да кертеп, 1,4 триллион сумга кадәр  үсеше фаразлана.
Роскомнадзор тыюлары
Россия Федераль Салым хезмәте лицензиясез россиялеләрдән ставкалар кабул иткән онлайн-букмекерларга сылтамалар булганлыктан, 2016 елда, «Букмекерлар рейтингы» Роскомнадзорның тыелган сайтлары реестрына ике тапкыр кертелә. 2016 елның көзендә сайт реестрдан һәм блоклаудан алына.
Дарагинь (Климавицкий районы)
Дарагинь  (Дарагінь ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кузнице (Свентокшиж воеводалыгы)
Кузнице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Потымка
Потымка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Боровая елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сялко (Полацкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(10261) Никдоллежаль
(10261) Никдоллежаль — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1974 елның 22 августында Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 QF1» саналган.
Якушевск
Якушевск (Якушевск) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Якушевск климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (93%), руслар (7%).
Пьерркур (Сен-Маритим)
Пьерркур — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Саредаяга
Саредаяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нерута елгасының сул ярыннан 140 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 66 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Braun universitetı
Brown universitetı (Браун университеты). AQŞnıñ Rhode Island ştatınıñ Providence şähärendä urnaşqan xosusıy universitet. Brown universitetına nigez 1764 yılda salına. Ul AQŞnıñ yäş buyınça cidençe universitetı, Ürmäle göl ligası äğzası.
Tarix
1763 yılda James Manning isemle Baptist din ähele Rhode Islandqa qolledj oyıştıru öçen cibärelä. 1764 yılnıñ 3 martında qolledj tözü turındağı Ustav qabul itelä. Ustawqa imza quyaçılar arasında John häm Nicholas Brownnar bula. Universitet näq menä alar iseme belän atala da. Ustav nigezendä universitetnıñ Trustı 36 äğzadan torırğa tieş bula. Şulardan yegerme ikese Baptist (Baptist), biş Duslıq (Friends), dürt Congregationalist (Congregationalist), häm bişese Episcop (Episcopalians) çirkäwlärenä qarağa tieş bula. 1765 yılda James Manning, qolledjnıñ berençe prezidentı bularaq bilgelänä.
Brown universitetınıñ dewizı “In deo speramus” (Latinçadan, Allahı Täğälägä ömetlänäbez).
Oyışma
College häm Mağistr mäktäbe universitetnıñ iñ zur berämleklärennän berse. Monda barlığı 100 dän artıq belgeçlek buyınça belem alıp bula. 2000gä yaqın qurs täqdim itelä. İñ popular belgeçleklär – Biologia, Tarix, Xalıqara mönäsäbätlär.
Watson Xalıqara mönäsäbätlär mäktäbe. Bu mäktäpne AQŞnıñ Sowet berlegendäge elekkege ilçese häm IBM qorporasiäse prezidentı Thomas Watson oyıştıra.
Warren Alpert Medisina mäktäbe. Medisina programması 1811 yılda başlanıp kitä.
Keşelär
Universitet prezidentları
Sıltamalar
Brown universitetıniñ räsmi bite
1960 елда авиация
1960 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:
Иркутск өлкәсе
Иркутск өлкәсе (Иркутская область) — Россия Федерациясенең субъекты. Көнчыгыш Себер экономик районында урнашкан, Себер федераль округына керә. Үзәге — Иркутск шәһәре.
1937 елның 26 сентябрьдә нигезләнгән.
Иркутск өлкәсенең губернаторы — Игорь Иванович Кобзев (2020 елдан).
Канунбирү мәҗлесе 45 депутаттан тора, мәҗлеснең рәисе — Алекса́ндр Ви́кторович Веде́рников.
География
Мәйданы 767,9 мең км². Урта Себер яссытаулыгының көньяк-көнчыгышында урнашкан. Көньяк-көнбатышта — Көнчыгыш Саян таулары, төньяк-көнчыгышта Төньяк Байкал һәм Патом таулыгы урнашкан.
Файдалы казылмалар
Өлкәдә зур ташкүмер чыганаклар да тупланган: Черемхау, Тулун бассейннарында.
Күп нефть һәм газ чыганагы бар, эре Ковыкта, Ангара-Лена, Ангара-Илим һәм Чикан газ; Югары Чона, Яракта, Дулисьма, Марково, Данилово нефть һәм газ чыганагы.
Климат
Климаты — кискен континенталь.
Күлләр
Байкал - иң зур күл Россияда.
Сусаклангычлар
Иркутск, Братск, Усть-Илимск, Богучан (2013 елдан) сусаклангычлар бар.
Елгалар
Ангара, Лена, Ока, Иркут, Китой, Уда, Бирюса, Катанга, Мама, Витим h.б.
Үсемлекләр
Урманлылык - 70 %.
Хайваннар
Нерпа - уникаль хайван Байкал күле кырында тора.
Милли состав
Халык исәбе 2408 мең кеше (2011), аларның 79,3 % шәһәрләрдә торалар (урбанизация каты).
Руслар — 89,9 %, бурятлар — 3 %, украиннар — 2 %, татарлар — 0,9 % һ.б. Белоруслар, чуашлар, башкортлар, тофалар, эвенклар һ.б. да тора.
Татарлар
Татарлар Иркутск (6,7 мең кеше), Ангарск (3 мең), Братск (2,3 мең), Черемхово (2,1 мең), Усолье-Сибирское (1,8 мең), Тайшет (1 меңләп) шәһәрләрендә, Усть-Орда бурят округында (4,4 мең), Залари, Нукут, Чуна, Оса районнарында яши. 6 татар, 23 катнаш торак пункты бар.
Тарихы
Татар халкы Себер татарларыннан һәм Идел-Урал регионыннан чыккан кешеләрдән тора. Иркутск өязенә күченгән татарларның беренче җәмгыяте 19 йөз уртасында оештырыла (Биликтуй һәм Новоямский авыллары). 19 йөз ахыры - 20 йөз башында Иркутск, Нижнеудинск шәһәрләрендә, Усолье-Сибирское, Черемхово, Залари, Голуметь, Александровский, Слюдянка, Култук, Зима, Тайшет авылларында, яңа җирләргә күченгән Кулиш, Тарея, Долгановский, Черемшанка, Харагун, Шаховская һ.б. торак пунктларда татар җәмгыятьләре оештырыла. Татар халкы ташкүмер шахталарында, төзелештә эшли; игенчелек, олаучылык, сәүдә белән шөгыльләнә.
1905-17 елларда Иркутскида Иркутск мөселманнары хәйрия җәмгыяте, «Бертуган Шәфигуллиннар һәм Әхтәмовларның сәүдә йорты» эшли.
1920-елларда Иркутск өлкәсе территориясендә 40лап татар мәктәбе, балалар йортлары (Иркутскида - 2, Нижнеудинск, Голуметь, Манзуркада - 1 әр), М. Вахитов исемендәге эшчеләр клубы һәм пионерлар коммунасы (Иркутск), китапханәләр, уку өйләре (Иркутск, Черемхово, Залари, Голуметь, Зима, Николаевский Завод) була.
Хәзерге торышы
Хәзерге вакытта милли-мәдәни үзәкләр Иркутскида, Ангарскида, Черемховода, Усолье-Сибирскоеда, Братскта, шәһәр тибындагы Залари, Оса һәм Новонукутский посёлокларында; Халык иҗаты йортлары, төбәк этнографик-тарихы музее (Залари, Кулиш), «Бүләк» халык фольклор коллективы (Иркутск) эшли.
Оса, Залари, Чунский районнары мәктәпләрендә татар теле факультатив дәрес буларак укытыла. Иркутск, Ангарск, Черемховода якшәмбе татар сыйныфлары эшли.
Иркутск өлкә мөселман җәмгыятенә теркәлгән 8 мөселман җәмгыяте керә (2004). 5ләп мәчет (Иркутск, Ангарск, Черемхово, Тайшет, Усолье-Сибирское, Оса, Шаховская һ.б.) эшли.
Тофалар
Тофалар (карагаслар) төрки халык ул. Тофалар исәбе 700ләп кеше. Алар Түбән Удинск (Нижнеудинск) районда тора - Алыгҗер, Югары Гутара һәм Нерха.
Административ-территориаль бүленеш
Иркутск өлкәсе үз эченә 9 шәһәр округ һәм 33 муниципаль район ала.
Хәзерге вакытта Иркутск өлкәсе 33 районга бүленә.
Икътисад
Сәнәгатьнең төп тармаклары: таудан казып чыгару (ташкүмер, тимер рудасы, алтын, эслүдә, гипс, тоз, нефть, газ), машина төзү (авиатөзү), химия hәм нефть химиясе, агач эшкәртү hәм целлюлоза-кәгазь, урман химиясе.
Энергетика
Братск, Иркутск, Мамакан, Усть-Илим ГЭСлары бар.
Машиналар төзү
Иркутск авиатөзелеш завод эшли (ИАЗ, корпорация "Иркут").
Агач эшкәртү һәм целлюлоза-кәгазь сәнәгате
Братск һәм Усть-Илимск - агач эшкәртү һәм целлюлоза-кәгазь сәнәгате үзәкләр.
Химия, газ hәм нефтьгаз химиясе сәнәгате
Ангарск - "Ангарск нефть химия компаниясе" (нефть эшкәртү, полимерлар, катализ hәм башка заводлары). Алар бензин, кирәсин һәм нефтепродуктлар җитештерә.
Саянск - "Саянскхимпласт" (полимерлар).
Усть-Кут - "Иркутск полимерлары заводы"
Васильков
Васильков (Васылькив, Васильків, Васильков) — Украинаның Киев өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 36888 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Васильков Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
998 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Туган тел буенча, 2001: украин теле — 87,3%, рус теле — 12,2%.
Ла-Чупароса (Техас)
Ла-Чупароса  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
5 нче полиция бүлеге (Казан)
Бүлек территориясендә 4 праваслау чиркәү, 9 мәчет, 1161 (224 таш һәм 937 агач) торак бина, 607 (104 таш һәм 503 агач) торак булмаган бина урнашкан булган (1900).
Преутешть (Сучава)
Преутешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Дембини (Карпатасты воеводалыгы)
Дембини — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Преутешть (Сучава)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дембини (Карпатасты воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заколе-Викторово
Заколе-Викторово — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Литтл-Комптон
Литтл-Комптон — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Ла-Бюсьер-сюр-Уш
Ла-Бюсьер-сюр-Уш (La Bussière-sur-Ouche) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Блиньи-сюр-Уш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 20.65 км².
Сысконсын-Я
Сысконсын-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Төньяк Сосьва елгасының уң ярыннан 163 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 192 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каледере (Үнье)
Каледере (Kaledere) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Үнье илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Реболейру
Реболейру — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(11104) Airion
(11104) Airion — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 6 октябрендә AMOS проекты тарафыннан AMOS обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 TQ» саналган.
Охле-Колёния
Охле-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калпепер (округ, Виргиния)
Калпепер — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Калпепер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1634 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 992/982 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Калпепер (округ, Виргиния)
Глогова (коммуна)
Глогова — Румыниянең Горж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Бушанчы
Бушанчы — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл. Имәле елгасы буенда урнашкан.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән. 19 гасырда авыл халкы тәгәрмәчләр ясау белән шөгыльләнгән. Авылда чиркәү һәм чиркәү мәктәбе эшләп килгән.
Демография
Төп милләтләр (2017 елга): руслар — 90%, чуашлар — 10%.
Моравия (Айова)
Моравия  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кандаснос
Кандаснос — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уфа шәһәре тарихы музее
Уфа шәһәр тарихы музее (Музей истории города Уфы) — 2019 елның 13 сентябрендә Уфада ачылган муниципаль бюджеттагы мәдәният оешмасы (музей). Биредә шәһәрнең тарихын һәм бүгенгесен тулы чагылдыру күздә тотыла. Музей эшчәнлегенең максаты — Уфаның тарихи үсеш этапларын өйрәнү, фәнни теркәү, аңлату, тарихи-мәдәни кыйммәтләрен саклау, шәһәр кешеләрендә ватандарлык, иҗтимагый активлык һәм югары мәдәнилек хисе тәрбияләү.
Тарих
2016 елның 1 сентябрендә Уфа шәһәре шәһәр округы хакимиятенең 1355нче санлы карары белән нигез салына. 2019 елның 13 сентябрендә Уфаның Ленин районында, Ленин урамы 72нче йортта (элекке «Ашханә» урынында) ачылган. Ачылыш тантанасында шәһәр мэры катнаша. Ачылганнан соң ике көн (14 һәм 15 сентябрьдә) музей тамашачыларны бушлай кабул итә.
Экспонатлар
Музейның мәйданы — ~450 кв.м. Музей фондында 1 меңнән артык, вакытлы саклауда 2 мең тирәсе экспонат тупланган. Алар 4 тарихи блокка бүленгән 4 күргәзмә залына урнаштырылган. Уфа кирмәне макетта, сәүдәгәрләр Уфасы фотодокументларда күрсәтелә. Бөек Ватан сугышы елларына кагылышлы экспонатларга зур урын бирелгән.
Сяло (Гарадоцкий районы)
Сяло (Сяло ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кулко-Жабецке
Кулко-Жабецке — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC2713-2426
GSC2713-2426 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гаязко (Алесандрия)
Гаязко — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хазель (Баден)
Хазель (Hasel) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Даммений
Даммений — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Дарливае
Дарливае (Дарлівае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Дембна
Дембна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нюреть
Почта индексы — 429534. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232885008. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300008900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 66 кешенең яшәве мәгълүм.
Пьеррфик
Пьеррфик — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Шапель (Шаранта)
Ла-Шапель — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
(10262) Самойлов
(10262) Самойлов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1975 елның 3 октябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 TQ3» саналган.
Реболоза
Реболоза — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Җылга (Тунҗэли)
Җылга (Cılga) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Тунҗэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Законце (Мазовия воеводалыгы)
Законце  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лаго (Техас)
Лаго  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лаго халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11105) Puchnarova
(11105) Puchnarova — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 24 октябрендә Я. Тиха тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 UR2» саналган.
Поша
Поша — Россия территориясеннән ага торган елга. ,, Удмуртия, Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 46 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Глодень (коммуна, Димбовица)
Глодень — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Охотник (Лодзь воеводалыгы)
Охотник  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ганапати Гыйбадәтханәсе, Реди
Реди Ганапати гыйбадәтхәнәсе Махараштрада, Венгурладан якынча 30 км да, кечкенә Реди авылында урнашкан. Бу шәһәрчектә тимер рудниклар урнашкан һәм 1976 елда Ревати порты янында бер рудникта Ганапати поты табылган булган. Садашив Камби исемле биредәге кеше Ходай Ганешаның күмелгән потын төшендә күргән һәм биредәге эшчеләрне диңгез ярыннан потны казып чыгарырга сораган. Хәзерге өйрәнүләрдән бу пот Пандавалар хөкем сөрү вакытында ясалган булуы билгеле. Пот якынча 6 фут биеклектә һәм 4 фут киңлектә. Ганеша поты утырган килеш һәм күбесе Чатурбхуджа (дүрт куллы) булган потлардан аермалы буларак Двибхуджа (ике куллы). Тычкан поты (вахана) ике айдан соң соңрак казулардан соң табылган булган.
Сареда-Яга
Сарёда-Яга (Сареда) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Наулъяга елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дембова (Карпатасты воеводалыгы)
Дембова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Канфранк
Канфранк — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Закоце
Закоце — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сяло (Лёзненский районы)
Сяло (Сяло ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лёзненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кульчизна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Миддлтаун
Миддлтаун — Америка Кушма Штатларының Род-Айленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Охоцице
Охоцице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Дарожкавичы (Круглянский районы)
Дарожкавичы  (Дарожкавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Круглянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Каледиби (Бозьязи)
Каледиби (Kaledibi) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Бозьязи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Камберленд (округ, Виргиния)
Камберленд — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Камберленд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1749 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 777/769 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Камберленд (округ, Виргиния)
(10263) Vadimsimona
(10263) Vadimsimona — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Авиация тарихында 1940 ел
1940 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:
Adam Smit
Adam Smit (inglizçä Adam Smith, 1723 -1790, Edinburg, Şotlandiä) - Şotlandiä iqtisadçısı, etik-fälsäfäçe, zamança iqtisadi teoriägä nigez saluçılarnıñ berse.
Tärcemäi xäle
Adam Smit 1723 yılda Şotlandiädä, Kerkoldi şähärendä tamğaçı ğailäsendä tuğan.
Glazgo Universitetın tämamlağan, Oksford kölliätendä uqığan.
1748 yılda Edinburg Universitetında lektsiälär birgän.
1751 yıldan Glazgo Universitetında uqıtqan.
1790 yılda Edinburgta eçeklär awıtuınnan ülgän.
Qaraşlar
Smit iqtisadi qanunnar obyektivlığın yaqlağan. Smit eşkärtkän sistema irekle bazar eşen taswirlağan, eçke iqtisadi mexanizmnar (tışqı säyäsi idärä bulmağanda) nigezendä bazar mönäsäbätläre taswirlana. Bu qaraş älegä iqtisadi belem nigeze bulıp sanala.
Smit "iqtisadi adäm" häm "tabiği tärtip" mäsläklären täğbir itkän. Bu qaraşı buyınça adäm - böten cämğiätneñ nigeze bulıp sanala, ä keşeneñ totışı şäxsi tabış häm fayda belän bäyle ikän dip taswirlana.
Smit qaraşı buyınça täbiği tärtipkä "tabiği azatlıq sisteması" kiräk, ul xosusıy milek belän tä'min itelä. Üz tabışı kemderneñ ixtıyacın qänäğätländerü belän ireşelä.
Smit buyınça "Bazarnıñ küzgä kürenmäs qulı" iqtisad belän idärä itä.
Пречистану
Пречистану — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Сысья
Сысья — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няис елгасының уң ярыннан 133 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Морис (Айова)
Морис  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Морис шәһәре  елда нигезләнгән.
Хаслах (Кинцигталь)
Хаслах (Haslach im Kinzigtal) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рейгада
Рейгада — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гаяна (Болонья)
Гаяна — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаяна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Якша
Якша (Якша) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Климат
Якша климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (5%), руслар (86%), украиннар (7%).
Дангю
Дангю — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Марат Гатин (1976)
Марат Гатин:
Шарме
Шарме — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Сяльцо (Гарадоцкий районы)
Сяльцо (Сяльцо ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Глодень (коммуна, Муреш)
Глодень — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Деннис Фэйрклоу
Деннис Фэйрклоу Юта Үзәне Университетының Санак һәм Интернет Белеме Бүлегендә профессор. Ул Borland C++ Builder һәм Java программалау телләрен укытуда махсуслаша. Ул башта Ютада, Провода Айринг Өйрәнү Институтында эшләгән һәм 1979 елда шул ширкәттән чыгып Novell Data Systems, Inc.-ны нигезләгән төркемнең берсе булган; ул төркемне шуннан соң 1983 елда Novell буларак Рэй Нурда җитәкләгән.
Сармойка-Яга
Сармойка-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Худелка-Яга елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дембовець (Карпатасты воеводалыгы)
Дембовець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пюизанваль
Пюизанваль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Закрент (Отвоцкий повяты)
Закрент  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Идальго (штат)
Идальго (Hidalgo) — Мексика штатларының берсе.
Бот арасы
Бот арасы, чат арасы, чатак, чат (perineum) - ана хайванда арт юл тишеменнән (анустан) тышкы җенес әгъзасы тишегенә яки ата хайванда күкәй янчыгына (умалга) кадәр булган өлеше. Ана затта ул бик кыска, аталарында шактый озын.
Идальго (штат)
Башкаласы — шәһәре.
Бот арасы
Бот арасы (perineum) дип, клиник тәҗрибәдә арткы юл һәм тышкы җенси әгъзалар арасында урнашкан тукымалар өлешен күздә тоталар (ирләрдә умалның арткы кырыеннан, хатын кызларда җенси ярыкның арткы кырыеннан). Бу өлкәне акушерлык тәҗрибәсендә белү аеруча мөһим, чөнки бала табу вакытында төрле дәрәҗәдә бот арасы ертылуы була ала.
Идальго (штат)
Тарих
1869 елда нигезләнгән.
Административ бүленеш
84 (2019).
Бот арасы
Бот арасы дип, киң мәгънәдә алганда, (топографик анатомиядә) ромбсыман формадагы, кече оча куышлыгыннан чыгуны каплаучы, йомшак тукымалар җыелмасын (тире, мускуллар, фасцияләр) атыйлар.
Төзелеше
Бот арасы өлкәсе (regio perinealis) кече оча куышлыгыннан чыгу тирәсенә туры килә һәм ромбсыман формалы. Бу өлкәдә тышкы җенес әгъзалар һәм арткы юл урнашкан.
·       Бот арасы өлкәсе чикләре: алгы – касык симфизының аскы кырые;  арткы – койрык сөяге очы;  кырыйдагы – касык сөякләренең аскы тармаклары, утракса сөякләр, утракса калкулыклары.
Охранев
Охранев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бот арасы
Төзелеше
·       Бот арасы өлкәсе бүленә (рәс. 3.20): Алар арасында чик – утракса калкулыкларын тоташтыручы аркылы сызым.
Охранев
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бот арасы
Төзелеше
·       Бот арасының төп өлешен сидек-җенес диафрагмасын һәм оча диафрагмасын барлыкка китерүче мускуллар һәм фасцияләр тәшкил итә.
o  Сидек-җенес һәм оча диафрагмасы мускуллы-фасциаль пластинка, ике мускуллы катлам (өслек һәм тирән) һәм фасцияләр белән ясалган. Әйтелгән ике диафрагма – сидек-җенес һәм оча – кече оча төбен ясауда катнаша.
o  Сидек-җенес диафрагмасы аша ирләрнең сидек чыгару юлы, хатын-кызларның – сидек чыгару юлы һәм аналык җиңсәсе уза. Оча диафрагмасы аша ирләрдә һәм хатын-кызларда туры эчәкнең ахыргы бүлеге уза.
Сидек-җенес диафрагмасы мускуллары
Бу мускуллар өслек һәм тирән өлешкә бүленә (рәс. 3.21, 3.22).
·       Бот арасының өслек аркылы мускулы (m. transversus perinei superficialis), парлы. ·       Утракса-куышлыклы мускул (m. ischiocavernosus), парлы. ·       Төпсә-көпшәкле мускул  (m. bulbospongiosus) ике симметрик яртыдан (ирләрдә) тора һәм парлы (хатын-кызларда). Сидек-җенес диафрагмасының тирән мускуллары
o  Касык сөякләренең аскы тармакларыннан башлана, җепселләр бәйләме күбесенчә циркуляр юнәлә, ирләрдә сидек чыгару юлының ярылы өлешен, ә хатын-кызларда – сидек чыгару юлын урап ала.
Оча диафрагмасының өслек мускуллары
·       Арткы юлның тышкы сфинктеры (m. sphincter ani externus), парсыз.
o  Боҗрасыман арткы юлны һәм туры эчәккә яндаш булган өлкәне урап ала; мускул белән ясалган боҗра алгы-арткы юнәлешкә сузылган.