cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лихтенберг (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Зур Таврежка
Зур Таврежка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тавреньга елгасының сул ярыннан 34 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Раш-Сити (Миннесота)
Раш-Сити  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Раш-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сандвич (сан алу урыны, Массачусетс)
Сандвич  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Җера (Комо)
Казчина Җера — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Черлава
Черлава — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Шегарка елгасының сул ярына тамагыннан 19 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Казчина Җера (Комо)
Географиясе
Казчина Җера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Черлава
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шыхлар (Горанбой)
Шыхлар  (Şıxlar ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Глодгилешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19164) 1991 AU1
(19164) 1991 AU1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мельниця-Мала
Мельниця-Мала — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(19164) 1991 AU1
Тарихы
1991 елның 12 гыйнварында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AU1» саналган.
Мельниця-Мала
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 805
NGC 805 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Буранбай (Баймак районы)
Буранбай — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Аю табаны
Аю табаны (аконит, аю көпшәсе, бүре буган уты, ) — казаякчалар гаиләлегеннән (Ranunculaceae) агулы күпъеллык үсемлекләр ыругы.
Буранбай (Баймак районы)
Почта индексы — 453678, — 80206846002.
Аю табаны
Таралулар һәм төрләр
300 гә якын төре Төньяк ярымшарның уртача поясында таралган. Татарстанда бер төре – биек аю көпшәсе очрый.
Буранбай (Баймак районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 417 кешенең яшәве мәгълүм.
Шёнвальде-Глин
Шёнвальде-Глин — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Княженски
Княженский (Княженский) — Чиләбе өлкәсенең Бреды районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (70%), казахлар (17%).
Чарнуха (Гожски авыл советы)
Чарнуха  (Чарнуха ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Кундузлу (Баят)
Кундузлу (Kunduzlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Баят илчесенә караган бер авыл (köy).
Чарнуха (Гожски авыл советы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Санкт-Рупрехт-Фалькендорф
Санкт-Рупрехт-Фалькендорф — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Помяни (Могиленский повяты)
Помяни  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Санкт-Рупрехт-Фалькендорф
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Помяни (Могиленский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Преболд (община)
Преболд  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Огоя
Огоя — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3026) Sarastro
(3026) Sarastro — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
(19165) 1991 CD
(19165) 1991 CD — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 4 февралендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CD» саналган.
Бакра гөле
Бакра гөле (петуния, ) — пасленчалар гаиләлегенә караган күпъеллык үләнчел яки ярымкуак үсемлекләр ыругы.
Гөкчепынар (Дурсунбей)
Гөкчепынар (Gökçepınar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тератин-Колония
Тератин-Колония — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Залеске (Сейненский повяты)
Залеске  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD23193
HD23193 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Эйвон (Массачусетс)
Эйвон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Деэри
Деэри (Dehéries) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
Шабалин
Шабалин (Шабалин) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (85%).
Кыр кынасы
Кыр кынасы (мимоза, ) — кузаклылар гаиләлегенә караган чәчәкле үсемлекләр ыругы.
Малезерб (Луаре)
Малезерб — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Лицет (ай кратеры)
Лицет - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 75,42 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
NGC 806
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рашфорд (Миннесота)
Рашфорд  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Рашфорд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мельно (Гнезненский повяты)
Мельно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Черлек
Черлек — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Балчик күле    кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маркова (Ущаж кушылдыгы)
Маркова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ущаж елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Омань
Омань — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Казчина Җерола (Алесандрия)
Казчина Җерола — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санкт-Томас (Югары Австрия)
Санкт-Томас  — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Превале (Лития)
Превале  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19166) 1991 EY1
(19166) 1991 EY1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Шёнеберг (Уккермарк)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чарнуха (Парэцки авыл советы)
Чарнуха  (Чарнуха ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Угыл уты
Угыл уты (мелисса, лимун бөтнеге, ) — ирен чәчәклеләр гаиләлегеннән күпъеллык үләнчел үсемлек.
Попелево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Попелево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Залесяни (Подлясье воеводалыгы)
Залесяни  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Габдулла Тукай паркы (Түбән Кама)
Габдулла Тукай исемендәге әкият паркы — Түбән Кама шәһәренең ял паркы. Химиков проспекты, Тукай һәм Яшьлек урамнары арасында урнаша.
Колемасс
Колемасс — Россия территориясеннән ага торган елга. Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сердоба елгасының уң ярыннан 136 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер елгасы, инештән Ворона елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD23194
HD23194 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Чарнушки (Гродзенский районы)
Чарнушки  (Чарнушкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Саут-Амгерст (Массачусетс)
Саут-Амгерст  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Амгерст халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Теребеля
Теребеля — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лобачевский (ай кратеры)
Лобачевский - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 87,26 км булган кратер.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1961 елда раслана.
Глодений-Гиндулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оплетня
Оплетня — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Павловка (Михайловка районы)
Павловка (Павловка) — Диңгез буе краеның Михайловка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), украиннар (18%).
Мельно (Познанский повяты)
Мельно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3292) Sather
(3292) Sather — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Просторы (Сембер өлкәсе)
Просторы (Просторы) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%), чуашлар (3,8%), татарлар (3,1%).
Куранкөй (Илич)
Куранкөй (Kuranköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Илич илчесенә караган бер авыл (köy).
NGC 807
NGC 807 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рашфорд-Вилледж (Миннесота)
Тарихы
Рашфорд-Вилледж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19167) 1991 ED2
(19167) 1991 ED2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 9 мартында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 ED2» саналган.
Мәлик Хәйруллин
Мәлик Хәйруллин, Мәлик Бари улы Хәйруллин (1940 елның 1 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Кайбыч районы, Кече Кошман) ― филология фәннәре докторы (2000), профессор (2004).
Биографиясе
Хәйруллин Мәлик Бари улы 1940 елның 1 декабрендә Татарстан АССР Кайбыч районы Кече Кошман авылында дөньяга килә. Әтисе Бари Хәйрулла улы Бөек Ватан сугышының беренче көннәрендә үк сугышка китә һәм шул ук елны һәлак була. Кечкенә Мәлик әнисе һәм әбисе белән яши. Кечкенәдән үк китаплар укуга хирыс малай мәктәптә укый башлаганчы ук әнисеннән  гарәп шрифты белән укырга өйрәнә. Туган авылы Кошман сигезьеллык мәктәбен тәмамлаганнан соң, Кайбыч урта мәктәбендә урта белем ала. Авыл җирендә урта белем алучылар да күп булмый әле ул чорда. 1959―1964 елларда Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетында укый, татар теле һәм әдәбияты белгечлеге буенча белем ала. 1962 елдан 1966 елга кадәр Яшел Үзән районы Норлат урта мәктәбендә чит телләр укытучысы булып эшли. 1966―1967 уку елыннан Апас (хәзерге Кайбыч) районы Кайбыч урта мәктәбенең инглиз һәм алман телләре укытучысы буларак хезмәт куя. Үзе укыган мәктәптә ике ел эшләгәннән соң, остазлары тәкъдиме белән Казан дәүләт педагогия институтының татар тел белеме кафедрасына аспирантурага укырга керә. 1970 елдан алып 1977 елга кадәр ТАССР мәдәният министрлыгының республика халык иҗаты йортында өлкән методист булып хезмәт итә. 1977―1979 елларда Алабуга педагогия институтында укыта. 1980―1982 елларда исә Казан дәүләт педагогия институтының чит телләр бүлегендә икенче югары белем ала. 1979 елдан башлап КДУда чит телләр кафедрасы доценты булып эшли. 1993 елдан ТР Фәннәр академиясенең Г.Ибраһимов исемендәге тел, тарих һәм әдәбият институтының әйдәп баручы фәнни хезмәткәре. 2000 елдан Мәлик Бари улы филология фәннәре докторы, 2004 елдан профессор. 2004 елдан 2018 елга кадәр Россия гадел хөкем академиясенең (хәзерге Россия гадел  хөкем   университеты) Казан филиалында тел белеме һәм чит телләр  кафедрасы профессоры.
Үзенең фәнни эшчәнлеге елларында М. Б. Хәйруллин 12 монография, 2 дәреслек, 8 методик эшкәртмә, 2 сүзлек төзи.
Хәйруллин М. Б. ― 200 дән артык фәнни һәм фәнни-популяр хезмәт авторы. Ул 5 фәннәр кандидаты әзерләгән.
Маншкур
Маншкур — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Тап (Горанбой)
Тап  (Tap ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Казчина Җеролото (Бреша)
Казчина Җеролото — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Җеролото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD23207
HD23207 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Эктон (Массачусетс)
Эктон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Превале (Луковиця)
Превале  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Попово (гмина Липно)
Попово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Димешо
Димешо (Dimechaux) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Фурми кантонына карый.
Пусат (Кадынһаны)
Пусат (Pusat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кадынһаны илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гөкчесарай (Газипаша)
Гөкчесарай (Gökçesaray) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Газипаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Талгөл
Талгөл (олеандр, ) — кәндерчәләр гаиләлегенә караган чәчәкле үсемлек.
Шёневальде
Шёневальде — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Полетаево 2-нче (разъезд)
Полетаево 2-нче (Полетаево II-е) — Чиләбе өлкәсенең Сосновка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Чарнэли
Чарнэли (Чарнэлі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Түбән Таулыкай
Түбән Таулыкай — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
(19168) 1991 EO5
(19168) 1991 EO5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Санкт-Томас-ам-Блазенштайн
Санкт-Томас-ам-Блазенштайн — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Оселна (София өлкәсе)
Оселна  — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Залешани (Билостоцкий повяты)
Залешани  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Оселна (София өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Теребинець
Теребинець — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Залешани (Билостоцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Теребинець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Яха (Пяку-Пур кушылдыгы)
Кече Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Пяку-Пур елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Оне (Шаранта-Маритим)
Оне — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кече Яха (Пяку-Пур кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Саут-Ашбернем (Массачусетс)
Географиясе
Саут-Ашбернем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3598) Saucier
(3598) Saucier — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 18 маенда E. H. Bus тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 KK1» саналган.
Ловелл (ай кратеры)
Ловелл - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 35,1 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Джеймс Артур Ловелл (род. 1928) хөрмәтенә бирелә.
NGC 808
NGC 808 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Чесноковка (Поросс кушылдыгы)
Чесноковка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Поросс елгасының сул ярына тамагыннан 21 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 18 км.
Обюл
Обюл — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Урюп елгасының уң ярыннан 115 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 46 км.
Чесноковка (Поросс кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Обюл
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Чесноковка (Поросс кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Обюл
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ред-Винг (Миннесота)
Ред-Винг  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ред-Винг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Митино (Киров өлкәсе)
Митино (Митино) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Чарняки
Чарняки (Чарнякі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мельцухи
Мельцухи — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
.ml
.ml — Малиның югары дәрәҗәле милли домены.
Превале (община)
Превале  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глодень (Васлуй)
Глодень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Мардье
Мардье — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
.mm
.mm — Мьянманың югары дәрәҗәле милли домены.
Осеновлаг
Осеновлаг — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Попово (гмина Тлухово)
Попово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гөкчесу (Бафра)
Гөкчесу (Gökçesu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(19169) 1991 FD
(19169) 1991 FD — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 17 мартында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 FD» саналган.
Галисий теле
Галисий теле, Галисия теле (Galego) ― галаико-португал субтөркеменең роман теле, күбесенчә Испаниянең Галисия автоном җәмәгатендә сөйләшелә. Урта гасырлар дәвамында галисий теле португал теле белән лингвистик берлек тәшкил иткән (галаикопортугал). Шулай ук галисий теленең төрле юрамаларында Эо-Навиа комаркасында, Астуриянең көнбатышында һәм Эль Безьеро һәм Санабриянең көнбатышында, Кастилья һәм Леонның төньяк-көнбатышында сөйләшелә. Кайбер лингвистлар галисий теленең өлеше итеп шулай ук Эстремадураның иң төньяк-көнчыгышында фала дип аталган Халама үзәненең өч авылының сөйләшен кертәләр.
Димон (коммуна)
Димон (Dimont) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Фурми кантонына карый.
Курбагалы (Сунгурлу)
Курбагалы (Kurbağalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Санкт-Ульрих-ам-Вазен
Санкт-Ульрих-ам-Вазен — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Казчина Җилардона (Павия)
Казчина Җилардона — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Җилардона Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Теребинь
Теребинь — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шёнермарк (Руппин)
Шёнермарк  — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.mn
.mn — Монголиянең югары дәрәҗәле милли домены.
HD232285
HD232285 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Чарняты (Смаргонский районы)
Чарняты  (Чарняты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Залишани (Гайнивский повяты)
Залишани  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пусатлы (Томарза)
Пусатлы (Pusatlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Томарза илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Эмгерст (Массачусетс)
Эмгерст  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лодыгин (ай кратеры)
Лодыгин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 56,11 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Александр Николаевич Лодыгин (1847—1923) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Попово (Иновроцлавский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2081) Sázava
(2081) Sázava — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Хван Ин Бом
Хван Ин Бом (황인범; 1996 елның 20 сентябре, Теҗон, Корея Җөмһүрияте) — Көньяк Корея футболчысы, «Рубин» клубы һәм Корея Җөмһүрияте җыелма командасының үзәк ярымсакчысы.
Клуб карьерасы
Хван — «Тэджон Ситизен» тәрбияләнүчесе. Аның профессиональ дебюты 2015 елның 21 мартында «Чеджу Юнайтед»ка каршы матчта була. 2015 елның 30 маенда «Пхохан Стилерс»ка каршы матчта үзенең беренче голын кертә, ул «Тэджон Ситизен» тарихында иң яшь голедор була. Ул вакытта аңа 18 яшь һәм 253 көн булган. 2015 елның 5 июлендә «Чонбук Хендэ Моторс»ка каршы матчта Хван гол кертә һәм гол тапшыра, моның өчен Классик Кей-лигасының 20 нче туры уенчысы дип аталган. 2015 елның 12 июлендә «Чонна Дрэгонз»ка каршы матчта аның сул аягы бармагының арыганлык сынуы була, шуңа күрә ул Кей-лиганың барлык йолдызлары матчында катнаша алмый.
2018 елда Хван хәрби хезмәткә алына һәм Корея Җөмһүрияте милли полиция агентлыгының футбол клубы — «Асан Мугунхва» өчен чыгыш ясый башлый. Илнең Олимпия җыелма командасы составында 2018 елгы Азия уеннарында алтын медаль яулаганнан соң, бүләк сыйфатында демобилизацияләнә һәм «Тэджон Ситизен»ка әйләнеп кайта.
2019 елның 30 гыйнварында Хван «Ванкувер Уайткэпс» MLS клубына, билгеләнгән уенчы кагыйдәсе буенча (хезмәт хаклары түләменнән тыш) ике елга озайтылган килешү төзеп, «Ванкувер Уайткэпс» клубына күчә. Матбугат мәгълүматларына караганда, трансфер суммасы $ 1,8 млн тәшкил иткән. Канада клубы өчен 2 мартта «Миннесота Юнайтед»ка каршы сезонның старт туры матчында дебют ясый. 17 апрельдә «Лос-Анджелес»ка каршы матчта MLSта беренче голын кертә. 29 сентябрьдә «Лос-Анджелес Гэлакси»га каршы матчта Хван өч гол тапшыра, шуннан соң MLSта атнаның символик җыелма командасына кертелә.
2020 елның 14 августында Хван «Рубин» Россияның премьер-лигасы клубы белән өч еллык килешүгә кул куя. Уенчының агенты сүзләренә караганда, Көньяк Кореялының Канада клубыннан күчү бәясе €2,5 млн. нан артык тәшкил иткән. Казан клубы өчен ул 22 августта Мәскәү ЦСКАсына каршы матчта 79 нчы минутта алмашка чыгып, дебют ясый. 26 августта «Уфа»га каршы матчта «Рубин» өчен беренче голын кертә. 16 сентябрьдә Россия Кубогы матчында Новороссийскның «Черноморец» командасына каршы гол кертә һәм ике гол тапшыра.
Җыелма команда карьерасы
2017 елның июлендә Хван 23 яшькә кадәрге Корея Җөмһүрияте җыелма командасы составында 23 яшькә кадәрге АФК чемпионатының квалификация матчларында катнаша. Ике гол кертә — Макаога һәм Вьетнамга.
2018 елгы Азия уеннарында алтын медаль ота.
Корея Җөмһүриятенаең төп җыелма командасы өчен 2018 елның 7 сентябрендә Коста-Рика җыелма командасы белән иптәшләрчә матчта дебют ясый.
2018 елның 16 октябрендә Панама белән иптәшләрчә матчта ил җыелма командасы өчен үзенең беренче голын кертә.
2019 елгы Азия Кубогына Корея Җөмһүрияте җыелма командасы составына кертелгән.
Секундына мөрәҗәгатьләр саны
Секундына мөрәҗәгатьләр саны (̈Queries per second (QPS)) - ул мәгълүмат кайтару системасының эзләү трафигы микъдары өчен киң таралган үлчәү булып тора, мәсьәлән, эзләү системасы яки бирелгән мәгълүматлар базасы бер секундына күпме кабул иткәне. Төшенчә киңрәк рәвештә теләсә нинди мөрәҗәгать–җавап системасы өчен кулланылырга мөмкин, дөресрәк итеп ул секундына сораулар саны (requests per second (RPS)) дип атала.
Югары-трафиклы системалар үзләренең QPS-ын күбрәк йөкләү белән эш итәр өчен системаның шкаласын белер өчен күзәтеп торалар.
Йосип Броз Тито
Йосип Броз Тито (Јосип Броз Тито, Josip Broz Tito,, Кумровец, Хорватия һәм Славония кыйраллыгы, Аустрия-Маҗарстан —, Любляна, Югославия) — инкыйлабчы, хәрби һәм дәүләт эшлеклесе, Беренче бөтендөнья, Рәсәй ватандашлар һәм Икенче бөтендөнья сугышларында катнашучы.
NGC 809
NGC 809 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
(19170) 1991 FH
(19170) 1991 FH — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
NGC 809
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(19170) 1991 FH
Тарихы
1991 елның 18 мартында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 FH» саналган.
Осиковица
Осиковица — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Уткин (Сембер өлкәсе)
Уткин (Уткин) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (52,5%), чуашлар (25,9%), татарлар (16,7%).
Преддвор (община)
Преддвор  — Словениядә урнашкан община (җәмгыять).
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мариньи-лез-Юзаж
Мариньи-лез-Юзаж — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Редвуд-Фолс (Миннесота)
Редвуд-Фолс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Редвуд-Фолс шәһәре  елда нигезләнгән.
Мельцухи-Перши
Мельцухи-Перши — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ориньоль
Ориньоль — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Бразилианит
Бразилиани́т — фосфатлар сыйныфы сирәк минералы, натрий һәм алюминийның төп фосфаты. Бразилия хөрмәтенә аталган, анда ул 1944 елда табылган булган. 1947 елда ул АКШ-та табылган булган.
Кристаллар кыскапризматик. Плеохроизм бик зәгыйфь, люминесценция күренеш юк, Яктылык дисперсиясе 0,014, икеләтә-сынучанлык +0,020, йотылу спектры интерпретацияләнми. Пегматитларда пәйда була. Амблигонит, берилл, хризоберилл, топаз белән ялгышып бутарга була.
Табылу урыннары
Зур ятмалар бары тик Бразилиядә бар (Минас-Жерайс һәм Эспириту-Санту штатлары) һәм АКШ-та (Нью-Гэмпшир) бар. Бразилиядән кристаллар зурлыгы 12x8 см-га кадәр. Еш аның ятмалары лазулит һәм апатит белән.
Куллануы
Зәркән эшендә сирәк кулланыла. Нью-Йоркта Табигый тарихы музеенда бразилиантның ике зур кристаллы бар — берсе массасы 19 карат бриллиант огранкалы, икенчесе массасы 23 каратлы — зөбәрҗәт огранкалы.
Россия инкыйлабы (1917)
Россия инкыйлабы —  1917 елда Россия империясендә Февраль инкыйлабында монархияне бәреп төшерү нәтиҗәсендә Вакытлы Хөкүмәт хакимияткә килүдән башлап,  Октябрь инкыйлабында Вакытлы Хөкүмәтне бәреп төшерү һәм Совет хакимиятен урнаштыруга кадәр инкыйлаби вакыйгаларның шартлы атамасы.
Февраль инкыйлабы
Февраль инкыйлабының төп вакыйгалары Петроградта уза, Халыкара хатын-кызлар көненә багышланган чаралары чикләрендәге демонстрация аркасында кабына.
Югары Сәргаскәре генерал Михаил Алексеев һәм фронтлар, флотлар сәргаскәрләре Петроградта башланган чуашларны бастырудан ваз кичеп, император Николай IIне тәхеттән баш тартырга чакыралар.
1917 елның 2 (15) мартында Николай II энесе Михаил файдасына тәхеттән баш тарта.
Баштарак ук Вакытлы Хөкүмәтнең канунлыгы шик астына булганга күрә икенче хакимият — Советлар төзелә, ике хакимиятлек чоры башлана. Кечкенә, ләкин бик актив, тәвәккәл, кискен карашлы фирка — большевиклар кораллы эшчеләр отрядларын (Кызыл гвардия) төзи башлый, җәлеп итә торган шигарьләр сәбәпле халыкта, аеруча Петроградта, Мәскәүдә, Балтыйк флотыында, Төньяк фронт гаскәрләрендә  зур популярлыгын ирешә.
1917 елның 9 мартында Вакытлы Хөкүмәт Николай 2 һәм гаиләгә арест сала.
Июль кризисы
1917 елның июнендә Вакытлы хөкүмәт фронтта уңышсыз Июнь һөҗүмен башлый, җиңелү нәтиҗәсендә Вакытлы Хөкүмәтнең популярлыгы нык төшә, генерал Лавр Корнилов яңа Югары Сәргаскәр итеп билгеләнә.
1917 елның 3-5 (16-18) июлендә — Июль кризисы яки июль баш күтәрүе — Петроград шәһәрендә узган хакимияткә каршы большевиклар һәм анархистлар җитәкләгән ризасызлык, баш күтәрү тырышуы. Чыгышын бастыру нәтиҗәсендә большевик фиркасе тыела, Ленин, Зиновьев Финляндиягә кача.
Августта Керенский җитәкләгән Вакытлы Хөкүмәт Николай 2 гаиләсен белән Тубылга сөргенгә җибәрә.
Корнилов фетнәсе
1917 елның августында (сентябрендә) Корнилов фетнәсе яки Корнилов баш күтәрүе, Корнилов чыгышы — Россия Армиясенең Югары сәргаскәре Лавр Корнилов тарафыннан Россиядә "каты хакимият"не торгызу максатыннан хәрби диктатураны урнаштыру уңышсыз тырышуы.
1917 елның сентябрендә Вакытлы Хөкүмәт Оештыру җыелышының карарын көтмичә Россия республикасы дип игълан итә.
Август-октябрьдә большевиклар Советларда хакимияткә килә, Троцкий Петросоветны, Ногин Мәскәү советын җитәкли.
Октябрь инкыйлабы
1917 елның 7 ноябре (25 октябре)ндә — кораллы баш күтәрү нәтиҗәсендә Октябрь инкыйлабы башлана: Вакытлы Хөкүмәт бәреп төшерелә.
Декабрьдә большевиклар һәм сул эсерлар беренче Совет хөкүмәтен төзи.
1918 елның гыйнварында Оештыру җыелышын куып тарату.
1918 елның мартында Алмания белән Брест солыхы имзалана.
Ватандашлар сугышы
1918 елңың җәендә бер фиркале хөкүмәт төзелә һәм Ватандашлар сугышының актив чоры башлана.
1918-1922 елларда большевиклар Ватандашлар сугышында җиңеп, яңа дәүләт — Совет Социалистик Республикалар Берлеген төзиләр.
Нәтиҗә
Россия инкыйлабы нәтиҗәсендә Россия империясе Совет Социалистик Республикалар Берлегенә әверелә.
Тап Гарагоюнлу
Тап Гарагоюнлу (Tap Qaraqoyunlu ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Глодень (Горж)
Глодень — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
.mp
.mp — Төньяк Мариан утрауларының югары дәрәҗәле милли домены.
Глодень (Горж)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урман (Ширша кушылдыгы)
Урман — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ширша елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 3 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Павло-Федоровка
Павло-Федоровка (Павло-Федоровка) — Диңгез буе краеның Кировский районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (11%).
Зур Томанга
Зур Томанга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Шенчуга елгасының сул ярыннан 6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Саут-Даксбери (Массачусетс)
Саут-Даксбери  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Даксбери халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.mq
.mq — Мартиниканың югары дәрәҗәле милли домены.
Казчина Җили (Торино)
Казчина Җили — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Җили Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санкт-Ульрих-ам-Пиллерзе
Санкт-Ульрих-ам-Пиллерзе — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Осиковска-Лакавица
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Послугово
Послугово — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
.mr
.mr — Мавританияның югары дәрәҗәле милли домены.
Чарнявка (Астрынски авыл советы)
Чарнявка  (Чарняўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гөкчесу (Гөнен)
Гөкчесу (Gökçesu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).