cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Суүсемнәр
Суүсемнәрнең үрчүе
Бер күзәнәкле суүсемнәрнең вегетатив үрчүе күзәнәкнең икегә бүленүе белән, күпкүзәнәклеләрнең — катлама кисәкләре, коло­ниаль формаларның колония таркалу белән бара.
Суүсемнәр уңайлы шартларда, гадәттә, җенессез юл белән үрчиләр. Яшәү шартлары начарланганда (югары яки түбән темпе­ратура, артык үрчеп киткәндә тирәлектә матдәләр алмашы про­дуктларының туплануы, сулыкларның пычрануы) алар җенси юл белән үрчи башлыйлар. Җенси үрчү ике җенес күзәнәге — гаметаларның кушы­луыннан гыйбарәт. Ата һәм ана гаметалар бер яки төрле затта өлгерергә мөмкин. Гаметалар кушылудан зигота ярала, ул үсеп чыккач, катлама барлыкка килә. Җенси юл белән үрчегәндә яшь буын үзенә ата-ана затларның билгеләрен икесеннән дә ала һәм нәтиҗәдә яңа үзлекләр җыелмасына ия була, бу исә организмның исән калу мөмкинлеген арттыра.
Бер үк төр суүсемдә, ел фасылына һәм тышкы шартларга бәйле рәвештә, җенессез үрчү белән җенси үрчү алмашынуы күзәтелә. Споралар өлгертүче үсемлек — спорофит дип, ә гаметалар өл­гертүче үсемлек гаметофит дип атала. Күпчелек суүсемнәрнең гаметофит һәм спорофит — мөстәкыйль үсемлекләр. Күп очрак­ларда бер үк үсемлектә, чиратлашып, споралар да, гаметалар да барлыкка килергә мөмкин.
Суүсемнәрнең әһәмияте
Органик матдә ләрне барлыкка китерү­челәр буларак, суүсемнәрнең экологик роле гаять зур. Суүсемнәр төрле шартларда (мәсәлән, төрле тирәлектә) тереклек итүгә җай­лашканнар. Бу аларның күзәнәкләрендә, хәтта бик аз гына якты­лыкта да, фотосинтезның нәтиҗәле баруына мөмкинлек бирүче төрле (яшел, кызгылт сары, кызыл) пигментлар ясалу белән аңлатыла.
Кайбер суүсемнәр тереклек эшчәнлеген — бик түбән, ә икенче­ләре югары температурада да саклап кала. Мәсәлән, поляр һәм биек тау шартларында алар кар өстендә дә яши. Еш кына суүсем­нәрдән (кар хламидомонадасыннан) кар кызыл, яшел, көрән, сары төсләргә керә. Күп кенә суүсемнәр кар һәм боз капламы астында да үлми.
Суүсемнәрнең аерым төрләре, бактерияләр белән бергә, терек­лекнең билгесе дә булмаган җирлеккә эләгеп, шунда беренчеләрдән. булып яши башлыйлар. Суүсемнәр, мәсәлән хлорелланың кайбер төрләре, җир өстендә, туфракта һәм хәтта атмосфера һавасында да була. Күп кенә туфрак суүсемнәре туфрак ясалуда актив катнаша. Безнең илнең төньяк районнары өчен үзенчәлекле көлсу туфрак ясалганда — яшел (улотрикс) суүсемнәр, кәс ясалганда —, диатом суүсемнәр, күл һәм буалар сазланганда яшел суүсемнәр күпләп үрчи. Суның тирән катламнарында күп санлы бер күзә­нәкле суүсемнәр үрчеп, фитопланктонны (үсемлек планктонын), барлыкка китерәләр. Аның белән күп кенә су хайваннары (мәсә­лән, буынтыгаяклылар — кыслалар, балыклардан — китсыман акула, имезүчеләрдән — кайбер китлар) туклана. thumb|right|250px|[[Үсемлек планктоны]] Суүсемнәрнең күпчелек төрләре әйләнә-тирәгә фотосинтез ва­кытында хасил булган ирекле әче тудыргычны аерып чыгара. 2,5 млрд елдан артык элек Җир атмосферасына күпчелек тере организм­нарга сулау өчен кирәкле ирекле әче тудыргычны нәкъ менә суүсемнәр аерып чыгара башлаганнар; алар планетаның әче тудыргычлы атмосферасын барлыкка китергәннәр; суүсемнәр — барлык коры җир үсемлекләренә башлангыч биргән организмнар.
Кеше үзенең хуҗалык эшчәнлегендә суүсемнәрнең кайбер төрләрен файдалана. Мәсәлән, хлорелланы, тиз үрчергә һәм ирекле әче тудыргыч аерып чыгарырга сәләтле булганы өчен, космик корабль­ләр һәм су асты көймәләрендә һаваның нормаль составын даими саклауда файдаланалар.
Көнкүрештә диңгез кәбестәсе дип йөртелүче ламинарияне киң кулланалар. Европа, Азия һәм Американың күп илләрендә аны ашамлык, терлек азыгы итеп һәм сәнагаттә эшкәртү өчен файдаланалар. Аннан кыйммәтле препаратлар — альгинат, маннит һәм ламинария табалар. Кайбер илләрдә ламинарияне диңгез плантацияләрендә үстерәләр. Кызыл суүсемнәр — багрян­каларның шулай ук практик әһәмияте зур. Төньяк диңгезләрдә таралган суүсем — хондрус сулыш юллары авыруларын дәвалау өчен дару буларак элек-электән кулланыла. Башка багрянка лардан микробиология промышленностенда агар-агар табалар; агар-агар бактерияләр, гөмбәләр һәм суүсемнәрне өйрәнгәндә туклыклы тирәлек булдыру өчен файдаланыла. Азык-төлек сәнагатендә исә аны ипигә һәм башка камыр ризыкларына өстиләр. Андый ризык тиз искерми.
Табигый сулыкларда кайбер төр суүсемнәрнең күпләп үрчүе суның пычрануын күрсәтүче ышанычлы индикатор булып тора. Кайбер суүсемнәр (хлорелла) елга, буа һәм күлләрнең биологик чистартучылары буларак файдаланырга мөмкин.
Суүсемнәрнең кайберләре генә паразитлар. Бер күзәнәкле күп кенә суүсемнәр, белгәнегезчә, гөмбәләр белән симбиозда лишай­никларны барлыкка китерәләр.
Суүсемнәрне, төзелешендәге үзенчәлекләренә һәм күзәнәк­ләрендәге теге яки бу пигментларның микъдарына карап, берничә бүлеккә бүләләр.
(1575) Уинифред
Тарихы
1950 елның 20 апрелендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1950 HH» саналган.
Вильель
Вильель — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аах (Хегау)
Аах (Aach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильгуэн
Вильгуэн — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Дембовце
Дембовце — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нутэпэльмен авыл җирлеге
Нутэпэльмен авыл җирлеге — Чукотка автономияле округының Иультин районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Нутэпэльмен авылы.
Коррьентес
Коррьентес (Corrientes) — Аргентинаның Коррьентес провинциясендә урнашкан шәһәр.
Нутэпэльмен авыл җирлеге
Состав
Нутэпэльмен авыл җирлегенә Нутэпэльмен авылы керә.
Пальник-Шор (Сямая кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фредериктаун (Пенсильвания)
Фредериктаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Боксиг (коммуна)
Боксиг — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.
Батаева
Батаева (Батаева ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Боксиг (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Батаева
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Свилэли
Свилэли (Свілэлі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Геленувка (Свентокшиж воеводалыгы)
Геленувка  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ченстково (Косьцерский повяты)
Ченстково — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Галара Бота (Павия)
Галара Бота — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галара Бота Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Трдкова
Трдкова — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анастасино (Пермь крае)
Анастасино — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Төй авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Климат
Климаты — уртача континенталь. Кыш суык һәм буранлы, кар катламы берәр метрдан артып китә ала. Явым-төшем күләменең күпчелек өлеше июнь-август айларына туры килә.
Каваҗык (Илкадым)
Каваҗык (Kavacık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пытыръю
Пытыръю (Пытыръю) — Коми Республикасының Княжпогост районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Алексей Баранников
Алексей Петрович Баранников (1890-1952) - совет филологы һәм индологы, СССРда хәзерге һиндстан телләрен өйрәнү мәктәбенә нигез салучы. Филология фәннәре докторы, Ленинград дәүләт университеты профессоры, СССР Фәннәр академиясе академигы (1939), СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институты директоры (1938-1940).
Биографиясе
Полтава губернасының Золотоноша шәһәрендә, эшче сыйныф гаиләсендә туган. Матди яктан тәэмин ителмәгән булу сәбәпле, ул гимназияне (экстерн) һәм Киев университетының тарих-филология факультетын зур авырлык белән тәмамлый. Эшчәнлеге һәм ныкышмалыгы аркасында, Баранников университетта калдырыла һәм үзен фәнни эшчәнлеккә багышлый. У.л борынгы телләрне: латин һәм грек телләрен яхшы белә иде, ләкин аеруча санскрит һәм яңа һинд телләре белән кызыксына.
1934 елда А. П Баранников СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтына эшкә керә - башта өлкән фәнни белгеч, аннары яңа Һинд кабинеты башлыгы (1936-1938), директоры (1938-1940) һәм соңрак - һинд филологиясе секторы мөдире (1941-1950).
1930 нчы елларда Ленинград дәүләт университетында һәм Көнчыгышны өйрәнү институтында эшләп, ул бик зур фәнни һәм педагогик эш җәелдерә, СССР да беренче тапкыр урду теле, һинди теле, маратхи, бенгали һәм пәнҗаби кебек Яңа һинд телләрен өйрәнүне оештыра. 1935 елда А. П. Баранников филология фәннәре кандидаты дәрәҗәсенә лаек була (диссертация якламыйча), һәм 1939 елда СССР Фәннәр академиясе академигы итеп сайлана.
Ул Һиндстанның урта гасыр һәм хәзерге телләрен, борыңгы һинд әдәбиятын, шулай ук чегән нәр телен, көндәлек тормышын, фольклорын һәм тарихын өйрәнү буенча бик күп хезмәтләр яза. Төрмә жаргонын өйрәнү буенча берничә әсәр авторы.
Гаиләсе
Ул тел белгече Ольга Николаевна Никоновага өйләнгән. Балалары: индолог Петр Баранников (1925-2007), ихтиолог Ирина Баранникова (1926 б.).
Ляски (Пйотрковский повяты)
Ляски  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бурденвиль
Бурденвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Конда-сюр-Ганаве
Конда-сюр-Ганаве — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Равил Вәли
Равил Вәли (псевдоним), тулы исем-фамилиясе Равил Вәли улы Вәлиев (1942 елның 20 августы, СССР, РСФСР, ТАССР, Арча районы Яңа Кенәр — 2020 елның 31 марты, РФ, ТР, Казан) — татар язучысы, журналист, СССР Язучылар берлеге әгъзасы (1978 елдан). Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2000). Фатих Хөсни (2010) һәм Эдуард Касыймов исемендәге премияләр лауреаты. КамАЗ төзелеше ударнигы.
Тәрҗемәи хәле
1942 елның 20 августында Татарстанның Арча районы Яңа Кенәр авылында туган. Балалык еллары шушы райондагы Иске Әҗем авылында үтә. 1960 елда Яңа Кенәр урта мәктәбен тәмамлагач, бер ел Арча педагогия училищесында укый, аннары бераз вакыт үз авылларында укытучы булып эшли. 1961—1964 елларда Равил Вәлиев Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. Хәрби хезмәттән кайткач, Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга керә. 1969 елда университетны тәмамлап, башта күп тиражлы «Татарстан кооператоры» газетасында әдәби сотрудник, аннары Казан телевидениесенең балалар өчен тапшырулар редакциясендә редактор булып эшли. 1969 елның көзендә Татарстанда Кама автомобиль заводы төзелә башлый. Гасыр гигантын коруда катнашу теләге 1970 елның маенда яшь журналист Равил Вәлиевне дә Чаллыга алып килә. Төзүчеләр хезмәтен һәм тормышын яхшырак өйрәнү максаты белән, башта ул гади ташчы булып эшли, язылачак әсәрләренең геройлары белән иңгә-иң торып, Яңа Чаллының беренче йортларын салыша, күргән-кичергәннәрен исә көндәлек дәфтәренә теркәп бара.
Иҗаты
1970—1972 елларда Равил Вәлиев Чаллыдагы «Кама таңнары» исемле күп тиражлы газетаның редактор урынбасары булып эшли. Шул ук вакытта җитди рәвештә әдәби иҗат белән шөгыльләнә башлый. Тиздән авторның «Каурыйлар чыныкканда» дигән очерклар циклы «Казан утлары» журналында (1972 ел, № 2, 3, 4) басылып чыга һәм журналның еллык премиясе белән бүләкләнә. Яшь язучы тарафыннан тагы да киңәйтелебрәк эшләнгән бу әсәр 1973 елны Татарстан китап нәшриятында «Шәһәр булсын бүләгем» исемле документаль повесть рәвешендә аерым китап булып басыла һәм укучыларның җылы бәясенә лаек була. Әсәр очеркистларның 1974 елда Мәскәүдә уздырылган Бөтенроссия семинарында да тикшерелә һәм уңай бәя ала.
Равил Вәли 1978 елдан Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2000), Татарстан Язучылар берлегенең Фатыйх Хөсни исемендәге (2010) премия лауреаты.
2020 елның 31 мартында Казанда 78нче яшендә озакка сузылган каты авырудан соң вафат. Самосырово бистәсендәге мөселман зиратына җирләнгән.
Панама-Сити-Бич (Флорида)
Тарихы
Панама-Сити-Бич шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильянуэва-дель-Ребольяр-де-ла-Сьерра
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уэлькаль авыл җирлеге
Уэлькаль авыл җирлеге — Чукотка автономияле округының Иультин районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Уэлькаль авылы.
Состав
Уэлькаль авыл җирлегенә Уэлькаль авылы керә.
Бая-Бланка
Баия-Бланка (Bahía Blanca) — Аргентинаның Буйныс-Айрыс провинциясендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1828 елда нигезләнгән.
Поенари (Корбень, Арджеш)
Поенари — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Элкин (Төньяк Каролина)
Элкин  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кодзь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Памендуй
Памендуй (Памендуй-Сё) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Перевозная борыны урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дерби (Айова)
Дерби  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дерби шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эминҗе (Аралык)
Эминҗе (Emince) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ыгдыр иле Аралык илчесенә караган бер авыл (köy).
Ченстоцин
Ченстоцин — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рамис Сафин
Рамис Сафин, Рамис (Рәмис) Фарук улы Сафин (1965 елның 1 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, Татарстан АССР, Апас районы, Урта Балтай) — журналист, җәмәгать эшлеклесе, Сембер өлкәсе татар милли-мәдәни мохтарияте Башкарма комитеты рәисе, Бөтендөнья татар конгрессы Милли Шурасы президиумы әгъзасы (2017 елның 3 августыннан),  «Яңа гасыр» телерадиокомпаниясенең Сембер өлкәсендәге филиалы директоры, Сембер шәһәре иҗтимагый палатасы әгъзасы, Сембер өлкәсе губернаторы каршындагы милләтләр шурасы әгъзасы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
Тәрҗемәи хәле
1965 елның 1 гыйнварында Татарстан АССР Апас районы Урта Балтай авылында туган. Урта Балтай урта мәктәбен тәмамлагач (1982), комсомол юлламасы буенча туган авылында калып, сыйныфташлары белән бер ел Крупская исемендәге күмәк хуҗалыкның терлекчелек комплексында эшли. Бер елдан терлекчелектә аларны унынчыны яңа тәмамлаган егет-кызлар алыштыра. Совет Армиясенә алынып, хәрби хезмәтне Монголиядә үтә. Армия сафларында хезмәт итеп кайтканнан соң, Казан дәүләт университетының журналистика факультетында укый. Радиода Рәзин Нуруллин җитәкчелегендә практика үткәндә, Казан дәүләт университетының журналистика факультеты деканы Флорид Әгъзамов җәйге практиканы Сембер телевидениесендә татар телендә яңа ачылган «Чишмәләр» тапшыруында үтәргә тәкъдим итә. Хезмәт юлын, университетның өченче курсын тәмамлагач, Сембер өлкә телевидениесендә башлый. Бүгенге көнгә кадәр Рамис Сафин бу тапшыру белән элемтәләрен өзми.
1989 елда гаиләсе белән Татарстаннан Сембергә килеп урнаша hәм татар телендә тапшырулар алып бара башлый.
Җәмәгать эше
Сембердә эшли башлаган беренче көнәреннән үк өлкә һәм шәһәрдә яшәүче җирле татарларның иҗтимагый тормышында катнашып килә.
2005 елдан «Сембер өлкәсе татар милли-мәдәни мохтарияте» иҗтимагый оешмасы (Общественная организация «Ульяновская областная татарская национально-культурная автономия», УОТНКА) башкарма комитеты рәисенең урынбасары, соңыннан рәисе итеп сайлана. Автономиядә һәр татар авылы турында китап чыгару бурычы куелган. Өлкәдәге 67 татар авылының 23енең тарихы турында китаплар чыккан, биш китап языла, «Сембер-Ульяновск төбәге татарлары» энциклопедиясен (2016) яңартып чыгару бурычы тора.
2017 елның ноябрендә, прокуратура ярдәмендә мәктәпләрдә татар теле укыту ихтыярига калган чорда узган БТК утырышында татар телен укытуны яклап чыгыш ясый: Минемчә, татарлар яшәгән барлык төбәкләрдә дә татар теле һәм татар тарихы укытылырга тиеш. Безнең авыр сугыш елларын кичергән бабаларыбыз: «Без барысына да риза, сугыш кына булмасын иде», — диләр. Без XXI гасырда: «Барысына да риза, телебезне генә алмасыннар», — дип әйтергә мәҗбүрбез. Балаларыбыз бүгенге көн вакыйгаларын 1552 ел вакыйгалары белән чагыштырып карамаслармы?
2009—2011 елларда Сембер өлкәсе губернаторының милли мәсьәләләр буенча ярдәмчесе булып эшли.
Гаиләсе
Хатыны Рамилә, Урта Балтайдан, Сембер Татар мәдәният үзәге җитәкчесе, ТР атказанган мәдәният хезмәткәре. Уллары Алмаз КФУ, асптрантура тәмамлаган, кызлары Алсу КФУ тәмамлый, алты ай АКШта укыган.
Сезуреш (Пеналва-ду-Каштелу)
Сезуреш  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Трдобойци
Трдобойци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Гелзув (Свентокшиж воеводалыгы)
Гелзув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Трдобойци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гелзув (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фриззлбург (Пенсильвания)
Фриззлбург  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фриззлбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Батунь (авыл)
Батунь  (Батунь ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бразилия милли футбол җыелмасы
Бразилия милли футбол җыелмасы (Seleção Brasileira de Futebol) — халыкара футбол ярышларында Бразилия вәкиле булып торучы милли такым.
Бокша (коммуна)
Бокша — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Дембск (Журоминский повяты)
Дембск  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мыс Шмидта шәһәр җирлеге
Мыс Шмидта шәһәр җирлеге — Чукотка автономияле округының Иультин районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Мыс Шмидта шәһәр тибындагы посёлогы.
Состав
Мыс Шмидта шәһәр җирлегенә Мыс Шмидта шәһәр тибындагы посёлогы керә.
Ален (Баден-Вюртемберг)
Аален, Ален (Aalen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Ален (Баден-Вюртемберг)
Свилюки
Свилюки (Свілюкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Галарате (Козенца)
Галарате — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галарате Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Каваҗык (Даламан)
Каваҗык (Kavacık) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Даламан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(2044) Вирт
(2044) Вирт  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1950 елның 8 ноябрендә Карл Виртанен тарафыннан Сан-Хосе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1950 VE» саналган.
Лясковець (Лодзь воеводалыгы)
Лясковець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Исидро
Сан-Исидро (San Isidro) — Аргентинаның Буйныс-Айрыс провинциясендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1706 елда нигезләнгән.
Төркия милли футбол җыелмасы
Төркия милли футбол җыелмасы (Türkiye Millî Futbol Takımı) — халыкара футбол ярышларында Төркия вәкиле булып торучы милли такым.
Керасынг-Я
Керасынг-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хартес елгасының уң ярыннан 26 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сендин (Табуасу)
Сендин  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бьервиль
Бьервиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кизләү
Кизләү (Евпатория, Євпато́рія, Kezlev, Кезлев) — Кырым ярымутравының урнашкан шәһәр-курорт. Рус телендә бөек Понт патшасы Митридат Евпатор истәлегенә Евпатория дип аталган.
Тарих
Кизләү урынында кешеләр б.э.к.3 мең элек торган инде.
Биредә таврлар, киммерийләр, соңрак греклар яшәгәннәр. Каланың борынгы исеме — Керкинитида. III—II гасырда кала скифлар тарафыннан җимерелгән.
Һуннар, болгарлар, хәзәрләр, печенеглар, кыпчаклар Кизләү урынында торганнар.
Алтын Урда чорында Кизләү — сәүдә үзәге.
1475 елда Госман империясенә керә, Кизләү (төрекчә Гөзлөв) кирмәне төзелә.
1552 елда Дәүләт-Гәрәй хан идарә иткән чорда Җомга-Җәмигъ мәчете төзелә.
Червенець (Диңгез буе воеводалыгы)
Червенець — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кизләү
Тарих
1774 елда Россия Кырым ханлыгын басып ала.
Кизләү каласы рус телендә борынгы гаскәр башлыгы, патша Митридат VI Евпатор истәлегенә Евпатория дип аталган.
Кырым сугышы вакытында Кизләү инглиз-француз-төрек гаскәрләре тарафыннан басып алына.
1941 елның 31 октябреннән 1944 елның 13 апреленә кадәр фашистлар тарафыннан басып алына.
1944 елның 18 маенда кырымтатар халкы сөргенгә җибәрелә, 26 июнендә әрмәннәр, болгарлар, греклар да сөргенгә җибәрелә.
Сугыш вакытында 12 мең кеше атып үтерелгән, халык саны 45–55 %ка кими.
География
Евпатория Кара диңгез ярында, Кырымның далалы көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Халык
Милли состав (2001): руслар — 64,9 %, украиннар — 23,3 %, кырымтатарлар — 6,9 %, белоруслар — 1,5 %.
Транспорт
Евпатория — Россиянең тар уколейлы трамвай йөри торган өч шәһәренең берсе. Башка ике шәһәр: Пятигорск һәм Калининград.
Эллаэнс (Төньяк Каролина)
Эллаэнс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паравы-Яга
Паравы-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Талота-Яга елгасының сул ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Требаньський Врх
Требаньський Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяр-дель-Кобо
Вильяр-дель-Кобо — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фриденс (Пенсильвания)
Географиясе
Фриденс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дембск (Млавский повяты)
Дембск  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Генрик (Свентокшиж воеводалыгы)
Генрик  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Батунь (посёлок)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Генрик (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3402) Висдом
(3402) Висдом  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 5 августында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 PB» саналган.
Нишкам Карма
Нишкам Карма (Санскрит телендә : niṣkāmakarma ), ул нәфессез һәм мин-минлексез гамәл, нинди дә булса җимеш яки нәтиҗә өмет итмичә эшләнгән гамәл һәм Карма Йоганың Мокша юлының үзәк догматы. Аның хәзерге заман яклаучылары Йога принциплары буенча уңышка ирешүне ассызыклыйлар, һәм тышкы максатлардан һәм планнардан читкә басыт олырак яхшыга омтылырга өнди,  бу Бхагавад Гитаның үзәк юлламасы булып киткән.
Һинд фәлсәфәсендә Карма гамәле эчке хасиятләре - гуналары буенча өч төркемгә бүленгән. Монда Нишкам Карма беренче төркемгә яки "Саттва" (саф) гамәлләргә кертелә, бу тынычлыкка китерә; Сакам Карма (үз-үзеңне контрольдә тоту) икенче "раджас" (агрессия) һәм Викарма (начар гамәл) "тамас" булып өченче булып бара, ул караңгылыкка яки инерциягә бәйле.
Эш урынында Нишкам Карма
"Сакам Карма"ның (Бәйле булып катшану)ның яки акылда нәтиҗәләр булып гамәлләрнең капма-каршысы Нишкам Карма 'Бурыч өчен эшләнгән бурыч' дип һәм 'бәйле булмыйча катнашу' дип аңлатыла, ул тискәре мөнәсәбәт тә, битарафлык та түгел; һәм хәзерге вакытта аның эшмәкәрлек даирәсендә яклаучылары күп монда игътибар әхлакый эшмәкәрлеккә бирелә ул кеше кыйммәтләренә һәм эш урынында стрессны киметүгә карый.
Аны Сакамнан яки мин-минлексез гамәлдән аера торган башка аспект булып, аның беренчесе илһам белән идарә ителүе, ә икенчесе бөтенсе мотивациягә караганы, бу нәтиҗәләрендә үзәк аерманы ясый, мәсьәлән, Сакам Карма артык эш басымына һәм эш-голизмына карарга мөмкин, чөнки аның максаты - уңыш, һәм шулай итеп ул күп физик һәм психологик көюләр очракларына китерә. Икенче яктан, Нишкам Карманың, эшкә тигезавырлырак карашны аңлата һәм эш шәхси камиллеккә омтылуга әйләнгәч, аның нәтиҗәсе күбрәк шәхси канәгатьләнү булу, моны башкалар тыштан бүләк алудан эзлиләр. Тулаем күчеш кагыйдәсеннән бер әһәмиятле чыгарылма булып ул асылда эчтән-тышка әхлакый практикасы, ул "Эш ул табыну" гыйбарәсенә китерә, моның нәтиҗәсендә күбрәк эшкә тугъры булу һәм бик нәтиҗәгә омтылу сәбәпле әхлакый булмаган бизнеска яки һөнәри этикага китерергә мөмкин, моны хәзерге эш урыннарында күреп була.
Хәзерге вакытта Нишкам Карма практикасының үзәк гыйбарәсе булып аңлап эшләү тора. Вакыт узу белән, бу практика акылның тынычлыгына китерә һәм практикалаучы нәтиҗәләргә һәм бизнес өлкәсендә булып тора торган эшенең өскә яки аска баруына бәйле булмыйча эшенә тугъры булып кала, чөнки эш хәзер шәхси табыну шәхси гамәленә әйләнә. Күбрәк вакыт эчендә ул йөрәкне чистартуга һәм тулаем үсешкә китерә.
Бхагавад Гитада Нишкам Карма
Нишкам Карма Махабхаратаның үзәк текстында "Бхагавад Гита"да мөһим урын алып тора, монда Кришна 'Нишкам Карма Йога' (Мин-минлексез Гамәл Йогасы)н Хакыйкатьне аңлар өчен идеаль юл дип атый. Тиешле эш өметләрсез, мотивларсыз берәр кешенең акылының чистаруына китерә һәм тора-бара шәхескә сәбәпнең кыйммәтен аңларга һәм эштән бәйле булмаска мөмкинчелек бирә:
- Verse 47, Chapter 2-Samkhya theory and Yoga practise, The Bhagavadgita - Verse 2.48, Chapter 2-Samkhya theory and Yoga practise, The Bhagavadgita - Radhakrishnan - Verse 5.11
Поенари (Нямц)
Поенари — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Паркер (Флорида)
Паркер  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Паркер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Свилямесце
Свилямесце (Свілямесце ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Джамайка (Айова)
Джамайка  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Джамайка шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Абштат
Абштат (Abstatt) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эгвекинот шәһәр җирлеге
Эгвекинот шәһәр җирлеге — Чукотка автономияле округының Иультин районы составына кергән административ берәмлек. Үзәге — Эгвекинот шәһәр тибындагы посёлогы.
Состав
Эгвекинот шәһәр җирлегенә Эгвекинот шәһәр тибындагы посёлогы керә.
Апак
Апак — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Халык саны — 425 тирәсендә. Почта индексы — 422888.
Тарих
1710 елда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Казанцево (Чернушка районы)
Казанцево — Пермь краеның Чернушка районында урнашкан авыл. Төй авыл җирлегенә карый.
Халык
Халык саны динамикасы:
Каваҗык (Сарай)
Каваҗык (Kavacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Янга (Имгыт кушылдыгы)
Янга — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Имгыт елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эминлер (Караман)
Эминлер (Eminler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Караман иле Караман илчесенә караган бер авыл (köy).
Кондесья
Кондесья (Condeissiat) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Шатийон-сюр-Шаларон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,64 км².
Elektromagnetizm
Elektromagnetizm - elektrik qorğılar arasında xasil bula torğan elektromagnetik tä'sir iteşüne tikşerüçe fizikanıñ tarmağı.
Elektromagnitik tä'sir iteşü elekromagnitik qır (elektr qırı, magnit qırı) häm yaqtılıqnı buldıra.
Elektromagnitik tä'sir iteşü, köçle tä'sir iteşü, zäğif tä'sir iteşü häm gravitatsiä - dürt fundamental' tä'sir iteşü.
Elektromagnetizm süze - ἤλεκτρον, ēlektron (gäräbä) häm μαγνῆτις λίθος magnētis lithos (timer mäğdäne) yunan süzlärennän kilep çıqqan.
Elektromagnitizm elektr häm magnit köçlären taswirlawçı Lorents köçen tikşerä.
Yuğarı energiädä elektromagnitik tä'sir iteşü häm zäğif tä'sir iteşü berläşä.
Töp qanunnar
Elektromagnitik küreneşlärne tarwirlawçı töp qanunnar:
4-vektorlı potentsial:
bolay da qısqaça yazılıp bula:
Elektromagnit qırınıñ tenzorı komponentları:
ikençe äğza - tä'sir iteşü, öçençe äğza - tiz xäräkät itüçe kisäkçäneñ Lagranjian tığızlığı, j^i — 4-ağım
kisäkçä öçen xäräkät tigezlämäse: biredä p_i = m u_i — 4-impuls, u^k — 4-tizlek.
Червинск (Диңгез буе воеводалыгы)
Червинск — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сеньорин
Сеньорин — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Вилье (Эндр)
Вилье — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Питырбур (стадион)
Санкт-Санкт-Петербург — Санкт-Петербургда 2016 елда төзелеп беткән футбол стадионы.
Болбоши (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Требелно
Требелно — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Генрикув (Свентокшиж воеводалыгы)
Генрикув  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Раевсикт (Куратово авыл җирлеге)
Раевсикт (Раевсикт) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Климат
Раевсикт климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (85%), руслар (15%).
Дембск (Плоцкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бюлли (Сен-Маритим)
Бюлли — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ливиядә ислам
Ливиядә ислам ((الإسلام في ليبيا ) ― төп дин,  дәүләт дине. Коръән ― Ливиядәге законнарның нигезе. Ил халкының (7 млн кеше, 2021 елга) 97 % ы ислам динен тота, 2,7 % ы ― христианнар (, католик, англикан чиркәүләре тарафдарлары), 0,3 % ы ― башка диннәр тарафдарлары. Ливия мөселманнарының күпчелеге ― сөнниләр .  Мөһаҗирләр (бигрәк тә пакистанлылар) арасында аз санлы, дәүләт тарафыннан танылмаган Әхмәдия, шигый, гыйбадия агымнары вәкилләре бар.
Тарих
Ливиядә Ислам VIII гасырда гарәп яулаучылары белән бергә барлыкка килә. Яулаучылар сөнни тәгълиматына нигезләнгән ислам алып килә. Ислам һәм гарәп теле тиз берләшеп китә, һәм инде X гасырда ук Ливия халкы гарәп телле һәм мөселман булган илгә әверелә. XI гасырда Согуд Гарәбстаны һәм Мисырдан килгән кабиләләренең күпләп бәреп керүеннән соң Ливиядә ислам ныклап урнаша. Бу җирлектә исламга кадәр булган ышануларны гарәпләр алып килгән ислам җиңә.
Суфичылык тарикатьләре Ислам дине ныгып урнашуда һәм Төньяк Африканы XVIII һәм XIX гасырларда колачлаган дини яңарышта мөһим роль уйный.
Ливиядә, Госман империясе христиан миссионерларының бәреп керүенә нәтиҗәле каршылык күрсәтә алмый башлагач, бу эшне Суфичылык тарикатьләре үз өстенә ала. Алар арасында Төньяк Африканың күп кенә районнарына таралган тарикате иң көчлесе һәм нәтиҗәлесе була.
Каддафи Ливиясендә ислам
Мөәммәр Каддафиның революцион хөкүмәте вазифасына керешкәч, Шәригатьне илнең кануннары нигезе итеп торгызу нияте турында игълан итә. Ливиядә барлар һәм төнге клублар ябыла, тыйнаксыз дип саналырдай күңел ачулар тыела.
1973 елның ноябрендә Яңа хокукый кодекс нәшер ителә, ул Ливиянең барлык суд системасын шәригать нигезендә яңадан карый. Каддафи хөкүмәте кабул иткән законнар арасында берничә төрле җәза: корал кулланып талау оештырган өчен кул һәм аякларны ампутацияләү юлы белән җәзалау, Рамазан аенда уразасын бозган кешеләрне җәзага тарту, зина кылган ирләрне дә, хатын-кызларны да сиксән мәртәбә камчы белән суктыру һ. б. җәзалар каралган була.
Революцион хөкүмәт Ливияне Ислам дөньясы лидеры итү теләген берничә тапкыр раслый. Моннан тыш, Каддафиның башка гарәп дәүләтләре белән сәяси берлек ярдәмендә гарәп милләтен булдыру буенча тырышлыгы да бөек ислам милләтен булдыру теләгенә нигезләнә. Каддафи бу ике төшенчә арасында зур аерма күрми.
Хөкүмәт Ислам институтларына ярдәм итүдә һәм бөтен дөньяда ислам исеменнән прозелитизмны таратуда үз өстенә әйдәп баручы рольне ала. 1970 елда фәләстинлыларга аларның Израильгә каршы көрәшендә ярдәм итү өчен Җиһад фонды оештырыла. Бенгази университетының ислам белеме һәм гарәп теле факультетына бөтен Ислам дөньясы өчен мөселман интеллектуаль лидерларын әзерләү йөкләнә, Ислам миссиясе җәмгыяте Вена һәм Бангкок кебек ерак шәһәрләрдә мәчетләр һәм ислам белем бирү үзәкләрен төзү һәм ремонтлау өчен дәүләт акчаларын куллана. Чит илләрдә, бигрәк тә бөтен Африка буенча Ислам динен тарату һәм бөтен дөньяда мөселманнарга акча белән ярдәм итү өчен хөкүмәт ярдәме белән Ислам чакыруы җәмгыяте (Ад Дауа) оештырыла. 1978 елда илнең төп мәчетләрен символик рәвештә чистарту була.
Каддафи бәреп төшерелгәннән соң, кайбер урыннарда яңадан ислам ультраконсерватив агымнары барлыкка килә. 2014 елда Ливиянең көнчыгышы Гыйрак һәм Левант Ислам дәүләте белән бәйле боевиклар контроленә күчкән.
Гамәл Габделнасыйр мәчете
Гамәл Габделнасыйр мәчете (Әлҗазаир мәйданындагы мәчет) ― 1924-1931 елларда Триполи кафедраль соборы буларак төзелгән, 1970 елда мәчеткә әйләндерелгән бина.
1969 елда Ливия Гарәп Республикасы игълан ителгәннән соң, хакимияткә Мөәммәр Каддафи килә. 1970 елның 21 июлендә илдәге Италия милкен конфискацияләү һәм Италия колонистларын илдән куып чыгару турында указ чыгарыла. Конфискацияләнгән милек арасында 1970 елда мәчеткә әйләндерелгән әлеге собор да була.
Галарди (Кампобасо)
Галарди — Италиянең Молизе төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галарди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Лясота (Лодзь воеводалыгы)
Лясота  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Элленборо (Төньяк Каролина)
Элленборо  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бахани
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фриденсбург (Пенсильвания)
Фриденсбург  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сепойнш (Визеу)
Сепойнш  — Португалиянең Визеу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Свираки
Свираки (Свіракі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Судак (шәһәр)
Суда́к (Судак, Sudaq, Судакъ) — Кырым ярымутравында урнашкан шәһәр-курорт. Кара диңгез ярында, Ялта шәһәреннән 120 км төньяк-көнчыгышта урнашкан.
(717) Визибада
(717) Визибада  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1911 елның 26 августында Франц Кайзер тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1911 MJ» саналган.
Каваҗык (Назилли)
Каваҗык (Kavacık) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Генсице (Свентокшиж воеводалыгы)
Генсице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дембувка (Варшавский-Захидний повяты)
Дембувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Абтсгмюнд
Абтсгмюнд (Abtsgmünd) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяр-дель-Сальс
Вильяр-дель-Сальс — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кондеон
Кондеон — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Тарих һәм Санак Ассоциациясе
Тарих һәм Санак Ассоциациясе (The Association for History and Computing), (AHC) тарихны өйрәнүдә санаклар кулланылышына багышланган оешма.
AHC ул санаклар кулланылышын барлык төр тарихны өйрәнүдә, укыту һәм өйрәнүне алга сөрүче халыкара оешма. Ул беренче вакытта 1986 елның мартында, Лондон Университетында, Вестфилд Колледжында конференциядә тәкъдим ителгән булган. Ул шул ук урында 1987 елның мартында икенче конфренциядә нигезләнгән булган.
Ассоциация Edinburgh University Press нәшрияты тарафыннан бастырылган History and Computing (Тарих һәм Санак белеме) журналын күзәтә.
Чернево (Диңгез буе воеводалыгы)
Чернево — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Болвашница (коммуна)
Болвашница — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Кер-Юган
Кер-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хар-Юган елгасының сул ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Требелно-при-Паловчах
Требелно-при-Паловчах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Парденя-Яга
Парденя-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сарембой-Яга елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Паркленд (Флорида)
Паркленд  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Паркленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фристаун (Пенсильвания)
Фристаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фристаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поенари (Поенарий-де-Арджеш, Арджеш)
Поенари — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Винёй (Эндр)
Винёй — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Бюр-ан-Бре
Бюр-ан-Бре — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Эллербе (Төньяк Каролина)
Эллербе  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяркемадо
Вильяркемадо — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.