cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вилеро (Кунео)
Географиясе
Вилеро Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ройз-Сити (Техас)
Ройз-Сити  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ройз-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Атека
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7008
NGC 7008 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Валеряни
Валеряни — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лольм
Лольм — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Гоюш
Гоюш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Острова
Острова (Ostrova) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Сашен
Сашен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Йорданки
Йорданки — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(4619) Поляхова
(4619) Поляхова  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 11 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RB7» саналган.
Факоэмульсификация
Факоэмульсификация (фако) соңгы 15 елда иң кулай катаракта экстракциясе ысулы булды. Факоэмульсификациядә ЭЭК белән чагыштырганда кечкенә кисем операцияне иминрәк итә, чөнки күз декомпрессиясен  булдырмау мөмкин. Өстәвенә, операциядән соң астигматизм сирәк барлыкка килә һәм рефракция иртә тотрыклана  (гадәттә 3 атнадан соң 3 мм кисемдә). Кисем белән бәйле операциядән соң өзлегүләр, шулардан төсле катлау коелу, юк диярлек. Факоның бердәнбер кимчелеге катлаулы аппаратлар кирәклеге, алар ясмыкның төшен эмульсификациясе  һәм аның кисәкләрен кечкенә кисем аша алу өчен кирәк. Бу ысулны башкару өчен билгеле күнекмәләр кирәк.
Факодинамика
Хирурглар аппаратның динамикасын һәм төрле катаракта формаларын алганда бер-берсе белән төрле сыекчалар йогынтысын аңларга тиеш. Төрле аппаратлар төрлечә идарә ителә, әмма аларның төп механизмы бер үк. Туры килгән көйләүләрне сайлау хирургияне җиңелрәк һәм иминрәк итә.
1.   Ирригация шешәсендәге биеклекне авыруның күз биеклегеннән билгелиләр. Шешәне билгеле биеклеккә күз эче басымын тотрыклы итү өчен урнаштыралар. Эремә китерү тизлеге шешә биеклегенә таман һәм гравитациягә бәйле.
3.   Вакуумны терекөмеш баганасы миллиметрларында үлчиләр һәм  суырткыч сыекчаны аспирацияләгән вакытта томалану вакытында ясыйлар Вакуум  төшне тотарга булыша һәм ясмык кисәкчәләрен аспирацияләргә мөмкинлек бирә. Зур вакуум шулай ук ясмыкны алырга кирәкле югары көч кирәклеген киметә.
WFDC5
WFDC5 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Факоэмульсификация
Факодинамика
NВ АТ һәм вакуум концепциясе аңлашылгач, аларны хирургка җайлы ысулга үзгәртеп була.
Суырткычлар
1.   Перистальтик агым суырткычы сыекчаны һәм ясмык кисәкчәләрен факоаппаратка  беркетелгән кассета эчендәге әйләнмә цилиндрлар аша сыекчаны көпшәләр аркылы  китереп фако очлыгына суырып ала. Бу барышның тизлеге әйләнгән цилиндрлар тизлегенә бәйле, әмма нәтиҗәлерәк эш өчен очлыкны томаларга кирәк, шулай  системада вакуум барлыкка киләчәк.
Билгеләнгән шартларга вакуум җиткәч, суырткыч әкренәя, ә вакуумның кирәкле дәрәҗәсенә  җиткәндә — тулысынча туктый.
2. Вентури суырткычы көпшәдә тискәре басым ясап, аның керүе аша тыгыз газ үткәреп вакуум барлыкка китерә. Вакуум һәм АТ арасында аерма булмаганын аңлата. Тәбәлдереккә басу вакуумны билгеле дәрәҗәгә кадәр арттыра, ул томалануга бәйле түгел, шуңа Вентури суырткычы белән аппаратларда һәрвакыт  вакуумлы очлык бар.
Очлык
Очлык (рәс. 12.8а) пьезоэлектрик кристаллар җыелмасыннан тора, алар очлыкны буй юнәлешендә ультратавыш ешлыгы белән  тибрәткән тиз күчүче аппарат кебек эшли. Башы термик һәм механик зарарланулардан саклаган капкач белән 1,1-0,7 мм диаметрдагы куыш титанлы  инәдән тора (рәс. 12.8б). Төрле формадагы фако инәләре эмульсификация һәм ясмык төшен тотуга карата төрле үзенчәлекләргә ия. Ясмык эмульсификациясе түбәндәге феноменнар үсешенә китерә.
1.   Борау тәэсире иң мөһиме санала.
Кавитация - сыекчада каты матдәләрнең тиз йөреше нәтиҗәсендә барлыкка килә. Осцилляцион җавапның һәр ахырында баш эчкә бата һәм вакуум ясый, ул каваитацион куыклар ясалуга китерә.
Куыклар күп санлы энергия чыгара, аның өчен ясмык кисәкчәләренең эмульсификациясе була.
Нотр-Дам-де-Белькомб
Нотр-Дам-де-Белькомб (Notre-Dame-de-Bellecombe) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Южин кантонына карый.
Факоэмульсификация
Очлык
2.   Акустик шок дулкыны фако очлыгы хәрәкәте белән чыга.
Нотр-Дам-де-Белькомб
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,45 км².
Факоэмульсификация
Очлык
3.   Сыекча кисәкчәләреннән дулкын импульсы очлыкны сыекчага батырганда була. Йомшак катаракталарда бу импульсны турыдан-туры бәйләнеш булмаганда күреп була.
Дикме (Тутак)
Дикме (Dikme) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Тутак илчесенә караган бер авыл (köy).
Факоэмульсификация
Вискоэластиклар
Вискоэластиклар — күбесенчә гликозаминогликаннар һәм гидроксипропилметилцеллюлозадан торган катлаулы биополимерлар.
Нотр-Дам-де-Белькомб
Искәрмәләр
Нотр-Дам-де-Белькомб
Домбрувка (гмина Врублев)
Домбрувка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Факоэмульсификация
Вискоэластиклар
2 төп төре бар
1.    Когезивлы (Healon 5, Healon GV һәм Proviso)
•     Озын чылбырлы һәм югары молекуляр авырлыгы.
•     Интраокуляр аралыкны ясарга һәм сакларга кулланыла.
•     Алынганчыга кадәр КЭБ артуга китерә.
•     Алуы җиңел.
M2 (метро сызыгы)
M2 - Копенһаген метрополитенының икенче сызыгы, сары төстә картада. Ул Ванлесе метро станцияседән Люфтхавн метро станциясе кадәр бара. Линия М1 белән бергә төзелде, Орестад микрорайоны төзекләндерү вакытта. Линия проекты 1992 елда кабул ителде, ә төзү эшләре 1998 елда башланды. Линия берничә этаптан 2002 һәм 2007 еллар арасында ачыла. Озынлык 14,2 км (8.8 миль).
Факоэмульсификация
Вискоэластиклар
2.     Дисперслы (Viscoat)
•     Түбән молекуляр авырлыгы, җиңел таркала.
•     Эндотелийны сакларга кулланыла.
•     КЭБ артуга китерми.
•     Когезивлыга караганда авыррак алына.
3.     Клиник яктан кулланышы
•     Soft-shell техникасына дисперслы, ә аннары когезивлы  вискоэластик кертү керә. Беренче вискоэластик эндотелийны саклый.
•     Капсулорексис алга таба перифериягә барса, югары  молекуляр когезивлы вискоэластикны кертү алгы камераны яссылата һәм төсле  катлауны читләштерә.
•     Тар бәбәкләрдә югары молекуляр вискоэластик төсле  катлауны ясмыктан күчереп мидриазга китерәчәк.
•     Арткы капсуланың кечкенә ертылуларында югары молекуляр  вискоэластик пыяласыман җисемне кире арткы камерага күчереп, капсуладагы  кимчелекне ябачак.
Техника
Бу китап чигендә техниканы җентекләп ачып булмый.
1.    Әзерләү
а) конъюнктива  капчыгына урынлы анестетик тамызалар;
б) аннары  конъюнктива капчыгына повидон-йод 5% тамызалар (рәс. 12.9а), аны шулай ук кабаклар тиресе дезинфекциясе өчен кулланалар (рәс. 12.9б);
в) кабаклар һәм  керфекләрне төгәл итеп операцион кырдан кабак киңәйткече куеп аералар (рәс. 12.9в).
2.     Кисемнәр
Хуҗа Әхмәт Габбас
Хуҗа Әхмәт Габбас (Khwaja Ahmad Abbas, ख़्वाजा अहमद अब्बास, خواجه احمد عباس,, Панипат, Пәнҗаб, Британ Һиндстаны — , Бомбей, Һиндстан), һинд язучысы, кинорежиссер. Урду һәм инглиз телләрендә иҗат иткән. Һинд тормышына багышланган «Киләчәк - безнеке» (1945), «Инкыйлаб» (1954), «Канлы юл» (1980) романнар авторы; «Сукбай» (1951), «420 әфәнде» (1955) һ.б. филмнәрнең сценарий авторы. «Ганга» (1954), «Өч диңгез аръягына сәяхәт» (1957, В. Пронин белән) һ.б. филмнәрнең режиссеры.
Факоэмульсификация
Техника
а) ике яктан 180° аралыгы белән берешәр кирт ясыйлар. Беренчесен төп кисемнән 30-60° сулгарак башкаралар;
б) кисем мөгезкатлау яки лимбаль була ала (рәс. 12.10а); урынлы анестезиядә чигә кисеме кулайрак;
Мерече
Мерече — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Факоэмульсификация
Техника
в) алгы камерага вискоэластик кертәләр.
Мерече
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Факоэмульсификация
Техника
3.    Капсулорексис билгеле диаметрда, үзәктә һәм түгәрәк булырга тиеш  (рәс. 12.10б). Аны циститом яки кыек инә белән 2 адымда башкаралар:
Прюне (Ардеш)
Прюне — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Факоэмульсификация
Техника
а) көчнең тангенциаль векторы кисем буенча юнәлгән;
б) буй кисеме капсуланы тартучы һәм ертучы көчнең үзәккә юнәлгән векторын бирә.
4.    Гидродиссекция төшне хәрәкәтчән итә.
а) сыекча белән тупас 26G канюляны рексис кырые астына куялар һәм сыекчаны капсула астына кертәләр (рәс. 12.10в);
б) гидродиссекция дулкыны төгәл кызыл рефлекс бирергә тиеш; в) фако зондын өске кабык катламнарына һәм  эпинуклеуска кертәләр һәм аларны суырып алалар.
5.    Дүрт квадрант техникасы тәҗрибәсез хирургларга төшне алу өчен туры килә, чөнки  аны башкару җиңел:
а) зонд белән буразна ясыйлар (рәс. 12.10г);
б) төшне боралар һәм икенче буразна беренчедән уң почмакта уза;
в) зонд һәм икенче коралны буразнаның каршы диварына урнаштыралар һәм кире якка көч юнәлтеп төшне ваталар (рәс. 12.10д);
г) төшне 90% боралар һәм аны шулай ук буразнага  үрә итеп ваталар;
д) төшнең һәр квадрантын башта эмульсификациялиләр, ә аннары суырып алалар (рәс. 12.10е).
6.    Ясмыкны яру өчен күбрәк тәҗрибә кирәк, әмма бу алымның өстенлеге әзрәк  көч сарыф итүдән гыйбарәт:
а) ятма яруда пычакның тупас ахырын капсула астына ятма урнаштыралар, ә аннары пычак ахыры асмага кадәр җиткәнче боралар;
б) асма яруны пычакның очлы очлыгы белән башкаралар, ул капсулорексистан артык үтәргә тиеш түгел;
в) төшне берничә кисәккә яралар, аларның һәрберсен эмульсифицикациялиләр һәм суырып алалар.
7.    Кабык кисәкчәләре аспирациясе. Кабык кисәкчәләрен вакуум белән тарталар, үзәккә күчерәләр һәм суырып алалар (рәс. 12.11а).
8.     ИОЛ имплантациясе
а) капсула капчыгына вискоэластик кертәләр (рәс. 12.11б)
б) мөгезкатлау кисемен зурайталар (рәс. 12.11в);
в) ИОЛ'ны төрәләр һәм капсула капчыгына урнаштыралар (рәс. 12.11г); җәелгән ИОЛ'ның имплантациясе өчен махсус инжектор кулланырга мөмкин;
Соколда
Соколда — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Факоэмульсификация
Техника
г) ИОЛ'ны  үзәклиләр (рәс. 12.11д).
Соколда
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Факоэмульсификация
Техника
9.     Тәмамлау
б) кисемнәрне тозлы эремә кертеп туры китерәләр (рәс. 12.11е);
в) субконъюнктиваль антибиотиклар һәм стероидлар кертәләр.
Оти (Йыгева)
Оти (Oti) — Эстониянең Йыгевамаа өязендә урнашкан авыл.
Экстракапсуляр катаракта экстракциясе
Кыек инә яки циститом ярдәмендә «консерва пычагы» тибындагы капсулотомия башкарганнан соң  ясмык төшен чыгаралар. Алга таба арткы капсуланы калдырып, кабык кисәкчәләрен суырып алалар. Бу капсула капчыгында ИОЛ'ның җайлы урнашуын тәэмин итә. Лимбаль кисемне тегәләр, бу кайвакыт кечкенә мөгезкатлау астигматизмына китерә һәм күрү торгызылуын тоткарлый, чөнки җөйләрне операциядән 3 айдан соң  гына кисеп алалар, ә астигматизм вакыт белән бераз үзгәрергә мөмкин.
Кечкенә кисем аша катаракта хирургиясе
Кечкенә кисем аша катаракта хирургиясе — күпсанлы операцияләр үткәрелгән һәм коралларның чикле җыелмасы булган илләрдә бу  факоэмульсификациянең бик әйбәт альтернативасы. Процедура тиз, өзлегүләр түбән процентта һәм аны тыгыз катарактада үткәреп була. Төп кимчелеге бу алымда түгәрәк кырый белән ПММА'дан ИОЛ куллану санала һәм нәтиҗәсендә бик еш  ПЗК үсеше, бу капсулотомия үткәрүне сорый. Техникасы түбәндәгечә:
а)  өлешчә ак  калынлыгына алгы камерага үтеп үзе ябылучы туннельле кисем ясыйлар (рәс. 12.12а);
б)  капсулорексис  башкаралар (рәс. 12.12б);
в)  гидродиссекция  үткәрәләр һәм төшне алгы камерага чыгаралар (рәс. 12.12в);
г)  арткы капсула  һәм төш арасында урнаштырылган кечкенә ыргак белән төшне алалар (рәс. 12.12г). Төшне ирригацион җайланма белән чыгарып була;
д)  калган кабык  һәм төш кисәкчәләрен Симко канюлясы белән суырып алалар (рәс. 12.12д);
е)  ИОЛ'ны  кертәләр (рәс. 12.12е).
Ниве (Мёрский районы)
Ниве (Ніўе ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ырысты
Ырысты (Ырысты) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Maxsus İngliz tele
Maxsus İnglizçä (Special English) ul AQŞtağı Voice of America radíosınıñ könsayın tapşırularında qullanıla torğan İngliz teleneñ ber yasalma töre. Andağı yañalıqlar äkren uqıla, 1500 çaması süzdän torğan ğadí süznämä wä ğadí nöhü qullanıla.
İngliz tele ana tele bulmağan keşelär öçen, Maxsus İnglizçä bik añlaşıla. Ul şulay uq İzngliz telen belemen yaxşırtırğa mömkinlek birä. Qıtay sıman illärdä, İngliz telen öyränüçelär arasında Maxsus İnglizçä kübräk tarala bara. Maxsus İnglizçäneñ berençe qullanu 1959. yılnıñ 19. Öktäberdä bulğan.
Кавалёвка (Астравецкий районы)
Кавалёвка  (Кавалёўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гриманселуш
Гриманселуш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Вилерозе (Рьети)
Вилерозе — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилерозе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рали-Гиллс (Орегон)
Рали-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Рали-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лубежак
Лубежак — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Багуэс
Багуэс — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валерянув (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ваймос
Ваймос — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Луза елгасының уң ярыннан 412 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Рокволл (Техас)
Рокволл  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Рокволл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мансур (Учалы районы)
Мансур — Башкортстанның Учалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453748, — 80253849001.
Авылда Милли руда булмаган компания филиалы эшли.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 740 кешенең яшәве мәгълүм.
Соколе (Подлясье воеводалыгы)
Соколе  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Рокгилл (Пенсильвания)
Рокгилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Соколе (Подлясье воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рокгилл (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4708) Полидор
(4708) Полидор  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1988 елның 11 сентябрендә Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 RT» саналган.
Кавче (Диңгез буе воеводалыгы)
Кавче  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Колшәриф
Колшәриф — мәшһүр татар каһарманы, шагыйрь, дәүләт эшлеклесе, рухани, сәид.
Тарихи чыганакларда Колшәрифнең тәрбияле, укымышлы, затлы нәселдән булуы искәртелә. 1546 елда, әтисе Мансур үлгәч, Казан руханиларының җитәкчесе итеп сайлана. Бу — Казан мәмләкәтенең катлаулы, каршылыклы, һәлакәт алды еллары. Колшәриф илдә иминлекне торгызырга, Казан белән Мәскәү арасындагы мөнәсәбәтләрне тыныч, сәяси юл белән хәл итәргә омтыла. 300px|left|thumb|Колшәрифнең укучыларә белән Казанны алучыларга каршы тору, [[Фиринат Халиков рәсеме.]]Әмма Явыз Иван хөкүмәте аның тәкъдимнәрен кире кага һәм Казанга каршы канкойгыч сугыш башлый. Башка чара калмагач, Колшәриф тә, бүтән ватандашлары белән берлектә, үз иленең, халкының бәйсезлеген саклап көрәшкә күтәрелә. Колшәриф һәм аның янындагы башка татар укымышлыларының батырларча һәлак булуын бу күренешләрнең шаһиты кенәз А. Курбский да билгеләп китәргә мәҗбүр була. Шулай итеп, 1552 елның 2 октябрендә, ил белән бергә, аның рухи остазы — Колшәрифнең дә гомере киселә.
Кызганычка Колшәрифнең бик аз әсәрләре генә сакланып калган.
Татарлар арасында гаять киң таралган, Октябрь инкыйлабына кадәр Казанда күп мәртәбәләр нәшер ителгән «Бакырган китабы» үзенең төзелеше белән хрестоматияне хәтерләтә. Анда Сөләйман Бакырганый (Кол Сөләйман), Әхмәд Ясәви (Кол Әхмәд), Нәсими, Фәкыйри, Мискини, Икани һәм кайбер башка төрки шагыйрьләрнең әсәрләре белән беррәттән, Колшәрифнең дә дүрт шигыре бар (барлыгы 35 бәет). Аларның барысы да төзелешләре, тышкы формалары белән газәл жанрында. Әмма шигырьләрнең берсен автор үзе «мөнәҗәт» дип атаган. Колшәриф әсәрләре дини-суфичыл характерда. Аларда лирик каһарманның Алланы мактавы, аңа тартылуы сурәтләнә. Автор үз укучыларын «гафләт» (ваемсызлык) йокысыннан уянырга, күңелләрен пакьләргә, нәфескә  бирелмәскә, Алланы һәрчак күңелдә тотарга чакыра.
Оти (Мулги)
Оти (Oti) — Эстониянең Вильяндимаа өязендә урнашкан авыл.
Ыскак Ыбыраев авылы
Ыскак Ыбыраев авылы (Ысқақ Ыбыраев ауылы) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Сель (Па-де-Кале)
Сель — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Островел
Островел — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
WFDC6
WFDC6 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Яңа Тормыш (Епрәч районы)
Яңа Тормыш (Ҫӗнӗ Пурнӑҫ, Новая жизнь) — Чуашстанның Епрәч районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429708. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97213815004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100600003600.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2133.
NGC 7009
NGC 7009 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Яңа Тормыш (Епрәч районы)
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 100 кешенең яшәве мәгълүм.
NGC 7009
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Домбрувка (гмина Джевиця)
Домбрувка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мерче
Мерче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Домбрувка (гмина Джевиця)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мерче
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гуалтар
Гуалтар — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Дикме (Бингөл)
Дикме (Dikme) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Бингөл илчесенә караган бер авыл (köy).
Нотр-Дам-де-Мильер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,35 км².
Искәрмәләр
Нотр-Дам-де-Мильер
Валим (Мазовия воеводалыгы)
Валим  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кавалевшчына (Астравецкий районы)
Кавалевшчына  (Кавалеўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(33) Полигимния
(33) Полигимния  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1854 елның 28 октябрендә Жан Шакорнак тарафыннан Париж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Отику
Отику (Otiku) — Эстониянең Ярвамаа өязендә урнашкан авыл.
Льйорак-сюр-Луир
Льйорак-сюр-Луир — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
WFDC8
WFDC8 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ramazan
Ramazan ayı Uraza uzuı belän şäxri. Ramazan ayı tämamlanğaç, 1. Şäwäldä Uraza bäyräme başlana.
Şäxri könnär
Ramazan
Мимошня
Мимошня — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Угличское елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Ниве (Расонский районы)
Ниве (Ніўе ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бадулес
Бадулес — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Планерная (метро станциясе)
«Планерная» метро станциясе (станция метро «Планерная») — Мәскәү метрополитенының Таганка-Кызыл Пресня сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - М. Л. Тренин.
Станция 1975 елның 30 декабрь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Северное Тушино районнарында урнашкан.
Эзготты Айтыков авылы
Эзготты Айтыков авылы (Ізғұтты Айтықов ауылы) — Казакъстанның Көнчыгыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Башкортстанның географик үзәге
thumb|left Башкортстанның географик үзәге — Башкортстан республикасының бөтен чиклеренән тигез алыслыкта яткан нокта, республиканың уртасы. Бу урын Агыйдел һәм Зилим елгалары арасында Гафури районы Җирек авылының көнчыгышындарак Архангель һәм Кырмыскалы районнары чигеннән ерак түгел Уфадан турыга 67,6 км ераклыкта урнлашкан.
Бу ноктаны Башкорт дәүләт университетының физик география һәм геология кафедрасы фәннәре докторы, профессор Әуфар Гәрәев һәм кафедра ассистенты Азамат Нигъматуллин 2002 елда исәпләп чыгара.
Бу урында 2009 елның 4 июлендә шәҗәрә-бәйрәме үткәргәндә авыл халкы истәлекле стела куйды. Стелладан ерак түгел мәҗүчелек заманынан калган табыну урыны – «Җәй ташы» ята.
Вожский
Вожский (Вожский) — Коми Республикасының Удора районында урнашкан авыл.
Климат
Вожский климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (6%), руслар (65%), украиннар (18%), белоруслар (7%).
Пуршер
Пуршер — Франциядә урнашкан коммуна, Ардеш департаментында урнашкан.
Рәис Даутов
Рәис Нәүширван улы Даутов — татар язучысы, тәрҗемәче, әдәбият белгече, мөхәррир, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
Тормыш юлы
Рәис Даутов 1928 елның 15 мартында Татарстанның хәзерге Мамадыш районы Шәмәк авылында мулла гаиләсендә дөньяга килә. 1920нче елларның ахырына таба авыл халкын көчләп күмәкләштерү хәрәкәте нәтиҗәсендә, әтисе Нәүширван Әгъзам улы (1882-1972), яңа хакимият каршында «ышанычсыз сыйныф вәкиле» буларак 1929 елның 18 октябрендә кулга алына һәм Архангельск өлкәсенә «хезмәт белән төзәтү» сөргененә җибәрелә. Дүрт бала белән берүзе калган әнисенең тормыш хәле бик мөшкелләнә, шуңа күрә 1937 елның җәендә ул әле беренче сыйныфны гына тәмамлаган тугыз яшьлек Рәисне үзләреннән кырык чакрым ераклыктагы Көчек (1940 елдан — Биектау (Балык Бистәсе районы)) авылында ялгыз яшәүче, ире белән бертуган Шәмсеван апасы янына илтеп куя. Рәис шунда алты ел тора, икенче — бишенче һәм җиденче сыйныфларны шул авыл мәктәбендә укып тәмамлый, Бөек Ватан сугышы башланган елны гына, инде сөргеннән котылып, Казанда төпләнеп яши башлаган әти-әниләре янына кайтып кушыла. Казанда Яңа Бистәдәге 13 нче мәктәпнең алтынчы сыйныфында бер ел укыгач, җиденчене ул янә Биектау (Балык Бистәсе районы) авылына кайтып тәмамлый. Сугыш чорының иң авыр еллары булуга да карамастан, Рәис укуын ташламый, 1943—1946 елларда СССР Хәрби Һава Көчләренең Казандагы 9 нчы номерлы махсус рус урта мәктәбендә сигезенче сыйныфтан башлап белем алуын дәвам иттерә, аны мәктәпләр тормышына әле яңа кертелгән өлгергәнлек аттестаты алып тәмамлагач, 1946—1948 елларда Казан Укытучылар институтының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә укый.
Институтны тәмамлап, берникадәр вакыт Татарстан Сәламәтлек министрлыгының Санитария-эпидемиология станциясендә медстатистик булып эшләгәннән соң, Рәис Даутов 1949 елның августында армиягә алына һәм 1952 елның ноябренә кадәр аерым гаскәри төзүчеләр батальоны составында Мәскәү тирәли торгызыла торган хәрби саклагыч объектлары төзелешендә рота писаре һәм төзелеш участогы нормировщигы булып хезмәт итә.
Рәис Даутов республика язучыларының VIII, IX, X корылтайларында Язучылар берлегенең ревизия комиссиясе рәисе итеп сайланды, 1972—1989 елларда җәмәгать тәртибендә Татарстан Язучылар берлеге каршындагы кабул итү комиссиясендә әгъза-секретарь булып эшләде. Матбугат өлкәсендәге казанышлары өчен 1978 елда аңа Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре дигән мактаулы исем бирелде, 1986 елда Халыклар дуслыгы ордены белән һәм татар әдәбияты классикларының әсәрләрен басмага әзерләүдәге хезмәтләре өчен 1993 елда Язучылар берлегенең Гаяз Исхакый исемендәге премиясе белән бүләкләнде. Рәис Даутов — 1972 елдан Язучылар берлеге әгъзасы. 2007 елда вафат.
Иҗат
Р.Даутовның иҗат эшчәнлеге төп өч өлкәгә карый: әдәби тәрҗемә, мөхәррирлек-текстология эше һәм әдәбият тарихы өлкәсе. Тәрҗемәче буларак, аның беренче күләмле хезмәте — «Янки король Артур сараенда» исемле Марк Твен романы 1958 елда басылып чыга. Шул вакыттан башлап Көнбатыш һәм рус язучыларыннан, башка милли әдәбиятлардан аның сәнгатьле-иҗади тәрҗемәсендә дистәдән артык китабы дөнья күрә. Алар арасында Ф. Достоевскийның «Җинаять һәм җәза» романы, А.Купринның «Атышу», «Олеся», «Гранат кашлы беләзек», «Молох» кебек повестьлары, Ф.Куперның «Соңгы могикан» романы, О' Генри, Э.Хемингуэйларның новелла һәм хикәяләре, күренекле татар язучысы М.Галәүнең 1936 елда кулга алынуы вакытында оригиналы югалып, фәкать русча тәрҗемә басмасы гына сакланып калган мәшһүр «Мөһаҗирләр» романының кабат татарчага тәрҗемәсе бар.
Текстология һәм мөхәррирлек өлкәсендә борынгы әдәби ядкярләрдән һәм татар әдәбияты классикасыннан Кол Галинең «Кыйссаи Йосыф» поэмасы, Мөхәммәдьяр поэмалары, Утыз Имәни, Габделҗаббар Кандалый, Акмулла, Заһир Бигиев, Гаяз Исхакый, Дәрдемәнд әсәрләре җыелмалары, Габдулла Тукай, Галиәсгар Камал, Галимҗан Ибраһимовларның күптомлыклары, Садри Максуди, Зәки Вәлиди, Исмәгыйль Рәмиләрнең аерым хезмәтләре басмага Рәис Даутов тарафыннан яки аның турыдан-туры якын катнашы һәм гамәли ярдәме белән әзерләнгәннәр. Йөзләрчә әдәби әсәрләргә, китапларга фатиха биргән тәҗрибәле нәшрият мөхәррире вазифасыннан һәм әдәби тәрҗемә өлкәсендәге казанышларыннан тыш, Рәис Даутов татар әдәбияты тарихын, аның үткәндәге һәм бүгенге иҗат көчләрен барлау, язучылар турында мәгълүматлар җыю һәм матбугат аша аларны пропагандалау юнәлешендә күп еллардан бирле даими эзләнүләр алып бара һәм туплаган материалларын газета-журнал, еллык календарь битләрендә әледән-әле бастыра килә. Аның 1986 елда басылып чыккан һәм Татарстанның 20нче йөздәге 349 язучысының биографик мәгълүматларын һәм кыскача иҗат характеристикаларын үз эченә алган күләмле белешмәлек хезмәте инде менә дистәләгән еллар буена әдәбият-сәнгать, мәдәният, мәгариф хезмәткәрләре өчен өстәл китабы булып хезмәт итә. Язучы, журналист һәм матбугат тарихы белгече Исмәгыйль Рәминең (1895-1969) революциягә кадәрге чорда татар әдәбияты һәм мәдәнияте өлкәсендә әдәби һәм иҗтимагый эшчәнлекләре белән тирән эз калдырган шәхесләргә, аерым тарихи-мәдәни вакыйгаларга багышлап төзелгән, әмма үз вакытында совет идеологиясе киртәләрен уза алмыйча, басылмыйча калган кулъязма «Әдәби сүзлеге»нең яңабаштан редакцияләнеп, яңа материаллар белән тулыландырылып һәм баетылып дөньяга чыгуы шулай ук Рәис Даутовның фидакярлегенә кайтып кала. Әдипнең 2002-2005 еллар арасында бүгенге көндә яшәп иҗат итүче туксанлап татар язучысының иҗат биографияләрен яктырткан һәм «Мәгариф» нәшриятында өч аерым китап булып басылып чыккан «Балачак әдипләре» дигән тупланмалар да әдәбият белеменең шул мөһим тармагына карый.
Кырык елга якын берөзлексез Татарстан китап нәшриятында мөхәррир булып эшләп ялга чыккач та, Рәис Даутов мөхәррирлек эшчәнлеген дәвам итә: 1990нчы еллар башында аны, тәҗрибәле һәм киң белемле редактор буларак, яңа оешкан Татарстан Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институтына өлкән фәнни хезмәткәр итеп эшкә чакыралар. 1993-2003 елларда ул институтның татар тексты төркемен җитәкли, татарда беренче фәнни энциклопедик басманы әзерләүдә, аның методик кагыйдәләрен, принципларын, терминологиясен эшләүдә, лөгатьлеген, шәхесләр исемлеген төзүдә һәм турыдан-туры «Энциклопедия сүзлеге» текстларын язу һәм редакцияләүдә үзеннән зур өлеш кертә. Соңрак консультант сыйфатында да анда хезмәттәшлеген дәвам иттерә.
Шулай ук карагыз
<ul></ul>
Каратай (Арча районы)
Каратай — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Халык саны — 99 тирәсендә. Почта индексы — 422006.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Гуардизела
Гуардизела — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Домбрувка (гмина Мощениця)
Домбрувка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гуардизела
Географиясе
Мәйданы —.
Домбрувка (гмина Мощениця)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Местине
Местине — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соколи (Високомазовецкий повяты)
Соколи  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валини
Валини — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вилета (Л'Аквила)
Вилета — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Рокдейл (Техас)
Тарихы
Рокдейл шәһәре  елда нигезләнгән.
Вилета (Л'Аквила)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рокдейл (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рач (Орегон)
Рач  — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Ренат Биккинин
Ренат Биккинин – танылган көрәшче. Грек-рим көрәше буенча Европа чемпионы (2002), Россия чемпионы (2003). Халыкара дәрәҗәсендәге спорт остасы (2000). 55 кг кадәр авырлыкта чыгыш ясаган.
Тәрҗемәи хәле
Ренат Айсә улы Биккинин 1979 елда Саранск шәһәрендә эшче гаиләдә туган. Чыгышы белән ул танылган көрәшче Касыйм Хәлиловның туган авылы Тауладан.
Отслава
Отслава (Otslava) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Ренат Биккинин
Тәрҗемәи хәле
Көрәш белән беренче тапкыр 11 яшендә шөгыльләнә башлый. Бер ел буе Кязим Нарбековта шөгыльләнә.
Икенче тапкыр 15 яшендә Виктор Зотов төркемендә көрәшкә кереп китә. Зотов җитәкчелегендә берничә эчке Россия бәйгесендә җиңә.
2000 елда Токиода Дөнья студентлар беренчелегендә икенче урынга чыга.
2001 елда Россия җыелма командасына Дөнья кубогына барырга чакырыла. Франциядә узган команда бәйгесеннән алтын медаль белән кайта.
Ренатка төп уңышы 2002 елда килә. Ул Россия беренчелегендә 55 кг кадәр авырлыкта өченче урынга чыга. Европа беренчелеге уздырылган, кечкенә фин шәһәре Сейняйокида Ренат һич көтмәгәндә алтын медаль яулый. Чирек финалда румын Гаврилэны 5-0 исәбе белән, ярым финалда Дариуш Яблонскийны (3-1), финалда – болгар Теневны (4-2).
Ул елны Дөнья чемпионатына барыр өчен аңа төп көндәше Мамедалиевны Поддубный мемориалында җиңәргә кирәк була.
2003 елда Россия беренчелегендә беренче урынны ала.
Байтак халыкара ярышларда җиңүче.
Кажцино
Кажцино — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рокледж (Пенсильвания)
Рокледж  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3709) Полипет
(3709) Полипет  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 14 октябрендә Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 TL3» саналган.
Дикме (Битлис)
Дикме (Dikme) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Битлис илчесенә караган бер авыл (köy).
Өрәк
200px|thumb|right|Өрәк сурәтләнеше Өрәк (татарча өрү сүзеннән) яки Кот — үз үлеме белән үлмәгән кешенең янында, җирдә йөрүче зат. Миф буенча кеше аны алга баручы башка кеше яки күләгә рәвешендә күрә ала. Шулай ук өрәк болыт кыяфәтен дә ала ала дип саныйлар.
Ышануларга күрә өрәк үзенең кешесенең мәетен үтеп баручы тере кешеләргә күрсәтергә теләп, җан өзгеч тавыш белән кычкыра. Ә кеше аны якыннанырак күрергә теләсә шунда ук юкка чыга.
Татар телендә курку очрагында «кот очу» дип әйтелә. Ягъни, ышанулар буенча, кот (өрәк) һәрбер кешедә дә бар булып чыга.
Бүгенге татар әдәби телендә өрәк сүзе урынына, фарсы теленнән кергә җан сүзе кулланыла. Монысы өрәккә ышанулар татарларда Ислам дине таралганчы ук булуын күрсәтергә мөмкин.
Валгина
Валгина — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе, Киров өлкәсе , Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Луза елгасының сул ярыннан 130 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Көньяк елгасы. Кече елга бассейны — Сухона, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 7010
NGC 7010 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нивки (Лепельский районы)
Нивки (Ніўкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Лепельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Кавалевшчына (Воранавский районы)
Кавалевшчына  (Кавалеўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Люзиньяк
Люзиньяк — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Делайнш
Делайнш — Португалиянең Брага округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Нотр-Дам-дю-Крюэт
Нотр-Дам-дю-Крюэт (Notre-Dame-du-Cruet) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,90 км².
Местний Врх
Местний Врх — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Ильинка (Учалы районы)
Ильинка — Башкортстанның Учалы районында урнашкан авыл.
Местний Врх
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ильинка (Учалы районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 173 кешенең яшәве мәгълүм.
Балькончан
Балькончан — Испаниянең Сарагоса провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Удел бистәсе (Казан)
Россия империясе һәм Россия республикасы чорында — Казан губернасының Казан өязе Ильинка вулысына керә, РСФСР чорында — ТАССРның Арча кантонына карый.
1924 елның 2 ноябрендә ТАССР Халык комиссарлары шурасы карары белән Казан шәһәре составына кертелгән.
Төп урамнары — бүгенге Мәскәү районына керүче Восстание һәм Восход урамнары була.
Островень (Вилча)
Островень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соколи (Граевский повяты)
Соколи  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
WFIKKN1
WFIKKN1 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Татарлар (гәҗит)
«Татарлар» — Казанда 2019 елның июленнән татар телендә нәшер ителүче гәҗит. 2010—2019 елларда «Халкым минем» исеме белән чыкты. Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты чыгара. Айга ике мәртәбә 16 битле, төсле булып чыга. РФ төбәкләрендә абунә аша таратыла. Баш мөхәррире — Гөлназ Фирдинат кызы Шәйхи. Язылу индексы Татарстан буенча — П2359, РФ буенча – П 7075. Адресы: 420111, Татарстан, Казан, К. Маркс ур., 38/5.
Тарих
Бөтендөнья татар конгрессы 2 елга якын «Татарские новости» гәҗитенә кушымта итеп, «Миллият» дигән 4 битлек басма чыгарып тора. Кризис башлану сәбәпле, кушымта әлеге гәҗит белән бергә чыгудан туктый. Бөтендөнья татар конгрессының үз газетасын булдыру хакында БТК IV съездында (2007) сүз кузгатыла. 3 елга якын вакыт узгач, Татарстан Республикасы Президенты Р. Н. Миңнеханов басманы чыгару мәсьәләсен хәл итә. 2010 елның 27 августыннан БТК башкарма комитеты Казанда «Халкым минем» исемендә 3 мең тираж белән гәҗит чыгара башлый. Гәҗит, «Татмедиа» матбугат һәм гаммәви бәйләнешләр буенча республика агентлыгы тарафыннан татар һәм рус телләрендә айга бер саны нәшер ителеп, «Татарстан» журналының кушымтасы итеп уйланыла. Беренче чорда республика басмасы була, 2012 елның сентябреннән федераль басма статусын ала.
Басманың төп максаты — милләтне рухи берләштерүгә омтылу, халыкның милли үзаңын ныгыту өстендә эшләү.
Эчтәлек
Гәҗит РФ төбәкләре, якын һәм ерак чит илләрдә яшәүче татарлар тормышын яктырта. Күренекле татар шәхесләре (сәясәтчеләр, мәдәният һәм сәнгать эшлеклеләре, спорт осталары), үзенчәлекле татар авыллары белән таныштыра, төрле язмышлар турында бәян итә, хәзерге заман татар халкының тормышын күрсәтә, татар халкы тарихыннан билгесез сәхифәләрне ача, онытыла башлаган татар гореф-гадәтләре белән таныштыра. Басмада көнүзәк мәсьәләләр белән бергә, татар дөньясындагы мөһим вакыйгалар яктыртылып килә. Язмалар аша татар авылларының торышы, милли мәгариф һәм фән, мәдәният, сәнгать, дин, тарих, фестивальләр һәм бәйгеләр, танылган милләттәшләребезнең тормышы һәм эшчәнлеге белән танышырга мөмкин.
Зәңгәр күлләр (Татарстан)
Зәңгәр күлләр ( Зәңгәр күлләр) Казан шәһәре территориясендә (шәһәр читендәге Авиатөзелеш районына караган Щербаково һәм Крутушка авыллары янында) һәм Татарстан Республикасының Биектау районындагы күлләр системасы, шулай ук, күлләр белән чиктәш сазлык һәм урман мәйдандарында урнашкан табигать тыюлыгы. Тыюлыкның мәйданы 1910 гектар, күлләрнең гомуми мәйданы — 0,3 гектар. Зәңгәр күлләр — 1972 елдан табигый һәйкәл. 1994нче елда табигатьне саклау максатында табигать тыюлыгының статусы ныгытылды — «Зәңгәр күлләр» комплекслы юнәлешле төбәк әһәмиятендәге дәүләт табигать тыюлыгы». Күлләр Казанның табигый истәлекле урыннары дип санала.
Система өч үзара бәйләнмәгән күлдән — Олы Зәңгәр (M7 автомобиль юлының Казан әйләнеш юлындагы Казансу елгасы аша күпердән астарак), һәм Кече Зәңгәр (Казансу елгасы агымы буйлап күпердән өстәрәк).
Күлләр якында гына агучы Казансу елгасының иске үзәне булып тора, һәм алар карст чыганаклары белән катлауланган. Карст чокырлары бу өлкәдә якынча 200 ел элек барлыкка килгән.
Күлләрнең өске кушылдыгы юк, алар, каналлардан Казансуга агып (600 л/сек кадәр) төшкән җир асты сулары белән тукланалар. Җәй көне бу су Казансуны сизелерлек суындыра, ә кышын аны җылытып, түбән агымда боз барлыкка килүдән саклый. Күлләрдәге су абсолют үтә күренүчәнлек һәм линзаның оптик эффекты белән аерылып тора, анда тирәнлек чынбарлыкка караганда күпкә әз кебек тоела. Күлләрнең тәме диңгез суы кебек каты, ачы тозлы, минеральләшкән суында калий-кальций, сульфит-сульфат тозлары югары дәрәҗәдә, аларның төбендә, зур участокларда, зәңгәр төстәге ләмле тозлы пычрак күренеп торган өчен күлләрне Зәңгәр күлләр дип атаганнар да инде. Суның төсе ел мизгеленә һәм һава торышына зәгәрледән лазурный кара төскә үзгәрә. Көчле суыкларда күлләрнең суы җирле түбән томан белән көчле күтәрелеп оча. Якындагы «Крутушка» санаторийында һәм оештырылмаган халык тарафыннан су һәм пычрак псориаз һәм башка тире авыруларын дәвалау өчен кулланыла. Зәңгәр күлләрнең беренче кыскача тасвирламасын 1829нчы елда Казан галиме, КДУ ректоры һәм җирле тарихчы Карл Фукс бирде.
Олы Зәңгәр күл
Беренче чыганакларда Зур Зәңгәр күлнең элеккеге исеме бирелә: Яктыкүл.
Олы Зәңгәр күлнең күпчелек мәйданында уртача тирәнлеге 1-3 метр, ләкин анда ике—Олы һәм Кече Чоңгыл дип аталган карст чокыры бар. Олы Чоңгылның  тирәнлеге 18 метр, Кече Чоңгылның тирәнлеге—6 метр. Күлнең төньяк-көнбатыш түгәрәк өлешендәге Олы Чоңгыл төбендә гипс белән баетылган чишмәләр (250 л/сек кадәр) ага. Күлнең тирән түгәрәк өлешендәге су температурасы ел мизгеленнән аз үзгәрә һәм җәй 5-7 градустан кышка 3-4 градуска кадәр тирбәлә. Тирән түгәрәк өлешеннән күл бормаланып Казансу эргәсеннән үтә һәм ике кечкенә шарлавык аша елгага агып төшү белән тәмамлана.