cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Порумбаку-де-Жос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түбән Бәрәскә
Түбән Бәрәскә — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Тарих
1539 елда нигез салынган.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Верхняя Тошчыца
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ибарра
Ибарра (Ibarra) — Иквадурның Имбабура правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1606 елда нигезләнгән.
Сен-Сиран-дю-Жамбо
Сен-Сиран-дю-Жамбо — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Уолтон (округ, Флорида)
Уолтон — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Де-Фьюниак-Спрингс шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2740 км² тәшкил итә.
Циринга
Циринга — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ромака Сиддһанта
Ромака Сиддһанта (Санскрит телендә :रोमकसिद्धान्त) турыдан-туры мәгънәдә "Ромака доктринасы" ул Вараха Миһираның Һинд астрономик трактаты Панчасидһантикада искә алынган биш сиддһанталарның берсе. Ромака Сиддһанта Византия Империясе астрономик өйрәнүенә нигезләнгән. "Сиддһанта" турыдан-туры мәгънәдә"доктрина" яки "традиция" дигәнне аңлата.
Эчтәлеге
Ул Яванаджатака ("Явана (Грекларның) Туган Астрологиясе") мирасы буенча эш итә һәм Грек һәм Рим астрономия белеменең (аеруча Александрия мәктәбенең) безнең эраның беренче гасырларында Һиндстанга тапшыруының мисалы буларак карала. Ромака Сиддһанта Һинд астрономы Вараһамиһира эшенә йогынты ясаган. Ул сидериаль һәм тропик астрологиягә нигезләнгән барлык Һинд астрономик эшләренең берсе. Ул 5-нче гасырда Һиндстанда "Биш Астрономик Каноннарның" берсе дип таныла.
Бриска Воля
Бриска Воля — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Кулкас
Зур Кулкас — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Имгыт елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вильяфранка-де-лос-Кабальерос
Вильяфранка-де-лос-Кабальерос — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенсалвуш
Пенсалвуш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Смаловка (Гарадоцкий районы)
Смаловка (Смалоўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Древново-Липске
Древново-Липске — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мосьциска (Бжезинский повяты)
Мосьциска  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жешувек (Свентокшиж воеводалыгы)
Жешувек  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Шонталы
Шонталы (Шентала) — тимер юл станциясе бистәсе, Самар өлкәсе Шонталы районының һәм Шонталы авыл җирлегенең административ үзәге. «Самар өлкәсенең Шонталы муниципаль районы чикләрендә авыл җирлекләрен оештыру, аларга тиешле статус бирү һәм чикләрен билгеләү турында» Самар өлкәсе N 52-ГД Кануны буенча (11.10.2010 төзәтмәләре белән) Шонталы — тимер юл станциясе.
География
Өлкә үзәге Самардан 164 км ераклыкта төньяк-көнчыгыш юнәлештә, Татарстан (Чирмешән районы) чигеннән 19 км көньякка таба урман эчендә урнашкан. Шонталыны Чирмешән белән асфальт юл тоташтыра (26 км). Торак пункт елга ярына утырмаган, чагыштырмача зур елгаларга кадәр (мәсәлән, Олы Тарханга) 5-6 км барырга кирәк.
Жешувек (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шонталы
Этимология
Халык арасында йөргән бер версия: тимер юл төзелешенә килгән алман мондагы матур табигатькә сокланып, үз телендә «Schön Tal» (Матур Үзән) дип әйткәне, җирле халык арасында «Шонталы», «Шентала» булып киткән.
Тарих
Шонталы барлыкка килгәнче, ул урыннар калын урманнар белән капланган була. Бөгелмә-Уфа тимер юлында станция буларак 1911 елда телгә алына. Тимер юл төзү өчен урман кисү, җирнең өске кара туфрагын читкә чыгару эшендә Казан, Бөгелмә, Чистай өязләреннән килгән кешеләр дә эшләгән. Бөгелмәгә узучы поезд паровозларын утын белән тәэмин итү өчен урман кисүчеләр бригадасы оештырыла. Торак пунктта әүвәл Вокзал урамы барлыкка килгән. Анда тимер юл эшчеләре өчен йортлар торгызылган. 1923 елда торак пунктта башлангыч мәктәп ачыла.
1928 елга кадәр Шонталы Самар губернасының Бөгелмә өязенә, 1928—1935 елларда — Урта Идел өлкәсе Богырыслан округына, 1935 елның 4 февраленнән Самар өлкәсе Денис районына кергән. 1940 елда Денис районы үзәге Шонталыга күчерелгән, район исеме дә Шонталы районы итеп үзгәртелә. Күрше-тирә авыллардан күчеп килгән кешеләр исәбенә станциядә халык саны арта бара. Җирле сәнәгать җитештерүләре барлыкка килә: «Молот» артеле, урман хуҗалыгы, азык-төлек сәнәгате, май заводы. Халыкка инвалидларның «Кызыл Йолдыз» артеле хезмәт күрсәтә: анда чәчтарашханә, фотография, аяк киеме һәм өс киеме тегү остаханәләре, мичкә һәм казылык ясау цехлары була.
1936 елда Шонталы элеваторы сафка баса, урта мәктәп бинасы, фирка район комитеты, район башкарма комитеты биналары төзелә. Оешмалар өчен фатирлар төзү башлана. Шәхси йортлар төзүчеләр арта.
Демография
Төп милләтләр (2010 елгы җанисәп буенча): чуашлар, руслар, татарлар, мордва.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.5 °C.
Дин
Бистә үзәгендә православларның Мәрьям Ананың дөньялыктан күчү кәшишханәсе (храм Успения Божьей Матери), мөселманнарның җәмигъ мәчете урнашкан.
Урамнары
Совет урамы, Вокзал урамы, Хастаханә урамы, Гагарин урамы, Дача урамы, Петров урамы, Гурьянов урамы, Әсхәт Җиһаншин урамы һ. б.
GSC1867-180
GSC1867-180 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Илһам Әлиев
Илһам Һейдәр улы Әлиев (İlham Heydər oğlu Əliyev; 24 декабрь 1961, Бакы, Азәрбайҗан ССР, ССРБ) — азәри дәүләт һәм сәяси эшлеклесе, 2003 елдан — Азәрбайҗан президенты.
Биография
Илһам Әлиев 1961 елның 24 декабрендә Бакы шәһәрендә туган. Атасы — киләчәктә Азәрбайҗан президенты Хәйдәр Әлиев, бу вакытта ДИК-ның Бакы бүлеге башлыгының урынбасары булып эшләгән.
Мәктәпне тәмамлагач, Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институтына укырга керә һәм 1985 елда аны тәмамлый. 1985—1987 елларда МДХМИда укытучы булып эшли.
Хәким Хәсәнов
Хәким Хәсәнов, Хәким (Хәтиви , Хәтиф , Хатыйп ) Хөсәен улы Хәсәнов (1916 ел, Вятка губернасы, Уржум өязе, Алмәмәт — 1943 елның 12 сентябре, Украина ССР, Сумы өлкәсе, Нехаевка) — Бөек Ватан сугышында катнашкан һәм 1943 елда әсирлектә һәлак булган яугир, өлкән сержант, пулеметчы. Советлар Берлеге Каһарманы (1943 елның 17 октябре, вафатыннан соң).
Класвиль
Класвиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Хәким Хәсәнов
Тәрҗемәи хәле
1916 елда Вятка губернасы Уржум өязе Морке вулысы (хәзерге Мари Илнең Морке районы) Алмәмәт (Тат. Күшнә ) авылында туган. Балачагы Мари АӨ Мари-Төрек кантоны (1932 елдан Бәрәңге районы) Бәрәңге авылында (1974 елдан бистә) узган. Тулы булмаган урта белемле. Гаиләсе белән Йошкар-Ола тимер юлының 89нчы километрына күченә. Йошкар-Ола тимер юл станциясендә юл караучы эшче, бригадир булып эшләгән. 1937-1939 елларда Ерак Көнчыгышта хәрби хезмәт үткән. Армиядән соң Владивостокта яши. 1942 елның мартында яңадан Кызыл гаскәргә чакыртып алына, Ерак Көнчыгышның хәрби укуханәләрен тәмамлаучылардан төзелгән 248нче аерым курсантлар бригадасы 3нче укчы батальонында пулемет расчеты командиры (Үзәк фронтның 60нчы армиясе). 1942 елның августыннан фронтта. Брянск, Воронеж, Үзәк фронтларда сугыш хәрәкәтләрендә катнаша.
1943 елның 26 августы — 30 сентябрендә Чернигов-Припять юнәлешендә барган каты сугышларда батырлык үрнәге күрсәтә. 29 августта Курск өлкәсе Прихотьково авылы өчен барган сугышта рота белән җитәкчелек итүне үз өстенә алып, сугышчыларны һөҗүмгә күтәргән. 12 сентябрьдә Сумы өлкәсе Конотоп районы Нехаевка авылы өчен сугышканда аңын югалта, дошман кулына эләгә, җәзалап үтерелә (фашистлар башын кисәләр, гәүдәсенә бензин сибеп, ут төртәләр). Нехаевка авылында җирләнгән, 1956 елда җәсәде Сумы өлкәсе Конотоп районы Корабутово авылына күчерелгән.
1943 елның 17 октябрендә ССРБ Югары шурасы президиумы фәрманы белән Советлар Берлеге каһарманы исеме бирелгән (вафатыннан соң).
Тимшер
Тимшер (Тимшер) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Тимшер климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (56%), руслар (33%), алманнар (5%).
Зур Крутая (Пеша кушылдыгы)
Зур Крутая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пеша елгасының уң ярыннан 222 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кадыллы (Гебзе)
Кадыллы (Kadıllı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гебзе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Льюистон (Юта)
Льюистон  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Льюистон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гамело (Кремона)
Гамело — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла-Либертад
Ла-Либертад (La Libertad) — Иквадурның Санта-Элена правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Вайдеень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Болинг (Техас)
Болинг  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Болинг халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веснава
Веснава (Веснава ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бухенбах
Бухенбах (Buchenbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нанг-Я
Нанг-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Огур-Я елгасының сул ярыннан 93 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пинью (Ботикаш)
Пинью  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Циркниця
Циркниця — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Конрад (Айова)
Тарихы
Конрад шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фараман (Эн)
Фараман (Faramans) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Мексимьё кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,22 км².
Смаловка (Сенненский районы)
Смаловка (Смалоўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Порумбаку-де-Сус
Порумбаку-де-Сус — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бронишув (Карпатасты воеводалыгы)
Бронишув — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Скаляр
Скаляр (scalaris - баскычлы) - теләгән координаталар системасында бер сан яки функция белән билгеләнә торган зурлык.
Математикада "саннар" астында теләгән кайсы кыр элементлары, физикада чын һәм комплекс саннары булырга мөмкин.
Скаляр микъдарга тигез функция - скаляр функция дип атала.
Скаляр һәркайчан бер сан белән тасвирланып була, вектор ике һәм күберәк сан белән тасвирлана.
Координаталар системасын алыштырганда скаляр үзгәрми (инвариант булып кала), ә вектор компонентлары төрле базисларда үзгәреп була.
Гомуми һәм сызыкча алгебрада скаляр - төп кырның элементы. Сызыкча фәзаның элементы скалярга тапкырлап коллинеар элементын чыгарабыз.
Тензор исәпләвендә - (0,0) валентлыклы тензор - скаляр булып тора.
Скалярлар мисаллары - мәйдан, вакыт, озынлык, масса, тыгызлык, температура, агым һ.б.
Заманча физикада скаляр буларак скаляр кыр кулланыла - фәза-вакыт скаляры, ул лоренц инварианты булып тора.
Векторлар мисаллары - тизлек, көч, тизләнеш, импульс һ.б.
Тузи-Чурино
Тузи-Чурино (Туҫи Чураккасси, Тузи-Чурино) — Чуашстанның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Нью-Лондон (Төньяк Каролина)
Нью-Лондон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чаматкара Чинтамани
Чаматкара Чинтамани Һинд дине астрологиясенең алдан әйтә торган өлешенең ихтирам ителә торган трактаты. Ул Бһатта Нараяна тарафыннан язылган бер йөз сигез Санскрит шлокасыннан тора. Бридж Беһари Лал Шарма, бу трактатның хәзерге заман тәрҗемәчесе һәм комментаторы ул мөгаен безнең эраның 14-нче гасырында язылган һәм авторы Майсорда, Карнатакада яшәп калган Махараштрадан килеп чыккан брамин гаиләсеннән дип фикер йөртә. Бу текст шулай ук Бһава Чинтамани буларак мәгълүм. Чаматкара Чинтамани ул Джйотишастра һәм белешмә китабы, анда Бһатта Нараяна тугыз бүлектә йөз сигез шлока аша, һәр бүлек тугыз планеталарның берсенә багышланган, унике йорт/расиның һәрберсендә һә плаентасын башка планеталарга карата эффектларын бирә. Һәр шлока билгеле йортта билгеле планетаның йогынтысын шул планетага төшүче билгесенә карамастан укый.
Дреглин
Дреглин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Aleksandr Butlerov
Tormış yulı
Başlanğıç belem Topornin xosusıy mäktäbendä, soñraq 1-nçe Qazan gimnaziäsendä alğan.
1844-1849 yıllarda Qazan Universitetınıñ Tabiğät fännäre bülegeneñ studentı bulıp uqıy.
1849-1868. yıllarda Qazan Universitätendä prafisır (1857), 1860-1863.tä rektor. 1868.dän Pitırbur universitäte prafisırı.
Xäzerge organik ximiäneñ nigeze bulğan organik quşılmalarnıñ ximik tözeleş teoriäsen täqdim itä häm dälilli. Berençe bulıp izometriä küreneşen añlata, izobutilennı polimerlaştırunı ğämälgä aşıra, küp kenä organik quşılmalarnı sintezli. Xezmätläre organik ximiä, awıl xucalığınıñ umartaçılıq, çäçäk üsterü h.b. ölkälärgä qarıy. Urıs fizika häm ximiä cämğiäteneñ ximiä bülege räise (1872-1882).
1978. yılda ğälimneñ tuuına 150 yıl tulu uñayı belän Qazanda häykäle açıla (skulptorı Y.G. Orexov, miğmarları V.A. Peterburjtsev häm V.A. Stepanov).
Şulay uq: Butlerov reaktsiäse.
Хорватия президентын сайлаулар (2014, 2015)
Президентлыкка кандидатлар
Конституция нигезендә, президенты гомумхалык яшерен сайлау юлы белән 5 елга сайлана һәм тагын бер срокка сайлана ала, бер тапкырдан да артык яңадан сайлана алмый. Дәүләт башлыгы армия һәм дипломатия белән идарә итә, башкара.
Мостай Кәрим һәйкәле (Казан)
Мостай Кәрим һәйкәле — Казанда 2020 елның 27 августында ачылган һәйкәл (катлаулы скульптур композиция). Шагыйрь, публицист, драматург, башкорт әдәбияты классигы, Башкортстанның халык шагыйре, Социалистик Хезмәт Каһарманы, Бөек Ватан сугышында катнашкан Мостай Кәрим (1919—2005) хөрмәтенә куелган. Скульптор — РФ Рәссамнар берлеге рәисе, Россиянең халык рәссамы, Уфада Мостай Кәримгә һәйкәл ясаучы Андрей Ковальчук.
Тарих
Һәйкәл кую турында карар 2019 елның 18 апрелендә, «Башкортстанда Татарстан көннәре» кысаларында Уфадагы «Нур» татар театры бинасы янында Габдулла Тукай скульптурасы барлыкка килгәч, кабул ителгән.
2020 елның 27 августында Казанда узган һәйкәлне ачу тантанасында Татарстан Президенты Р. Н. Миңнеханов, Башкортстан Башлыгы Р. Ф. Хәбиров, шагыйрьнең Мәскәүдә яшәүче кызы Әлфия Мостафа кызы, оныгы Тимербулат Олег улы катнаша һәм чыгыш ясый.
Һәйкәл Казан шәһәре бюджетына 45 миллин сумга төшкән. Элегрәк медиа Мостай Кәримгә һәйкәлне аның оныгы, эшмәкәр һәм миллиардер, Роснефть башлыгы кияве Тимербулат Кәримов үз акчасына эшләткән дип язган иде. Соңрак дәүләт сатып алулары сайтында һәйкәлне эшләтүгә заказ урнаштырылган, анда заказчы — Казан шәһәре идарәсенең тышкы төзекләндерү комитеты дип күрсәтелгән.
Урыны
Композиция Казанның Идел буе районында Даурия урамы һәм Оренбург тракты чатындагы Мостай Кәрим исемендәге скверда урнашкан.
Тасвирлама
Һәйкәл бронзадан эшләнгән. Биеклеге 4 метрга, озынлыгы 7 метрга якын, бәясе 45 млн сум. Скульптор — Андрей Ковальчук. Язучыны ул Урал таулары итәгендә утырган итеп сурәтләгән. Һәйкәл катлаулы сынлы композиция итеп эшләнгән, анда әдипнең туган ягы символлары, әсәрләреннән юллар урын алган. һәйкәл рәвешенә урын тәэсир иткән. Урын билгеләнгәч, шактый озынча композиция булдыру идеясе туган. Сквер зур булмагач, һәйкәлне биек итмиләр, шуңа күрә озынлыкка басым ясала. Һәйкәлне ясауга ярты еллап вакыт сарыф ителгән. Казан архитекторлары оператив рәвештә Мостай Кәрим скверын булдырган. Скульптура Урал таулары читендә утырган шагыйрь фигурасын үз эченә алган катлаулы композициядән гыйбарәт, аста аның тормышы, иҗаты белән бәйле образлар. Тау астында милли киемнәрдәге бала белән хатын-кыз, агач йорт, чабучы атлар сурәтләнгән.
Оныгы Тимербулат Кәримов Казандагы һәйкәлнең Уфадагы һәйкәлгә охшаш булуын, кызы Әлфия шагыйрь образының романтик килеп чыгуын, шулай да әдипнең үзенә охшавын искәртә: «Биредә шагыйрь сыны иртәгәне көтеп тора. Образы бераз романтикалаштырылган, әмма үзенә охшаган».
Тамбов өлкәсе татар авыллары
Бүгенге көндә Тамбов өлкәсендә ике генә татар авылы исәпләнә.
Мотиль (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гальвес
Гальвес — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вашингтон (округ, Флорида)
Территориясе
Округ мәйданы 1502 км² тәшкил итә.
Жешутки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пиньян (Алижо)
Пиньян  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Весник (Кличавский районы)
Весник  (Веснік ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Кличавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Цирковце
Цирковце — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Флорантен (Эндр)
Сен-Флорантен — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
GSC1867-2081
GSC1867-2081 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кле (Сен-Маритим)
Кле — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Бабаойо
Бабаойо (Babahoyo) — Иквадурның Лос-Риос правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Бухгайм
Бухгайм (Buchheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Бабаойо
Тарих
1756 елда нигезләнгән.
Бухгайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Смальки
Смальки (Смалькі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Гамеранья (Савона)
Гамеранья — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Смальки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гамеранья (Савона)
Географиясе
Гамеранья Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Җамилияйла (Бозүюк)
Җамилияйла (Camiliyayla) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Бозүюк илчесенә караган бер авыл (köy).
Майтон (Юта)
Майтон  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Майтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Musa Bigiev
Bigiev Musa Yarulla (Carulla) ulı (1875-1949), din ğälime, cämäğät häm säyäsät eşleklese. Zahir Bigievneñ enese. Qazannıñ Kül buyı mädräsäsendä, Peterburg universitätendä häm Şäreqneñ din ğilme üzäklärendä belem ala. Ölfät, Ät-Tilmiz, Älğäsrelcädid, Waqıt, Şura h.b. waqıtlı matbuğat basmalarında yazışa. Räsäy Möselmannarınıñ milli azatlıq xäräkätendä aktiv qatnaşa, 1906-1907. yıllarda Bötenräsäy Möselmannarı qorıltayın oyıştıruçılardan bers, İttifaq äl-Möslimin firqäse Üzäk Komitäte äğzası. 1917-1930.da Pertograd, Mäskäw mäçetlärendä imam. 1930.dam möhäcirlektä (Qahirädä eşli).
Qör'änne Tatar telenä täcemä itüe mäğlüm. Xezmätläre islamiät mäs'älälärenä qarí (mäs, "Allahnıñ böten xalıqlarına häm här din totuçılarına bertigez yaxşılıq teläwe").
Кухтым
Кухтым — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Вильва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гарсиотум
Гарсиотум — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дрезно (Мазовия воеводалыгы)
Дрезно  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бубрка (Кросненский повяты)
Бубрка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Питойнш-даш-Жуньяш
Географиясе
Мәйданы —.
Порумбений
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Факоген увеит
Факоген увеитның кабызу ысулы җәрәхәт яки ясмык матдәләрен тулысынча алып бетермәгәндә ясмык  капсуласы ертылганда чыккан ясмык аксымнарына иммун җавап санала (рәс.  14.62).
Факоанафилактик эндофтальмит
1.    Капсула ертылудан берничә көн яки атнадан соң үсеш алучы кинәт күрү начарлану һәм  авырту белән билгеләнә (бактериаль эндофтальмит белән чагыштырганда  көчсезрәк).
2.     Билгеләре
•     Төрле дәрәҗә  авырлыгында гранулематозлы алгы увеит.
•      КЭБ еш югары.
•      Арткы бүлек җәлеп  ителми.
3.     Дифференциаль диагностиканы бактериаль эндофтальмит белән үткәрәләр, шикле очракларда пыяласыман җисем биопсиясен башкаралар.
4.     Дәвалау. Ясмык матдәләрен тулысынча алып бетерү белән бергә киеренке стероидлы терапия.
Факоген гранулематоз булмаган увеит
1.    Билгеләре. Алгы увеитның клиник күренешләре авырлыгы кимрәк һәм факоанафилактик эндофтальмит белән чагыштырганда ешрак хроник холыкка ия. Капсула ертылудан 2-3 атнадан соң үсеш ала.
2.     Дифференциаль диагностиканы сүлпән баручы бактериаль эндофтальмит, симпатик офтальмия һәм ИОЛ-чыгарган ялкынсыну белән үткәрергә кирәк.
3.     Җиңел очракларда дәвалау тамчыдагы кортикостероидлар белән чикләнә, бик чагылган ялкынсынуда системалы һәм парабульбар билгеләү кирәк була.
Шулай ук калган ясмык матдәсен алу кирәк булырга мөмкин.
Ветка (Бялыницкий районы)
Ветка  (Ветка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Болинг-Айейго (Техас)
Болинг-Айейго  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Болинг-Айейго халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Крутая (елга)
Зур Крутая — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Исмәгыйль Шәрәфиев
Исмәгыйль Шәрәфиев (Исмәгыйль Сәлмән улы Шәрәфиев,, — , ) — журналист. 1973-1974 елларда «Социалистик Татарстан» гәҗите әдәби хезмәткәре, 1974-1989 елларда «Татарстан яшьләре» гәҗитендә: тәрҗемәче, хатлар бүлеге мөдире, җаваплы сәркәтип, баш мөхәррир урынбасары. 1989-1990 елларда «Идел» журналының җаваплы сәркатибе. 1990 елдан вафатына кадәр «Татарстан яшьләре» гәҗитенең баш мөхәррире.
2017 елда «Бәллүр каләм» бәйгесендә Гран-при («Лада Калина» автомобиле) бирелгән — «күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен».
2017 елның 22 июнендә каты авырудан соң Казанда вафат. Туган ягы Әтнәдә.
Шәрәфле инкыйлаби корал
Шәрәфле инкыйлаби коралы — 1919—1930 елларда Кызыл Армиядә югары бүләк.
Исмәгыйль Шәрәфиев
Гаиләсе
Хатыны Роза Фатыйх кызы, озак еллар «Социалистик Татарстан» (хәзер «Ватаным Татарстан») газетасында корректор булып эшләгән. улы Искәндәр; кызы Айгөл, журналист, «Бүгенге төрки каганат. Бөек Ефәк Юлы» китабы авторы. оныклары Солтанбулат, Нуриябану, Солтанбәк
Шәрәфле инкыйлаби корал
Бүләк ияләре
1919 елдан 1930 елга хәтле бөтенесе 21 кеше шәрәфле инкыйлаби корал белән бүләкләнгән.
Валкань
Валкань — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Тист
Тист (Тист) — Коми Республикасының Корткерос районында урнашкан авыл.
Климат
Тист климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Консил-Блафс (Айова)
Консил-Блафс  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Консил-Блафс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимерша Соловьёв
Тимерша Саллави (Тимерша Салаватулла улы Соловьёв-Шушерминский) (1875-1947) — язучы, журналист, җәмәгать эшлеклесе, мәгърифәтче, «Госмания», «Хөсәения» мәдрәсәләре мөгаллиме, «Чүкеч» журналын һәм «Урал» газетасын чыгаручы.
Тәрҗемәи хәле
1875 елда Казан губернасы Зөя өязе Әҗәле вулысы Шуширмә авылында туган.
Мәрҗани мәдрәсәсендә ун ел дәвамында укыган. Аннары, Мәрҗани киңәшен тыңлап, 1892 елдан рус-татар укытучылар мәктәбендә (Казан Татар укытучылар мәктәбе) укый. Монда Хөсәен Ямашев, Галимҗан Сәйфетдинов, Исхак Казаков, Гафур Әхмәтов, Мөхетдин Корбангалиев, Якуб Чанышев һәм башкалар белем алган. 1896 елда тәмамлаган. Казанның икенче һәм башлангыч татар мәктәбендә, «Госмания» мәдрәсәсендә укытырга керешкән. Өч еллап белем биргән. Аннары Казан губернаторы фәрманы белән эштән куылган. Моңа укытучы Соловьевның «ялгыш фикерләре, Алафузов фаб­рикасы һәм казна дары заводы эшчеләре арасында тиешсез әңгәмәләр алып баруы» турындагы әләк сәбәпче булган. Ә бу вакытта ул гаилә корган, аның балалары булган. Беркадәр вакыт Түбән Новгородта Әхмәт Хөсәеновның кунакханәсендә идарәчесе булып эшләгән.
Ырынбурдан Әхмәт бай Хөсәенов үзенең конторасына чакырган, кассир эшенә билгеләгән. Әхмәт бай аның хакимият каршында дәрәҗәсе какшауга артык игътибар бирмәгән. Шулай ук хакимият «кирәксез» дип тапкан Харис Фәйзине (композитор Җәүдәт Фәйзи әтисен), бәлшәвик Исхак Казаковны, композитор Александр Ключарев әтисе Сергей Ключаревны да хезмәткә чакырган. «Хөсәения» мәдрәсәсен ачкан. Мәдрәсәгә ярдәм итү өчен вакыф фонды оешкан. Фонд белән җитәкчелек итү тапшырылган.
"Чүкеч" журналында "Шуширминский", "Бәддух", "Тимерче", "Сандугач" тәхәллүсләре белән файдаланган.
1933 елдан Алма-Атада банк хезмәткәре булып эшли, 1935 елда пенсиягә чыга. Озак тормый, Мәскәү шәһәрендә урнашкан балалары янына күчеп килә. Тимерша Соловьев, 1947 елның апрелендә, каты авырудан соң, Мәскәү шәһәрендә вафат була».
Кадылы (Пынарбашы)
Кадылы (Kadılı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Пынарбашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жидувек
Жидувек — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гаминара (Павия)
Гаминара — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаминара Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гетерохромлы Фукс циклиты
Гетерохромлы Фукс циклиты яки Фукс синдромы — сиздермичә үсеш алучы хроник гранулематоз алгы увеит. Чир гадәттә бер яклы була һәм күбесенчә өлкәннәрдә очрый, ләкин балачакта да барлыкка килә ала. 5% очракта бер үк вакытта ике күз дә зарарлана. Фукс синдромы өлешенә увеитның 4% очрагы гына туры килә, тик сирәк түгел ялгыш диагнозны куялар һәм туры  килмәгән дәвалауны билгелиләр. Гетерохромия (төсле катлауның төрле төсе) булмаска мөмкин яки авыр билгеләнә, аеруча коңгырт күзләрдә.
Диагноз офтальмологик билгеләргә нигезләнә, алар башлангыч стадиядә аз чагылмаска яки ачыкланмаска мөмкин. Очраклы Фукс синдромын ачыклау мөмкин.
1.    Күренешләре
•     Катаракта ясалу өчен әкренләп күрү томанлануын еш  билгелиләр.
•     Күзләрнең төрле төсе.
•     Үсеш тоткарлану.
2.     Гомуми билгеләре
•     Арткы синехияләр булмау, катарактаны кисеп алудан соң  очраклардан кала.
•     Эндотелийның бөтен өслеге буенча таралган вак, түгәрәк  яки йолдызсыман, соргылт-ак төстәге мөгезкатлау преципитатлары һәм фибринның  каурыйлы җепләре белән бергә еш бара (рәс. 14.60а, б); преципитатлар барлыкка  килә һәм югала ала, ләкин беркайчан да кушылмый һәм пигментланмый.
•     Бәбәк кырые буенча (рәс. 14.60в) һәм төсле катлау  стромасында (рәс. 14.60г) зур булмаган ачык төерләрне 30% авыруда табалар.
•     Алгы камера сыекчасында көчсез опалесценция һәм зур  булмаган күзәнәкле җавап билгеләнә.
•     Витреит һәм җепсыман томанланулар шулкадәр тыгыз була  ала һәм бу күрү начарлануга китерә.
3.     Төсле катлауның таралган атрофиясе
•     Иң беренче билгесе төсле катлау крипталары югалу  санала.
•     Строманың атрофиясе үсеш алганда төсле катлау тонык,  рәсемсез күренә, бу аңа аныксыз күренеш бирә, аеруча бәбәк өлкәсендә (рәс.  14.60в). Төсле катлауның нормаль радиаль тамырлары строма атрофиясе өчен алга чыгып торалар.
•     Арткы тутлы катлам атрофиясен чагылган яктылыкта  тикшерү яхшырак (рәс. 14.60д).
Бәбәк сфинктеры атрофиясе өчен мидриаз мөмкин.
4. Төсле катлау гетерохромиясе — мөһим һәм еш билге.
•      Гетерохромия яшел күзләрдә әйбәт күренә, ләкин зәңгәр һәм коңгырт күзләрдә аны авырлык белән ачыклыйлар.
•      Гетерохромия холкы строма һәм тутлы катлам атрофиясе чагыштырмасы һәм шулай ук төсле катлауның үз төсе белән билгеләнә.
•      Зәңгәр күзләрдә строма атрофиясе арткы тутлы катлам күренүенә китерә, шуңа күрә зарарланган күз караңгырак була ала (кире  гетерохромия).
5.     Гониоскопия күренеше гадәти була ала яки түбәндәге үзгәрешләрне чагылдыра ала.
•     Алгы камера  почмагында юка радиаль тармаксыман тамырлар ( рәс. 14.60е  кара), алар парацентез башкарганда җепсыман кан савулар сәбәбе була  (Амслер билгесе).
•     Алгы камераны  каплаучы элпә.
•     Вак, кушылмый  торган, перифериядә тигессез алгы синехияләр.
6.     Системалы катнашулар. Пари-Ромберг синдромы (бит яртысы атрофиясе) сирәк очрый.
Өзлегүләр
Фукс синдромы өзлегүләр чоры белән күп еллар хроник бара. Төп өзлегүләре катаракта һәм глаукома санала, алар артык кортикостероидлар куллану белән өстәмә кузгатыла ала.
1.     Катаракта бик еш очрый һәм чирнең беренче күренеше була ала (рәс. 14.60г, 14.61 кара). Ул башка алгы увеит төрләрендәге катарактадан аерылмый. Катаракта экстракциясе белән арткы камерага ИОЛ имплантациясе гадәттә әйбәт нәтиҗәләр бирә.
2.     Глаукома соңлаган өзлегү санала гадәттә берничә елдан соң  барлыкка килә. Гадәттә медикаментоз терапия җитәрлек була, тик кайбер авырулар трабекулэктомиягә мохтаҗ.
Дәвалау
1.     Арткы субтенон аралыкка дәвамлы йогынтылы стероидлы препаратны, мәсәлән ацетонид триамцинолонын кертү чагылган йөзеп йөрүче томанлануларда файдалы була ала, ләкин вакытлыча  нәтиҗә бирә.
2.     Күрүне киметүче яки авыруга комачаулаган пыяласыман  җисемдә бик тыгыз томанлануларда витрэктомия мөмкин.
NB Урынлы стероидлар куллану нәтиҗәсез, ә мидриатикларны куллану кирәк түгел, чөнки арткы синехияләр ясалмый.
Төсле катлауның башка сәбәпләре
1.     Гипохромия
•      Тумыштагы.
•      Һорнер синдромы,  аеруча тумыштагы.
2.     Гиперхромия
•      Окуло-дермаль  меланоцитоз (Ота невусы).
•      Күз сидерозы.
•      Глаукома дәвалавында  простагландин аналогларын бер яклы куллану.
Мощениця (Згерский повяты)
Мощениця  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Смальяны
Смальяны (Смальяны ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Фарен (Франция)
Фарен (Fareins) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Виллар-ле-Домб кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,22 км².
Манти (Юта)
Манти  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нанк-Я
Нанк-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Воль-Я елгасының сул ярыннан 110 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ньюленд (Төньяк Каролина)
Ньюленд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Циркулане
Циркулане — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Адэр (округ, Айова)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1851 елда оештырыла.
Повуа-де-Аграсойнш
Повуа-де-Аграсойнш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Гуадамур
Гуадамур — Испаниянең Толедо провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Повуа-де-Аграсойнш
Географиясе
Мәйданы —.
Гуадамур
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Динар Шәрипов
Динар Шәрипов (Динар Әнвәр улы Шәрипов,, — , ) — Россия Югары лигасының 63 матчында 5 туп керткән СССР һәм Россия футболчысы (ярымсакчы).
Клевиль (Сен-Маритим)
Клевиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ветка (Хоцимский районы)
Ветка  (Ветка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
GSC1867-814
GSC1867-814 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Буггинген
Буггинген (Buggingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дренжево
Дренжево — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Шартье
Сен-Шартье — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Зур Мадаха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Avangard
Avangard - ğäskärneñ yäki flotnıñ töp köçlärdän alda bara torğan otryadı. Nindi dä bulsa ictimaği törkemneñ, sıynıfnıñ aldınğı, citäkläp alıp baruçı öleşen dä avangard dip äytälär.
Çığanaq
Tatar teleneñ añlatmalı süzlege. Qazan, 1979 yıl.
Рәшә
Рәшә, сагым, чагым (Мираж)- атмосферадагы оптик күренеш, кояшлы көндә җир өслегендәге күзгә күренүче җылы һава катламы.
Тузан бөртеге, томан, төтен яки су парлары белән туенган үтә күренмәле булмаган һава.
Бонанза-Гиллс (Техас)
Географиясе
Бонанза-Гиллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сканда Һора
Сканда Һора Һинд дине астрологиясе буенча риваять беренче китабы. Ул Нираяна астрологиясенең беренче тексты һәм иңа баштагы трактаты, аны Атһарва Веданың Маһопанишады дип атыйлар. Бу Һинд дине алдан әйтелгән астрология буенча текст Санскрит шлока форматында Муруган (Сканда) тарафыннан язылган, ул шулай ук Субраһманья, Кандасвами, Картикейян һәм Муруган буларак мәгълүм, һәм китап атамасы шулай ук Джйотишмати Упанишад булрак мәгълүм. Сканда Хораның тулы тексты хәзер мөрәҗәгатьтә юк, хәзер булганы аның башка борынгы текстларда цитаталанган аның берничә һәм күпсанлы шлокалары. Ул барлык башка Хораларның тамыры һәм Сурья Сиддһанта белән максималь әһәмиятне Кояш системасының ритмына, мөгаен Һинд Үзәне Цивилизациясе белән ассоциацияләнгән Йогик һәм Тантрик тәҗрибәләрдән аффилиациядән килеп чыккан сулыш үрнәкләре һәм минут бүленешләренә максималь әһәмият бирә. Хәзерге көн Һинд дине астрологиясе Сканда Хораның киңәюе булып тора.
Будзинь (Карпатасты воеводалыгы)
Будзинь — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олы Мәңгәр
Олы Мәңгәр — Татарстан Республикасының Әтнә районындагы авыл.
Смаляки (Ушацкий районы)
Смаляки (Смалякі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Олы Мәңгәр
Халык саны — 683 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422756.
Смаляки (Ушацкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Олы Мәңгәр
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән