cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD118386
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Белая Мыюта
Белая Мыюта — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Сёма елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кемер (Ефелер)
Кемер (Kemer) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Айранҗы (Сиверек)
Айранҗы (Ayrancı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Санта-Лучия-ди-Мориани
Санта-Лучия-ди-Мориани (Santa-Lucia-di-Moriani) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,54 км².
Кусьмерки
Кусьмерки — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13120) 1993 VU7
(13120) 1993 VU7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 4 ноябрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 VU7» саналган.
Ньюри (Көньяк Каролина)
Ньюри  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ньюри халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Курлаковская
Курлаковская (Курлаковская) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Арча (станса)
Арча (Арск) — Горький тимер юлының Казан бүлекчәсенең станциясы. 1919 елда нигезләнгән. Татарстанның Арча районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Арча шәһәре.
Пессак
Пессак — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Җара ди Сопра (Виченца)
Җара ди Сопра — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Гоук
Гоук — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Җара ди Сопра (Виченца)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гоук
Географиясе
Гоук халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Старына (Мсциславский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Вал (Люблин воеводалыгы)
Вал  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аренополис
Аренополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сьядонча
Сьядонча — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заборув (Кече Польша воеводалыгы)
Заборув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чокто (округ, Миссисипи)
Чокто — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Акермен шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Пикшик
Пикшик (Пикшик, Пикшик) — Чуашстанның Чабаксар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 161 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (92%) алып тора.
Синмергита (Клуж)
Синмергита — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Дубишча (Баранавицкий районы)
Дубишча  (Дубішча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Вокеша (Висконсин)
Вокеша  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вокеша шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нефтебаза (Киров өлкәсе)
Нефтебаза (Нефтебаза) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Кухари (Силезия воеводалыгы)
Кухари  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нефтебаза (Киров өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Милево-Табули
Милево-Табули — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сибгать Хәким урамы (Казан)
Географиясе
Декабрислар урамы белән киселештән башланып, Кемерово, Әпсәләмов, Меридиан, Мусин, Габдулла Бичурин урамнары, Фатыйх Әмирхан проспекты һәм Нигъмәтуллин урамы белән кисешә һәм Чистай урамы белән киселештә тәмамалана.
Тарих
Хәзерге исемен 2007 елның 23 апреленнән йөртә.
Домон
Домон — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Ешилтепе (Сэлим)
Ешилтепе (Yeşiltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сэлим илчесенә караган бер авыл (köy).
Половинка (Түбән Сырга районы)
Половинка (Половинка) — Свердловск өлкәсенең Түбән Сырга районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (68%), татарлар (27%).
Земляная (Азанка кушылдыгы)
Земляная — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Азанка елгасының уң ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валентинув (Любартивский повяты)
Валентинув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Арес (Бразилия)
Арес  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(13121) Tisza
(13121) Tisza — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 7 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CN9» саналган.
Старынка (Горацкий районы)
Старынка  (Старынка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Кемер (Коҗасинан)
Кемер (Kemer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
859 км (платформа)
859 км (859 км) — Горький тимер юлы Казан регионының тукталыш пункты. Татарстанның Арча районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Сарай-Чокырча авылы.
Сату-Маре (коммуна, Харгита)
Сату-Маре — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жузьер
Жузьер — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Санта-Мария-ди-Лота
Санта-Мария-ди-Лота (Santa-Maria-di-Lota) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кап-Корс кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,91 км².
Бельтертуюк
Бельтертуюк — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ней-Яха
Нёй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыда елгасының сул ярыннан 77 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 83 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Руманова
Руманова — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Җара Модон (Виченца)
Җара Модон — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җара Модон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Солдат урамы (Казан)
Солдат урамы (улица Солдатская) — Казанның Мәскәү һәм Яңа Савин районнарында урнашкан урам.
Географиясе
Декабрислар урамы белән киселештән башланып, Бондаренко, Кемерово урамнары белән кисешә һәм Түбән Торф урамы белән киселештә тәмамалана.
Тарих
Хәзерге исемен 1961 елның 14 июненнән йөртә.
Айранҗы (Чанкая)
Айранҗы (Ayrancı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кшижановице (Силезия воеводалыгы)
Кшижановице  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окленд (Көньяк Каролина)
Окленд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Окленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тамарон
Тамарон — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Клейборн (округ, Миссисипи)
Клейборн — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Порт-Гибсон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1802 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1261 км² тәшкил итә.
Куршаки
Куршаки (Куршаки) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Дубнавичы
Дубнавичы (Дубнавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Куршаки
Халык
Халык саны динамикасы:
Арея (Параиба)
Арея  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Куршаки
Халык
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Арея (Параиба)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Дубнавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Забрне (Кече Польша воеводалыгы)
Забрне — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валентинув (Люблинский повяты)
Валентинув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD118397
HD118397 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фәрзәнә Акбулатова
Акбулатова Фәрзәнә Фатыйх кызы (1 февраль 1960 ел) — язучы, журналист. Россиянең һәм Башкортстанның Журналистлар (1999) һәм Язучылар (1995) союзлары әгъзасы, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика яшьләр премиясе лауреаты, Башкортстан Республикасының атказанган мәтбугать һәм киң мәгълүмат хезмәткәре (2003).
Биографиясе
Фәрзәнә Фатих кызы Акбулатова 1960 елның 1 февралендә Башкорт АССР-ының (1992 елның 25 февраленнән Башкортстан Республикасы ) Хәйбулла районы Үрнәк авылында туган.
Галиәхмәт урта мәктәбеннән соң Уфадагы 2-нче педагогия училищесының нәфис-графика бүлегендә укый.
1987 елда Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын тәмамлагач, «Башкортстан» гәзите редакциясенә эшкә кайта.
1991 елда Башкортстан телерадиокомпаниясының «Иҗат» берекмәсен чакырыла. Хәзерге вакытта «Юлдаш» радиосында мөхәррир һәм «Сәхнәгә багышланган гомер», «Әдип һәм заман» һәм башка тапшыруларны алып баручы.
Иҗаты
Фәрзәнә Акбулатованың «Әти икмәге», «Зәңгәр карлар» исемле һәм башка китаплары дөнья күрә. Тәүгесендә хикәяләр тупланган булса, әдипнең икенче җыентыгында «Корбанлык яки гади генә алыш-биреш», «Тәгәрмәч кала яки дөнья көндеге» дигән хыялый повестьлар һәм яңа хикәяләре урын алган. «Әти икмәге» китабы өчен аңа 1995 елда Башкортстан Республикасының Шәйехзада Бабич исемендәге яшьләр дәүләт премиясе бирелә.
(13122) Drava
(13122) Drava — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 7 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CV9» саналган.
Старынка (Мсциславский районы)
Старынка  (Старынка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мөхәммәтсәлим Өметбаев
Мөхәммәтсәлим Өметбаев – шагыйрь һәм публицист, тарихчы һәм этнограф, филолог, телче һәм тәрҗемәче, педагог һәм җәмәгать эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәл
Мөхәммәтсәлим Ишмөхәммәт улы Өметбаев 1841 елның 21 августында (2 сентябрендә) элекке Ырынбур губернасы Уфа өязе Йомран-Табын волостеның (Башкортстанның хәзерге Кырмыскалы районы) Ибраһим авылында башкорт кантун башлыгы гаиләсендә дөньяга килә. Мөхәммәтсәлимнең атасы Ишмөхәммәт Ишемгул улы башкорт җәмгыятенең югары мәдәниятле, алдынгы карашлы административ хакимият вакиле булган, күпъеллык хәрби хезмәте өчен орден һәм медальләр белән бүләкләнгән. Әнисе Бәлхизә Балапан кызы шулай ук укымышлы, халкы рухиятен күңелендә саклаган шигъри күңелле хатын була. Аларның гаиләсендә җиде бала яхшы тәрбия алып үсә. Башлангыч белемне Мөхәммәтсәлим туган авылы мәдрәсәсендә алган. 1852 елда атасы аны Ырынбур кадетлык корпусына укырга урнаштыра. Шушында сигез ел уку чорында М. Өметбаев рус, фарсы, гарәп, иске татар телләрен өйрәнә, каллиграфия, архитектура, сынлы сәнгать, хәрби белем серләренә төшенә, математика, география, тарих, әдәбият буенча яхшы әзерлек үтә.
1860 елда атасы Мөхәммәтсәлимне кадетлык корпусыннан алып, туган якка кайтара. Шушы вакыттан М. Өметбаевның хезмәт юлы башлана. Башта ул тәрҗемәче, волость писаре, старшина булып эшли. 1879 елда Стәрлетамакка барып, мәдрәсә янында ачылган рус классында рус теле белән математика укытучысы булып урнаша, шушы вакыттан алып, Г. Кунафин әйткәнчә, “мәдәният һәм мәгърифәт дөньясына ерак сәфәргә юллана”. Аннары Уфага килеп, ятим балалар приютында укытучы-тәрбияче һәм мөселманнарның Диния нәзарәтендә тәрҗемәче булып эшли. Уфада М. Өметбаев ныклап әдәби-гыйльми иҗат эшенә чума.
Иҗади һәм фәнни эшчәнлеге
М. Өметбаевның күренекле хезмәтләре арасында “Фарсы грамматикасы”, “Җиһаннамә”, “Татар нәхүе” кебек кулъязма китаплары булганлыгы билгеле. Кызганычка каршы, аларның кайберләре сакланмаган. Ә менә әдипнең 1897 елда Казанда татар телендә басылган “Ядкәр” исемле җыентыгы — ХIХ гасыр ахыры башкорт мәдәниятенең күркәм комарткыларының берсе. 1901 елда Казанда аның тәрҗемәсендә А.С. Пушкинның «Бакчасарай фонтаны» поэмасы татар телендә дөнья күрә.
М. Өметбаевның поэтик мирасы күләм ягыннан бик үк зур түгел — аның безгә билгеле шигырьләре дүрт дистә чамасы. Жанрлар җәһәтеннән М. Өметбаев поэзиясе шулай ук үзенчәлекле: анда лирик шигырьләр дә, тәнкыйть тә, элегия, шулай ук мәсәл дә бар.
М. Өметбаевның тарихи-этнографик хезмәтләре арасында “Башкортлар”, “Уфаның тарихына кагылышлы материаллар”, “Башкорт халкының ак һәм кара көннәре”, “Кече табын халкының бабалары һәм аннан аерылган йомран-табын җире”, “Әй башкортларының нәсәбнамәсе”, “Башкортлар һәм торгаут калмыклары турында берничә сүз”, “Акташ хан” дигән очерклары һәм мәкаләләре Башкортстан һәм башкорт тарихын өйрәнүдә бәяләп бетергесез кыйммәтле мәгълүматлар тупланган булуы белән олы бәягә лаек. Галим һәм әдип башкорт халкының фольклоры, көнкүреше, йолалары, гореф-гадәте, халык медицинасы буенча бай материал җыюы белән дә зур фәнни өлеш кертте.
Уфа губернасының рус телендә чыккан матбугат чараларында башкорт халкының тарихы, теле, этнографиясе буенча, фольклор хәзинәләренә, көнүзәк мәсьәләләренә багышланган мәкаләләр белән чыгыш ясый. Аның гыйльми-әдәби эшчәнлеге, бер яктан, үз туган халкының фәнен һәм мәдәниятен үстерүдә кыйммәтле күренешкә әйләнсә, икенче яктан, губернаның рус телле рәсми даирәләрендә милләтенең  илчесе ролен үтәде
Үз заманының матбугат битләрендә аның мәгърифәтчелек эшчәнлегенә зур бәһа бирелә, әдип башкорт тарихы буенча киң белемгә ия булуы белән танылу таба. Ә инде 1903 елның 11 июнендә “Уфимские губернские ведомости” гәзите аның хакында шундый сүзләр язып чыга: “Башкортларның Сәлим Өметбаев дигән 60 яшьлек үз шагыйре бар. Ул дулкынландыргыч һәм көчле стильгә ия. Пушкинның “Бакчасараен” бик әйбәт татарчага тәрҗемә итте; Казанда да, Ырынбурда да, Уфада да, Уралда да киң билгеле”.
Чокырча (платформа)
Чокырча (Чекурча) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. Татарстанның Арча районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Сарай-Чокырча авылы.
Жаньи-су-Буа
Жаньи-су-Буа — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Ешилтепе (Чэликхан)
Ешилтепе (Yeşiltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Чэликхан илчесенә караган бер авыл (köy).
Гранд-Каньйон-Вест (Аризона)
Гранд-Каньйон-Вест  — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гранд-Каньйон-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Милево-Тосе
Милево-Тосе — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беля
Беля (Беља) — Сербиянең Ниш округы җирлегендә (општина) урнашкан торак пункт.
Географиясе
Балкан ярымутравының төньяк өлешендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә кышлар кыска һәм карлы, җәйләр җылы. Иң салкын ай – гыйнвар, иң җылы ай – июль. Урта температура - 11 °C. Уртача еллык явым-төшем саны – 896 мм.
Әдәбият
Беља
(5912) Oyatoshiyuki
(5912) Oyatoshiyuki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 20 декабрендә Ц. Ниидзима, Т. Урата тарафыннан Ojima обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YR» саналган.
Эрнстрода
Эрнстрода (Ernstroda) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арея-Бранка (Риу-Гранди-ду-Норти)
Арея-Бранка  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Вопака (Висконсин)
Вопака  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вопака шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гәҗит форматы
Гәҗит форматы — ачылмаган гәҗитнең күләмен (киңлеген һәм биеклеген), ягъни аның бер битен билгели. Басма битнең форматы, шул рәвешле, гәҗитнең киңлеген икегә бүлү белән билгеләнә.
ССРБ-да һәм Русиядә
ССРБ-да, ә соңыннан Русиядә дә гәҗитләр зурлыгы ганганә буенча ГОСТ 9254 белән билгеләнә иде. Шушы ГОСТ буенча, ISO 216-га охшаш өч формат билгеләнгән:
Моңардан башка стандарт шулай ук 297×440, 297×452, 420×578, 289×420, 210×289 мм зурлыкларын рөхсәт итә. Техник сәбәпләре буенча 594-не 595-кә яки 600 мм-га кадәр түгәрәкләп була.
ССРБ-да гәҗит форматы еш кына тематикага һәм статуска бәйле, шул рәвешлеref name="КомпьюАрт" />:
Көнбатыш илләрдә
Алманиядә гәҗитләрнең зурлыклары DIN 16604 стандарты (1973 ел) белән билгеләнгәннәр. Моңа кадәр 60-ка якын төрле форматлар булган.
Вали-Кемпски
Вали-Кемпски — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жуи-ан-Жозас
Жуи-ан-Жозас — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
Җараси (Кунео)
Җараси — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Җараси Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Аксак тәкә
Аксак тәкә — татар балалар драма уены.
Уйнау тәртибе
— Аксак тәкә кермәсен, Тимер читән үрмәсен.
Йөргән вакытында читән үргәндәге хәрәкәтләр ясый. Ана китә. Аксак тәкә килә. — Ачыгыз, балаларым...
— Юк, безгә әни ачмаска кушты, — диләр балалар.
Балалар ишекне ача. Аксак тәкә бер баланы алып китә. Шулай алдалап, барлык балаларны да урлап бетерә бу. Урманнан ана кайтса, балалары юк. Ана елый-елый аксак тәкәгә китә. Барып җиткәч:
— Аксак тәкә, балаларым югалды, синдә түгелме? — ди.
— Мә инде, берсен бирәм алайса,     дип, аксак тәкә бер баласын чыгара.
— Тагын да берсен генә бир инде?
Ана шулай берәм-берәм барлык балаларын да алып өенә кайтып китә. Кайткач, ана мунча яга һәм иң кечкенә баласына әйтә:
— Бар, кызым, аксак тәкәне мунчага чакырып кил, — ди. Кыз аксак тәкәгә килә дә:
— Әни сине мунчага чакырды, — ди.
— Этләрегез юкмы соң?
— Юк, каян булсын соң ул бездә?
— Барыйм инде алайса.
Кемер (Сарыз)
Кемер (Kemer) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Сарыз илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Санта-Мария-Поджо
Санта-Мария-Поджо (Santa-Maria-Poggio) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,67 км².
Синмергита (Муреш)
Синмергита — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кшижова (Силезия воеводалыгы)
Кшижова  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тардахос
Тардахос — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старынки (Бабруйский районы)
Старынки  (Старынкі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бабруйский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
871 км (платформа)
871 км (871 км) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. Татарстанның Саба районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Курса-Почмак авылы.
Ненгхы-Яха
Ненгхы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Юрац борыны урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Завада (Бохенский повяты)
Завада — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ивдель (елга)
Ивдель — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лозьва елгасының уң ярыннан 332 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 116 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Тауда елгасының, инештән тамагына чаклы, инештән алып Морозко авылы янындагы су үлсәү постына чаклы Сосьва елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Тубыл, елга бассейны — Иртеш.
Свиница (Румыния)
Свиница — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дубняки (Ганцавицкий районы)
Дубняки  (Дубнякі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ганцавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Руминце
Руминце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(13123) Tyson
(13123) Tyson — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кшижовице (Силезия воеводалыгы)
Кшижовице  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13123) Tyson
Тарихы
1994 елның 16 маенда Кэролин Шумейкер, Дэвид Леви тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 KA» саналган.
Милево-Швейки
Милево-Швейки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Айранҗылар (Чалдыран)
Айранҗылар (Ayrancılar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Чалдыран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кучумовщина
Кучумовщина (Кучумовщина) — Киров өлкәсенең Кирово-Чепецк районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Арея-Бранка (Сержипи)
Арея-Бранка  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Пинер Айгыш
Пинер Айгыш (Пӗнер Айкӑш, Пинер-Айгиши) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 38 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
Освиго (Көньяк Каролина)
Освиго  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Освиго халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Половинный (Югары Тагил шәһәр бүлгесе)
Половинный (Половинный) — Свердловск өлкәсенең Югары Тагил шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (66%), татарлар (13%), башкортлар (8%).
А1
А1 (кирилл язуында) һәм A1 (латин язуында):
Кларк (округ, Миссисипи)
Кларк — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Куитмен шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1833 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1790 км² тәшкил итә.
Валинна
Валинна — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жененвиль
Жененвиль — Франциянең Валь-д’Уаз департаментында урнашкан коммуна.
Бертка
Бертка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Венисьё
Венисьё (Венисйө, Vénissieux) — Франциянең Овернь-Рон-Әлп төбәгендә урнашкан шәһәр. Халык саны — 61636 кеше (2013).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Венисйө Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Курса (станса)
Курса (Корса) — Горький тимер юлының Казан бүлекчәсенең станциясе. Татарстанның Арча районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Курса разъезды бистәсе.
Җардина (Кунео)
Географиясе
Җардина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Эсбах
Эсбах (Eßbach) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ешилтепе (Аксарай)
Ешилтепе (Yeşiltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Аксарай илчесенә караган бер авыл (köy).
Старыя Дваранинавичы
Старыя Дваранинавичы (Старыя Дваранінавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Четаев урамы (Казан)
Четаев урамы (улица Четаева) — Казанның Яңа Савин районында урнашкан урам. Механик һәм математик, ССРБ ФА мөхбир әгъзасы Николай Четаев (1902-1959) исемен йөртә.
Географиясе
Чистай урамы белән киселештән башланып, Адоратски урамы, Фатыйх Әмирхан проспекты, Габдулла Бичурин, Мусин, Меридиан, Әпсәләмов урманары белән кисешә һәм Бондаренко урамы белән киселештә тәмам була.
Тарих
Хәзерге исемен 1986 елның 28 июненнән йөртә.
HD118464
HD118464 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Булат Ишемгул
Ишемгул Булат (чын исеме Габдрахманов Габдрахман Закир улы; 16.2.1900, Ырынбур губернасы шул ук исемле өязе Яңа Чебенле а. (хәзерге Башкортстанның Зиянчура районы) — 10.7.1938, Уфа), язучы. Язучылар союзы әгъзасы (1934). Гражданнар сугышында катнашкан.
Тәрҗемәи хәл
«Галия» мәдрәсәсенең әзерлек курсларында укыган (1916—17), ВКП(б) ҮК каршындагы өяз хезмәткәрләре курсларын тәмамлаган (Мәскәү, 1927). 1920 елдан алып Кыпчак-Җиде ыру һәм Юрматы кантоннарында эшли (сәясәт бүлеге нач., сәяси агарту идарәлеге мөдире), 1921 елда — Россия коммунистик яшьләр союзы Башкортстан өлкә комиссариатының сәяси агарту бүлеге мөдире.
1922-26 елларда һәм 1932—37 елларда Башкортстан дәүләт нәшриятында (1926 елга кадәр һәм 1936 елдан башлап директоры, 1934-36 елларда баш мөхәррир), 1923 елда Яшь юксыл газетасын оештыруда катнаша. Бер үк вакытта 1924—32 елларда ВКП(б)-ның Башкортстан өлкә комиссариатында: инструктор, 1931-32 елларда В.И.Ленин һәм И.В.Сталин хезмәтләрен башкорт теленә тәрҗемә итү буенча комиссиянең җаваплы мөхәррире; 1925-26 елларда “Башкурдистан” гәз., 1928-31 елларда “Алласыз” журналы, 1932-36 елларда (өзеклек белән) “Октябрь” журналы («Агыйдел») мөхәррире; 1928-32 елларда Башкортстан пролетар язучылар ассоциациясе рәисе.
Иҗаты
Беренче шигырьләре 1917 елда «Кармак» һәм «Шура» журналларында басыла. Язучы иҗатына жанрлар һәм тематика төрлелеге хас. “Комсоколонналар” (1934) шигырьләр җыентыгында, “Тракторчы Айсылу”, “Юллар”, “Җыр башы” поэмаларында һ.б. яңы тормыш өчен фидакяр көрәшүче социалистик төзелеш энтузиастлары — комсомоллар образы тудырылган. “Алласыз көлү” (1930), “Сабир мулланың кабердән язган хаты” (1935) китапларына дини фанатизмны «фаш иткән» әсәрләр кергән. Ишемгул әсәрләре рус, татар теленә тәрҗемә ителгән.
Гранд-Каньйон-Вилледж
Гранд-Каньйон-Вилледж — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гранд-Каньйон-Вилледж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Репарата-ди-Баланья
Санта-Репарата-ди-Баланья (Santa-Reparata-di-Balagna) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Л’Иль-Рус кантонына карый.
Арея-ди-Бараунас
Арея-ди-Бараунас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Террадильос-де-Эсгева
Террадильос-де-Эсгева — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кшижувки (Силезия воеводалыгы)
Кшижувки  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жуи-Мовуазен
Жуи-Мовуазен — Франциянең Ивелин департаментында урнашкан коммуна.
(5913) 1990 BU
(5913) 1990 BU — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 21 гыйнварында Х. Мори, М. Араи тарафыннан Йории обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BU» саналган.
Вопан (Висконсин)
Вопан  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вопан шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валовице (Люблин воеводалыгы)
Валовице  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дубок (Брэсцкий районы)
Дубок  (Дубок ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Себеоань (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Оук-Гроув (Көньяк Каролина)
Оук-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Оук-Гроув халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
880 км (платформа)
880 км (880 км) — Горький тимер юлы Казан регионының платформасы. Татарстанның Саба районы территориясендә урнашкан. Якындагы торак пункт — Яңа Чүриле авылы.
Завада (Мисленицкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13124) 1994 PS
(13124) 1994 PS — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 14 августында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 PS» саналган.
Старыя Жарки
Старыя Жарки (Старыя Жаркі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Милейовице (Мазовия воеводалыгы)
Милейовице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Синмертин
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марат Айзатуллов (1973)
Марат Айзатуллов, Марат Минсәет улы Айзатуллов (1973 елның 1 июне) ― Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе (2021 елдан). 2012―2015 елларда Батыр районы Шыгырдан авыл җирлеге администрациясе башлыгы, 2015―2017 елларда ― Батыр районы администрациясе башлыгының беренче урынбасары.
Тәрҗемәи хәле
1973 елның 1 июнендә туган. Махсус урта белемле.
2012―2015 елларда ― Батыр районы администрациясе башлыгы (2012―2013 елларда ― ). Ул эшләгән чорда авыл клубы бинасына капиталь ремонт ясалган (матур концерт залы), аппаратура, милли киемнәр сатып алынган. 6 км дан артык асфальт юл төзелгән, күперләр, буа капиталь ремонтланган, урам утлары яңартылган, яңа урамнарда су белән тәэмин итү булдырылган. Федераль программада катнашып, авыл җирлеге парк төзү өчен грант ота (3 млн сумнан артык). Төзүчеләр, янәсе, газүткәргеч төзү өчен дип җыйган акчаны (700 мең сумнан артык) халыкка кире кайтарырга ярдәм иткән. Кызыл Камыш авылында башлангыч мәктәп-балалар бакчасы капиталь ремонтланган, барлык урамнар асфальтланган, урам утлары шәһәрдәгедән ким түгел. Кызыл Камыш үрнәк авылга әверелә. Шыгырдан авылы «Чуашстанның иң яхшы авыл җирлеге» конкурсында җиңеп чыга.
2015―2017 елларда ― Батыр районы администрациясе башлыгының беренче урынбасары. 2017 елда Марат Айзатуллов ялган диплом белән эшләгән өчен Чуашстанның Батыр районы башлыгы урынбасары вазифасыннан алынган. 2017 елда суд тарафыннан 2015 елда муниципаль хезмәткә кергәндә Айзатуллов югары белем турындагы документ сыйфатында 2011 елда Интернет аша алынган ялган дипломны файдалануы ачыкланган. 2017 елның 21 сентябрендә Батыр районы мәхкәмәсе аны ялган документ күрсәткән өчен гаепле дип таныган һәм 30 мең сумлык штрафка тарткан.
2015―2018 елларда берьеллык азык культуралары үстерү буенча махсуслашкан крестьян (фермер) хуҗалыгы башлыгы булып теркәлгән.
Берара Башкортстанның Нуриман районы Красная Горка авылында һәм Казанда яшәп ала.
2021 елның 27 мартында Чуашстанның Батыр районы Озын Куак авылы мәдәният йортында узган җыелышта Чуашстан татар милли-мәдәни мохтариятенең яңа рәисе итеп сайлана . Чуашстан татар милли-мәдәни мохтариятенең штаб-фатиры Комсомол районы Урмай авылында урнашачак.
Берткем
Берткем — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Катунь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рунина
Рунина — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ареял
Ареял — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мөслимә мәчете
Мөслимә мәчете - Казанның Нокса бистәсенең 1 нче Нокса урамында урнашкан мәчет. "Бәхетле" кибетләр челтәре директоры Мөслимә Латыйпова 2001 елда әлеге мәчетне салуга,  2014 елда исә кабат төзекләндерүгә ярдәм иткән.
Яңа Троицки (Тукай районы)
Почта индексы — 423893.
Климат.
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Яңа Троицк авылның халык саны.
1795 елда - 426, 1870 елда - 818 , 1897 елда - 914, 1913 елда - 839, 1920 елда - 754, 1926 елда - 486, 1938 елда - 404, 1949 елда - 860, 1958 елда - 491, 1970  елда - 371, 1979 елда. - 658, 1989 елда - 608 кеше, 2018 ел -1000 кеше
Лабендзь (Силезия воеводалыгы)
Лабендзь  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Клей (округ, Миссисипи)
Клей — Америка Кушма Штатларының Миссисипи штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уэст-Пойнт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1059 км² тәшкил итә.
Ненеч-Яха
Ненеч-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мяро-Яха елгасының уң ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча: