cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чугуевский
Чугуевский (Чугуевский) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Унтердитфурт
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чугуевский
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (28%), руслар (71%).
Ла-Мофф
Ла-Мофф — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Неман
Неман (Неман, Нёман, Nemunas [Нямунас], Memel, Niemen) — Белорусия һәм Литвада елга (өлешчә Русиянең Калининград өлкәсе территориясеннән ага).
Озынлыгы 937 км, бассейнының мәйданы 98200 км². Минск калкулыгының көньягында башлана. Балтыйк диңгезенең Курш култыгына дельта хасил итеп коя. Неман түбән агамында ике тармакка бүленә: Русне (төп) һәм Гилия. Неман бассейнында кече күлләр күп. Кар, түбән агымында яңгыр суларыннан туена. Уртача су чыгымы 678 м³/сек. Декабрьдә туңа. Март ахырында, кайбер вакытта февраль яки апрельдә боздан арчыла.
Төп кушылдыклар: уң — Березина, Мяркис, Нярис, Нявежис, Дубиса, Юра, Миния; сул — Шчара, Шяшупе.
(17546) Osadakentaro
(17546) Osadakentaro — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Неман
Неманда Каунас, Гродно, Друскининкай, Алитус, Пренай, Бирштонас, Юрбаркас кебек шәһәрләр урнашкан.
(17546) Osadakentaro
Тарихы
1993 елның 19 сентябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 SB2» саналган.
Оваҗык (Кепсут)
Оваҗык (Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гута-Падневска
Гута-Падневска — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саранап (Калифорния)
Саранап  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саранап халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богазичи (Ислаһие)
Богазичи (Boğaziçi) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Ислаһие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кастер (Көньяк Дакота)
Кастер  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кастер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юрешть
Юрешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Скоженцка
Воля-Скоженцка — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Абтенау
Абтенау — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Симедъёль
Симедъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Луза елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
(9910) Vogelweide
(9910) Vogelweide — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3181 T-2» саналган.
Нёвда (агрошәһәрчек)
Нёвда  (Нёўда ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD197169
HD197169 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лястьма
Лястьма — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Вад елгасының сул ярына тамагыннан 109 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Пилоти (Терамо)
Казе Пилоти — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Пилоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Кентленд (Индиана)
Кентленд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харланова
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мененкёво
Мененкёво — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рахман Нәбиев
Рахман Нәбиев (, Шәехборһан, Хуҗант районы, ТаҗССР, ССРБ )—, Хуҗант, Сугд өлкәсе, Таҗикстан) — таҗик фирка-дәүләт эшлеклесе, ТаҗССР Министрлар Шурасы рәисе (1973-1982), Таҗикстан коммунистик фиркасенең үзәк комитеты беренче сәркәтибе (1982-1985), Таҗикстан президенты (1991-1992). ТаҗССР авыл хуҗалыгы министры (1945-1946), 9-11 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты, СБКФ Үзәк ревизия комиссиясе әгъзасы (1976-1986), СБКФ ҮК әгъзасы (1961-1982).
Ле-Плесси-Дорен
Ле-Плесси-Дорен — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Монтегю-ан-Кузран
Монтегю-ан-Кузран (Montégut-en-Couserans) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Әхмәд Мәсуд
Әхмәд Мәсуд, шулай ук Кече Мәсуд (, 1989 ел, Әфганстан, Тәхар вилаяте, Варсай районы, Пию) — таҗик милләтеннән Әфганстан сәясәтчесе, башта СССРның Әфганстанга кертелгән хәрбиләренә, аннан «Талибан» хәрәкәтенә каршы көрәшкән Әхмәд Шаһ Мәсудның улы һәм варисы.
Тәрҗемәи хәле
1989 елда Әфганстанның төньяк-көнчыгышында, илнең Таҗикстан белән чиктәш Тәхар провинциясендә Варсай районы Пию кышлагында таҗик гаиләсендә туган.
Иранда урта мәктәпне тәмамлагач, бер ел (Беркшир, Бөекбритания) хәрби курсларда, 2012—2015 елларда  хәрби тикшеренүләр факультетында укыган. 2016 елда халыкара сәясәт магистры дәрәҗәсен алган.
2016 елда Әфганстанга кайта һәм Massoud Foundation генераль директоры итеп билгеләнә .. 2019 елның мартыннан рәсми рәвештә сәясәт белән шөгыльләнә.
Кече Мәсуд Әфганстанда эчке хакимият мөнәсәбәтләренең Швейцария моделе турында әтисе Әхмәд Шаһ Мәсуд биргән идеяне хуплый, хөкүмәтне ресурсларны һәм вәкаләтләрне нәтиҗәлерәк бүлүгә китерәчәк, шуның белән илнең чәчәк атуына һәм тотрыклылыкка китерәчәк, дип белдерә.
Млини (Ополе воеводалыгы)
Млини  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эхиме (префектура)
Эхиме (愛媛県) — Япониянең Сикоку төбәгенә караган префектура. Административ үзәге - Мацуяма шәһәре.
Кесеҗик (Бесни)
Кесеҗик (Kesecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Бесни илчесенә караган бер авыл (köy).
Эхиме (префектура)
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 7 өязгә, алар үз чиратында 20 муниципалитетка бүленгән.
(9911) Quantz
(9911) Quantz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(17547) 1993 SN2
(17547) 1993 SN2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(9911) Quantz
Тарихы
1973 елның 29 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4129 T-2» саналган.
Эхиме (префектура)
Географиясе
Префектура Сикоку утравында урнашкан. Мәйданы 5 676,44 км² тәшкил итә.
Халкы
2019 елда префектурада 1 493 126 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га  263 кеше тәшкил итә.
Бенедикт XV
Бенедикт XV (Benedictus PP. XV, тәхеткә менгәнче – Джакомо, делла Кьеза маркизы, Giacomo della Chiesa; 1854 елның 21 ноябре, Пельи, Сардиния корольлеге – 1922 елның 22 гыйнвары, Рим) – 1914 – 1922 елларда 258 нче Рим папасы, атаклы католик эшлеклесе.
Тормыш юлы
Джакомо делла Кьеза Генуяга бик якын урнашкан Пельи җирлегендә, 1854 елның 21 ноябрендә туган. Чыгышы буенча – аксөякләр нәселеннән, бу нәселдән бик күп чиркәү әһелләре чыккан («делла Кьеза» фамилиясе үзе дә, тәрҗемә иткәндә, «чиркәүнеке» дигәнне аңлата). Хокук һәм теологияне өйрәнгән. 1878 елда рухани дәрәҗәсен ала һәм папаның дипломатлар хезмәтенә эшкә керә. Озак вакыт дәвамында кардинал Рамполланың сәркатибе булып эшли. 1907 елда Пий X делла Кьезаны Болонья архиепискобы итеп билгели, ә 1914 елның 25 маенда ул кардинал була.
Пий X 1914 елда вафат була, аның үлеменнән соң, дөнья сугышы башлануга карамастан, 65 кардиналның 60ы конклавка килә. Дүрт көн барган фикер алышудан соң, 1914 елның 25 августында кардинал Джакомо делла Кьеза папа итеп сайлана. Ул Бенедикт XIV хөрмәтенә Бенедикт исемен ала. Өч кенә ай кардинал дәрәҗәсендә йөргән делла Кьезаны понтифик итеп сайлауның төп сәбәбе – аның сугыш шартларында бик тә кирәкле булган дипломатик тәҗрибәсе.
Сугыш чорында, ә бу сугышны папа «Аурупаның үз-үзен үтерүе» дип атый, Ватиканның дипломатик эшчәнлеге чикләнгән була, ләкин понтифик үзе дәүләт җитәкчеләренә тынычлыкка чакырып, Раштуа алдыннан утны туктатуны сорап, һ.б. үтенечләр белән мөрәҗәгать итә, әмма, гадәттә, бу үтенечләр кире кагылган.
Сугыштан соң, 1918 елда папа яңа Каноник хокук кодексын гамәлгә кертә. 1920 елның 5 августында Польшага карата мәрхәмәтле булуны сорап, Ходайга ялварырга өндәмә чыгара (ул вакытта Совет-поляк сугышы бара). Польша бәйсезлек алгач, Изге Тәхет аның белән дипломатик мөнәсәбәтләр кора.
1922 елның 22 гыйнварында папа вафат була. Үлеменең сәбәбе үпкә ялкынсынуы була.
Бенедикт XV католик тарихында тынычлык сөюче һәм тынычлык урнаштыручы папа буларак истә калган; 2005 елда Рим әрхәрәе итеп сайланган кардинал Йозеф Ратцингер, Бенедикт XVI исемен кабул иткәч, алдагы Бенедиктның – «тынычлык апостолы»ның эшенә хөрмәтен белдерде.
Ла-Муш (Манш)
Ла-Муш — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Валя-Лунге-Криков
Валя-Лунге-Криков — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лакей (уен)
Лакей  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Ачык һавада малайлар уйный торган уеннарның берсе. Уенда катнашучыларның һәрберсе ярты метр чамасындагы таяк хәзерли, аның бер башы тотарга җайлы булсын өчен юныла. 10 данә 20 см чамасындагы таякчыклар әзерләнә. Аларның бер башын юнып, шул урынга 100, 200, 300, 400, 500, 600, 700, 800, 900, 1000 саннарын язып чыгалар. Лакейны җиргә кадап булсын өчен, бер ягын очлыйлар. Урамда тигез урын табып, җиргә кечкенә квадрат сызып, лакейларны шунда өеп куялар. Лакейга ыргыту өчен бу квадраттан 4—5 метр ераклыкта чик сызыгы сызалар (лакейларга ыргытканда шуннан якын килергә ярамый).
Балалар лакей өелеп куелган турыдан таякларын уң аяк башларына утыртып, аяк һәм кул ярдәмендә ераклыкка ыргыталар. Аннан һәрберсе үзенең таягы янына барып баса. Кемнең ераграк, кемнең якынрак ыргытуына карап, лакейга ату тәртибе билгеләнә. Иң беренче таягын иң ерак җибәргән кеше квадрат эченнән өелеп куелган лакейларны таяк белән ыргытып чыгара. (Лакейларның квадрат эченнән барысы да чыгып бетмәсә дә мөмкин.) Квадраттан очып чыккан лакейлар кай җиргә төшсә, аны шунда кадап куялар. Билгеләнгән тәртип буенча балалар чиратлашып аларны таяк белән ыргытып аудара баралар. Утыртылган лакейлар беткәч, квадрат эченнән чыкмыйча калганнарын чират буенча бәреп чыгаралар һәм шул рәвешчә ул лакейларны алып бетерәләр. Барысы да алынып беткәч, һәрберсе үзе җыйган лакейдагы саннарны хисаплап чыгара. Кемнең алган лакейларындагы саннарның суммасы күбрәк, шул җиңүче була.
Богазкая (Бафра)
Богазкая (Boğazkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гута-Палендзька
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Марлен Дитрих
Ул 1901 елның 27 декабрендә Шенебергта, полиция офицеры Луи Эрих Отто Дитрих һәм аның хатыны Вильгельмина Фельзинг гаиләсендә туа. 1922 елдан Берлин театрларында вак рольләрне уйный, шул ук елны ул беренче тапкыр экранга чыга.
Озак еллар дәвамында Дитрих күп санлы фильмнарда төшә, бөтен дөньяга билгеле шәхескә әйләнә.
Чыганакларда актрисаның бик кызыклы бер фикере теркәлгән: „Wenn ich mein Leben noch einmal leben könnte, würde ich die gleichen Fehler machen. Aber ein bisschen früher, damit ich mehr davon habe.” — “Тагын бер кат яши алсам да, мин шул ук хаталарны ясар идем. Ләкин бераз иртәрәк — файдасын күбрәк күрер өчен”.
Ул 1992 елның 6 маенда Париждагы фатирында, йөрәк һәм бөерләр функциясе бозылу нәтиҗәсендә вафат була.
Абфальтерсбах (Тироль)
Абфальтерсбах  — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Унтерзимау
Унтерзимау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Воля-Сплавецка
Воля-Сплавецка — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юриу-де-Кимпие
Юриу-де-Кимпие — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сатикой (Калифорния)
Географиясе
Сатикой халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Оваҗык (Ашкале)
Оваҗык (Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Ашкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17548) 1993 SX6
(17548) 1993 SX6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 17 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 SX6» саналган.
Ле-Плесси-л'Ешель
Ле-Плесси-л'Ешель — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Шыхымпештә
Шыхымпештә (Şıxımpeştə ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
(9912) Donizetti
(9912) Donizetti — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2078 T-3» саналган.
Мирянци
Мирянци — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Симъёль
Симъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Велью елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хохлуновка Баская
Хохлуновка Баская — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баская елгасының сул ярыннан 32 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нидзяны
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казе Пин (Тревизо)
Казе Пин — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Пин Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
HD197174
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Төенчек (уен)
Төенчек  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Ачык һавада уйнала торган уеннарның берсе. Егермеләп кеше, бер-берсеннән ике адым чамасы ара калдырып, түгәрәк булып тезләнеп утыралар. Бер баланы көтүче итеп куялар. Ул кулындагы төенчеген түгәрәктәге иптәшенең берсенә бирә дә 2—3 адым артка китә. Шул вакыт түгәрәктәгеләр төенчекне кулдан-кулга җибәрәләр. Ә көтүче әйләнә буенча йөгереп төенчекне кулга төшерергә тырыша. Ул төенчекне кем кулыннан тартып алса, шул кеше көтүче булып, уен яңадан башлана.
Уенның шундый кагыйдәләре бар: төенчекне бары тик уңда я сулда утыручыга гына бирергә ярый, кеше аша ыргыту тыела; көтүче төенчекне кешенең кулыннан тартып алырга тиешле, җиргә төшкәндә яисә һавада очып барганда тотып алу ярамый; төенчекне йөртү юнәлеше үзгәреп торырга мөмкин.
Кимболл (Көньяк Дакота)
Кимболл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Монтегю-Планторель
Монтегю-Планторель (Montégut-Plantaurel) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Валь-д'Арьеж кантонына карый.
Кимболл (Көньяк Дакота)
Тарихы
Кимболл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Пернель
Ла-Пернель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Унтерлайнлайтер
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чупраки
Чупраки (Чупраки) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
Ямагата (префектура)
Ямагата (山形県) — Япониянең Тохоку төбәгенә караган префектура. Административ үзәге - Ямагата шәһәре.
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 8 өязгә, алар үз чиратында 35 муниципалитетка бүленгән.
Географиясе
Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 9 323,34 км² тәшкил итә.
Халкы
2019 елда префектурада 1 244 040 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га  133 кеше тәшкил итә.
Богазкая (Һаймана)
Богазкая (Boğazkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Һаймана илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фәһим Ситдиков
Ситдыйков Фәһим Мөнәвәр улы — Кәрим Тинчурин исемендәге театр артисты, Татарстан Республикасының атказанган артисты.
Агсбах
Агсбах — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Фәһим Ситдиков
Ситдыйков Фәһим 1953 елның 10 октябрендә Башкортстан АССРның Бакалы районы Наратъелга авылында дөньяга килә. Театрда 1975 елдан башлап эшләде.
Агсбах
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фәһим Ситдиков
Төп рольләре — Сәйяр — Ш.Хөсәенов "Әниемнең ак күлмәге", Надирша — И.Юзееев "Мәкәрҗәгә барган идек", Сәфәргали — К.Тинчурин "Хәйләсез дөнья файдасыз", Габдуллаҗан — К.Тинчурин "Американ", су ташучы Ван — Б.Брехт "Сечуанның мәрхәмәтле кешесе" һ. б.
Млодник
Млодник — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Куликовски (Чиләбе өлкәсе)
Куликовский (Куликовский) — Чиләбе өлкәсенең Нагайбәк районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Гута-Стшельце
Гута-Стшельце — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воля-Яблонска
Воля-Яблонска — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Куликовски (Чиләбе өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Воля-Яблонска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Куликовски (Чиләбе өлкәсе)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (78%), татарлар (4%), казахлар (12%).
Валя-Лунге-Огря
Валя-Лунге-Огря — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ябалча
Ябалча — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Керклин (Индиана)
Керклин  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
(17549) 1993 TW12
(17549) 1993 TW12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Керклин (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17549) 1993 TW12
Тарихы
1993 елның 13 октябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TW12» саналган.
Мокриште
Мокриште — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кесеҗик (Коргун)
Кесеҗик (Kesecik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Коргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Нижния Пагараны
Нижния Пагараны (Ніжнія Пагараны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ле-Пуасле
Ле-Пуасле — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
(9913) Humperdinck
(9913) Humperdinck — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 16 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4071 T-3» саналган.
Timer xan
300px|мини|уңда|Altın Urda çäçäk atu däwerendä, 14 ğasır Timer xan (?-1412) - Altın Urda xanı (1410-1412).
Timer Qotlığ xan ulı.
Tarix
Bulat xan ülgännän soñ İdegäy yärdämendä Altın Urda täxetendä utırğan. İdegäy qızına öylängän bulğan.
İdegäy basımı belän qänäğätsezlegen belderep, Altın Urda qayber morzaların İdegäygä qarşı kütärgän.
1411 yılda Tuqtamış ulı Cäläl äd-Din xan ğäskärläre Altın Urdağa kerälär.
İdegäy ğäskärlär citmäwe säbäple Timer xanğa qarşı suğışa almağan häm Xäräzemgä qaça.
Timer xan Altın Urdada bulmağanda, Cäläl äd-Din xäkimiätkä kilä.
Timer xan üz ğäskär başlığı Ğazan tarafınnan üterelgän, soñraq Ğazan üze Cäläl äd-Din yanına qaça.
1412 yılda Cäläl äd-Din Altın Urda täxetendä utıra.
(17550) 1993 TO18
(17550) 1993 TO18 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TO18» саналган.
Оваҗык (Башискеле)
Оваҗык (Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Унтермайтинген
Унтермайтинген — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вомбево
Вомбево — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Ронд-Е
Ла-Ронд-Е — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Ляча (Явас кушылдыгы)
Ляча  — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Явас елгасының сул ярына тамагыннан 33 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD197182
HD197182 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Монтель (Арьеж)
Монтель (Montels) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнчыгыш Кузеран кантонына карый.
HD197182
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Адеркла
Адеркла — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Цывиха
Цывиха – Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сырга елгасының уң ярыннан 79 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны – Агыйдел, елга бассейны – Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Богазкент (Ылгын)
Богазкент (Boğazkent) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Ылгын илчесенә караган бер авыл (köy).
Саттер (Калифорния)
Саттер  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саттер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Пинтон (Падова)
Казе Пинтон — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Пинтон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шириншаһ Шаһтимер
Шириншаһ Шаһтимер (, Паршынау, Бохара әмирлеге, Рәсәй империясе —, Мәскәү, ССРБ) — таҗик Совет фирка, дәүләт һәм сәяси эшлеклесе. Үзбәкстан коммунистик фиркасенең Таҗик өлкә комитеты җаваплы сәркәтибе (1929-1930), Таҗикстан коммунистик фирксе үзәк комитеты икенче сәркәтибе (1930-1932), ТаҗССР Үзәк башкарма комитеты рәисе (1933-1937).
Кларк (Көньяк Дакота)
Кларк  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кларк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шиякәран
Шиякәран (Şiyəkəran ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Гута-Ходецка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Киванна (Индиана)
Киванна  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Млодошовице
Млодошовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ямагути (префектура)
Ямагути (山口県) — Япониянең Тюгоку төбәгенә караган префектура. Административ үзәге - Ямагути шәһәре.
Млодошовице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ямагути (префектура)
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 5 өязгә, алар үз чиратында 22 муниципалитетка бүленгән.
Географиясе
Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 6 110,76 км² тәшкил итә.
Халкы
2019 елда префектурада 1 528 107 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га  250 кеше тәшкил итә.
Низ
Низ (Ніз ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Ябланица (Караш-Северин)
Ябланица — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Унтермерцбах
Унтермерцбах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йомырка отышлы
Уйнау тәртибе
Бу уен иртә яз көне, җирләр кардан арчылган урыннарда уйнала. Балалар өйләреннән төрле төстәге пешкән йомыркалар алып киләләр. Берәр мәйданчык уртасына кеше саны кадәр чокырчыклар ясыйлар да йомыркаларны шул чокырчыкларга тезеп чыгалар. Кемнең йомыркасы беренче тора, шул кеше билгеләнгән урыннан саганы (сага чүпрәктән тегелгән туп) йомыркаларга таба тәгәрәтеп җибәрә. Бу вакытта ул:
— Дәдәй,
Алыйм әле бер күкәй,
Ашармын туйганчы,
Күңелләрем булганчы.
Яки:
— Күкәй,
Менә сиңа бүкәй.
Бер генә бәрим,
(17551) 1993 TZ31
(17551) 1993 TZ31 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Йомырка отышлы
Уйнау тәртибе
Тәгәрәтеп җибәрим, дип әйтергә тиеш. Сага тигән йомырка тәгәрәтүчегә була. Тидерә алмаса, йомыркаларының тору тәртибенә карап, икенче бала тәгәрәтә. Уенчы һәр тәгәрәткән саен тидерә алса, берничә йомырка алырга да мөмкин. Уен йомыркалар алынып беткәнче дәвам итә.
Вонесць (Великопольское воеводалыгы)
Вонесць  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(17551) 1993 TZ31
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TZ31» саналган.
Вонесць (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гәп
Гәп яки сленг — яңа сүзләр яки инде булган сүзләрнең яңа мәгънәле җыелмасы. Гәп, күбесенчә, төрле җәмгыять берлекләре (социаль, профессиональ, яшь буенча төркемнәр) тарафыннан кулланыла.
Татар халкы өчен гәп сүзләре яңалык түгел. Мәсәлән Казандагы Яңа Татар бистәсенең үз гәп сөйләме булган:
''Кайтып киләм, малай, караңгыда, каршыга бер рәтче очрады. Чаппах теңәр кыптымән, кәңкәйде.Җәбенә кердем, пәнҗөкиедә юк иде, текесен ал да тай!''
Бүгенге әдәби телгә тәрҗемәсе:
''Кайтып киләм, малай, караңгыда, каршыга бер талаучы очрады. Кададым тегеңә пычак белән, егылды. Кесәсенә кердем, бер тиен акчасы да юк иде, сәгатен алып качтым!''
Татар гәп сүзлеге
Бүгенге татарлар (аеруча яшьләр) тарафыннан да гәп кулланыла. Һәрбер профессиянең диярлек үз гәбе була. Гәп аеруча пәрәвездәге социаль челтәрләрдә (Facebook, Vk.com һ.б.) еш очрый.
Чыганаклар
ЛЕКСИКОЛОГИЯ ФӘНЕНӘ КАРГАН ТЕРМИННАРНЫҢ КЫСКАЧА СҮЗЛЕКЧӘСЕ.
Групов говор fa:زبان عامیانه Bahasa prokem Gwara
(9914) Обухова
(9914) Обухова — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1976 елның 28 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 UJ4» саналган.
Момина-Клисура
Момина-Клисура — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Рош-л'Евек
Ле-Рош-л'Евек — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Рошель-Норманд
Ла-Рошель-Норманд — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Валя-Лунге-Ромине
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мөнәвәр Шаһгадаев
Мөнәвәр Шаһгадаев (, Хисораки, Бохара әмирлеге, Рәсәй империясе —, Дүшәнбе, ССРБ) — таҗик Совет фирка, дәүләт һәм сәяси эшлеклесе. ТаҗССР Үзәк башкарма комитеты рәисе (1937-1938), ТаҗССР Югары шурасы президиумы рәисе (1938-1950). 1-3 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Богазкент (Серик)
Богазкент (Boğazkent) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Серик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чуркино
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Адльванг
Адльванг — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сотчемъёль
Сотчемъёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Паток елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Низавцы
Низавцы (Нізаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(17552) 1993 TZ36
(17552) 1993 TZ36 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1993 елның 9 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1993 TZ36» саналган.
HD197354
HD197354 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кесекөй (Боябат)
Кесекөй (Keseköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле Боябат илчесенә караган бер авыл (köy).
Унтернойкирхен
Унтернойкирхен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монтескьё-Авантес
Монтескьё-Авантес (Montesquieu-Avantès) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Млокице
Млокице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яманаси (префектура)
Яманаси (山梨県) — Япониянең Тюбу төбәгенә караган префектура. Административ үзәге - Кофу шәһәре.
Административ төзелеше
Хоккайдо префектурасы 5 өязгә, алар үз чиратында 28 муниципалитетка бүленгән.
Географиясе
Префектура Хонсю утравында урнашкан. Мәйданы 4 465,37 км² тәшкил итә.
Халкы
2019 елда префектурада 888 170 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы 1 км²-га  199 кеше тәшкил итә.
Казе Пиронди (Реҗо Эмилия)
Казе Пиронди — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Пиронди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кече Ирмеш
Кече Ермишь — Россия территориясеннән ага торган елга. Мордва Республикасы, Рязань өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Ермишь елгасының уң ярына тамагыннан 50 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ока су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мокша Темников каласы янындагы су үлсәү посынан тамагына кадәр, Цна елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Мокша, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Оваҗык (Гебзе)
Оваҗык (Ovacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гебзе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гута-Хойно
Гута-Хойно — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саттли (Калифорния)
Саттли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саттли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9915) Потанин
(9915) Потанин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1977 елның 8 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RD2» саналган.
Клир-Лейк (Көньяк Дакота)
Тарихы
Клир-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вонсово
Вонсово — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ябланица (Мехединць)
Ябланица — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йомыркалы
Йомыркалы  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Бу уен чәчү алдыннан уйнала, һәрбер бала болынга пешкән йомыркалар алып чыга. (Элегрәк исә орлыклар белән бергә чәчелә торган йомыркаларны җыеп та уйнала торган булган.) Һәр бала, үзе алып чыккан йомырканы бер-берсеннән 25—30 сантиметр ара калдырып, җиргә тезеп чыгалар. Йомыркалардан 20—30 метр ераклыкта сызык сызыла. Бу бүксә ыргыту сызыгы була. Шуннан соң шобага тотышып яки йомыркаларының яту тәртибенә карап, чират билгелиләр һәм бүксә белән чиратлашып йомыркага ыргыталар. Кем йомыркага тидерә ала, бүксә тигән йомырка аныкы була. Йомырка беткәнче уйнала. Кем күбрәк йомырка җыя, шул җиңүче була.
Ла-Трините (Манш)
Ла-Трините — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Адмонт
Адмонт — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Назаршаһ Дадходаев
Назаршаһ Дадходаев (, Дерзуд, Бохара әмирлеге, Рәсәй империясе —, Дүшәнбе, Таҗикстан) — таҗик Совет дәүләт эшлеклесе. ТКФ Таулы Бадахшан өлкә комитеты рәисе (1948-1950), ТаҗССР Югары шурасы президиумы рәисе (1950-1956), ТаҗССР Министрлар шурасы рәисе (1956-1961). 3-5 чакырылышлары ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Чад (Сарысу кушылдыгы)
Чад — Сарысу елгасы кушылдыгы. Пермь краеның Чернушка районы, Октябрь районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сарысу елгасының сул ярыннан 111 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нова-Махала (Пазарҗык өлкәсе)
Нова-Махала  — Болгариянең Пазарҗык өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Низянки
Низянки (Нізянкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Яңа Ишле (Чүпрәле районы)
Яңа Ишле – Татарстан Республикасының Чүпрәле районындагы торак пункт. Әлегә муниципаль статусы – село (федераль классификатор буенча).
Вакыт зонасы – MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы – 422475.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.8 °C.
Әхмәдулла Шәфигуллин
Әхмәдулла Шәфигуллин, Әхмәдулла Шәфигулла улы Шәфигуллин (Мәскәүдә: Александр Гаврилович, 1905 елның 23 апреле, РИ, Уфа губернасы, Минзәлә өязе, Ярсубай волосте, Туймәт ― 1971 елның 14 августы, СССР, РСФСР, Мәскәү) ― галим-физик, физика-математика фәннәре докторы (1948), профессор (1948), 1949―1955 елларда Казан дәүләт университетының уку-укыту эшләре буенча проректоры. ТАССР атказанган фән эшлеклесе (1954).