cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Черче (Переворский повяты)
Черче — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плуриво
Плуриво (Plourivo) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Пемполь кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 28,35 км².
Брук-Гайленд (Алабама)
Брук-Гайленд  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Брук-Гайленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липова (Нове Замки)
Липова  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Клинтон (Арканзас)
Клинтон  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Клинтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Девизчо (Леко)
Девизчо — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Девизчо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Арлянка (Маларыта районы)
Арлянка  (Арлянка ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Маларыта районында урнашкан авыл.
720 ел (б. э. к.)
720 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VIII гасырга кергән ел.
Арлянка (Маларыта районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Корнелья-де-Льобрегат
Корнелья-де-Льобрегат — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чыганаклар
Корнелья-де-Льобрегат
Нандатки
Нандатки (Нандаткі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Тенишевлар
Тенишевлар — татар мишәр кенәз-морзалар нәселе.
Хрусцице (Свентокшиж воеводалыгы)
Хрусцице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тенишевлар
Кенәз Тенишевлар нәселе Тамбов, Казан, Мәскәү губерналарының Шәҗәрә китапларының V һәм VI өлешләренә кертелгән.
Хрусцице (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тенишевлар
Бояр китапларында, кенәз нәселе белән беррәттән, Тенишевлар кенәз титулыннан башка да язылган: Даниил Багилдеевич һәм Кирилл Имишев Тенишевлар — Мәскәү дворяннары (1658).
Нәселнең килеп чыгышы һәм тарихы
Хөкүмәт Сенаты билгеләмәсе белән (02 октябрь, 1851), Пенза дворян депутатлар җыелышы карары (08 февраль, 1793) һәм (05 декабрь, 1850) Тенишевлар нәселен дворян шәҗәрәсе китабының VI өлешенә кертү турында карары белән, татар кенәзләре дип аталу хокукы расланган. Бүләкләнгән гербның күчермәсе инженер-коллеж киңәшчесе кенәз Владимир Николаевич Тенишевка бирелә (13 октябрь, 1875).
Тенишевларның нугай чыгышлы морзалар нәселе булуы да мөмкин, чөнки Тенишевларның биш тармагының гомуми туганлыгы әлегә исбатланмаган.
Николай Баскаков сүзләренә караганда, фамилия тыныч-тыныш төрки кушаматыннан килеп чыга. Владимир Вельяминов-Зернов сүзләренә караганда, Тениш Дин-Мөхәммәд мөселман исеменең формасы булып тора (Тин-Мөхәммәд формасы аша).
Гербның тасвирламасы
Алтын калканда кара тау, аның өслегендә очлары өскә караган, крест формасындагы ике алтын ук урнашкан кызыл-кара билбау.
Калкан өстендә таҗлы кенәз шлемы. Шлем астында: очлары аска караган, крест формасындагы ике алтын ук. Намёт: уңда — кара белән алтын, сулда — кызыл-кара белән алтын. Калкан кызыл-кара ас йоны, алтын баулы мантия, чук белән бизәлгән һәм өстендә кенәз таҗы белән сурәтләнгән. Татар кенәзләре Тенишевлар нәселе гербы Бөтенроссия империясенең дворян нәселләренең Гомуми Гербовнигының 13 бүлегенә, 20 битенә кертелгән.
Сеффнер (Флорида)
Сеффнер  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сеффнер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ке
Ке — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Кыквож
Кыквож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Агыйдел Кедва елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зур Волки
Зур Волки (Большие Волки) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(5303) Парижский
(5303) Парижский — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Плакемин (округ, Луизина)
Плакемин  — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Пойнт-а-ла-Хаш шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2429 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Плакемин (округ, Луизина)
Хәлеб
250px|thumb|Хәлебкә кальгадан күренеше Хәләб (حلب Хәләб, Αλέππο) — Суриянең иң зур шәһәре. Халык исәбе 2 301 570 кеше тәшкил итә (2005).
Абдитолу (Чумра)
Абдитолу (Abditolu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мовила (коммуна)
Мовила — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алмоштер (Сантарен)
Алмоштер  — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Чистогорб
Чистогорб — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сатурн (Румыния)
Сатурн — Румыниянең Констанца жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Караташлар (Көпрүкөй)
Караташлар (Karataşlar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Көпрүкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сатурн (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12457) 1997 AK1
(12457) 1997 AK1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AK1» саналган.
Емишен (Буланык)
Емишен (Yemişen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Буланык илчесенә караган бер авыл (köy).
Юлау (Сөксем кушылдыгы)
Юлау — Сөксем елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсенең Инза районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сюксюм елгасының уң ярыннан 6,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Илле Тукташ
Илле Тукташ (Илья Семёнович Семёнов, 1907 елның 29 июле, РИ, Казан губернасы, Ядернә өязе, Зур Тукташ — 1957 елның 20 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, Чуаш АССР, Чабаксар) — чуаш шагыйре, прозаик, фольклорчы. 1934 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы. «Тӑван Атӑл» журналының баш мөхәррире, Чуаш АССР язучылар берлеге рәисе (1945—1946).
Хезмәт эшчәнлеге
Олыукташ башлангыч һәм Кызыл-май сигезьеллык мәктәпләрендә укый. Унбиш яшьлек яшүсмер яшьләр хәрәкәтендә актив катнаша. 1925 елда Алик волосте комсомол комитеты секретаре булып эшли.
1926-1928 елларда Н. Тукташ Чабаксар совпарт мәктәбендә укый. Аннары «яшь крестьян» газетасы һәм «әзер бул" журналы редакцияләрендә эшли. 1930-1932 елларда Самара шәһәрендә «Колхозник» газетасының җаваплы сәркатибе.
Илья Семенович Метри Исаев, И.В. Викторов һәм В. З. Иванов-Паймен белән бергә «Вăтам Атәл» альманахын (Урта Идел) басуда күп көч куйды. Соңрак Чуаш китап нәшриятында, Чуаш фәнни-тикшеренү институтында эшли.
1942-1944 елларда-Бөек Ватан сугышы фронтларында хәрби корреспондент. Сугыштан кайтканнан соң Чуаш язучылар берлеге идарәсе рәисе итеп сайлана.
Фронттан үпкә туберкулезы белән авырып кайтты. И. Тукташны дәвалана алмыйлар, әдәбиятчы 1957 елның 20 гыйнварында вафат була. Чабаксар шәһәренең мемориаль зиратында җирләнгән.
Хелсти (Лодзь воеводалыгы)
Хелсти  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
721 ел (б. э. к.)
721 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VIII гасырга кергән ел.
Кальтенвештайм
Кальтенвештайм (Kaltenwestheim) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кол-Гилл (Арканзас)
Кол-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кол-Гилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кубельес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызан
Кызан (Татарская Башмаковка) — Әстерхан өлкәсенең Идел буе районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 88,7%, урыслар — 8,3%.
География һәм климат
Авыл Идел елгасы дельтасында урнашкан. Авылның урнашуы янында Идел елгасы Иске Идел, Бахтемир һәм Кизань якаларына бүленә.
Тарихи белешмә
Биредәге йорт татарлары тарафыннан нигезләнгән. Нигезләү датасы төгәл билгеле түгел. Документларда беренче искә алу 1614 елга карый. Нигезләүче булып Гила Кызан дигән биредәге татарларның җитәкчесе санала. С.Гмелин (1768) һәм П.Небольсин эшләрендә тасвирлана. Элеккеге заманда дүрт даирә - мәхәлләгә бүленгән: Курнат авыл, Базар авыл, Хуҗа авыл һәм Кинегас авыл. Авыл янында Хәзәр Каханлыгы һәм Алтын Урда чоры археологик һәйкәлләре күп.
Икътисад
Халыкның төп шөгыле булып теплицаларда яшелчә культураларын үстереп аларны Әстерхан һәм ил базарларына илтү тора. Шулай ук халык төрле шәһәр һәм биредәге предприятие һәм учреждениеләрендә эшли.
Кшиновлога-Велика
Кшиновлога-Велика — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Девильия (Кунео)
Географиясе
Девильия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Напраснавка
Напраснавка (Напраснаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Горацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Жувизи-сюр-Орж
Жувизи-сюр-Орж — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Пыякоя-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Липовани
Липовани — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ла-Альмендра
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кынвож
Кынвож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Бур-Кем елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Арэпичы
Арэпичы (Арэпічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Плувара
Плувара (Plouvara) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плело кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 22,19 км².
Сидар-Гроув (Флорида)
Сидар-Гроув  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сидар-Гроув халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брумтаун (Алабама)
Брумтаун  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Брумтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хехло-Друге
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алферрареди
Алферрареди — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Караташтерзилер (Селенди)
Караташтерзилер (Karataşterziler) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Селенди илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(12458) 1997 AR1
(12458) 1997 AR1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AR1» саналган.
Хрущина-Велька
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пуант-Купе (округ, Луизина)
Пуант-Купе  — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Нью-Родс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 591 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Пуант-Купе (округ, Луизина)
Аккүл Бигәнәй
Аккүл Бигәнәй — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Чорна (Бещадский повяты)
Чорна — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Аккүл Бигәнәй
Халык саны — 224 тирәсендә. Почта индексы — 422070.
Чорна (Бещадский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аккүл Бигәнәй
Тарих
XVI гасырда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
HD104299
HD104299 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мовила-Банулуй (коммуна)
Мовила-Банулуй — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Кевовилле
Кевовилле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Чиричкасы
Чиричкасы (Чÿречкасси, Чиричкасы) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 309 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,70%).
Колдвелл (Арканзас)
Колдвелл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Колдвелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люберцы
лүберцы (лүберцы) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1925 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (93,3%), украиннар (1,5%), әрмәннәр (1,3%).
Ла-Гаррига
Ла-Гаррига — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ягодная (Инза кушылдыгы)
Ягодная — Россия территориясеннән ага торган елга. Сембер өлкәсе, Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Инза елгасының сул ярыннан 61 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нарки
Нарки (Наркі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
HD104314
HD104314 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Кшиновлога-Мала
Кшиновлога-Мала — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Һуннар патшалыгы (Каспий)
Һуннар патшалыгы (Һуннар кенәзлеге) — V - X гасирда яшәган, Каспий өлкәсе урнашкан төрек дәүләт. Хазарлал тарафыннан VII гасырда буйсындырылган һәм һәм Хазар Каhанлыгның вассаль дәүләте булды. Хуннар патшалыгы беренче Комук дәүләте булып санала. Соңрак кабиләләрнең бер өлеше гарәп рейдлары аркасында Идел өлкәсенә күченде (Идел буе Болгары).
Абдулбаки (Девэли)
Абдулбаки (Abdulbaki) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Девэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Һуннар патшалыгы (Каспий)
Халык
Һуннар патшалыгы төрки дәүләт булган — күбесенчә төрки халыклар, хазарлар, болгарлар, суварлар, барсиллар.
Девинчина
Девинчина — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сат-Шугатаг
Сат-Шугатаг — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кальтензундхайм
Кальтензундхайм (Kaltensundheim) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Сат-Шугатаг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кальтензундхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малышева шәһәр округы
Малышева шәһәр округы (Малышевский городской округ) — Свердловск өлкәсе составына керүче шәһәр округы. Көньяк идарә округынә керә.
Административ үзәк — Малышева шәһәр тибындагы бистәсе.
Административ бүленеш
Малышева шәһәр округы составына 4 торак пункт керә.
Емишен (Хамамөзү)
Емишен (Yemişen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Хамамөзү илчесенә караган бер авыл (köy).
Су асты вулканы
Су асты вулканы, субмарин вулкан (подводный вулкан, submarine volcano) — вулканнарның океан төбендә урнашкан төре.
Таралышы
Күпчелек исәпкә алынган вулканнар өч төп вулканик пояс — Тын океан, Һинд океаны, Атлантик океан поясларында урнашкан. Су асты вулканнары эшчәнлеге коры җир вулканнары эшчәнлегеннән күпкә җимергечрәк көчкә ия. Су асты вулканнарыннан бу (пар), газ һәм лаваның вак кисәкләре 12-15 мәртәбә күбрәк атылып чыга.
Бәхтегәрәй Шәфиев
Тәрҗемәи хәле
Бәхтегәрәй Әгъзам улы Шәфиев 1897 елның 20 маенда Ырынбур губернасы Саелмыш елгасы буендагы 1нче Имангол исемле татар авылында (хәзерге Ырынбур өлкәсенең Октябрь районы) крестьян гаиләсендә туган. Алты уллары үсеп килгәндә ата-ана бер-бер артлы вафат була. Өч яшендә үксез ятим калган Бәхтегәрәйне әтисенең энесе Әхмәтгәрәй Котлыәхмәт улы үзенә ала, 5-6 яшендә татарча укырга һәм язарга өйрәтә. 1905-1912 елларда Ырынбур шәһәрендәге, татар капиталистлары үз акчаларына тоткан «Хөсәения» мәдрәсәсендә укый. Шәкертләр забастовкасында катнашканы өчен куыла.
Имангол авылындагы өч еллык рус-башкорт училищесына укырга килә. Училищены бер елда тәмамлый, әле Күгәрчен районына керүче Сәеткол училищесында 1916 елга кадәр укый. Шуннан Ырынбур зимства фельдшер-акушерлык мәктәбенә керә, зимства стипендиаты була. Мәдрәсәдә, училищеда, мәктәптә чагында Бәхтегәрәй Ырынбурда һәм Казанда чыгучы русча, татарча гәзит-журналларны мавыгып укый.
Февраль революциясеннән соң бер төркем алдынгы карашлы яшьләр “Ырынбур шәһәр мөселман укучылары җәмгыяте” оештыра һәм Шәфиев аның җитәкчесе булып китә. Җәмгыять үз эшен мәдәни-мәгърифәт максатыннан башлап сәяси юнәлеш ала. Революцион көрәш юлын сайлаган Шәфиев БВРС рәисе урынбасары һәм «Башкортстан» гәзите мөхәррире итеп сайлана. Гәзит татарча чыга, кайбер материаллар русча да басыла. 27 марттагы бишенче саны белән ул тукталып кала. Алтынчысы әзерләнеп бетсә дә, дөнья күрми, чөнки Ырынбур губерна башкарма комитеты карары белән БВРС таратыла.
1918 елның 27 мартында Башкортстан автономиясе турында нигезләмә проектын Совет хөкүмәтенә тапшыру өчен Б. Шәфиев җитәкчелегендәге делегация Мәскәүгә китә. Ләкин проект Мәскәүдә аерым рәвештә каралмый, чөнки бу вакытта Үзәк мөселман комиссариаты Татар-Башкорт Совет Республикасы проектын эшләп, матбугатта бастырган була инде. Башкортстан делегациясе дә шушы проект белән килешә, Шәфиев Комиссариат составына кертелә. Күренекле татар революционеры Мулланур Вахитов җитәкчелек иткән Татар-башкорт үзәк комиссариатының юридик бүлеге мөдире булып Бәхтегәрәй Шәфиев шунда ук Мәскәүдә эш башлый. 21 яшьлек бәлшәвик башкалада капиталистларның йорт-мөлкәтләрен конфискацияләүдә, татар һәм башкорт укытучылары съездын Мәскәүдә үткәрүдә, Гаяз Исхакый мөхәррирлек иткән «Ил» гәзитен яптыруда актив катнаша.
Шул ук елның 14 апрелендә Татар-башкорт үзәк комиссариаты Петроград губерна милли шурасын бетереп, аның урынына татар-башкорт комиссариатын оештыру турында карар итә һәм бу карарны тормышка ашыру өчен Б. Шәфиевны Петроградка җибәрә. Милли шура җитәкчеләре дә ахмак булмый, әлбәттә, шураны ябарга нинди сәбәп бар, дип тиешле дәлил сорыйлар. Мондый дәлил Шәфиевта гына түгел, хәтта Комиссариатның үзендә дә юк булып чыга. Петроградлылар Уфага — Бөтенрусия мөселманнары милли идарәсенә Мәскәүдәге Комиссариат һәм аның вәкиле Шәфиев өстеннән шикаять телеграммасы җибәрәләр. М. Вахитов 27 апрельдә баш коллегиядә көрәштәшләре белән киңәшләшә дә Шәфиевны телеграмма белән Мәскәүгә чакырып кайтара.
Хәтер
Уфада, Стәрлетамакта, Ырынбурда, Моракта, Иманголда урамнар, шулай ук Имангол һәм Сәеткол мәктәпләре аның исемен йөртә. Аның турында китаплар язылды. (Рамазан Кузыев. “Бәхтегәрәй Шәфиев”. Уфа, 1972 ел. “Легендага әйләнгән исемнәр”. Уфа, 1977 ел. Евгений Асабин. “Революция байрагы астында”. Уфа, 1991 ел).
Арэхава (Маларыта районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(5305) Bernievolz
(5305) Bernievolz — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
(12459) 1997 AQ4
(12459) 1997 AQ4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 6 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AQ4» саналган.
Амендоа (Масан)
Амендоа  — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кырка
Кырка — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Косминская Виска елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колпаки (Арбаж районы)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Иньи (Эссонна)
Иньи — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Чорнорики
Чорнорики — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хехло-Перше
Хехло-Перше — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рапид (округ, Луизина)
Рапид  — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Алегзандрия шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1362 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Рапид (округ, Луизина)
Ла-Гранада
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мовила-Миресий (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Кольт (Арканзас)
Кольт  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кольт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кенуа-ле-Монтан
Кенуа-ле-Монтан — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Хрущина-Мала
Хрущина-Мала — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сиеста-Ки (Флорида)
Сиеста-Ки  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сиеста-Ки халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайт-Плейнс (Калгун округы, Алабама)
Вайт-Плейнс  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайт-Плейнс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липовец (Римавска Собота)
Липовец  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плузеламбр
Плузеламбр (Plouzélambre) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плестен-ле-Грев кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,84 км².
Насецкае
Насецкае (Насецкае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
722 ел (б. э. к.)
722 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VIII гасырга кергән ел.
Дего (Павия)
Дего — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дего Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кшички-Жабички
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пыянгарка-Яха
Пыянгарка-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сядор-Яха елгасының уң ярыннан 109 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ла-Карт (Испания)
Ла-Карт — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Арэхавски (Кобрынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Яклы
Яклы — Олы Яклы елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Олы Яклы елгасының сул ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
HD104321
HD104321 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Яклы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
HD104321
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Яклы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кальтенленгсфельд
Кальтенленгсфельд (Kaltenlengsfeld) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Амиайш-де-Байшу
Амиайш-де-Байшу — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Саука (Румыния)
Саука — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чудець
Чудець — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кырнышъю
Кырнышъю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Сэбысь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хәниф Хәйруллин
Хәниф Хәйруллин, Хәниф Гыйздулла улы Хәйруллин (1931, Сарман — 1998, Сарман) — татар язучысы, журналист. Иҗатының үзәгендә — авылда барган үзгәрешләр, туган төбәгенең үткәне турында язылган роман, повестьлар, очерклар. КПСС әгъзасы (1958 елдан, өзеклекләр белән). ССРБ журналистлар берлеге, ССРБ язучылар берлеге әгъзасы (1974 елдан). Татарстан АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре (1981).
Тәрҗемәи хәле
1931 елның 12 сентябрендә ТАССР Сарман районы (1930 елда оешкан) үзәге Сарман авылында туган. 1998 елның 18 июнендә вафат. Сарман урта мәктәбен (1950), Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлеген (1956) тәмамлый. Урта мәктәпне тәмамлагач, бер ел Сарман районы Азалак авылы мәктәбендә укыта. Югары белем алу теләге белән, Казанга юл тота, Казан дәүләт ветеринария институтына укырга керә. Булачак язучыга бу уку йорты ошамый, Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбият бүлегенә күчә.
Иҗаты
Балалар өчен язылган беренче әсәре («Бакыр базының серләре») «Ялкын» журналында басылып чыга. 1950 елларда матбугатта авыл кешеләренә багышланган очерклары (беренчесе — «Кәүҗияк каһарманнары»), күмәк хуҗалыклардагы җитешсезлеләр турында язган мәкаләләре күренә башлый. Авыл җирлегендә яшәп, көн саен авыл кешеләре белән күрешеп тору, аларның шатлыкларын-борчуларын төптән аңлау иҗатын да халыкчан итте. «Канатлар талмасын» (1971), «Картлык-кемгә шатлык», «Кайда сез, улларым» исемле повестьлары белән киң таныла. Мөхәммәт Мәһдиев, Мирсәй Әмир , Хәсән Сарьян, Илдар Юзеев, Атилла Расих, Гариф Ахунов һ.б. язучылар Х. Хәйруллин иҗатына югары бәя бирәләр, Аяз Гыйләҗев, Шәүкәт Галиев түбән бәя куялар Әсәрләре авыл тормышы һәм авыл кешеләре язмышы турында. Унлап китабы басылып чыккан. Туган төбәгенең үткәнен — инкыйлаб, Ватандашлар сугышы, колхозлашу елларын өйрәнеп язган «Бакыр базының серләре», «Алмаз ихтыяр», «Канлы еллар, авыр еллар», «Хуҗида үскән баты»р, «Фатыйманың бәхете» исемле документаль очерклары бар. Җитәкче кадрлар турында язылган «Орбитадагы тормыш» романы, сәясәткә туры килеп бетмәве аркасында, озак вакытлар дөньяга чыга алмады. «Киржаклар илендә», «Ана улларын барлый» повестьлары язучы исән вакытта басылмый кала. Балалар өчен «Тылсымлы таяк табышы» исемле маҗаралы повесть язды. Шәкертләре — Нияз Акмал, Наиф Акмал, Дамир Гарифуллин, Рафис Гыйззәтуллин, Рафис Могыйнов һ.б.
Кызыклы факт
Гомәр Бәшировка, «Җидегән чишмә» әсәрен язганда авыл хуҗалыгы буенча җибәргән кайбер төгәлсезлекләрен әйтеп, хат җибәрә.
Хәтер
2019 елда Сарман мәгълүмат-мөхәррият үзәге язучы исемендәге премия булдырган.
Хильчув
Хильчув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12460) Mando
(12460) Mando — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 гыйнварында Н. Сато тарафыннан Титибу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AF5» саналган.
Чирши (Чуел районы)
Чирши (Чăрăш, Чирши) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429913. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241854005. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600013100. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 64 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (98,70%).
Тышкы сылтамалар
Чирши
Абдулгани (Везиркөпрү)
Абдулгани (Abdulgani) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Везиркөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стеклозавода
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 25,6%, урыслар — 71,4%.
Емишен (аянҗык)
Емишен (Yemişen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Синоп иле аянҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Каратепе (Араклы)
Каратепе (Karatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Араклы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Конвей (Арканзас)
Конвей  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Конвей шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иттвиль
Иттвиль — Франциянең Эссонна департаментында урнашкан коммуна.
Хшанув (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
723 ел (б. э. к.)
723 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VIII гасырга кергән ел.
(5306) Fangfen
(5306) Fangfen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 25 гыйнварында галимнәр тарафыннан Гарвард обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 BB» саналган.
Негавля
Негавля (Негаўля ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Мовилень (коммуна, Галац)
Мовилень — Румыниянең Галац жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ред-Ривер (округ, Луизина)
Ред-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Луизина штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Кушатта шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1871 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 402 км² тәшкил итә.
Ла-Льягоста
Ла-Льягоста — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дегола (Империя)
Дегола — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дегола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Силвер-Лейк (Флорида)
Силвер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Силвер-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кшички-Пенёнжки
Кшички-Пенёнжки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кальтеннордхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Липовец (Словакия)
Липовец  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ареяш (Феррейра-ду-Зезере)
Ареяш  — Португалиянең Сантарен округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Чудовичи
Чудовичи — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алан Елга
Алан Елга — Татарстан Республикасының Саба районындагы авыл.
Халык саны — 351 тирәсендә. Почта индексы — 422053.
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Асабовичы
Асабовичы (Асабовічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Алан Елга
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Асабовичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
HD104376
HD104376 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мытищи
Мытишчи (Мытищи) — Россия Федерациясенең Мәскәү өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1925 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (90,5%), украиннар (2,1%), әрмәннәр (1,9%), татарлар (1,1%).
(12461) 1997 AM5
(12461) 1997 AM5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 7 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 AM5» саналган.
Вайтсборо (Алабама)
Вайтсборо  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайтсборо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Плюдюаль
Плюдюаль (Pludual) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Плуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,27 км².
Корнинг (Арканзас)
Корнинг  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Корнинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хинув (Лодзь воеводалыгы)
Хинув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цацув
Цацув — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Костичи (Арбаж районы)
Костичи (Костичи) — Киров өлкәсенең Арбаж районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
724 ел (б. э. к.)
724 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр VIII гасырга кергән ел.
(5307) Paul-Andre
(5307) Paul-Andre — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ла-Льякуна
Ла-Льякуна — Испаниянең Барселона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5307) Paul-Andre
Тарихы
1980 елның 30 декабрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 YC» саналган.
Махнёво муниципаль берәмлеге
Махнёво муниципаль берәмлеге (Махнёвское муниципальное образование) — Свердловск өлкәсе составына керүче муниципаль берәмлек. Көнчыгыш идарә бүлгесенә керә.
Административ үзәк — Махнёво шәһәр тибындагы бистәсе.
Административ бүленеш
Махнёво муниципаль берәмлеге составына 40 торак пункт керә.