cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ТАССРның төзелүе
Татарстан АССРның оешуы
Советларның бөтентатар Съезды үз вәкаләтләре кысаларында законнар кабул итте һәм республикага сәяси, икътисадый эшчәнлек, милли сәясәт, социаль-мәдәни төзелеш, административ-территориаль корылыш мәсьәләләре буенча гомуми җитәкчелек итте. Шул исәптән, РСФСР хакимиятенең югары органы тарафыннан расланучы 1926 елда ТАССР Конституциясен кабул итте, аңа үзгәрешләр кертте.
Съезд республика хакимиятенең даими эшләүче югары органнары системасын – составында 56 әгъза булган ТАССР Үзәк Башкарма Комитеты формалаштырды. Татарстан ҮБК Беренче пленар утырышында Борһан Мансуров җитәкчелегендә 7 кешелек президиум сайланды һәм республика хөкүмәте – Халык комиссарлары советы төзелде.
ССРБ составында
1922 елның 30 декаберендә Совет Социалистик Республикалар Берлеге оешу турында килешү кабул ителде. Бу килешүне имзалаган төркемнәр арасында Татарстан вәкилләре дә булды.
Бу көннәрдән Россия янәдән империализм юнәлешенә кайта башлый. Автономияле җөмһүриятләрнең хокуклары чикләнү белән килешмичә, күп большевиклар да репрессияләргә дучар була. Хәтта абруйлы М.Солтангалиевнең дә исемен «дөнья империализмы агенты» дип пычраталар, ахырында 1940 елда атып үтерәләр.
1929 елга кадәр ТАССРның Эшче һәм крестьян депутатлары Советлары съезды ел саен, ә 1929 елдан – ике елга бер тапкыр чакырылды. 1920 елдан 1937 елга кадәр 11 съезд уздырылды. Аларның һәрберсе республика тормышына күренекле вакыйга алып килде.
1936 елда кабул ителгән ССРБ конституциясе автономияле җөмһүриятләрнең хокукларын тагын да кыса. ТАССР икетеллелектән ваз кичә, татар теле рәсми тел буларак танылмый башлый. ССРБ Конституциясе нигезендә ТАССРның 1937 ел конституциясе кабул ителә.
ТАССР хакимияте
ТАССР Үзәк башкарма комитеты сессияләре арасындагы чорда хакимиятнең закон чыгаручы, бүлүче һәм контрольлек итүче югары органы булып аның Президиумы торды. Ул ҮБК составыннан сайланды һәм аңа хисап тотты.
Татарстан ҮБК Президиумына түбәндәге вәкаләтләр бирелде:
1937 елда вәкиллекле хакимиятнең гамәлдәге системасына алмашка халык вәкиллегенең яңа органы – Татарстан Автономияле Совет Социалистик республикасының Югары Советы барлыкка килде.
Пижанка (Пижма кушылдыгы)
Пижанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Пижма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Митчелл (Висконсин)
Митчелл  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тирәнсу
Теренсу (Теренсук) — Россия территориясеннән ага торган елга. Хакас Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 768 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 71 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Илин
Илин — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Супс елгасының уң ярына тамагыннан 26 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
HD171379
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Илин
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубань елгасы Краснодар сусаклагычынан Афипс  елгасы белән кушылганчы. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юК, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Потин (город)
Потин  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Асье (Ло)
Асье — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Бернс-Сити (Индиана)
Бернс-Сити  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бернс-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Просино
Просино — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каракоҗалы (Сунгурлу)
Каракоҗалы (Karakocalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Бож-Кетун
Бож-Кетун — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казале Макафера (Модена)
Географиясе
Казале Макафера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Анастасий (Александров)
Анастасий (Александр Иван улы Александров,, — , ) — православие дин эшлеклесе, телләр белгече, илаһиятче, чиркәү тарихы докторы (1910), Казан университеты ректоры вазыйфаларын башкаручы (1908-1910), Казан (1912-191?) һәм Санкт-Петербург (1913-1918) руханилар академияләре ректоры, Чистай (1912-1913) һәм Ямбург (1913-1918) епискобы.
Мөдәррис Вәлиев
Мөдәррис Вәлиев, Мөдәррис Харис улы Вәлиев (әдәби псевдонимы Салих Маннапов, 1953 елның 30 мае, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Әлки районы Яңа Камка — 2020 елның 27 августы, РФ, ТР, Казан) — әдәбият тәнкыйтьчесе, шагыйрь. Филология фәннәре кандидаты, доцент. Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, М. Җәлил, Җ. Вәлиди, Г.Р. Державин исемендәге премияләр лауреаты. 1983 елдан ССРБ (Татарстан) Язучылар берлеге әгъзасы.
Мөдәррис Вәлиев, озакка сузылган авырудан соң, Казанда 2020 елның 27 августында 67 яшендә вафат булган. Казанның Киндери зиратына җирләнә.
Тужа (Пижма кушылдыгы)
Тужа — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Пижма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лүтфие (Миһалыччык)
Лүтфие (Lütfiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фе-ла-Винёз
Фе-ла-Винёз — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Баерлы (Лиҗе)
Баерлы (Bayırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Лиҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15951) 1998 BB2
Тарихы
1998 елның 17 гыйнварында L. Lai тарафыннан Dossobuono обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BB2» саналган.
Херепея
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильянуэва-де-Пералес
Вильянуэва-де-Пералес — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эйда (округ, Айдахо)
Эйда — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бойсе шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1864 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2745 км² тәшкил итә.
Потирагуа
Потирагуа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Феликсув (Гостининский повяты)
Феликсув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кузьминичы (Добрушский районы)
Кузьминичы  (Кузьмінічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Миффлин (Висконсин)
Миффлин  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8551) Даитаработи
(8551) Даитаработи — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 11 ноябрендә М. Хирасава, С. Судзуки тарафыннан Нюкаса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 VC7» саналган.
Пшезьдзенк-Великий
Пшезьдзенк-Великий — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сушина (Түбән Силезия воеводалыгы)
Сушина  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Мочагино
Югары Мочагино (Верхнее Мочагино) — Киров өлкәсенең Слободской районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: арлар (100%).
Шкопау
Шкопау (Schkopau) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мартенкур (Мёрт һәм Мозель)
Мартенкур (Martincourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
(15952) 1998 BM7
(15952) 1998 BM7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 гыйнварында NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BM7» саналган.
Ферьер-Ларсон
Ферьер-Ларсон — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Божою
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Потирендаба
Потирендаба — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Анастасий (Меткин)
Митрополит Анастасий (Александр Михаил улы Меткин,, — , ) — православие дин эшлеклесе, Казан һәм Татарстан митрополиты (1988—2015), Сембер һәм Яңа Спас митрополиты (2015—2019). Казан руханилар семинариясе ректоры (1998—2014).
2019 елның 30 августында РПЧ Изге Синоды карары белән, үзенең үтенече буенча, 75 яшь тулу уңаеннан, җибәрелгән; Сембер епархиаль идарәсеннән матди ярдәм алып, Казан шәһәрендә яши.
Миннеаполис (Канзас)
Миннеаполис  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Миннеаполис шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяр-дель-Ольмо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Багат-ан-Керси
Багат-ан-Керси — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Казале Мартини (Кьети)
Казале Мартини — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Мартини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Простиня (Дравский повяты)
Простиня  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тула (Пижма кушылдыгы)
Тула — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Пижма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Феликсув (Жирардовский повяты)
Феликсув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
HD171388
HD171388 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Элмор (округ, Айдахо)
Элмор — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Маунтин-Хом шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1889 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 6826 км² тәшкил итә.
Кукличы (Чачэрский районы)
Кукличы  (Куклічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бланфорд (Индиана)
Географиясе
Бланфорд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Херепя
Херепя — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каракоҗаоглу (Соргун)
Каракоҗаоглу (Karakocaoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Соргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Мишикот (шәһәр, Висконсин)
Мишикот  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Нәкыйп Сафин
Нәкыйп Сафи улы Сафин (1921 елның 15 марты, Мирҗәм, Арча районы, Татарстан — 1987 елның 22 мае, Казан, Татарстан) — Совет армиясе майоры, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Берлеге каһарманы (1943).
Тормыш юлы
Нәкыйп Сафин 1921 елның 15 мартында Мирҗәм авылында (хәзер — Татарстанның Арча районы) туа. Җиде сыйныфны тәмамлаганнан соң башта колхозда, аннан тимер юлда эшли. 1940 елда Эшче-крестьян Кызыл Гаскәренә хезмәткә алына. Бөек Ватан сугышы башыннан ук аның фронтларында.
ССРБ Югары Шурасы Президиумының 1943 елның 20 декабрендәге указы белән «немец илбасарларына каршы көрәш фронтында командованиенең сугышчан биремнәрен үтәгәне һәм шул ук вакытта күрсәткән батырлыгы өчен» сержант Нәкыйп Сафин Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале тапшырылып, Советлар Берлеге каһарманы исеменә лаек була.
1945 елда Сафин хәрби-инженерлык училищесын тәмамлый. 1946 елда лейтенант исеме белән ул запаска китә, соңрак аңа майор исеме бирелә. Туган якларында яшәгән һәм эшләгән. 1987 елның 22 маенда вафат була, Казанның Татар зиратында җирләнә.
Хәтер
2005 елда, Казан шәһәре администрациясе башлыгы карары белән, Яшел Үзән районында совхозда директор булып эшләгән һәм Совхоз урамында яшәгән Сафин Нәкыйп Сафа улы истәлегенә Совхоз урамы атамасы Сафин урамы дип үзгәртелә.
Сушка (Түбән Силезия воеводалыгы)
Сушка  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лүтфие (Одунпазары)
Лүтфие (Lütfiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Одунпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пшезьдзенк-Малий
Пшезьдзенк-Малий — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Электростатик потенциал
Электростатик потенциал — электростатик кырның скаляр энергетик сыйфатламасы, кырның ноктасында куелган уңай берәмлекле коргының потенциаль энергиясен тасвирлый.
СИ системасында үлчәү берәмлеге Вольт белән үлчәнә, 1 В = 1 Дж/Кл
Электростатик потенциал - электрик коргы кыр белән тәэсир итешү потенциаль энергиясенең әлеге коргыга чагыштырмасына тигез:
яки киресенчә:
биредә \nabla — Набла операторы, ягъни
Электр кыры көчәнешлелеге өчен Гаусс теоремасын кулланып вакуумдагы Пуассон тигезләмәсе чыгарыла:
Потиретама
Потиретама — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Трубинская
Трубинская — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Мрас-Су елгасының уң ярыннан 301 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Электростатик потенциал
биредә \varphi — электростатик потенциал (вольт), \rho — күләмдәге коргы тыгызлыгы,   — электрик даими
Потиретама
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Трубинская
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Электростатик потенциал
Потенциалны билгеләү күпмәгънәлеге
Потенциал теләгән даими зурлыкка кадәрге төгәллек белән билгәләнеп була, чөнки тик потенциаллар аермасы физик мәгънәгә ия:
Трубинская
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Электростатик потенциал
Потенциалны билгеләү күпмәгънәлеге
биредә:
Магнит кыры булмаганда потенциаллар аермасы көчәнешкә тигез.
Кулон потенциалы
Кайчакта Кулон потенциалы төшенчәсе электростатик потенциал өчен синоним буларак кулланыла.
Вакуумда ноктай коргы электростатик потенциалы:
(15953) 1998 BD8
(15953) 1998 BD8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Электростатик потенциал
Кулон потенциалы
биредә k - коэффициент, мәсәлән СИ системасында:
(15953) 1998 BD8
Тарихы
1998 елның 25 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BD8» саналган.
Электростатик потенциал
Кулон потенциалы
Тәэсир итешә торган коргылар потенциаль энергиясе:
Божу
Божу — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ферьер-сюр-Больё
Ферьер-сюр-Больё — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Вильярехо-де-Сальванес
Вильярехо-де-Сальванес — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шкортлебен
Шкортлебен (Schkortleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8552) Хёити
(8552) Хёити — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 20 апрелендә А. Накамура тарафыннан Кумакоген обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 HE» саналган.
Елизавета Зарубина
Зарубина Елизавета Юльевна (Горская Елизавета Юльевна буларак та билгеле, тумыштан Эстер Иоэльевна  Розенцвейг;, Ржавец, Хотинский өязе, Бессарабия губернасы — , Мәскәү) — совет разведчигы, иминлек хезмәте подполковнигы (1943).
Башлангычы
1919 елда Елизавета Розенцвейг Бессарабиянең яшерен комсомол оешмасына керә, ә 1923 елда — Австриянең коммунистлар фиркасе сафына керә (фирка псевдонимы — «Анна Дейч»). Венада (1923) ИНО агенты Юлиус Гутшенкерга кияүгә чыга (шартлы исеме Василий Львович Спиру, 1898-1969) — бу никах 1925 елда таркала. 1924—1925 елларда Венада ССРБ-ның вәкаләтле вәкиллеге һәм сәүдә вәкиллегенең тәрҗемәчесе булып эшли, совет гражданлыгы ала. Шушында ук ОГПУ-ның чит ил бүлегенә эшкә җәлеп ителә һәм 1925—1928 елларда Вена резидентурасын тәрҗемәче һәм бәйләнешче сыйфатында эшли (шартлы исеме — «Эра»), соңыннан Францияга юнәлтелә.
Разведкада
1928 елның февралендә Мәскәүдә әзерлек үтә, анда Елизавета Юльевна Горская исеменә документлар ала һәм күзәтүче Василий Михайлович Зарубинга (азак генерал-майор) кияүгә чыга. 1929 елның июлендә ОГПУ чит бүлегенең чит өлеше вәкиле була. 1929 елда Зарубинлар Чехословакия коммерсантлары Кочекларның ирле-хатынлы рәвешендә Данияга, аннан Парижга җибәрелә; шул ук елда Истанбулда Горская  Якын Көнчыгыш резидентурасын оештырырга җибәрелгән Яков Блюмин өстеннән күзәтүләр алып бара. Аның ССРБдан сөрелгән һәм Бююкадеда яшәгән Л.Д. Троцкий белән бәйләнеше турында Горская НКВД га хәбәр итә.
1933 елга кадәр Зарубинлар Дания һәм Франция (шартлы исем — «Вардо») эш итә, аннары 1933 елның декабреннән 1936 елга кадәр — нацист Алманиясында. Биредә алар гестапо хезмәткәре Вилли Леманны («Байтах») яллыйлар һәм агентураның тармакланган агентура челтәре әзерләнә, аерым агентлары аларның хәтта сугыштан соңда эшен дәвам итә (мәсәлән, «Винтель»). 1937 елда Зарубина АКШ-ка бара, 1938 елда — Таллин, Париж һәм Лондонга. 1939 елның 1 мартында Зарубина Елизавета күзәтчелек эшләреннән чыгарыла, ә инде 1940 елның 19 апрелендә ССРБ НКВД-ның 5-се оперуполномоченный сыйфатында торгызыла, 1941 елда Берлинга җибәрелә, аннан 29 июньдә Төркия аша кире ССРБга кайтарыла.
1941 елның декабреннән ирле-хатынлы яңа Зубилиннар фамилиясе астында АКШ-та эшли, анда Василий Зарубин ССРБ илчелегенең беренче секретаре һәм илдә берничә урында НКВД-ның төп резиденты булып тора. Елизавета Юльевна сәяси күзәтчелек тармагы өчен җаваплы була, анда атом коралын әзерләү буенча мәгълүматлар җыю белән бәйле легаль булмаган эш белән шөгыльләнә, бының өчен ул «Манхэттен» проектын җитәкләгән Роберт Оппенгеймер, шулай ук хезмәткәрләрнең берсе Лео Силард белән элемтә булдыра. Зарубина белән бәйләнештә барча 22 агент була, алар арасында күзәтче Яков Голос та була. Зарубинга физик Георгий Гамовның, шулай ук скульптор С.К. Коненконың хатыны Маргарита Воронцованы да вербовкалый.
Атом коралы эшләү турында мәгълүмат җыюда катнашуы өчен 1944 елның 22 октябрендә Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.
1944—1946 елларда подполковник дәрәҗәсендә Мәскәүдә тышкы разведканың үзәк аппаратында — башта Дәүләт хәвефсезлегенең халык комиссариатында тышкы күзәтчелек башлыгы һәм 1945 елда 8нче бүлекнең 1нче отделениесе начальнигы була. 1946 елдан — Дәүләт хәвефсезлеге комитетының беренче төп идаралыгында 8 нче бүлекнең 1нче отделениесе начальнигы (Америка юнәлештәге хезмәт мәглүмәтләре буенча).1946 елның 14 сентябреннән запаста.
Май аенан 1953 елның августына кадәр Елизавета Зарубина яңадан Павел Судоплатов җитәкчелегендә Эчке Эшләр министрлыгының 9 нчы бүлегендә (күзәтчелек һәм диверсия) эшли. Л.П. Берия, ә аннан соң П. Судоплатов кулга алынганнан соң, аны органнардан бөтенләй чыгаралар.
1987 елның 14 маенда юл-транспорт вакигасы сөземтәсендә һәлак була (автобус бәреп китә). Калитников зиратында җирләнә.
Гаиләсе
Улы — Зарубин Петр Василий улы (1932, Париж — 2017, Мәскәү), лазер техникасы өлкәсендә галим, техник фәннәр докторы, профессор, ССРБ-ның дәүләт премиясе лауреаты.
Нәфис әдәбияттә
Ирле-хатынлы Зарубиннарның Германиядә һәм Франциядә эшләре турында Вартес Тевекелян «Рекламное бюро господина Кочека» (1966) дигән романын яза.
Феликсув (Сохачевский повяты)
Феликсув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Накитош (приход)
Накитош — Америка Кушма Штатларының Луизиана штатында урнашкан приход (өлкә). Үзәге - Накитош шәһәре.
Тарихы
Приход рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Приход мәйданы 1299 км² тәшкил итә.
Пошореу
Пошореу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Куляшова (Буда-Кашалёвский районы)
Куляшова  (Куляшова ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Маттексе
Маттексе (Mattexey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,97 км².
Югары Помасело
Югары Помасело (Верхнее Помасело) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (43%), руслар (50%).
Баладу
Баладу — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Кече Чибий
Кече Чибий — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга Чибий елгасының уң ярына тамагыннан 33 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шайга (Пижма кушылдыгы)
Шайга — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил биләмәләрендә ага. Елга  Пижма елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миннеола (Канзас)
Миннеола  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Миннеола шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прусиново (Лобезький повяты)
Прусиново  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Галапагар
Галапагар — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15954) 1998 BG11
(15954) 1998 BG11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 23 гыйнварында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BG11» саналган.
Фелин (Мазовия воеводалыгы)
Фелин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Куинс
Куинс - ул Нью-Йорк шәһәренең даирәсе булып тора, ул Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штаты белән күрше. Ул географик рәвештә иң зур даирә һәм Лонг Айлэндның көнбатыш очында Бруклин районына күрше. Аның көнчыгышында Нассау графлыгы. Куинсның шулай ук Манһэттэн, Бронкс һәм Стэйтен Айлэнд (Рокауэйз) белән су чикләре бар. Куинс районы халык саны буенча икенче, беренчесе булып Бруклин тора; 2018 елда халык саны 2278906 кеше булып, аларның якынча 47,5 проценты чит илдә туган булган. Куинс Графлыгы Кингс Графлыгы белән күрше Бруклиннан соң Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатының халык саны буенча икенче даирәсе булып тора. Халык тыгызлыгы буенча Куинс Нью-Йорк шәһәре даирәләре һәм Америка Кушма Штатларында халык тыгызлыгы буенча икенче даирә булып тора. Әгәр дә Нью-Йорк шәһәренең һәрберсе аерым шәһәр булса, Куинс илдә Лос-Анжелес, Чикаго һәм Бруклиннан соң халык саныннан соң дүртенче шәһәре булыр иде. Куинс Америка Кушма Штатларында иң этник төрле графлыкларның берсе һәм халык тыгызлыгы зур булган графлыклар арасында иң этник диверс графлык булып тора һәм Җирдә лингвистик яктан Җирдә иң диверс урын булып тора.
Сушки
Сушки — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пшеленк (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Пшеленк  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фондетт
Фондетт — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Розалин Сасмен Ялоу
Розалин Сасмен Ялоу (Rosalyn Sussman Yalow; 19 июль 1921 ел — 30 май 2011 ел) — Америка биофизигы. «Пептид гормоннарын ачыклауның радиоиммунология ысулларын үстергән өчен» медицина буенча Нобель премиясе лауреаты (1977).
Биографиясе
Розалин Сасмен Ялоу 1921 елның 19 июлендә АКШ ның Нью-Йорк шәһәрендә яһүди иммигрантлары Саймон Сассман һәм Клара Ципперның гаиләсендә туа. Алар төргәк-кап материаллары белән алыш-биреш итү өлкәсендә эшли. Розалин 1941 елда Хантер колледжын тәмамлый, физика белән кызыксына. Ләкин хатын-кыз булгач, аны бер университет та кабул итмәс дип уйлый. Сасмен Колумбия университетына машинистка булып эшкә керә, шуннан секретарь вазифасына күчә. Әммә шул ук елны ул Урбана-Шампейндагы Иллинойс университетына чакырыла, чөнки икенче дөнья сугышы аркасында ир-атлар җитешми. 1943 елда Сасмен Арон Ялоуга кияүгә чыга. 1945 елда үзәк физикасында фәлсәфә докторы була.
Саклану яклаганнан соң Сасмен Ялоу Ветераннар эшләре идарәлегенең Бронкс госпиталендә эшли башлый, анда Соломон Берсон белән бергә канның биологик составын ачыклауның радиоизотоп ысулын эшли. Башта алар кеше плазмасында инсулин детекторлау ысулын таба. Яңа радиоиммунология ысулы канның гормоннар, витаминнар, ферментлар кебек минор компонентларына карата кулланыла башлый.
Розалин Сасмен Ялоу 2011 елның 30 маенда Нью-Йоркта вафат була.
HD1714
HD1714 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Прадополис
Прадополис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лүтфие (Гөлҗүк)
Лүтфие (Lütfiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Гөлҗүк илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ак Барс (хоккей клубы, Казан)
"Ак Барс"  — Континенталь хоккей лигасында чыгыш ясаучы профессиональ хоккей клубы. Төп базасы Казан шәһәрендә урнашкан. Өендәге матчларын 2005 елда ачылган Татнефть-Аренада үткәрә. "Ак Барс" - континенталь хоккей лигасындагы иң титуллы һәм популяр командаларның берсе. Гагарин кубагының өчләтә иясе.
Клубның тарихы
Команда 1956 елда Казан шәһәрендә оеша. Бу вакытта ул «Машстрой» дип атала. Чыгыш ясый башлаганда ук, атамасын «Урицкий исемендәге спорт клубы»на үзгәртеп, беренче ике сезон дәвамында Казан беренчелегендә катнаша. Ил чемпионатларында исә клуб 1958 елдан чыгыш ясый башлый.
Казале Мацарела (Потенца)
Казале Мацарела — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Мацарела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хереу
Хереу — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шлагентин
Шлагентин (Schlagenthin) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вангчуклинг
Вангчуклинг (Wangchukling ) — Бутан дәүләтенең Бумтанг дзонгхагында урнашкан авыл.
Географиясе
Авыл Гималай таулары битендә, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2 842 метр биеклектә 27.55°N, -90.7333°W координаталы буенча урнашкан.
Тузухсу
Тузухсу — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 795 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Куляшовка (Буда-Кашалёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(8553) Bradsmith
(8553) Bradsmith — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 20 апрелендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 HG» саналган.
Брайт (Индиана)
Брайт  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Брайт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баерөзү (Сиверек)
Баерөзү (Bayırözü) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Сиверек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Караколкөй (Адилҗеваз)
Караколкөй (Karakolköy) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Адилҗеваз илчесенә караган бер авыл (köy).
Татар Әҗәлесе
Татар Әҗәлесе — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Почта индексы — 422512.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Тарих
Әҗәл авылы — хәзердә Әҗәл һәм икедер: берсе татар Әҗәлесе, янә берсе рус Әҗәлесе. Ул Әҗәл мулласының углы атасыннан риваять кыйладыр, ул риваять кыйладыр икән шул Әҗәлнең Ишем мулладан: бу авыл Әҗәл яки Әҗәле дип аталуның сәбәбе шулдыр — бу авылга иң әүвәл килеп урнашкан кешенең исеме Хаҗ Гали дигән кеше икән, Хаҗ Гали дигән кешене кыскартыбрак Аҗәли йөрткәннәр, шуннан Әҗәле булып калгандыр.
Ул Хаҗ Гали исемле адәм алты кеше белән Болгардан килеп, авыл булып утырганнар. Бу кешеләр элгәредән үк Болгардан килеп, монда сату итәләр икән. Болгардан тире-яры алып килеп, монда киндергә кызыл мал алышып китәләр; Казан ханлыгы заманында Үтәк каласында ярминкә буладыр икән. Бу Әҗәле авылы бик күптән бардыр. Моңа гуаһлык бирәдер: Әҗәл зиярәтендә бер таш бар, язылганына дүрт йөз елдан артык. Без Әҗәле мулласы һәм борадәрем Габделкави белән барып, әүвәл бик яхшы тикшереп укыдык. Ташның бер кырында калган язуы бары: «Талиб эд-дөнья вәл-мәүти мотыйәтен» дигән сүз генә калган. Икенче кырыендагысын укырлык түгел. Ташның йөзенә язылганы башында — ахырында язуы беткән; таш ярылып төшкән. Урта җирендә калганы ошбудыр: «Тарих сикез йөз сиксән алтыда Чура углы Дулгәнур фани сарайдин бака дарины мәкам идти. Рәбигыләүвәл...» дигән сүзнең соңындагысы беленми, уалып жиргә баткан.
Янә «Чура углы» дигән сүзенең алдында бер сүзнең бәгъзе хәрефләре генә калган, таныр хәл юк. Бу ташның язылганына 404 ел буладыр, 1469 елларда язылгандыр. Әмма хәзердәге Әҗәле элгәреге урыныннан күчеп, икенче җиргәрәк утырган, диләр. Иске Әҗәле урынында шул Хаҗ Гали коесы урыны бар хәзердә дә, диләр.
Ул Әҗәле авылы, бара торгач байтак зураеп, ике йөз йортлап булганнардыр. Ничә урамнары бар икән. Аннан соң Казан ханлыгын рус алгач, Әҗәле халкын руслар килеп-килеп җәфа кыйлалар икән. Анда-монда узсалар, олау сорап, ат сорап, бирмәсәләр, көчләп алып, талап китәләр икән. Русның бу җәфасына чыдый алмыйча, төрле авылларга таркалып беткәннәр. Бәгъзеләре рус диненә кергәннәр. Хәзердә рус Әҗәлесе шуннан калгандыр.
Бикмәмәт мулла риваять кыйладыр икән: шул тирәдә бер якын зиярәт бар, мукшы зиярәте дип атыйлар икән. Ул зиярәткә хәзердә дә дога кыйлырга баралар, барып Коръән укыйлар икән. Ул зиярәттә изгеләрдән бәгъзе адәмнәр бар, имеш. Ул авыл мөселман авылы булган икән. Ул мукшы авылы Болгар таркалмастан элгәре һәм бар икән.
Фельцин
Фельцин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15955) Йоганнгмунден
(15955) Йоганнгмунден — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 26 гыйнварында E. Meyer тарафыннан Davidschlag обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BS13» саналган.
Мозел (Висконсин)
Мозел  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Праду (Баия)
Праду  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Боз (Алба)
Боз — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шудумка (Пижма кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бһима Пушкарам
Бһима Пушкарам ул Бһима елгасы ярларында оештырылган Пушкарам елга фестивале. Ул 12 елына бер оештырыла торган Һинд дине фестивале. Аңа табыну өчен коеныр өчен меңнәрчә кешеләр чумалар. Бу елга өчен Раши яки йолдызнамә билгесе булып Вришчика яки Чаян булып тора.
Франкюэй
Франкюэй — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Прусиново-Валецке
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Медьер
Медьер (Maidières) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,81 км².
Банн (Ло)
Банн — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Уне-Убат
Уне-Убат — Россия территориясеннән ага торган елга. Краснодар крае, Адыгея Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чибий елгасының сул ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кубань елгасы Краснодар сусаклагычынан Афипс  елгасы белән кушылганчы. Кече елга бассейны — өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гаргантилья-дель-Лосоя-и-Пинилья-де-Буитраго
Гаргантилья-дель-Лосоя-и-Пинилья-де-Буитраго — Испаниянең Мадрид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кунтаравка
Кунтаравка (Кунтараўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мишен (Канзас)
Мишен  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мишен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Югары Лалье
Югары Лалье (Верхне-Лалье) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Пшерванки
Пшерванки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сцинава (Олавский повяты)
Сцинава  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прадус (Минас-Жерайс)
Прадус  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фидест
Фидест — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мозини (шәһәр, Висконсин)
Мозини  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15956) 1998 BY24
(15956) 1998 BY24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 28 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 BY24» саналган.
Шлайц (Саксония-Анхальт)
Шлайц (Schlaitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казале Мененти (Фрозиноне)
Казале Мененти — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казале Мененти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(8554) Габрета
(8554) Габрета — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1995 елның 25 маенда М. Тихи тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 KH» саналган.
Коморлар
Комор Утраулары (рәсми рәвештә: Комор Берлеге) - ул Һинд океанында, Мозамбик Бугазының төньяк очында, Мадагаскарның төньягы һәм төньяк-көнчыгыш Мозамбик арасында Африканың көнчыгыш яры янында урнашкан дәүләт. Гарәп дәүләтләре рәтенә кертелергә мөмкин. Комор Утрауларының мәйданы 1862 км² (яки 863 квадрат миль). Дәүләтнең исеме гарәп телендәге "камәр" яки "ай" сүзеннән алынган. Комор Берлегенең рәсми телләре өчәү: комор теле, гарәп теле һәм француз теле. Ил башкаласы
Дин
Дин тоту иреге Комор утраулары Конституциясендә беркетелгән булса да, чынбарлыкта кайбер чикләүләр бар. Ислам диненнән башка диннәрне пропагандалау тыела. Ислам диненнән тыш, теләсә кайсы дингә күчүгә дәгъвәтләү законсыз санала, һәм Ислам диненнән башка дингә күчүчеләр закон нигезендә җаваплылыкка тартылырга мөмкин.
Ислам ― Комор утрауларында күпчелек дине (дәүләт дине). Ил халкының (850 мең кеше, 2019 елга) 98 % ы ― Ислам дине тарафдары, 2 % ы ― христианнар (католиклар, протестантлар).
Коморлар мөселманнары ― Шәфигый мәзһәбе сөнниләре. Ислам динен гарәпләр һәм суахили халкы, шулай ук Һиндстаннан (күпчелеге Гуҗараттан) чыккан мөһаҗирләр тота. Комор утраулары ― Көньяк Африкада мөселман күпчелеге булган бердәнбер ил.
Херешть (Алба)
Херешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тумуяс
Тумуяс — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уса елгасының сул ярыннан 83 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гасконес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD171420
HD171420 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.