cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ольга Ильинская
Ольга Ильинская (Ольга Николай кызы Ильинская,, — , ) — микробиолог, биология фәннәрe докторы (1999), профессор (2001), ТР ФАнең хакыйкый әгъзасы (2011), ТР дәүләт премиясе лауреаты (2008), КФУның микробиология кафедрасы мөдире (2004)
Сәет Абдураманов
Сәетнәби Абдураманов (Seitnebi Abduramanov, Сеитнеби Абдураманов; 15 февраль, 1914 - 15 декабрь 1987) - Дан орденының тулы кавалеры, 1232 нче пехота полкының взвод командиры ярдәмчесе (370нче пехота дивизиясе, 69нчы армия, 1нче Белорусия фронты), өлкән сержант (1 дәрәҗә Дан орденына ия булган вакытка).
Биографиясе
1914 елда Кубышев (хәзерге Бакчасарай) районы Биюк-Каралез (хәзерге Красный Мак) авылында туган. Милләте буенча - кырым татары. 1936 елда армиягә алына. Демобилизациядән соң ул финанс инспекторы булып эшли. 1941 елның язында ул кабат хәрби хезмәттә алына һәм Кызыл Армиянең кече командирлар мәктәбенә җибәрелә.
Бөек Ватан сугышы
Ул сугышны 1941 елның июнендә башлый. Ул Сталинград янындагы Көньяк-Көнбатыш фронтта сугыша, чолгап алынуда кала, берничә контузия һәм яра ала.
1944 елның 20 октябрендә, Польшадагы сугыш вакытында, сержант Абдураманов көндез әсирне кулга ала, ул дошман турында кыйммәтле мәгълүмат бирә. Бу батырлыгы өчен сугышчыга III дәрәҗә Дан ордены тапшырыла (No. 241771)
II дәрәҗә Дан ордены (No. 15549) 1945 елның гыйнварында Германия территориясендәге сугышларда күрсәтелгән батырлыгы өчен алынган.
1945 елның апрелендә ул Зелхов һәм Липа торак пунктлары өчен барган сугышларда шәхси батырлык күрсәтә, моның өчен аңа 1нче дәрәҗә Дан ордены тапшырыла.
Сугыш беткәч ул демобилизацияләнә һәм Үзбәкстанга депортацияләнгән туганнарына китә.
Ул Наманганда үлә һәм шәһәр зиратына күмелә.
Алфреду-Маркондис
Алфреду-Маркондис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Била-Друга (Люблин воеводалыгы)
Била-Друга  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кубия (Неня кушылдыгы)
Кубия — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Неня елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каяҗык (Огузэли)
Каяҗык (Kayacık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Огузэли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Секвим (Вашингтон)
Секвим  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Секвим шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мадригалехо-дель-Монте
Мадригалехо-дель-Монте — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
2 колониянең Касыйм мәчете
2 колониянең "Касыйм" мәчете - Казанның 2нче төзәтү колониясендә урнашкан мәчет.
Тарихы
Касыйм хәзрәт Нуруллинның тырышлыгы һәм колония җитәкчесе Фәргать Галләмовның рөхсәте нәтиҗәсендә биредә 1992 елда мөселманнар мәхәлләсе оеша. 12 кеше бер бүлмәдә намаз укырга керешә. 2002 елда мәчет пәйда була. 2004 елда янып киткәч, 2005 елның апрель аенда биредә мөселманнар яңа мәчет төзеп чыгалар. 2007 елның 15 февралендә гыйбадәтханәгә беренче имам хатибы Касыйм хәзрәт Нуруллинның исемен бирәләр.
Шамарка
Шамарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сөлил елгасының сул ярыннан 304 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Объект
Субъект үз тәэсирен юнәлткән әйбер, вакыйга яки процесска объект диелә.
Объе́кт (objectum) — фәлсәфи категория, техник термин, еш субъект терминына каршылык буларак кулланыла. Кайбер аерым затның аңыннан бәйле булмаган чынбарлыкның бер өлеше. Зат үзе дә объект була ала. Субъект исә һәрвакыт бер зат - шәхес, социаль төркем яки бөтен җәмгыять.
Каз суганы
Каз суганы — лилиячәләр гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Марисин (Сохачевский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хольштедт
Хольштедт (Hohlstedt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гронь (Татранский повяты)
Гронь — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ешилгөлҗүк (Нигде)
Ешилгөлҗүк (Yeşilgölcük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Нигде иле Нигде илчесенә караган бер авыл (köy).
Завада-Пилицка
Завада-Пилицка — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фоссманан
Фоссманан — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
(12976) Калиненков
Тарихы
1976 елның 26 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 QK1» саналган.
Рекитова (коммуна)
Рекитова — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ехэнэче-Яха
Ехэнэче-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гыдан култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Селишча (Хоцимский районы)
Селишча  (Селішча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Голевичы
Голевичы (Голевічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Сен-Модан
Сен-Модан (Saint-Maudan) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Лудеак кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 5,09 км².
HD115271
HD115271 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Голевичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
HD115271
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фәлсәфәче
Фәлсәфәче (φιλόσοφος — сүзгә-сүз тәрҗемәдә белем һәм акыллылыкны сөюче, хакыйкатькә омтылучы) - хакыйкатьне эзләү белән шөгыльләнүче кеше. Бар кеше төрле дәрәҗәдә хакыйкатьне эзләгәнгә күрә бу төшенчә бу шөгыльне беренче урынга куючыларга карата кулланыла.
Шулай ук фәлсәфәче дип билгеле бер фәлсәфә юнәлешенә караган, аның фикерләрен кабул итүче һәм/яки шушы фикерләргә тормышын нигезләүче кешене атыйлар.
Трефле
Трефле — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
(5759) Зощенко
(5759) Зощенко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 22 гыйнварында Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 BJ4» саналган.
Шумиха (Горноуральски шәһәр округы)
Шумиха (Шумиха) — Свердловск өлкәсенең Горноуральский шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Дуе Стуре (Алесандрия)
Дуе Стуре — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дуе Стуре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Урман чәе
Урман чәе — кырлыганчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Сентервилл (Төньяк Каролина)
Сентервилл  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Питкәранта
Питкәранта (Питкяранта, Pitkyrandu) — Россия Федерациясенең Карелия республикасында урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1940 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (79,2%), кареллар (7,3%), белоруслар (5,4%), украиннар (2,1%), финнар (1,9%), татарлар (1,2%).
Била-Перша (Люблин воеводалыгы)
Била-Перша  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Чак
Кече Чак (Кӗҫӗн Чак, Малые Чаки) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 122 кешенең яшәве мәгълүм.
(12977) 1978 NC
Тарихы
1978 елның 10 июлендә Элеанор Хелин, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 NC» саналган.
Каяҗык (Карамүрсел)
Каяҗык (Kayacık) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Карамүрсел илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Села (Вашингтон)
Села  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Села шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Биоценоз
Биоценоз (βίος — «тереклер» һәм κοινός — «гомуми» сүзләреннән) — коры җирнең яки акваториянең билгеле бер җирендә урнашучы, үзара һәм тирә-як белән бәйләнештә булучы хайваннар, үсемлекләр, гөмбәләр һәм микроорганизмнарның бергәлеге. Башкача әйткәндә Биоценоз ул компонентлары (процудентлар, консументлар, рецудентлар) үзара бәйләнгән хәрәкәтчән, үз-үзен регуляциягә сәләтле система.
Төшенчә Карл Август Мёбиус тарафыннан 1877 елда кертерлгән.
Макаровка (Түбән Кама районы)
Макаровка — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Почта индексы — 423587.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Заметалово-2
Заметалово-2 (Заметалово-2) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Мадригаль-дель-Монте
Мадригаль-дель-Монте — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Завади (Силезия воеводалыгы)
Завади  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Андыз
Андыз — кашкарыйчалар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Мәдәни мирас
Мәдәни мирас ("милли мирас" яки "мирас") — бер төркем яки җәмгыятьнең элекке буыннардан калган, бүгенге көндә яшәүче һәм киләчәк буыннарның файдасы өчен сакланылган мәдәни кыйммәтләр.
Төрләре буенча мәдәни мирас объектлары классификациясе:
Кешелек тарихы өчен әһәмияте буенча җирле, региональ, дәүләт һәм халыкара дәрәҗәсендәге исемлекләргә кертелә.
Бөтендөнья мәдәни мирас исемлеге тарафыннан махсус халыкара ICOMOS, ICCROM һәм IUCN эксперт оешмалары киңәше буенча билгеләнә.
Айдемир (Башкале)
Айдемир (Aydemir) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Башкале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Грудек (гмина Грибив)
Грудек — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Марисинек (гмина Стшегово)
Марисинек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Аламоса (округ, Колорадо)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1913 елда оештырыла.
Марисинек (гмина Стшегово)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аламоса (округ, Колорадо)
Территориясе
Округ мәйданы 1872 км² тәшкил итә.
Силиштень
Силиштень — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авра-Вейли
Авра-Вейли — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Селишча (Чавуский районы)
Селишча  (Селішча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Авра-Вейли
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5760) Mittlefehldt
(5760) Mittlefehldt — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EX13» саналган.
Попроч (Римавска Собота)
Попроч  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Эрнст Гельмс
Эрнст Гельмс (тулы исеме Эрнст Брунович Гельмс, алманча Ernst Helms) – сынлы сәнгать остасы, Тукай бүләге иясе, театр рәссамы.
Тәрҗемәи хәле.
1912 елның 15 (27) августында Мәскәүдә туган. 1992 елның 2 февралендә Казанда вафат. 1934 елдан рәссам булып эшли.Белемне башта Мәскәүдә Изогиз остаханәләрендә һәм «Крокодил» журналында А.А. Рудаковтан алган.1935 - 1939 елларда Мәскәүдә рәссамнарның белемен күтәрү институтында Ю. Пименов, П. Вильямс, А. Лентулов кул астында укый.1939 елдан Мәскәүдә «Мосдревмебель трестының  җиһаз остаханәләрендә баш рәссам, гражданнар һава флотының Үзәк йортында интерьерлар проектлау буенча баш рәссам булып эшли.
1942 елда Мәскәүдән Казанга күчеп килә. "Сатира тәрәзәләре" («Окна сатиры») өчен плакатлар ясый.
ССРБ Рәссамнар берлеге әгъзасы (1944).1945 елдан В.И.Качалов исемендәге Казан Зур драма театрында: башта театрның рәссам-куючысы, 1964 елдан театрның баш рәссамы. Бөтенсоюз театр җәмгыятенең (урысча ВТО)Татарстан бүлекчәсенең һәм Татарстанның Рәссамнар берлегенең театр рәссамнары бүлегенең рәисе, «Зур Идел» күргәзмәсен оештыру идарәсе әгъзасы буларак, күргәзмәләр оештыру эшендә зур көч куя: Мәскәүдә һәм Казанда 12 махсуслашкан  күргәзмә уза.
Катнашкан күргәзмәләре.
90 нан артык күргәзмәдә катнашкан, шуның эчендә:
«Чаян» белән хезмәттәшлек.
1951 елдан «Чаян» журналы белән хезмәттәшлек итә. Сатирик рәсемнәр ясау остасы булып таныла. Мәсәлләрнең билгеле каһарманнарының сурәтләрен кулланып, рәсемнәренең эчтәлеген каһкаһәле итә. Рәсемнәре Совет тынычлыкны яклау комитетының Мактау кәгазе белән билгеләнә.Күргәзмәләрдә катнаша:
Иҗаты
Э.Гельмс Казанда һәм башка бик күп шәһәрләрдә - Свердловск, Киев, Пермь, Краснодар, Сарытау, Воронежда  300 дән артык драма, комедия, опера, балет, оперетта, телеспектакль, цирк һәм эстрада программаларының бизәлешен тәэмин итә. В.И.Качалов исемендәге Казан Зур драма театры белән бергә сәхнә бизәлеше фәненең барлык баскычларын – 40- елларның иллюзор- сәнгатьтән ерак корылмаларыннан хәзерге заманның  көтелмәгән бизәкле, ләкин тирән мәгънәле  декорацияләренә кадәр юлны үтә.
Бизәгән спектакльләре.
Китапларны рәсемнәр белән бизәү өлкәсендә дә эшли:Габдулла Тукай “Кисекбаш”, А. Пушкин “Алтын әтәч”, Л. Толстой “Өч аю” (1944), С. Маршак “12 ай” (1953)
Сынлы сәнгать картиналары да бар: 1950 - 1960 елгы Казан күренешләре шәлкеме, “Паркта яз” (1954), “Кырым. Гурзуф” (1960), “Комарово. Болытлы көн” (1962), “Берлин. Шпрее аркылы күпер” (1965) - пейзаж сурәтләре, Рига, Львов, Вилнүс, Краков, Праһа, Дрезден күренешләре
Мактаулы исемнәре
Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1956). Татарстан АССРның халык рәссамы (1960). РСФСРның атказанган рәссамы (1974). Татарстанның Габдулла Тукай исемендәге дәүләт премиясе (1967) – Чыңгыз Айтматов әсәре буенча Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт драма театрында куелган спектакльнең сәхнә бизәлеше өчен.
Чыганаклар
1. Червонная С. М. Художники Советской Татарии (биографический справочник). Казан, 1975.
2. М.Е.Ильина «Татарская энциклопедия» Казань, Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2002-14
3. Выставка произведений заслуженного деятеля искусств Татарской АССР Э. Б. Гельмса. Каталог, М., 1958; 4. Художники "Чаяна", Л., 1960; 5. Файнберг А. Б., Художники Татарии, Л., 1983. 6. "Художники народов СССР", т. 2.
7. М. Андреев (Москва), сайт "Немцы России"
Моны да карагыз
http://art16.ru/gallery2/v/artgal/vystavka-teatr-ernsta-gelmsa/DSC03985.jpg.html
HD115285
HD115285 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Алфреду-Шавис (Эспириту-Санту)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Биотоп
Биото́п (βίος — тереклер һәм τόπος — урын) — абиотик факторлар буенча чагыштырмача бөртөрле булган тере организмнар (биоценоз) тарафыннан биләнгән коры җир яки сулыкның өлеше. Биотоп биоценоз белән берлектә бердәм биогеоценоз тәшкил итә.
Рекиць (коммуна)
Рекиць — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Голы Барок
Голы Барок (Голы Барок ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сен-Моде
Сен-Моде (Saint-Maudez) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Планкоэт кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,99 км².
Каты курай
Каты курай — каты курайлылар гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Хопфгартен (Тюрингия)
Хопфгартен (Hopfgarten) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрамервиль-Ренекур
Фрамервиль-Ренекур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Ешилдаг (Бурдур)
Ешилдаг (Yeşildağ) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Бурдур илчесенә караган бер авыл (köy).
Си-Бриз (Төньяк Каролина)
Си-Бриз  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Төйлегән районы
Төйлегән районы (Тюльганский район) — Ырынбур өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Си-Бриз (Төньяк Каролина)
Географиясе
Си-Бриз халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Төйлегән районы
Административ үзәк — Төйлегән бистәсе.
Си-Бриз (Төньяк Каролина)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Төйлегән районы
Халык
Милли состав (2010): урыслар — 74,1%, башкортлар — 9,0%, татарлар — 5,3%, казакълар — 3,9%, украиннар — 3,8%.
Административ бүленеш
Төйлегән районы составына 15 авыл шурасы керә.
Трефлевене
Трефлевене — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Билобереги (Замойский повяты)
Билобереги  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Соза (Неня кушылдыгы)
Соза — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Неня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Бүрек сыпыргычы
Бүрек сыпыргычы, нигезут — кәбестәчәләр гаиләлегенә караган үсемлекләр ыруы.
Дуе Фонтане (Новара)
Дуе Фонтане — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дуе Фонтане Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Рәвеш (сәнгать)
Рәвеш, шулай ук Сурәт (imago) - субъектка (гадәттә матди объект яки кеше) тышкы охшашлыгы булган артефакт (әйбер).
Дуе Фонтане (Новара)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мамбрилья-де-Кастрехон
Мамбрилья-де-Кастрехон — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12978) Ивашов
Тарихы
1978 елның 16 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SD7» саналган.
Мәнаф Аубәкеров
Мәнаф Аубакер улы Аубәкеров ( 1926 елның 26 августы - 1945 елның 19 апреле) - 375нче аерым танкка каршы дивизия ( 312 нче пехота дивизиясе, 69нчы армия, 1 нче Белоруссия фронты ) командиры, өлкән сержант, Дан орденның тулы кавалеры.
Биографиясе
Мәнаф Аубакиров 1926 елның 26 августында Зайсан шәһәрендә крестьян гаиләсендә туган. Татар. Мәктәпнең 7 нче сыйныфын тәмамлагач, ул киномеханик укучысы булып эшләгән.
1943 елда ул Кызыл Армиягә алына, шул ук елның ноябреннән Бөек Ватан сугышы сугышында катнаша. 1945 елда ул КПССка (б) кушыла.
1944 елның 20 августында Пулава шәһәреннән (Польша) көньяк-көнбатыштарак, кече сержант Аубакиров сугышта яралана, ләкин утны дәвам итеп, иптәше белән дошман пулеметын һәм сугыш кирәк-яраклары складын юк итә. 1944 елның 25 августында 312 нче укчылар дивизиясе командиры боерыгы белән кече сержант Аубәкеров Мәнаф Аубәкер улы 3 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә (№ 89964).
1945 елның 16 гыйнварында сержант Аубакиров коралының наводчигы Нова-Воля торак пункты тирәсендә (Польша) пехота бүлекчәләренә Пулавск плацдармдагы юлны чистарта. Сугыш вакытында яраланып, ул сугыш кырын калдырмый һәм ике пулемет ноктасын һәм 15 гитлерчыны юк итә ала. 1945 елның 17 февралендә сержант Аубакиров 69 нчы армия боерыгы белән 2 нче дәрәҗә Дан ордены (№ 11226) белән бүләкләнә.
1945 елның 17 апрелендә орудия исәпләү командиры өлкән сержант Аубәкеров Лебус шәһәре (Германия) өчен көрәштә коралны турыдан-туры наводкага ташлый. 4 пулеметны һәм 15кә кадәр дошман солдатын һәм офицерын юк иткән, күзәтү пунктын җимергән. Сугыш вакытында ул авыр яралана, ләкин корал белән командалауны дәвам итә. 1945 елның 19 апрелендә алынган яралардан вафат була. 1946 елның 15 маенда немец-фашист илбасарларына каршы көрәштә күрсәткән батырлыгы һәм каһарманлыгы өчен СССР Югары Советы Президиумы Указы белән өлкән сержант Аубәкеров Мәнаф Аубәкер улы үлгәннән соң 1 нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
Франкфурт-ам-Одер шәһәре районында күмелгән.
Марисинек (Сохачевский повяты)
Марисинек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шой (Лека кушылдыгы)
Шой — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лек елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Ерыклы
Кече Ерыклы — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Почта индексы — 423555.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
(5761) Andreivanov
(5761) Andreivanov — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Селишча (Язёрски авыл советы)
Селишча  (Селішча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чэрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(5761) Andreivanov
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ED21» саналган.
Грудна-Кемпска
Грудна-Кемпска — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Завадка (Силезия воеводалыгы)
Завадка  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Семмамиш (Вашингтон)
Семмамиш  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Семмамиш шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Альяндра (Параиба)
Альяндра  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Арапахо (округ, Колорадо)
Арапахо — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Литлтон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1861 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2080 км² тәшкил итә.
Горки (Жабинкавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
HD11529
HD11529 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Айдемироглу (Җейһан)
Айдемироглу (Aydemiroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Җейһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шумкова (Верхотурье шәһәр округы)
Шумкова (Шумкова) — Свердловск өлкәсенең Верхотурье шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Айсгауз-Каньйон (Аризона)
Географиясе
Айсгауз-Каньйон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Хорнзёммерн
Хорнзёммерн (Hornsömmern) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поростов
Поростов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Көнбатыш Пяк-Яха
Көнбатыш Пяк-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пяк-Яха елгасының сул ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(12979) Евгалвасильев
(12979) Евгалвасильев — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 16 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SB8» саналган.
Рекоаса (коммуна)
Рекоаса — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан коммуна.
Ешилдал (Варто)
Ешилдал (Yeşildal) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Варто илчесенә караган бер авыл (köy).
Силиштя (Арджеш)
Силиштя — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фрамикур
Фрамикур — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Билопилля (Люблин воеводалыгы)
Билопилля  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сен-Морис-де-Бено
Сен-Морис-де-Бено (Saint-Maurice-de-Beynost) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Мирибель кантонына карый.
Билопилля (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Морис-де-Бено
Географиясе
Коммуна мәйданы — 25,39 км².
Каяҗыклар (Савур)
Каяҗыклар (Kayacıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Савур илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зат
Зат - матди булуы яки яшәве мәҗбүри булмаган, ихтияр көче булган нәрсә.
Шулай ук карагыз
物
Треффьяга
Треффьяга — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Старица районы
Административ үзәге — Старица шәһәре.
География
Старица административ районы Тверь өлкәсенең көньяк өлешендә өлкә үзәгеннән көньяк-көнбатышка таба урнашкан. Районның иң төньяк ноктасы 56°46′ Төньяк киңлектә, көньягы — 56°15' Төньяк киңлектә урнашканнар. Административ үзәге — Старица шәһәре, районның геометрик үзәгендә урнашкан.
Старица районы Идел елгасының югары агымы бассейнында урнашкан.
Тарих
Район 1929 елны Көнбатыш өлкәсенең бер өлеше буларак оештырылган.
1930 елның 20 маенда Старица районнан Мәскәү өлкәсенең Тверь округы Емельяновск районына Бакланов авыл советы тапшырыла.
1932 елның 10 гыйнварында Старица районнан Мәскәү өлкәсенең Новоторжок районына Возжанский һәм Мишутин авыл советлары тапшырыла. .
Халык
Шәһәр шартларында (Старица шәһәре) район халкының (шәһәр ) 0 % яши.
Административ-муниципаль төзелеш
Өлкәнең административ-территориаль төзелеше ягыннан, Старица районына 9 җирлек керә. .
Силвер-Лейк (Төньяк Каролина)
Силвер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Силвер-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5762) Wanke
(5762) Wanke — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EG28» саналган.
Субъект
Субъе́кт ( — аста ятучу, нигез) — фәлсәфәнең төп төшенчәләрдән берсе, ихтияр көче булган затны билгели. Техник термин, еш объект терминына каршылык буларак кулланыла. Субъект һәрвакыт бер зат - шәхес, социаль төркем яки бөтен җәмгыять. Әйбер, вакыйга яки процесска үз тәэсирен юнәлткән затка субъект диелә.
Кече Шигали
Кече Шигали (Кӗҫӗн Шӑхаль, Малые Шигали) — Чуашстанның Ормар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә билгесез кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (96%) алып тора.
Пудож
Пудож (Пудож, Puudoži) — Россия Федерациясенең Карелия җɵмһүрᴎятсында урнашкан шәһәр.
Ан-140
Ан-140 украина  турбовинтлы региональ йөк-пассажир очкычы, АНТК «Антонов» эшкәртелгән.
Пудож
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр cтaтысын 1785 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (93,3%), биларуслaр (3,0%).
Марихнув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мамбрильяс-де-Лара
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селишчы (Мсциславский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Грушовець
Грушовець — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дуе Фюмаре (Месина)
Дуе Фюмаре — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дуе Фюмаре Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Заосиновка
Заосиновка (Заосиновка) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Амажари
Амажари — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рорайма штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Горнава (Пинский районы)
Горнава  (Горнава ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Хоттельштедт
Хоттельштедт (Hottelstedt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каяҗыклар (Кепсут)
Каяҗыклар (Kayacıklar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Кепсут илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сентрейлия (Вашингтон)
Сентрейлия  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сентрейлия шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зависна
Зависна — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5763) 1982 MA
(5763) 1982 MA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 23 июнендә Алан Гилмор, тарафыннан Озеро Текапо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 MA» саналган.
Ремета (коммуна)
Ремета — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.
Шуртан
Шуртан — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Иргина елгасының сул ярыннан 46 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 45 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
1997 елда авиация
1997 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:
Ешилдере (Кованҗылар)
Ешилдере (Yeşildere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Кованҗылар илчесенә караган бер авыл (köy).
Силвер-Сити (Төньяк Каролина)
Силвер-Сити  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Силвер-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бильско (Люблин воеводалыгы)
Бильско  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Нариман (Түбән Кама районы)
Нариман — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Бильско (Люблин воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Телләр классификациясе
Телләр классификациясе:
Нариман (Түбән Кама районы)
Почта индексы — 423587.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Арчулета (округ, Колорадо)
Арчулета — Америка Кушма Штатларының Колорадо штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Пагоса-Спрингс шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1885 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3497 км² тәшкил итә.
Сен-Морис-де-Гурдан
Сен-Морис-де-Гурдан (Saint-Maurice-de-Gourdans) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.
Айдоган (Гөлкөй)
Айдоган (Aydoğan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гөлкөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сельцы (Глуский районы)
Сельцы  (Сельцы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(12980) 1978 VO3
(12980) 1978 VO3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 6 ноябрендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VO3» саналган.
Мугалжар
Мугалжар  — Урал тауларының Казакъстандагы биек булмаган таучыклар рәвешендәге көньяк тармагы. Күпчелек биеклекләр 300 — 400 м дәрәҗәсендә. Иң югары ноктасы — 657 м.
Мугалжардан төньякка Орь, көнбатышка — Эмба елгасы һәм аның кушылдыклары, көнчыгышка Иргиз елгасы ага.
Мугалжар аркылы Кандыагаш — Арыс тимер юл тармагы уза.
Марковоля
Марковоля — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мамолар
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җөбран Хәлил Җөбран
Җөбран Хәлил Җөбран, جبران خليل جبران, Kahlil Gibran (6 гыйнвар, 1883 ел, Бишәрри — 10 апрель, 1931 ел, Нью-Йорк) — лөбнанлы, соңрак американ фәлсәфәче, рәссам, шагыйрь һәм язучы.
1895 елда Җөбран Хәлил Җөбран әнисе, абыйсы һәм бертуган кыз кардәшләре белән АКШга күчеп китәләр. Бостон шәһәрендә яшиләр.
Тала (Неня кушылдыгы)
Тала — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Неня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Турш
Турш — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
(5764) 1985 CS1
(5764) 1985 CS1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 10 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 CS1» саналган.
Франвилле
Франвилле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Заводзе (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ак-Чин
Ак-Чин — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ак-Чин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Силиштя (Ботошань)
Силиштя — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Порубка (Жилина)
Порубка  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Грушув (гмина Нове Бжеско)
Грушув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сиетл
Сиетл — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сиетл шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Сіетл
HD115331
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.