cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Харытоны (Ивевский районы)
Харытоны  (Харытоны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Треплин
Треплин — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19031) 2000 SU295
(19031) 2000 SU295 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
2000 елның 27 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2000 SU295» саналган.
HD226526
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гара-Лакатник
Гара-Лакатник — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сулюв
Сулюв — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буссуа
Буссуа (Boussois) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Мобёж кантонына карый.
Воррен (Массачусетс)
Воррен  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Руст (Бургенланд)
Руст  — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сержонки
Сержонки (Сержонки) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
(3492) Petra-Pepi
(3492) Petra-Pepi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1985 елның 16 февралендә M. Mahrová тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 DQ» саналган.
Лавуазье (ай кратеры)
Лавуазье - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 71,01 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Антуан Лоран Лавуазье (1743—1794) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Мала-Липка
Мала-Липка — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яңа Хребет
Яңа Хребет (Новый Хребет) — Чиләбе өлкәсенең Мияс шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Сарытау дәүләт аграр университеты
'''Н. И. Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт аграр университеты' (рус. Саратовский государственный аграрный университет имени Н. И. Вавилова'') — аграр профильле югары уку йорты, Идел буе агросәнәгать комплексы өчен белгечләр әзерләү буенча әйдәп баручы уку йортларының берсе. Университетта барлыгы 20 меңнән артык студент белем ала.
Тарих
1913 елның 15 сентябрендә Сарытауда квалификацияле агрономнар әзерләү өчен Югары авыл хуҗалыгы курслары оештырыла. Әлеге курсларның беренче студентлар җыелышында 105 кеше булган. Курсларга нигез салучыларның берсе һәм беренче директор булып Сарытауның баш агрономы, профессор, атказанган фән эшлеклесе Борис Харлампий улы Медведев була. Ул А.А. Богомольц, Б.И. Бируков, Я.Я. Додонов, В.Р. Заленский, В.Д. Зернов, Н.И. Суса, Д.И. Янишевский һ. б. Саратовның яхшы мөгәллимнәрен укытуга җәлеп итә алган.
1918 елның 5 апрелендә Халык игенчелек комиссариаты һәм Халык мәгарифе комиссариаты карары белән Югары авыл хуҗалыгы курслары Сарытау авыл хуҗалыгы институты буларак үзгәртелә, әмма шул ук елның 20 сентябрендә институт агрономия факультеты хокукларында Сарытау дәүләт университетына кушыла.
1917—1921 елларда курсларда һәм институтта фәнни һәм педагогик эш белән генетик Николай Иван улы Вавилов шөгыльләнә.
1922 елның маенда агрономия факультеты дәүләт университетыннан аерылып чыга һәм яңадан институтка әверелә. Институтның беренче директоры итеп галим-биолог, профессор В.Р. Заленский сайлана. Ул вакытта институтта А.И. Стебут, А.П. Шехурдин, Е.М. Плачек, В.С. Богдан, Г.К. Мейстер, Н.М. Тулайков, Я.Я. Дадонов кебек күренекле галимнәр эшли.
1923 елда мелиорация факультеты ачыла. Шуңа бәйле Сарытау авыл хуҗалыгы институты Саратов авыл хуҗалыгы һәм мелиорация институты итеп үзгәртелә.
XX гасыр башында шәһәрдә Дәүләт зоотехника-ветеринария институты (1918 ел) һәм Авыл хуҗалыгын механикалаштыру һәм электрлаштыру институты (1932 ел; Сарытауга күчерелгән Мәскәү авыл хуҗалыгы машина төзелеше институты базасында) оешкан.
Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 1997 елның 18 декабрендәге «Сарытау өлкәсендә һөнәри белем бирү системасын камилләштерү турында» карары белән авыл хуҗалыгы юнәлешендәге өч югары уку йорты — Н.И.Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт авыл хуҗалыгы академиясе, Сарытау дәүләт агроинженер университеты һәм Сарытау дәүләт ветеринария медицинасы һәм биотехнология академиясе ''Н.И. Вавилов исемендәге Сарытау дәүләт аграр университетына'' берләшәләр. Хәзерге вакытта алар СДАУ структурасында 1, 2 һәм 3 нче уку комплекслары булып торалар.
Берләшкән югары уку йортының беренче ректоры 1998 елның апрелендә Б.З. Дворкин билгеләнә (2003 елда вафат була). 2003 елның маенда университет ректоры итеп Николай Иван улы Кузнецов сайлана. 2019 елның маеннан ректор вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп Соловьев Дмитрий Александр улы билгеләнә.
Факультетлар
Хәзерге вакытта университетта түбәндәге факультетлар эшли:
Подгорье (Камник)
Подгорье  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүлмәммәдли (Горанбой)
Гүлмәммәдли  (Gülməmmədli ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Хавсты
Хавсты (Хаўсты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Евр-ла-Виль
Евр-ла-Виль — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Гинци
Гинци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина Вердела (Верчели)
Казчина Вердела — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Вердела Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Зәй шәһәре тарихы
Моңа кадәр күп галимнәр Кама елгасы  бассейнында, авыр климатик шартлар булу сәбәпле, моннан 20 мең еллар элек, бөек бозлык ерак Төньякка чигенгәннән соң, борынгы кешеләр яшәгән,  дип уйлаганнар. Әмма соңгы еллардагы археологик табылдыклар, 80-90 мең еллар элек Кама елгасының өске өлешендә, Пермь өлкәсендә, безнең борынгы бабаларыбызның кырыс шартларга яраклашкан  булырга мөмкин икәнлеген раслыйлар. Зәй елгасы үзәнендә, Кама елгасының өске өлешенә караганда,  яшәү өчен шартлар уңайлырак булган.
Казчина Вердела (Верчели)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зәй шәһәре тарихы
... Су баса торган болыннар, елга үзәннәре буйлап, бөгелгән казык тешләрен тирбәткәләп, зур булмаган мамонт төркеме көтүдә йөргән. Бераз ераграк, көнчыгышта, төньяк боланнары көтүе елгага  су эчәргә ашыккан. Ә каршы ярда, агым буйлап беркадәр түбәндәрәк, йонлач мөгезборыннар тукланып йөргәннәр. Аларның башларында төрле зурлыктагы зиннәтле ике мөгезләрләре булган. Куаклыклар һәм кечерәк урманнар ягыннан борынгы аюларның үкерүләре ишетелгән. Бөтен гәүдәләре белән калтырап һәм мөгезле башларын түбән төшереп, сарык-үгезләр көтүе йөргән. Шундый бай хайваннар дөньясы булганлыгы турында Зәй ГРЭСын төзегәндә табылган күп санлы мамонт һәм башка хайваннар  сөякләре  сөйли. ... Сиздермичә генә вакыт елгасы ага. “Кайчандыр монда чиста кыр иде, шушы урында яхшы карабодай үсә иде ", - дип искә төшерәләр җирле механизаторлар. Ләкин төзүчеләр килә... Шуннан бирле 30 елдан артык вакыт үткән. Хәзер биредә күп катлы йортлары, тигез һәм күләгәле урамнары, матур скверлары,  культура-көнкүреш комплексы  белән шәһәр үсеп чыккан ... Монда энергетиклар, автомобиль төзүчеләр, шикәр кайнатучылар – үз куллары белән шәһәрне  торгызучылар яшиләр. Бу Зəй шәһәре, аның  яңа өлеше, элегрәк Яңа Зәй дип аталган аталган өлеше турында. Үзенең  тууы  белән ул Зәй ГРЭСына бәйле.         Зәй… Кем бу сүзне беренче әйткән соң? Мөгаен, финно - угор группасыннан булган халык, елга буена килгәннәр дә, үзләренең алларында көмеш су күреп аваз салганнардыр: «Лей!» (елга). Яки бервакыт,  җәй көне, эссе Урта Азиядән, ерак юл үтеп, төрки кабиләсе, таныш булмаган елганы күреп: «Сай! Сай!» (елга, елга) дип әйткәннәрдер.          Еллар үткән, ә елга аккан… Елга агуы белән елганың исеме дә үзгәргән — «Зәй» булып калган, ләкин ул барыбер «елга» дигәнне аңлаткан. Томонимистлар да «Зәй» исеменең килеп чыгышын шулай аңлаталар. “Зәй” – “елга, инеш, ермак” дигән сүз. Зәй — борынгы елга. Ул Писмән, Әлмәт якларыннан агып, Чулманга килеп кушыла. Идел, Печора, Двина, Нева һәм башка төньяк елгалар һәм күлләр әле бер чакрымлы боз белән каткан булсалар, ә Зәй инде үзенең чиста суларын Камага койган.
Емельян Пугачев җитәкчелегендәге крестьяннар сугышы
1773-1775 нче еллардагы Емельян Пугачев җитәкчелегендәге крестьяннар сугышы алдыннан Зәйдә отставкадагы солдатларның 512 хуҗалыгы була, аларда, яңа туган балаларны һәм картларны да исәпкә алып, 932 ир-ат исәпләнә. 1772 елның декабрендә Е.Пугачев кулга алынып, Казан төрмәсенә җибәрелгән була һәм 1773 нче елның 29 маенда ул аннан кача.(11 рәсем). 1773 нче елның июненнән Пугачев Зәй елгасы буендагы Сарсас авылында (хәзерге Түбән Кама районының Сарсаз-Бли авылы) 5 атна дәвамында качып ята. Июль аенда ул Зәй аша Уралдагы Яик шәһәренә (хәзерге Уральск шәһәре) юл тота. 1773 елның 17 нче сентябрендә Е.Пугачев беренче манифестын игълан итә һәм үзен Петр III дип атый. Зәй якларына Е.Пугачев үзенең гаскәре белән 1773 нче елның 24 декабрендә килеп җитә. Емельян Пугачев җитәкчелегендәге крестьяннар сугышын шәһәрчектәге казаклар һәм крестьяннар зур өметләр белән көтеп алалар һәм, Нагайбәк Әсәнов отрядына кушылып, үзләре изүчеләргә каршы күтәреләләр. Аларга Аксар, Никольское, Мәлем, Сәвәләй, Кабан-Бастырык авылларыннан да крестьяннар кушыла. Крепость гарнизонының төп өлешен тәшкил итүче отставкадагы солдатлар, фетнәгә күтәрелгән крестьяннар басымы нәтиҗәсендә, Зәйне 1774 елның 15 гыйваренда сугышсыз бирәләр. Әмма җиңүчеләрнең шатлыгы озакка бармый. Ике көннән соң (1774 елның 17 гыйнвары), полковник Ю.Б.Бибиков җитәкчелегендәге хөкүмәт отряды килеп җитә. Крепостьның тирә-юнендә элекке тәртип урнаша. Әлеге тарихи факт турында А.С.Пушкин үзенең “Пугачев тарихы”нда (12 рәсем) яза: “Екатерина II, Зәй крепостенең сугышсыз бирелүенә ачуы килеп, үзенең указы белән шәһәр статусын бетерә һәм халыкның күп өлешен тирә-як авылларга тарата”. [8]
Февраль һәм Октябрь революциясе
Революциягә кадәр Зәй районында 12 925 крестьян хуҗалыгы, 34 помещик биләмәсе исәпләнгән. Февраль һәм Октябрь революциясе зәйлеләрнең тормышына зур үзгәрешләр кертә. Алар анда актив катнаша, крестьяннар тынычлык, җир турында Декретларны хуплап каршы алалар. 1918 елның 5 нче гыйнваренда Зәйдә Совет власте игьлан ителә. Волость Советы бу төбәктә властьның крестьян һәм солдат депутатлары Советы кулына күчүен белдерә. Әлеге Совет авыл җыеннарында сайланылган 120 кешедән тора. Башкарма комитетта 15 депутат, ә президиум 6 кешедән тора. Зәйдә Совет властен урнаштыруда һәм беренче партия оешмасын төзүдә Корчажка авылыннан И. Я. Горбуновның роле зур була, ә башкарма комитетның беренче рәисе итеп И. К. Дубинин сайлана. Җир турында Декрет нигезендә Стахеев, Холодовский, Матросов, Молостов һәм башка помещиклар җирләре (8 мең гектарга якын) крестьяннарга бирелә. Гражданнар сугышында бу җирләрне кулга корал алып сакларга туры килә. 1920 елның февралендә җирле крестьяннар шул корал белән баш күтәрә, ләкин бу юлы инде яңа властька каршы. Унтугызынчы гасырның икенче яртысы — егерменче гасыр башында Зәй Кама аръ¬ягында шактый зур административ үзәк бу¬лып санала, халык саны буенча (Минзәлә шә¬һәреннән соң) икенче урында тора. Биредә күпсанлы земство учреждениеләре эшләп килә, аларның кайберләренә күрше волостьлар да буйсына. Үзәктә земство хастаханәсе эшли, ул Зәй, Тәкмәк, Сухаревео, Әхмәт һәм Яңа Спас волостьларына хезмәт күрсәтә.
Сәнәкчеләр фетнәсе
Зәй 1920 елда "Сәнәкчеләр фетнәсе" дип аталган көчле крестьян восстаниесе үзәгендә кала. Илнең хәле авыр була. 8 февралендә Казанга В.И.Лениннан телеграмма килеп төшә. Ул илне икмәк белән тәэмин итүгә бөтен көчне куюны йөкли. Урыннардагы җитәкчеләр үзләренә тапшырылган планны үтәү өчен мөмкин булмаганны да эшләргә тырышалар: крестьянның бөтен ашлыгын, хәтта чәчүлек орлыгын һәм соңгы бер уч онына кадәр алып чыгалар. Ач-ялангач крестьяннардан алар планның 100% ка үтәлүен таләп итәләр, кайбер авылларда хәрби хәл игълан итәләр. Минзәлә өязенең Елан авылында берничә кешене кулга алып келәткә ябып куялар. Крестьяннар эчендә күптән кайнап-ташып торган ачу-нәфрәт тышка бәреп чыга. Алар сәнәк (15 рәсем), балта, көрәк, күсәк ише кораллар белән коралланып, продотрядчылар өстенә ташланалар, берничәсен үтереп ташлыйлар, кайберләрен кыйныйлар һәм әсир крестьяннардан бушаган келәткә ябып куялар. Продотрядчыларның калганнары коралларын ташлап кача. Әлеге хәлдән кайнарланган халык моның белән генә чикләнми, тирә-як авылларга чапкыннар җибәрелә. Еланлылар крестьяннарны восстаниегә кушылырга чакыра. Шулай итеп, фетнә башка авылларны да чорнап ала. Әнә шул рәвешле башланып киткән канлы мәхшәр бик тиз арада бөтен төбәккә күтәрелә. Тиздән восстаниечеләр Зәйне алалар һәм анда үзләренең үзәк штабларын төзиләр. Бары тик 23 февральдә генә кызылармеецлар сәнәкчеләрне җиңүгә ирешәләр, авылларны фетнәчеләрдән чистарту башлана.
XX гасырда Зәй
Гражданнар сугышы тәмамланганнан соң зәйлеләр халык хуҗалыгын торгызуда, авыл хуҗалыгын күмәкләштерүдә, илне индустрияләштерүдә дә лаеклы өлеш кертәләр. 20-30 нчы елларда Зәй волосте авылларында күмәкләштерү тәмамлана. Барлыгы 93 колхоз оеша. 1930 елда Зәй волосте бетерелә. 1935 елда Зәй авылы Зәй районының үзәге итеп үзгәртелә. Бөек Ватан сугышы вакытында зәйлеләр дә фронтта сугышканнар, тылда фидакарь хезмәт куйганнар. Вата¬ныбызны фашистлардан саклауда 11600 зәйле катнашкан, шуларның 4616 сы һәлак булган. 2800 дән артыгы орденнар һәм медальләр белән бүләкләнгән. Гулькин авылыннан Ларионов Г. Ф. һәм Иске Тәкмәктән Майков Н. И. Советлар Союзы Герое исеме би¬релгән. Сугыштан соңгы чорда күпләргә таныш булмаган Зәй төбәге бөтен илгә билгеле була. Татарстанның көньяк-көнчыгыш төбәгенә урнашкан Урыссу ГРЭСы нефтьчеләрнең ихтыяҗларын канәгатьләндерә алмый, шунлыктан яңа җылылык электр станциясе төзү кирәклеге туа. Аның өчен иң уңайлы урын итеп Зәй елгасы буе сайлап алына. Әйе, Зәй - ул энергетиклар шәһәре. Кайсы гына яктан булмасын, Зәйгә килүчеләрне күккә ашкан ГРЭС торбалары һәм аның тирәсендә җәйрәп яткан җылы «диңгез» каршы ала. 1956 елның 20 гыйварында экскаватор, хәзерге Казан урамында, беренче барак өчен беренче чүмеч балчыкны каезлап ала. Тиздән ул вакытлыча ашханә итеп үзгәртелә. Соңыннан монда кичке энергетиклар техникумы урнаша. Хәзер бу урында автоагрегат заводының 9 нчы тулай торагы төзелгән.(17 рәсем). 1956 елның язында Зәй буена беренче төзүчеләр десанты эшкә керешә. Аларга бик зур кыенлыкларны җиңеп чыгарга туры килә. Күпләр юллар булмаудан, торак урыны житмәүдән канәгатьсезлек белдерә. Моны исәпкә алып төзелеш җитәкчелеге төп игьтибарны торак төзүгә бирә башлый. ГРЭС төзелешен тизләтү өчен, башта барак тибындагы тораклар төзиләр. Бер үк вакытта вакытлы котельный, икмәк заводы, “Төзүче” клубы төзелә. 1959 ел ахырына Ленин урамының уңъягында әзер йортлар сафка баса. 420 урынга мәктәп һәм Энергетиклар урамында 3 нче номерлы беренче өч катлы йорт салына. 1963 елның 20 гыйнварында 200 мең киловаттлы беренче энергия блогы файдалануга тапшырыла. 1966 нчы елның икенче кварталында 6 нчы энергия блогы ток бирә башлый. 1972 елда барлык 12 энергия блогы да файдалануга тапшырыла. Зәйнең бүгенге йөзен ГРЭС, «КамАЗ — Автоагрегат» акционерлык җәмгыяте, шикәр, талл, тимер-бетон корылмалар заводлары, промышленность-төзү комбинаты кебек эре сәнәгать предприятиеләре билгели. Зәй тарихын өйрәнүчеләр
Якташыбыз язучы Сөббух Рафиков, нахакка гаепләнеп, ватаныннан аерылып 20 ел кырыс котыпта яшәргә мәжбүр ителгән шәхес, репрессия корбаны. Хәзер ул халыкка кайтарылган шәхесләрнең берсе. Ул туган якларына кайткач, Зәй шәһәрендә яшәгән, халык тарафыннан якын һәм үз итеп кабул ителү чоры Зәйдә узган. 1957 елда ГРЭС төзелешендә "Социалистик Татарстан" газетасының үз хәбәрчесе булып катнашудан алып, 1971 елда вафат буганга кадәр язучының гомере Зәй тарихы белән тыгыз бәйләнгән. Шуңа күрә Сөббух аганың 1953 нче елдан алып барган көндәлекләрен - Зәй шәһәренең бәяләп бетергесез үсеш елъязмасы дип атарга була. Шушы Сөббух Рафиков көндәлекләреннән өзекләр "Зәй офыклары"нда урын алдылар. Алар белән танышкач, укучы үзен 30-35 еллар элекке чорга әйләнеп кайткан кебек хис итә.
Нарва (Диңгез буе крае)
Нарва (Нарва) — Диңгез буе краеның Хасан районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(19032) 2053 P-L
(19032) 2053 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лориньяк
Лориньяк — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(19032) 2053 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2053 P-L» саналган.
Гирбовецу-де-Жос
Гирбовецу-де-Жос — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жендзяни
Жендзяни — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 720
NGC 720 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Зур Вощар
Зур Вощар — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ващар елгасының уң ярыннан 14 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Паулина (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Паулина  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Зур Вощар
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Паулина (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кулэли (Бабаески)
Кулэли (Kuleli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Бабаески илчесенә караган бер авыл (köy).
Рутценхам
Рутценхам — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Кече Чангара
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бусьер-ан-Камбрези
Бусьер-ан-Камбрези (Boussières-en-Cambrésis) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Кодри кантонына карый.
Кочичиит (Массачусетс)
Кочичиит  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кочичиит халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ороноко (Миннесота)
Ороноко  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ороноко шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөкче (Доганйол)
Гөкче (Gökçe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Доганйол илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сумин (Володавский повяты)
Сумин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(3017) Petrovič
(3017) Petrovič — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Хацени
Хацени (Хацені ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
(3017) Petrovič
Тарихы
1981 елның 25 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 UL» саналган.
Подгорье (Копер)
Подгорье  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиремир (Йылдырым)
Пиремир (Piremir) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Йылдырым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гыймран (Сембер өлкәсе)
Гыймран (Гимрановка) — Сембер өлкәсенең Яңа Малыклы районында урнашкан бистә.
Триглиц
Триглиц — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Мишина (Селюга кушылдыгы)
Мишина — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Селюга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Триглиц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гыймран (Сембер өлкәсе)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
Мишина (Селюга кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Говедарци
Говедарци — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малахово (Великопольское воеводалыгы)
Малахово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19033) 2157 P-L
(19033) 2157 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рюсторф
Рюсторф — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
(19033) 2157 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2157 P-L» саналган.
HD226530
HD226530 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Рюсторф
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
HD226530
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Александр Гаглоев
Александр Сергеевич Гаглоев (1990 елның 13 декабре, Цхинвал, Грузия ССР) — Россия футболчысы, КАМАЗ клубы ярымсакчысы.
Карьера
«Алания» футбол клубында профессиональ карьерасын башлап җибәрә, аның өчен 2007 ел сезонында беренче дивизионда дебют ясый һәм сезонда 4 матчта уйный. 2009 елгы сезон нәтиҗәләре буенча, «Алания» Премьер-лигага чыгуга ирешә, тик югары лигада Гаглоев уйнамый һәм 2010 ел сезон башында Түбән Каманың «Нефтехимик» клубына арендага бирелә.
2011/12 сезонын шулай ук Ырынбурның «Газовик» ФНЛ клубында арендада үткәрә. Аренда тәмамланганнан соң, «Алания»дән китеп, «Биолог-Новокубанск» ПФЛ клубына күчә һәм анда ярты ел үткәрә. Аннары «Сахалин» клубы белән контрактка кул куя. Аның составында 2013/14 сезонында 11 гол кертеп, «Восток» зонасының иң яхшы бомбардиры була, шулай ук команда белән бергә зона җиңүчесе була һәм Беренче дивизионга чыга. Киләсе сезон нәтиҗәләре буенча, «Сахалин» ФНЛда 16 нчы урынны ала һәм кире ПФЛга китә. Анда 2015/16 сезонда Гаглоев янә «Восток» зонасының иң яхшы бомбардиры була, ул барнавылның «Динамо»сы һөҗүмчесе Владислав Аксютенко белән 12шәр гол кертә.
2016/17 сезонын «Нефтехимик»та уздыра, тик сезон узгач, «Сахалин»га әйләнеп кайта, анда 13 гол кертеп, карьера дәвамында өченче тапкыр «Восток» зонасының иң яхшы бомбардиры була һәм клуб составында янә әлеге зонаның җиңүчесе була, әмма «Сахалин» ФНЛ лицензиясен рәсмиләштерми һәм ПФЛда чыгыш ясавын дәвам итә. 2018/19 сезон нәтиҗәләре буенча «Сахалин» янә «Восток» зонасында беренче урынны яулый, әмма 21 июньдә Россия футбол берлеге бәхәсләрен хәл итү буенча палата «Сахалин»нан өч очконы ала, шуның нәтиҗәсендә клуб титулсыз кала.
2019 елда Гаглоев КАМАЗга күчә. Аның составында 2020/21 сезонында ПФЛның 4 нче төркемен ота.
Команда өчен
КАМАЗ
Лагалла (ай кратеры)
Лагалла - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 88,78 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Лагалла (1571—1624) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
1нче Эткол
1нче Эткол — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453673, — 80206816001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 926 кешенең яшәве мәгълүм.
(19034) Санторини
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2554 P-L» саналган.
NGC 721
NGC 721 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(3831) Pettengill
(3831) Pettengill — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1986 елның 7 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TP2» саналган.
Вортингтон (Массачусетс)
Вортингтон  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жеписки
Жеписки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гирбовецу-де-Сус
Гирбовецу-де-Сус — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пемпежин
Пемпежин — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жаржо
Жаржо — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Казчина Вернико (Бреша)
Казчина Вернико — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Вернико Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рузалия Гарифуллина
Рузалия апа (Рузалия апа Гарифуллина) — татар җырчысы, җырчы карьерасын 72 яшендә башлап җибәрә. Продюсеры Җәүдәт Гыйльманов.
Биектау районының Олы Битаман авылында 1935 елның 25 мартында туган, шунда тора.
2018 елда 83 яшендә Биектау районының Олы Битаман авылында вафат.
«Ruza»
«Ruza» альбомы — DJ Rabbah белән бергә ясаган төрле темаларга бию ремикслары.
Хацилавичы (Смаргонский районы)
Хацилавичы  (Хацілавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Санкт-Агата
Санкт-Агата — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Митроки
Митроки (Митроки) — Киров өлкәсенең Богородское районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Бусьер-сюр-Самбр
Бусьер-сюр-Самбр (Boussières-sur-Sambre) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ольнуа-Эмери кантонына карый.
Луа (Шаранта-Маритим)
Луа — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Подгора (Гореня вас-Поляне)
Подгора  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голак
Голак — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сумин (Томашивский повяты)
Сумин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19035) 4634 P-L
(19035) 4634 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гүлүстан (Горанбой)
Гүлүстан  (Gülüstan ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Тройенбрицен
Тройенбрицен — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малахово-Вежбичани
Малахово-Вежбичани — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Магнитогорск дәүләт техник университеты
'''Г.И. Носов исемендәге Магнитогорск дәүләт техник университеты' (рус. Магнитогорский государственный технический университет (МГТУ) имени Г. И. Носова'') — Магнитогорск шәһәрендә урнашкан техник югары уку йорты. 2017 елның апрелендә төбәк терәк университетларының берсе була.
Университетта һәм аның филиалында югары белем бирү программалары һәм 20 урта һөнәри белем бирү программасы буенча 15 000 якын студент белем ала, шул исәптән: 51 юнәлеш буенча 423 бакалавриат белем бирү программасы, 8 белгечлек буенча 107 специалитет белем бирү программасы, 34 юнәлеш буенча магистратура белем бирү программасы, 15 юнәлеш буенча аспирантлар әзерләүнең 85 мәгариф программасы. 11 фәнни белгечлек буенча 6 докторлык диссертация советлары эшли, 106 фән докторы һәм 502 фәннәр кандидаты эшли.
2014 елда Магнитогорскның ике зур университеты — Г.И. Носов исемендәге Магнитогорск Дәүләт техник университеты һәм Магнитогорск дәүләт университеты кушыла.
Институтлар һәм факультетлар
2017—2018 елларга университет структурасына 9 институт һәм 2 факультет керә:
2015 елга университет структурасына 9 институт, 4 факультет, 74 кафедра һәм 1 филиал керә.
Башка бүлекчәләр
МДТУның басмасы — «Денница» газетасы (1956 елдан чыгарыла башлый, 1990 елга кадәр «Кадрлар өчен» дип атала).
Лагранж (ай кратеры)
Лагранж - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 162,21 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Жозеф Луи Лагранж (1736—1813) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Демарино (Пласт районы)
Демарино (Демарино) — Чиләбе өлкәсенең Пласт районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Кулеөнү (Ыспарта)
Кулеөнү (Kuleönü) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Ыспарта илчесенә караган бер авыл (köy).
(2944) Peyo
(2944) Peyo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1935 елның 31 августында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1935 QF» саналган.
Санкт-Андре (Каринтия)
Санкт-Андре  — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Гөкчеагач (Бафра)
Гөкчеагач (Gökçeağaç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Орора (Миннесота)
Орора  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Орора шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жепнево
Жепнево — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пирҗелер (Кандыра)
Пирҗелер (Pirceler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Кандыра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ленокс (сан алу урыны, Массачусетс)
Ленокс  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ленокс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD226531
HD226531 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чия (Кече Чирмешән кушылдыгы)
Чия (Шия) — Кече Чирмешән елгасы кушылдыгы. Татарстанның Әлки районы биләмәләрендә ага. Елга буенда Татар Чиябашы, Түбән Кәчи авллары урнашканнар. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Голема-Раковица
Голема-Раковица — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Барлак
Кече Барлак — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Олы Барлак елгасының уң ярына тамагыннан 4 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
NGC 722
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Кече Барлак
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хацилки
Хацилки (Хацілкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Подгора (Добреполе)
Подгора  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гирбовица
Гирбовица — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19036) 4642 P-L
(19036) 4642 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4642 P-L» саналган.
Бушен (Нор)
Бушен (Bouchain) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Денен кантонына карый.
Санкт-Андре-ам-Циккзе
Санкт-Андре-ам-Циккзе — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нахимовка
Нахимовка (Нахимовка) — Диңгез буе краеның Спасское районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Кирилл Новиков
Кирилл Александрович Новиков (1981 елның 14 гыйнвары, Мәскәү, ССРБ) — Россия футболчысы, тренер. Спорт мастеры (1997 елдан). Региональ категорияле футбол судьясы. 2021 елдан Түбән Каманың «Нефтехимик» клубының баш тренеры.
Нахимовка
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%).
Кирилл Новиков
Тормыш юлы
Мәскәүнең «Динамо» клубы сакчысы Александр Новиковның улы. Олимпия резервы балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбе Мәскәү «Динамо» тәрбияләнүчесе (тренеры — В. Р. Шалин). 1996 елда Мәскәү җыелмасы өчен чыгыш ясый, 1997—2001 елларда 16 яшькә кадәрге, 18 яшькә кадәрге, 21 яшькә кадәрге яшүсмерләр җыелма командалары өчен уйный. 18 яшькә, 20 яшькә кадәрге Европа чемпионатларында катнашучы (1999—2001), Бөтендөнья яшүсмерләр уеннары чемпионы (1998). 1997 елдан — «Динамо» дубле уенчысы. 2000—2002 елларда — Россия чемпионатында 26 уен үткәрә, 2001—2002 елларда — Россия яшьләр җыелма командасы уенчысы.
2017 елның 14 июненнән Санкт-Петербургның «Динамо-2» футбол клубының — ул чакта «Динамо» (Санкт-Петербург) футбол клубының икенче командасының (фарм-клубы) баш тренеры булып эшли. Клуб 2016 елгы өченче дивизион футбол клублары арасында Россия беренчелегендә («Төньяк-Көнбатыш» МРО) катнашу өчен яшьләр командасыннан («Динамо»-М) «Динамо-2» буларак үзгәртелгән була (2017/18 сезон нәтиҗәләре буенча команда «Төньяк-Көнбатыш» зонасында 7 нче урынны ала; 2018 елда дубль төп команданы бетерү һәм аның Сочига күчүе белән бәйле рәвештә таратыла).
2019 елның маеннан — «Динамо» яшьләр командасының баш тренеры. 5 октябрьдә Дмитрий Хохлов отставкага киткәннән соң «Динамо»ның баш тренеры вазыйфаларын башкаручы итеп билгеләнә. 2019 елның 8 ноябрендә сезон ахырына кадәр баш тренер итеп раслана. 2019 елның 20 декабрендә килешү 2021 елның җәенә кадәр озайтыла. 2020 елның 28 сентябрендә, 2020/21 Европа Лигасында тбилисның «Локомотив»ыннан һәм «Химки»дан җиңелүләрдән соң, клубтан китә.
2021 елның 13 гыйнварында Түбән Каманың «Нефтехимик» клубының баш тренеры итеп билгеләнә.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Пендзево
Пендзево — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казчина Виганале (Новара)
Казчина Виганале — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Виганале Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Жеминьи
Жеминьи — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Суминек (Люблин воеводалыгы)
Суминек  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ладе (ай кратеры)
Ладе - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 58,11 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Генрих Эдуард фон Ладе (1817—1904) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Турнов-Прайлак
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байка (Сердоба кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Хопер елгасы, инештән Ворона елгасы кушылган урынга чаклы. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Габбардстон (Массачусетс)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(2816) Pien
(2816) Pien — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 22 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SO» саналган.