cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коливо
Канун
Мәрхүмнәрне искә алу өчен коливоны (кутья) чиркәүгә алып килеп изгеләндерәләр һәм соңыннан аны үзләре ашый яки күршеләргә, фәкыйрьләргә таратып бирәләр. Куливоны шулай ук мәрхүмнәр үлгәннең бер еллыгына, ата-аналарны искә алу көнендә дә пешерәләр. Гадәттә, коливо табынга беренче блюдо итеп бирелә. Аңа аерым соус савытларында мәктән, грек, урман чикләвегеннән яки аларның икесен бергә кушып, кайбер очракларда миндальдән эшләнгән майсыз сөт (сочиво) бирәләр
Чорою
Чорою — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тайландия (Пара)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чыганаклар
Тайландия (Пара)
Перерва (Киров өлкәсе)
Перерва (Перерва) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
География
Авыл Чулман елгасында, Кирстан 94 километр төньяктарак урнашкан.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
Авыл 1926 елда сал агызучылар тарафыннан нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Екатерина Кост
Екатерина Андреевна Кост (1888 — 1975) — совет галиме-гематологы, медицина фәннәре докторы (1952), профессор (1953). РСФСР ның атказанган табибы (1947).
Биографиясе
1913 елда Мәскәү югары хатын-кызлар курсларының медицина факультетын тамамлай.
1914 елдан ординатор, ә 1921 елдан Икенче Мәскәү дәүләт университетының госпиталь терапевтик клиникасында ассистент булып эшли. 1943 елдан — тоташ профессиональ белемнең Россия медицина академиясендә клиник лаборатор диагностика кафедрасы мөдире. 1952 елда «Гипо- и гиперпластические процессы при заболеваниях кроветворного аппарата» темасына докторлык диссертациясе яклый, 1953 елда профессор дәрәҗәсен ала.
Е.А. Кост геморрагик диатезларга, кан барлыкка килүнең гипо — һәм апластик процесларына багышланган 80-дән ашыү гилми хезмәт һәм 5 монография бастырып чыгара.
Е. А. Кост 1955 елдан «Лабораторное дело» (1955-1969) журналының оештыручысы һәм җаваплы мөхәррире була, 1938 елдан алып — ССРБ Сәламәтлек саклау министрлыгының яңа медицина техникасын кертү буенча комитетның лаборатор комиссиясе рәисе, 1947 елдан — табиб-лаборантларның Бөтен Союз гыйльми җәмгыяте рәисе, 1966 елдан — Болгариянең клиник лабораториясе буенча гыйльми җәмгыятьнең мактаулы әгъзасы була. Е.А. Кост Зур медицина энциклопедиясенең 2-се басмасында «Внутренние болезни» мөхәрририят бүлегенең мөхәррире була.
Тино (шәһәр)
Тино — Япония дәүләтенең Нагано префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тино шәһәре 1958 елның 1 августында шәһәр статусын ала.
Географиясе
Шәһәр территориясе 266.41 км² тәшкил итә.
Алпавытын өйдәме
Уйнау тәртибе
Балалар парлашып, аллы-артлы басып түгәрәкләнеп тезеләләр. Парларның алда торганнары җиргә утыра, арттагылары басып тора. Бер парсыз кеше кала. Ул бер парга килеп артта басып торганына эндәшә һәм ике арада мондый диалог булып ала:
— Атки-матки самодатки, Алпавытың үдәме?
— Юк.
— Әйдә киттек эзләргә!
— Әйдә.
Шуннан соң аны парсыз уенчы түгәрәк буенча куып китә. Ә ул түгәрәкне әйләнеп чыгып үзенең урынына басарга тырыша. Әгәр куучы аны тотса, алар урыннарын алыштырып куышалар. Килеп баса алса, бу парның алда утырганы артка баса, артка басканы алга утыра. Шул рәвешчә уен дәвам итә.
Лебединое (Чиләбе өлкәсе)
Лебединое (Лебединое) — Чиләбе өлкәсенең Нагайбәк районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (50%), татарлар (7%), украиннар (6%), казахлар (23%), нагайбәкләр (9%).
Казе Казтелани (Парма)
Казе Казтелани — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Казтелани Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(17021) 1999 DS6
(17021) 1999 DS6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 20 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 DS6» саналган.
Усохская Буда
Усохская Буда (Усохская Буда ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(9453) Мальорка
(9453) Мальорка — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 19 мартында А. Лопес, Р. Пачеко тарафыннан Мальорка обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FO1» саналган.
Бхакти Чайтанья Свами
Бһакти Чайтанья Свами 1951 елның 14 августында Яңа Зеландиядә, Оклендта туган) ул Гаудия-вайшнавизм свамисы һәм Халыкара Кришна Аңы Җәмгыятенең (шулай ук Һаре Кришна хәрәкәте яки ИСККОН буларак мәгълүм) дини җитәкчесе. Ул Идарә Оешмасының Коммиссиясенең (Governing Body Commission) әгъзасы һәм Көньяк Африкада, Балтик буе дәүләтләрендә һәм Россиядә Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте җиткәчесе булып тора. Ул Яңа Зеландиядә, Оклендта 1951 елның 14 августында Ричард Найсмит буларак туган булган. 1972 елда ул Окленд Университетында ул Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте нигезләүчесе Ачарья Бхактиведанта Свами Прабхупада белән очрашкан. Бер ел соңрак ул Лондонда шул җәмгыятькә кушылган һәм Прабһупадан дикша инициациясен алган, ул аңа Рагһубһһир Даса Санскрит исемен биргән. Свами Халыкара Кришна Аңы Җәмгыяте белем бирү программалары белән якын ассоциацияләнгән һәм Вриндаванда  Вайшнав Югары Белем Институтында укыта. 1994 елда Гаура Пурнима вакытында ул  Гирираджа Свамидан  санньяса ваз кичү тәртибен алган һәм Бһакти Чайтанья Свами исемен кабул иткән. Соңрак ул Идарә Оешмасы Коммиссиясе әгъзасы һәм ИСККОН гуруы булып киткән.
HD188593
HD188593 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Голубцы
Атамасы
«Голубец» сүзе бүрәнәле яки кабергә куелган ике яклы кыеклы һәм тәреле корылыш яки ике як кыеклы агач тәре дигәнне аңлата. Шушындый ук исем белән рус халык биюе дә бар. «Голубцы» блюдосы заманында модада саналган француз аш-су йогынтысында барлыкка килгән дип санала. Ул чакта табынга кыздырылган күгәрчен ите бирә торган булалар. Россиядә бу ризык шулай дип аталган да — «голуби» (күгәрченнәр). Якынча шул вакыттарак табынга итле фаршны кәбестәгә әйләндереп, «алдакчы күгәрченнәр» дә бирә башлыйлар.
Украинча
Карпатта голубцыны традицион рәвештә кукуруз ярмасыннан, Полтава өлкәсендә карабодай һәм эреткән туң майдан калган сызык белән әзерлиләр. Украинада бу блюдоны тозлаган кәбестә яфрагыннан да пешерәләр. Көнбатыш Украинада кәбестә яфрагын берничә өлешкә бүлеп, зур булмаган кече генә голубцыларын әзерлиләр. Ә менә көньяк һәм көнчыгышта аны бөтен яфрактан зур итеп эшлиләр. Карпат аръягында Сочельник бәйрәменә голубцыны тозлаган кәбестә яфрагыннан пешерәләр һәм анда дөге һәм гөмбә эчлеге күтәрәләр.
Пожёг (Печора кушылдыгы)
Пожёг — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 67 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Корнаго
Корнаго — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Влодзенин
Влодзенин — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бейликли (Салихлы)
Бейликли (Beylikli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Салихлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Престонвилл (Кентукки)
Престонвилл  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Престонвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муратпаша (Якутие)
Муратпаша (Muratpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Якутие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Богуцице (Великопольское воеводалыгы)
Богуцице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сатубалба
Сатубалба – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Караганка елгасының сул ярыннан 26 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны – бассейны юк, елга бассейны – Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(17022) Huisjen
(17022) Huisjen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Лейк-Лос-Анджелес (Калифорния)
Лейк-Лос-Анджелес  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Лос-Анджелес халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Айрат Әбүшахманов
Айрат Әбүшахманов, Айрат Әхтәм улы Әбүшахманов (Айрат Әхтәм улы Әбүшахманов, 1974 елның 19 августы, СССР, РСФСР, БАССР, Уфа) — драма театры артисты, режиссёр. Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрының баш режиссёры (2019 елдан). «Алтын битлек» премиясе номинанты (2008, 2016). БР атказанган сәнгать эшлеклесе (2012). Татарстанның Дамир Сираҗиев (2009), Башкортстанның Салават Юлаев (2020) исемендәге премияләре лауреаты.
Чыңгыз Айтматов
' Чыңгы́з Түрәкол улы Айтма́тов''' (Чыңгыз Төрөкулович Айтматов) (1928 елның 12 декабре — 2008 елның 10 июне, Алмания) — кыргыз совет язучысы. Кыргыз һәм рус телләрендә язган.
Айрат Әбүшахманов
Тәрҗемәи хәле
1995 елдан — Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрында актёр.
Чыңгыз Айтматов
Тәрҗемәи хәле
Атасы Түрәкол — партия хезмәткәре, 1937 елны атып үтерелә. Чыңгыз, эне-сеңелләре белән Каракулда бабасы элекке 1 нче гилдия сәүдәгәр Хәмзә Габделвәлиев йортында үсә.
14 яшьтә, ир-атлар барысы да сугышта чакта, ул авыл советы секретаре булган. 1948 елда сигезьеллык мәктәпне бетереп, Җамбул шәһәрендәге ветеринария техникумына укырга кергән. Аны гел “бишле”гә тәмамлау сәбәпле, Бишкәктәге Авыл хуҗалыгы институтына имтихансыз кабул иткәннәр, институтны 1953 елда тәмамлаган. 1952 елда Чыңгызның хикәяләре матбугатта басыла башлаган. Институтны тәмамлагач, аны Кыргыз Республикасы терлекчелек фәнни-тикшеренү институтының эксперименталь фермасына эшкә билгеләгәннәр.
Велёвесь (гмина Пакосць)
Велёвесь  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тайо (Бразилия)
Тайо  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ажен
Ажен — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Усошнае
Усошнае (Усошнае ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
(9454) 1998 FX54
(9454) 1998 FX54 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FX54» саналган.
Һаҗылар (Агдаш)
Һаҗылар  (Hacılar ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Квант буталчылыгы
Локальлек принцибы мантыйгый каршылыкны тудыра: әгәр объектлар теләгән тәэсир итешүләр чикләреннән ераклашсалар да, алар барыбер үзара бәйле кала бирә. Мәсәлән, ике фотон буталган халәттә булган очракта, беренче фотонның спинын үлчәп, аның спиральлеге уңай булса, димәк икенче фотонның спиральлеге һаман тискәре була һәм киресенчә. (Спиральлек - хәрәкәт юнәлешенә спинның проекциясе)
Квант буталчылыгы Эйнштейн һәм Бор арасында 1927 елда зур фәнни бәхәсне тудыра. Эйнштейн детерменизм ягын яклый, ә Бор статистик мәсләкне (детерменизмсыз) яклый.
Аларның мәшһүр сөйләшүләре буенча: Шушы бәхәснең җиңүчеләре булмаган.
Хәзерге вакытта квант буталчылыгы актив тикшерелә, чөнки аның кулланышы Квант телепортациясе, квант криптографиясе һәм Квант санагы мөмкинлеген бирә.
Каечиви (Коргун)
Каечиви (Kayıçivi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Чанкыры иле Коргун илчесенә караган бер авыл (köy).
Мур-ам-Зе
Мур-ам-Зе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прадин (Луара)
Прадин — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Керь-Ю (Мезень кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Бута (Олт)
Бута — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корпоралес
Корпоралес — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гранвилл (Көнбатыш Виргиния)
Гранвилл  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Әбүшахманов
Әбүшахманов - татар, башкортларда кулланыла торган фамилия. Гарәп теленнән кергән кеше исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Чорою-Ноу
Чорою-Ноу — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17023) Abbott
(17023) Abbott — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 7 мартында Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 EG» саналган.
Пересторонцы
Пересторонцы (Пересторонцы) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Влостова
Влостова — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Син йөгер
''' Син йөгер! ''' — татар халык уены.
Влостова
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Син йөгер
Уйнау тәртибе
Бу уенда балаларның саны җөп булуы шарт. Уйнаучылар кулга-кул тотынып бер түгәрәк ясалгач, санашып так-җөп саннар туры килгәннәрне билгелиләр. Таклар җөпләрнең алдына чыгып басып эчле-тышлы ике түгәрәк ясыйлар. Ике түгәрәктәгеләр дә йөзләре белән бер-берсенә каршы торырлар. Уйнаучылардан берәрсе үз каршысында торган иптәшенә әбәкләп ике түгәрәкнең уртасыннан йөгереп китә. Иптәше аны куа. Йөгергән уйнаучы артына куучы җитә башласа, ул кирәк эчке, кирәк тышкы түгәрәктә торган иптәшләренең берсе алдына килеп туктый ала. Бу вакытта инде алдына тукталган кеше йөгерүне дәвам иттерә. Ул да теләгән иптәшенең алдына туктый ала. Монда һәрбер уйнаучы «йөгерүче минем алдыма килеп туктамасын» дип уяу тора. Куучы йөгерүчене тотса (кулын тидерсә), үзе йөгерүчегә әйләнеп, тотылган кеше куа башлый.
Казе Казтелацо (Трапани)
Казе Казтелацо — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Казтелацо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Богушин (Лещинский повяты)
Богушин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Драко Малфой
Latın versiyası: Drako Malfoy
Богушин (Лещинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Драко Малфой
Драко Малфой (Draco Malfoy) – Гарри Поттер турындагы романнар сериясенең герое. Гарри Поттерның мәктәп көндәше.
Исем
Латин теленнән тәрҗемәдә «Draco» сүзе «дракон» дигәнне аңлата. Блэклар гаиләсенең башка әгъзаларының кебек үк, исеме йолдызлык хөрмәтенә бирелду, бу очракта Дракон йолдызлыгы.
«Malfoy» сүзе исә искефранцуз «mal foi» яки «mal foy» (mal — «начар, зарарлы»; foi — «иман, ихласлык») дигәнне аңлата, ягъни «ихласлы түгел», «начар иманлы».
Тормыш юлы
Драко Люциус Малфой 1980 елның 5 июнендә тууы билгеле. Анасы — Нарцисса Малфой, атасы — Люциус Малфой. Чистаканлылар гаилә әгъзасы.
Соңгы китапта Гарри Поттер Драконың гомерен коткара, бу дуслыкка китермәсә дә, алар арасында көндәшлекне юкка чыгара. Җиденче китап эпилогында әйтелгәнчә, Драко өйләнә, аның Скорпиус исемле улы бар.
Килеп чыгышы
Figuren der Harry-Potter-Romane
Успалишча
Успалишча (Успалішча ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Жлобинский районында урнашкан авыл.
(9455) 1998 FJ56
(9455) 1998 FJ56 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FJ56» саналган.
Сиодзири
Сиодзири — Япония дәүләтенең Нагано префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Сиодзири шәһәре 1959 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 67781 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 234 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 290.13 км² тәшкил итә.
Мөхит Кичүбаев
Мөхит Кичүбаев, Мөхит Әхрар улы Кичүбаев, Кичубаев Мухит Ахрарович (1910 елның 16 августы, Пермь губернасы, Кызылъяр өязе, Сыскы — 1979 елның 24 июне, Казан) — драма актёры, С. Өметбаев исемендәге Минзәлә татар дәүләт драма театры артисты (1936 елдан), Татарстан АССР халык артисты (1957).
Тайобейрас
Тайобейрас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Мөхит Кичүбаев
Тәрҗемәи хәле
1910 елның 3 (16) августында Пермь губернасы Кызылъяр өязе (хәзерге Свердловск өлкәсе Кызылъяр округы) Сыскы авылында туган. Махсус театр белеме юк. Сәхнә эшчәнлеген һәвәскәр актёр буларак, БАССРда башлый. Чистай колхоз-совхоз театрында бер ел эшли, 1936 елдан Минзәлә колхоз-совхоз театрында (1957 елдан Минзәлә татар дәүләт драма театры, 1996 елдан Сабир Өметбаев исемендәге Минзәлә татар дәүләт драма театры). Минзәлә театрына нигез салучыларның берсе. Колхоз-совхоз театрларының Беренче бөтенсоюз фестивалендә катнаша (Мәскәү, 1939). Бөек Ватан сугышына алына. Алманнарга әсир төшә, юлда барганда, багана артына посып калып, әсирлектән кача. Каты яраланып, 1942 елда театрга әйләнеп кайта. 3нче дәрәҗә Дан ордены белән бүләкләнә.
Тайобейрас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мөхит Кичүбаев
Тәрҗемәи хәле
1979 елның 24 июнендә Казанда вафат. Казанның татар зиратында җирләнгән.
Иҗаты
Киң амплуалы, музыкага сәләтле артист. Тормышчан дөреслеккә туры килгән, шулай ук җырлы образлар иҗат итә. Р. Ишморат, Г. Насрый һ.б. әсәрләре буенча куелган спектакльләргә үзе көйләр яза, җырлар иҗат итә, халык уен коралларында (думбыра, итальян мандолинасы) уйный, концерт программалары белән чыгыш ясый.
Хәтер
Минзәлә шәһәренең Садак бистәсендә яңа төзелгән урамга Кичүбаев тыкрыгы (переулок Кичубаева) исеме бирелгән.
Гаиләсе
Хатыны Рәбига Шакирова, Минзәлә театры актрисасы.
Лейк-Матьюс (Калифорния)
Лейк-Матьюс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Матьюс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татар энциклопедиясе сүзлеге
Татар энциклопедиясе сүзлеге — Татарстан һәм татар халкының үткәне һәм бүгенгесе турында беренче универсаль белешмә басма. Энциклопедик сүзлек Татарстан Республикасы Президенты М. Ш. Шәймиев Указы нигезендә Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институты тарафыннан төзелгән һәм 1999 елда рус телендә, 2002 елда татар телендә Казанда Россия Фәннәр академиясе Татар энциклопедиясе институты нәшриятендә бастырып чыгарылган.
1999 елның 3 ноябрендә узган китапны тәкъдир итүдә Татарстан Республикасы Президенты Минтимер Шәймиев китапка шундый бәя бирде: ...Татар энциклопедиясе сүзлегенең дөньяга чыгуы күптән көтелгән вакыйга иде. Бу-Каюм Насыйри, Мәрҗани, Риза Фәхретдин чорыннан башлап безнең республиканың фәнни интеллигенцияләренең барлык буыннарының хыялларын тормышка ашыру.Без, ниһаять, Татарстанның зур фәнни потенциалы турында сөйләп кенә түгел, ә бәлки, чыннан да, мондый искиткеч эшләп эшләп күрсәтергә ирештек
Тарихы
Татар энциклопедия сүзлеген эшләүдә Татарстан Республикасы Фәннәр Академиясенең фәнни учреждениеләре, Россия фәннәр академиясенең Казан шәһәренең институтлары, югары уку йортлары, тармак фәнни тикшеренү институтлары, архив учреждениеләре, Татарстан Республикасы, Мәскәү, Санкт-Петербургның билгеле китапханәләре һәм музейлары, шулай ук тарихчылар, туган якны өйрәнүчеләр һәм Россия Федерациясенең башка фәнни һәм мәдәни үзәкләре, якын һәм ерак чит илләрнең белем бирү тармагы белгечләре катнашты. Фәнни-методик ярдәм эшенең барлык этапларында да «Зур Россия энциклопедиясе» дәүләт фәнни нәшрияты тарафыннан күрсәтелде.
Сүзлекләрне әзерләгәндә авторлар коллективы инкыйлабка кадәр Россия, ССРБ, Россия Федерациясе, Үзбәкстан, Белоруссия, Литва һәм башка илләрнең энциклопедик басмалары материаллары файдаланды.
Эчтәлеге
Башка энциклопедик белешмәләрдән аермалы буларак, сүзлектә барлык белемнең бөтен даирәсен колачлау алу бурычы куелмады, дип билгели авторлар. Китапта, кагыйдә буларак, татар халкы һәм Татарстан тарихына турыдан-туры катнашы булган төшенчәләр һәм терминнар гына урын алган.
Алле-е-Казнев
Алле-е-Казнев — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Кече Бердяш
Кече Бердяш (Малый Бердяш) — Чиләбе өлкәсенең Усть-Катав шәһәр округы составына керүче авыл.
Татар энциклопедиясе сүзлеге
Эчтәлеге
Китапка 16 меңнән артык мәкалә тупланган, аларның 7 меңнән артыгы дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләре, галимнәр, сәнгать осталары, мәдәният, мәгариф һәм сәламәтлек саклау эшлеклеләре, хәрби начальниклар, руханилар, спортчылар, сәнәгать һәм авыл хуҗалыгында, төзелеш, элемтә, транспорт, сәүдә, финанс һәм банк эшендә эшләүче танылган кешеләр турында.
Кече Бердяш
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Татар энциклопедиясе сүзлеге
Эчтәлеге
Энциклопедик сүзлекнең башка өлешендә шулай ук табигать, флора һәм фауна, файдалы казылмалар, ТР икътисады, археология, тарих, этнография, халык иҗаты, белем бирү, фән, әдәбият, техника, сәнгать, массакүләм мәгълүмат чаралары һәм башкалар турында белешмәләр бирелгән.
Кече Бердяш
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (61%), татарлар (7%), башкортлар (30%).
Татар энциклопедиясе сүзлеге
Эчтәлеге
Авторлар билгеләгәнчә, китапка кергән яңалык үзенчәлеккү  ия. Иҗтимагый тормыш, мәдәният, сәнгать күренешләре, тарихи вакыйгалар,  социаль-тарихи тәҗрибәне һәм татар халкының милли үзаңын исәпкә алып, татар халкы тарихына турыдан-туры катнашы булган төшенчәләр һәм терминнар гына яктыртылган.
Татар халкы тормышы белән бәйле пьесалар һәм музыкаль-сәхнә әсәрләре әсәрләре һәм аларның беренче басмалары бирелгән.
Велёвич
Велёвич — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Муратпаша (Кырыкһан)
Муратпаша (Muratpaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кырыкһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Солодянка (Гөмбәй кушылдыгы)
Солодянка — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе, Башкортстан Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Гөмбәй елгасының уң ярыннан 82 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, Магнитогорски гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мурнау-ам-Штаффельзе
Мурнау-ам-Штаффельзе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ике урамлы
Ике урамлы  — татар халык уены.
Уйнау тәртибе
Бу уен урамда һәм ишек алларында уйнала. Иң беренче шобага әйтешләре ярдәмендә балалар икегә бүленәләр. Шуннан соң ике команда бер-берсенә 20 метрлап ара калдырып капма-каршы баса. Ике команда арасындагы араны урталай бүлеп, җиргә сызык сызалар һәм йөгереп урыннарын алышалар. Шул арада беренче команда кешеләре икенче команданың берәр уенчысын (ул сызыкның бу ягына чыкканчы) тотып калырга тырыша (бу кешене тоту турында беренче командадагылар алдан ук килешеп куйган булалар). Тотылган кеше икенче командага баса. Аннан соң икенче команда кешеләре беренче команда кешесен тотып калу турында киңәшәләр һәм урын алышалар. Уен бер командада кеше беткәнче дәвам итә.
(17024) Costello
(17024) Costello — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бейликова (Бейлыкова)
Бейликова (Beylikova) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Бейлыкова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Влохи (Ополе воеводалыгы)
Влохи  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пралон (Луара)
Пралон — Франциянең Луара департаментында урнашкан коммуна.
Һапытлы (Агдаш)
Һапытлы  (Hapıtlı ) — Әзербайҗанның Агдаш районына караган авыл.
Ухватавка
Ухватавка (Ухватаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Альберт Җәләлетдинов
Җәләлетдинов Альберт Рәис улы (6 ноябрь 1960 ел) — хуҗалык эшлеклесе, галим-инженер. Техник фәннәр кандидаты (1990)
Биографиясе
Альберт Рәис улы Җәләлетдинов 1960 елның 6 ноябрендә Башкорт АССР-ының Учалы районы Учалы авылында туган. 1982 елда Чиләбе авыл хужалыгын механизацияләү һәм электрификацияләү институтын (хәзер Чиләбе дәүләт агроинженерия академиясе) «инженер-механик» һөнәре буенча, 2002 елда Урал идарә итү институтын «менеджмент» һөнәре буенча тәмамлый. Хезмәт эшчәнлеген 1974 елда «Җылаер» игенчелек совхозында (Башкорт АССР ы) ремонтчы эшче булып башлый.
1982-84 елларда Чиләбе авыл хужалыгын механизацияләү һәм электрификацияләү институтында инженер, 1984-86 елларда «Ирәндек» совхозында (Башкорт АССРы) баш инженер, 1986-87 елларда «Уралалтын» беләшмәсенең сәнәгать участогында механик булып эшли. 1987 елдан Челябинскагропромснаб-1 предприятиесенең өлкән инженеры. 1990 елда «СТ» фирмасын оештыра һәм аны җитәкли, бу фирма Чиләбе өлкәсендә пластик тәрәләрне җитештерү һәм җыю буенча Чиләбе өлкәсендә алдынгы урыннарны били. 1999 елда Җәләлетдинов Чиләбе компрессор заводын оештыра, анда компрессор корылмалар җитештерүне яйга сала. Эшенең башлангыч елында ук 8 агрегат җитештереп чыгара. 2006 елга предприятиедә аена 100 корылма җитештерергә мөмкинлек биргән җитештерү күәтләре булдырыла.
Позориха (Печора кушылдыгы)
Позориха — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Тайпас-ду-Токантинс
Тайпас-ду-Токантинс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Токантис штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Позориха (Печора кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Престонсбург (Кентукки)
Престонсбург  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Престонсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD188601
HD188601 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(9456) 1998 FQ67
(9456) 1998 FQ67 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FQ67» саналган.
Кускуррита-де-Рио-Тирон
Кускуррита-де-Рио-Тирон — Испаниянең Риохи провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Богушин (Сьредский повяты)
Богушин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бутану
Бутану — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17025) Pilachowski
(17025) Pilachowski — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 13 мартында Рой Такер тарафыннан Гудрайк-Пиготт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 ES5» саналган.
Казе Казтелини (Пескара)
Казе Казтелини — Италиянең Абруцци төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Казтелини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Майя Плисецкая
Майя Михаил кызы Плисецкая (20 ноябрь 1925, Мәскәү, СССР — 2 май 2015, Мүнхен, Германия) — совет һәм рәсәй балеринасы, балетмейстер, хореограф, актриса. Мессерер-Плисецкийлар театры династиясы вәкиле, 1948-1990 елларда СССР Зур театрның прима-балеринасы. Социалистик Хезмәт Герое (1985). ССРБның Халык артисты (1959). «Ватан алдындагы казанышлары өчен» орденның тулы кавалеры. Ленин премиясе лауреаты (1964). Өч Ленин ордены кавалеры (1967, 1976, 1985). XX гасырның бөек балериналарының берсе.
Биографиясе
Майя Плисецкая 1925 елның 20 ноябрендә Мәскәүдә, совет хуҗалыгы эшмәкәре Михаил Эммануилович Плисецкий (1899 — 1938) һәм тавышсыз кино актрисасы Рахиль Михайловна Мессер-Плисецкая (1902 — 1993) гаиләсендә туган. Өч баланың иң өлкәне була.
1932 елдан 1936 елга кадәр Шпицбергенда яши, анда атасы элек «Артикул» предприятиесенең беренче җитәкчесе була, ары — ССРБ-ның генераль консулы. Зур террор вакытында 1937 елның 30 апреленнән 1 маена карый төнлә аны кулга алалар һәм 1938 елның гыйнварында аталар (Хрущев вакытында аклана). Әсәсен 1938 елның март башында кулга алалар һәм аны күкрәк баласы Азарий белән Казагстанга Туган илнең хыянатсылар катыннарының Акмулла лагерына җибәрәләр (1941 елның язында Мәскәүгә кайта). Майяны сатлык балалары йортына алмасыннар өчен, аны әсәсенең инәсе, Зур театр җырчысы Суламифь Мессерер асрауга ала (кусты Александрны агасы Асаф Мессерер ала).
Суламифь Мессерер туганын «Кызыл башлык» спектакленә алып барып, балет белән таныштыра, шундагы ролләрнең берсен үзе башкара. Майяны балет кызыксындыра: өйгә кайткач, төрле персонажларның балет партияләрен күрсәтә башлый. Майяга 7 яшь тә 8 ай тулгач, инәсе аны хореография училищесына алып килә, анда чираттагы төркемне үтә. Кагыйдә буенча, баланы балет классына кабул итү өчен, 8 яшь булырга тиеш, әммә инәсе комиссия агзаларын Майяга аның таланты һәм табигый сәләте аркасында биергә өйрәнергә мөмкинлек бирүләренә күндерә ала.
1941 елның сентябреннән 1942 елның сентябрендә кадәр Майя гаиләсе белән Свердловск шәһәрендә эвакуациядә була. Шәһәрдә даими рәвештә балет белән шөгыльләнү мөмкинлеге юк иде, әммә «Умирающей лебедь» номеры белән беренче чыгышы (Суламифь Мессерер мәхәррирлегендә Михаил Фокин хореографиясе) нәкъ шушында оештырыла. Майяның кулларының сыгылмалыгы һәм матурлыгы күренсен өчен, инәсе сыгышны аның иң яхшы техник якларын күрсәтә алырлык итеп төзергә тырыша, ул шулай ук балеринаның тамашачыга арты белән чыгуын уйлап чыгара.
1943 елда Майя Плисецкая Елизавета Гердт һәм Мария Леонтьевла укып Мәскәү хореография училищесын тәмамлагач, Зур театр труппасына
Зур уңыш белән Англия (1950, 1963), АКШ (1959, 1962), Франция (1961, 1964), Италия (1964) һәм башка илләрдә чыгыш ясый.
1966 елда Иосиф Сталинның реабилитациясенә каршы 25 фән һәм мәдәният эшмәкәрләренең хатына кул куя.
1990 елда Юрий Григорович аны Екатерина Максимова, Владимир Васильев һәм башка кайбер артислар белән Зур театрдан эштән бушата, бу зур иҗтимагый резонанс тудыра.
ССРБ таркалуыннан соң Мюнхендә (Алмания) яши, вакыт вакыты белән ире белән бергә Мәскәүгә һәм Санкт-Петербургка килә. Шулай ук Литва гражданлыгына ия була (ул һәм аның ире Щедрин Родион рәсәйлеләрдән беренче булып Литва паспортын ала ) һәм Тракай сараенан якын-тирәдә дачасына йөри.
Майя Михайловна Плисецкая 2015 елның 2 маенда Мюнхенда 90-чы яшендә миокард инфарктыннан вафат була.
Шәхси тормышы
Үзенең мемуарларында балерина балет солистлары Голубин Вячеслав (1923-1953) һәм Кашани белән романы турында яза.
1956 елда балет солисты Марис Лиепа кияүгә чыга (1936-1989), әммә өч айдан соң алар аерылыша.
1958 елда композитор Щедрин Родионга кияүгә чыга (1932). Аларның балалары булмый. Ире Щедрин һәм Плисецкая икесен лә ССРБ халык артисты булган бик сирәк гаиләләр исәбендә.
1999 елның 28 гыйнварында «Московский комсомолец» гәзите «саумысыгыз, мин Майя Плисецкаяның кызы» дигән мәкалә бастырып чыгара, анда Плисецкаяның КГБ агенты Борис Гулаговский белән бәйләнешеннән никахтан тыш туган кызы Юлия Голговская турында әйтелә. Балеринаның адвокатлары Мәскәүнең Пресня район судына аның намысын яклау буенча дәгъва гаризасы бирә, хөкем балеринаның бер нинди дә кызы юк дип шул ук елның маенда артистканың дәгвәсен кәнәгатләндерә. 2001 елда Мәскәү шәһәр суды карарны үз көчендә калдыра. 2002 елның 3 декабрендә «Московский комсомолец» гәзитенең баш мөхәррире Павел Гусев култамгасы астында элек матбугат мәкәләгә кире кагу чыга, анда «атналык хезмәткәре исбатлауларның ышанычсызлыгын, юридик һәм биологик грамотасызлыгына игътибар итмәгән» дип белдерелә.
Иҗаты
Майя Плисецкая — матур пластика, феноменаль сикерү, сыек арка, җиңел адымнар һәм югары музыкальлеккә ия була. Ул беренче булып балет лексикасына «әйләнмә»дип аталган сикерүне индерә. Балерина нечкәлек, ишарәнең, прозаның тәмамланганлыгы һәм үткерлеге белән аерым үз стилен булдыра. Аның пластикасында бию сәнгате югары гармониягә ирешә. Һәр яңалыкка кызыксыну белән караган актриса сәхнә экспериментлардан курыкмый. Шулай ук үзенең иҗади феноменаль гомерле булуы билгеле.
Зур театр репертуарындагы партияләр: «Тын Кихот» балетында Китри, «Аккош күле» балетында Одетта һәм Одиллия, «Ромео һәм Джульетта» Джульетта, «Шүрәле» балетында Сөембикә, бер исемле балетта Раймонда, «Конь-Горбунок» балетында патша кызы, «Спящая красавица» балетында принцесса Аврора, «Таш чәчәк» балетында Бакыр тавы хуҗабикәсе, «Күңел турында риваять» балетында Мэмэе бану, «Спартакта» Эгида һәм Фригия.
1960 елда сәхнәдән Галина Уланова киткәннән соң Зур театрның прима-балеринасы була.
1967 елларда режиссер Александр Зархиның «Анна Каренина» фильмында Бетси Тверская ролен башкара. Берничә ел үткәч балетмейстер дебюты өчен «Анна Каренинаны» сайлый һәм сәхнәгә төп рольдә үзе чыга.
Зур театрда Родион Щедринның «Анна Каренина» (Наталья Рыженко һәм Виктор Смирнов-Голованов белән бергә) «Чайка» (1980) һәм «Хатын с собачкой» (1985) балетларын куя, аларда төп хатын-кыз партияләрен башкарып, балетмейстер сыйфатында чыгыш ясый. 1980-се елларда күп вакытын чит илдә үткәрә, Рим опера һәм балет театры җитәкчесе булып эшли (1983-1984), ә аннары — Мадридта Испания милли балетында эшли (1988-1990), «Кармен-сюита» һәм «Мария Стюарт» спектаклләрендә чыгыш ясый. Римдә Опера театрында Александр Глазунованың «Раймонда» классик балетын куя (1984). 1987 елда Нью-Йоркта Рудольф Нуриев һәм Михаил Барышников белән бергә Марта Грэм хөрмәтенә гала-концертта катнаша, аның репертуарына Рут Сен-Лениның «Фимиам» номеры өстәлә (1906).
1990 елларда театрдан эштән бушатылганнан соң сәхнәне элек, концертларда катнашуын дәвам итә, оста-класслар күрсәтә. Үзенең 70-еллыгына аның өчен Морис Бежар тарафыннан куелган «Майя Ава» номерында беренче тапкыр чыгыш ясый.
1994 елдан бирле ел саен күпмедер вакыт Санкт-Петербургта үтә торган «Майя» халыкара балет конкурсы рәисе була.
Репертуар
(*) — партияларны башлангыч башкаручы. (**) — Зур театрда партияны башлангыч башкаручы.
Мемуарлары
Майя Плисецкая - берничә мемуарның авторы.
Плисецкая хөрмәтенә аталган
2013 елның октябрь аенда Бразилия рәссамнары Э. Кобра (Kobra Eduardo) һәм А. Брито (Brito Agnaldo) балеринага үз эшләренең берсен багышлый. 18 метр киңлектәге һәм 16 м биеклектәге аккош образындагы балерина сурәтен үз эченә алган граффити Мәскәүнең Зур Дмитровка урамындагы 16 нчы йортның стенасына куела.
2015 елның 4 маенда Марина театры труппасы Майя Плисецкаяга «Шүрәле» спектаклен багышлый. Төрле шәһәрләрдә балерина истәлегенә багышланган хәтер кичәләре һәм симфоник концертлар үтүен дәвам итә.
2015 елның 15 маенда Люцернада «Цауберзее — Рус музыкасы көннәре» фестивалендә планлаштырылаган бүләк тапшыру тантанасы урынына Люцерн шәһәрендә Плисецкаяга кичә-багышлама үткәрелә.
2015 елның 20 ноябрда юбилей кичәсенә әзерләнү урынына, юбилей концерты — Зур театрда Майя Плисецкаяның хәтер кичәсе үтә. Шул ук көндә Майя Плисецкаяның исеме Зур Дмитровкада скверга бирелә. Сквер атамасы белән такта һәм аның турында мәгълүмат йортның уң як стенасына — рәссамнар Эдуардо Кобра һәм Гениально Баритоның граффитисы урнашкан якка куела. 2016 елның 20 ноябрендә скверда балерина һәйкәле ачыла
Солынчанка (Караган кушылдыгы)
Солончанка – Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караганка елгасының уң ярыннан 16 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы – Җаек елгасы, Магнитогорск гидротөененнән Ириклинск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны – бассейны юк, елга бассейны – Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чорояши
Чорояши — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Грант-Таун (Көнбатыш Виргиния)
Грант-Таун  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перминовские
Перминовские (Перминовские) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Аллеман-дю-Дро
Аллеман-дю-Дро — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Войновице (Ополе воеводалыгы)
Войновице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кислая (Цебьюга кушылдыгы)
Кислая  — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Цебьюга елгасының сул ярына тамагыннан 35 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лейк-Насимьенто (Калифорния)
Лейк-Насимьенто  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Насимьенто халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уць (агрошәһәрчек)
Уць  (Уць ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Добрушский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Владимир Золотницкий
Владимир Золотницки (Владимир Николаевич Золотницкий,, — , ) — РИ һәм СССР табибы, туберкулез өлкәсендә белгеч, өлкәне өйрәнүче, җәмәгать эшлеклесе.
Мюльдорф-ам-Инн
Мюльдорф-ам-Инн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Велёвичек
Велёвичек — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тикума
Тикума — Япония дәүләтенең Нагано префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тикума шәһәре 2003 елның 1 сентябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 63305 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 528 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 119.84 км² тәшкил итә.
(9457) 1998 FB75
(9457) 1998 FB75 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 мартында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FB75» саналган.
Непалда Һинд дине
Һинд дине Непалда иң зур дин. 2011 ел халык санын алу буенча, Непал кешеләрнең якынча 81,3 проценты үзләрен Һиндулар дип атаган, гәрчә күзәтүчеләр игътибар иткәнчә үзләрен 1981 елда Һинд дине дип күрсәткән кешеләрнең шулай ук хаклы рәвештә Буддистлар дип аталырга мөмкин. 2011 ел халык санын алу буенча Непалның Һинд дине халкы 22,1 миллион булган, бу илнең 81,3%-ы иде. " Непалның милли календаре, Викрам Самват, Кояш Һинд дине календаре, ул бигрәк тә Төньяк Һиндстанда дини календарь буларак таралган һәм Һинду вакыт үлчәү берәмлекләренә нигезләнгән.