cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
HD114697
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Мальвиново
Мальвиново — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5722) Johnscherrer
(5722) Johnscherrer — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 2 маенда INAS тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 JS» саналган.
Шипичный (Ивдел шәһәр округы)
Шипичный (Шипичный) — Свердловск өлкәсенең Ивдель шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (77%), татарлар (5%), украиннар (16%), мансилар (4%).
Дугера (Алесандрия)
Географиясе
Дугера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Филлипс (округ, Канзас)
Филлипс — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Филлипсберг шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 2318 км² тәшкил итә.
Айвалҗа (Бозкыр)
Айвалҗа (Ayvalca) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бозкыр илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алту-Алегри (Рорайма)
Алту-Алегри  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рорайма штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хеннеберг (Тюрингия)
Хеннеберг (Henneberg) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Береюв
Береюв — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дружикова
Дружикова — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Руслан Айсин (1980)
Руслан Айсин — сәясәт белгече. 1980 елның 22 апрелендә Сембердә туган. Казанның Шиһабетдин Мәрҗәни исемендәге 2-нче гимназиясен тәмамлый. 2003 елда Казан дәүләт университетының тарих факультетын тәмамлый. КДУның матбугат үзәген җитәкли. Бөтендөнья татар конгресында эшли.
2008-2012 елларда Бөтендөнья татар яшьләренең форумын җитәкли. Берничә ел Мәскәүдә яшәп мөселман фәлсәфече һәм сәясәт белгече Хәйдәр Җамал белән аралашып, аны үзенең укытучысы дип саный.
Казанның татар тарихчылары, фәлсәфечеләре, журналисталарынан торган «Татар шакмагы» клубының оештыручысы.
Горушув
Горушув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Армспорт
right|200px Армспорт (шулай ук армрестлинг) — спорт төре, бер кул белән өстәл өстендә махсус кагыйдәләр буенча көрәш.
“Армрестлинг” сүзе ике инглиз сүзләре кушылып барлыкка килгән: arm — кул, wrestling — көрәш.
Армспорт — дөньяда һәм шул исәптән Татарстанда да популяр спорт төре. Армспорт буенча дөнья чемпионатлары, халыкара һәм илкүләм ярышлар уздырыла.
Кыскача кагыйдәләр
Көрәшчеләр спорт киеменнән кара-каршы махсус өстәл артына басалар (элек армрестлерлар утырып көрәшкәннәр). Аларның өске киемнәре терсәктән кулларын капламаска тиеш, балдаклар, йөзекләр кию, терсәкләргә бинтлар бәйләү тыела.
Рефери кушкач көрәшчеләр терсәкләрен өстәл өстендәге махсус урынга куялар һәм ачык учларын тоташтырып һәм зур бармакларын кысып “йозак” урнаштыралар икенче куллары белән штырьны тоталар. Кулларны тоташтыру зур әһәмияткә ия һәм гадәттә озак дәвамлы.
Спортчылар үзләренә уңайлырак позиция алырга тырышылар.
Рефери шул вакытта көрәшчеләрнең зур бармакларының беренче фалангаларын күренүен һәм спортчыларның берсендә дә өстенлек булмавын тикшерергә тиеш. Катнашучыларның иңнәре өстәл кырыена параллель булырга тиеш һәм контроль сызымнан чыкмаска тиеш.
Шуларның барсына инангач, рефери "Ready?" ("Әзерме?), "Set" ("Селкенмәскә"), "Go!" ("Көрәш!") бойрыкларын бирә. Көрәшчеләр көндәшләренең кулларын авыштырып “йозак” белән өстәлгә тидерергә тырыша башлыйлар. Гадәттә спортчыларның берсе кинәт ыргылыш ясап җиңә, ләкин озакка сузылган көрәшүләрне карау кызыграк.
Көрәшчеләрнең куллары очкынып китәргә дә мөмкин, мондый очракта хөкемдар спортчыларның кулларын махсус каеш белән бәйли һәм ярышларны дәвам иттерә.
Кагыйдәләрне бозган өчен катнашучыга фол языла. Ике фол алган, яисә отылу хәле алдыннан кагыйдәләрне бозган спортчы көрәшне җиңелү белән тәмамлый.
Җиңүче булып бармаклар, беләкләр белән өстәлдәге валикка тидерә алган, яки алар арасындагы шартлы горизонтальне узган спортчы билгеләнә.
Кәрәш реферинең “Стоп!” бойрыгы белән тәмамлана.
Армспорт буенча ярышлар
Армспорт буенча ярышлар шәхси, командалы, шәхси-командалы булырга мөмкин.
Шәхси ярышларда катнашучыларның урыны билгеләнә, командалы ярышларда — команда урыннары, шәхси-командалы ярышларда — катнашучыларның да камандаларның да урыннары.
Проспект (Төньяк Каролина)
Проспект  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Армспорт
Армспорт буенча ярышлар
Командалы ярышларда урыннар билгеләгәндә катнашучыларның урыннарына карыйлар:
Проспект (Төньяк Каролина)
Географиясе
Проспект халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плёс (шәһәр)
Плёс (Плёс) — Россия Федерациясенең Иваново өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1925 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (97,6%).
Ершово (Нолинск районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Гатча
Гатча (Гатча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Югары Чишмә
Югары Чишмә — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Халык саны — 17 тирәсендә. Почта индексы — 423587.
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Тереклекнең барлыкка килүе
Тереклекнең барлыкка килүе яки абиогенез — тере булмаган табигатьнең тере табигатькә күчү процессы.
Тереклекнең барлыкка килү фаразлары
Төрле вакытларда Җирдә тереклекнең барлыкка килүе буенча төрле фаразлар әйтелә:
Abiogenesis Origen de la vida Elu teke 生命の起源 Gyvybės kilmė Evolučná abiogenéza Пайдоиши ҳаёт 生命起源
(12943) 6670 P-L
(12943) 6670 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6670 P-L» саналган.
Кендек әбисе
Хатынннар бала тапканда ярдәм итә торган өлкән яшьтәге хатын. Ул баланың кендеген кискән һәм аның корсак турысын алдан әзерләп куелган чиста чүпрәк белән тыгыз итеп бәһләгән. Аннары баланы җылы суда коендырганнар. Баланы беренче тапкырында кендек әбисе юындырган.
Сент-Иви
Сент-Иви — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Тормыш юлыннан
Тормыш юлыннан — Чувашия Республикасының Алик районы иҗтимагый-сәяси газетасы. Газета атнага 2 тапкыр А3 форматындагы 12 бит күләмендә чыга. Тираж-3000 данә язылу буенча таратыла.
Гамәлгә куючылар: Чуваш Республикасының Мәгълүмат сәясәте һәм массакүләм коммуникацияләр министрлыгы һәм "Чувашиянең информатика министрлыгы "Алик район газетасы редакциясе "Пурнăç çулĕпе".
Тарих
Газетаның беренче саны 1932 елның 4 августында «Колхозная газета» ("Колхоз хаçачĕ"). Аның беренче мөхәррире КПСС райкомының мәдәният һәм пропаганда бүлеге мөдире Тимофей Золотов була. Газета кече форматта атнага өч тапкыр дөнья күргән. Редакциядә ике штат хезмәткәре - мөхәррир һәм җаваплы мөхәррир эшләде. 1963 елда, ЧАССРДА административ-территориаль үзгәртеп корылу сәбәпле, газета эшен туктата.
1965 елда Чуаш АССРның Алик районы торгызылганнан соң, басма яңадан эшли башлый, ләкин инде «Ленин юлы буенча» ("Ленин çулĕпе").
2007 елның 10 августында Чуашстан Хөкүмәте дәрәҗәсендә газета юбилеена багышланган бәйрәм чаралары узды
Редакторлар
Газетаның беренче мөхәррире булып Золотов Тимофей Яковлевич. Аннан соң җитәкче вазыйфасын Степанов А. С. (1933), Меценатова п. с. (1933-1937), Куравлев В. П. (1937-1938), Тихонов И. Т. (1938-1940, 1947-1951), Саперкин С. Ф. (1940-1944), Лисин Х. И. (1944-1947), Мешков А. Н. (1951-1955, 1957-1958 еллар), Петров И. П. (1955-1956), Чирков И. А. (1956-1957), Чирков И. А. (1956-1957) башкара. Соловьев П. Н. (1961-1962), Кустиков А. Г. (1958-1961, 1965-1986 еллар), Владимиров Л. М. (1986-1993 еллар), Степанов В. Ф. (1994-1996 еллар), Тимофеева Е. С. (1996-1998 еллар), Корнилов Ю. Л. (1998-2014 еллар).
Андоба
Андоба — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Каурчак елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ребегань (коммуна)
Ребегань — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Фокс (Аляска)
Фокс  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фокс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ерли (Искилип)
Ерли (Yerli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Искилип илчесенә караган бер авыл (köy).
Сасновка 2
Сасновка 2 (Сасноўка 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
(5723) Хадсон
(5723) Хадсон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сасновка 2
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(5723) Хадсон
Тарихы
1986 елның 6 сентябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 RR2» саналган.
Фескам
Фескам — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
HD114709
HD114709 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Каядиби (Элмадаг)
Каядиби (Kayadibi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Элмадаг илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сен-Лормель
Сен-Лормель (Saint-Lormel) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Планкоэт кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,56 км².
Ползбо (Вашингтон)
Ползбо  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ползбо шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мальцанув (Мазовия воеводалыгы)
Мальцанув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Айвалы (Гүлнар)
Айвалы (Ayvalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Гүлнар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Алту-Алегри (Сан-Паулу)
Алту-Алегри  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сергей Лывин
Сергей Лывин (Сергей Осип улы Лывин, русча Сергей Осипович Лывин) – сынлы сәнгать остасы. Тукай бүләге иясе.
1923 елның 29 сентябрендә Татарстан АССРның Питрәч районы Черемышево авылында туган. 2004 елда Казанда вафат.
Сугышта.
Бөек Ватан сугышында Украина фронтында 78- полкның 25– укчы дивизиясендә, Курск дугасында 5- артиллерия дивизиясендә өлкән сержант буларак катнаша. Ике Кызыл Йолдыз ордены, III дәрәҗә Дан ордены, I дәрәҗә Ватан сугышы ордены белән бүләкләнгән.
Сугыштан соң.
Казан сәнгать училищесын (1947) тәмамлый.
1965-1980 елларда – Татарстан АССР Рәссамнар берлеге идарәсе рәисе урынбасары.
Күп тапкырлар Казан шәһәр Советы депутаты булып сайлана.
Иҗаты.
Татарстанның әйдәп баручы рәссамнарыннан берсе. Лирик пейзаж остасы. Аның рәсемнәрендә республика табигатенең төрле фасыллардагы халәте шигъри чишелешен таба.
Узган гасырның 60 нчы елларында ясалган нефть ягы пейзажлары “Буровой янында”, “Баулы кырлары”, “Татарстан юллары”, “Татарстан киңлекләрендә” контраст төсләргә бигрәк тә бай.
70- елларда иҗат ителгән Владимир Ленин исеменә бәйле пейзажлар шәлкемендә рәссамның туган ягы Питрәчнең, күрше авыл Ленино-Кокушкино (Апакай)ның табигате яратып тасвирлана.
1975-1976 елда ясаган эшләреннән Габдулла Тукайга багышланган “Йөрәктә һәм күңелдә син, и туган як” (“Ты в памяти и серде, родная сторона”) шәлкеме тормышчан булуы белән аерылып тора.
Чыганаклар
1. В.Аршинов, Ю. Петров. Халык рәссамнары. Казан, 1979.
2. Червонная С. М. Художники Советской Татарии (биографический справочник). Казан, 1975.
Рус латиницасы
Рус латиницасы — русча сөйләүне аңлатып бирү өчен җайлаган латин әлифбасы.
Тарих
Беренче тапкыр рус теле латиница (латин язуы) белән XVI–XVII гасырларда Бөек Литва Князьлектә яздырган.
1833 елда Мәскәүде билгесез автор «Новыя усовершенствованныя литеры русскаго алфавита» исеме белән брошюраны чыгарылган, ул мондый әлифбаны тәкъдим итте: Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Iiĭ, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, Tt, Uu, Vv, Zz, Чч, Шш, Ыы, Юю, Яя.
1842 елда В. Белинский үз вариантны тәкъдим итте: Aa, Bb, Cc (це), Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, S s (Шш), Tt, Uu, Vv, Хх (Хх), Чч (Чч), Цц (Щщ), Zz, ƶƵ (Жж), Ъъ (Ъъ), Ьь (Ьь), Уу (Ыы), Яя, Ŋ ŋ (Юю).
1857 елда К.М. Кодинский «Рус грамматиканы гадиләштерү» («Упрощеніе русской грамматики», «Uproscenie ruscoi grammatichi») китапны чыгарылган, ул мондый әлифбаны тәкъдим итте: Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Üü, Vv, Xx, Yy, Zz.
1862 елда Юлиан Котовский барлык славяннарга поляк әлифбаны кулланырга дип тәкъдим итте.
Совет проекты
1920-30-елларда ил буйлап латинизация дулкыны тәгәрәде. 1930-еллар башында Себердә, Каваказда, Урта Азиядә һәм Идел буенда (Татарстан) торган халыклар латиницаны кулландылар.
1929 елда РСФСР халык мәгариф комиссариаты рус алфавитның латинизация мәсьәләне тикшерү буенча комиссияне оештырды. Комиссия составына 13 кеше керде: Н. Ф. Яковлев (җитәкче), А. М. Сухотин, Л. И. Жирков, А. М. Пешковский, Н. М. Каринский, С. И. Абакумов, В. И. Лыткин (беренче коми милләтле лингвист).
1930 елның гыйварында комиссия үз эшне тәмамланды. Йомгак документы (аның астында А. Пешковский гына имза куймады) өч вариантны тәкъдим итте.
Өч проектлар буенча мисаллар:
1930 елның 25 гыйварында Сталин җитәкчелегендә ЦК ВКП(б) Политбюросы бу мәсьәлә тикшерүне туктатырга йөкләмәне бирде. 1930-елларның ахырында кириллизация башланды һәм рус латиницасы турында оныттылар.
Постсовет чорында
Мобиль телефоннарның беренче модельәрдә кирилица юк булу аркасында, 1990–2000 елларда транслит SMS-хәбәрләрдә киң кулланылган.
Подгориье (Жилина)
Подгориье  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Дугера (Верчели)
Дугера — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дугера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гославице (Кече Польша воеводалыгы)
Гославице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коваррубиас
Коваррубиас — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Финни (округ, Канзас)
Финни — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Гарден-Сити шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1867 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 3375 км² тәшкил итә.
Шипова (Эрбет шәһәр бүлгесе)
Шипова (Шипова) — Свердловск өлкәсенең Ирбит шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Телес
Телес (Зур Телес) — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ирән елгасының уң ярыннан 128 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вэн-Яха (Сякута-Яха кушылдыгы)
Вэн-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сякута-Яха елгасының уң ярыннан 53 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Жабниця (Силезия воеводалыгы)
Жабниця  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вэн-Яха (Сякута-Яха кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жабниця (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12944) 6745 P-L
(12944) 6745 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6745 P-L» саналган.
Малды-Күкшем
Малды-Күкшем (Малти Кӑкшӑм, Малды-Кукшум) — Чуашстанның Урнар районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 108 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (100%) алып тора.
(5724) 1986 WE
Тарихы
1986 елның 22 ноябрендә К. Судзуки, Т. Урата тарафыннан Тоёта (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 WE» саналган.
Сасновски (Крычавский районы)
Сасновски  (Сасноўскі ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Крычавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бжезини (Билгорайский повяты)
Бжезини  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хенфштедт
Хенфштедт (Henfstädt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Райтсборо (Төньяк Каролина)
Райтсборо  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Райтсборо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Померой (Вашингтон)
Померой  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Померой шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алту-Алегри-ду-Мараньян
Алту-Алегри-ду-Мараньян — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Ерлибахче (Сиирт)
Ерлибахче (Yerlibahçe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Сиирт илчесенә караган бер авыл (köy).
Алту-Алегри-ду-Мараньян
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Айвалы (Ортаһисар)
Айвалы (Ayvalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Ортаһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мальчин
Мальчин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гацишча (Баранавицкий районы)
Гацишча  (Гацішча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Ефимовцы (Омутнинск районы)
Ефимовцы (Ефимовцы) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Гацишча (Баранавицкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ефимовцы (Омутнинск районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Бийка (Клык кушылдыгы)
Бийка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Клык елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(5725) Nordlingen
(5725) Nordlingen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 23 гыйнварында Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BK2» саналган.
Жарки-Летниско
Жарки-Летниско — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фьефф-Монреле
Фьефф-Монреле — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Ребра (Румыния)
Ребра — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фокс-Ривер (Аляска)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12945) 9534 P-L
(12945) 9534 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «9534 P-L» саналган.
Первомайски районы (Ырынбур өлкәсе)
Первомайсᴋи районы (Первомайсᴋи район) — Ырынбур өлкәсе cастaфына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Первомайсᴋи бистәсе.
Халык
Милли cастaф (2010): руслар — 66,9%, казакълар — 23,4%, татарлар — 2,9%, мaрдьıва — 2,2%, украиннар — 1,5%.
Административ бүленеш
Первомайсᴋи районы cастaфына 16 авыл шурасы керә.
Дуда (Фиренца)
Дуда — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Дуда Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Бжезини (гмина Белжець)
Бжезини  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подгородь
Подгородь — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Госпшидова
Госпшидова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Когольос
Когольос — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Раффин (Төньяк Каролина)
Раффин  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Раффин халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Маден
Сен-Маден (Saint-Maden) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Брон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,64 км².
Тотрыклылык
thumb|left|alt=Җирнең ике ягын галәмнән күренешләре.|Тотрыклылыкка ирешү [[Җирдә кешеләрнең тормышларын белгәнебезчә дәвам итү өчен кирәкле шартларның саклануын раслыячак. "НАСА" рәсемләре: 2001 (сул як), 2002 (уң як).]]
Тотрыклылык - дәвам итү сәләте. Кешеләр өчен, тотрыклылык - үз эченә сакчыллык һәм табигый ресурсларны җәваплы куллану үлчәмен алган, әйләнә-тирә мохит, икътисади һәм иҗтимагый ихтыяҗларын берләштергән озын мөддәтле мәсьәлә.
HD11472
HD11472 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Саськавка
Саськавка (Саськаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сент-Юрбен (Финистер)
Сент-Юрбен — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Алту-Алегри-ду-Пиндаре
Алту-Алегри-ду-Пиндаре — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хеншлебен
Хеншлебен (Henschleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мөхәммәт Идрисов (1882)
Мөхәммәт Идрисов (Мөхәммәт Ибраһим улы Идрисов,, — , ) — полиграфист, , иң беренче һөнәри татар китап рәссамнарының берсе. Шәрекъ хаттатлык сәнгатен Төркиядә, Лөбнанда, Мисырда (1905) өйрәнгән, осталыгын Алманиядә (1911) камилләштергән. Иң беренче булып тормышка ашырган. ССРБның төрки халыклары (Урта Азия, Казакъстан, Төньяк Кавказ) өчен шрифт үрнәкләрен булдырган.
Пучеж
Пучеж (Пучеж) — Россия Федерациясенең Иваново өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1925 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (98,2%).
Малюжин
Малюжин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Александр Волков (1928)
Александр Лука улы Волков (карелча Aleksandr Lukič Volkov, 1928 елның 25 декабре, Карелия, Эссойла - 4 апрель 2020, Карелия, Петрозаводск) - совет карел шагыйре, язучы, тәрҗемәче, урман кисүче, Карелия Республикасының халык язучысы.
Ерлиҗе (Байбурт)
Ерлиҗе (Yerlice) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Байбурт иле Байбурт илчесенә караган бер авыл (köy).
Александр Волков (1928)
Биографиясе
Александр Лукич Волков 1928 елның 25 декабрендә КарАССРның Эссойла авылында (хәзерге вакытта − Карелия Республикасының Пряжинский районы) күп балалы крестьян гаиләсендә туа. 1937 елда әтисе ялган акча буенча репрессияләнә һәм әнисе алты бала үстерә. .
1948-1988 елларда, Петрозаводск кооператив техникумын тәмамлаганнан соң, Совет сәүдә оешмаларында эшли, Карело-Фин ССР профсоюзлары комитеты рәисе, Петрозаводск шәһәр Советы депутаты булып сайлана. 1966 елдан 1991 елга кадәр «Кареллесторг»ны җитәкли.
1959 елда Карелия дәүләт педагогия институтын тәмамлый. Шул ук елны аның беренче шигырьләре басылып чыга, 1966 елда, «Oma Mua» газетасы конкурсы нәтиҗәләре буенча, аның карел телендәге шигырьләре премиягә лаек була.
1993 елда беренче шигырь китабы — рус телендә «Кечкенә Дессойла», ә 1997 елда бу «Pieni Dessoilu» китабы карел теленең ливвик диалектында чыга.
1998 елда «Igaine tuli» («Мәңгелек ут») шигыре журналистлар һәм әдәбиятчылар арасында «карел һәм вепс телләрендә иң яхшы әсәр» конкурсында җиңүче була.
1990 еллардан башлап «Карьялайне сана» әдәби берләшмәсенә җитәкчелек итә.
2000 елдан РФ Язучылар берлеге әгъзасы.
2001 елда аның «Vellen suvain» («Энесенең йөрәге») китабы «Карелия Республикасының Ел китабы» дипломына һәм Карелия Республикасы башлыгы премиясенә лаек була. 1999-2001 елларда карел халкы берлеген җитәкли.
2013 елда шагыйрьнең 85 еллыгына багышланган «Как слово наше отзовётся» китабы дөнья күрә.
«Сампо»премиясе лауреаты.
2020 елның 4 апрелендә Петрозаводскида вафат була. Туган Эссойлада җирләнгән.
Гашчын
Гашчын (Гашчын ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(5726) Рубин
(5726) Рубин — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 24 гыйнварында Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BN2» саналган.
Бжезини (Красноставский повяты)
Бжезини  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Форд (округ, Канзас)
Форд — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Додж-Сити шәһәре.
Бжезини (Красноставский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Форд (округ, Канзас)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1883 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2846 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Форд (округ, Канзас)
Порт-Анджелес (Вашингтон)
Порт-Анджелес  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Порт-Анджелес шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәгыйт Хәйри
Сәгыйт Хәйри, Сәгыйт Мәлик улы Хәйруллин (1971 елның 22 августы, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) ― журналист.
Вэн-Яха (Тадибе-Яха кушылдыгы)
Вэн-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тадибе-Яха елгасының сул ярыннан 30 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Таз елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Енисей култыгы су бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Чуйка (Клык кушылдыгы)
Чуйка — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга  Клык елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сафиевка (Магилёвский районы)
Сафиевка  (Сафіеўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Югары Уратма
Югары Уратма — Татарстан Республикасының Түбән Кама районындагы авыл.
Жарновець (Силезия воеводалыгы)
Жарновець  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Югары Уратма
Халык саны — 917 тирәсендә. Почта индексы — 423568.
Жарновець (Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Административ-территориаль бүленеш
Административ-территориаль бүленеш, яки административ-территориаль төзелеш — унитар дәүләтнең территориясын аерым өлешләргә (административ-территориаль берәмлекләргә) бүлү. Шул өлешләр буенча урындагы хакимият әгъзаләр системасы төзелә. Бүленешкә табигать, сәясәт, икътисад, этник, милли һәм башка факторлар тәэсир итә.
Административ-территориаль бүленеш (төзелеш) федератив дәүләтнең субъектларына да хас, чөнки ул субъектлар, кагыйдә буларак, унитар дәүләтләр (мәсәлән, Татарстан). Унитар дәүләтләрдән аермалы федерацияларның территориаль төзелеше федератив төзелеш белән сыйфатлана.
Югары Уратма
Тарих
1656 елда нигезләнгән.
Административ-территориаль бүленеш
Федерация субъектларында, кагыйдә буларак, унитар административ-территориаль төзелеш була, әмма алар федерация да була алалар (мәсәлән, РСФСР). Ләкин, федерация субъектлары буленә торган берәмлекләр, кагыйдә буларак, урындагы үзидарәчелек субъектлары булалар, ә аларның хокуклары аерым канунлар белән сакланалар.
Югары Уратма
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 73%.
Административ-территориаль бүленеш
Административ-территориаль берәмлекләрләрнең дәүләт белән азрак катлауландыручы үзара мөнәсәбәт формасы булган өчен, административ-территориаль берәмлекләр административ-территориаль бүленешләрен кыен рөхсәт алу процедураларысыз гына үзгәртә алалар.
Дәүләтләр таралган чакта яки бүтән дәүләтләрдән яңа дәүләтләр чыкса, эчтәге административ чикләр дәүләт чикләренә әйләнергә мөмкин (мәсәлән, ССРБ), үз чиратында, бу хәл дәүләтләр арасында төрле территориаль бәхәсләргә китерә.
Гоствиця
Гоствиця — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алту-Алегри-дус-Паресис
Алту-Алегри-дус-Паресис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рондония штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Финьер
Финьер — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
(12946) 1290 T-1
(12946) 1290 T-1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1971 елның 25 мартында К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1290 T-1» саналган.
Кондадо-де-Тревиньо
Кондадо-де-Тревиньо — Испаниянең Бургос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимины Терси
Тимины Терси (Терси) — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Дорожные Терси елгасының уң ярыннан 2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сөлил, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рекс (Төньяк Каролина)
Рекс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ефремовцы
Ефремовцы (Ефремовцы) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Каядиби (Ешилһисар)
Каядиби (Kayadibi) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Ешилһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ребрича (коммуна)
Ребрича — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан коммуна.
Дудова (Арецо)
Дудова — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Ребрича (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Дудова (Арецо)
Географиясе
Дудова Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Йосыф Ишбулатов
' Йосыф Ишбулатов''' (Ишбулат мулла, — ) — дин җәмәгать эшлеклесе, тәрҗемәче. XVII гасыр азагында Иске бистәдә имамлык иткән. 1722 елда Петр I йөкләмәсе буенча К.Сөнчәләй белән бергә Петербур фәннәр академиясе өчен болгар кабер ташлары язмаларын тәрҗемә иткән. Петр Iнең Иран явында тәрҗемәче катнашкан. Мөхәммәт Әвәбинең «Дәрбәнт намә» тарихи әсәрен фарсы теленнән татарчага тәрҗемә итеп, аны Петр Iгә бүләк иткән (1722).
Бжезини (Ленчинский повяты)
Бжезини  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сибирий
Сибирий — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Айвалы (Кавак)
Айвалы (Ayvalı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Кавак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Малюшин (Мазовия воеводалыгы)
Малюшин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ерликавак (Акьяка)
Ерликавак (Yerlikavak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Акьяка илчесенә караган бер авыл (köy).
Автономияле территория
Автономияле территория яки автономияле административ-территориаль берәмлек — кайбер илнең тышкы кодрәтләрдән билгеле дәрәҗәдә автономиясы булган территория.
Чыганаклар
حكم ذاتي Autonómia (szociológia)
Хербслебен
Хербслебен (Herbsleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подградиье (Мартин)
Подградиье  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(5727) 1988 BB4
(5727) 1988 BB4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 19 гыйнварында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 BB4» саналган.
Сен-Марсель (Эн)
Сен-Марсель (Saint-Marcel) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Виллар-ле-Домб кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,76 км².
Широкая Речка (Екатеринбур каласы)
Широкая Речка (Широкая Речка) — Екатеринбур каласының торак массивы.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Тарих
1949—2004 елларда эшчеләр бистәсе статусын йөрткән. 2004 елда юкка чыгарылган һәм Екатеринбур составына кертелгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), татарлар (4%), арлар (7%).
Алту-Арагуая
Алту-Арагуая — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фор-Майл-Роуд (Аляска)
Фор-Майл-Роуд  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фор-Майл-Роуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гвоздзь 1
Гвоздзь 1 (Гвоздзь 1 ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Камянецкий районында урнашкан авыл.