cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кубатбек Боронов
Хезмәт юлы
1998–2000 елларда — «Кыргызкурулуш» АК каршындагы агач эшкәртү заводы директоры.
Аюсазы
Демография
Халык саны динамикасы:
Кубатбек Боронов
Хезмәт юлы
2001–2002 елларда — «Гоктурк» ҖЧҖ директоры урынбасары.
Аюсазы
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 205 кешенең яшәве мәгълүм.
Кубатбек Боронов
Хезмәт юлы
2003–2006 елларда — Кыргызстан экология һәм гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ГО Баш идарәсе башлыгының тыл буенча урынбасары.
2006–2008 елларда — КР Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Төньяк төбәкара идарәсе башлыгы урынбасары.
2009–2010 елларда — КР Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Чуй өлкәсе буенча идарәсе башлыгы.
2010 елда — КР гадәттән тыш хәлләр министрлыгы каршындагы гадәттән тыш хәлләрне кисәтү һәм бетерү департаменты директоры.
2010–2011 елларда — КР гадәттән тыш хәлләр министры урынбасары.
2011–2018 елларда — КР гадәттән тыш хәлләр министры.
2018–2020 елларда — КР беренче вице-премьеры.
2020 елның 17 июненнән — Кыргызстан хөкүмәтенең элекке башлыгы Мөхәммәткалый Әбелгазыев отставкага киткәч, Кыргызстан Республикасы премьер-министры.
Игнацево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Игнацево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кубатбек Боронов
Хезмәт юлы
2020 елның октябрендә Кыргызстан парламентына сайлауларның нәтиҗәләре белән риза булмау сәбәпле килеп чыккан халык баш күтәрүе нәтиҗәсендә, вазифасыннан китә. Кыргызстан премьер-министры итеп Садыр Жапаров сайлана.
Игнацево (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17938) Tamsendrew
(17938) Tamsendrew — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 17 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 HW6» саналган.
Савята (Киров өлкәсе)
Савята (Савята) — Киров өлкәсенең Даровской районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Сен-Сир (Манш)
Сен-Сир — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Буковець (Велике Лаще)
Буковець  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гутово-Мале
Гутово-Мале — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вуберн (Массачусетс)
Вуберн  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вуберн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галина Бутырева
Галина Бутырева (Галина Василий кызы Бутырева, Галина Васильевна Бутырева) – коми шагыйрәсе. Россия журналистлар (1978), Россия язучылар (1997) берлекләре әгъзасы. Россиянең (2011) һәм Коми АССР (1994) атказанган мәдәният хезмәткәре. Коми хөкүмәтенең әдәбият өлкәсендәге И.А. Куратов исемендәге премиясе лауреаты (2005).
Тәрҗемәи хәле
1944 елның 12 сентябрендә Коми АССР Удора районы Ёртом авылында туган. Важгорт урта мәктәбен (1962), «рус теле укытучысы» белгечлеге буенча Коми дәүләт педагогия институтын (1966) тәмамлаган.
Иҗаты
Коми һәм рус телләрендә бердәй иркен иҗат итә. Берничә шигырь һәм юлъязмалар очерклары җыентыгы авторы. Әсәрләре «Литературная Россия» газетасында, «Мир Севера», «Войныв кодзув» (Котып йолызы) журналларында басыла. Китаплары эстон, фин, маҗар, норвег, инглиз телләренә тәрҗемә ителгән. Верлибр (ирекле шигырь) алымын кулланып яза.
Худоба (гмина Бичина)
Худоба  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шарица
Шарица — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эленмә кәшишханә
Әлеге кәшишханә зур тарихи әһәмияткә ия, биредә күп туристлар килә.
Тарих
491 елда Төньяк Вэй династиясе идарә иткән чорда кәшишханә төзелгән. Гыйбадәтханәләр буддист, даос, конфуциан алтарьларын берләштерә.
Кәшишханәнең текә дивары буенча 40 зал һәм павильон урнашкан. Биналар кыяга тереп куелган субайларда тотылып тора.
Кәшишханәдә 80 төрле сын урнашкан, иң зуры — Татхата сыны.
Титан
Титан – Менделеевнын периодик системасынын 4 группа элементы. Атом номеры – 22, атом массасы – 47,90. Элементның атом массасы 47,867(1). Ti символы белән билгеләнә. Гади матдә титан — ныклы җиңел металл, көмеш ак төстә. Коррозиягә нык чыдамлы. Титан — актив металл. Ул көмеш-ак төстә, тыгыз, ныклы һәм җиңел. Ул тимердән ике тапкыр җиңелрәк, ә ныклыгы буенча бик күп металларны уздыра.
Этимология
Титаннар – борынгы грек мифологиясендә – баһадирлар, Уран һәм Гея балалары.
Ятмалары
Титанның зур ятмалары Көньяк Африка Республикасы, Рәсәй, Украина, Канада, АКШ, Кытай, Норвегия, Швеция, Мисыр, Австралия, Һиндстан, Көньяк Корея, Казакъстан территорияларында бар; сибелмә чыганаклары Бразилия, Һиндстан, АКШ, Сьерра-Леоне, Австралия территорияләрендә урнашкан. БДБ илдәрендә титан рудаларының запаслары буенча Рәсәй Федерациясе (58,5 %) һәм Украина (40,2 %) алгы рәтләрдә тора. Рәсәйдә иң эре титан чыгару урыны — Ярегское. Металлик титанны күп сәнәгать тармакларында куллану аны ныклыгы корыч ныклыгына якын булуында, шул ук вакытта ул корычтан 45 % -ка җиңел. Титан алюминийдан 60 %-ка авыррак, әмма ул ныклыгы буенча якынча ике тапкырга өстенрәк.
Физиологик үзенчәлеге
Титан физиологик яктан инерт дип санала, шуның аркасында протезлауда организм тукымалары белән турыдан-туры бәйле металл буларак файдаланыла. Илләмәгәр титан тузаны канцероген булуы мөмкин. Титан, әйтелүенчә, шулай ук стоматологиядә кулланыла. Титанны куллануның үзенчәлеге ныклыкта гына түгел, ә металлның сөякләргә дә ялгана алуы, бу исә тешнең ныклыгын тәэмин итү мөмкинлеген бирә.
Тарих
Бу элементны диоксид рәвешендә ике галим – У. Грегор һәм М. Клапрот ачалар. Оксидны металлга әйләндерү ул галимнәрдә килеп чыкмый. Металлик титан беренче тапкыр 1825 елда Берцелиус тарафыннан чыгарыла, чиста хәлдә 1925 елда голландияле А. ван Аркел һәм И. де Бур тарафыннан алына. 1940 елда Люксембург егете Вильгельм Кролль тетрахлоридтан металл титанны торгызуның гади магниетермик ысулын патентлаганчы, Титан сәнәгать кулланышын тапмаган.
Виллендорф
Виллендорф — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Игнацково
Игнацково — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Путь Октября (Чиләбе өлкәсе)
Путь Октября (Путь Октября) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (82%), казахлар (10%).
(17939) 1999 HH8
(17939) 1999 HH8 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 16 апрелендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 HH8» саналган.
Орта (Чамлыдере)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чамлыдере илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Буланҗак (Бозова)
Буланҗак (Bulancak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Павсаты
Павсаты (Паўсаты ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Виллервиль
Виллервиль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Шпайхерсдорф
Шпайхерсдорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенициллин
Пенициллиннар — күпләгән грамуңай, кайбер грамтискәре микроорганизмнарга тәэсир итә торган антибиотиклар. Беренче итеп табылган антибиотик. Аның чыганагы — пеницилл гөмбәчеге.
Пеницилл азык-төлек продуктларында барлыкка килә, аларны боза. Вареньеда, бозыла башлаган алма яки апельсиндагы күгелҗем-яшел төстәге күгәрек элпәсе — пенициллның споралар барлыкка килү стадиясе ул.
Тарих
Пенициллинның ачылуы медицинада кискен борылыш ясый, төрле инфекцияләрне — туберкулез, сепсис, дифтерия һәм башкаларны дәваларга мөмкинлек туа.
Валя-Штефанулуй
Валя-Штефанулуй — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Коҗаязы (Кофчаз)
Коҗаязы (Kocayazı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Кофчаз илчесенә караган бер авыл (köy).
Жуинье-сюр-Луар
Жуинье-сюр-Луар — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
HD203522
HD203522 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Казе Фурия (Парма)
Казе Фурия — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Фурия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Левант (Канзас)
Левант  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Левант халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17940) 1999 JK2
(17940) 1999 JK2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 8 маенда CSS проекты тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JK2» саналган.
Издби
Издби — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гутув (Великопольское воеводалыгы)
Гутув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Силвер-Лейк (Индиана)
Силвер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кренделя
Кренделя — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Осиновка елгасының уң ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 46
NGC 46 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Буковець (Словенська Бистриця)
Буковець  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сафиулла Мәкъсүтов
Сафиулла Таҗетдин улы Мәкъсүтов (, — ) — мулла, Казан губернасыннан II чакырылыш Россия Империясе Дәүләт Думасы депутаты.
Тормыш юлы
Сафиулла Мәкъсүтов 1858 елда Казан губернасының Олы Күлбаш авылында авыл мулласы гаиләсендә туа. Милләте буенча татар. 1883 елда Казанда «Көлбәе» мәдрәсәсен тәмамлаган. Ислам дине гыйлемнәрен камилләштерү өчен, Төркистанга һәм Бохарага сәяхәткә китә.
1885 елдан Казан губернасының Олы Айбаш һәм Күлбаш авылларында указной мулла булып хезмәт итә. 1891 елдан имам-хатыйп һәм ахун була. Мөселман дине мәсьәләләрендә дә, хәзерге сәясәттә дә хәбәрдар белемле авыл мулласы буларак билгеле була. Белемле авыл мулласы буларак билгеле. «Иттифак әл-Мөслимин» партиясе әгъзасы була. Игенчелек белән шөгыльләнә, 4 дисәтинә мәйданлы җир участогы булган.
Антибиотиклар
Антибиотиклар (anti каршы + bios яшәү, тереклек) — бактерияләрне, микробларны үтерүгә сәләтле ия микроорганизмнар, иң түбән төзелешле үсемлекләр һәм гөмбәчекләр барлыкка китерә торган үзенчәлекле химик матдәләр.
Сафиулла Мәкъсүтов
Тормыш юлы
1907 елның 6 февралендә ул Казан губернасы сайлау җыелышы сайлаучыларының гомуми составыннан II чакырылыш Россия Империясе Дәүләт Думасына сайлана. Мөселман фракциясе составына керә. Дума комиссияләрендә тормаган һәм Дума трибунасыннан фикер алышуларда да катнашмаганы. Думада үз эше турында депутат хисапларын һәм мөселман фракциясе идеялары турында Казанның «Йолдыз» газетасында бастыра.
Алга таба язмыш һәм үлем датасы билгеле түгел.
Виллерсдорф (Бургенланд)
Виллерсдорф  — Австриянең Бургенланд федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Моллаисалар
Моллаисалар (Mollaisalar ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
Маркел Макушок
Маркел Макушок (Маркел Емельянович Макушок,, — , ) — зоолог, БССРның атказанган фән эшлеклесе (1944), БССР ФА академигы (1950), Казан университетының умарткалылар зоологиясе кафедрасы мөдире (1927-1931), Беларус дәүләт университетының умарткалылар зоологиясе һәм ихтиология кафедрасы мөдире (1937-1952).
Сен-Сир-дю-Баель
Сен-Сир-дю-Баель — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Горняк (Мари Ил)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (83,9%), урыслар (9,3%), украиннар (3,4%).
Невесель
Невесель — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Гусино  күле    кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пацавичы (Бакштавски авыл советы)
Пацавичы  (Пацавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Саи, Бһивани
Саи Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани шәһәрчегенең район штаб-фатирыннан якынча 17 км төньяк-көнчыгышта урнашкан. 2011 ел Һиндстан халык санын алу буенча авылда 1141 йорт булып, тулаем халкы 6080 кеше булган, шуларның 3241-е ир кешеләр, 2839-ы хатын-кызлар булган.
Худоба (гмина Лясовице-Вельке)
Худоба  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Шурий
Валя-Шурий — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17941) Horbatt
(17941) Horbatt — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 6 маенда Рой Такер тарафыннан Гудрайк-Пиготт обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JW2» саналган.
Гуциска (Великопольское воеводалыгы)
Гуциска  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вустер (Массачусетс)
Тарихы
Вустер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Вустер (Массачусетс)
Шпальт
Шпальт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булгур (Шаркөй)
Булгур (Bulgur) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Шаркөй илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Йөрәктау (мәгънәләр)
Йөрәктау  — күп мәгънәле сүз.
Орта (Дөшемеалты)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Дөшемеалты илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Издебно (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Издебно  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Фурлан (Падова)
Казе Фурлан — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Фурлан Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санга, Бһивани
Санга Һиндстанның Харьяна штатында Бһивани районында авыл. Ул Бһивани район штаб-фатирыннан 12 км көнчыгышта һәм дәүләт башкаласы Чандигарһтан 261 км да урнашкан.
Күчем Руднигы авылы
Күчем Руднигы авылы — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл. 2009 елның 1 гыйнварына биредә 316 кешенең яшәве мәгълүм. Почта индексы — ?, — 80201834008.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 342 кешенең яшәве мәгълүм.
Изерне
Изерне — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Букове (Брежице)
Букове  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Патоличев
Николай Патоличев (, Золино, Владимир губернасы, Россия империясе —, Мәскәү, ССРБ) — сәвит дәүләт эшлеклесе. Мәскәү технология институтында (1931-1932), ЭККГ химик саклану академиясендә (1932-1937) укыган. БК(б)Ф Яpьıслау өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1939-1942), БК(б)Ф Чиләбе өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1942-1946), БК(б)Ф Ростов өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1947-1950), Беларус КФ ҮК беренче сәркәтибе (1950-1956), ССРБ эчке эшләр министры урынбасары (1956-1958), ССРБ тышкы сәүдә министры (1958-1985). БК(б)Ф ҮК әгъзасы (1941-1986), 1-11 чакрылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
Коҗаяйла (Чан)
Коҗаяйла (Kocayayla) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чан илчесенә караган бер авыл (köy).
Виллер-Каниве
Виллер-Каниве — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Дакови-Мокре
Дакови-Мокре — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хшелице
Хшелице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильгельмсбург (Түбән Австрия)
Вильгельмсбург  — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шелекша
Шелекша — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Вологда өлкәсе, Тверь өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ухтома елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
HD203548
HD203548 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Матанцы (авыл)
Матанцы (Матанцы) — Киров өлкәсенең Киров шәһәрендә урнашкан авыл.
Шелекша
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Матанцы (авыл)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
HD203548
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Шелекша
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Матанцы (авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
HD203548
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Матанцы (авыл)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ловелл (Канзас)
Ловелл  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ловелл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илово (Радзейовский повяты)
Илово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кривой Чумай
Кривой Чумай — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Красноярск крае, Томск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чумай елгасының сул ярыннан 8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Илово (Радзейовский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кривой Чумай
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Талант Мамытов
Талант Мамытов, Талант Турдумамат улы Мамытов (кырг. Талант Турдумамат уулу Мамытов, 1976 елның 14 марты, СССР, Кыргызстан ССР, Ош өлкәсе, Майлы-Су) — Кыргызстан сәясәтчесе һәм дәүләт эшлеклесе, Жогорку Кеңеш депутаты. 2020 елның 14 ноябреннән 2021 елның 21 гыйнварына кадәр Кыргызстан президенты вазифаларын башкара. 2020 елның 4 октябреннән Кыргызстан парламенты спикеры — Жогорку Кеңеш түрагасы.
Тәрҗемәи хәле
1976 елның 14 мартында Кыргызстанның Ош өлкәсе Майлы-Су шәһәрендә туган. Майлы-Су шәһәренең 5нче урта мәктәбен (1993), «юрист» белгечлеге буенча Йосыф Баласагунлы исемендәге Кыргыз милли университетын тәмамлаган (1998).
Хезмәт юлы
2001—2002 елларда — Җәлал-Абад өлкәсе прокуратурасында суд карарларының законга туры килүен күзәтү бүлеге прокуроры булып эшләгән.
2002—2004 елларда — Җәлал-Абад шәһәр прокуратурасында өлкән тикшерүче булган.
2004—2005 елларда — Җәлал-Абад өлкәсе Чаткал районы прокурорының ярдәмчесе.
2005—2006 елларда — Кыргызстан Генераль прокуратурасының оештыру ягыннан тәэмин итү һәм халыкара элемтәләр идарәсендә бүлек прокуроры вазыйфасын биләгән.
2006 елның апреленнән декабренә кадәр — Чуй өлкәсе Ысык-Ата районы прокуроры урынбасары.
Сәяси эшчәнлеге
2010 елда «Ата-Журт» сәяси фиркасеннән 5нче чакырылыш Кыргыз Республикасы Жогорку Кеңеше депутаты итеп сайланган.
(17942) Whiterabbit
(17942) Whiterabbit — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Талант Мамытов
Сәяси эшчәнлеге
2015 елда «Республика—Ата-Журт» сәяси фиркасеннән 6нчы чакырылыш Кыргыз Республикасы Жогорку Кеңеше депутаты итеп сайланган. Парламентта фирка фракциясе рәисе урынбасары итеп билгеләнгән.
(17942) Whiterabbit
Тарихы
1999 елның 11 маенда Ё. Симидзу, Т. Урата тарафыннан Нати-Кацуура обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 JG6» саналган.
Талант Мамытов
Сәяси эшчәнлеге
2020 елның 4 октябрендә Кыргызстан парламенты спикеры — Кыргыз Республикасы Жогорку Кеңеше түрагасы итеп сайланган.
2020 елның 15 ноябреннән 2021 елның 28 гыйнварына кадәр, Кыргызстан Конституциясенең 68нче маддәсенә ярашлы, Кыргызстан президенты вазифаларын башкара. Аңа кадәр Кыргызстан президенты в.б. булган Садыр Жапаров 2021 елның 10 гыйнварында вакытыннан алда үтүче Кыргызстан президентын сайлауларда кандидат булып катнашу өчен, барлык биләгән вазифаларыннан китүен белдерә.
Силивилл (Индиана)
Силивилл  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Валя-Яшулуй
Валя-Яшулуй — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Силивилл (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пацавичы (Геранёнски авыл советы)
Пацавичы  (Пацавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гарни (гыйбадәтханә)
Гарни Гыйбадәтханәсе (Әрмән телендә: Գառնիի հեթանոսական տաճար, Gařnii het’anosakan tačar, турыдан-туры мәгънәдә тәрҗемәсе: "Гарни мәҗүси гыйбадәтханәсе") ул Әрмәнстанда, Гарни бистәсендә урнашкан классик эллинистик гыйбадәтханә.
Безнең эрага кадәр II яки I гасырның ниндидер чорында төзелеп, 1970-елларда төзекләндерелгән булган.
Бу хәзерге Әрмәнстан территориясендә коллонада белән бердәнбер Грек-Рим гыйбадәтханәсе.
XIX гасырда кызыксыну арткач, ул 1969 һәм 1975 еллар арасында төзекләндерелүенә китергән. Нәтиҗәдә ул Әрмәнстанның төп туристик манзарасы һәм Яңа Әрмән мәҗүсилегенең төп изге урыннарының берсе булып киткән.
Палкино (Чиләбе өлкәсе)
Палкино (Палкино) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
Луций Корнелий Сулла
Лу́ций Корне́лий Су́лла Бәхетле (tat. lat. Lutsiy Korneliy Sulla, лат.  Lucius Cornelius Sulla (Felix)) – Борынгы Рим дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, гаскәр башлыгы, Рим мәңге диктаторы, консул ( 88, 90 б.э.к.), канлы бастыруларны (проскрипцияләрне) оештыручы, дәүләт тәртипләрен яңартучы.
Тарихта беренче мәртәбә Рим ватандашы булып Мәңге Шәһәрне (Рим) ике тапкыр буйсындырган. Рәхимсез изүче булып Сулла үз теләге белән чиксез хакимлектән баш тарткан, шушы гадәтсез вакыйга тарихта калган.
Варварга каршы сугышлар
Сулла Нумидия патшасы Югурта каршы сугышта (Югурта сугышы) 111-105 б.э.к. алга чыккан. Сулла тевтоннар, кимврлар каршы сугышта, Берлектәш сугышында 90-88 б.э.к., Митридат каршы сугышта 89-84 б.э.к. (Митридат сугышлары) катнашкан.
Ватандашлар һәм Митридат сугышлары
Митридат сугышы вакытында 89-84 б.э.к. Сулла Рим шәһәрен буйсындырган, Марий якташларын үтерелгән, хакимиятне кол биләүче аксөякләренә тапшырган.
Соңрак Сулла Шәрекъкә юнәлгән һәм Афиналар шәһәрен 86 б.э.к. буйсындырган, шул елда Сулла Митридат VI Евпаторны җиңгән. 84 б.э.к. Митридат белән Солых килешүен имзалаган.
Сулла Рим шәһәрендә булмаганда Марий һәм Цинна якташлары яңадан Римда хакимиятне алган.
Бастырулар һәм террор
Сулла 83 б.э.к. Италиягә кайтып җиткән, үз сәяси дошманнарын тар-мар иткән һәм канлы диктатурасы урнаштырган. Сулла диктатурасы вакытында канлы бастырулар рәхимсез террор белән үткәрелгән.
Сулланың таянычы - бастырганнарның җирләрендә урнаштырган элекке легионерлар.
79 б.э.к. Сулла үз теләге белән хакимият вазыйфасын калдырган, ләкин сәясәткә үз йогынтысын саклаган.
78 б.э.к. аңламаган авырудан үлгән.
Ысул мирасчылары
Проскрипцияләр - сәяси ватандаш дошманнарына күләмле бастырулар соңрак бүтән диктаторлар кулланганнар: Лойола, Дракула, Кромвель, Робеспьер, Явыз Иван, Сталин, Мао Цзе Дунь, Пол Пот һәм бүтән.
Букове (Постойна)
Букове  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шпардорф
Шпардорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильдальпен
Вильдальпен — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хшовице
Хшовице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Булгурҗу (Инҗесу)
Булгурҗу (Bulgurcu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Инҗесу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
NGC 47
NGC 47 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Җәмил Шәфыйков
Җәмил Шәфыйков - Бөек Ватан сугышчысы, II дәрәҗә Ватан сугышы ордены ,”Батырлык өчен”,”Сугышчан хезмәтләре өчен” һәм “Германияне җиңгән өчен” медальләренә ия.
Тормыш юлы
Шәфыйков Җәмил 1915 елда Татастанның Саба районы Миңгәр авылында колхозчы гаиләсендә дөньяга килә. Армия сафларында хезмәт итеп кайтканнан соң колхозда эшли. 1935 елда Алабугада авыл хуҗалыгы курсларында укый. Фин сугышында катнаша. Бөек Ватан сугышы башлангач, 1941 елның 22 июлендә фронтка алына. Мәскәү өчен барган сугышлардан башлап,Берлингача сугышчан юл үтә. Орудие командиры булып хезмәт итә. Берничә тапкыр ярала. 1944 елда аның отделениясе турында документаль фильм төшерелә. Батырлыгы һәм кыюлыгы өчен II дәрәҗә Ватан сугышы ордены ,”Батырлык өчен”,”Сугышчан хезмәтләре өчен” һәм “Германияне җиңгән өчен” медальләре белән бүләкләнә. Күп тапкырлар командованиянең мактау кәгазьләренә ия була.
1943 елда «Алга, дошман өстенә!» исеме белән татар телендә чыккан фронт газетасы. Аның беренче битенә эре хәрефләр белән «Дошманны татар егете Җәмил Шәфыйков кебек кырыгыз, сугышта аның кебек кыю, куркусыз булыгыз», - дип язылган. Аның турында күләмле мәкалә бирелгән. Иң мөһиме шул, Җ.Шәфыйков – безнең якташыбыз, Миңгәр авылында туган. Ул илебезгә фашистлар басып кергәнче үк Фин сугышында чыныгу алган. Ватан сугышы башлангач, 1941 елның 22 июлендә кабат солдат формасы кигән.
Җ.Шәфыйков фаҗигале, көн саен үлем алып килгән меңнәрчә чакырым фронт юллары аша уза. Мәскәүдән алып Берлинга кадәр барып җитә.
Яшь  солдат көндәлек алып бара, сугышта үткән һәр көн дәфтәр  битендә үз  урынын  алган. «Люберцы шәһәре өчен каты сугышлар бара, - дип яза ул  бер язмасында, - Фронт буйлап чигенәбез. Берничә тәүлек инде бернинди ризык та күргән юк...»
Дошман Мәскәүгә якынлашкан көннәр, Җ.Шәфыйков хезмәт иткән полк илебез башкаласын сакларга җибәрелә. Монда аны Калуга заставасы 5нче Мәскәү дивизиясенең җиңел артиллерия полкына билгелиләр. Артиллерист буларак, Воронцово авылы янында көчле оборона сугышларында катнаша.
1942 елның январь, февраль айлары салкын һәм буранлы була. Мәскәү янындагы канкойгыч сугышлардан соң полкка яңа пушкалар бирелә. Югалтуларны өстәмә кешеләр, атлар белән тулыландыралар. Җәмил тягачның отеление командиры итеп билгеләнә. Көндәлектә теркәлгән кечкенә генә язмалар да сугыш барышын ачык күзалларга мөмкинлек бирә. “3.03.43 ел. Без немецны ныклап куа башладык. Бер атна дигәндә 200 – 250 километр алга киттек”. ”10.10.43 ел. Белоруссиянең Лиозно шәһәрен алдык. Шуның өчен безнең частька “Лиозненский” исеме бирелде”. “13.11.43 ел. Смоленск – Витебек  юнәлешендә каты сугышлар бара. Немецның 7 атакасын кире кайтардык. Мин прямой наводкада. Безнең бер пушканы снаряд ватты, берничә кешебез яраланды”. “4.07.44ел. Березина елгасын кичтек. Елга аша чыкканда минем ике атны үтерде”. “14.09.44 ел. Бүген Рига шәһәре өчен һөҗүм башланды. Мин су аша беренчеләрдән булып кичеп чыктым, шуның өчен бүләкләндем”, - дип яза Җ. Шәфыйков.
Сугышның авыр юлларында да авыл кешесенә хас күзәтүчәнлеген, нечкә күңеллелеген югалтмый ул. Кайда гына булса да, сыерчыклар килүен, табигать торышын, елгаларда боз китүен, чәчү башлануын үзенең дәфтәренә теркәп бара.
Батыр солдат Белоруссияне, Литва, Латвия республикаларын азат итүдә катнаша. Беренчеләрдән булып Польшаның Варшава шәһәренә керә. Ул хезмәт иткән икенче батарея сугышчылары турында күп газеталар язып чыгалар. Фронт кинохроникасы өчен әзерләнгән киножурналга да төшерәләр.
Ниһаять, 1945 елның августында туган җиренә аяк баса ул. Декабрь аенда Миңгәр авылыннан Хәлимә Сабирҗан кызы белән гаилә кора. 7 бала тәрбияләп үстерәләр. Фронтовик Сабай һәм Миңгәр авылларын берләштергән “Пушкин” колхозында рәис булып эшли. Миңгәрдә районда беренчеләрдән булып авылны электр белән тәэмин итеп торучы генератор булдырыла.
Гомеренең соңгы елларында кладовщик хезмәтен башкара. Җиңү бәйрәмнәрен Килдебәк авылында яшәүче дуслары Заһидулла һәм Дәүләтҗан абыйлар белән еш кына бергәләп каршылыйлар.
Сугышта танышкан һәм дуслашкан татар язучысы А.Шамов белән дә даими хат алыша ул, үзе дә төрле газеталарга сугыш темасына мәкаләләр яза.
1972 елда сугышның барлык авырлыкларын үз җилкәсендә кичереп, берничә тапкыр контузия алган солдатның йөрәге тибүдән туктый.
Дакови-Сухе
Дакови-Сухе — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Фурлан (Тревизо)
Казе Фурлан — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Фурлан Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Моллалы (Бәрдә)
Моллалы  (Mollalı ) — Әзербайҗанның Бәрдә районына караган авыл.
HD203585
HD203585 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Орта (Серик)
Орта (Orta) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Серик илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(17943) 1999 JZ6
(17943) 1999 JZ6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Гарднер (Массачусетс)
Гарднер  — Америка Кушма Штатларының Массчусетс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Гарднер шәһәре  елда нигезләнгән.
Канде (Франция)
Канде (Франция) — Франциянең Мен һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Мустай (Мари Ил)
Мустай (Мустай, Мустаево) — Мари Илнең Сернур районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Неглубка
Неглубка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Вологда өлкәсе, Новгород өлкәсе, Ленинград өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Молога елгасының уң ярына тамагыннан 433 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Молога башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы бассейны елгалары, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ока бассейны кушылмай).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Илово (Семполенский повяты)
Илово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вама (Сучава)
Вама — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Совер-ла-Поммре
Сен-Совер-ла-Поммре — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Пацавичы (Дзятлавский районы)
Пацавичы  (Пацавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Хшонстовице (Ополе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буковиця (Иванчна Гориця)
Буковиця  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шпарнекк
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Козагаҗы (Чавдыр)
Козагаҗы (Kozağacı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Чавдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Вильдендюрнбах
Вильдендюрнбах — Австриянең Түбән Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Фоат Мансуров
Фоат Шакир улы Мансуров (Фуат Шакирович Мансуров; 1928 елның 10 гыйнвары — 2010 елның 12 июне) — танылган татар дирижеры, музыкант, Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе. Казакъстанның (1967) һәм Русиянең (1998) халык артисты.
Биография
Ул 1928 елның 10 гыйнварында Алма-Ата шәһәрендә туа. Аның әти-әнисе — гади хезмәткәрләр. Әтисе – эшче, әнисе – музыкаль-драма театрында костюмер. Театр репертуарында малай карамаган бер генә спектакль дә булмый. Малайның музыка белән кызыксынуын күреп, күршеләре Т.Н.Расторгуева үзе аның белән шөгыльләнә башлый, нота белемен, чит телләрне өйрәтә, ә аннары музыка техникумына илтә. Фуатны тыңлап карыйлар һәм виолончель классына укырга алалар. Аның педагогы О.О.Узинг була. Җиде ел дәвамында ул олы музыкант белән шөгыльләнә һәм искиткеч яхшы музыкаль хәзерлек ала.
Ул чакта бик авыр чор була. Массакүләм репрессияләр Фуатлар гаиләсенә дә кагылып үтә. Ул гаиләсенә ярдәм итәргә карар кыла һәм укуын ташлап, заводка эшкә керергә мәҗбүр була. Ләкин аңа станок янында озак эшләргә туры килми, авариягә эләгә һәм производство имгәнүе ала. Яңадан үнивирсититтә һәм консерваториядә укый башлый. Мансуров 1950 елда үнивирсититне, 1951 елда консерваторияне тәмамлый. Казак консерваториясенең яшьләр оркестрын Мәскәүдә булачак Бөтендөнья яшьләр фестиваленә хәзерли башлый, аның җитәкчелегендә оркестр беренче премия һәм алтын медаль яулый.
Мансуровның алдагы үсеш процессы, аның мавыгулары һәм музыкантның олы хезмәте, сәләт үзенчәлекләре, һичшиксез, Мәскәүгә китерергә тиеш була. Ул Мәскәү консерваториясе аспирантурасының дирижерлык кафедрасына, профессор Л.М.Гинзбургка кабул ителә. Шул ук вакытта Мансуров, Казак опера һәм балет театрында дирижерлык итеп, 1963 елда аның баш дирижеры була, консерваториядә дирижерлык курслары укыта.
Бу вакыт эчендә Мансуров Мәскәү консерваториясендә укытучы буларак та уңышка ирешә, хәзерге вакытта ул – Казан һәм Алма-Ата консерваторияләре профессоры. Зур эрудиция һәм шомарган профессиональ осталык Мансуровка чит илләрдә уңышлы чыгыш ясарга мөмкинлек бирә. Ул дөньяның егермедән артык илендә була.
Фоат Шакир улы Казанга даими рәвештә 1967 елдан килә башлый.
Шул ук вакытта Фуат Мансуров Татарстан Республикасы Дәүләт симфоник оркестрында дирижерлык итә.
Дирижер Мансуровның репертуар колачы бик киң, ул үз эченә күпсанлы зур симфоник әсәрләр, опера һәм балет спектакльләрен ала. Татарстан Республикасы Дәүләт симфоник оркестрының 1991-1993нче елгы концерт программасы өчен Фуат Шакир улы Мансуровка Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге бирелде.
Ул 82 яшендә 2010 елның 12 июнендә Мәскәүдә вафат булды.
Далево (Великопольское воеводалыгы)
Далево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кирилл Мазуров
Кирилл Мазуров (, Рудня-Прибытковская, Могилөв губернасы, Россия империясе —, Мәскәү, ССРБ) — совет дәүләт эшлеклесе.
Һомел автоюл техникумын (1933), БК(б)Ф ҮК каршындагы Югары фирка мәктәбен (1947) бетергән. Беларус ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге ҮК икенче (1943-1946), беренче сәркәтибе (1946-1947), Беларус К(б)Ф Минск шәһәр комитеты икенче (1949-1950), беренче сәркәтибе (1950), Беларус К(б)Ф Минск өлкә комитеты беренче сәркәтибе (1950-1953), БССР министрлар шурасы рәисе (1953-1956), Беларус КФ ҮК беренче сәркәтибе (1956-1965), ССРБ министрлар шурасы рәисе беренче урынбасары (1965-1978).
БК(б)Ф ҮК әгъзасы (1952-1981), СБКФ ҮК сәяси бюросы әгъзасы (1966-1978), 3-4 һәм 6-9 чакрылышлары ССРБ Югары шурасы депутаты.
Аскар Мамин
Аскар Мамин, Аскар Узакбай улы Мамин (Асқар Ұзақбайұлы Мамин, 1965 елның 23 октябре, ССРБ, Казакъстан ССР, Целиноград) — Казакъстан дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе. 2019―2022 елларда ― Казакъстан премьер-министры. Казакъстанның шәрәфле тимер юлчысы (2012), шәрәфле төзүчесе (2013); Астана шәһәренең шәрәфле гражданины (2011).
Манджор (Канзас)
Манджор  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Аскар Мамин
Хезмәт юлы
Хезмәт эшчәнлеген «Целинтяжстрой»трестында монтажчы булып башлаган.
Манджор (Канзас)
Географиясе
Манджор халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Аскар Мамин
Хезмәт юлы
1996 елдан — Астана шәһәре хакименең беренче урынбасары.
(17944) 1999 JF7
(17944) 1999 JF7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Аскар Мамин
Хезмәт юлы
2005–2006 елларда — Казакъстан Республикасы Транспорт һәм коммуникацияләр министры. 2006–2008 елларда — Астана шәһәре хакиме (мэр).
Манджор (Канзас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аскар Мамин
Хезмәт юлы
2008–2016 елларда — «Қазақстан Темір Жолы» Милли Ширкәте» АҖ президенты. 2016 елның сентябреннән «Қазақстан Темір Жолы» Милли Ширкәте» АҖ Директорлар шурасы рәисе.