cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кюль-Игай
Кюль-Игай — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Масарак
Масарак — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беренче Май (Азнакай районы)
Беренче Май — Татарстан Республикасының Азнакай районындагы поселок.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 423311.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.2 °C.
Ерак Константиновосы районы
Ерак Константиновосы районы (Дальнеконстантиновский район) — Түбән Новгород өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Ерак Константиновосы шәһәр тибындагы бистәсе.
Тарих
Район 1929 елда Түбән Новгород (Горький) краеныңТүбән Новгород округы составында барлыкка килгән. 1936 елдан — Горький өлкәсе составында.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (94,8%), чирмешләр (1,2%).
Административ бүленеш
Ерак Константиновосы районы составына 1 шәһәр һәм 9 авыл җирлеге керә.
Винир Мөхәммәтгәрәев
Винир Мөхәммәтгәрәев (Винир Мансур улы Мөхәммәтгәрәев,, — , ) — очучы-сынаучы, РФ каһарманы (2008).
Пояк (Жиронда)
Пояк — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Одина (Талица шәһәр округы)
Одина (Одина) — Свердловск өлкәсенең Талица шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Шармуа-деван-Брюер
Шармуа-деван-Брюер — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Колемброди
Колемброди — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ка Андрино (Римини)
Ка Андрино — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Андрино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Семенавцы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Тилька
Тилька — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампу-Бон
Кампу-Бон — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
(7085) 1991 PE
Тарихы
1991 елның 5 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 PE» саналган.
Кампу-Бон
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лавс-Парк (Иллинойс)
Лавс-Парк  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Лавс-Парк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Худе (Төньяк Фризия)
Худе (Hude) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фатыйхов
Фатыйхов, Фатихов — фамилия.
Подгуже (Плоцкий повяты)
Подгуже  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Көшк (Ешилһисар)
Көшк (Köşk) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Ешилһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Массанес
Массанес — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Варкалки
Варкалки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(14353) 1987 DN6
(14353) 1987 DN6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 23 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 DN6» саналган.
Талда (Урсул кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пюльомтыль-Кы
Пюльомтыль-Кы (Кыпа-Кика) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печаль-Кы елгасының уң ярыннан 108 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юмруташ (Гедиз)
Юмруташ (Yumrutaş) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Гедиз илчесенә караган бер авыл (köy).
Ист-Барр (Вермонт)
Ист-Барр  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ист-Барр халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алиһоҗалар (Көрфез)
Алиһоҗалар (Alihocalar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Көрфез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дарнкув
Дарнкув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(7086) Bopp
(7086) Bopp — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Телпаш
Телпаш — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(7086) Bopp
Тарихы
1991 елның 5 октябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TA1» саналган.
Телпаш
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампу-Бониту
Кампу-Бониту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Вершинята (Өрҗем районы)
Вершинята (Вершинята) — Киров өлкәсенең Өрҗем районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (19%), руслар (81%).
Колемчице
Колемчице — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Варлити-Мали
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Преньяк
Преньяк — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Семехавичы
Семехавичы (Семехавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сен-Жермен (Югары Сона)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,12 км².
Руслан Мөхәммәтов
Руслан Мөхәммәтев (Руслан Рәдәл улы Мөхәммәтев,, — , ) — балет артисты, укытучы, БРның халык һәм атказанган артисты (2003, 1997).
HD13929
HD13929 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Массанет-де-ла-Сельва
Массанет-де-ла-Сельва — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пейбыр
Пейбыр — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Пожёг елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Алмежел (Долж)
Алмежел — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Лаврентьевская
Лаврентьевская — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Салат елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тильманова
Тильманова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беренче Май (Питрәч районы)
Беренче Май — Татарстан Республикасының Питрәч районындагы поселок.
Почта индексы — 422774.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Хуйе
Хуйе (Huje) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Подгуже-Газди
Подгуже-Газди — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(14354) Kolesnikov
(14354) Kolesnikov — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 21 августында Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 QX7» саналган.
Ка Анҗелино (Пезаро и Урбино)
Ка Анҗелино — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Анҗелино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Олы Опарино
Олы Опарино (Большое Опарино, Большое Опарино) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (45%), татарлар (25,4%), арлар (18%), чирмешләр (8,4%)..
(7087) Левоцки
(7087) Левоцки — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 13 октябрендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 TG4» саналган.
Юнионтаун (Вашингтон)
Юнионтаун  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дашув
Дашув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алопеция
Табиблар билгеләвенчә, планетадагы халыкның өчтән бере чәчләре артык коелудан интегә. Бу хәлгә хатын-кызлар бигрәк тә нык борчыла. Ир-атларның кайберсенә елтыр баш килешеп торса да, аларны да чәч коелу бер дә шатландырмый. Бу язмада бу бәладән ничек котылырга мөмкин икәнен сөйләп китәрбез.
Чәч коелуның сәбәпләре бик күп. Кайбер очракта бу процессны табигый хәл дип тә карыйлар. Күпмедер дәрәҗәдә чәч коелу организмның сезонлы үзгәрешенә бәйләнгән. Чәч үсешенә стресслы шартлар, психологик кичерешләр дә зур йогынты ясый. Чәч коелу гомумән алганда нормаль күренеш саналган чорларда (яшьләрнең җенси җитлегү чоры, хатын-кызларның йөкле вакыты һәм климакс чорында) артык куркырга, шикләнергә кирәкми.
Ир-атларның пеләшләнүе, җенес бизләрендә эшләнеп чыга торган гормоннар тәэсирендә (андрогеннар алопециясе) генетик рәвештә салынган процесс булып тора һәм 16-17 яшьтән соң теләсә кайсы вакытта башланып китәргә мөмкин. Ә менә патологик пеләшләнүне организмда барлыкка килгән җитди җитешсезлекләр китереп чыгара ала. Мәсәлән, хатын-кыз­ларда чәч коелу бәвел-җенес системасында күзәтелгән патологик үзгә­решләрдән (күкәйлекләр авыруы, балага уза алмау, бөер өсте бизләре проблемалары) була. Гормональ фонның бозылуы да (ир-ат гормон­нарының күп булуы йә ул гормоннарның чәч фолликулларына көчле тәэсир итүе) бик зур роль уйный.
Чәчләр хроник һәм инфекцияле авырулар кичергәндә, төрле токсик агуланулардан соң, дөрес тукланмаганда, калкансыман биз, ашказаны-эчәклек трактында, иммун системасының эшендә үзгәрешләр килеп чыккан вакытларда коела башлый. Чәчләрнең үсүе тоткарлануга кайбер даруларның (бигрәк тә антибиотикларны озак вакыт кабул итү) тискәре тәэсире дә сәбәп була ала.
Чәчләрнең коела башлавын вакытында сизеп алсагыз, бу процессны акрынайтып, хәтта туктатып була. Тик үз белдегең белән генә дәвалана башларга ярамый. Чөнки бу башланган процессны көчәйтергә мөмкин.
Коелу сәбәбен белү өчен, чәч авырулары табибына (трихолог) йә дерматологка күренергә кирәк.
Чәч коелуын киметү өчен, махсус дарулар кабул итеп, баштагы кан тамыр ларына массаж ясау файдалы. Ул болай эшләнә. Башыгызны ике ягыннан 5 да куллар белән тотасыз. Уч төпләрегезнең бар өслеге башка тиеп торырга тиеш. Шул рәвешле бармакларыгызның очлары белән баш тирегезне аз гына урыныннан күчереп-күчереп, массаж ясагыз. Массаж алдыннан кулыгызга шифалы крем йә май сөртергә кирәк. Бу чәчләре коры булган кешеләр өчен бигрәк тә кирәк. Әлеге массаж процедурасын башкарганда, башның кан йөреше көчәеп һәм тонусы күтәрелеп, ул чәчләрнең тизрәк үсүенә китерә.
Чәчләрегезне ешрак тарарга тырышыгыз, таракны массажка белән чиратлаштырыгыз. Тараганнан соң, чәчләрне кулларыгыз белән күпертеп, кабартып җибәрегез. Бу чәчләрегезне, баш тиресен кислород белән бае­тырга һәм чәч тамырларын ныгытырга ярдәм итәчәк.
Чәчләр коелмасын өчен, яз-көз айларында кеше организмына витаминнарның җитәрлек дәрәҗәдә керүе кирәк. Витаминнар составында тимер, цинк, фосфор, кальций булса, тагын да яхшырак. Чәчләр үсү өчен Д витами­нының булуы да мөһим. Аны табиб белән киңәшләшкәч кенә кабул итәргә ярый. Ашауга игътибар итегез. Парда пешерелгән ит, карабодай, солы ярмаларыннан пешерелгән боткаларны ешрак ашагыз. Рационга көн саен яшелчә, җимешләр керергә тиеш. Чәч үсүе өчен кирәк булган компонентлар әстерхан чикләвегендә, грушада, кавында, бөрлегәндә, кара карлыганда, кишердә, мүк җиләгендә күп. Ашаганда 1-2 бал кашыгы сырганак мае да кабарга тырышыгыз. Чәч коелуыннан профилактика чарасы буларак, кефирлы һәм тозлы (диңгез суы йә аш тозы суы да ярый) битлекләр кулланалар. Алоэ, кылыч үлән, имән кайрысы, җир җиләге яфракларыннан ясалган төнәтмәләр дә бик файдалы. Төнәтмә өчен чималны даруханәләрдән табарга була.
Битлекләрне кимендә атнага бер тапкыр ясарга кирәк.
Шулай ук кәбестә согы да файдалы (аны чәч тамырларына ышкыйлар). Бер үк күләмдә алынган шпинат, кәбестә, лимон соклары кушылмасы да яхшы тәэсир итә.
Ла-Гарп (Иллинойс)
Ла-Гарп  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юмруташ (Менген)
Юмруташ (Yumrutaş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Менген илчесенә караган бер авыл (köy).
Вармяни
Вармяни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пюрмай-Кикя
Пюрмай-Кикя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таз елгасының сул ярыннан 1016 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колёния-Бистшицка
Колёния-Бистшицка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мөхәммәтһади Сәгъди
Мөхәммәтһади Сәгъди (Мөхәммәтһади Гайнан улы Сәгъдиев,, — , ) — язучы, укытучы, дәреслекләр төзүче.
Семигосцичы
Семигосцичы (Семігосцічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ист-Берк (Вермонт)
Ист-Берк  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Меранжес
Меранжес — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ист-Берк (Вермонт)
Географиясе
Ист-Берк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Меранжес
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ист-Берк (Вермонт)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампу-Верди
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хәбәшстан гимны
Алга атла, сөекле Хәбәшстан-анабыз (ወደፊት ገስግሺ ውድ እናት ኢትዮጵያ, Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp’ya) — хәзерге Хәбәшстанның дәүләт гимны. Ул шулай ук የዜግነት ክብር (Yäzêgennät Keber, Ватандашлыкны хаклау) исеме белән дә билгеле. Бу гимн 1992 елда, Менгисту Һайле Мәрьям җитәкләгән Хәбәшстан Халык-Демократик Җөмһүрияте һәм илдәге бер фиркалек идарә системы бетерелгәч, соңгыларының “Хәбәшстан, бул беренче” дип аталган советчыл гимнына алмашка килде. Аның бер куплетлык текстын Дәрәҗә Мәлакү Мәнгәша (ደረጀ መላኩ መንገሻ: 1957 елда туган), көен Соломон Лулу Метеку (ሰሎሞን ሉሉ ምትኩ: 1950 елда туган) язган.
Филор Мөхәммәтлатыйпов
Филор Мөхәммәтлатыйпов (Филор Госман улы Мөхәммәтлатыйпов,, — , ) — социолог, социология фәннәре докторы (1991), профессор (1992), РФның шәрәфле югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2000), югары мәктәп укытучысы, профессор (1992), Башкорт дәүләт университеты һәм Уфа дәүләт авиацион техник университетының фәлсәфә, икътисад һәм социология фәннәре буенча саклану советлары әгъзасы (1991 елдан). Эксперт, 1993-1994 елларда Россиянең Федерация Советы һәм 1992-1996 елларда Башкортстан Республикасы Югары Советы консультанты.
Биографиясе
Филор Усман улы Мөхәмәтлатиф 1946 елның 13 апрелендә Уфа шәһәрендә (ССРБ) туа. Урал дәүләт университетын (1974), Башкорт дәүләт университетының аспирантурасын (1982), Беларусь Республикасы елда СССР Фәннәр академиясенең Социология институты докторантурасын (1990) тәмамлаган. 1970-1974 елларда — Уфа дәүләт авиацион техник университетының социология лабораториясе гыйльми хезмәткәре, 1974-1979 елларда — С. М. Киров исемендәге фәнни-җитештерү берекмәсен социология, икътисад һәм хезмәт психофизиологиясе лабораториясе мөдире (Уфа шәһәре). 1979 елдан бирле Башкорт дәүләт университетында — профессор, Хезмәт социологиясе һәм эшкуарлык иктисады кафедрасы мөдире.
ССРБ һәм РФның Социологлар ассоциациясе һәм Философлар җәмгыяте әгъзасы. Фәнни тикшеренүләренең төп өлкәләре — икътисад һәм социология. Кандидатлык диссертациясенең темасы — «Предприятиелә хезмәт мобильлегенә идарә итү». Докторлык диссертациясенең темасы — «Хезмәт мобильлеге: тикшеренү методологиясе һәм чын тенденцияләр».
Тимбарк
Тимбарк — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гелзенкирхен
Гелзенкирхен (Gelsenkirchen) — Алманиянең Төньяк Райн-Вестфалия җирендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 257651 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Гелзенкирхен Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Тарих
Беренче мәртәбә 1150 елда телгә алына. == Халык ==
Ожгиха (Камышлов районы)
Ожгиха (Ожгиха) — Свердловск өлкәсенең Камышлов районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Телпелей
Телпелей — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Гребеневы
Гребеневы (Гребеневы) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Ка Анҗолина (Алесандрия)
Ка Анҗолина — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ка Анҗолина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(14355) 1987 SL5
(14355) 1987 SL5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 30 сентябрендә Поуль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SL5» саналган.
Сен-Лу-Нантуар
Сен-Лу-Нантуар (Saint-Loup-Nantouard) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,64 км².
Талды (елга)
Талды — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Урсул елгасының сул ярына тамагыннан 30 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Прешак (Жиронда)
Прешак — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
HD139309
HD139309 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(7088) Иштар
(7088) Иштар — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Алиһоҗалы (Юрегир)
Алиһоҗалы (Alihocalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хуммельфельд
Хуммельфельд (Hummelfeld) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кампу-Гранди (Алагоас)
Кампу-Гранди  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Алагоас штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Подгуже-Парцеле
Подгуже-Парцеле — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мольет-де-Пералада
Мольет-де-Пералада — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Подгуже-Парцеле
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мольет-де-Пералада
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Варпуни
Варпуни — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Урал Мөхәммәтшин
Урал Мөхәммәтшин (Урал Гомәр улы Мөхәммәтшин,, — , ) — рәссам, БРның атказанган рәссамы (2006), БР рәссамнар берлеге әгъзасы (1982).
Шатель-сюр-Мозель
Шатель-сюр-Мозель — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Альберт Әсәдуллин (мәгънәләр)
Альберт Әсәдуллин:
Алмежел (Мехединць)
Алмежел — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пейсын
Пейсын — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вымь елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иран
Көнбатышта Гыйрак белән, төньяк-көнбатышта Азәрбайҗан, Әрмәнстан, Төркия белән, төньякта Төрекмәнстан белән һәм көнчыгышта Әфганстан һәм Пакьстан белән чиктәш.
Исландиядә Һинд дине
Исландиядә Һинд дине тарафдарлары саны мәгълүм түгел. Шулай да, Шри Чинмой Үзәге, Ананда Марга һәм башка медитация һәм фәлсәфә оешмалары бар. Ананда Марга 2019 елдан бирле рәсми теркәлгән оешма булып тора, аның 5 әгъзасы бар. Шри Чинмой Үзәге Рейкьявикта Армули, 22, 108 адресы буенча урнашкан. Мәгълүм булганча, 2007 елда Шри Чинмой 51 Исландия Парламенты әгъзалары, Канада профессоры һәм Чех профессорлары тарафыннан Нобель Тынычлык Бүләгенә кандидат итеп тәкъдим ителгән булган. Гомумән, 20-нче гасырда һәм 21-енче гасырда Исландиядә мәҗүсиләр саны арткан (шул исәптән Һинд дине тарафдараларының да). Рейкьявикта веган ризыклары тәкъдим ителә торган рестораннар бар.
Иран
Төньяктан Иран Каспий диңгезе тарафыннан, көньякта исә Фарсы култыгы тарафыннан юыла.
Этимология
Иранның бүгенге атамасы Erān сүзе аркылы Airyāna сүзенә барып тоташа. Airyāna сүзе исә борынгы арийләрның үзатамасыннан — «arya» сүзеннән килеп чыккан һәм сыйфат буларак алар яшәүче илне аңлата. Ягъни, «Арийләр иле» мәгънәсенә туры килә.
Иранлыларның үзатамасы — ирани.
География
Иран көньяк-көнбатыш Азияның урта көнчыгышында урынлашкан. Мәйданы ( км²), дөнья буенча унҗиденче урында тора. Азәрбайҗан белән аралыкта чикләшә. Төньяк-көнбатшта Әрмәнстан белән, төньяк-көнчыгышта Төрекмәнстан белән , көнчыгышта Пакъстан белән  һәм Әфганстан белән  , көнбатшта Төркия белән  һәм Гыйрак белән  аралыкта чиктәш. Төньякта Каспий диңгезе, көньякта Гарәбстан диңгезенең Фарсы һәм Госман култыклары белән юыла.
Тарихы
Иран дәүләтчелеге тарихы дөньяда иң борынгылардан исәпләнә. Гасырлар буена ил Көнчыгышта мөһим роль тота. Дарий I-че вакытында Фарсы империясе Юнанстаннан алып, Һинд океанына кадәр җәелеп яткан. Урта гасырларда да (XVII гасыр һәм XVIII гасыр) Иран бик көчле ил дип санылган. XIX гасыр ахырында ил ярым колониаль илгә әйләнгән. 1935 елдан исемен үзгәртеп — Иран булып киткән. 1979 елгы Ислам инкыйлабыннан соң, ислам республикасы исемен алган.
right|frame|Борынгы Иран. Беренче дәүләт — [[Элам (кызыл төстә) һәм күрше халыклар — фарсылар, парфяннар, мидиялеләр, касситлар; Вавилония һәм Әссүрия дәүләтләре.]]
Борынгы Иран тарихы
Иран биләмәсендә тәүге халыкларның килеп утыруы бик борынга барып тоташа. Иран халыклары бу җирләрдә беренче халыклар буларак, безнең эрага кадәрге I гасырда ук билгеле. (Фарсы, Мидия, бактриялылар, парфяннар) кабиләләренең бер өлеше яссы таулыгының көнбатышта килеп урнашкан, ә киммерийлар, сарматлар, аланнар, белуҗлар Госман култыгы буена яр буйлап утырганнар.
Ахәменидләр
Б. э. к. 553 елда яшь фарсы Аншан һәм Фарс патшасы Бөек Кир II (Ахәменидләр династиясе) мидиялеләргә каршы чыга. Кир Экбатананы яулап ала һәм үзен Фарсы һәм Мидия патшасы дип игълан итә. Шул вакытта Мидия патшасы Иштувегу әсирлеккә алына, соңрак ул бер җирле идарә башлыгы итеп билгеләнә. Бөек Кир II үзенең үлеменә хәтле (б. э. к. 529 ел) Ахәменидләр империясын буйсындыра, бөтен Көнчыгыш Азияне, Урта диңгездән һәм Анатолиядән алып Сырдарьягә хәтле басып ала. Кир безнең эрага кадәр 546 елда патшалыкның баш каласы Пасаргадка нигез сала. Аның улы Камбиз атасы биләмәсен Мисыр һәм Эфиопияга кадәр киңәйтә.
thumb|left|300px|[[Ахәменид дәүләте чәчәк аткан чорында]]
Камбиз вафатыннан соң аның варислары һәм якыннары арасыннан хакимияткә Дарий Гистасп килә. Дарий тиз рәвештә тәртип кертә башлый, һәм басып алу сәясәтен яңадан башлап җибәрә. Ахәменид дәүләте Балканга кадәр киңәя, көнчыгышта Һиндстанга кадәр барып җитә. Һәм шул вакыттагы иң көчле, куәтле дәүләткә әверелә. Ул илне эчке үзидарә берәмлекләргә бүлә. Хакимият сатрапияләргә бирелә, тик гаскәр сатрапларга буйсынмаганнар. Дарий шулай ук акча реформасын үткәрә, дарик акчасын кертә, сәүдә челтәре үсә.
Дарий зороастризм динен үз итә, аны дәүләт дине буларак кабул ителә. Шул ук вакытта басып алынган дәүләтләренең диннәренә тыныч карый.
Дарий I варислары эчке төзелешне боза башлаганнар. Сатрапияләр күбрәк мөстәкыйльлекне алганнар, ил таркала башлый. Шул шартларда Македония гаскәр җитәкчесе Искәндәр Зөлкарнәйн хәрби яулар башлый һәм б. э. к. 330 елда Ахәменид дәүләтен басып ала.
Парфия һәм Сасанидлар
thumb|250px|[[Сасанид империясе VII гасыр башында]]
Искәндәр Зөлкарнәйн вафатыннан соң (б. э. к. 323 ел аның империясы берничә дәүләткә бүленә. Хәзерге Иран биләмәсенең зур өлеше Селевкияга калган, әмма Парфия патшасы Митридат I селевикидларга каршы сугыш башлый һәм үз дәүләте эченә Персияне һәм Елга аралыгын кертә. Парфия һәм Борынгы Рим арасында Евфрат елгасы буенча чик билгеләнә. Әмма римлыләр шунда ук килешүне бозалар, әмма җиңеләләр. Җавап явында парфяннар бөтен Леваннтны һәм Анатолияны яулый, тик Марк Антоний аларны кире Ефратка чигендерә. Шуннан соң Парфия эчендә бер-бер артлы ватандашлар сугышлары башланып киткәннәр.
224 елда Ардашир Папакан, Фарсыдагы Хәер каласы башлыгы улы, Артабан IV-нең гаскәрен тар-мар итә һәм икенче Фарсы империясенә — Ираншахрга («Арийлар патшалыгы»на) — нигез сала. Баш каласы Фирүзабад итеп сайлана. Сасанидлар династиясе башлана.
Ак сөякләр һәм зороастрий руханилары йогынтысы көчәя. Башка диндәгеләргә карата эзәрлекләүләр башлана. Административ реформалар үткәрелә. Сасанидлар римлылар һәм Урта Азиянең күчмә халыкларына каршы көрәшне дәвам итәләр.
Семянча 1
Семянча 1 (Семянча 1 ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Иран
Парфия һәм Сасанидлар
Хәсрәү I (531—579) идарә иткән чорда актив экспансияләр башлана. Антиохия, 540 елда Мисыр басып алына. Шулай ук Гарәп ярымутравы яр буендагы өлкәләре, шул исәптә Йәмән яулана. Хәсрәү хәзерге Таҗикистан биләмәсендәге эфталитлар дәүләтен юкка чыгара. Хәсрәүнең хәрби уңышлыклары Иран мәдәниятеннең һәм сәүдәгәрлекнең чәчкә атуга китерә.
Хөсрәү I-нең оныгы Хөсрәү II (590—628) Византия белән сугышны торгыза, әмма җиңү яулый алмый. Хәрби чыгымнар сәүдәдән килгән салым белән каплана, шуңа риза булмаган сәүдәгәрләр баш күтәрә. Күтәрелеш вакытында Хәсрәү җәзалап үтерелә. Аның оныгы, Йездигерд III (632—651), Сасанидларның соңгы патшасы була. Византия белән сугыш тәмамланса да, дәүләт юкка чыгуын дәвам итә. Көньяктан фарсылар яңа дошманнары — гәрәпләр белән бәрелешә.
Семянча 1
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Иран
Гарәп һәм төрки ябырылулары
Гарәпләр Сасанид Иранына һөҗүмнәр 632 елдан башлыйлар. 637 елгы Кадисия янындагы сугышта фарсы гаскәре җиңелә.
Гарәп һөҗүме 652 елга кадәр дәвам итә, нәтиҗәдә Фарсы иле Хәлифәткә кертелә. Гарәпләр Фарсы иленә исламны кертәләр. Исламлашкан Иран нык үсә башлый. Әдәбият, фәлсәфә, сәнгать, медицина бик үсә. Фарсы мәдәнияте исламның алтын гасыры өчен нигез булып торган.
750 елда фарсы генералы Әбү Мөслим Әмәвидләргә каршы булган Гәббәсиләрнең баштан Димәшкъкә, аннан соң Хәлифәт башкаласы Багдадка походына җитәтәкчелек итә. Яңа хәлиф аңа җавап итеп, фарсы губернаторларына билгеле автономияне бүләк итә. Шулай ук берничә фарсы вәкилен вәзирлеккә ала. 822 елда Хөрәсән губернаторы Таһир ибн Хөсәйен ибн Мусаб провинциянең бәйсезлеген игълан итә һәм үзен Таһирилар династиясенең нәсел башлыгы итеп таныта. Саманилар җиттәкчелек итә башлауга, Иран гарәпләрдән бәйсезлеген торгыза.
Фарсы җәмагатьчелеге исламны кабул итүгә карамастан, Иранда гарәпчелек уңыш казанмый. Гарәп мәдәниәтен көч белән кертү фарсыларның карлышылгына очраган. Милли үзаңны торгызуга фарсы теленең һәм әдәбиәтенең яңартылуы мөһим роль уйный. Пик вакыты булып IX—X гасырлар тора. Шул сәбәпле Фирдәүсинең тулысынча фарсы телендә иҗат ителгән «Шахнамә»се мәшһүрлекне ала.
962 елда төрек гаскәр башлыгы Алп-Тәгин Саманиларга каршы чыгып, Газнәвиләр дәүләтенә нигез сала, башкаласы — Газни шәһәрендә (хәзерге Әфганстан) урнашкан булган. Газнәвиләр вакытында фарсы мәдәнияте чәчәк атуын дәвам итә. Аның башкасласын сәлҗүкләр Исфәһанга күчерәләр.
Аксак Тимер үзенең империясенең башкаласын Сәмәркәндтә нигезләнә. Ул Иранның барлык маһир осталарын җыеп, Сәмәркәндне төзүгә җәлеп итә. Мәсәлән, Тәбриз осталары Гүр Әмир кәшәнәсен төзи. Аксак Тимернең кече улы Шаһрух хакимлек иткәндә иран мәдәниәте һәм фәне чәчәк ата. Бу тимури Солтан Хөсәен Байкара җитәкләгән чорда дәвам итә.
Иран дәүләтен үзәкләштерү Сәфәвиләр династиясе килгәч яңартыла. Алар монголлар династиясенең хәкимлегенә чик куялар.
Династияләр (1501—1979)
1501 елда Сәфәвиләр династиясеннән Исмәгыйль I шаһ хакимлек иткән чакта Иранда исламның шигый агымы дәүләт дине буларак кабул ителә. 1503 елда Исмәгыйля Ак- Коюнлу дәүләтен тар-мар итә һәм җимереклекләр өстендә баш каласы Тәбриз белән яңа дәүләт төзи. Сәфәвиләр династиясе чорында Иранның иң үсешкән чоры Бөек Габбас вакытында була. Ул Госман империясен тар-мар итә, үзенә хәзерге Гыйракны, Әфганстанны, Әзербайҗан, Әрмәнстан, Гөрҗистән биләмәләрен куша. Шулай ук Гилән һәм Мазендеранны да кушып, биләмәсен Тигр елгасыннан алып Һинд ярларынача киңәйтә.
Башкала Тәбриздән Казвингә, аннан соң Исфәһанга күчерелә.
Басып алулар Иранга байлыклар китерә. Мәдәният алга китә, Иран үзәкләштерелгән илгә әйләнә, кораллы көстәр яңартыла. Бөек Габбас вафатыннан соң империя аска тәгәри. Җитәкчелек итә белмәгәнлектән Кандагар һәм Багдадны югалта. 1722 елда әфган-гизәйлеләр Иранга яу чаба, алар шунда ук Исфәһанны алалар һәм Сәфәвиләрнең җитәкчеләрне үтерәләр. Иранда Әфшарләр хакимияткә килә.
Дәүләт һимны
سرود ملی ایران — Sorud-e Melli-e Irân — Иран милли һимны
Административ бүленү
Иранның төп административ берәмлеге булып останнар ( — ostān; күплек саны — استانﻫﺎ — ostānhā) торалар; алар, үз чиратында, шәһрестаннарга бүленәләр, ә инде шәһрестаннар — бахшларга бүленәләр. Гадәттә, останның иң эре шәһәре башкаласы (мәркәзе, — markaz) да булып тора. Һәр остан губернатор (остандар — استاندار) тарафыннан идарә ителә. Әлеге вакытта 31 останга бүленә:
Кораллы көчләр
2018 елда Иранның саклану бюджеты $13 млрд тәшкил итте, хәрби чыгымнар күләме белән ул дөньяда 18нче урында, дип хәбәр итә Стокһольмдагы SIPRI халыкара тикшеренү институты.
Дин
Иран халкының күп өлеше (80—95 %) — мөселман-шигыйлар, 5—15 % ы — мөселман-сөнниләр, калган 1 % ы — христианнар, зәрдөштләр, бәһаичылар һәм яһүдиләр (9000 кеше), Һинд дине вәкилләре. Христианнар — иң күп санлы (250 меңнән 370 000 кешегә кадәр) азчылык дине, күпчелек христианнар — әрмәннәр.
Колёния-Бистшиця
Колёния-Бистшиця — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дворек (Түбән Силезия воеводалыгы)
Дворек  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Яколт (Вашингтон)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юмуртатепе (Татван)
Юмуртатепе (Yumurtatepe) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Татван илчесенә караган бер авыл (köy).
Ист-Миддлбери (Вермонт)
Ист-Миддлбери  — Америка Кушма Штатларының Вермонт штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тимова (Кече Польша воеводалыгы)
Тимова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лесмуровка
Лесмуровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ягыл-Ях елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны Кет белән Васюган арасы, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рейкьявик мәчете
Тарих
Исландия турында беренче булып гарәп сәяхәтчесе Әл-Идриси (1100—1164) «Нузхат ал-муштак фи-хтирак ал-афак» (Tabula Rogeriana, 1154) китабында телгә ала.
Исландиянең мөселманнар берләшмәсе 1997 елда оеша. Берләшмәне нигезләүче, хәзерге җитәкчесе һәм Рейкьявик мәчетенең имамы — 1971 елда Иерусалимнан (Фәләстыйн) килгән хаҗи Сәлмән Әл-Тамими (Salmann Tamimi). Мәчет ачу өчен рөхсәт 2000 елда алынган. 2002 елда шәһәрнең Ármúli районындагы офис бинасының арендага алынган 3нче катында мәчет ачылган. Мәчеттә көндезге һәм төнге намазлар укыла, аларга җирле исландиялеләрдән һәм төрле кыйтгалардан килгән мөселманнардан 30 га якын кеше җыела. Дини бәйрәмнәр уздырыла, никах укыла, мөселманча җирләү хезмәте эшли. Арендага түләү өчен акча Исландиянең мөселманар берләшмәсе милкендәге кибеттән, кафедан керә.
Яңа мәчет проекты
Исландиянең мөселманнар берләшмәсе башкала муниципалитетына 2000 елда ук Рейкьявикта (аерым бинада) тагын бер мәчет төзүгә заявка биргән. 2013 елда 1 600 квадрат метр җир (мәчет бинасына 800 квадрат метр) бүленеп, яңа мәчет төзелешенә рөхсәт алынган. Әмма 2019 елда да мәчет проекты расланмаган. Проект архитекторы Гуджон Магнуссон (Guðjón Magnússon).
Ка Антонио (Пезаро һәм Урбино)
Ка Антонио — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
(7089) 1992 FX1
(7089) 1992 FX1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ка Антонио (Пезаро һәм Урбино)
Географиясе
Ка Антонио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
(7089) 1992 FX1
Тарихы
1992 елның 23 мартында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1992 FX1» саналган.
Ка Антонио (Пезаро һәм Урбино)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ланарк (Иллинойс)
Ланарк  — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ланарк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Беренче Май (Кукмара районы)
Беренче Май — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы поселок.
Почта индексы — 422135.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Камаев
Камаев ― фамилия.
Мольо (Испания)
Мольо — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(14356) 1987 SF6
(14356) 1987 SF6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 21 сентябрендә Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 SF6» саналган.
Озерки (Таборы районы)
Озерки (Озерки) — Свердловск өлкәсенең Таборы районы составына керүче авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), чуашлар (5%).
Сен-Лу-сюр-Семуз
Сен-Лу-сюр-Семуз (Saint-Loup-sur-Semouse) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,54 км².
Приньяк-ан-Медок
Приньяк-ан-Медок — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Дзержинск шәһәре шәһәр округы
Дзержинск шәһәре шәһәр округы (Городской округ город Дзержинск) — Түбән Новгород өлкәсе составына керүче муниципаль берәмлек.
Вархали
Вархали — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кампу-Гранди (Мату-Гросу-ду-Сул)
Кампу-Гранди  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.
Подгужице (Мазовия воеводалыгы)
Подгужице  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кампу-Гранди (Мату-Гросу-ду-Сул)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Подгужице (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пюрмай-Кы
Пюрмай-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Ширта елгасының уң ярыннан 162 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 49 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хумптруп
Хумптруп (Humptrup) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колёния-Вжелюв
Колёния-Вжелюв — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шатенуа (Вогез)
Шатенуа — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Талкаш
Талкаш — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай Республикасы, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Ночная елгасының уң ярына тамагыннан 22 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Катунь елгасы. Кече елга бассейны — Бия һәм Катунь, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Семянча 2
Семянча 2 (Семянча 2 ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пружанский районында урнашкан авыл.
Дворки (Түбән Силезия воеводалыгы)
Дворки  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Семянча 2
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Лебедево
Лебедево (Лебедево, Лебедево) — Мари Илнең Мари-Төрек районында урнашкан авыл.
Телпешешть
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мон-рас
Мон-рас — Испаниянең Жирона провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарихи Башкортстан
Тарихи Башкортстан — 1980-нче еллар ахырында кулланышка кертелгән термин. Башкорт тарихчылары бу өлкәгә үз белдекләре белән төрле территорияләрне кертә.
«Тарихи Башкортстан» термины хәзерге вакытта башкорт этносының, мәдәниятенең, теленең таралу өлкәсен зурайту өчен, лингвистик, этнографик, мәдәният, тарихи эзләнүләрдән практик сәясәткә әйләндерү өчен бик кирәк. Бүгенге Башкортстан Республикасыннан читтә яшәгән башкорт халкының мәдәни бәйләнешләрен ныгытудан бигрәк, татар милләтенең электән биләгән территорияләренә дәгъва итүгә хезмәт итә.