cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Акрон (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Темпа
Темпа (Tempa) — Эстониянең Хийумаа өязендә урнашкан авыл.
Конти (Кутновский повяты)
Конти  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кандиличера
Кандиличера — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жуие (Сарта)
Жуие — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Ла-Сомметт
Ла-Сомметт — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Ориска (Төньяк Дакота)
Ориска  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гиполитув (Жирардовский повяты)
Гиполитув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
ZNF783
ZNF783 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
О (Атлантик Пиренейлар)
О — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Чыганаклар
О (Атлантик Пиренейлар)
(453) Тея
(453) Тея  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Попелево (Хойницкий повяты)
Попелево  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(453) Тея
Тарихы
1900 елның 22 февралендә Огюст Шарлуа тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1900 FA» саналган.
Попелево (Хойницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ремшник
Ремшник — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Жемиейра
Жемиейра — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бор-лез-Орг
Бор-лез-Орг — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Лемонт-Фернис (Пенсильвания)
Лемонт-Фернис  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лемонт-Фернис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тепелвәлья
Тепелвәлья (Tepelvälja) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Дүзмеше (Герҗүш)
Дүзмеше (Düzmeşe) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Батман иле Герҗүш илчесенә караган бер авыл (köy).
Пярэвалачня (авыл)
Пярэвалачня (Пярэвалачня ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Талачинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Яңа Көек (Яңавыл районы)
Яңа Көек (Яңы Көйөк) — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452806, ОКАТО коды — 80259835007.
Вя Кава (Верона)
Вя Кава — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вя Кава Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ренке
Ренке — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эльдар Мовсумзаде
Эльдар Мовсумзаде  (Эльдар Мирсамедоглы [яки Мирсәед оглы, Мир Самед оглы Мовсум-заде] [яки Мовсум-Заде] язылышлары да очрый; 8 сентябрь 1948 ел) — ССРБ һәм Россия галиме, гомуми химия, нефтехимия һәм нефть һәм газ эше тарихы белгече; педагог. Химия фәннәре докторы, профессор, Россия Мәгариф академиясенең мөхбир әгъзасы. Россия Федерациясенең һәм Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе, Россия Федерациясе Хөкүмәте премиясенең өч тапкыр лауреаты: берсе — фән һәм техника өлкәсендә (2005) һәм икесе — мәгариф өлкәсендә (2007, 2011).
Биографиясе
Эльдар Мирсамед улы Мовсумзаде 1948 елның 8 сентябрендә Азәрбайҗан ССР-ның башкаласы Бакыда туган.
1968 елда М. Азизбеков исемендәге Азәрбайҗан нефть һәм химия институты тәмамлаган (АзИНЕФТЕХИМ).
1968—1972 елларда АзИНЕФТЕХИМ-ның нефть химиясе синтезы кафедрасы ассистенты;
1970 елда АзИНЕФТЕХИМ-да «химия фәннәре кандидаты» гыйльми дәрәҗәсенә дәгъвалау өчен диссертация яклый. Диссертациясенең темасы: «Конденсация α-, β-ненасыщенных систем с гидридсиланами»;
1972—1973 елларда шушы ук институтта «Нефтехимия» кафедрасы кече гыйльми хезмәткәре;
1973—1984 елларда — өлкән гыйльми хезмәткәр;
1978—1983 елларда -химия-технология факультетының гыйльми-тикшеренү эшләре буенча декан урынбасары;
1983 елда «химия фәннәре докторы» (ВАК дипломы 15.07.1983) галим дәрәҗәсе бирелә;
1984—1986 елларда — «Гомуми химия» кафедрасы профессоры;
1993 елдан Уфа дәүләт нефть техник университетында эшли башлый, гомуми һәм аналитик химия кафедрасы профессоры
1993 елдан — Азәрбайҗан дәүләт нефть академиясенең (АДНА) «Гомуми химия» кафедрасы профессоры (җәмәгатьчелек башлангычында);
1993—2001 елларда Россия Федерациясе Мәгариф министрлыгының Фәнни-тикшеренү институтында фәнни эшләр буенча директор урынбасары (бер  үк вакытта).
РФА Төньяк, Себер һәм Ерак Көнчыгыштагы аз санлы халыкларына белем бирү Институты директоры. «Сибур» ААҖ-нең киңәшчесе.
Фәнни һәм педагогик эшчәнлеге
Фәнни хезмәтләре координацияле берләшмәләр, нитритлар химиясе, нефтехимия өлкәсендәге тикшеренүләргә, Башкортстанда фән һәм техника үсешенең тарихын өйрәнүгә багышланган. 400‑дән артык фәнни хезмәт һәм 30 уйлап табу авторы. .
Фәнни-техник эшләнмәләре Башкортстан республикасының нефть химиясе һәм нефть  эшкәртү производстволарына уңышлы кертелә, мәсәлән, реагентлар сериясе.
Ишембай махсуслаштырылган химик катализаторлар заводында профессор Э. М. Мавсумзаде җитәкчелеге астында гыйльми үзәк булдырыла, анда цеолитларның яңа классы буенча эзләнү үткәрелә
Фәнни-педагогик эшчәнлеге елларында Э, М. Мавсумзаде 4 фән докторы һәм 73 фән кандидаты әзерли. Ул — Уфа дәүләт нефть техник университетының диссертацион советы рәисе һәм И. М. Губкин исемендәге Россия дәүләтнефть һәм газ университетының диссертацион советы әгъзасы. ВАК эксперт советы әгъзасы.
Ике журналның баш мөхәррире урынбасары («Башкирский химический журнал» һәм «Транспорт и хранение нефтепродуктов и углеводородного сырья»); берничә ; журнал мөхәрририяте әгъзасы («История науки и техники», «Нефть, газ и бизнес», «Нефтепереработка и нефтехимия», «Мир нефтепродуктов»,«Промышленное производство и использование эластомеров»).
Иң билгеле гыйльми хезмәтләр исемлеге
Профессор Э. М. Мавсумзаде — 30 монография, 34 уйлап табу һәм патент авторы, чит ил һәм ватан журналларында 200-дән артык  фәнни мәкаләләр бастырган. Фәнни хезмәтләре арасында иң билгелеләре:
Гаиләсе
Хатыны — Караева Нушаба Абдулла кызы (1947), Азәрбайҗан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетының вокал кафедрасы укытучысы.
Өлкән улы — Мирсәед Эльдар оглы (Эльдаров) Мавсумзаде, икътисад фәннәре кандидаты (1995), техник фәннәре докторы (2002).
Кече улы — Абдулла Эльдар оглы (Эльдаров) Мавсумзаде, техник фәннәр кандидаты (2001), техник фәннәр докторы (2005).
Лявонавичы (Смаргонский районы)
Лявонавичы  (Лявонавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Зур Лямпа
Зур Лямпа — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Улс елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каньямаке
Каньямаке — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Якубовске
Якубовске — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Каньямаке
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илдар Әхтәмов
Илдар Әхтәмов — ортопед-травматолог, медицина фәннәре докторы (1994), профессор (1996). 1984 елдан Татарстан ФА Тергезү травматологиясе һәм ортопедия ФТҮдә, 1998 елдан - Казан дәүләт медицина университетында. Балаларда һәм яшүсмерләрдә оча-бот буыны патологиясен өйрәнүгә караган фәнни хезмәтләр авторы. Татарстан Җөмһүрияте дәүләт премиясе лауреаты (1995).
Якубовске
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Конти (Лаский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гиполитув (Минский повяты)
Гиполитув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Косино (метро станциясе)
«Косино» метро станциясе (станция метро «Косино») — Мәскәү метрополитенының Некрасовка сызыгының метро станциясе.
Архитекторалар - билгесез.
Станция 2019 елның 3 июнь көнендә ачыла.
Мәскәү шәһәренең Выхино-Жулебино районнарында урнашкан.
Йолдүштү (Гүрпынар)
Йолдүштү (Yoldüştü) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Гүрпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Тур-де-Се
Ла-Тур-де-Се — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
ZNF784
ZNF784 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Жермил (Понте-да-Барка)
Жермил  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Оснаброк (Төньяк Дакота)
Оснаброк  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оснаброк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мочкасы
Мочкасы (Мачкасси, Мочкасы) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429028. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235820002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400001900.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 105 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: руслар (88%), чуашлар (12%).
NGC 7495
NGC 7495 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пингеречор
Пингеречор — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(604) Текмесса
(604) Текмесса  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 16 февралендә Джоэл Меткалф тарафыннан Тонтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 TK» саналган.
Лягавцы
Лягавцы (Лягаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Жуинье-сюр-Сарт
Жуинье-сюр-Сарт — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Обертен
Обертен — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Кече Беберка
Климат
Кече Беберка климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
Поповице (Диңгез буе воеводалыгы)
Поповице  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нилс Әхтәмов
Нилс Әхтәмов (, —, ) — радиоинженер. 1966-1992 елларда Казан авиация җитештерү берләшмәсенең баш инженеры урынбасары. Яңа технологик процесслар кулланып очкычлар төзү ысулын булдырган өчен 1976 елда СССР дәүләт премиясенә лаек булган.
Гладкув
Гладкув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ренковци
Ренковци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коршуновка
Коршуновка — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тара елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Албурнетт (Айова)
Албурнетт  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Албурнетт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конти (Радомщанский повяты)
Конти  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вудфорд (Көньяк Каролина)
Вудфорд  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Блан (округ)
Ле-Блан — Франциядәге округ (Arrondissement). Эндр департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1761 км². Округ 6 кантоннан тора, алар үз чиратында 56 коммунага бүленгән.
Вя Кавалазко (Милано)
Вя Кавалазко — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пярэки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Терепи
Терепи (Terepi) — Эстониянең Пылвамаа өязендә урнашкан авыл.
Кече Тура
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ленейп-Гайтс (Пенсильвания)
Ленейп-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Карабантес (Сория)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленейп-Гайтс (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ялово (Августивский повяты)
Ялово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Сөләйман Мөлекев
Иҗаты
Сөләйман Мөлекев авыл табигатенең гүзәллеген җырлаган һәм романтик яшьлекнең хис-тойгыларын гәүдәләндергән бер төркем лирик шигырьләре белән билгеле. Ул шигырьләрдән яшь шагыйрьнең образлы фикердәге зәвыгының шактый югары икәнлеген чамаларга мөмкин.
С.Мөлекевнең зур булмаган шигъри иҗатыннан аерым үрнәкләр сугыштан соң «Алар сафта» (1961), «Татар поэзиясе антологиясе» (1956), «Илең турында» (2000) исемле китапларда урын ала.
Әсхәт Мокатанов
Мокатанов Әсхәт Хәтмулла улы (10 апрель 1936 ел — 3 август 2010 ел) — галим-туфрак белгече. Биология фәннәре докторы (1987). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (1996) һәм Фән һәм техника өлкәсендәге дәүләт премиясе лауреаты (2001).
Биографиясе
Әсхәт Хәтмулла улы Мокатанов 1936 елның 10 апрелендә РСФСР-ның Пермь өлкәсе Барда районы Үдик авылында туган.
1959 елда Пермь авыл хуҗалыгы институтын тәмамлый.
1959 елдан Якутиянең җир төзелеше буенча эш экспедициясендә — инженер-туфракны өйрәнүче галим булып, 1962 елдан «Росгипрозем» проект-тикшеренү институтының Башкорт җир төзелеше буенча эш экспедициясендә эшли.
1965нче елдан СССР Фәннәр академиясе Башкортстан филиалының биология институтында эшли:
2010 елның 3 августында Башкортстан Республикасының Уфа шәһәрендә вафат була.
Фәнни эшчәнлеге
Ә.Х. Мокатановның фәнни тикшеренүләре Башкортстан туфрагын өйрәнүгә, республикадагы туфрак катламының бүленү эзмә-эзлеклеген тикшерүгә, туфракны куллануның экологик яктан хәвефсез юнәлешен булдыруга багышланган.
Ренче
Ренче — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF785
ZNF785 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Будревиль
Будревиль (Boudreville) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Монтиньи-сюр-Об кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7.94 км².
Ляда (Мастовский районы)
Ляда  (Ляда ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Дүзмеше (Османэли)
Дүзмеше (Düzmeşe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Османэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Жиела
Географиясе
Мәйданы —.
Ла-Шевийотт
Ла-Шевийотт — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Конти-Валихновски
Конти-Валихновски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Оукс (Төньяк Дакота)
Оукс  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оукс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Терикесте
Терикесте (Terikeste) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Дагстан өлкәсе
Дагстан өлкәсе (Дагестанская область) — Россия империясенең һәм РСФСРның административ берәмлеге.
Попово (Лемборский повяты)
Попово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дагстан өлкәсе
Тарих
Дагстан өлкәсе 1860 елда оештырылып, 1921 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: авар теле — 27,8%, дарги теле — 21,3%, ләзги теле — 16,6%, лак теле — 13,4%, комык теле — 9%, «татар» теле — 5,6%, рус теле — 2,3%, яһүд теле — 1,2%.
Дини состав, 1897: мөселманнар — 94,6%, праваслаулар — 2,9%, яһүдиләр — 1,8%.
О-Бон
О-Бон — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Йолҗупунар (Сындыргы)
Йолҗупунар (Yolcupunar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сындыргы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(1749) Теламон
(1749) Теламон  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1949 елның 23 сентябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1949 SB» саналган.
Ренче-Вогрско
Ренче-Вогрско — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пяски (Лепельский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Наил Әюпов
Наил Галимулла улы Әюпов — татар актеры, танылгын сәхнә остасы, Русиянең атказанган, Татарстанның халык артисты.
Тәрҗемәи хәл
Наил Әюпов тумышы белән Татарстанның Мөслим районы Түреш авылыннан. 1936 елның 13 гыйнварында туган. Күрше Күбәк авылында урта белем ала. Н.Әюпов хезмәт эшчәнлеген 1954 елда Әлмәт районы «Татбурнефть» трестының Мактама бораулау конторасында эшче-бораулаучы буларак башлап җибәрә. 1955 елда ул армия сафларына чакырыла. 1959 елда Наил Казанга килеп, 12 нче техник училищега укырга керә. Аны драмтүгәрәккә чакыралар, ул төрле концертларда, спектакльләрдә катнаша башлый.
1962 елның маенда кабат Казан театр училищесы ачылгач, Н.Әюпов укырга керә һәм, аны 1965 елда тәмамлаганнан соң, Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрына эшкә алына.
Н.Әюповның киң колачлы актер булуы аңа иҗатының башлангыч чорында ук төрле яшьтәге персонажларны, төрле характердагы рольләрне уйнау мөмкинлеге бирә. Әүвәл 3-4 ел эчендә үк ул Н.Исәнбәтнең «Миркәй белән Айсылу»ында Миркәйне, Х.Вахитның «Күк капусы ачылса»сында Ризванны, Ш.Хөсәеновның «Әни килде»сендә Ислам рольләрен башкара. Иркен тавышлы җырчы артист буларак, аңа музыкаль спектакльләрдә төп рольләрне бирәләр. 1970 елдан Н.Әюпов үзенең иң яраткан рольләренең берсен – К.Тинчуринның «Зәңгәр шәл»ендә Булатны – 18 ел дәвамында уйный. 1971 елда куелган «Сүнгән йолдызлар»дагы Исмәгыйль роле дә әнә шундыйлардан. Әлеге спектакль театрда зур уңыш белән 20 елга якын бара. Актер Н.Фәттахның «Кол Гали» трагедиясендә каһарман сугышчы-шагыйрь Кол Гали, Т.Миңнуллинның «Канкай улы Бәхтияр» тарихи драмасында Бәхтияр кебек бер-берсенә капма-каршы холыклы образлар да иҗат итә. Н.Әюпов көчле драматизм һәм ташып торган сәхнә темпераментына ия, төрле образлар гаҗәеп тормышчанлыгы, гадилеге белән җәлеп итә. Аның осталыгы белән иҗат ителгән образлар – : А.Вампиловның «Булмас димә – дөнья бу»ында Анчугин, Ю.Сафиуллинның «Идегәй»ендә Нугай би, Т.Миңнуллинның «Әлдермештән Әлмәндәр»ендә Ястәгнәй, В.Шекспирның «Антоний һәм Клеопатра»сында Долабел һ.б. – артист талантының яңа якларын ачалар. Үзенчәлекле таланты, кабатланмас актерлык һәм вокал осталыгы Н.Әюповны күпсанлы тамашачыларның яраткан артистына әйләндерә.
1987 елда Н.Әюповка ТАССРның халык артисты, 1999 елда Русиянең атказанган артисты дигән мактаулы исемнәр бирелә. 2006 елда «Фидакарь хезмәт өчен» медале белән бүләкләнә.
Үз гомерен Г.Камал исемендәге академия театрына багышлаган артист тамашачы күңеленә тәэсирле уены һәм моңлы тавышы белән кереп калды. Ул «Зәңгәр шәл»дә — Булат, «Сүнгән йолдызлар»да – Исмәгыйль, Кол Гали рольләре белән хәтердә калды.
Актер 2008 елның 18 июнь көнне якты дөньядан китеп барды.
Тессова
Тессова (Tessova) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
NGC 7496
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Шатору (округ)
Географиясе
Мәйданы — 2524 км². Округ 11 кантоннан тора, алар үз чиратында 82 коммунага бүленгән.
Сабанчы (Яңавыл районы)
Сабанчы — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452806, — 80259835008.
ZNF786
ZNF786 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ольга (Киев кенәзбикәсе)
Ольга кенәз бикәсе (чукынганнан соң Еле́на (890 тирәсе — 969)) — Киев кенәзбикәсе, ире Рюрик улы Игорьнең вафатыннан соң Киев Русе хакиме булып тора.
Киев Русен чукындырганчы Ольга православ христиан динен кабул иткән булган инде.
Истәлек
Россия, Украина, Белорусия күп шәһәрләрендә Изге Ольга исемендәге торак пунктлар (Псков, Киев, Витебск һ.б.), яр буе урамнары, географик нокталар, орденнар бар.
Пинка
Пинка — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Мартайка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Ялово (Сувальский повяты)
Ялово  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Гладчин-Шляхецкий
Гладчин-Шляхецкий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лядзины
Лядзины (Лядзіны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Инсалде
Инсалде — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Карасена (Сория)
Карасена — Испаниянең Сория провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Контреверс (Лодзь воеводалыгы)
Контреверс  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ленкервилл (Пенсильвания)
Ленкервилл  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ленкервилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Шеналотт
Ла-Шеналотт — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Тетерүвә
Тетерүвә (Teterüvä) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Гарливилл (Көньяк Каролина)
Гарливилл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Репаре
Репаре — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Вя Каде (Мантова)
Вя Каде — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Алгона (Айова)
Алгона  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Вя Каде (Мантова)
Географиясе
Вя Каде Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Алгона (Айова)
Тарихы
Алгона шәһәре  елда нигезләнгән.
Вя Каде (Мантова)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Алгона (Айова)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарт Урманчылык заводы
Гарт Урманчылык заводы (Гартовский Лесозавод, Гартовский Лесозавод) — Чуашстанның Порецкое районында урнашкан торак пункт. Әлегә муниципаль статусы — юкка чыгарылган торак пункт.
Почта индексы — 429033. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97235810001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101400000500.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 0 кешенең яшәве мәгълүм.
Порденово
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Палермо (Төньяк Дакота)
Палермо  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Палермо шәһәре  елда нигезләнгән.
Шәех Зәбиров
Шәех Зәбиров, Миншәех Харис улы Зәбиров (1932 ел, СССР, РСФСР, ТАССР, Лениногорск районы, Сары Биккол — 2009 елның 27 апреле, РФ, ТР, Казан) — күренекле татар журналисты, җәмәгать эшлеклесе.
Палермо (Төньяк Дакота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәех Зәбиров
Шәех 1941 елда башланган сугышның буеннан-буена үгез җигеп колхозда эшли. 1947 елда Шәех Зәбиров бер төркем үсмерләре белән бергә авылда "Сталинга каршы Ленин юлыннан" дигән яшерен оешма җыялар. Җитәкчеләре — күмхуҗ рәисе улы Луис Хафизов була. Шәех Сталинны тәнкыйтьләгән листовклар язып тарата. Оешма фаш ителгәч, эш Мәскәүгә үк барып җитә, Шөгер район җитәкчелеге алыштырыла. Укытучыларны һәм авыл советында да бер кешене калдыйрмыйча, куалар. Үсмерләрне үзләрен Казанга, төрмәгә алып китәләр. Ләкин эшне мәхкәмәгә җиткермиләр, барысын азат итәләр. Шәех Казан университеты тәмамлап, журналистика өлкәсенә кереп китә.
Шәех Зәбиров «Татарстан яшьләре» газетасында мөхәррир булып эшләгән кеше. Ул шулай ук 1990 елларда «Шәһри Казан», «Мәдәни Җомга» кебек яңа газеталарын булдыруда катнашучыларның берсе.
Фәния Хуҗахмәт белән татарча Мөселман календарен чыгаручы буларак билгеле.
Глажево-Сьвеншки
Глажево-Сьвеншки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
(4246) Телеман
Тарихы
1982 елның 24 сентябрендә Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SY2» саналган.
Глажево-Сьвеншки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Одо (коммуна)
Одо — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Кече Хосима
Кече Хосима — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кинема елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Кужба
Кече Кужба (Малая Кужба) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Кече Кужба климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (89%), руслар (8%).
ZNF787
ZNF787 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Карл Дөниц
Карл Дөниц (Karl Dönitz ;, Берлин, Алман империясе — 24 декабрь 1980, Аумүле, ФРГ) — алман дәүләт һәм хәрби эшлеклесе, гросс-адмирал (1943 елдан). су асты флоты (1935—1943), Алмания хәрби-диңгез флотының баш  (1943—1945),  1945 елның 30 апреленнән 23 маена кадәр — Алмания президенты һәм Алмания кораллы көчләренең баш.
Биография
Инженер-оптик гаиләсендә туган. 1910 елда гимназияне тәмамлагач, хәрби-диңгез флотына кадет буларак хезмәткә керә.
Беренче бөтендөнья сугышы
«Бреслау» крейсерында хезмәт иткән (1918 елда ул минада шартлатылган). 1916 елда ул су асты хезмәт итүчегә яңадан укытуны үткән. 1918 елда су асты көймәсе командиры булып билгеләнгән. 1918 елның октябрендә көймә тирәнлек бомбасы белән һөҗүм ителгән, экипаж көймәне ташлап киткән һәм пленга бирелгән.
Сугышлар арасында
1919 елның июльдә британ әсирлегеннән кайта, яңадан хәрби-диңгез хезмәткә керә, 1920—1923 елларда — миналар йөртүче командиры. 1923 елдан — хәрби-диңгез инспекциясендә суасты флоты идарәсенең киңәшчесе. 1930 елдан — Төньяк диңгез районы штабының өлкән офицеры. 1934—1935 елларда — «Бреслау» крейсеры командиры.
Тиасты
Тиасты (Tiastõ) — Эстониянең Вырумаа өязендә урнашкан авыл.
Карл Дөниц
Сугышлар арасында
1935 елда Алманиянең «Веддиген» 1-нче суасты флотилиясе командиры вазифасын билгеләнгән.
Икенче бөтендөнья сугышы
1939 елдан — суасты флоты. 1943 елның 30 октябреннән — гросс-адмирал, Алмания хәрби-диңгез флотының баш.
Президент
1945 елның 29 апрелендә Адольф Гитлер үз «Сәяси васыятьнәмә»сендә Дөницны үзенең варисы итеп президент һәм баш сәргаскәр вазифасына билгеләнгән. Дәүләт башлыгы булгач, 2 маенда үз резиденцияне Фленсбург шәһәренә күчерә; шул ук көндә Алманиянең яңа хөкүмәтне оештырган (башлыгы — Лүдвиг Шверин фон Крозиг). 7 маенда Дөниц вәкилләре Алмания капитуляциясе турында актны имзалыйлар. 8 маенда совет тарафы таләбе буенча фелдмаршал Кейтель капитуляция актын кабаттан имзалый.
23 майда Дөниц хөкүмәте американнар тарафыннан тулы составда кулга алына; ул үзе, халыкара трибунал алдына килеп басу өчен, Нүрнбергка озатып җибәрелә. Трибунал тарафыннан Дөниц 10 елга ирегеннән мәхрүм итүгә хөкем ителгән.
Дүзова (Коркут)
Дүзова (Düzova) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Муш иле Коркут илчесенә караган бер авыл (köy).
Лядки
Лядки (Лядкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Концик (Белхатовский повяты)
Концик  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Репле
Репле — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инфешта (Паредеш-де-Кора)
Инфешта  — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Ивре-ле-Полен
Ивре-ле-Полен — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
NGC 7497
NGC 7497 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ялувка (гмина Домброва-Билостоцка)
Ялувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ла-Шатр (округ)
Ла-Шатр — Франциядәге округ (Arrondissement). Эндр департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1323 км². Округ 5 кантоннан тора, алар үз чиратында 58 коммунага бүленгән.
Санта-Лусия (Венесуэла)
Санта-Лусия (Santa Lucía) — Венесуэланың Миранда штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1621 елда нигезләнгән.
Глажево-Холеви
Глажево-Холеви — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карраскоса-де-Абахо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тидрику
Тидрику (Tidriku) — Эстониянең Ляэне-Вирумаа өязендә урнашкан авыл.
Парк-Ривер (Төньяк Дакота)
Парк-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Пяски (Ушацкий районы)
Пяски (Пяскі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Ушацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Парк-Ривер (Төньяк Дакота)
Тарихы
Парк-Ривер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Концик (Велюнский повяты)
Концик  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Пиноаса
Пиноаса — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Вя Кадути сул Лаворо (Торино)
Вя Кадути сул Лаворо — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Метафора
Мета́фора (бор. грекча μεταφορά — «күчерү», «күчерелмә мәгънә») — күренешләрнең охшашлыгына яки каршылыгына нигезләнгән яшерен чагыштыру. Мондый тропта кебек, сыман, шикелле кебек ярдәмче сүзләр, кушымчалар төшеп кала, кайчак чагыштырыла торган күренешләрнең берсе генә әйтелә.
Пиноаса
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вя Кадути сул Лаворо (Торино)
Географиясе
Вя Кадути сул Лаворо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Репне
Репне — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Йолҗупынары (Саваштепе)
Йолҗупынары (Yolcupınarı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Саваштепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Репне
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лядск
Лядск (Лядск ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Куитра
Куитра — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уй елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Постолин (Диңгез буе воеводалыгы)
Постолин  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Көек (Яңавыл районы)
Иске Көек — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 452806, — 80259835009.
Гастон (Көньяк Каролина)
Гастон  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Шо (Ду)
Ла-Шо — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Тепекәй сөйләше
Тепекәй сөйләше — Агыйделнең югары агымында яшәүче бер төркем татар авылларына хас сөйләш. Татар теленең урта диалекты системасына карый.
Сыйфатлама
Башкортстанда югары Агыйделнең сулъяк бассейны Җигән елгасы буенда бер төркем татар авыллары бар: Ишембай районында Түбән авыл яки Әрмет (Нижне-Арметево), Үрге Әрмет (Верхне-Арметево), Әрметрәхим, Янурыс, Тугай, Кыявык, Гафури районында Ялгызкаен, Үтәк, Стәрлетамак районында Агыйделнең уңъягында Алатана һ. б. Бу төбәкнең төньягында турбаслы, көнбатышында (Агыйделнең уңъягы) минзәлә һәм стәрлетамак сөйләшләре таралган. Татар авыллары чуаш һәм башкорт авыллары белән аралаш урнашкан. Халык үзен я типтәр, я татар яисә тепекәйләр дип атый, ана телен татар теле («башкортларның теле сапсим айырыла әле ул беdдэн») дип саный. Д, б, г тартыкларын саңгыраулаштырып сөйләүләре өчен, аларны күрше-тирә авыллар тепекәйләр дип атый. Югарыда күрсәтелгән авылларның сөйләше 1973, 1986 елларда Д. Рамазанова тарафыннан өйрәнелде. Бер үк вакытта этнографик материаллар да язып алынды. Тупланган материаллар бу авылларның сөйләшенә диалекталь күренешләрнең үзенә бертөрле системасы хас икәнен күрсәтте һәм аны мөстәкыйль татар сөйләше итеп карарга мөмкин. Бу сөйләш башкорт теленең шактый көчле йогынтысына дучар булуы турында да әйтеп китү тиеш. Күрсәтелгән территориягә татарлар белән бергә мишәрләр, чуашлар күчеп утырган. Аларга Идел буеннан күчеп килгән татарлар көчле тәэсир иткән. Халык арасында таралган риваятьләргә һәм архив материалларына караганда, Ялгызкайын, Алатана, Үтәк авылларына хәзерге Татарстанның Тау ягы татарлары, ә Көзән, Янурыс авылларына мишәрләр нигез салган. Үтәк, Янурыс авылларына, татарлар белән бергә, имеш, чуашлар да утырган дип сөйлиләр.
Фонетик үзенчәлекләр
Әдәби телдәге өрелмәле з авазына даими рәвештә тел-теш d авазы туры килә: ҡыd — кыз, нигеd — нигез, dаман — заман, пеdнен — безнең, ѳрѳҡсәтсеd — рөхсәтсез, артыбыdдан — артыбыздан, куdгә kyd — күзгә күз һ. б.
Өрелмәле җ авазына сүз башында даими рәвештә й сонанты тәңгәл килә: йийа — җыша (җыя), йома — җомга, йәй — җәй, алйаган — алҗыган, йәйәу — җәйәү (җәяү). й-ләштерү татар теленең мишәр, көнчыгыш диалектлары, урта диалектның нократ, Златоуст сөйләшләре өчен хас, ә башкорт телендә әдәби норма буларак кабул ителгән. Рус алынмаларында сүз башында й < ж: йарит — жарить, йурнал — журнал, йәлләй — жәлли, йилиткә — жилетка һ. б. Ике сузык арасында, дөбъяз, Златоуст, красноуфим сөйләшләрендәгечә һәм башкорт телендәге кебек, җ авазына даими рәвештә ж тәңгәл килә: кәжә — кәҗә, хужа — хуҗа, бажа — баҗа, гажап — гаҗәп, ижат — иҗат, Хажи — Хаҗи һ. б. ш. Шундый ук күренеш нугай, казакъ, каракалпак телләренә дә хас. Сүз башында ж~җ күренеше күзәтелә: жайлы//йайлы — җайлы, жиде//йиде — җиде, жай — җай — әкренләп, ипләп, жома — җомга һ. б.
Теркәгечләр
Сөйләштә аларның составы һәм кулланышы әдәби телдәгечә. Бары тик исә теркәгечнең генә кулланышы активрак булуын күрсәтеп үтәргә кирәк.
Линвуд (Пенсильвания)
Линвуд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Линвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кибор
Кибор (Quíbor) — Венесуэланың Лара штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1620 елда нигезләнгән.
(3808) Темпель
(3808) Темпель  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1982 елның 24 мартында Ф. Бёрнген тарафыннан Таутенбург обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 FQ2» саналган.
Кабана-Майор
Кабана-Майор — Португалиянең Виана-ду-Каштелу округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
ZNF789
ZNF789 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Метонимия
Метони́мия (бор. грекча μετονυμία — «башка исем бирү») — бер күренеш, әйбер, кешене башка күренеш, кеше, әйбергә хас сыйфат, билге белән атау.
Буэ (Кот-д’Ор)
Буэ (Bouhey) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Пуйи-ан-Осуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7.64 км².
Ялувка (гмина Михалово)
Ялувка  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тидувере
Тидувере (Tiduvere) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Пясочная (Бешанковицкий районы)
Пясочная (Пясочная ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Бешанковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
NGC 7498
NGC 7498 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Александер (Айова)
Александер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Александер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Репуш
Репуш — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Берлек (Бөгелмә районы)
Берлек — Татарстан Республикасының Бөгелмә районындагы авыл.
Халык саны — 73 тирәсендә. Почта индексы — 423217.
Тарих
1920-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Елизаветполь губернасы
Елизаветполь губернасы (Елизаветпольская губерния) — Россия империясенең административ берәмлеге.
Тарих
Елизаветполь губернасы 1868 елда оештырылып, 1917 елда юкка чыгарылган.
Халык
Туган тел буенча, 1897: «татар» теле — 60,8%, әрмән теле — 33,3%, ләзги теле — 1,7%, рус теле — 1,6%.
Дини состав, 1897: мөселманнар — 62,9%, әрмән-григорианнар — 34%, праваслаулар — 1,2%, искейолачылар — 1,1%.
Эчке бүленеш
1897 елда Елизаветполь губернасы 8 өязгә бүленгән булган.
Ожё-ле-Бен
Ожё-ле-Бен — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Копанина (Серадзький повяты)
Копанина  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исудён (округ)
Исудён — Франциядәге округ (Arrondissement). Эндр департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 1182 км². Округ 4 кантоннан тора, алар үз чиратында 51 коммунага бүленгән.
Глеба (Мазовия воеводалыгы)
Глеба  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мәүлана Мөхәммәт Ильяс әл-Кандәһләви
Мөхәммәт Ильяс әл-Кандәһләви (محمد الياس كاندهلوي) - тәблигъ җәмәгатенә нигез салучы Ислам галиме.
Тормыш юлы
Мөхәммәт Ильяс әл-Кандәһләви 1885 елда Британия Һиндстанындагы кечкенә генә шәһәрдә диндар галим гаиләсендә туа. Аның әтисе Мәүлана Ильяс Исмәгыйль гомерен гыйбадәткә, кешеләргә Коръәнне өйрәтүгә һәм башка белемнәрне таратуга багышлый. Мөхәммәт Ильяс мәктәптә укый һәм Коръән-хафиз була. Соңрак (1896 яки 1897 елдан алып) ул белемнәрен абыйсы Мөхәммәт Яхъядан ала башлый. 1908 елда Деобанд шәһәренә килә һәм Мәхмүт Хәсән исемле галимнән Тирмизи һәм Бохари хәдис җыентыкларын өйрәнә.
Тәблигъ җәмәгатенә нигез салуы
1920 еллар башында Мөхәммәт Ильяс Һиндстанның Меват өлкәсендәге мөселманнарны Ислам кагыйдәләре буенча яшәргә чакырыр өчен мәдрәсәләр тәмамлаган яшләрне ул өлкәгә җибәрә. Кыска ара эчендә бу хәрәкәт җәелеп китә.
Ивре-л'Евек
Ивре-л'Евек — Франциянең Сарта департаментында урнашкан коммуна.
Лядск Высоки
Лядск Высоки (Лядск Высокі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.