cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альтамонт (Теннесси)
Альтамонт  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11143) 1997 BF7
(11143) 1997 BF7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 28 гыйнварында BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 BF7» саналган.
Припору (Горж)
Припору — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10291) 1985 UT
(10291) 1985 UT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 20 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «» саналган.
Арча гербы
Арча шәһәренең тарихи гербы - Россия Федерациясенең Арча районы административ үзәге Арча шәһәренең гербы.
Символиканы тасвирлау һәм нигезләү
Арча шәһәре гербы югары дәрәҗәдә 1781 елның 18 октябрендә императрица Екатерина II тарафыннан Казан наместниклыгының башка герблары (ПСЗРИ, 1781, 15260 номерлы Закон) белән берлектә раслана.
Арча шәһәре гербының чын тасвирламасы болай ди: «Көмеш кырда өч манарасы булган имән урманнан кисеп алынган кирмән, чыннан д, хәзер дә шул шәһәрдә бар. Калканның өске өлешендә Казан наместниклыгының гербы: «Казан таҗы астында ак кырда кызыл канатлы кара елан.»
Тарих
Рус елъязмаларында беренче тапкыр Арча ныгытмасы турында 1497 елда телгә алына. 1606 елда Арча рус ныгытмасы була. 1781 елда Екатерина II указы белән Арча өяз шәһәре статусын ала.
1781 елда иң югары расланучы Герб Арча герольдмейстер А. А. Волков җитәкчелегендә Сенат каршындагы Герольдия департаментында төзелә. 1864 елда, Кёне геральдик реформасы чорында, Арча өяз шәһәренең яңа гербы проекты эшләнә (рәсми рәвештә расланмаган): «Көмеш калканда - 3 манаралы кара кирмән, шуларның урта манарасы биегрәк, ачык капкалы. Гербның буш өлешендә Казан губернасы гербы. Ике кисечкән алтын чүкеш Александров тасмасы белән бизәлгән.»
Совет чорында Арча шәһәре гербы (1781 ел) файдаланылмый. 1926 елда Арча авыл була. 1938 елда шәһәр тибындагы бистә дип үзгәртелә, 2008 елда шәһәр статусын ала. . 1995 елда Арчаның үзгәргән тарихи гербы белән сувенир значогы чыгарыла: «Көмеш калканда яшел тәрәзә буендагы өч манаралы башня һәм кара ишекле агачтан эшләнгән алтын ныгытма. Татарстан Республикасы гербы калканының буш өлешендә».
Совет чорыннан соң шәһәрнең тарихи гербын торгызу турындагы карар  кабул итмелми.
2006 елның 17 мартында Арча район Советы карары белән Арча муниципаль районы гербы раслана.
Арча муниципаль районы гербы нигезенә Арча өяз шәһәренең (1781 елда) тарихи гербы алына.
Армияләрнең «E» төркеме
Армияләрнең «E» төркеме — (алман Heeresgruppe E) — Алман Кораллы көчләре (вермахт) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.
Төркемне оештыру. Көнбатыш фронт 1939—1940
Армияләрнең «E» төркеме 1943 елның 1 гыйнварында оештырылган.
Санта-Мария (Мантейгаш)
Санта-Мария  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Гвалдера (Сондрио)
Гвалдера — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Санта-Мария (Мантейгаш)
Географиясе
Мәйданы —.
Гвалдера (Сондрио)
Географиясе
Гвалдера Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Домброва-Жечицка
Домброва-Жечицка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ос-и-Костеан
Ос-и-Костеан — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Принс-Эдвард утравы
Принс-Эдвард утравы (Prince Edward Island) — Канада провинцияләренең берсе.
Башкаласы — шәһәре.
Тарих
1873 елда барлыкка килгән.
Административ бүленеш
74 (2019).
Калеҗик (Калеҗык)
Калеҗик (Kalecik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Калеҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пасе (Польша)
Пасе  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тарасавка (Паставский районы)
Тарасавка (Тарасаўка ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
1997 елда вафатлар исемлеге
Бу мәкаләдә 1997 елда вафат булган кешләр исемлеге.
Днепр (посёлок)
Днепр  (Днепр ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Нью-Альбин (Айова)
Нью-Альбин  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нью-Альбин шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC2772-1678
GSC2772-1678 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(11144) Радиоцоммуницата
(11144) Радиоцоммуницата — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 февралендә Я. Тиха, М. Тихи тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 CR1» саналган.
Таврояга
Таврояга (Табро-Яга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Баренцев диңгезе урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гоставецу (коммуна)
Гоставецу — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Искәндәр Сәйфуллин (1861)
Искәндәр Ташмөхәммәд улы Сәйфуллин - Русиянең һәм Әзербайҗанның хәрби хезмәткәре. 1861 елда Омски шәһәрендә туган.
1881 елда Себер хәрби гимназиясен бетереп хәрби хезмәткә алына. 1883 елда Александр хәрби училищесын бетерә.
Беренче дөнья сугышында катнашкан. 1919 елдан Әзербайҗан армиясендә хезмәт итә.
1920 елда Баку янында большевик тарафларыннан атып үтерелә.
Гаиләсе
Хатыны - Гаишә Йосыпова, морза Еникеевның кызы.
Балалары:
Заленже-Сендзента
Заленже-Сендзента — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Екарданвиль-сюр-Ер
Екарданвиль-сюр-Ер — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Санта-Мария (Селорику-да-Бейра)
Санта-Мария  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Домбровиця (Тарнобжезький повяты)
Домбровиця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гвалдо (Анкона)
Гвалдо — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гвалдо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Тары-Ур-Сос
Тары-Ур-Сос — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лепля елгасының уң ярыннан 89 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лазиска (Сташовский повяты)
Лазиска  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хердванген-Шёнах
Хердванген-Шёнах (Herdwangen-Schönach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Нәселле оптик Лебер нейропатиясе
Нәселле оптик Лебер нейропатиясе — ананың митохондриаль ДНК мутациясе белән бәйле, ешрак 11778,  сирәк чир. Чир башлыча 15 алып 35 яшькә кадәр ир-атларда үсеш ала. әмма сирәк очракта хатын-кызларда төрле яшьтә (10 алып 60 яшькә кадәр) очрый. Шуңа күрә чирне ике яклы оптик неврит белән һәр авыруда уйларга кирәк. Мутацияләнгән ДНК вәкилләрендә оптик когерентлы томографиядә чигә ретиналь җепселләре  калынаюын билгелиләр.
Ачыклау
1.     Гадәттә бер яклы кискен яки аскискен шактый авыртусыз күрү югалту белән билгеләнә. Икенче күз гадәттә берничә атна яки айдан соң шулай ук зарарлана.
2.     Кискен стадия барышында билгеләре гадәттә аз чагыла, шуңа аны җиңел үткәрергә; кайбер  авыруларда диск гомумән үзгәрми.
•      Гадәти очракларда  КНД чикләре тонык, ул кызара башлый.
•      Диск өслегендә  киңәйгән капиллярлар барлыкка килә, алар яндаш челтәркатлауга тарала ала  (телеангиэктазияле микроангиопатия), нерв җепселләренең перипапилляр катламы  шешә (псевдошешү) һәм арткы котыпның тамырлары киңәя һәм боргалана башлый  (рәс. 21.11а).
•      Соңыннан  телеангиэктазияләр кими, ә псевдошешү бетә.
•      Аннары күбесенчә  макулопапилляр бәйләмдә нерв җепселләре катламы җимерелү белән күрү нервының  көчле атрофиясе үсеш ала (рәс. 21.11б).
•      Телеангиэктазияле  микроангиопатия туган хатын-кызларда симптомсыз була ала.
NB Гаҗәп, ләкин яктылыкка бәбәкләрнең җавабы шактый тере кала ала.
4.     Күрү кыры кимчелекләре гадәттә үзәк яки үзәк-цекаль скотомалар белән билгеләнә.
Дәвалау
Күпсанлы ысулларны куллануга карамастан, шулардан стероидлар, гидроксикобаламин белән терапия  һәм хирургик катнашу, гадәттә нәтиҗәсез. Митохондрияләргә йөкләнешне киметү өчен тәмәке тарту һәм артык алкоголь куллануын туктатырга кирәк.
Фараз
Фараз тискәре, әмма кайвакыт еллардан соң күрү яхшыра ала. Күпчелек авыруларда авыр ике яклы кайтмас 6/60 һәм түбәнрәккә кадәр күрү начарлану үсеш ала. 11778 мутациясе иң тискәре фаразлы санала.
Оссо-де-Синка
Оссо-де-Синка — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саскәчеван
Башкаласы — шәһәре.
Административ бүленеш
782 (2019).
(10292) 1986 PM
(10292) 1986 PM — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 2 августында INAS тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 PM» саналган.
Присака (Бакеу)
Присака — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Румений-Бутей
Румений-Бутей — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Зекериякөй (Гөльяка)
Зекериякөй (Zekeriyaköy) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Гөльяка илчесенә караган бер авыл (köy).
Пасека (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кьер синдромы
Күрү нервының нәселле атрофиясе (нейропатия) — беренче чиратта күрү нервының ике яклы атрофиясе белән сыйфатланган сирәк гетероген  төркеме чирләре.
Кьер синдромы
3.    Күрү нервы атрофиясе  бераз була ала  һәм чигә ягында (рәс. 21.12а) яки таралып урнаша һәм бөтен дискта була ала  (рәс. 21.12б).
4.    Фараз билгеле түгел (азактагы КҮ 6/12-6/60) һәм төрле гаиләдә  һәм бер гаилә арасында төрле була. Бик әкрен (ун еллар дәвамында) көчәю хас.
5. Системалы күренешләре юк, әмма кайвакыт сенсороневраль ишетү югалту үсеш алырга мөмкин.
(11145) Emanuelli
Тарихы
1997 елның 29 августында П. Сиколи, П. Кьявенна тарафыннан Сормано обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 QH1» саналган.
Армияләрнең «F» төркеме
Армияләрнең «F» төркеме — (алман Heeresgruppe F) — Алман Кораллы көчләре (вермахт) эчендәге гаскәрләрнең оператив-стратегик берләшмәсе.
Нортамберленд (округ, Виргиния)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1807 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 741/495 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Нортамберленд (округ, Виргиния)
Ла-Пренессе
Ла-Пренессе (La Prénessaye) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Лудеак кантонына карый.
Лейк-Кайова (Техас)
Лейк-Кайова  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейк-Кайова халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Садиль
Садиль — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Обва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тальпезя
Тальпезя — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Зур Надтей елгасының сул ярыннан 70 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC2779-1577
GSC2779-1577 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Петровка (Муркаш районы)
Почта индексы — 429555. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232840009. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300010100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә - кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (0),.
Тышкы сылтамалар
Петровка
Атабай (Кама Тамагы районы)
Атабай — Татарстан Республикасының Кама Тамагы районындагы авыл.
Халык саны — 66 тирәсендә. Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422834.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Казан ханлыгы чорында ук нигезләнгән
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.1 °C.
Добасна (агрошәһәрчек)
Добасна  (Добасна ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Киравский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Арлингтон (Теннесси)
Арлингтон  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Залесе (Варшавский-Захидний повяты)
Залесе  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Беһр синдромы
Күрү нервының нәселле атрофиясе (нейропатия) — беренче чиратта күрү нервының ике яклы атрофиясе белән сыйфатланган сирәк гетероген  төркеме чирләре.
Беһр синдромы
2.    Гомернең  1 дистәсендә күрү югалту белән билгеләнә, төрле  көчәю чорларыннан соң тотрыклы кала.
3.     Күрү нервы атрофиясе таралган.
4.    Фараз билгеле түгел, күрү югалту уртачадан алып шактыйга  кадәр һәм нистагм белән була ала.
5. Системалы күренешләре. Спастик йөреш, атаксия, психик какшаулар.
Тарасёнки
Тарасёнки (Тарасёнкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Альберта
Альберта (Alberta) — Канада правинсәләренең берсе.
Башкаласы — шәһәре.
Тарих
1905 елда барлыкка килгән.
Административ бүленеш
354 муниципалитет (2019).
Домбрувка (Ясельский повяты)
Домбрувка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пало (Испания)
Пало — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санта-Мария (Транкозу)
Санта-Мария  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гостинари (коммуна)
Гостинари — Румыниянең Джурджу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Гвалдо (Арецо)
Гвалдо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гвалдо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нью-Виэнна (Айова)
Нью-Виэнна  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нью-Виэнна шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пасека-Валовска
Пасека-Валовска — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Калеҗик (Гүндогмуш)
Калеҗик (Kalecik) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Гүндогмуш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лани (Энджейовский повяты)
Лани  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ладош төркеме
Ладош төркеме (Grupa Ładosia), шулай ук Вадош яки Берн төркеме (Grupa berneńska) — Икенче бөтендөнья сугышы вакытында Европа яһүдләрен үтерүдән саклап калу өчен, Швейцариядә ялган Көньяк Америка паспортлары бирү системасын булдырган поляк дипломатларына һәм яһүд активистларына бирелгән исем.
Төркем әгъзалары
Төркем Польша Республикасы илчелегенең дүрт дипломатыннан, Бөтендөнья яһүд конгрессы төзегән RELICO комитеты (Яһүд сугыш корбаннарына ярдәм комитеты) һәм Агудат Израиль вәкилләреннән торган. Алты әгъзаның бишесе Польша гражданнары һәм яртысы яһүдиләр иде.
Төркем әгъзалары:
Ладош төркеме — рәсми булмаган, структурасыз, әгъзалары арасындагы бәйләнеш асимметрик булган бер оешма. Константи Рокицки паспорт бланкларын булдыруда һәм тутыруда актив катнашкан; Абраһам Зильбершайн, Чаим Эйс һәм Альфред Шварцбаум (яһүд активисты-коткаручысы, Бедзин качагы ) Берн һәм алманнар оккупацияләгән Европа арасында паспортлар, фотографияләр һәм шәхси белешмәләр контрабандасы белән шөгыльләнгән һәм операцияне финанслауның шактый өлешен тәэмин иткән. Александр Ладош һәм Стефан Риневичның роле Берн дипломатик миссияләренең ярдәмен тәэмин итү һәм операцияне Швейцария полициясе белүенән саклап калу булган. Икесе дә 1943 елда Швейцария тышкы эшләр министры Марсель Пилет-Голацка һәм полиция башлыгы Генрих Ротмундка протест белдереп катнашалар. Моннан аермалы буларак, сугыш башланганда Берн университетыннан дәрәҗә алган 26 яшьлек икътисад докторы Юлиус Күл яһүд оешмалары һәм илчелек арасында куркынычсыз элемтәләрне саклаган. Киләсе елларда ул консул урынбасары булып эшләгән. Ул, мөгаен, паспорт гаризаларын законсыз тапшыруда катнашкандыр.
Тарихи мәгълүмат
1939 елның сентябрендә Польшаны нацистлар Алманиясе һәм Советлар Союзы яулап ала, ул ике оккупация зонасына бүленә. 3 миллионнан артык яһүд булган 36 миллион кешедән торган бөтен дәүләт Алмания һәм Совет хакимияте астында иде. Ләкин Польша хакимияте әлеге килешүгә кул куюдан баш тартты һәм 1939 елның 17 сентябрендә Румыния чиген кичеп, 1935 конституциясе нигезендә Президент Игнаси Мошицки яңа хакимият төзеде һәм Владисав Рацкевичны аның варисы итеп билгеләде. Парижда оешкан яңа Польша хакимияте үзенең кораллы көчләрен Франция туфрагында торгызды. Моннан тыш, хөкүмәт Польша дәүләтенең чит илдәге барлык активларын, шул исәптән дипломатик миссияләрне контрольдә тотты. Алмания Франциягә бәреп кергәч, Премьер-Министр Владисав Сикорски хөкүмәте Лондонга күченде һәм анда алманнар белән көрәшүне дәвам итте. Сөргендәге Польша хакимиятенең мөһим өлешен Европаның көнбатыш өлешендәге Швейцария, Португалия, Испания һәм Швециядәге Польша илчелекләре тәшкил итә. Башка өлкәләр йә Алмания оккупациясе астында, яисә Алмания басымы астында — Польша дипломатик миссияләрен яба.
Швейцариядәге миссия Эльфенштрасседагы дипломатик зонада урнаша. Моннан тыш, 1940 елдан Тунштрасседа консуллык бүлеге буларак кулланылган бина да арендага алына. 1940 елның апреленнән башлап, сугышка кадәрге чорда Латыш илчесе (1923—1926) һәм Мүнхен генераль консулы (1927—1931) вазифасын үтәгән Александр Ладош илчелекнең миссиясе башлыгы булып билгеләнә. Ладош 1939 елда Владислав Сикорски боерыгы белән Польшадан китә һәм 1939—1940 елларда Сикорски хакимиятенең кыска вакытлы әгъзасы була. Ул Бернда миссиясен кабул иткәндә, Ладош төркеменең башка өч дипломаты, Риневич (1938 елдан бирле), Күл һәм Рокицки (1939 елдан) бу хезмәтне инде алып барган булганнар. Рокицки белән Риневич Ригада укыган чакта танышканнар (1934–1936) һәм, мөгаен, якын дуслар булганнар. Алар Берндә Күл һәм Ладош белән танышканнар. Сугыш башланырга өч атна калганда, Бөтендөнья яһүд конгрессы вәкиле булачак Абраһам Зилбершейн шулай ук Львовтан Женевага килә. Хайм Эйс шулай ук ХХ гасыр башыннан Швейцариядәге Цюрих кибете белән идарә иткән. Яһүд оешмаларының бу ике вәкиле сугыш алдыннан бер-берсен белмәгән.
Латин Америкасы паспортларының килеп чыгышы һәм режимы
Юлиус Күл сүзләре буенча, Латин Америкада ялган паспортлар булдыру идеясы 1939/1940 башында барлыкка килгән һәм, әүвәлдә, киләчәктәге Холокост белән бернинди бәйләнеше булмаган. Советлар Союзы биләгән территориядәге абруйлы яһүдиләр Япония аша котыла алсын өчен, дистәләнән Парагвай документлары чыгарылган. Берндагы нотариус Рудольф Хүгли миссиягә Парагвайның Мактаулы консулы итеп билгеләнелгән буш паспортларны сатырга әзерлеген белдерә. Паспортны кем тутырганы, һәм Советлар Берлегенә кайсы юл белән җибәрелүе билгеле түгел. Шунысын да әйтергә кирәк, 1939 һәм 1940 еллар башында Берн белән Совет чиге арасында нейтраль илләр өчен зона булганлыктан, чикне узу рәсми рәвештә мөмкин иде. Башта мондый гамәл берән-сәрән шәхесләр өчен генә мөмкин, башка очракларда ул ачылу куркынычлыгы тудыра, дип уйланылган. Ләкин охшаш документларны вакыт-вакыт җитештерү киләсе елларда да дәвам иткән. Эли Стернбучның булачак хатыны Гута Эйзенцвейг һәм каенана Джина өчен 1941 елның ноябрендә алган паспортлары моңа иң яхшы мисал булып тора. Стернбуч гаиләсе бу паспортны Юлиус Күл булышлыгы белән алды. Документны кем биргәне билгеле түгел. Яд Вашем 1957 елда үткәрелгән тикшерүләрдән күренгәнчә, хәтта Алмания 1941 елда Советлар Берлегенә һөҗүм иткән вакытта һәм яһүд геттолары барлыкка килгәннән соң да, берән-сәрән паспортлар бирелгән. Бу кешеләр кайбер очракларда геттода яшәүдән һәм Давыт Йолдызын киюдән баш тартырга мөмкин булганнар. 1942 елда Ванзее конференциясеннән соң Европа яһүдиләрен күпләп үтерү башлангач, яңадан паспортларны күпләп бирү планнары төзелә. Моннан соң, Латин Америкасы паспортлары яһүдиләрне юкка чыгару лагерьларына алып барудан саклыйлар: паспорт ияләре Алманиядәге һәм окуппацияләнгән Франция интеграцион лагерьларына җибәрелә. Башта, операция хаос халәтендә үткәрелә, бу ачыклау куркынычын арттырды. Шуңа күрә илчелек 1942 елда Абраһам Зилбершейнга мөрәҗәгать юллый. Полиция тарафыннан сорау алынган Зилбершейн моны болай аңлата:  "'Берндагы Польша Республикасы илчелегендә мин баш секретарь Риневич һәм консуллык бүлеге начальнигы Рокицки белән очраштым. Ике әфәнде дә минем игътибарымны Швейцариядә кайбер кешеләрнең Алмания басып алган илләрдәге полякларга Латин Америкасы (штатлары) паспорты белән тәэмин итү бизнесы белән шөгыльләнүенә юнәлделәр. Бу паспортлар хуҗаларына хәлен нык яхшыртырга мөмкинлек бирә. Без чын паспорт 'кара базар'ы белән очраштык. Илчелек әфәнделәре миңа RELICO исеменнән эшләгән бу эш өчен җаваплылык алырга куштылар.'"
Парагвай паспортлары
Башта RELICO-илчелек үзәге паспорт эшенең төп үзәгенә әверелде. Зилбершейн паспорт белән капланган кешеләр исемлеген консул Рокицкига җибәрә, ул язмаларны саклый һәм Парагвай паспортларына урнаштыра. Зилбершейн белән Рокицки арасында 1942—1943 еллар арасында документлар алмашынуы пәйда була һәм киләсе айларда шәхси мәгълүматлар һәм Зилбершейн тарафыннан һәрберсенең фотосы булдырыла, документлар бирелергә тиешле кешеләр исемлеге төзелә. Моңа җавап итеп, Рокицки алынган паспортларны яки нотариаль расланган нөсхәләрне Зилбершейнга һәм консул Рудольф Хүглидан әлеге бәхетлеләргә паспорт алу турында хәбәр җибәрә. 1943 елның гыйнварында Хүглидән полиция тарафыннан сорау алына. Ул түбәндәгечә сөйли:"“Мин 1942 елның урталарында паспорт тапшыруын башладым. Нәкъ менә доктор Күл бу гражданлыгын йә шәхесен таныклаучы документлар булмаган кешеләргә паспорт оештыру идеясен тормышка ашыра. (…) Аларның күбесе — Польша илчелеген, дөресрәк, илчелек хезмәткәре доктор Күлне кайгыртты (…). Һәрхәлдә, икенче шәхес Рыневич, үзе паспортларны тутырды һәм аларны миңа бары имзалау һәм герметизация өчен генә җибәреп торды, барысы турында хәбәрдәр иде.”"Шунысы игътибарга лаек: Парагвай паспортларының күпчелек өлеше 1942 елның 18—30 декабрендә язылган, һәм берсе дә 1943 елда язылмаган. Ләкин, Зилбершейн белән Рокицки арасында Яд Вашем архивындагы хатлар алышуы бу паспортларның ретроспектив рәвештә торгызылганын күрсәтә. Бу, мөгаен, Хүгли белән килешүнең бер өлеше булгандыр. Хәтта 1943 елның көзендә ясалган документларда да 1942 елның 30 декабре дип язылган була. Парагвай паспортларының күпчелеге консул Рокицки язуын йөртә. Төрле кулъязмалар арасында дуга сыман язу белән тутырылган берничә паспорт булса да, бу аларның кем тарафыннан язылганын ачыкландырмый. Иң мөһим фараз: аларны Юлиус Кюл яки Стефан Риневич язганнар. Паспорт Польша, Нидерланд, Словакия һәм Венгрия яһүд гражданнары, шулай ук Алмания гражданлыгыннан азат ителгән яһүдиләр өчен бирелә. Яд Вашемдагы Зилбершейн архивында табылган паспортларның саны шуны күрсәтә: бу документларның өч сериясеннән ким дигәндә 1056 данә чыгарылган. Паспортлар бер яки берничә кеше өчен бергә оештырыла. Бу ситуациядән чыгып, 2100 кешегә паспортлар бирелә дип әйтергә мөмкин. Һәр паспорт бәясе 500—2000 франк арасында иде. Акчалар Рудольф Хүглигә Рокицки, Күл һәм Риневич аша җиткерелгән. Бу хәл аңа бөтен операция өчен зур керем биргән. Чагыштыру өчен, ул вакытта илче Ладошның айлык хезмәт хакы 1800 франк, һәм Юлиус Күлнең — 350 франк (дипломатлар үзләре моны кешелеклелек мотивациясе белән аңлаталар). Шул ук вакытта, күп кеше өчен паспортсыз да Парагвай гражданлыгын раслаучы исемлекләр төзелә. Исемлектә булганнар саны, мөгаен, Парагвай паспорты ияләренә караганда аз гына кимрәк булгандыр.
Перу һәм Сальвадор паспортлары
Зилбершейн 1943-нче елда Женевада Перу консулы Хосе Баррето белән элемтәгә керде һәм игълан иткәнчә 28 паспорт өчен 10—12 мең франк тапшырды. Моны белгәч, Перу Генераль консулы Барретоны эшеннән азат итте. Бу Зилбершейн белән Риневич арасында бәхәс тудырды, Риневич аны берүзе эш итүдә гаепләде. Бу язышудан аңлашылганча, Польша илчелеге паспортлар турында төгәл мәгълүмат сорый. Риневич шулай ук Барретоны саклап калу һәм эшне яшерү өчен уңышсыз интервенция ясады, һәм бу хәл Лиманың Польша илчелегендә шундый ук нәтиҗәгә китерде. 1943 елда Зилбершейн Женевада Сальвадор Генераль консуллыгының яһүд хезмәткәре Джордж Мандель-Мантелло (Дьердь Мандль) белән элемтәгә керде. Мөгаен, бу кеше аңа генераль консул Артуро Кастелланоса рөхсәте белән паспорт һәм гражданлык документлары тапшырган булгандыр. Польша илчелегенә, мөгаен, бирелгән паспортлар саны һәм Мандель-Мантелло белән элемтәләр турында мәгълүмат бирелгәндер, ләкин аның документлар бирү процессында катнашуы турында бернинди дәлиле дә булмый. Артуро Кастелланос Яд Вашем тарафыннан 2010 елда Халыкара намус премиясенә лаек була.
Һондурас, Һаити һәм башка штатларның паспортлары
Һондурас паспортларын алганда, Зилбершейн элеккеге Һондурасның мактаулы консулы Антон Бауэр белән элемтәгә керде, ул мөһерне урлап, Берндагы офисында законсыз документлар тапшырды. Зилбершейн хатларын Бауэрның кызы Изабелла алган. Берсендә Рокицки аша алынган паспорт эзләре бар. 1943 елның 27 маенда Зилбершейн Рокицкидан икенче көнгә паспортлар бирүне сораган, һәм ул көнне ким дигәндә ике Һондурас паспорты булдырылган.
Төркем эшчәнлеге нәтиҗәләре
Абраһам Зилбершейн 1944 елның гыйнварында хәбәр иткәнчә, бу чаралар алманнар тарафыннан якынча 10,000 кешене үтерү лагерьларына алып китүдән коткарган. Аның сүзләренчә, бу кешеләр Алманиядәге Титтмонинг, Либенау һәм Бүлсенбергтагы изоляторларда һәм Франциядәге Виттель лагерендә торганнар. 1944 елның мартында алманнар Виттел лагерен бетерделәр, 200—300 тоткынны үтерделәр, ләкин Зилбершейн күрсәткән лагерьларның күбесе бетерелмәде. Тарихи документларның берсе Берген-Белсен подстанциясендә азат ителү алдыннан 1100 дән артык паспорт иясе барлыгы турында бәян итә. Зилбершейн шулай ук аларның күбесе белән 1946 елның маенда Польшага сәфәре вакытында танышканын яза.
2019 елда Якуб Кумоч редакциясе астында Ладош төркеме тарафыннан паспорт алган 3262 яһүд исемлеге нәшер ителде. Исемлектә шулай ук кешеләрнең кайсы илнең документларын алуы да билгеләнә. Эзләнү Бад-Арользен, Яд Вашем, Варшава һәм башка архивларда үткәрелә. Сораштыру нәтиҗәләре буенча, 2019 елның 24 октябренә кадәр булдырылган 5000—7000 паспорт ияләренең исемнәре әле дә билгеле түгел.
Хермаринген
Хермаринген (Hermaringen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Ладош төркеме
Ладош төркеме әдәбиятта
Бу темадагы әдәбият Ладош төркеменең эшчәнлеген еш кына аерым шәхесләр белән тыгыз бәйләнештә күзаллый. Төркемнең сере һәм аның әгъзалары язган киң хатирәләрнең булмавы моңа төп сәбәп була. Бу төркем өчен иң якын шәхес Александр Ладош булган, ул кайчандыр кемнеңдер өчен паспорт эшен тәмамлый алмавы турындагы истәлеген китабының өченче томында бәян итте. Аның әлеге эше 1963 елның декабрендә үлеме аркасында тәмамланырга мәҗбүр була. Ладош төркеме дипломатлары — Ладош, Рокицки, Күл һәм Риневич, 1945 елның гыйнварында Агудат Израильнең рәхмәт исемлегендә урын ала. 2015 елда Агнезка Хаска Берндагы Польша Республикасы илчелеге тарафыннан яһүдләрне азат итү турында мәкалә бастыра. 2017 елның августында журналистлар Збигнев Парафианович һәм Михал Потоцки тарафыннан язылган мәкаләдә бу проблема тулаем яктыртыла, һәм барлык төркем әгъзаларының паспортка ия булучыларны коткаруы искәртелә. Мәсьәлә Польша яһүд шагыйре Владисав Шленгельнең Варшава геттосында язган "Паспорт" шигыренең төп темасы була. Композитор Макс Ковальски Зцленгель шигыренә әсәр иҗат итә, һәм Шолем төркеме әсәрне 2018 елда башкара.
Хермаринген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ладош төркеме
Искә алыну
2019 елның июнендә Ладош төркеме әгъзалары үлеменнән соң "Virtus et Fraternitas" медале белән бүләкләнделәр.
Яд Вашем институты бәхәсләре
2019 елның апрелендә Яд Вашем институты Константи Рокицкиның Ладош төркеме юлбашчысы итеп таный, Александр Ладош һәм Стефан Риневич халыкара мактаулы исемгә лаек булуын игълан итә. Җитди фактик хаталарны үз эченә алган карар (Ладош һәм Риневич Рокицкиның кул астындагы хезмәткәрләр түгел, аның җитәкчеләре булган, һәм аларның берсе дә консул вазифасын үтәмәгән) Рокицки гаиләсе тарафыннан ризасызлык белән каршы алынды, алар медальдән баш тарттылар. Бу карар уңаеннан Яд Вашемга Ладош төркеме коткарган 30 дан артык кешеләрнең кайберләреннән шулай ук ризасызлык хатлары җибәрелә. Моннан тыш, Польшаның Швейцария илчесе Якуб Кумох әлеге хәлне "аңлашылмаучанлык" дип бәяли, һәм Рокицки Ладош һәм Риневич идарәсендә булганын ассызыклый. Бу карарга шулай ук Ладош төркеменә нигез салучыларның берсе булган Цюрихтагы Польшаның Мактаулы консулы Берн Блехнер дә каршылык белдерә.
(11146) Киригаминэ
(11146) Киригаминэ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 23 ноябрендә Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 WD3» саналган.
Рут (Сен-Маритим)
Рут — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Еквиль (Эр)
Еквиль — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
(10293) Прибина
(10293) Прибина — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 5 октябрендә Милан Антал тарафыннан Пивниц обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TU6» саналган.
Ньюфаундленд һәм Лабрадор
Ньюфаундленд һәм Лабрадор (Newfoundland and Labrador) — Канада провинцияләренең берсе.
Башкаласы — шәһәре.
Тарих
1949 елда барлыкка килгән.
Административ бүленеш
271 (2019).
Присака (Бихор)
Присака — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Пантикоса
Пантикоса — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Танюй (елга)
Танюй — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Каменное күле - Каменная Виска күле урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Добрае (Мсциславский районы)
Добрае  (Добрае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Чугуев
Чугуев (Чуһуйив, Чугуїв, Чугуев) — Украинаның Харьков өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 32379 кеше (2014).
Тарих
1680 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Туган тел буенча, 2001: рус теле — 69,6%, украин теле — 29,6%.
Сантана-да-Азинья
Сантана-да-Азинья — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Волфрам синдромы
Күрү нервының нәселле атрофиясе (нейропатия) — беренче чиратта күрү нервының ике яклы атрофиясе белән сыйфатланган сирәк гетероген  төркеме чирләре.
Волфрам синдромын шулай ук DIDMOAD дип билгелиләр: шикәрсез диабет (Diabetes  Insipidus), шикәр диабеты (Diabetes Mellitus), күрү нервы атрофиясе (Optic Atrophy), саңгыраулык (Deafness).
1.     Нәселдәнлек төре аутосом-рецессивлы.
2.     5 яшьтән алып 21 яшькә кадәр  билгеләнә.
3.     Күрү нервы атрофиясе шактый таралган һәм күрү нервы дискы экскавациясе белән бергә була ала.
4.     Фараз бик тискәре (азактагы күрү үткенлеге 6/60 кимрәк).
5.     Системалы күренешләренә (DIDMOAD кала) аносмия, атаксия, тартышу, психик какшаулар, түбән буй, эндокрин бозылулар һәм АМС аксым дәрәҗәсе арту керә.
(11147) Delmas
(11147) Delmas — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 6 декабрендә П. Антонини тарафыннан Bedoin обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 XT5» саналган.
Земземие (Сөгүт)
Земземие (Zemzemiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Сөгүт илчесенә караган бер авыл (köy).
Домбрувка-Вислоцка
Домбрувка-Вислоцка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нортгемптон (округ, Виргиния)
Нортгемптон — Америка Кушма Штатларының Виргиния штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Иствилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1648 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2059/549 км² тәшкил итә.
Канада гимны
Канада гимны – «O Canada» (“Әй Канада”). Канадада инглиз һәм француз телләре рәсми статуска ия. Шуңа күрә һимнның да ике телдәге юрамасы бар, ләкин бер текст икенчесенең тәрҗемәсе булып тормый. Һимнның сүзләре башта илдәге милли азчылык телендә – французча язылган булган, авторы Адольф-Базиль Рутье (Adolphe Basile Routhier, 1839–1920). Көен дә француз кешесе – Квебек провинциясендә туып үскән Каликса Лавалье (Calixa Lavallée, 1842–1891) 1880 елда иҗат иткән. Текстны инглиз теленә Роберт Стенли Виер (Robert Stanley Weir, 1856–1926) ирекле рәвештә тәрҗемә кылган. Соңрак (1908 елда) ул моны болай аңлаткан: "Лавалье әфәнденең шигыре, әлбәттә, менә дигән. Аңарда Иске Дөньяның милли рухы бик төгәл чагылдырылган. Шул ук рухтагы инглиз телле текст язарга тырыштым".
1968 елда инглизчә текст шактый үзгәртелгән, соңгы төзәтмәләр исә аңа 1980 елда кертелгән. Канада гимнының XIX гасыр азагында язылган һәм бүген инде берничек тә кулланылмаган тулы текстларын (француз һәм инглиз телләрендә) укыганда ирексездән шундый фикергә киләсең: ике ”бөек милләт” бер-берсе белән бер үк илдә тату яшәү өчен үзләренә ирекле рәвештә бик зур чикләр һәм чикләүләр куйганнар. Үз дәүләтчелеген заманча цивилизацияле калыпка күчерә алмыйча интеккән Русиянең “бөек мәмләкәте” өчен гыйбрәт өстендә гыйбрәт инде…
Башлангыч текстер (XIX гасыр)
(1918 ел аудиоязмасы, биредә хәзер гамәлдән чыгарылган дүртенче куплет та җырлана)
Гвалдо (Лука)
Гвалдо — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гвалдо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Залесе (гмина Блендув)
Залесе  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тар-Я
Тар-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Огур-Я елгасының уң ярыннан 24,6 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тарасенки (Вицебский районы)
Тарасенки (Тарасенкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ла-Рош-Канийак
Ла-Рош-Канийак (La Roche-Canillac) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Эглетон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,02 км².
Лейк-Колорадо-Сити (Техас)
Лейк-Колорадо-Сити  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Присака (Вранча)
Присака — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Kornell universitetı
Cornell universitetı (Корнелл университеты). AQŞnıñ New York ştatınıñ Ithaca şähärendä urnaşqan xosusıy universitet, Ürmäle göl ligası äğzası. Universitetnıñ ike meditsina campusları New York häm Qatar ileneñ Mäğärif şähärendä urnaşqannar.
Universitet 1865 yılda Ezra Cornell häm Andrew Dickson White tarafınnan dinnärdän ayırım, irlärgä häm xatın-qızlarğa tigez mökinçeleklär birä torğan institut bularaq açıla. Başlıça universitetnı açuçılar Cornell fänneñ barça ölkälären dz qolaçlar digän ömettä bulalar. Bu ideyälär Cornell universitetınıñ dewizında da çağılış tapqan.
Universitet cide baqalvr häm cide mağistr mäktäbennän tora, härberse üz proğrammasın üze bilgeli. 20nçe ğasırnıñ urtalarınnan universitet üzeneñ eşçänlegen dönya qülämendä alıp bara başlıy. 2001 yılda Qatar däwlätendä meditsina qampusı açıla. Xäzerge waqıtta universitet 40 Nobel büläge belän dan tota.
Fänni ezlänülär universitetnıñ töp eşçänlegen täşkil itä. 2005 – 2006 yıllarda universitet fänni-tikşerenü maqsatlarına 605 million dollar sarıf itkän.
Tarix
Cornell universitetı 1865 yılnıñ 27 aprelendä oyıştırıla. Ezra Cornell üzeneñ fermasın häm 500,000 dollar külämendä aqçasın universitetqa miras itep birä. Senator Andrew Dickson White isä universitetnıñ berençe prezidentı wazıyfaların başqarırğa üzeneñ rizalığın birä.
Berençe studentlar 1868 yılnıñ 7 oqtyaberendä qabul itelä. İke yıldan xatın-qızlar universitetqa uqırğa kerergä xoquqlı bula.
Cornell universitetınıñ devizı I would found an institution where any person can find instruction in any study (İnglizçädän, Min teläsä kem teläsä nindi fän ölkäsendä kiñäş taba alırday universitetnı başlap cibärermen ).
Qampus
Cornell universitetınıñ töp qampusı Ithaca, New York ta urnaşqan. Berençe yıllarnı universitet 0.85 kvadrat km cir bili. Bu urında 260 yaqın bina urnaşqan. Töp campusta arzitekturanıñ törle stillärenä qarağan binalarnı tabıp bula. Şul isäptän, Ğotik, Wiktorian häm Neoqlassik kimälendägelären.
Oyışma
Cornell tabışsız oyışma bularaq sanala, häm şuña kürä aqça fondaları uqu öçen tüläwlärdän, fänni-tikşerenü grantlarınnan, ştat xaqimiäte küçermälärennän häm alumni kertemnärrenän cıyıla.
Cornell şaqtıy desentralizasiälängän uqu yortı bularaq, collegelar bäysez sanala. Härber mäktäp üze uqu proğrammaların tözi. Universitet däräcsendäge taläplär tübändägedän ğıybarät
Magistr däräcäse
2011 yılğı çığarılış klassına uqırğa kerüçelärneñ 20.5% ğına Cornell universitına alındılar. Studentlarnıñ 96% ikençe yılda da uquların däwam itä.