cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Николай Соболев (1904)
Биография
Биектау районының Яр буе Морквашы авылында «Буш Моркваш» пионер лагере директоры булып эшли.
Саседон
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Соболев (1904)
Биография
Ул 1957 елның 2 февралендә вафат була.
Хәтер
2010 елда Николай Соболев исеме Яр Чаллышәһәрендәге бер урамга бирелгән. (Залесный проспекты белән Нурмый Шәрипов урамы арасында). Яр Чаллының Дан аллеясында Җиңү паркында 2018 елның 30 августында аның бюсты урнаштырылган.
Жижин
Жижин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сую-Нгэва-Яха
Сую-Нгэва-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Яхады-Яха елгасының уң ярыннан 154 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Миңнесәгыйрә Таҗиева
Миңнесәгыйрә Таҗиева (Миңнесәгыйрә Таҗи кызы Таҗиева,, — , ) — авыл хуҗалыгында новатор, зоотехник.Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Сую-Нгэва-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Миңнесәгыйрә Таҗиева
Биографиясе
1936 елның 6 августында Татарстан АССРның Минзәлә районы Күзкәй авылында туа.
Сую-Нгэва-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Миңнесәгыйрә Таҗиева
Биографиясе
1973 елда Минзәлә авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлый.
1953 елдан-бозау караучы, 1955 елдан — «Татарстан» совхозы сыер савучысы, 1972 елдан — зоотехник, азык лабораториясе мөдире, 1978 елдан — участок башлыгы.
1989-1991 елларда-Тукай районының дуңгызчылык комплексы, "Сосновоборский" совхозы зоотехнигы.
Таҗиева җитәкчелегендәге репродуктив участок коллективы 1984 елның июлендә (113%) ит җитештерү буенча 11 нче бишьеллык (1981-1985) планын үтәгән. 1986-1989 елларда гына да 43 780 ц (118,0 %) һәм 124,4 мең баш дуңгыз (106,1%) артым алынган.
Хәзерге вакытта пенсиядә һәм Татарстанның Тукай районында яши.
Хәтер
Республиканың Хезмәт даны юбилей китабына (1970), 1941-1945 еллардагы Җиңүнең 40 еллыгы уңаеннан Хөрмәт китабына (1985) кертелгән.
Гаррелл (Арканзас)
Гаррелл  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мостовая (Камышлов районы)
Мостовая (Мостовая) — Свердловск өлкәсенең Камышлов районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Бергевёрден
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эньян (коммуна)
Эньян — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Ольшевко (Мазовия воеводалыгы)
Ольшевко  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сасекорбо
Сасекорбо — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Левкушка
Левкушка — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Паптакулым-Игол
Паптакулым-Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Лелен-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Акчешме (Инҗирлыова)
Акчешме (Akçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Инҗирлыова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Егул
Егул — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Кече Визинга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 39 км.
Кыпа-Кюэль-Кы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зөбәрҗәт Янбирдина
Янбирдина Зөбәрҗәт Нәби кызы (18 сентябрь 1945 ел — 9 май 2009 ел) — шагыйрә, 1990 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы. Башкортстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (2006). Хәким Гыйләҗев исемендәге премия лауреаты (2001).
Иҗаты
Зөбәрҗәт Янбирдинаның «Йөзек кашы» исемле беренче  шигырьләр җыентыгы 1978 елда чыга. Аның иҗатына тирән хис-тойгылар, тел байлыгы, образлылык хас. «Күк муенса» (1991), «Ил анасы» (1995), «Сандал» (2001), «Дага чыңы» (2005) һәм башка шигъри җыентыкларына кергән әсәрләренең төп темасы — туган халкының язмышы, тормышта кешенең үз урыны, хатын-кыз бәхете.
Зөбәрҗәт Янбирдина башкорт балалар шигърияте өлкәсендә дә иҗат итә. Балалар өчен язылган «Колын» (1992), «Айбулат — имәнем» (1994) китаплары авторы. Әсәрләре рус теленә тәрҗемә ителгән. Шигырьләре көйгә салынган.
Пембрук (Джорджия)
Пембрук  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пембрук шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коркутреис (Чанкая)
Коркутреис (Korkutreis) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Чанкая илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Буквиця (Түбән Силезия воеводалыгы)
Буквиця  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13904) Univinnitsa
(13904) Univinnitsa — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1975 елның 3 октябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1975 TJ3» саналган.
Жиранкур
Жиранкур — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Сторнешть
Сторнешть — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6627) 1981 FT
(6627) 1981 FT — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сытяру-Яха
Сытяру-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Се-Яха (Зеленая) елгасының сул ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 60 км.
(6627) 1981 FT
Тарихы
1981 елның 27 мартында Зденка Ваврова тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 FT» саналган.
Сытяру-Яха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Мядзеневичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Сытяру-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зе-Дока
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Макассар
Макассар (Makassar) — Индонезиянең Көньяк Сулавеси правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Макассар Сулавеси утравының көньяк өлешендә урнашкан.
Шамил Һидиятуллин
Шамил Шәүкәт улы Һидиятуллин (1971 елның 3 декабрендә, Ульян) - Россия журналисты һәм язучысы, ике тапкыр "Зур китап" премиясе лауреаты, «Коммерсантъ» нәшрият йортында эшли.
Биографиясе
Шамил Һидиятуллин 1971 елда Ульян шәһәрендә туган. Чаллыда, Казанда яшәгән, хәзер Мәскәүдә яши. Журналистикада 1988 елдан бирле профессиональ эшли. 9 ел «Известия Татарстана» газетасы (соңрак «Время и Деньги» республика эшлекле басмасы итеп үзгәртелгән) белән хезмәттәшлек иткән, соңгы елларда баш мөхәррир урынбасары булып эшләгән. Шул ук вакытта 1994 елдан башлап Татарстанда «Коммерсантъ» нәшрият йортының үз хәбәрчесе була.
2001 елда Казанда «Коммерсантъ»ның баш мөхәррире була. 2003 елның ноябреннән «Коммерсантъ» Мәскәү офисында эшли. Хәзерге вакытта-төбәк бүлеге җитәкчесе.
Өйләнгән, ике баласы бар.
Ил Кантоне ди Пьеве Модолена (Реҗо Эмилия)
Ил Кантоне ди Пьеве Модолена — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Кантоне ди Пьеве Модолена Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Шамил Һидиятуллин
Мәкаләләр
2007 Ислам и фантастика 2007 Эта фантастическая война //«Власть» — М.:2 апреля 2007 года) Множество статей на экономические темы и публицистики
Ювалар (Чан)
Ювалар (Yuvalar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Чан илчесенә караган бер авыл (köy).
Пильча-Желиховска
Пильча-Желиховска — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ил Кантоне ди Пьеве Модолена (Реҗо Эмилия)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ольшевниця-Нова
Ольшевниця-Нова — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Берингштедт
Берингштедт (Beringstedt) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глид (Вашингтон)
Глид  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Глид халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саука (Гвадалахара)
Саука — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Поле (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Акчешме (Акһисар)
Акчешме (Akçeşme) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Акһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD131979
HD131979 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Шиеу (коммуна, Бистрица-Несеуд)
Шиеу — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ви-ле-Люр
Ви-ле-Люр (Vy-lès-Lure) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,00 км².
«Хәзинә» милли сәнгать галереясы
Тарих
1950 елдан башлап, Татарстанның сынлы сәнгать музеенда Татарстан рәссамнарының сынлы сәнгать, графика, скульптура әсәрләрен туплау эше башлана. Шуларга нигезләнеп, музейда Татарстанның һөнәри декоратив - гамәли сәнгате дип исемләнгән, даими эшләүче экспозиция ясала. Татар милли сәнгате тупланмасы музей фондында күренекле урын били. Шул тупланма нигезендә 2005 елның 23 августында, Казанның меңъеллыгын бәйрәм иткән көннәрдә, Казан Кремле музей-тыюлыгында  элекке юнкерлар училищесы бинасында Татарстанның сынлы сәнгать музееның бүлекчәсе буларак, «Хәзинә»  милли сәнгать галереясы ачыла.
Галерея турында
Төп күргәзмәдә 2 000 сәнгать әсәре куелган. Радимов, Ш.Н. Мөхәмәтҗанов, М.З. Кәримов, Д.Н. Красильников) эшләрен күрә ала.
В. Тимофеев, Н. Сокольский, М. Васильева, Н. Вәлиуллин, Я. Ушков, Л. Александров, П. Байбарышев, В. Гурьев, Г. Зиновьев картиналары) күргәзмәдә урын алган.
Николай Фешин, Бакый Урманче, Харис Якупов һ. б. замана рәссамнарының күргәзмәгә куелган сирәк очрый торган әсәрләрен карап, Татарстан сынлы сәнгатенең, бигрәк тә татар рәссамнары иҗатының ХХ гасырдагы үсеш баскычларын күзалларга була.
Галерея һәр көнне эшли, шимбә, якшәмбе – кыска эш көне. Адресы - Казан Кремле, 3- подъезд
«Хәзинә» милли сәнгать гелереясының рәсми сайты : www.izo-museum.ru
Чыганаклар
1. Казань в памятниках истории и культуры. Под ред. С. С. Айдарова, А. Х. Халикова, М. Х. Хасанова, И. Н. Алеева. — Казан, 1982.
Эскласан-Лабастид
Эскласан-Лабастид — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Еджыд-Ва
Еджыд-Ва — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Коин елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Буковець (Эленёгурский повяты)
Буковець  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
«Хәзинә» милли сәнгать галереясы
Чыганаклар
2. Рәсми сайт
Гарфилд (Арканзас)
Гарфилд  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мярница
Мярница (Мярніца ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(13905) 1976 QA
(13905) 1976 QA — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1976 елның 27 августында Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 QA» саналган.
Жилка (Люблин воеводалыгы)
Жилка  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бандуң
Бандуң (Bandung) — Индонезиянең Көнбатыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Бандуң Җава утравының көнбатыш өлешендә урнашкан.
Добанчино (Түре шәһәр округы)
Добанчино (Добанчино) — Свердловск өлкәсенең Туринск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Жирекур-сюр-Дюрбйон
Жирекур-сюр-Дюрбйон — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Зортеа
Зортеа — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сэвк-Яха (Матюй-Яха кушылдыгы)
Сэвк-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Матюй-Яха елгасының сул ярыннан 64 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 52 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маҗарстан
Маҗарстан (Magyarország) – Үзәк Аурупада урнашкан дәүләт. Австрия, Словакия, Украина, Румыния, Сербия, Хорватия һәм Словения белән чиктәш.
Этимологиясе
Русча венгр -Польшадан алынма: węgier «венгр», (ѹгринъ, у́горець, сербск.-ѫгринъ,, у̀гар, у̀гра, у̀грин, унгарци, vogǝr, vogrin, uher, uhor, węgier, węgrzyn, veñgras).
Европа телләрендә Ungari, Ungri,, hongrois, Ungar(n), Hungarian(s), ungrare. Әлеге экзоэтноним барысы да боронго болгардан килеп чыккан: on ogur - «ун өлеш (мөгезләр)». Башлангыч h- "Һуннар» тәэсире белән таркаладыр, мөгаен. Урта гасырларда Маҗарстанны Һуннар Патшалыгы дип озак атадылар, бу исем «Нибелунглар турында җыр» романда телгә алына.
Төрки телләрдә Маҗарстан исеме илнең төп халкының үз аталышынан маҗарлар (мадьяры) алынган.
География
Дәүләт территориясе нигездә тигезлекләдән гыйбарәт. Дунай елгасының уң яры 150—200 м биеклектәге Дунантул тигезлеге һәм Урта Маҗар тауларының массивларыннан гыйбарәт. Дәүләтнең төньяк-көнбатышында Кече Урта Дунай түбәнлегенең көньяк өлеше (Кишалфөлд), төньяк-көнчыгышында Карпат тауларының итәкләре (иң биек ноктасы — Матра массивындагы Кекеш тавы, 1015 м), көнбатышта Альп тауларының итәкләре (500—800 м) урнашкан.
Файдалы казылмалар: боксит, күмер, нефть, табигый газ, уран, марганис, тимер мәгъдәннәре.
Климат— уртача континенталь. Уртача температура -2…-4°С (гыйнвар), +20…+22,5°С (июль). Еллык явымнар саны 450—900 мм. Көнбатышта корылыклар була. Явымнарның күбесе җәй башында һәм көздә ява.
Тауларда һәм үрле урыннарда соры урман һәм кәсле-карбонатлы туфраклар, Тиса һәм Дунай үзәннәрендә аллювиаль туфраклар. Алфөлддә уңдыршсыз тозлы туфраклар очрыйлар. Маҗарстан территориясенең якынча 20% урманнар белән капланган. Урманнар нигездә тауларда сакланып калганнар.
Хайваннардан куян, дала тычканы, йомран, төлке, керпе, кошлардан тургай. миләш чыпчыгы, тукран, ябалак бар. камышлыкларда су кошлары очрыйлар.
Тарих
23 октября — 9 ноября
Административ бүленеш
thumb|left|300px Маҗарстан 19 медьега бүленә:
Дәүләт корылышы
Маҗарстан — демократик дәүләт. Гамәлдәге Конституцияск 2011 елның18 апрелендә кабул ителгән. Дәүләт башлыгы — президент. Аның вәкаләт мөддәте — 5 ел. Канун чыгаручы органы — парламент — Дәүләт мәҗлесе. Аны халык гомуми тиң һәм яшерен тавыш бирү юлы белән 4 елга сайлый. Башкарма хакимият органы — Министрлар Шурасы, аның башында баш министр тора.
Икътисад
Маҗарстан уртача күләмле зур керемле икътисадка ия. Ул Европа Берлеге икътисаднының бер өлеше булып тора. 1990-елларда, социалистик икътисадтан базар икътисадына күчү кысаларында Маҗарстан икътисады либирәлләштерүне кичергән. Маҗарстан — Халыкара икътисадый хезмәттәшлек һәм үсеш оешмасы әгъзасы (1995 елдан), Бөтендөнья сәүдә оешмасы әгъзасы (1996 елдан), Европа Берлеге әгъзасы (2004 елдан).
Тулаем эчке продуктта авыл хуҗалыгы 7.1%, сәнәгать 29.7%, хезмәт күрсәтү тармагы 63.3%ны тәшкил итә. 2013 елгы мәгълүматларына күрә, Маҗарстан экспорты 93.01 миллиард долларын тәшкил итә ; төп партнерлар: Алмания (25.6%), Румыния (6.2%), Словакия (6.1%), Австрия (6.0%), Италия (4.8%), Франция (4.8%), Бөекбритания (4.2%), һәм башкалар. Төп экспорт таварлары — машиналар һәм җиһазлар (53.5%), башка эшләнмәләр (31.2%), ашамлыклар 8.7%, ягулык һәм электр энергиясе (3.9%), чимал (3.4%).
Маҗарстан экспорты 89.51 миллиард долларын тәшкил итә ; төп партнелар: Алмания (25.1%), Россия (8.8%), Кытай (7.4%), Австрия (7.1%), Словакия (5.6%), Польша (4.8%), Италия (4.5%), Нидерланд (4.2%) . Төп импорт таварлары — машиналар һәм җиһазлар (45.4%), башка эшләнмәләр (34.3%), ягулык һәм электр энергиясе (12.6%), ашамлыклар (5.3%), чимал (2.5%) (2012).
Төп икътисад тармаклары — тау эше, металлургия, төзелеш материаллары, азык-төлек, текстиль, химикатлар (күбесенчә фармацевтика), автотранспорт. Төп авыл хуҗалыгы культуралары — бодай, кукуруза, көнбагыш, бәрәңге, шикәр чөгендере.
Дин
Католиклар — 3,8 млн, кальвинистлар — 1,1 млн, лютераннар — 0,2 млн, яһүд дине тарафдарлары — 10 мең, башка диннәр вәкилләре — 167 мең (2011). Рәсми мәгълүматлар буенча, Маҗарстан халкының (9 684 мең кеше) 0,50 % ы (50 мең кеше) — Ислам дине тарафдары (2020).
Ирмар
Ирмар (Йырмарий, Ирмарь) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,3%), руслар (5,7%).
Ил Каприоло (Реҗо Эмилия)
Ил Каприоло — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Каприоло Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стояна
Стояна — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Корташ (Эргани)
Корташ (Kortaş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эргани илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пендерграсс (Джорджия)
Пендерграсс  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Пендерграсс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колотинский
Колотинский — фамилия.
Беркентин
Беркентин (Berkenthin) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Пйонткова (Кече Польша воеводалыгы)
Пйонткова — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Беркентин
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пйонткова (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6628) Донделия
(6628) Донделия — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ольшевниця-Стара
Ольшевниця-Стара — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саэлисес-де-ла-Саль
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акчириш (Шалпазары)
Акчириш (Akçiriş) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Шалпазары илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Парака-Еган
Парака-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Кулын-Игол елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жилки
Жилки — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шиеу (коммуна, Марамуреш)
Шиеу — Румыниянең Марамурешу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Атом-төш коралы
Атом-төш коралы яки атом коралы, төш коралы — авыр төшнең бүленүе чылбырлы төш реакциясе нәтиҗәсендә чыгарыла торган энергия куллану нигезендә ясалган корал, аның белән идарә итү һәм тәмеккә (төзәгән урынга) таба китерү чаралары барлыгы.
Атом-төш коралы, биологик һәм химик кораллары массакүләм үтерү коралына карыйлар.
Атом-төш коралы - шартлау төрендәге корал, анда авыр төшнең бүленүе чылбырлы төш реакциясе яки җиңел төшләр синтезы термотөш реакциясе нәтиҗәсендә  чыгарыла торган энергия кулланыла.
Нигез
Атом-төш коралы нигезендә идарә ителешле түгел авыр төшнең бүленүе чылбырлы төш реакциясе һәм термотөш реакцияләре ята.
Төшнең бүленүе чылбырлы реакциясен җибәрсен өчен я уран-235, я плутоний-239, кайбер очракта уран-233 файдаланыла.
Табигатьтә уран ике төп изотоп төрендә очрый - уран-235 (табигый уранның 0,72%) һәм уран-238 (99,2745%), ләкин төшнең бүленүе ягулыгы өчен тик уран-235 кулланыла ала.
Уран-238 изотобында бәйсез чылбырлы төш реакциясе үзе бара алмый, шуңа күрә ул табигатьтә шундый таралган.
Атом-төш бомбасы эшләсен өчен уран-235 булуы 80% ын артык тәшкил итәргә тиеш. Шуңа күрә атом-төш ягулыгын җитештерүдә уран-235 өлешен арттыру өчен бик чыгымлы процесс - уранны баектыру кулланыла.
АКШта коралда уран-235 баектыру дәрәҗәсе 93%, кайчакта 97,5% җитә.
Уранны баектырудан тыш плутоний-239 изотобы нигезендә плутоний бомбасы ясарга була, анда физик үзлекләр тотрыклылыгы өчен плутонийга бераз галлий кушыла.
Тидерү нәтиҗәләре
Атом-төш бомбасын шартлатканнан соң, атом-төш шартлавы була, нәтиҗәдә күп тидерү факторлары тарала:
Электромагнит импульсы тере организмга зур йогынты ясамый, ләкин электрон җайланмаларны боза ала.
Төрләр
Төш кораллары ике төп төргә бүленә:
Төзелеше
Бүленә торган төшләрне шартлатсын өчен ике төп ысул бар:
Уранның массасы критик массадан кечерәк булса, нейтроннарның күпчелеге тышка чыгып китә һәм чылбырлы реакция хасил булмый кала. Әгәр m>mc булса, нейтроннар бик тиз үрчиләр, һәм реакция шартлау рәвешендә үтә.
Туп алымы
Беренче буын атом-төш коралында бу алым кулланыла: дары шартлаганнан соң, критик  массадан кимрәк булган уран ике кисәге бергә кушыла, моның нәтиҗәсендә уртак масса критик массадан зуррак булып чыга һәм чылбырлы реакция башлана.
Төшләр бүленү процессы көчле шартлау белән тәмамлана. Бүленеп өлгермәгән төшләр, шартлаганда, төрле якка чәчеләләр.
Нәкъ шушы ысул "Бәләкәч" дигән беренче атом-төш бомбасында кулланылган, ул Хиросима шәһәрендә ташланган.
Имплозив алым
Имплозив алымда химик шартлаткыч ярдәмендә үзәккә фокусланган сугу дулкыны уран критик халәтен булдыра.
Китерү чаралары
СНВ-1 килешүе буенча бар баллистик ракеталар болай бүленә:
Шулай ук:
Атом-төш коралы ияләре
Атом-төш клубына түбәндәге илләр керәләр: Шулай ук Израил атом-төш коралына ия дип санала.
Атом-төш кораллары саны илләр буенча
Искәрмә: 1991 елдан Россия һәм АКШ буенча мәгълүмат тик стратегик ракеталарга кагыла, ике ил шактый күп тактик атом-төш коралы санына ия, ләкин аның төгәл саны билгесез. Әлегә дөньядә Россия иң күп стратегик атом-төш коралына ия.
Бекаси
Бекаси (Bekasi) — Индонезиянең Көнбатыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Иаканга
Иаканга — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мясяцичы
Мясяцичы (Мясяцічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Буковина (Түбән Силезия воеводалыгы)
Буковина  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жиркур-ле-Вьевиль
Жиркур-ле-Вьевиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Гобарт (Вашингтон)
Географиясе
Гобарт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ленартов
Ленартов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Ежваль-Ю
Ежваль-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Чов-Ю елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Саятон
Саятон — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Ви-ле-Рю
Ви-ле-Рю (Vy-lès-Rupt) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,28 км².
Ольшево (Мазовия воеводалыгы)
Ольшево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пйотрковице (Кече Польша воеводалыгы)
Пйотрковице — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кыпа-Няргель-Кы
Кыпа-Няргель-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Няргель-Кы елгасының сул ярыннан 52 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Пйотрковице (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кыпа-Няргель-Кы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Стража (Алба)
Стража — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6629) Куртц
(6629) Куртц — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 17 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 UP» саналган.
Елена Колотинская
Елена Николаевна Колотинская (1923 елның 14 мае, Казан, ССРБ — 1996 елның 1 мае, Мәскәү, Россия) — табигый ресурс кадастрларын хокукый җайга салу теориясе, җирләрне һәм башка табигый ресурсларны исәпкә алу һәм бәяләү буенча хокукый мәсьәләләр өлкәсендә совет галим-хокук белгече, юридик фәннәр докторы, М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының юридик факультеты профессоры.
Тормыш юлы
Елена Колотинская 1923 елның 14 маенда Казан университетының юридик факультеты профессоры Николай Диомидович Колотинский — Россия хокук белгече, Рим хокукы тарихы буенча фундаменталь хезмәтләр, шул исәптән «Рим хокукы тарихы» лекцияләре курсы авторы гаиләсендә туа.
Николай Диомидович вафатыннан соң, 1927 елда гаилә башта Киевка, аннары 1934 елда Мәскәүгә күчеп килә.
1943 елда Елена Колотинская Мәскәү юридик институтының беренче курсына укырга керә, 1947 елда ул «юрист» квалификациясен ала. Шул ук елны ул аспирантурага укырга керә. 1951 елда Мәскәү юридик институтының җир һәм колхоз хокукы кафедрасында Колотинская «Колхоз ишегалды (хокукый мәсьәләләр)» темасына юридик фәннәр докторы, профессор Н. Д. Казанцев җитәкчелегендә кандидатлык диссертациясен яклый. Июль аенда, 1951 елның П. И. Стучки исемендәге Латвия дәүләт университетына өлкән укытучы сыйфатында бүлү буенча эшкә җибәрелә.
1953 елда Колотинская Мәскәүгә кайта һәм Мәскәү юридик институтында укыта башлый. 1954 елда Мәскәү юридик институты М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының юридик факультеты белән кушылганнан соң, ул колхоз һәм җир хокукы кафедрасы ассистенты вазыйфасын били. Шул вакыттан башлап аның киләчәк тормышы МДУ белән тыгыз бәйләнгән. 1959 елда ул өлкән укытучы вазыйфасына, ә 1963 елда доцент вазыйфасына күчерелә.
1986 елда Колотинская «Хезмәт ветераны» медале белән бүләкләнә.
1988 елда Колотинская «ССРБда табигый байлыкларның дәүләт кадастрлары теориясенең хокукый мәсьәләләре» темасына докторлык диссертациясен яклый. 1992 елның мартыннан алып гомер азагына кадәр МДУ юридик факультетының экологик һәм җир хокукы кафедрасы профессоры булып эшли.
Елена Колотинская 1996 елның 1 маенда Мәскәүдә вафат була.
Фәнни эшчәнлек
Елена Колотинскаяның фәнни мәнфәгатьләренең төп өлкәсе табигать ресурслары кадастрларын хокукый җайга салу теориясе үсеше, җирләрне һәм башка табигый ресурсларны исәпкә алу һәм бәяләүнең хокукый мәсьәләләре өйрәнү белән бәйле.
1961—1963 елларда Елена Колотинская Н. Д. Казанцев җитәкчелегендә һәм аның белән авторлыкта табигатьне хокукый саклауны укыту методикасы буенча мәкаләләр һәм уку әсбаплары, шул исәптән «ССРБда табигатьне хокукый саклау» уку әсбабы бастыра. Шушы хезмәтләр МДУ юридик факультетында, аннары илнең барлык юридик югары уку йортларында «Табигатьне хокукый саклау» дигән яңа фәнне укытуга нигез салалар.
Елена Колотинская 50 ән артык фәнни хезмәт, шул исәптән җир кадастры һәм табигый ресурслар кадастрлары мәсьәләләр буенча дүрт фундаменталь монография авторы.
Акчифт (Тушба)
Акчифт (Akçift) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Тушба илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ювалы (Эгирдир)
Ювалы (Yuvalı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Эгирдир илчесенә караган бер авыл (köy).
Сәгыйрә Шәрәфетдинова
Шәрәфетдинова Сәгыйрә Сабирҗан кызы (Шарафитдинова Сагира Сабирьяновна) - (Сәгыйрә Тамъяни — псевдоним; 28 март, 1963 ел) - мәгариф һәм мәдәният хезмәткәре, Рәсәй Федерациясе һәм Башкортстан Язучылар берлеге әгъзасы (2019)
Биографиясе
Сәгыйрә Сабирҗан кызы Шәрәфетдинова 1963 елның 28 мартында БАССР ның Белорет районы Шыгай авылында туган. 1980 елда Шыгай урта мәктәбен тәмамлый. 1999-2004 елларда Чиләбе дәүләт педагогия университетының психология факультетында укый. 2018 елда читтән торып М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетының "Социаль-мәдәни өлкәдә менеждмент"бүлегендә белем ала. 1981 елда хезмәт юлын Шыгай урта мәктәбендә пионервожатый булып башлый. 1987 елдан мәктәп-интернатта тәрбияче булып эшкә күчә, өлкән тәрбияче, интернат мөдире вазифаларын башкара.2010 елда авыл мәдәният йортына директор итеп билгеләнә. 2014 елдан"Өлкәр" милли-мәдәни үзәге җитәкчесе. 2016 елда тырыш хезмәте өчен районда "Хезмәт алдынгысы" дигән таныклык тапшырылган. 2020 елда республика авыл мәдәният йортлары конкурсында "Иң яхшы мәдәният хезмәткәре" исеменә һәм грантка лаек була.
Җәмәгать эшмәкәрлеге
Җәмәгать эшендә актив катнаша - сынлы бизәү әйберләре (киез,корама) буенча "Актамыр" халык клубы җитәкчесе. Милли оешмалар эшендә активлыгы өчен Бөтендөнья башкортлары Корылтае делегаты итеп сайланган (2015)
Әдәби эшчәнлеге
Хикәяләре район, республика матбугатында басылып тора; мәсәлән, төрле елларда "Агыйдел" журналында "Хәйлә" (2001), "Боралак"(2005), "Сакау күке тавышы" (2006),"Хөкемсез бала" (2007),"Көньяк кайсы якта" (2014), "Иске күпер" (2015), "Шоңкар" журналында - "Чүллектәге рауза чәчкәсе" (2015), шигырьләре һәм башка әсәрләре дөнья күрде.
Ил Кардо (Белуно)
Географиясе
Ил Кардо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сэрви-Се
Сэрви-Сё — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ляккато-Се елгасының сул ярыннан 95 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мария Турунтаева
Мария Турунтаева (Мария Сергей кызы Турунтаева,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Биографиясе
Мария Сергеевна Турунтаева 1926 елның 10 октябрендә хәзерге Кайбыч районы Багай авылында туа. 14 яшендә авылы мәктәпнең биш сыйныфын тәмамлап, колхозда эшли башлый. Сугышның беренче көннәреннән үк әтисе фронтка китә, шунда һәлак була. Гаиләдә алты бала ятим кала. 1942 елның языннан ул фермада эшли, урман егуда катнаша.
1973 елда пенсияга чыга. Хәзерге вакытта Яшел Үзән шәһәрендә яши.
Фидакарь хезмәте өчен 1971 елның 8 апрелендә терлекчелек продукциясе җитештерү һәм әзерләүдәге хезмәт казанышлары өчен Ленин орденына лаек була һәм Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә, төрле медальләр белән бүләкләнгән.
Хәтер
Кайбыч районы үзәгендәге Җиңү паркында бюст куелган.
Гатфилд (Арканзас)
Гатфилд  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Иакри
Иакри — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Жими-Жимки
Жими-Жимки — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Медан
Медан (Medan) — Индонезиянең Төньяк Суматра правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Медан Суматра утравының төньяк өлешендә урнашкан.
(13907) 1977 RS17
(13907) 1977 RS17 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кору (Гейве)
Кору (Koru) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Гейве илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Зур Серково
Зур Серково (Большое Серково) — Киров өлкәсенең Санчурск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Бешендорф
Бешендорф (Beschendorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәрәф Вәлиев
Шәрәф Вәлиев (Шәрәф Вәли улы Вәлиев,, — , ) — агроном-селекцияче. РСФСРның атказанган агрономы (1961). 1936-1941, 1946-1978 елларда Татарстан авыл хуҗалыгы тәҗрибә стансасында, 1956-1978 елларда кукуруз бүлеге мөдире. Югары уңышлы, тиз өлгерә торган «Татарский 6», «Коллективный 6 ТВ», «Коллективный 10 ТВ» кукуруз һибридларын, арпаның «Казан 6/4» сортын чыгарган.
Жирмон
Жирмон — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Пургаксола
Пургаксола (Пургак, Пургаксола) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Шиеу-Мегеруш (коммуна)
Шиеу-Мегеруш — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Пургаксола
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Шиеу-Мегеруш (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Николай Фролов
Николай Фролов (Николай Васили улы Фролов,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Селас
Селас — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лесичек
Лесичек — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
HD132012
HD132012 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сәгъдуллин
Сәгъдуллин — фамилия.
Перри (Джорджия)
Перри  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Мостовая (Реж шәһәр округы)
Мостовая (Мостовая) — Свердловск өлкәсенең Реж шәһәр округы составына керүче авыл.
Буковина-Сицовска
Буковина-Сицовска — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Перри (Джорджия)
Тарихы
Перри шәһәре  елда нигезләнгән.
Буковина-Сицовска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перри (Джорджия)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мостовая (Реж шәһәр округы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Мяфёдавичы
Мяфёдавичы (Мяфёдавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Пйотрковице-Велики
Пйотрковице-Велики — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пег-Еган
Пег-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Еккан-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сурабая
Сурабая (Surabaya) — Индонезиянең Көнчыгыш Җава правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Географиясе
Сурабая Җава утравының көнчыгыш өлешендә урнашкан.
Ольшево-Божими
Ольшево-Божими — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6630) Скептик
(6630) Скептик — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 15 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 VA1» саналган.
Иапу
Иапу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ил Кйозо (Парма)
Ил Кйозо — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Кйозо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стража (Бакеу)
Стража — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Зәки Тимерҗанов
'' Зәки Тимерҗан улы Тимерҗанов (1926 елның 20 гыйнвары, — 2013 елның 31 марты, ) — «Татнефть» бораулаучысы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1971).
Бесдорф
Бесдорф (Besdorf) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Зәки Тимерҗанов
Биография
Зәки Тимерҗанов 1926 елның 20 гыйнварында Татарстан АССРның Бөгелмә кантоны (хәзер Татарстанның Ютазы районы) Акбаш авылында крестьян гаиләсендә туа. 1944—1948 елларда Суслонгер (Мари АССР) хәрби җирлегендә хезмәт итә, анда урман кисү белән шөгыльләнә. Хезмәт шартлары авыр булу сәбәпле, гомуми авыру буенча 3 нче төркем инвалидлык ала.
Бесдорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стража (Бакеу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Семильяс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эспаон
Эспаон — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.