cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ZNF557
ZNF557 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Соэва
Соэва (Soeva) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Пикоте
Пикоте — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Зур Тунзы
Зур Тунзы — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Шиш елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шацили (Билостоцкий повяты)
Шацили  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
17 ел
Вафатлар
10er
(1011) Лаодамия
(1011) Лаодамия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1924 елның 5 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 PK» саналган.
Прегара
Прегара — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
П'етросу (Ясси)
П'етросу — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Дурак (Адыяман)
Дурак (Durak) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
П'етросу (Ясси)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вюияфан
Вюияфан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Динь-ле-Бен (округ)
Динь-ле-Бен — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Прованс Альплары департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2465 км². Округ 10 кантоннан тора, алар үз чиратында 65 коммунага бүленгән.
Лавския
Лавския (Лаўскія ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Птоз
Птоз (ptosis; гр. ptosis егылу), блефароптоз, блефароплегия — тумыштагы яки булдырылган өске кабакның аномаль түбән торышы. Анатомик классификациясе түбәндә бирелгән
Классификация
2.	 	Миоген
3.	 	Апоневротик
1.	 	Нейроген птоз III БМН һәм муен төене тармагы n. oculosympaticus (Горнер синдромы) параличында иннервация бозылуы белән килеп чыга.
2.	 	Миоген птоз кабак леваторы миопатиясе яки нейромускуллы импульс (нейромиопатик) тапшыруы бозылу нәтиҗәсендә килеп чыга. Булдырылган миоген птоз myasthenia gravis, миотоник дистрофия һәм көчәюче тышкы офтальмоплегия очрагында була.
4.	 	Механик птоз кабакларның җөйле үзгәрүләрендә аларның тартылуы өчен килеп чыга.
Анамнез
Кагыйдә буларак, тумыштагы һәм булдырылган птозны барлыкка килү вакыты һәм дәвамы буенча аерып була. Шикле очракларда пациентның иске фотосурәтләрен өйрәнү файдалы. Шулай ук мөмкин системалы чирләр симптомнарын, мәсәлән бергә булган диплопия, көн дәвамында һәм авыр йөкләнештә птоз дәрәҗәсе үзгәрүне ачыклау мөһим.
Псевдоптоз
Птоз дип кайбер түбәндәге халәтләрне ялгыш исәпләп була.
1. Күз алмасы белән кабакның җитәрлек булмаган таянычы, шулай ук орбита эченең күләме җитмәү, мәсәлән протез, микрофтальм, күз алмасы төшү яки энофтальм булганда.
2.	 	Кабакның контралатераль ретракциясе, аны өске кабаклар урнашуын чагыштырганда ачыклыйлар, өстәвенә өске кабак нормада мөгезкатлауны 2 ммга каплаганын онытмаска кирәк.
3.	 	Ипсилатераль гипотропия, бу очракта өске кабак аска күз алмасы артыннан төшә. Пациент сәламәт күзен ябып, гипотропик күз белән карашын төбәгәндә псевдоптоз югала.
4.	 	Каш птозы каш өсте тиресе артык булганда яки бит нервы параличында, аны кашны кул белән күтәргәндә ачыклап була.
5.	 	Дерматохалазис, бу очракта өске кабакта артык тире бар.
Үлчәү
1.	 	Кабак кырые-рефлекс арасы— өске кабак кырые һәм мөгезкатлауда фонарик нуры чагылышы аралыгы, бу вакытта пациент табиб кулындагы яктылык чыганагына туры карый; нормада бу аралык 4-4, 5 мм тигез.
2.	 	Күз ярыгы биеклеге — өске һәм аскы кабак арасы, бәбәк уртасыннан узган меридианнан үлчәнә. Өске кабак кырые гадәттә өске лимбтан 2 ммга түбәнрәк, аскы кабак кырые - аскы лимбтан 1 ммга югарырак урнаша. Ир-атларда (7-10) бу күрсәткеч хатын-кызларга караганда кимрәк (8-12мм). Бер яклы птозны каршы яктагы биеклек аермасы чагыштырмасы буенча бәялиләр. Түбәндәге птоз дәрәҗәләрен аералар: җиңел (2 ммга кадәр), уртача (3 мм) һәм авыр (4 мм яки күбрәк).
3.	 	Леватор функциясен (өске кабак экскурсиясе) маңгай мускулы тәэсирен булдырмау өчен баш бармак белән пациентның кашын тотып, пациент аска караганда үлчиләр, аннары пациент булдыра алганча өскә карый. Кабак экскурсиясен сызгыч белән үлчиләр. Леватор функциясенең түбәндәге дәрәҗәләрен аералар: нормаль (15 мм һәм күбрәк), әйбәт (12-14 мм), түбән (5-11 мм) һәм начар (4 мм һәм кимрәк).
Емералд-Лейкс (Пенсильвания)
Емералд-Лейкс  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Птоз
Катнаш билгеләр
1. Птоз ягында леваторның көчле иннервациясе бер яклы птозда аеруча өскә караганда мөмкин. Каршы яктагы нормаль леваторның иннервациясе көчәю кабак ретракциясенә китерә, шуңа күрә зарарланган кабакны бераз күтәрергә кирәк (шул вакытта каршы яктагы кабак төшә). Бу очракта хирургик төзәтү каршы яктагы кабак түбәнәюенә китерә алганын пациентны кисәтергә кирәк.
Емералд-Лейкс (Пенсильвания)
Географиясе
Емералд-Лейкс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Птоз
Катнаш билгеләр
2.	 	Аручанлыкны 30 секунд дәвамында бәялиләр, ул вакытта пациент өскә, күзне йоммыйча карый. Көчәюче бер яки ике яклы кабак түбәнәю яки карашны өскә карап тора алмау миастения шиген уята ала. Миастенияле птозда саккадаларда аска караудан алып туры караганга кадәр өске кабакның тайпылышын (Коган тартылыш симптомы), шулай ук кырыйга караганда "күтәрелү" ачыклыйлар.
Емералд-Лейкс (Пенсильвания)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Птоз
Катнаш билгеләр
3.	 	Эктстраокуляр мускуллар функциясе бозылуын, гадәттә өске туры мускулның, тумыштагы птоз белән пациентларда ачыкларга кирәк. Ипсилатераль гипотропияне төзәтү птоз дәрәҗәсен киметә ала.
4.	 	Пальпебромандибуляр феноменны пациентның чәйнәү хәрәкәтләрендә яки казналыкны кырыйга читләштергәндә ачыклап була.
5.	 	Белл феномены. Бармаклар белән пациентның ачык кабакларын тотып, күзне йомарга тырышканда күз алмасының күтәрелүче хәрәкәтен күзәтәләр. Феномен кечкенә булганда операциядән соң экспозицион кератопатия, аеруча леваторның зур резекциясеннән соң яки тагып куючы операцияләрдән соң куркынычлыгы бар.
(3444) Степанян
(3444) Степанян  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1980 елның 7 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 RJ2» саналган.
Эшли (Төньяк Дакота)
Эшли  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эшли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Праходы (Глыбоцкий районы)
Праходы (Праходы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
ZNF558
ZNF558 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вулька-Туровска
Вулька-Туровска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
«Чаян» журналы
«Чаян» – СССР һәм Русиядә иң беренче чыга башлаган сатирик журналларның берсе. Ул татар демократик сатирасының һәм журналистиканың бай традицияләренә таяна. Журнал барлыкка килгәч, аның эшчәнлегендә тәҗрибәле язучылар Мәҗит Гафури, Галимҗан Ибраһимов, Галиәсгар Камал, Шәриф Камал, шагыйрь Һади Такташ, карикатурачылар М. Әмиров, Г. Арсланов, Г. Мансуровларның катнашуы басманың югары фикри һәм сәнгати кимәлен тәэмин итә, укучының кызыксынуын уята.
Барро (Шаранта)
Барро — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Куратово
Куратово (Куратово) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
«Чаян» журналы
Башта атна саен чыга, аннары – айлап чыга, 1956 елдан – ике атнага бер чыгарыла. Басманың тышкы кыяфәте дә үзгәреш кичерә: башта ул ике төсле, 24-битлек чыга, соңыннан – 8-12 битлек, төсле рәсемнәр белән. 1941 елда тиражы 10 мең данәгә җитә.
Куратово
Климат
Куратово климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
«Чаян» журналы
Нәкъ шул елны журнал 15 елга яшәүдән туктый. Яңадан 1956 елда, русча чыгарылыш белән берлектә әзерләнә башлый. 1991 елга кадәр – Татарстан өлкә комитеты органы.
1963 елда әдәби бүлектә Нури Арслан, Шәүкәт Галиев, Әмирхан Еники, Әхмәт Исхак, Вахит Монасыйпов, Габдрахман Минский, Геннадий Паушкин, Альберт Яхин һ.б.; рәсем бүлегендә - И. Әхмәдиев, X. Әхмәтҗанов, И. Бобровицкий, Эрнст Гельмс, П. Григорьев, Э. Дышаев, Л. Елькович, В. Игнатьев, П. Новичков, Г. Огородников, Г. Смолянов, Б. Старчиков, И. Хантемиров, X. Якупов эшлиләр.
1975 елдан башлап баш мөхәррир булып язучы Рәшит Зәкиев эшли. 2011 елда аны рәссам Рафаэль Хәлилуллов алыштыра. Баш рәссам ― Александр Алёшин.
NGC 7394
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Куратово
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (87%), руслар (11%).
Риаса
Риаса — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Григорьевка (Шаран районы)
Григорьевка — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452638, — 80258830004.
Вуро (Потенца)
Географиясе
Вуро Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пинела
Пинела — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Шацили (Монецкий повяты)
Шацили  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Осес
Осес — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Огожелини
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малад-Сити (Айдахо)
Малад-Сити  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Малад-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
18 ел
Вафатлар
10er
Лавцуны
Лавцуны (Лаўцуны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Елога
Елога — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Киров өлкәсе, Удмуртия биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Клев
Клев — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Биеш (Кузлаука районы)
Бишево (Ырашпулӑх, Бишево) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429438. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219825002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800001100.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 139 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Воя (Лекшма кушылдыгы)
Воя (Вая) — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лекшма елгасының уң ярыннан 47 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 43 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ырынбур башкортлары
Ырынбур башкортлары — Ырынбур өлкәсе территориясендә яшәгән башкортлар. Регионның төп автохтон халкы.
Демография
2002 елгы җанисәп белешмәләренә караганда, Ырынбур өлкәсе башкортлары Ырынбур (5,5 мең кеше), Орск (4,3 мең кеше), Медногорск (3,5 мең кеше), Куандык (2,9 мең кеше), Новотроицк (2,6 мең кеше), Гай (2 мең кеше) һ.б., шулай ук Красногвардейский (6 мең кеше), Куандык (5,6 мең кеше), Новосергиевка (2,5 мең кеше), Гай (2,5 мең кеше), Теләгән (2,4 мең кеше), Александровка (2,1 мең кеше), Сарыкташ (1,8 мең кеше), Переволоцк (1,5 мең кеше) һ.б. районнарда яшиләр.
(1015) Криста
(1015) Криста  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1924 елның 31 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 QF» саналган.
Прегаре
Прегаре — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дураклар (Дүзҗе)
Дураклар (Duraklar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Дүзҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Орора (Көньяк Дакота)
Орора  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF559
ZNF559 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вулька-Фольварк (Мазовия воеводалыгы)
Вулька-Фольварк  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Инөнү (Акъязы)
Инөнү (İnönü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Акъязы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Рибота
Рибота — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Соһлу
Соһлу (Sohlu) — Эстониянең Пярнумаа өязендә урнашкан авыл.
Пинелу
Пинелу — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Прахорава
Прахорава (Прахорава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Расонский районында урнашкан авыл.
Зеп (Төньяк Дакота)
Зеп  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Прахорава
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Зеп (Төньяк Дакота)
Тарихы
Зеп шәһәре  елда нигезләнгән.
Емигсвилл (Пенсильвания)
Географиясе
Емигсвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3493) Степанов
(3493) Степанов  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1976 елның 3 апрелендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1976 GR6» саналган.
Украина шәһәрләре исемлеге
Украина шәһәрләренең тулы исемлеге. Шәһәрләрнең халык саны 2001 елгы халык исәбе буенча китерелгән.
Форкалькье (округ)
Форкалькье — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Прованс Альплары департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2112 км². Округ 13 кантоннан тора, алар үз чиратында 87 коммунага бүленгән.
NGC 7395
NGC 7395 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
19 ел
Вафатлар
10er
Лавцы (Навагрудский районы)
Лавцы  (Лаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Навагрудский районында урнашкан авыл.
ZNF559-ZNF177
ZNF559-ZNF177 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Шацили (Сокульский повяты)
Шацили  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вутурела (Катанцаро)
Вутурела — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Шацили (Сокульский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вутурела (Катанцаро)
Географиясе
Вутурела Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мең Кояштан да яктырак (китап)
Brighter than a Thousand Suns: A Personal History of the Atomic Scientists, башта Алман телендә басылган булган: Heller als tausend Sonnen. Das Schicksal der Atomforscher, (Stuttgart, 1956), Австрияле Роберт Юнгк китабы, «Манхэттэн» проекты һәм Германия атом-төш бомбасы проектының беренче отчёты.
Тарихы
Китапта атом-төшне өйрәнүче галимнәр карашларыннан атом бомбаны ясау һәм ташлау өйрәнелә. Китап бомбаларны төзү һәм сафка бастыруында җитәкче рольләрне уйнаучы кешеләрдән интервьюларга нигезләнгән.
1956 елда китап Алман телендә Alfred Scherz Verlag нәшрияты тарафыннан бастырылган булган, аның исеме Heller als tausend Sonnen булган. Джеймс Кло аны Инглиз теленә тәрҗемә иткән һәм ул 1958 елда Harcourt, Brace and Company тарафыннан бастырылган булган.
Китапның атамасы Бхагавад Гитадан шигырьгә нигезләнгән, ул Роберт Оппенһеймерның Тринити атом-төш сынавы вакытында исенә төшкән.
Каршылыклар
Соңрак тормышында Роберт Юнгк китабының кайбер өлешләренең карашларын кире каккан. Ул интервью алган Carl Friedrich von Weizsäcker-ны аны ялгын караш алырга мәҗбур иткәндә гаепләгән, һәм Вернер Хайзенберг-ны Вайцзэкер расламаларын раславында гаепләгән: Мин берничә күз шәһитен, алар хәттә әле дә җәмәгать тарафыннан хөрмәт ителә, тарихны аңлы рәвештә юри дөреслеккә туры килмәүләрне кертеп бозуда гаеплим - хәтта, мин бу сүзне кулланырыга икеләнмим - юри ялганда гаеплим. [...] Герман галимнәре атом бомбаны төзергә теләмиләр дигәнне бик көчле итеп миңа тасвирлаган кеше Карл Фридрих фон Вайцзэкер иде.
1967 ел интервьюсында, «Манхэттэн» проектының хәрби җитәкчесе, Генерал Лесли Гроувз шулай дип әйткән: Мин Brighter than the Suns китабына ышанмас идем. Мәсьәлән, ул мин әйткәннең мин әйткән дип капма-каршы цитаталарын китерә. Ул моны һәрбер сөйләгән кешесе белән эшли. Аны белгән һәрбер кеше күзләрендә ышанычын югалткан дип әйтер идем. }}
Огонки (Диңгез буе воеводалыгы)
Огонки  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гийон-ле-Бен
Гийон-ле-Бен — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Санкт-Петербург татар медиафорумы
Санкт-Петербург татар медиафорумы (PTMF медиафорумы) — Питер.Татар порталы һәм Татарстан Республикасының Санкт-Петербург шәһәрендә һәм Ленинград өлкәсендә даими вәкиллегенең көз көнендә уздыра торган медиафорумы, 2019 елдан бирле ел саен үткәрелә.
Чиләбе гербы
Чиләбе гербы — Чиләбе шәһәренең рәсми символы.
Санкт-Петербург татар медиафорумы
Медиафорум татарча медиабазарның алга таба да нәтиҗәле үсешенә һәм татар журналистларының һөнәри дәрәҗәсен күтәрүгә ярдәм итүгә юнәлдерелгән.
П'етрошань (Арджеш)
П'етрошань — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Санкт-Петербург татар медиафорумы
Партнёрлары арасында — Бөтендөнья татар конгрессы, Tatar-inform.tatar һәм Татмедиа Республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы булып тора.
П'етрошань (Арджеш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чиләбе гербы
Тарих
Дәүләт гербы 2008 елның 28 маендә расланган. Дәүләт гербының авторы – рәссамлар Андрей Старцев, Роберт Маланичев.
Санкт-Петербург татар медиафорумы
Барлыкка килүе
Форумны оештыручы булып шәһәрнең татар яшьләре хәрәкәте активисты, Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе татарларының татар порталына нигез салучы булган Равил Закиров тора.
Чиләбе гербы
Тасвирламасы
Исәт провинциясе гербы нигезендә төзелгән Чиләбе гербы. Дөя сәүдә статусын күрсәтә. Чиләбенең сәүдә тарихы Кәнифә юлында.
Санкт-Петербург татар медиафорумы
2019
Форум беренче тапкыр 2019 елның 31 октябрендә Санкт-Петербург Милләтләр йортында журналистлар, блогерлар һәм туган якны өйрәнүчеләр катнашында уза. Беренче форумда Татарстан Республикасының Санкт-Петербургтагы һәм Ленинград өлкәсендәге даими вәкиле Ренат Вәлиуллин, мәгълүмат хезмәте идарәсе җитәкчесе, Бөтендөнья татар конгрессының массакүләм мәгълүмат чаралары белән элемтә буенча урынбасары Гөлназ Шәйхиева, Санкт-Петербург милләтләр йорты директоры урынбасары Дмитрий Федотов, татар милли-мәдәни автономиясе рәисе Рәис Яркәев һәм башкалар катнаша. Анда ретроспективалар контекстында «НУР-СВЕТ» газетасын чыгаруны яңарту, Санкт-Петербург һәм Ленинград өлкәсе татарлары порталларын тәкъдим итү, массакүләм мәгълүмат чараларын берләштерү (мәгълүматларны бердәм базага җыю), 2020 елда Татарстан АССРның 100 еллыгын бәйрәм итүгә багышланган мәдәни һәм социаль инициативаларны билгеләү мәсьәләләре һәм башкалар карала.
Чиләбе гербы
Тасвирламасы
Чиләбе гербы һәм Чиләбе өлкәсе гербы бер мотив белән эшләнгән. Икесендә лә Дөя сүрәтләнгән.
Вычера
Вычера — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы БЕЛ/ОНЕГА/59/26/85 урнашкан. Елга озынлыгы 97 км.
Санкт-Петербург татар медиафорумы
2020
2020 елның 31 октябрендә онлайн-форматта Икенче Петербург татар медиафорумы уза. Оештыручы булып Татарстан Республикасының Санкт-Петербург шәһәрендә һәм Ленинград өлкәсендә даими вәкиллеге һәм Санкт-Петербургның татар журналистлары клубы ярдәмендә Piter.tatar мәгълүмат порталы торган. 2019 елдагы кебек үк, медиафорумның төп бурычларыннан берсе булып "Нур" татар газетасын хәзерге шартларда чыгару турында фикер алышу була.
2021
Өченче тапкыр татар медиафорумы 2021 елның 21 ноябрь көнне «Медиатрендлар һәм милли массакүләм мәгълүмат чаралары» дип аталып уза. Бу юлы татар медиа җәмәгатьчелеге вәкилләрен берләштерү максаты белән уздырылучы әлеге чара, хосусый массакүләм мәгълүмат чараларының тәҗрибәсен өйрәнүгә багышланган. PTMF медиафорумы Татарстан Республикасы матбугать һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы һәм Бөтендөнья татар конгрессы ярдәмендә ZOOM платформасында узган.
Вычера
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Предановци
Предановци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиньейру-Нову
Пиньейру-Нову — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
20 ел
Вафатлар
20er
Соинасте
Соинасте (Soinaste) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Риофрио-де-Риаса
Риофрио-де-Риаса — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еланчыкбаш
Еланчыкбаш — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452638, — 80258830005.
Зур Тыкса
Зур Тыкса — Россия территориясеннән ага торган елга. Омск өлкәсе, Новосибирск өлкәсе, Төмән өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Туй елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Ишем кушылганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Проземля
Проземля (Проземля ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Чашницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бланзак-Поршрес (кантон)
Бланзак-Поршрес — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Дураклы (Акьяка)
Дураклы (Duraklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Акьяка илчесенә караган бер авыл (köy).
Вулька-Чарнинска
Вулька-Чарнинска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Предград
Предград — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
ZNF560
ZNF560 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Лаша
Лаша (Лаша ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Клев-Колёния
Клев-Колёния — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шацилувка
Шацилувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Енглвуд (Пенсильвания)
Енглвуд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Енглвуд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бриансон (округ)
Бриансон — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Альпы департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 2138 км². Округ 7 кантоннан тора, алар үз чиратында 38 коммунага бүленгән.
(1016) Анитра
(1016) Анитра  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1924 елның 31 гыйнварында Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 QG» саналган.
Малта (Айдахо)
Малта  — Америка Кушма Штатларының Айдахо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Малта шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пиньял-ду-Норте
Пиньял-ду-Норте — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(220) Стефания
(220) Стефания  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1881 елның 19 маенда Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Кайман утраулары
Биләмә Зур Кайман, Кече Кайман һәм Кайман-Брак утрауларыннан гыйбарәт. Гомуми мәйданы 264 км. Халык саны — 54 397 кеше (2010, мулатлар, ак тәнлеләр, негрлар). Халыкның 80%-ы Зур Кайман утравында яши.
Административ үзәк — Җорҗтаун шәһәре. Рәсми тел — инглиз теле. Халкының төп шөгыльләре — туристларга хезмәт күрсәтү, ташбакларны үстерү. Эре оффшор үзәге.
Диннәр
Кайман утрауларында христианнар күпчелекне тәшкил итә (67,8 % ы ― протестантлар, 14.1 % ы ― католиклар), атеистлар ― 9 %, башка диндәгеләр (Ислам, Яһүд дине, Һинд дине, Бәһаи һ. б.) ― 7 %. Кайман утраулары кешеләре диндарлыгы белән аерылып тора: портлар якшәмбе һәм христиан бәйрәмнәрендә ябылалар. Ил башкаласы яһүд җәмгыятенең гамәлдәге синагогасы, мөселманнарның җайлашкан бинада мәчете, Бәһаи һәм Һинд динендәгеләрнең гыйбадәт кылу өчен урыннары бар.
(1017) Жаклин
(1017) Жаклин  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1924 елның 4 февралендә Жеховский В. П. тарафыннан Алжир обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 QL» саналган.
Зиленд (Төньяк Дакота)
Зиленд  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Зиленд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 7396
NGC 7396 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Рода-де-Эресма
Рода-де-Эресма — Испаниянең Сеговия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ортли (Көньяк Дакота)
Ортли  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Остабат-Асм
Остабат-Асм — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Ортли (Көньяк Дакота)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инөнү (Феризлы)
Инөнү (İnönü) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Феризлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
21 ел
Вафатлар
20er
Повуа (Миранда-ду-Дору)
Повуа  — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сыитме
Сыитме (Sõitme) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Одаргово (Диңгез буе воеводалыгы)
Одаргово  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бассиньяк-ле-Ба
Бассиньяк-ле-Ба — Франциянең Коррез департаментында урнашкан коммуна.
Петрошань (Констанца)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(566) Стереоскопия
(566) Стереоскопия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1905 елның 28 маенда Пауль Гёц тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1905 QO» саналган.
Гламондан
Гламондан — Франциянең Ду департаментында урнашкан коммуна.
Югары Анчиково
Югары Анчиково (Анчаккасси, Верхнее Анчиково) — Чуашстанның Кузлаука районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429442. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97219845002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100800001200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 44 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Броссак (кантон)
Броссак — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
ZNF562
ZNF562 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Күбәләк (Шаран районы)
Күбәләк — Башкортстанның Шаран районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452638, — 80258830007.
Вулька-Чарногловска
Вулька-Чарногловска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Предгриже
Предгриже — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Клевкув
Клевкув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Предгриже
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лашавичы (Гродзенский районы)
Лашавичы  (Лашавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
22 ел
Вафатлар
20er
Йорк (Төньяк Дакота)
Йорк  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Йорк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сакрамения
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Промежки
Промежки (Промежкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Глухая Сомба
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Онега елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Онега.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Енго (Пенсильвания)
Енго  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Дураклы (Карахаллы)
Дураклы (Duraklı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Карахаллы илчесенә караган бер авыл (köy).
Енго (Пенсильвания)
Географиясе
Енго халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Куръя
Куръя (Куръя) — Коми Республикасының Троицко-Печорск районында урнашкан авыл.
Климат
Куръя климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (10%), руслар (82%), украиннар (8%).
Шелиги-Лесьниця
Шелиги-Лесьниця — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(1023) Томана
(1023) Томана  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1924 елның 25 июнендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1924 RU» саналган.
Вучида
Вучида — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вучида Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Уфа гербы
Уфа гербы — Уфа шәһәренең рәсми символы. Канун буенча, гербта "Көмеш кырында, яшел җир буенча йөгергән табигый көрән төстәге сусар" сүрәтләнгән.
Тарих
Беренче герб 1782 елда туа. Гербта Башкорт ягында бик күп сусарлар яшәү сәбәбе буенча сусар сүрәтләнгән.
Совет елларда Уфа гербы индустриаль мотивлары сүрәтләнгән, сусар алынган.
1991 елның 14 февральдә Уфа депутатлары расланган яңа гербында сусар кайтарыла. Ләкин шушы герб Россия империясе чорындагы гербка охшамаган, геральдик реестрына кертелә алмады.
Дәүләт геральдмейстер Георгий Вилинбахов буенча: "Кызганычка каршы, Уфа заманча гербы геральдик реестрына кертелә алмый, чөнки ул чын тарихи гербка охшамаган: көмеш кыр, яшел җир юк."
Россия империясе чорындагы гербка охшаган яңа гербы 2006 елның 12 октябрьндә расланган. Дәүләт гербының авторы – рәссам Салават Гыйләҗетдинов.
Финплан өчен көрәшкә (гәҗит)
Финплан өчен көрәшкә — гәҗит. ТАССР финанс-кредит системасы һәм Казан финанс-банк хезмәткәрләре берлеге органы. 1931-1932 елларда Казан шәһәрендә татар телендә нәшер ителә, ким дигәндә 15 саны чыга.
Поденсе
Поденсе — Португалиянең Браганса округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Соитсьярве
Соитсьярве (Soitsjärve) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Гап (округ)
Гап — Франциядәге округ (Arrondissement). Югары Альпы департаментына карый.
Географиясе
Мәйданы — 3411 км². Округ 23 кантоннан тора, алар үз чиратында 139 коммунага бүленгән.
Паголь
Паголь — Франциядә урнашкан коммуна, Атлантик Пиренейлар департаментында урнашкан.
Марсинг (Айдахо)
Тарихы
Марсинг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Одри (Диңгез буе воеводалыгы)
Одри  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 7397
NGC 7397 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Емельяниха (Киров өлкәсе)
Емельяниха (Емельяниха) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Гандхари Амман Ковил
Бу ковил Тхируванантхапурам үзәк Тимер Юл Станциясе, Тһампанурдан 1,5 км да урнашкан.
Емельяниха (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Гандхари Амман Ковил
Искәрмәләр
8.49351°N, 76.9496°W
Емельяниха (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
ZNF563
ZNF563 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Пьэрпонт (Көньяк Дакота)
Пьэрпонт  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Болгарлар
Балканда яшәүче, 🇧🇬ның төп халкы турында Болгарлар (славяннар) битен карагыз.
Болгарлар (шулай ук Булгарлар, Прото-Болгарлар, Һунно-Болгарлар ) — VII гасырда Кара диңгез белән Каспий диңгезе тирәсендәге Понтик далаларында, соңрак шулай ук Идел буйларында яшәгән ярым-күчмә халык. Этник яктан болгарлар — үзләренә скифо-сармат (ингл.) һәм сармато-алан (ингл.) элементларны алган огур телле (ингл.) төркиләр. Протоболгарларның мәдәни үзенчәлекләрендә сармат элементлары сарматлашкан төркиләр яки төркиләшкән сарматларга бәйле булулары турында бәхәсләр тулысынча чишелмәгән. Евразия далалары (ингл.) аркылы көнбатышка таба хәрәкәтләре заманында күп башка этник төркемнәрне үзләренә алганнары билгеле.
Чыгышлары буенча 🇦🇫 һәм 🇹🇯 җирләреннән булган дип саналучы тарихи халык, бүген 🇧🇬дә яшәүче болгарлары (славяннар), 🇷🇺дә яшәүче балкарлар, карачайлар, Идел-Урал татарлары һәм чуашларның уртак борынгы бабалары.
Тарихи язуларында мөстәкыйль автохтон этнос буларак б.э.к. II гасыр белән XIII гасыр арасында телгә алыналар, Европа җирләрендә һуннар тарафыннан булдырылган Һун империясенең халыклары арасында яшәүләре билгеле. Телләренең алтай яки көнчыгыш иранлы телләр төркеменә кергәнлеге бәхәсләшә, бүгенге иң якын яшәгән тел — чуаш теле.
Этимология
Болгар исеме күпчелек дөньякүләм танылган галимнәр тарафыннан төрки фигыль булга ("болгатырга") һәм аныннан чыгарылмасы булгак ("фетнә", "тәртипне бозу") сүздән килә дип уйланыла.
Башка гипотеза буенча, исемнәре бел гур (огурларның (ингл.) "биш кланы") төшенчәсенә килеп тоташа.
Булгар этнонимы этимологиясенә ачыклыкны танылган маҗар телче-галим Бернат Мункачи китерә: булгар — «биш огыр». Кытайларның елъязмаларында Булгар исеме 216 елда көньяк хуннуларда яңа «биш канат» сугыш тәртибе кертелүеннән соң кулланылышка керә.
Беренче телгә алынулары
Борынгы Болгарлар (яки "протоболгарлар") Кара белән Каспий диңгезләре арасындагы далаларда б.э.к. 2 гасырдан башлап урнаша алулары мөмкин:
Болгарларның барлыгы турында иң борынгы язу — 354 елгы аноним латин телле хронограф (рус.): Кара диңгез һәм Каспий тирәсендә яшәүче халыклар һәм кабиләләр исемлегенең иң төбендә болгарлар (Vulgares) күрсәтелә.
Тарихи чыганакларда болгарлар турында соңгырак мәгълүмат Һун империясе таркалуыннан гына пәйда була. Бу вәзгыять болгарлар һуннар дип аталган кабиләләр берләшмәсенә кергән дип уйларга нигез бирә.
(995) Штернберга
Тарихы
1923 елның 8 июнендә Белявский С. И. тарафыннан Кырым (Симеиз) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1923 NP» саналган.
Болгарлар
Болгарлар һәм һуннар
ru:Захарий Ритор үзенең «Чиркәү тарихы» хезмәтендә (VI гасыр уртасы) Каспий диңгезе тирәсендә Кавказдан төньяккарак яшәүче барлык кабиләләрне (алар арасына «бургар» дигән кертеп) һуннар дип билгели. Шул ук арада ru:Иордан (историк) болгар һәм һуннарны аера, аларның VI гасыр уртасында урнашуларын шулай тасвирлый (русча):
"«Далее за ними [ акацирами ] тянутся над Понтийским морем места расселения булгар, которых весьма прославили несчастья, [совершившиеся] по грехам нашим. А там и гунны, как плодовитейшая поросль из всех самых сильных племен…»."
Болгарлар кабиләләре Һуннарның империясе, Византия империясе, аварларның каһанлыгы, төрки чыгышлы хәзәрләрнең Хәзәр каһанлыгы дәүләтләре чикләрендә яши бирә, бер ил зәгыйфьләнә барганда үз башларын күтәреп торалар.
Бөек Болгар
дәүләтенең нигезләнүе һәм яшәеше 6 гасыр азагында-7 гасыр башында Константинопольда урнашкан 20px Византия империясе императоры Ираклий I нең (ингл.) сараенда тәрбия алган һәм укыган болгарларның Дуло нәселеннән Кубрат исемле шәхесе, болгарларның башлыгы булгач — аның акыллы сәясәте белән бәйле.
Бөек Болгар 632 елда төзелеп, 668 елда хәзәрләр басымы астында таркала. Башкаласы Фанагориядә урнашкан иде.
Бөек Болгар варислары
Болгарлар Идел буена күчеп, бу тирәләрдә дәүләтен 7 гасыр азагында-8 гасыр башында булдырганнары уйланыла. Башта Хәзәр каһанлыгына бәйлелектә яшәгән дәүләт, соңгысының X гасырның 60 нчы елларда юкка чыгу сәбәпле тулы бәйсезлеккә ирешә. «18. Вниз по реке Волге, древние болгары, наполняли весь уезд Казанский и Сибирский. Сии наиболее язык татарским испортили. Ныне же по принятии крещения весьма их мало остается, ибо многие, не желая креститься, перешли к башкирам и в другие уезды поселились.». «Потомки болгар, составляющих значительную часть населения Среднего Поволжья, по иронии судьбы называются именем "татары, а их язык "татарским", хотя это не более, чем камуфляж».
Җәмгыять
thumb|left|300px|Протоболгарларның җирләнү урыннары
Җәмгыять төзелеше
Болгарларның билгеләнгән клан системалары була, җитәкчелек нәсел буенча тапшырыла. Хәрби аристократия вәкилләре boyil (en:boyar) титулын йөртә. Түбәнрәк хәрби җитәкчеләр титулы — bagain була. Өстәмә буларак, дәрәҗәле затлар кече һәм олы боярларга бүленә. Соңгыларыннан торган Олы Боярлар Шурасы хан җитәкчелегендә җыелып, дәүләт өчен әһәммиятле карарларны кабул иткәннәр. Шундыйларның саннары алты белән ун ике арасында булган — ханнан соң ике иң тәэсирле шәхес (ичиргу бойил һәм кавхан, ягъни вице-хан) кергән. Соңгы ике пост нәсел буенча тапшырылмаган, административ кына булган. Боярлар шулай ук эчке һәм тышкыларга бүленгән, аларның башкала эчендә яки тышында яшәү буенча аерылган дип санала. Ханзадәгә канартикин статусы бирелгән. Болгар дворяннары тарафыннан кулланылган башка түбәрнәк статуслары арасында бойила таркан (ханның икенче улы дип уйланыла), кана бойила колобур (төп рухани), боритаркан (шәһәр башлыгы).
Кискен дәлилләр булмаганы сәбәпле, борынгы болгарларның җитәкчеләре хан титулын кулланганнары юрама дәрәҗәсендә генә кала бирә. Бер очракта болгарлар җитәкчесе Паганны (ингл.) патриарх Никефор (ингл.) үзенең требник язуларының (ингл.) 16 бүлегенең азагында "Καμπαγάνος" (Кампаганос) дип сүзгә ала. Бу чыганакның болгар телле басмасының мөхәррирләре үз аңлатмаларында "Kampaganos" хан Паган дип язганда ясалган хата икәнен билгелиләр. Таш язуларында очраган канасубиги сүзне кайбер тарихчылар 'хан' сүзенең архаик формасы кананы үзенә алган төзмә сүз дип уйлыйлар. Канасубиги фразасы өчен тәкъдим ителгән тәрҗемәләр арасында танылган борынгы төрки (ингл.) sü bašiнә параллель буларак 'гаскәр башлыгы' (реконструкцияләнгән төрки фразасы *sü begiнә таяна), һәм соңгы арада, 'Тәңредән (җитәкче)', Һинд-Европалы *su- һәм  baga-, ягъни *su-baga (Болгар язуларында еш очраган ὁ ἐκ Θεοῦ ἄρχων, ho ek Theou archonның тиңдәше). Бу титуллар болгарларның христианлыкны кабул итүләренә кадәр дәвам итүе санала. Грек алфавитында һәм соңрак борынгы чиркәү славян телендә (ингл.) булган болгар язулары болгар җитәкчеләрен билгеләгәндә, аларга грек титулы архон яки славян (ингл.) титулы кенәз (ингл.) буенча мөрәҗәгать итәләр.