cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Җенси якынлык
Әдәбиятта
Балигъ булган кешеләрнең тормышында җенси якынлыкның зур биологик һәм психологик әһәмиятлелеге, кешеләр җәмгыятендәге хәленә тәэсире аркасында, тарих буенча бу мәсьәләләргә бар мәдәниятләрдә дә игътибар зур булган, бәйле белем һәм тәҗрибә буыннан буынга тапшырылган.
Пучы вулысы
Бугудар, Матвеев, Өшәр, Байсар, Әмәкәй һәм Ирәхтә вулыслары белән чиктәш булган (1890). 22 торак пунктта 15887 кеше яшәгән. Милләтләр (1920 ел мәгълүматы, 1925 елгы чикләрдә): татарлар – 89,5%, чирмешләр – 8,3%, руслар – 2,5%.
1921 елда вулысның 14 торак пунктыннан (Әтрәкле, Иске Калтак, Яңа Калтак, Иске Иркәнәш, Яңа Иркәнәш, Чүплек, Чупай, Татар Мөшегесе, Рус Мөшегесе, Сасыборын, Симәк, Торыш, Чирмеш Баяры) Калтак вулысы төзелә.
1930 елда бетерелә, территориясе Минзәлә, Актаныш һәм Мөслим районнарына кушыла.
Рушор (Марамуреш)
Рушор — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якавлевичы (посёлок)
Якавлевичы (Якаўлевічы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мюмдя-Хэвы-Яха
Мюмдя-Хэвы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Байдарата борыны урнашкан. Елга озынлыгы 53 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зүзәй
Зүзәй — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Халык саны — 170 тирәсендә. Почта индексы — 423025.
HD10038
HD10038 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Зүзәй
Тарих
1930-елларда нигезләнгән.
HD10038
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Зүзәй
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
HD10038
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Зүзәй
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Тарновска-Воля (Лодзь воеводалыгы)
Тарновска-Воля  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Минделу (Вила-ду-Конде)
Минделу  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(5133) Филлипадамс
(5133) Филлипадамс — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 12 августында Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 PA» саналган.
Гузти (Казерта)
Гузти — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гузти Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Каргаполье районы
Каргаполье районы (Каргапольский район) — Курган өлкәсе составына керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Каргаполье шәһәр тибындагы бистәсе.
Тарих
Район 1923 елда Урал өлкәсенең Шадрин округы эчендә оештырылган. 1934 елдан — Чиләбе өлкәсе, 1943 елдан — Курган өлкәсе составында. 1963 елда район составына таркатылган Чаши районы территориясе кертелгән.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (95,2%), казакълар (1,3%).
Административ бүленеш
Каргаполье районы составына 2 шәһәр һәм 19 авыл җирлеге керә.
Крашево (Мазовия воеводалыгы)
Крашево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурос-де-Налон
Мурос-де-Налон — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жан-де-Минервуа
Сен-Жан-де-Минервуа — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Караһөюк (Рейһанлы)
Караһөюк (Karahöyük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Рейһанлы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(12261) Ledouanier
(12261) Ledouanier — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Портедж (Юта)
Портедж  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильдетаубе
Вильдетаубе (Wildetaube) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Васнию
Васнию — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Шапкина елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тумстоун
Тумстоун — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.
Балалар өчен Eurovision җыр бәйгесе 2005
Өченче Балалар өчен Eurovision җыр бәйгесе 2005 елда Хассельтда (Бельгиядә) үткәрелде.
Беренче урынны Белорусиядән Ксения Ситник яулады.
Катнашучылар
thumb|600px|centre|{{legend|#cd2606|Катнашучы илләр}} {{legend|#8d1e08|Катнашудан баш тартаннар}}
Тумстоун
Тарихы
Тумстоун шәһәре елда нигезләнгән.
Рандолф (округ, Иллинойс)
Рандолф — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Честер шәһәре.
Тумстоун
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рандолф (округ, Иллинойс)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1795 елда оештырыла.
Мирагая (Порту)
Географиясе
Мәйданы —.
Конар
Конар (Конар, Конар) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429907. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241852001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600005200. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 743 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,41%).
Ковачова (Зволен)
Ковачова  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Врень-ле-Орнуа
Врень-ле-Орнуа — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Яялар (Битлис)
Яялар (Yayalar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Битлис илчесенә караган бер авыл (köy).
Малы Кудзин
Малы Кудзин (Малы Кудзін ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Стражув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лучиень (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Крашево-Гачулти
Крашево-Гачулти — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Югары Яр (Алапай шәһәр бүлгесе)
Югары Яр (Верхний Яр) — Свердловск өлкәсенең Алапай муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Мьерес (Астурия)
Мьерес — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
HD100424
HD100424 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Стшалкув (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале
«Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале (Медаль ордена «За заслуги перед Республикой Татарстан») белән гражданнар Татарстан Республикасының дәүләтче­леген үстерүдәге, гражданнарның хокукларын һәм ирекләрен тәэмин итүдәге, икътисадны, мәдәниятне, фәнне, мәгарифне, сәламәтлек саклауны, сәнгатьне һәм спортны үстерүдәге аерым казанышлары, җәмәгать тәртибен саклаганда, шулай ук гомерләренә куркыныч янау шартларында хәрби, гражданлык һәм хезмәт бурычларын үтәгәндә батырлык һәм кыюлык күрсәткәннәре, актив җәмәгать һәм хәйрия эшчәнлекләре өчен бүләкләнәләр. «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале белән бүләкләнгән затлар аны күкрәкнең сул ягына тагып йөриләр, ә бүләкләнүчеләрнең Россия Федерациясе, СССР орден­нары һәм медальләре, Татарстан Республикасы орденнары булганда, алардан соң урнаштыралар.
Наварр (Флорида)
Наварр  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Наварр халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Якавцы
Якавцы (Якаўцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Полацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Моделуш
Моделуш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Сен-Жан-де-Фос
Сен-Жан-де-Фос — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Рушор (Хунедоара)
Рушор — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навыл-Яха (Болотная кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(12262) Нисио
(12262) Нисио — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 21 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UL» саналган.
Вильхельмсдорф (Заале)
Вильхельмсдорф (Wilhelmsdorf) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нава (Астурия)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перон (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 26,01 км².
Искәрмәләр
Перон (коммуна)
Габдулла Тукай исемендәге сквер (Яр Чаллы)
Габдулла Тукай исемендәге сквер (Сквер имени Габдуллы Тукая) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәрендә Яңа шәһәр өлешендә урнашкан сквер. Адрес: Яр Чаллы, Яңа шәһәр, Үзәк район, 16нчы микрорайон, Тынычлык проспекты, 9нчы йорт каршы.
Тарих
2011 елның 22 ноябрендә ачылган. Биредә Габдулла Тукай туган көнне (26 апрель) әдәби кичәләр, театральләштерелгән тамашалар, бәйрәмнәр, митинглар уза.
Урнашуы
Яр Чаллының (Яңа шәһәр) Үзәк районы 16нчы комплекста Тынычлык проспекты белән Р. Беляев проспекты кисешкән урыннан ерак түгел (Тынычлык проспекты 9нчы йорт каршында) урнашкан.
Тасвирлама
Сквер үзәгендә бөек татар шагыйре Габдулла Тукайга (125 еллык юбилее хөрмәтенә) бронзадан 6 м биеклектәге һәйкәл куелган (авторы — Владимир Демченко). Скверда чәчәк клумбалары утыртылган, эскәмияләр куелган, декоратив яктырту үткәрелгән. Сквер юллары милли орнаментлы брусчатка белән капланган. Миләш, каен, чыршы агачлары утыртылган.
Вичкилейка
Вичкилейка — Айва елгасы кушылдыгы. Пинɜә өлкәсенең Никольск районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Айва елгасының уң ярыннан 66 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны бүᴫᴦеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Страхотина
Страхотина — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Крашево-Подборне
Крашево-Подборне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тарнувка (Лодзь воеводалыгы)
Тарнувка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вауйлова-Яга
Вауйлова-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга   Утчер-Шар елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Малы Михайлов
Малы Михайлов (Малы Міхайлоў ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Караһөюк (Инҗесу)
Караһөюк (Karahöyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Инҗесу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Модиваш
Модиваш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Бавыр кабыклану
Ашкайнату органнары авырулары арасында бавыр кабыклану, үлемгә китерү сәбәбе буларак, беренче урынны алып тора. Ул бик куркыныч авыру булып санала. Аны тулысынча дәвалап булмый, ләкин сәламәт тормыш рәвеше алып барганда һәм табиб тәкъдимнәрен үтәгәндә, мондый авыру белән шактый озак яшиләр.
Русиядә цирроз авыруын күп очракта алкоголизм китереп чыгара. Әмма В, С гепатиты вируслары аркасында барлыкка килгән бавыр кабыклануы да елдан-ел артып тора. Болардан кала, аутоиммун тайпылышлар, шулай ук тумыштан булган тимерле пигментлар алмашы (гемохроматоз) һәм бакыр (гепатоцеребраль дистрофия) алмашы бозылу да авыруга китерүче сәбәпләр булып тора. Мондый тайпылышлар вакытында металлар төрле органнарга, шулай ук бавырга туплана.
Элек бавыр кабыклануы 8-10 ел дәвам иткән эчкечелектән соң гына барлыкка килә дип исәплиләр иде. Соңгы еллардагы күзәтүләр моның алай булмаганлыгын күрсәтте. Яшьләрнең бавыр күзәнәкләре алкогольгә тиз бирешә, шуңа күрә алар арасында да цирроз белән авыручылар еш очрый башлады.
Цирроз — көчәя баручы хроник авыру. Бавыр өлешләренең структурасы зарарлану, бавырның функциясе бозылуы белән характерлана ул. Барлык үлем-китем сәбәпләре арасында бавыр кабыклануы тугызынчы урында тора.
Цирроз белән ир-атлар хатын-кызларга караганда 2,5 тапкыр ешрак авырый.
Бавыр ялкынсынуын (инфекцияле яки сывороткалы) кичерү; начар туклану (аксым, витаминнар җитешмәү), матдәләр алмашы бозылуы (шикәр диабеты, тиреотоксикоз авыруы), үт юлларының бик озак вакыт кысылып яки ябылып торуы, гаилә-конституциональ бирешүчәнлек, хроник инфекцияле авырулар (туберкулез, бруцеллез, сифилис Һ.6.), сирәк очракларда паразитар инвазияләр дә (описторхоз, клонорхоз һ.б.) циррозга китерә.
Бавыр циррозы авыруын нинди симптомнар күрсәтә соң? Тире һәм күз агы саргаю еш кына авыруның беренче билгесе булып тора. Аппетит булмаганлыктан, авыру ябыга башлый, бавыр күләме үзгәрсә (зурая-кечерәя), кан йөреше авырлашканлыктан эч күперә, сыеклык җыела башлый, бер туктаусыз тән кычыта, күңел болгана, костыра. Авыру хәлсезләнә, үзендә талчыгу сизә. Кайвакыт уч төпләрендә кызгылт-шәмәхә таплар барлыкка килә. Бавыр күзәнәкләре һәлак булганнан соң, аксым, углевод, май алмашы бозыла, гормоннар ясалу кими. Кызганычка каршы, кайбер кешеләр циррозның тормыш өчен бик әһә­ миятле әгъза — бавырны юкка чыгаруын аңлап бетермиләр. Цирроз — ба­ вырның исән күзәнәкләре зарарланып, алар урынына җөйле тукыма хасил булудан гыйбарәт. Хроник авыруларның тулы бер чылбыры ул — бавыр кабыклану. Ул канга бавыр аша җиңел генә үтеп китәргә ирек бирми, ә бу, үз чиратында, бавырны үз Вазыйфаларының күбесен башкара алмаслык хәлгә китерә.
Барлыкка килү сәбәпләре буенча циррозны берничә төргә аералар.
* Порталь (капка венасына нисбәтле булуны аңлата) цирроз алкоголизм белән авырган кешеләрдә очрый. Начар туклану, вируслы гепатит белән авыру, сирәгрәк башка сәбәпләр аркасында барлыкка килә. Бавыр тукымаларының җөйле тукымага алышынуы, кан йөреше авыраю бу төрнең үзенчәлеге булып тора. Бу очракта циррозның төп клиник симптомнары порталь гипертензия (басым күтәрелү) булуга бәйләнгән. Корсак куыш­ лыгына сары су җыелу (асцит), үңәч һәм ашказанының кардиаль бүлегендә веналарның киңәюе күзәтелә. Бу веналардан бик еш кан саркып чыгу һәм кан агу кебек катлаулануларга китерә.
Бу төр цирроз белән, гадәттә, тәмам эчкечелеккә бирелгән кешеләр авы­ рый. Әмма көн саен 1-2 чәркә хәмер эчүчеләргә дә кагылмый дигән сүз түгел. 15 ел буе һәр көнне 0,25 л дан 0,5 л га кадәр аракы эчкән кешенең цирроз белән авырый башлаячагын шикләнми раслап була. Андыйлар кайчакта бавырны май басу белән дә интегергә мөмкин.
Ашамыйча гына эчелгән хәмер эчемлекләрнең организмга китергән зыянын күпкә арттыра. Әмма күпләр уйлаганча, ашап эчү дә цирроздан барыбер саклап бетерә алмый. Шуңа күрә сәламәт яшәргә теләүчеләргә аракыдан баш тартырга тәкъдим ителә.
* Билиар бавыр циррозы — дәвамлы холестаз (үт юлларында озак вакыт һәм күп күләмдә үт җыелып яту күренеше) һәм иртә барлыкка килгән сары авыруы, тән кычыту, еш кына бизгәк тоту, кайвакыт тән калтырау белән характерлана.
* Пигментлы цирроз (гемохроматоз, бронзалы диабет, Труазье-Ано-Шоффар синдромы, сидерофилия) тимер алмашы бозылу, аның кан сүлендә һәм тукымаларда кимүе, эчке органнарга утыруы белән характерлана. Бу авыру күбесенчә ирләрдә очрый.
Тәртипсез тормыш рәвеше, диета сакламау, исерткеч эчемлекләр белән мавыгу бавырдагы тискәре процессның активлашуына китерә. Терминаль периодта циррозның нинди төре булуына карамастан, авыру бавыр җиткелексезлеге, яман шеш, бавыр комасы белән тәмамлана.
Цирроз диагнозын кую өчен бик күп төрле лаборатор, биохимик анализлар ясыйлар, УЗИ, ФЭГДС аппаратлары белән тикшерүләр уздыралар. Тулы ачыклык кертү өчен биопсия ясап, бавыр тукымасына микроскопик. анализ ясала.
Гепатопротекторлар циррозны дәвалауда төп дару препаратлары булып тора. Алар бавыр күзәнәгенең тышчасын ныгытып, аның эшчәнлеген яхшырталар. Даруларны 2-3 айлык курслар белән елга 2 тапкыр билгелиләр.
Дәвалау процессында чит ил препаратлары — эссенциале форте, урсосан, урсофальк, карсил, гептрал, үз илебездә эшләнгәннәре (алар очсызрак һәм 1 яхшы тәэсир итәләр) — эсливер форте, гептор, силимарин дигән дарулар ; кулланыла.
Авыруның диета саклавы зур роль уйный. Төрле тәмләткечләрне, тозлы, консервланган, какланган, кыздырылган ризыкларны рационнан чыгарырга кирәк. Терлек майлары урынына үсемлек — көнбагыш, кукуруз, бигрәк тә җитен, зәйтүн майларын куллану файдалы. Рационга мае аз булган сөт продуктларын кертү зарур. Киеренке физик эш, авыр күтәрү, ардыра торган акыл эше ярамый.
Будда
Бу́дда (बुद्ध, сүзгә сүз — «уянган», «яктыруга ирешкән») - буддизмда рухи камиллекнең иң югары ноктасының атамасы, яки Будда Шакьямуниның исеме. Шулай ук яктыруга ирешкән сансыз башка җан ияләренең атамасы буларак кулланылырга мөмкин.
Бавыр кабыклану
Асцит барлыкка килгән очракта эчелгән сыеклык (чәй-каһвә, шулпалы ашларны) күләмен бер литрга кадәр киметергә, тозсыз ризык ашарга кирәк. Әгәр болар гына нәтиҗә бирмәсә, сидек кудыра торган препаратлар кулланырга була.
Будда
Буддаларның күплеге
Сиддхартха Гаутама (уянудан соң «Будда Шакьямуни» дип атала башлый), риваять буенча якынча б.э.к. 623 елдан б.э.к. 543 елларда яшәгәнлеге билгеле. Бодха дәрәҗәсенә ул б.э.к. 588 елда ирешә, буддистлар тарафыннан беренче будда булып та, соңгысы булып та исәпләнми. Буддачылар ышануы буенча, хакыйкатьне ачкан һәм яктыруга ирешкән һәркем будда дип исәпләнә.
Бавыр кабыклану
Үңәч веналарыннан кан китү күзәтелсә, авыруны кичекмәстән хастаханәгә ; салырга кирәк. Канлы косу, дегет кебек кара тизәк чыгу, кисәк кенә хәл ; китү, кан басымы төшү мондый катлаулануның билгесе булып тора.
Будда
Башка диннәрнең үзәк шәхесләреннән аермасы
Буддизм күзаллаулары буенча Будда илаһ яки кешеләр белән Алла арасындагы арадашчы, яки христианлыктагы сыман коткаручы түгел, ә акылга ия барлыкларны сансарадан чыгару мөмкинлеге булган укытучы булып исәпләнә.
Петро Конашевыч-Саһайдачны
Петро Конашевыч-Саһайдачны (Петро Конашевич-Сагайдачний) (Петро Конашевич-Сагайдачний, Кульчыци авылы Самбор шәһәре янында (Галициядә туа) ок. 1582 яки 1575? – 1622) — православие динендәге шляхтич (Жеч Посполитада булган аксөякләр катлавы), Запорожье Сеченең кош (вакытлы хәрби стан) атаманы.
Бавыр кабыклану
Спиртлы эчемлекләрдән бөтенләй баш тарту, хастаханәдә дәваланулар цирроз барышын акрынайтып тора. Билиар бавыр циррозы булганда, холестазны бетерү беренче бурыч булып кала, моның өчен операция дә ясыйлар. Кайбер очракларда бавыр күчереп утырту тормышны саклап калырга ярдәм итә.
Петро Конашевыч-Саһайдачны
Кырым ханлыгы, Госман империясе, Рус патшалыгына каршы сугышкан гаскәр башлыгы.
Будда
Будда Шакьямуни
Будда сүзе зур хәрефтән язылган очракта билгеле тарихи шәхесне - Сиддхартха Гаутаманы аңлата. Ул Кшатрий (хәрбиләр һәм хөкемдарлар) кастасына караган була.
Сиддхартха Гаутаманың тормышы аның дәвам иттерүчеләре һәм шәкертләре сөйләвендә генә билгеле. Башта бу сөйләүләр сүздә генә була, соңрак язып алына һәм «Махавасту», «Лалитавистара», «Ниданакатха», «Абхинишкрамана-сутра» кебек текстлар барлыкка килә. Будда тормышы турындагы иң танылган риваятьләр б.э.к. II гасырда пали телендә иҗат ителгән «Җатаки» җыентыгында китерелгән.
Һинд динендә
Кайбер Һинд дине тарафдарлары Гаутаманы Вишнуның 9-ынчы аватары дип таныйлар. Шулай да, Будда тәгълиматында Веда авторитеты һәм Брахман-Атман концепцияләре танылмый. Шуннан чыгып, Буддачылык, гомумән, Һинд диненең алты ортодокс мәктәбеннән аермалы буларак, настика мәктәбе дип таныла (гетеродокс, турыдан-туры мәгънәдә "бу шулай түгел").
Сылтамалар
ബുദ്ധന്‍
Врон
Врон — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Коснарбоси
Коснарбоси (Куснарпуç, Коснарбоси) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429905. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241864002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600005300. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 50 кешенең яшәве мәгълүм.
Лучу (коммуна)
Лучу — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Паркинсон чире
Бу чирнең барлыкка килү сәбәбе ачыкланып бетмәгән. Сирәк очрый торган билгеле сәбәпләре—агулану (газ исе, марганец катнашмалары Һ.6.); баш мие инфаркты, шеш, баш травмасы. Шулай ук нәселдәнлек факторын да исәптән чыгарырга ярамый.
Авыруны 1817 елда бу хакта беренче тапкыр язып чыккан автор фамилиясе белән атаганнар. Чир күбесенчә 50-60 яшьтә башланып китә. Ювениль (яшүсмерлек чоры) паркинсонизмы 40 кадәр кешеләрдә күзәтелә һәм күп вакыт якын туганнар никахыннан дөньяга килгән балаларда барлыкка килүе билгеле. Кайвакыт Паркинсон авыруы нейролептик дарулар белән дәвалауның өстәмә йогынтысы дип карала. Клиник картинасы. Авыруның иң киң таралган билгеләре: тыныч вакытта I кул чугында (икмәк валчыгын тәгәрәткән кебек) калтырау күзәтелү (ул г башлангыч чорда берьяклы гына); гипокинезия (хәрәкәтләрнең саны һәм тизлеге чикләнүдә чагыла торган авыру халәт); мускулларның тонусы күтәрелү. Кул чугы калтырау эмоциональ киеренкелек вакытында, арыганда көчәергә мөмкин. Бик сирәк очракларда калтырау аякларда, телдә, күз кабакларында була. Башка билгеләре: мускулларда авырту барлыкка килү авыруның патологик поза алуы; вегетатив нерв системасының функциясе бозылу (эч кибү, импотенция, ортостатик гипотензия—кан тамырларында, куыш әгъзаларда, организм куышлыкларында гидростатик басым түбәнәю); төкерекнең күп бүленеп чыгуы; тире өстенең артык майлануы; депрессия (40 % ка якын очракта). Авыруның соңгы стадиясендә (50 % ка якын сырхауларда) акылга зәгыйфьлек (деменция) барлыкка килүе билгеле.
Альцхаймер авыруыннан аермалы буларак, Паркинсон авыруы вакытында хәтер бик бозылмый. Хәрәкәтләнгәндә, йөргән вакытта калтырау кими, йоклаганда бөтенләй булмый. Гипокинезия (хәрәкәтчәнлек кимү) а.зарның активлыгы түбән (акинезия) яки акрын (брадикинезия) булу белән характер­ лана. Авыру кулларын бөгеп, биленә куеп хәрәкәтләнә. Йөргәндә куллары бер-берсенә ярашып селкенми. Ул вак адымнар белән, шапылдатып басып, акрын гына атлый. Соңрак ирексез хәрәкәтләр арта бара: авыруның позасы үзенә бер төрле бөкерәйгән торыш ала, күзләренең ачык чагылышы кими.
Санап киткән билгеләр барысы да бер авыруда булмаска мөмкин. Әгәр авыруда өч симптом (кул чугы калтырау, гипокинезия, мускуллар тонусы күтәрелү) күзәтелсә, Паркинсон авыруына шик туарга мөмкин. Диаг­ ноз кую өчен компьютер, магнит-резонанс томографиясе уздыралар. Бу авыруны өлкәннәрдә баш мие атеросклерозына бәйле куллар калтыравы белән бутамаска кирәк, өлкән яшьтәге кешеләрда калтырану кулларда гына түгел, баш-муеннарына, бөтен организмнарына тарала.
Дәвалау озак вакыт — гомере буе алып барыла. Авыруның хәле начарла­ нып китүне—режим сакламавы, көчле депрессия яки икенче авыру катнашы белән аңлатырга була. Аңа хәрәкәт активлыгын югары дәрәҗәдә саклау мө­ һим. Хәрәкәтләре бозыла башлагач, шәхси дәва физкультура программасын, төрле медикаментлар, хирургик ысуллар кулланылырга мөмкин. Дәваны невролог билгеләргә тиеш. Шуны да искәртү урынлы, 5 ел дәваланганнан соң да, 50 % очракта авыруның хәле яхшыруга ышаныч булмый диярлек. Кайбер авыруларда яңадан акинезия (актив хәрәкәтләр булмау) барлыкка килергә мөмкин. Соңгы елларда нейрохирурглар авыруларны операция ясан дәвалый башладылар.
Гузчи (Верона)
Гузчи — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гузчи Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стшегом (Свентокшиж воеводалыгы)
Стшегом  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ричленд (округ, Иллинойс)
Ричленд — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Олни шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 932 км² тәшкил итә.
Ковачовце
Ковачовце — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Флегстафф
Флегстафф — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Флегстафф шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кировск (Мурманск өлкәсе)
Кировск (Кировск) — Россия Федерациясенең Мурманск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Яялар (Сиваслы)
Яялар (Yayalar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Ушак иле Сиваслы илчесенә караган бер авыл (köy).
Кировск (Мурманск өлкәсе)
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1931 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (92,4%), украиннар (2,7%), белоруслар (2,2%).
Якимавцы
Якимавцы (Якімаўцы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Паставский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Раш-Велли (Юта)
Раш-Велли  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монте-Кордова
Монте-Кордова — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Навия (Астурия)
Навия — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вингероде
Вингероде (Wingerode) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Крашево-Рори
Крашево-Рори — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD100427
HD100427 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(5135) Нибутани
Тарихы
1990 елның 16 октябрендә С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UE» саналган.
HD100427
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(12263) 1989 YA4
(12263) 1989 YA4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 30 декабрендә Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 YA4» саналган.
Украин Милли Берлеге
Украин Милли Берлеге (укр. Український Національний Союз) - Украин хәрбиләшкән ватанпәрвәр иҗтимагый-сәяси оешмасы. 2009 елда кискен карашлы милләтчеләр һәм нео-наци кискен оешмаларының һәм төркемнәренең берлеге нигезләнә. Украин милли-социализмы идеологиясендә тора. 2009 нчы елда Олег Голтвянский Украин милли берләшмәсен җитәкли башлаган. 2012 нче елда Харковта узган нелегаль миграциягә каршы акцияләрдә катнашкан өчен кулага алына hәм мәхкәмәгә эләгә.
Евромәйданны оештыручыларның берсе, 2014 елда Украина сәяси вакыйгаларында актив роль уйный. Донбасс сугышында актив катнаша. Украин Милли Берлеге нигезендә "Печерск" батальоны формалашкан, ул 2015 елда Луганск өлкәсендә кышкы бәрелешләрдән соң, таратылган.
Britan Könçığış Hindstan şirkäte
Britan Könçığış Hindstan şirkäte yäki Britan Ost-İnd şirkäte (inglizçä East India Company), 1707 yılğa qädär İngliz Könçığış Hindstan şirkäte - 1600 yılnıñ 31 dekäberendä ingliz patşabikäse Yelizaveta I färmäne belän buldırılğan aksionerlıq cämğiät häm Hindstanda säwdä itsen öçen zur östen xoquqlar alğan kompaniä.
Könçığış Hindstan şirkäte yärdämendä Böyekbritaniä Hindstanda häm küp kenä Şäreq illärendä kolonial' säyäsätne ütkärgän.
Baştaraq şirkätneñ 125 aksiä iäse bulğan, ä kapital 72 meñ funt täşkil itkän.
Şirkät gubernator häm direktorlar şurası belän idärä itelgän. Soñraq säwdä şirkäte xökümät häm xärbi wazifaların ala, läkin 1858 yılda alarnı yuğalta.
Holland Könçığış Hindstan şirkäte artınnan Britan Könçığış Hindstan şirkäte dä birjada üz aksiälären tarata başlıy.
Şirkät Hindstannan tış ta üz mänfäğätlären yaqlağan.
Илюткино
Илюткино — Татарстан Республикасының Норлат районындагы авыл.
Britan Könçığış Hindstan şirkäte
1620 yılda KAC cirlärendä Aş tawın basıp alırğa tırışqan, soñraq İzge Yelena utrawın yawlap alğan.
Илюткино
Халык саны — 319 тирәсендә. Почта индексы — 423011.
Britan Könçığış Hindstan şirkäte
Näq Britan Könçığış Hindstan şirkäteneñ ğäskärläre İzge Yelena utrawında Napoleonnı törmädä tota.
Илюткино
Тарих
XVIII гасырда нигезләнгән.
Britan Könçığış Hindstan şirkäte
Boston çäy eçüe waqiğaları waqıtında şirkätneñ produktlarına höcüm itelä, şunnan AQŞ bäysezlege öçen suğış başlana.
Илюткино
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): чуашлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Britan Könçığış Hindstan şirkäte
Britan Könçığış Hindstan şirkäteneñ verfläre Pitırbur öçen ürnäk bulğan.
Навыл-Яха (Осовей-Яха кушылдыгы)
Навыл-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Осовей-Яха елгасының сул ярыннан 20 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Малы Мяжник
Малы Мяжник (Малы Мяжнік ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Наранья (Флорида)
Наранья  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Наранья халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Татар (Лодзь воеводалыгы)
Татар  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Страшенцин
Страшенцин — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цюрихның югары техник мәктәбе
Цюрихның югары техник мәктәбе(ETH Zurich)- Швейцарияның Цюрихында югары уку йорты.
Ул Швейцарияда иң дәрәҗәле югары уку йорты гына түгел, ә һәрвакыт дөнья иң яхшы университетлары исемлегенә керә. Quacquarelli Symonds Цюрихның югары техник мәктәбе 9 нчы урынны били, шулай ук инженер һәм техник фәннәр өлкәсендә дөньяда 5 нче урынны били (бары тик Массачусетс технологик институты, Стэнфорд университеты, Кембриҗ университеты һәм Сингапурның Милли Университеты астан).
Физика буенча 1921 елда премия алган Альберт Эйнштейн университет тәмамлаучылар һәм профессорлары арасында Нобель премиясе лауреаты, иң танылганлардан санала.
Тарих
Югары техник мәктәп Цюрихта 1855 елның 16 октябрендә нигез салына. Башта ул алты факультеттан тора: архитектура, граждан төзелеше, машина төзелеше, химия, урман хуҗалыгы, шулай ук математика, табигый фәннәр, әдәбият һәм социаль сәясәт фәннәре.
Ул әлегә кадәр Polytechnikum, яки Poly яки "Федераль Политехник мәктәбе" дип билгеле.
Ренат Дәүләтьяров
Биография
Ренат Дәүләтьяров 1961 елның 17 августында Әстерханда туа. Милләте буенча әтисе — татар, әнисе — рус. Ренатның әтисе Фәвәрис Дәүләтьяров — ССРБда соңгы нефть комитеты рәисе, соңрак «Роснефть» җитәкчеләренең берсе, «Концерна Нефтепродукт» ЯАҖ президенты.
Ренат инженер-технолог белгечлеге буенча югары белем ала.
Карьера
1985—1987 елларда «Мосфильм» киностудиясендә декорацияләр куючы буларак эшли, шул исәптән совет кинематографы өчен әһәмиятле булган Карен Шахназаровның «Курьер» һәм Сергей Соловьевның «Асса» фильмнарында. 1987—1989 елларда киностудиядә эшне дәвам итә, фильмнар директоры урынбасары вазыйфасын үти, ә 1989 елдан продюссер була.
2001 елдан 2008 елга кадәр — Нью-Йоркта Россия киносы атналыгының продюсеры. 2003 елдан Парижда Россия киносы атналыгының продюсеры. 2005 елдан Берлинда Россия киносы атналыгының продюсеры. «Кино-Ялта» халыкара продюсерлык кинофестивален җитәкли. 2007 елдан 2009 елга кадәр — «ЗАВТРА/2morrow» халыкара заманча кино фестиваленең генераль продюсеры.
2009 елдан алып 2015 елга кадәр — Россия продюсерлары гильдиясе президенты, Аурупадан Халыкара продюсерлар гильдиясе ассоциациясе (FIAPF) вице-президенты.
2010 елдан 2012 елга кадәр — «Два в одном/ 2 in 1» халыкара кинофестиваленең генераль продюсеры.
2012 елда Үзәк федераль округның Иҗтимагый палатасы әгъзасы итеп сайлана.
2011 елда режиссер буларак «Моя безумная семья!» кинокомедияне төшереп, дебют ясый. 2012 елда экраннарга «Стальная бабочка» детектив драмасы чыкга. Ренат Дәүләтьяровның Юрий Коротковның «Американка» повесте буенча төшерелгән «Однажды» фильмы XXII «Окно в Европу» кинофестивален ачу фильмы була.
Шәхси тормыш
Беренче никахтан — улы Артем. 2014 елда җырчы һәм актриса Евгения Малаховага өйләнә. 2019 елда пар аерылыша.
Сен-Жели-дю-Феск
Сен-Жели-дю-Феск — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Вежавож
Вежавож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вой-Вож елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 51 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Водолейка
Водолейка — Зур Сарка елгасы кушылдыгы. Сембер өлкәсе, Мордовия җөмһүрᴎятсы биләмәләрендә ага. Елганың башы Дубенки районында, тамагы Сурское районында урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны бүᴫᴦеында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры, Сыры гидроузеленән Алатырь елгасы тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рок-Айленд (округ, Иллинойс)
Рок-Айленд — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Рок-Айленд шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 1108 км² тәшкил итә.
Море (Фелгейраш)
Море  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Гузчола (Модена)
Гузчола — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гузчола Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стшегомек
Стшегомек — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Руштин
Руштин — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крашево-Славенцин
Крашево-Славенцин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перонна
Перонна (Péronnas) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Бурк-ан-Брес-2 кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,59 км².
Норенья
Норенья — Испаниянең Астурия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виндехаузен
Виндехаузен (Windehausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(12264) 1990 CD
(12264) 1990 CD — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 1 февралендә А. Сугиэ тарафыннан Дайник обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 CD» саналган.
Караһөюк (Коҗасинан)
Караһөюк (Karahöyük) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Югары Никитино
Югары Никитино (Верхнее Никитино) — Свердловск өлкәсенең Красноуфимск округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), чуашлар (12%).
HD100484
HD100484 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Якименки
Якименки (Якіменкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.