cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Covanni Plano Karpini
1245 yılda Rim papası Innocenti IV anı mäğlümat tuplaw maqsatında nä cirbärä. Carpini böyek qağanğa Papanıñ xatın tapşıra. Ul xatta Möselman xälifälegenä qarşı bergäläşep köräşü kileşüe tözü täqdim itelgän bula. Altın Urdada waqıtta Batu xan belän oçraşa, Qaraqorımda Ügädäy ulı Göyekneñ böyek qağan täxetenä utıru tantanasında qatnaşa (1246). İlçelek wazıyfasın ütägändä kürgännären tarixı yulyazma xezmätendä ("Libellus historicus") yazıp qaldıra. Anda Monğol İnperisenä bäyle bay mäğlümattan tış törle xalıqlar, ş.i. Bolğar, Qıpçaqlar turında da bäyän itelä.
Галта (Венеция)
Галта — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Михалув (Томашовский повяты)
Михалув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кайо тезмәсе
Кайо тезмәсе — Айның 1.6°N, 51.2°W координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 84 километр озынлыкта булган җирлек катламы.
Исеме
Кайо тезмәсе Люсьен Кайо (1864—1944) хөрмәтенә аталган.
Кенсетт (Айова)
Кенсетт  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кенсетт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вульва
Вульва (Vulva) — ана җенес затларында тышкы җенес органы.
Скрыпки
Скрыпки (Скрыпкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Вульва
Хатын-кызларның җенси өлкәсе, вульва (pudendum femininum, vulva)
Скрыпки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вульва
Зур җенси иреннәр
·       Зур җенси иреннәр (labium majus pudenda) - парлы тире җыерчыклары, анда май һәм тоташтыргыч тукыма бар. Җыерчыклар алдан һәм арттан ике комиссура белән тоташа:
o  Киң алгы иреннәр ябышуы (commissura labiorum anterior);
·       Ике зур җенси иреннәр арасындагы ярыксыман аралык җенси ярык (rima pudenda) дип атала.
·       Зур җенси иреннәрдән өстәрәк, тире асты клетчатка катламы яхшы үсеш алган касык симфизының алгы өлеше касык (mons pubis) дип атала. Касык һәм зур җенси иреннәрнең кырыйдагы өлеше чәч белән капланган. Чәчләрнең өске үсү кырые кендектән 9-10 см аста ятма (горизонталь) урнашкан.
Кече җенси иреннәр
·       Кече җенси иреннәр (labium minus pudendi) зур җенси иреннәрдән эчкә таба урнашкан. Алар шулай ук тире җыерчыклары булып тора, төзелешләре буенча лайлалы катлауга охшаш.
·       Кече җенси иреннәрдә чәчләр үсми, аларда кече бусага бизләре (glandulae vestibulares minores) бар.
·       Һәр кече җенси иреннең алгы очы ике аякчыкка бүленгән:
o   Латераль аякчыклар клиторны урап уза һәм каршы яктагы шундый ук аякчык белән тоташып, клиторның кырый бәдәнен (сөннәтлеген) (preputium clitoridis) барлыкка китерә.
o   Медиаль аякчыклар очлы почмакта тоташа һәм клитор башчыгыннан астарак (арттарак) беркетелеп клиторның йөгәнен (ярысын) (frenulum clitoridis) барлыкка китерә.
·       Җиңсә бусагасына сидек чыгару юлы, аналык җиңсәсе һәм бусага бизләренең юллары ачыла.
·       Сидек чыгару юлының тышкы тишеге (ostium urethrae externum) клитор башчыгы артында урнашкан.
·       Тагын астарак һәм сидек чыгару юлының тышкы тишегеннән арттарак җиңсә тишеге (ostium vaginae) урнашкан.
·       Җиңсә тишегенең һәр ягында, гыйффәтле яры һәм кече җенси иреннәр арасы сырында зур бусага биз (Бартолин) (glandula vestibularis major) юлы тишеге урнашкан. Ул биз ирләрнең бульбоуретраль бизләренең аналогы һәм кече җенси иреннәр нигезендә урнашкан.
Клитор
·       Клитор, телчек (clitoris) җенси әгъзаның куышлыклы гәүдәләренә туры килә һәм башчыктан, гәүдәдән һәм аякчыклардан тора.
·       Клитор гәүдәсе (corpus clitoridis) тыгыз фиброз капсула белән капланган – клитор фасциясе (fascia clitoridis) һәм тулы булмаган округ белән ике яртыга бүленгән – клиторның куышлыклы гәүдәләре (corpus cavernosum clitoridis).
·       Клитор гәүдәсе алга таба тарая һәм клитор башчыгы  (glans clitoridis) белән тәмамлана.
Ринат Янбаев
Ринат Рудольф улы Янбаев (1984 елның 7 апреле, ) — Россия футболчысы (сакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (2008—2012), Россия чемпионатының бакыр призеры (2013/14), Россия кубогы иясе (2014/15, 2016/17), 2008 елгы Европа футбол чемпионатының бакыр призеры.
Тормыш юлы
Ринат Янбаев 1984 елның 7 апрелендә Мәскәү өлкәсенең Ногинск шәһәрендә туа. Аның әтисе милләте буенча татар, ә әнисе рус. 7 яшьтән башлап Ногинск балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбендә шөгыльләнә. 10 яшендә ЦСКАның балалар-яшүсмерләр мәктәбенә күчә. Беренче дивизионда «Анжи», «Химки» һәм «Кубань» өчен уйный.
Вульва
·       Артка таба клитор гәүдәсе ике клитор аякчыгына (crus clitoridis) бүленә һәм алар касык сөякләренең аскы тармакларына беркетелә.
Ринат Янбаев
Тормыш юлы
2007 елгы чемпионатның беренче әйләнешеннән соң «Кубань» клубыннан Мәскәү «Локомотив»ына күчә. ЦСКАга каршы матчта дебют ясый. Озакламый ул клубның төп уенчысы була һәм Россия җыелма командасы дәрәҗәсенә күтәрелә. 2009 һәм 2010 сезоннарында чемпионатта мөмкин булган 30 уен арасыннан 30 уен үткәрә. 2010 елгы сезон тәмамлангач «Рубин» һәм «Зенит»тан тәкъдимнәр була, тик «Локомотив» аны сатудан баш тарта. 2011 елның 18 августында УЕФА Европа лигасының 4 квалификация раунды матчында Трнава «Спартагы»на каршы (2:0) матчның 34 минутында «Локомотив» өчен беренче голын кертә. 2012 елны нигез уенчысы булып башлый.
2012 елның 6 сентябрендә аренда хокукларында Санкт-Петербургның «Зенит»ына күчә. ЦСКА белән матчта 2012 елның 26 ноябрендә клуб өчен беренче тупны кертә.
Кышын, яңадан төп уенчысы булып «Локомотив»ка кайта. 2013 елның 5 маенда премьер-лигада «Локомотив» өчен үзенең беренче голын Пермьнең «Амкар»ы капкасына кертә (4:2). 2017 елның 5 июнендә клубтан китә.
2017 елның 13 июнендә «Краснодар» белән 2 еллык контрактка кул куя. Команда өчен өч матч үткәрә: 27 июльдә Европа лигасының 3 квалификация раундында «Люнгбю»га каршы (2:1), 13 августта Россия чемпионатының 6 турында «Амкар»га (1:1) һәм 20 сентябрьдә Россия кубогының 1/16 өлешендә «Томь»га каршы (1:2). 2018 елның 24 июлендә контракт үзара килешү буенча өзелә.
Җыелма команда составына
2008 елның маенда Швейцария һәм Австриядә узачак 2008 елгы Европа чемпионатына заявкага кертелә. 28 май көнне Сербия җыелма командасына каршы иптәшләрчә матчта Россия милли җыелма командасында дебюты була (2:1).
Россия җыелма командасы тренеры Гус Хиддинк фикеренчә, 2009 елда Янбаев дөньядагы иң тиз уенчыларның берсе була.
Биберах-ам-Рисе
Биберах-ам-Рисе (Biberach an der Riß) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Польне
Польне — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Сордйыв
Сордйыв (Сордйыв) — Коми Республикасының Усть-Кулом районында урнашкан авыл.
Климат
Сордйыв климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (94%).
Диего-Рамирес утраулары
Диего-Рамирес утраулары (Islas Diego Ramírez) – Дрейк бугазында, Һорн борыныннан 100 км көньяк-көнбатыштарак урнашкан утраулар төркеме. Төньяктан көньякка 8 км га сузылган; иң зур утравы – Бартоломео, утраулар төркеменең иң көньяк ноктасы – Агила утраучыгы Чилинең һәм Американың иң көньяк ноктасы булып тора. Тундра климаты зонасында урнашкан; явым-төшемнәр күп була. Утраулар 1619 елда бертуган Бартоломе һәм Гонсало Нодальләр экспедициясе тарафыннан ачыла; исеме шушы экспедициядә штурман булып катнашкан Диего Рамирес де Арельяно хөрмәтенә бирелә. Көньяк Сәндвич утрауларын ачканга кадәр (1775) дөньяның иң көньяк ноктасы дип саналган.
Хреновице
Хреновице — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бжиска
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вест-Пойнт (Юта)
Вест-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вест-Пойнт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Домброва (гмина Пшесмики)
Домброва  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Домарадзице (Свентокшиж воеводалыгы)
Домарадзице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Епувиль
Епувиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кузиха
Кузиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Эрүидел елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Маунт-Гилиад (Төньяк Каролина)
Маунт-Гилиад  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Кузиха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Маунт-Гилиад (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бузеску
Бузеску — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Fizioterapiä
Fizioterapiä (Yunança: physis - tabiğat, therapeae - däwalaw), klinik meditsina ölkäse, keşe organizmına tabiği (su, hawa, cılılıq, yaqtılıq h.b.) häm yasalma (elektr ağımı, magnit qırı, ultrafiolet, radioaktiv nurlar h.b.) fizik faktorlarnıñ däwalaw tä'siren öyränä, şulay uq awırularnı däwalaw häm buldırmaw, bu faktorlarnı qullanu ısulların eşli.
Саммертаун (Теннесси)
Саммертаун  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саммертаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трамакастьель
Трамакастьель — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Канелаш (Пезу-да-Регуа)
Канелаш  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Бяседавичы
Бяседавичы (Бяседавічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Канелаш (Пезу-да-Регуа)
Географиясе
Мәйданы —.
Бяседавичы
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
GSC148-2075
GSC148-2075 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Домашовице (Свентокшиж воеводалыгы)
Домашовице  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эшанне
Эшанне (Échannay) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сомбернон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7.18 км².
Бикәсаз
Бикәсаз — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Михалувек (Згерский повяты)
Михалувек  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бикәсаз
Халык саны — 169 тирәсендә. Почта индексы — 423427.
Михалувек (Згерский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бикәсаз
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Бидербах
Бидербах (Biederbach) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хендри (округ, Флорида)
Хендри — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ла-Бель шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1923 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2986 км² тәшкил итә.
Керквилл (Айова)
Керквилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Керквилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мань-Саран-Шор
Мань-Саран-Шор — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Народа елгасының сул ярыннан 99 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Хренца
Хренца — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Скрыпшчына
Скрыпшчына (Скрыпшчына ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Празароки гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Бжисьце (Мелецкий повяты)
Бжисьце — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Клоос тезмәсе
Исеме
Клоос тезмәсе Ханс Клоос (1885—1951) хөрмәтенә аталган.
Галуньяно (Лече)
Галуньяно — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галуньяно Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эюплер (Ялвач)
Эюплер (Eyüpler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Ялвач илчесенә караган бер авыл (köy).
Көньяк Сәндвич утраулары
Көньяк Сәндвич утраулары (South Sandwich Islands, Islas Sandwich del Sur) – Атлантик океанның көньяк өлешендә, Көньяк Георгиядән 570 км көньяктарак урнашкан утраулар төркеме. Мәйданы 310 км². Бөекбританиянең Көньяк Георгия һәм Көньяк Сәндвич утраулары диңгез арты территориясенә карый; бу территоряигә Аргентина да дәгъва итә. Климаты субантарктик. Җир йөзе таулы (биеклеге 1372 метргача), вулкан токымнарынан төзелгән (базальт, туф, һ.б.), кар һәм боз белән капланган. 1775 елда Җеймс Кук экспедициясе тарафыннан ачыла.
Помье (Эндр)
Помье — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Капелудуш
Капелудуш — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Хыльчую
Хыльчую (Иевка, Хыль-Чоу) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Печорская борыны урнашкан. Елга озынлыгы 139 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Домброва (гмина Сенниця)
Домброва  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Домброва (Келецкий повяты)
Домброва  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трончон
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саут-Кливленд (Теннесси)
Саут-Кливленд  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Саут-Кливленд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пётр Солтан
Пётр Семёнович Солтан (Petru Soltan; 1931 елның 29 июне, Молдавия ССР — 2016 елның 15 июле, Кишинёв) — совет һәм Молдова математигы, физика-математика фәннәре докторы, профессор, Молдова Республикасы фәннәр академиясе академигы.
Тормыш юлы
Пётр Солтан 1931 елның 29 июнендә күп балалы крестьян гаиләсендә туа.
1952 елда Кишинёв педагогия институтын һәм Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетында аспирантураны тәмамлый, анда академик Павел Сергеевич Александров җитәкчелегендә тикшеренүләр үткәрә.
1961 елда ССРБ фәннәр академиясенең В. А. Стеклов исемендәге Математика институтында кандидатлык диссертациясен яклый. 1974 елда кабарынкы анализ теориясе өлкәсендә физика-математика фәннәре докторы дәрәҗәсе ала һәм Молдавия ССР фәннәр академиясе әгъза-корреспонденты итеп сайлана.
1974 елдан 1978 елга кадәр Молдавия ССР фәннәр академиясе президиумы әгъзасы була.
1960 елдан — Молдавия дәүләт университетының педагогик эшчәнлеген алып бара, 1973 елдан профессор буларак.
1973 елдан 1991 елга кадәр — Молдавия ССР Дәүләт планы каршындагы планлаштыру институты директоры.
1992 елда Молдавия Республикасы фәннәр академиясенең хакыйкый әгъзасы итеп сайлана.
Топология, геометрия һәм математик кибернетика буенча хезмәтләр авторы. «D-кабарынкы теориясе һәм математика кушымталары» фәнни мәктәбенә нигез салучы, теоретик һәм гамәли математика өлкәсендә 100 дән артык фәнни эш, шул исәптән алты монография авторы. Ул 24 доктор һәм 3 физика-математика фәннәре докторы әзерләгән.
2003 елда Румыния академиясенең мактаулы әгъзасы итеп сайлана.
Бабеш-Бойяи университетының (1992), Молдавиянең икътисади белем академиясенең (1998), Кишинёвта урнашкан Тирасполь дәүләт педагогика университетының (2000) мактаулы докторы, Молдованың халыкара бәйсез университеты докторы (1994). Пётр Андрей исемендәге университетның мактаулы профессоры (2001).
Кишинёвның мактаулы гражданы (2014 елның 30 мае).
Qıpçaq tele
Qıpçaq tele - başta VIII-IX ğasırlarda kimäklär belän bergä İrtış häm Altayda yäşägän qıpçaqlarnıñ üle törki tele. IX ğasırda qıpçaqlar, oğuzlarnı qısrıqlap, Könbatışqa taba dalağa küçä. Alğa taba XI ğasırda kipçäklärneñ ber öleşe İdel aşa küçep kitä häm diñgez artı dalalarına urnaşa, peçeneglarnı, torqlarnı, bolğarlarnı, xazarnı häm başqa törki kavemnärne qısrıqlap, qısrıqlap çığara. Duna häm İdel tübänlekläre arasında yäşägän qıpçaqlar — polovtsı digän borınğı rus çığanaqlarında, ä Yevropa häm Vizantiä çığanaqlarında-qumannar. Alarnıñ tele fändä polovetskiy bularaq bilgele. Polovets tele XIV ğasırnıñ «Qumaniqus Kodeksı» digän yazma istälektä, ul missionerlar tarafınnan Qıpçaq telen öyränü häm Altın Urda xalqın xristianlıq belän tanışu öçen bilgelängän. Urta ğasırlarda başqa tanılğan Qıpçaq tele Üzäk Aziä, Kavkaz häm Priçernoyı diñgez dalasınnan äsir-qıpçaqlar näsele bulğan Misır mamlyuklarınıñ tele bula. Mamlek-Qıpçaq tele XIII — XV ğasırlarda yäşägän, anda ğäräp xatı belän yazılğan berniçä häykäl qalğan. XIII ğasırdan başlap Qıpçaq telläreneñ törle telläre Altın Urdada aralaşu telläre bulıp sanala (yazma telneñ role, läkin könyaqtan kilep çıqqan qarşılıqlar — Xorezm-törki häm soñraq Çağatay telläre). Qıpçaq tele qırımtatar, qaraim, qırımçaq, qaraçay-balqar, qumıq, noğay, qazaq, qaraqalpaq, tatar, seber-tatar, başqort) telläre törkeme nigezenä yattı. Qayber tel belgeçläre qıpçaq teleneñ tarqaluın ike öleşkä bülä — könbatış häm könçığış. Qıpçaq häm borınğı qırğız (Yenisey-qırğız) qäbiläläreneñ üzara xezmättäşlege näticäsendä barlıqqa kilgän könçığış çığanaq söyläm tibı IX ğasırda uq ayırım telgä räsmiläşterelä. Könçığış Qıpçaq tele könyaq altay (XI — XIV ğasır), fergan-qıpçaq häm qırğız telläre (XV ğasırdan) xronologik ezleklektä tarqala.]. Aldağı ğasırlarda könbatış qırpaq arealı idel buyı-qıpçaq (XIII ğasır), polovets-qıpçaq (XI — XIII ğasırlar) häm noğay-qıpçaq (XIV — XVI ğasırlar) xronologik ezleklelegendä tarqala.
Гваякил
Гваякил (Guayaquil) — Иквадурның Гваяс правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Попештий-де-Сус (Румыния)
Попештий-де-Сус — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Починок-Быбыть
Починок-Быбыть (Йăлмахва, Починок-Быбыть) — Чуашстанның Комсомол районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 392 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (98%) алып тора.
Скрэбни (Вицебский районы)
Скрэбни (Скрэбні ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Михалувек (Ловицкий повяты)
Михалувек  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нина Бари
Нина Карловна Бари (1901-1961) - тригонометрик рәт өлкәсендәге хезмәтләре белән танылган совет математигы. Физика һәм математика фәннәре докторы (1935), Мәскәү дәүләт университеты профессоры.
Ире - танылган математик В. В. Немыцкий ...
Биографиясе
1901 елда Мәскәүдә танылган Мәскәү балалар табибы, медицина докторы гаиләсендә туган. Урта мәктәптә укыганда үк математика белән мавыга.
1918 елда ул Мәскәү дәүләт университетының физика һәм математика факультетына укырга керә - Мәскәү университетының бу факультетына кергән беренче хатын-кызларның берсе. Анда ул безнең илнең иң зур галимнәре - Д. Ф. Егоров, Н. Э. Жуковский, Н. Н. Лузин, С. А. Чаплыгин белән аралашу мөмкинлеген ала. Н. К. Бариның математик талантын профессор Н. Н. Лузин күреп кала, һәм тиздән ул Н. Лузинның күренекле студентларының берсе һәм семинарында актив катнашучы - «Лузитания» әгъзасы булып китә.
Бари күплекләр теориясе буенча беренче нәтиҗәләрен университетның өченче курсында укыганда ук ала. 1925 елда ул Мәскәү университетының аспирантурасын тәмамлый, һәм киләсе елның гыйнварында «О единственности тригонометрических разложений» темасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый. 1927 елдан ул Франция һәм Поляк математика җәмгыятьләре әгъзасы. 1927 елда Парижда ул Адамар семинарында актив катнаша.
Бари 20 яшендә (1921) Мәскәү университетының механика һәм математика факультетында укыта башлый. 1932 елда ул Мәскәү дәүләт университеты профессоры була. 1935 елда физика һәм математика фәннәре докторы дәрәҗәсенә лаек була, ул чакта инде Бари, тригонометрик рәтләр һәм күплекләр теориясендә фундаменталь нәтиҗәләргә ия булган, танылган галим иде.
Академик Н. Н.Лузин бәлагә юлыккач, аңа хәтта аның укучылары да каршы чыгыш ясаганда — Бари, укытучысына тугры калып, Лузингә каршы компанияне хупламай. Аның вафатыннан соң, хезмәтләре басылыуга әзерләнгәндә, Бари бу эштә актив катнаша һәм бик зур редакцион эш башкара.
Маунт-Олив (Төньяк Каролина)
Маунт-Олив  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Нина Бари
Биографиясе
1961 елның 15 июлендә Бари фаҗигале рәвештә һәлак була (җәен дачада ул электричка астына эләгә ). Введенское зиратында (уч. 8) Мәскәүдә әтисе белән бергә җирләнгән.
Маунт-Олив (Төньяк Каролина)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тогучин районы
Тогучин районы (Тогучинский район) — Новосибирск өлкәсенең көнбатышында урнашкан административ берәмлек.
Административ үзәге — Тогучин.
Тарих
Тогучин районы 1929 елда Себер краеның Новониколаевск округы составында оештырыла.
1930 елдан — Көнбатыш Себер крае, 1937 елдан — Новосибирск өлкәсе составында.
Вереяга
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бясчынне
Бясчынне (Бясчынне ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бузоешть (коммуна)
Бузоешть — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
GSC148-2567
GSC148-2567 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фивзат Гайсин
Фивзат Гайсин, Фивзат Миңлебай улы Гайсин (1946, Буа районы, Иске Суыксу) — физика-математика фәннәре докторы (1992), профессор (1994), ТР атказанган фән һәм техника эшлеклесе, ТР фән һәм техника өлкәсендә дәүләт премиясе лауреаты (2015), РФ югары мәктәбе атказанган хезмәткәре (2016). «Плазматех» ҖЧҖ фәнни җитәкчесе (2009). КАИда техник физика кафедрасын оештыручы. 2 фән докторы, 25 фән кандидаты әзерләгән.
Буада Мулланур Вахитов исемендәге урта мәктәпне, Казан авиация институтын (1975) тәмамлаган. Фән юлына кертеп җибәрүдә ТР ФА мөхбир-әгъзасы Г.Ю. Даутовның өлеше зур була. 1992 елның 21 апрелендә Мәскәүнең И.В. Курчатов исемендәге Атом энергиясе институтының плазма физикасы һәм идарә ителә торган атом-төш синтезы Советында физика-математика фәннәре докторлыгына диссертация яклый. Сыек электродлар кулланып, күпканаллы электр агымын ача. Фәнни ачышы традицион булмаган юл белән металл порошоклары алганда, металлны эшкәрткәндә һәм коррозиядән саклауда, медицина өлкәсе өчен инструментлар ясаганда кулланыла.
Ервиль
Ервиль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Кашмен тезмәсе
Кашмен тезмәсе — Айның 1°N, 49°W координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 80 километр озынлыкта булган җирлек катламы.
Исеме
Кашмен тезмәсе Йозеф Августин Кашмэн (1881—1949) хөрмәтенә аталган.
Эшневе
Эшневе (Échenevex) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Туари кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 16,44 км².
Виллард (Юта)
Виллард  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Виллард шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Керкмен (Айова)
Керкмен  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Керкмен шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Битигхайм (Баден)
Битигхайм (Bietigheim) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сорма
Сорма (Сорма) — Коми Республикасының Сысола районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: билгесез
Илнур Галишин
Илнур Галишин (Илнур Тәүфыйк улы Галишин,, — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), РФның 2 нче дивизионы җиңүчесе (2017/2018).
Бжисьце (Ясельский повяты)
Бжисьце — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эрнандо (округ, Флорида)
Эрнандо — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бруксвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1843 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1238 км² тәшкил итә.
Яңа Никольск
Яңа Никольск — Татарстан Республикасының Әлмәт районындагы авыл.
Почта индексы — 423426.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Мань-Тосым-Я
Мань-Тосым-Я — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сысконсын-Я елгасының сул ярыннан 152 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Хриб-Лошкий Поток
Хриб-Лошкий Поток — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карва (Португалия)
Карва  — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Скудуци
Скудуци (Скудуці ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Домброва (Журоминский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Квенка (Иквадур)
Квенка (Cuenca) — Иквадурның Азвай правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1557 елда нигезләнгән.
Весь (кабилә)
thumb|300px|[[IX гасырда — X гасыр башында көнчыгыш Европа халыклары]] Весь — Балтыйк буе фин кабиләсе, аннан вепслар һәм өлешчә кареллар килеп чыккан. Кабилә Ладога, Онега һәм Ак күл арасындагы һәм алардан көньяктарак җирләрне биләп торган.
Весь һәм вису
X—XIV гасыр гарәп географлары вису халкын искә алып китәләр. Алар язганча, бу халык югра белән күршедә Идел Болгарыннан төньякта яшәгән. Әхмәт ибн Фадлан һәм әл-Гарнати китапларында вису арв халкы белән беррәттән искә алына. Болгар сәүдәгәрләре вису белән сәүдә иткәннәр: аларга тимер әйберләр сатып тире алганнар. Гарәпләрнең вису исеме астындагы кабилә рус чыганакларындагы весь кабиләсе белән тәңгәл килә дигән фараз бар.
Археология истәлекләре
Археологлар весь һәм мерә белән Көнчыгыш-Европа тигезлегенең төньягында V—VI гасырларга кадәр көн күргән Дьяков мәдәниятен бәйлиләр.
Ниггли тезмәсе
Ниггли тезмәсе — Айның 29°N, -52°W координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 50 километр озынлыкта булган җирлек катламы.
Исеме
Ниггли тезмәсе Пауль Ниггли (1888—1953) хөрмәтенә аталган.
Бжостова-Гура
Бжостова-Гура — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Попешть (Алба)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хыльчу-Яга
Хыльчу-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Хыльчую елгасының уң ярыннан 139 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Печора елгасы бассейнының көнчыгышынан Зур Ою елгасы бассейнынң көнчыгыш чигенә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Эшнон
Эшнон (Échenon) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Лон кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10.62 км².
Ерикур-ан-Ко
Ерикур-ан-Ко — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Букин (коммуна)
Букин — Румыниянең Караш-Северин жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Домброва (Конецкий повяты)
Домброва  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сейл-Крик (Теннесси)
Сейл-Крик  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сейл-Крик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Битигхайм-Биссинген
Битигхайм-Биссинген (Bietigheim-Bissingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Битигхайм-Биссинген
Урреа-де-Гаэн
Урреа-де-Гаэн — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Керлю (Айова)
Керлю  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Керлю шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ченнакешава Гыйбадәтханәсе, Аралагуппе
Ченнакешава гыйбадәтханәсе Һинд дине Ходаена Вишнуга багышланган, Һиндстанда, Карнатака штатында, Аралагуппеда урнашкан. Аралагуппе Хассан шәһәреннән 60 км ераклыкта урнашкан. Гыйбадәтханә якынча 1250-енче елда Хойсала Империясенең Патшасы Вира Сомешвара хөкеме вакытында төзелгән булган. Гыйбадәтханә Һиндстан Археологик Эзләнүе дәүләт тармагының Карнатака штаты бүлегенең сакланучы һәйкәле булып тора.
Гыйбадәтханә планы
Гәрчә гыйбадәтханә гади һәм элегант булса да, ул Хойсала архитектурасының ачык үрнәге. Архитектур яктан, план 16-йолдызлы нокталы (йолдызлы) "вимана" (изге урын өстендә) буа конструкциясе белән "шихара" (манара). Манараның өстендә декоратив су чүлмәге "Калаша". ). Манара түбә белән башлана, ул шулай ук 16-йолдыз һәм аның квадрат түбәләр белән дәвам ителгән дүрт баганасы бар, аларның кайберәүләрнең бизәкле "каласа"сы бар.
Бу экакута планы (бер изге урын манара белән) гыйбадәтханә белән "джагати" дигән платформасында күтәрелгән. Изге урынның стеналарның декоратив планы һәм мантапа (зал) "яңа төрдә", бу план буенча гыйбадәтханәнең ике кәрнизе бар. Беренче авыр кәрниз төзелеш буенча аска юнәлгән һәм гыйбадәтханә тирәли, якынча ярты метрга чыгып тора. Ике кәрниз арасында таштан чокылган яхшы миниатюр манаралар (баганаларда эдикулалар). Икенче кәрниз астында рельефта Һинд дине Ходайларының һәм аларның тугърыларының стена панельләре. Моның астында, нигездә, алты тигез киңлекле әвәләнгән бордюр. Өстән башлап бордюрларда - беренче бордюрда "ханса" (кошлар), икенчедә макаралар (су монстрлары), өченчедә эпослар һәм башка хикәяләр (бу очракта бу Һинду эпосы Рамаянадан һәм Кришна хикәяләре), дүртенчедә яфрак төргәкләр, бишенчедә атлар һәм аста филләр. Изге урында Кешава сурәте (Һинд дине Ходае Кришнаның юрамасы), ул зур пьедестал өстендә куелган.
Вабичы
Вабичы (Вабічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Прёйи-ла-Виль
Прёйи-ла-Виль — Франциянең Эндр департаментында урнашкан коммуна.
Михалувка (Лодзь воеводалыгы)
Михалувка  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вудленд-Гиллс (Юта)
Вудленд-Гиллс  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вудленд-Гиллс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хайлендс (округ, Флорида)
Хайлендс — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сибринг шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1923 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2663 км² тәшкил итә.
Галупо-Паварано (Виченца)
Галупо-Паварано — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Галупо-Паварано Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Әюпоглу (Бартын)
Әюпоглу (Eyüpoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Бартын иле Бартын илчесенә караган бер авыл (köy).
Карлан
Карлан — Португалиянең Вила-Реал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Санто-Доминго (Иквадур)
Тарих
1899 елда нигезләнгән.
Скураты (Докшыцкий районы)
Скураты (Скураты ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Докшицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Николь тезмәсе
Николь тезмәсе — Айның 18°N, 23°W координаталары буенча ай диңгезләре өслегендә урнашкан, диаметры якынча 50 километр озынлыкта булган җирлек катламы.
Исеме
Николь тезмәсе Уильям Николь (1768—1851) хөрмәтенә аталган.
Хриб-над-Рибчами
Хриб-над-Рибчами — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кузья
Кузья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Кува елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 31 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Домброва (Липский повяты)
Домброва  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лев Мазель
Лев (Ле́о) Мазель(26 май 1907, Кенигсберг, Көнчыгыш Пруссия — 9 октябрь 2000, Мәскәү) — совет һәм русия музыка белгече, педагог. Сәнгать фәннәре докторы (1941), Мәскәү консерваториясе профессоры (1939 елдан), РСФСР-ның атказанган сәнгать эшлеклесе (1966).
Иҗади биографиясе
Ата-анасы — Роза Савельевна Мазель (кыз фамилиясе Урысон, 1880-1966) һәм Абрам Львович Мазель (1874-1941). Агае — Мазель Юлий Абрамович (1911-1941), филолог-германист, фронтта һәлак була.
1930 елда Л. А.Мазель Мәскәү дәүләт университетының физика-математика факультетының математика бүлеген һәм бер үк вакытта Мәскәү консерваториясенең (МДК) фәнни-тикшеренү бүлеген профессор А. Н. Александров классы буенча тәмамлый.
1941 елда сәнгать фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсе ала. Докторлык диссертациясенең темасы: «Основной принцип мелодической структуры гомофонной темы».
1931—1967 елларда Мәскәү консерваториясендә укыта (1939 елдан профессор), 1936—1941 елларда Мәскәү дәүләт консерваториясенең музыка теориясе кафедрасы мөдире була. Аның билгеле укучылары арасында — композитор С. Разоренов.
Мәскәүдә Дон зыяратында җирләнгән.
Фәнни эшчәнлеге
Л. А. Мазель музыкаль стильләрне, музыкаль формаларны, музыкаль синтаксисны, гармонияне, көйне, ритмиканы, музыкаль эстетиканы, музыкаль анализ методологиясен тикшерү өлкәсендә музыка белеме хезмәтләре авторы.
Аның тикшеренүләренең үзенчәлеге музыкаль әсәрнең аерылгысыз төзелешен комплекслы анализлауга, тарихи, стилистик һәм эстетик тикшерүгә («тулы анализ» ысулы) нигезләнә, бу аларның фәлсәфи һәм эстетик аныклыгында һәм гомумиләштерүендә тик музыкаль билге системаларын ачарга мөмкинлек бирә.
Л. А. Мазель — «тасвирлау мөмкинлекләре теориясе» авторы; музыка фәненә «художестволы ачыш» һәм «беренче һәм икенче төр темалар» төшенчәләрен кертә.
Yaña İqtisadi Säyäsät
Yaña İqtisadi Säyäsät (NEP) (Urısça: НЭП – новая экономическая политика), 1921 Yılnıñ martında RKP(b)'nıñ 10. qorıltayında qabul itelä; Xärbi Kommunizm säyäsätenä almaşqa kilä. Töp eçtälege: prodrazvörstkanı prodnalog (çiklängän külämendä salıp tüläw) belän alıştıru, bazar mönäsäbätlärennän, yallanğan xezmättän, törle räweştäge milektän häm citeşterü çaraların arendalaw mömkinlegelärennän faydalanu. Tatarstanda xucalıq apparatın üzgärtep qoru ğämälgä aşırıla, sänäğät xucalıq isäbenä küçerelä.
Şartlar
Qanqoyğıç Watandaşlar suğışınnan soñ Sovet Rusiäneñ iqtisadı bötenläy cimerelgän diärlek. Vladimir Lenin 1921 yılda Yaña İqtisadi Säyäsäten başlarğa mäcbür bula, xosusıy şirkätlär açıluı röxsät itelä.
Üzleklär
Trest häm sindikatlar, kantun citeşterü berläşmäläre sisteması sänäğätne bazar mönäsäbätläre belän bäyli. 1922 yıl başında 10 trest (Lesotrest, Metallotrest, Pişçetrest, Silikattrest, Tatvalenka, Tatşveytrest, Elektrotrest h.b.); 7 kantun citeşterü berläşmäse (Alabuğa, Bua, Bögelmä, Mamadış, Spas, Çallı, Çistay) isäplänä. Qayber wağraq citeşterü şirkätläre elekke xucalarına qaytarıla. 41 ere sänäğät şirkäte arendağa, ş.i. 23e xosusí milek xucalarına birelä (1922). Däwlät, xosusí, kooperativ-kümäk säwdä itü törläe barlıqqa kilä. NEP töbäktä Berençe Bötendönya, Grajdannar suğışlarında cimerelgän xalıq xucalığın tiz arada torğızuğa, 1921-1922 yıllardağı açlıqnı, 1922-1923tä igen uñmaw säbäple kilep tuğan qıtlıqnı beterügä kiterä. 1920-yıllar axırında xalıq xucalığın industrializatsiäläşterü häm krestiän xucalıqların kümäkläşterü barışında NEP ğämäldän çığarıla.
Qazanışlar
1921-1926 yıllarda sänäğät citeşterü indeksı 3 tapqırğa arta, awıl xuçalığı citeşterüe 2 tapqırğa arta häm 1913 yılğı kürsätkeçlärne 18%qa arttırıp ütägän. Sänäğät tawarları öçen kümärtäläp bäyäläre 26%qa kimegän.
Шаляпин урамы (Казан)
Шаляпин урамы (улица Шаляпина) – Казанның Идел буе районында, элекке Постау бистәсендә урнашкан урам. Универсиада проспектыннан башланып, Агрономия, Качалов, Спартак, Павлюхин, 1 нче Бөгелмә урамнары белән кисешә һәм Ботаника урамы белән киселештә тәмамлана. Җырчы Фёдор Шаляпин (1873-1938) исемен йөртә.
Тарих
1963 елга кадәр (1 нче) Ырынбур урамы дип аталган.
Утрильяс
Утрильяс — Испаниянең Теруэль провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Маунт-Плезант (Төньяк Каролина)
Маунт-Плезант  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сотчемвыв
Сотчемвыв (Сотчемвыв) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (91%), руслар (7%).
Бжуза-Стадницка
Бжуза-Стадницка — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC148-2861
GSC148-2861 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.