cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tatar teleneñ orfografiäse
Orfografiä — döres yazu qağidäläre digän süz. Ul bilgele ber alfavitqa nigezlänä. Bu orfografiä Tatarstan Respublikası Prezidentı tarafınnan 1999 yılnıñ 15 sentäberendä qul quyılğan Zakonda qabul itelgän alfavitqa nigezlänep tözelde. Yaña alfavit 34 xäreftän tora, anda suzıq awazlarnı belderüçe — 9, tartıqlarnı belderüçe — 25 xäref kürsätelgän. right|500px|thumb Apostrof, siräk qullanılğanlıqtan, alfavitta ayırım urın almağan, ul, hämzäne (tä'min) belderüçe häm neçkälek bilgese bularaq, barı orfografiädä genä isäpkä alına. Bu zakondağı alfavit, nigezdä, 1927—1939 yıllarda qullanılğan “Yañalif” alfavitın yañadan torğızuğa qaytıp qala. Läkin biredä “Yañalif”ne tulısınça şul kileş kire qaytaru yuq, häm ul bula da almıy, çönki anıñ qullanılmawına 60 yıl ütte, tormış üzgärde: yazuları latin grafikasına nigezlängän Könbatış tellären öyränü massaküläm küreneşkä äylände, xalıqara urtaq kompyuterlar belän eş itü, xätta dönyaküläm informatsiä sistemasına — internetqa çığu ğädätkä kerde, törki xalıqlarnıñ üzara aralaşa, ber-bersen ruxi bayıta alu mömkinlekläre açıldı. Menä şul şartlarda “Yañalif” üzgärtelmiçä torğızılğan bulsa, tatar balası, tatar häm çit il latinitsaları arasındağı ayırmalarnı kübräk kürep, qıyın xäldä yışraq qalır ide, tatar keşese, kompyuter qullanğanda, bigräk tä anıñ yärdämendä internetqa çığıp eşlägändä, qıyınlıqlarnı kübräk kürer ide, törki tuğannarınıñ yazuların uqırğa turı kilsä dä, törle çitenleklärgä duçar bulır ide. Şuşı äytelgännärne istä totıp, TR Däwlät Sovetı Zakonğa “Yañalif”ne beraz üzgärtep tözelgän yaña alfavitnı täqdim itte, häm ul, bilgele, kimçelekläre bulsa da, xäzerge zaman taläplärenä nığraq cawap birä.
Tatar orfografiäsen tözü prinsipları
Härber telneñ orfografiäse törle prinsiplarğa nigezlänep tözelä. Tatar orfografiäse tübändäge prinsiplarğa nigezlängän.
Morfologik prinsip
Morfologik prinsip — söylämdä üzgäreşkä oçrağan morfemanı yazuda üzgäreşsez qaldıru: [umber, umbiş] digändä un morfeması [b] awazı tä'sirendä üzgärä, läkin ul üzgäreş yazuda kürsätelmi, un morfeması saqlana: un ber, un biş, yaz — yazsa (yassa tügel), süzçän (süsçän tügel), rusça (ruçça tügel), irtänge (irtäñge tügel), isänme (isämme tügel) h.b.
Ekonomiä prinsibı
Ekonomiä prinsibı — yazu protsessında waqıtqa häm urınğa ekonomiä yasaw öçen, süzlärne qısqartıp yazu digän süz. Bu prinsip şaqtıy küp küzätelä. 1. Teldä yış qullanıla häm küplärgä tanış quşma atamalar andağı süzlärneñ baş xäreflären genä yazu yulı belän qısqartılalar: Berläşkän millätlär oyışması — BMO; Tatarstan Respublikası Ministrlar Kabinetı — TR MK; Tatarstan Fännär akademiäse — TFA; Tel, ädäbiyat häm sänğät institutı — TÄhSİ. Yış oçrıy torğan ike süz qısqartılğanda, ul süzlärneñ berençe (yul) xärefläre genä noqta quyılıp yazıla: häm başqalar — h.b.; häm başqa şundıylar — h.b.ş. Küplärgä tanış bulmağan atamalarnı qısqartıp yazarğa kiräk bulğanda, ayırım tekstlarda ul atama başta tulısınça yazıla, şunda uq cäyälär eçendä anıñ qısqartılması birelä, ul tekstta annan soñ barı qısqartılma süz genä yazıla, mäsälän, Min bu mäqälämdä Tatarstan Respublikasınıñ Ekologiä institutı (TR Eİ) turında söylärgä cıyınam,— dip kürsätkännän soñ, avtor bu süzlär tezmäsen yañadan tulısınça yazmıy, anı barı TR Eİ dip kenä qısqartıp birä. 2. Quşma atamalardağı yä ber süzneñ, yä barlıq süzlärneñ dä yä ike xärefe, yä ber icege yazıla: KamAZ, AlAZ, YuXİDİ, KamGes, univermag h.b. Quşma süzneñ soñğısı tulı kileş, baştağıları qısqartılıp yazılırğa da mömkin: dramtügäräk, Tatpotrebsoyuz, Kazjilstroy h.b. 3. Ekonomiä prinsibı yarımäyteleşle awazlarnı yazuda kürsätmäwdä dä çağıla, mäsälän, su süzendä ike awaz arasında ı işetelgän kebek bula, läkin ul yazuda kürsätelmi (sıu dip yazılmıy); uqı, tuqı süzlärenä [u] awazı quşılğaç, [u] aldınnan [ı] işetelgän kebek bula, läkin ul yazuda kürsätelmi, uqıu dip yazılmıy, uqu dip yazıla; baru, kilü kebek fiğellärdä, tartım quşımçası aldınnan [w] işetelğän kebek bula [baruwı, kilüwe], läkin ul yazuda çağılmıy, baruı, kilüe räweşendä genä yazıla; iä, iäk, orfografiä kebek süzlärdä, [i] häm [ä] awazları arasında [y] işetelgän kebek bulsa da, anı, ekonomiä prinsibınnan çığıp, yazuda kürsätmilär. (Tağın 31-nçe §nıñ 2-nçe iskärmäsen häm 33-nçe §nıñ 2-nçe iskärmäsen qarağiz).
Tarixi prinsip
Tarixi prinsip — başqaçaraq işetelsä dä, süzlärne elekke çordağıça yazu digän süz. Bu prinsip iske yazulı tellärdä (mäs., ingliz telendä) yış küzätelä, tatar telendä yuq däräcäsendä az. [o], [ö] awazları berençe icektä genä tügel, ikençe, öçençelärendä äytelsä dä, alarnı barı berençe icektä genä yazarğa digän qağidä elektän “Yañalif” orfografiäsennän küçerelde, dimäk, anıñ yazılışı, bilgele däräcädä, tarixi prinsipqa nigezlängän. Döres yazu qağidäläre
Suzıq awaz xärefläreneñ yazılışı
Tatar häm rus tellärendäge [a] awazları berqädär ayırılalar. Tatar telendäge [a] awazı, basımsız icektä irenläşep, [o] awazı tösmere belän äytelä [baola, baolaolar], läkin bu yazuda çağılış tapmıy: bala, balalar, 5 ballı sistema. A rus alınmalarında qayber pozitsiälärdä [a] awazı işetelsä dä, grafik prinsiptan çığıp, o xärefe yazıla: agronom, orfografiä, kolonna h.b. a) qısqa äyteleşle [o] awazın beldergän o xärefe süzneñ barı berençe icegendä genä yazıla, başqa iceklärdä [o] awazı tösmere bulsa da, tarixi prinsiptan çığıp, ı xärefe yazıla: bolıtınıñ, tottırdığız, totıp, botı, qotıp, soñğı h.b.;
ä) rus alınmalarında ozın äyteleşle [o] awazın belderä, häm, grafik prinsiptan çığıp, rus telendä o xärefe yazılğan urınnarnıñ härqaysında yazıla: foto, morfologiä, motor, traktor, psixologiä h.b. İskärmä. Berençe icegendä [o] yäki [ö] awazı bulğan süz quşma süz eçendä kilgändä, o yäki ö xärefe quşma süzneñ ikençe yäki öçençe iceklärendä dä yazıla ala: ösqorma, aqqoş, ozınborın, Gölyözem, Miñlegöl. İskärmä. U häm Ü xärefläre, isem fiğel quşımçası bularaq, [a], [ä] awazlarınnan başqa awazlarğa betkän fiğel nigezlärenä yalğanalar: yazu, uqu, totu, tıyu, tiü, üsü, kürü h.b.; [a] yäki [ä] awazına betkän fiğel nigezlärenä [w] awazı yalğana, häm ul yazuda da şulay kürsätelä: barlaw, çarlaw, söyläw, köyläw h.b. (31 §nı qarağız). [I] awazı, qısqa bulğanlıqtan, qayber oçraqlarda açıq işetelmi yäisä ul töşep qala, andıy urınnarda ı xärefe yazılmıy:
a) azaqlarında [ı] awazı bulmağan tamırlarğa -raq quşımçası yalğanğanda, arada [ı] awazı işetelsä dä, ı xärefe östäp yazılmıy: qızıq-qızığraq [qızığıraq], waq-wağraq [wağıraq] h.b.;
ä) tübändäge ımlıqlarda, [ı] awazı işetelsä dä, ı xärefe yazılmıy: Mm! Tss! Qxx! Prx!;
b) il isemnären belderü öçen yalğana torğan -stan kisäge aldında [ı] awazı işetelsä dä, ı xärefe östäp yazılmıy: Tatarstan, Hindstan, Qazaqstan h.b.;
c) tamırlarında [ı] awazı bulıp ta, quşımçalar yalğanğanda, icek çikläre üzgärgän häm ädäbi äyteleştä tulı reduksiä küzätelgän tübändäge süzlärdä bu awaznı belderüçe xäref yazılmıy: tartım quşımçası yalğanıp kilgän ğäräp-farsı alınmalarında: xalıq-xalqı, xalqım; sıynıf-sıynfı yasağıç quşımçalar yalğanıp kilgän qayber süzlärdä: utır-utraq, utraw; qayber fiğellärneñ yaña törläre yasalğanda: qurıq-qurqa, qurqu; yolıq-yolqa, yolqu (läkin mäğnägä zıyan kilgändä, ul yazıla: qızıq-qızığa, aşıq-aşığa h.b.).
ä) töp süzlärneñ teläsä qaysı urınında qısqa äyteleşle [e] awazın belderä häm açıq işetelä torğan, ansız mäğnä bozıla torğan urınnarda yazıla: eşçe, elek, et h.b.
[E] awazı, qısqa bulğanlıqtan, qayber oçraqlarda açıq işetelmi yäisä ul töşep qala, andıy urınnarda e xärefe yazılmıy:
a) azaqlarında [e] awazı bulmağan tamırlarğa -räk quşımçası yalğanğanda, arada [e] awazı işetelsä dä, e xärefe östäp yazılmıy: tiz-tizräk, bik-bigräk, belep-belebräk h.b.;
Юкарыазлыклы (Кызылтепе)
Юкарыазлыклы (Yukarıazlıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Кызылтепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Tatar teleneñ orfografiäse
Suzıq awaz xärefläreneñ yazılışı
ä) tamırlarında [e] awazı bulıp ta, quşımçalar yalğanğanda icek çikläre üzgärgän häm ädäbi äyteleştä tulı reduksiägä yulıqqan tübändäge süzlärdäge bu awaznı belderüçe xäref yazılmıy: yasağıç quşımçalar yalğanıp kilgän qayber süzlärdä: yäşer-yäşren, töyen-töynä, ğilem-ğilmi, räsem-räsmi, şiğer-şiğri, sixer-sixri; qayber fiğellärneñ yaña törläre yasalğanda: selek-selki, berek-berket. İskärmä. Ğäräp-farsı alınmalarında i häm ıy xärefläre yazılışın 39-nçı §-tan qarağız.
Ла Каскада (Таско де Аларкон)
Ла Каскада — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Tatar teleneñ orfografiäse
Tartıq awaz xärefläreneñ yazılışı
Qayber alınmalarda süz azağında [p] awazı işetelsä dä, grafik prinsiptan çığıp, b xärefe yazıla: korab, käbab, tabib, klub, krab, kub, ştab h.b. Qayber alınmalarda, süz axırında [t] awazı işetelsä dä, grafik prinsiptan çığıp, d xärefe yazıla: sud, paroxod, reyd, marmelad, hind h.b. Qayber alınmalarda süz axırında [k] awazı işetelsä dä, grafik prinsiptan çığıp, g xärefe yazıla: Varyag, pirog h.b. Qayber alınmalarda süz azağında häm sañğıraw tartıqlar aldında [q] awazı işetelsä dä, tarixi prinsiptan çığıp, ğ xärefe yazıla: sämruğ, cämiğ, Mäğsüm h.b. İskärmä. Söylämdä [h] häm [x] awazların butaw bik yış oçrıy torğan orfoepik xata bulğanğa, bu xäl qaywaqıt yazuda da çağılış taba. Şuña kürä bu xäreflärneñ yazılışına ayıruça iğtibarlı bulırğa kiräk. Qayber alınmalarda süz axırında [ş] awazı işetelsä dä, grafik prinsiptan çığıp, j xärefe yazıla: garaj, ekipaj h.b. [K] awazına tämamlanğan süzlärgä suzıq awazdan yäki [r] awazınnan başlanğan quşımça yalğanğanda, [k] awazı yañğırawlaşıp, [g] awazı belän çiratlaşa, bu yazuda da çağılış taba: çik-ä > çigä, köräk-e > köräge, siräk-räk > sirägräk h.b. [Q] awazına tämamlanğan süzlärgä suzıq awazdan yäki [r] awazınnan başlanğan quşımça yalğanğanda, [q] awazı yañğırawlaşıp, [ğ] awazı belän çiratlaşa, bu isä yazuda da çağılış taba: aq-a > ağa, taraq-ı > tarağı, waq-raq > wağraq h.b. [P] awazına tämamlanğan süzlärgä suzıq awazdan yäki [r] awazınnan başlanğan quşımça yalğanğanda, [p] awazı yañğırawlaşıp, [b] awazı belän çiratlaşa, bu yazuda da çağılış taba: tap-a > taba, kitap-ı > kitabı, küp-räk > kübräk h.b. Rus alınmalarında, familiälärdä süz axırında häm sañğıraw tartıqlar aldında kilgän [v] awazı sañğırawlaşıp, [f] awazına yaqın äytelsä dä, yazuda v xärefe saqlana: ustav, aktiv, sostav, avtor, avtomobil, avtobus, Ğälimov, Älmievkä, İvanovta h.b. İskärmä. Süz axırındağı [u] häm [ü] awazınıñ çista suzıq tügel, ä [w] belän kilğän diftong kebek äytelüe ([buw], [suw], [başkaruw], [üsüw], [kötterüw] yazuda çağılış tapmıy. a) qalın iceklärneñ başında yu xäreflär tezmäse, neçkä iceklärneñ başında yü xäreflär tezmäse belän: yul, yuqa, qayulı, yükä, yünsez h.b. ; ä) rus alınmalarında icek urtasındağı ю xärefe neçkä tartıqtan soñ kilgän [u] awazın beldergängä, latinda yu xärefe yazıla: menyu, byuro h.b. a) qalın iceklärneñ başında ya xäreflär tezmäse, neçkä iceklärneñ başında yä xäreflär tezmäse belän: yal, yaqa, cäyä, säyäxät; ä) rus alınmalarında icek urtasındağı я xärefe neçkä tartıqtan soñ kilgän [a] awazın beldergängä, latinda ya xäreflär tezmäse yazıla: Tanya, Valya, tyagaç h.b. a) “hämzä” tartığın belderü öçen: ma'may, mäs'ül, mäs'älä, tä'min, tä'sir, Qor'än h.b.;
Ла Каскада (Таско де Аларкон)
Географиясе
Ла Каскада Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Tatar teleneñ orfografiäse
Tartıq awaz xärefläreneñ yazılışı
ä) rus alınmalarında qalın suzıqlardan soñ kilüçe neçkä tartıqlarnı (kübräk [l'] awazın) belderü öçen: rol', kul'tura, tal'yan, asfal't, Pol'şa, Xar'kov, kon'yak, sekretar' h.b.
Ayırım süzlärneñ yazılışı
Tübändäge oçraqlar iskärmä bulıp toralar:
Ла Каскада (Таско де Аларкон)
Климаты
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Tatar teleneñ orfografiäse
Ayırım süzlärneñ yazılışı
a) quşma süzlär: bilbaw, öçayaq, härwaqıt, berqayçan h.b.;
Ла Каскада (Таско де Аларкон)
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
Tatar teleneñ orfografiäse
Ayırım süzlärneñ yazılışı
ä) siña, miña almaşlıqları
Ла Каскада (Таско де Аларкон)
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Tatar teleneñ orfografiäse
Ayırım süzlärneñ yazılışı
b) -su quşımçası belän yasalğan qayber süzlär: zäñgärsu, kölsu, yäşkeltsu h.b.
Singarmonizm
1. singarmonizm saqlana: Basıyr, Sadıyq, Nasıyr, Baqıy h.b.
2. singarmonizm saqlanmıy: Xalit, Xalidä, Salix, Talip, Nuriä h.b.
Tatar familiäläre
Tatar familiäläreneñ nigeze [a], [ä] awazlarına tämamlansa, nigezdäge bu awazlar töşep qala, häm -in, -ina quşımçaları yalğana; nigez [i], [y], [c], [ş] awazlarına tämamlansa, yäki soñğı icegendä neçkä suzıq bulsa, -ev, -eva; [i] awazına tämamlansa -ev, -eva, qalğan oçraqlarda -ov, -ova quşımçaları yalğana: Safa — Safin, Safina, Xämzä — Xämzin, Xämzina, Ğalimulla — Ğalimullin, Ğalimullina, Wäli — Wäliev, Wälieva, Gäräy — Gäräyev, Gäräyeva, Minhac — Minhacev, Minhaceva, Yuldaş — Yuldaşev, Yuldaşeva, Bulat — Bulatov, Bulatova, Talip — Talipov, Talipova h.b.
İskärmä
"ә ө ŋ" küp şriftlarda, gadjetta yuqlıq arqasınnan İnternetta "ä ö ñ" qullanıla.
Sıltamalar
"TATAR TELENEN̨ ORFOGRAFİӘSE", Qazan, Mәğәrif nәşriәte, 2000 yıl
Şulay uq qarağız
Татарстанда татар телен дәүләт теле буларак куллану кануны
Владимир Василёв
Владимир Юдич Василёв (чын фамилия — Старошкловский; 1931 елның 8 феврале, Мәскәү — 2017 елның 24 августы, шунда ук) — совет һәм Россия балетмейстеры, хатыны Наталия Касаткина белән бергә җитәкләгән Дәүләт классик балет театры җитәкчесе. Россия Федерациясенең халык артисты (1995).
Судслава
Судслава (Sudslava) — Чехиянең Пардубице крае районында урнашкан авыл.
Владимир Василёв
Тормыш юлы
Владимир Василёв 1931 елның 8 февралендә Мәскәүдә табиблар — Юда Моисеевич Старошкловский һәм физиотерапия бүлеге мөдире Евгения Константиновна Василёва гаиләсендә туа. Апасы (әтисе апасы) — табиб һәм әдәбиятчы Роза Моисеевна Старошкловская, балалар өчен «Рәисә тормышыннан» (1972) һәм кан тамырлары хирургиясе өлкәсендә хезмәтләр авторы, Беренче Мәскәү медицина институтының гомуми хирургия кафедрасы доценты.
Судслава
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Владимир Василёв
Тормыш юлы
Сугыш вакытында гаилә күпмедер вакыт эвакуациядә яши. 1943 елда, Мәскәүгә кайткач, Владимир Игорь Моисеев ансамбленә һәм бер үк вакытта Зур театр каршындагы хореография училищесына укырга керә. Әмма хата аркасында аның исеме ансамбльгә кабул ителгәннәр исемлегендә булмый һәм ул училищеда укый башлый.
1949 елда Владимир Василёв Зур театр артисты була, ул Асаф Мессерер классында шөгыльләнә. Шулай ук әти-әнисе кушуы буенча ул ГИТИСның актёрлык факультетына укырга керә, аны 1953 елда кино һәм драма артисты дипломы белән тәмамлый. Николай Каретников һәм Композиторлар берлеге каршындагы яшь иҗатчылар курсын тәмамлый.
Судслава
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Владимир Василёв
Тормыш юлы
Әкренләп артист Зур театр солистлары өчен концерт номерлары куя, ә аннары балетлар иҗат итә башлый. Бу вакытта (1954 елдан) аның Зур театр солисткасы, Марина Семёнова укучысы Наталия Касаткина белән иҗади берлек урнаша, тиздән ул аның хатыны була. Алар бергә Зур театр сәхнәсендә Николай Каретников музыкасына «Ванина Ванини» балетын (1962) куялар, аннан соң «Героик поэма» («Геологлар», 1964, Николай Каретников музыкасы), «Изге яз» (Игорь Стравинский музыкасы, 1965), Рихард Вагнер музыкасына «Тристан һәм Изольда» (1967), Иоһанн Себастьян Бах музыкасына «Прелюдии һәм фуги» (1968), «Безнең ишегалды» (Тихон Хренников музыкасы, 1970) һ. б. куялар.
1966 елда ССРБ Мәдәният министрлыгы ярдәме белән Игорь Моисеев җитәкләгән «Яшь балет» Хореографик концерт ансамбле оештырыла. 1977 елда ансамбль белән җитәкчелек Владимир Василёвка һәм Наталия Касаткинага тапшырыла. Шул вакыттан алып алар 1992 елдан башлап «Н. Касаткина һәм В. Василёв җитәкчелегендәге дәүләт академия классик балет театры» исемен алган әлеге проектны җитәклиләр.
C14orf93
C14orf93 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Владимир Василёв
Тормыш юлы
2017 елның 24 август төнендә вафат була. Мәскәү өлкәсенең Истринск районындагы Зеленков зиратына җирләнгән.
Сумилтепек (Авакуозинго)
Сумилтепек — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Сумилтепек Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Контрада Кампорота (Мачерата)
Контрада Кампорота  — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Җаркайың (Есел районы)
Җаркайың (Жарқайың) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Контрада Кампорота (Мачерата)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чакмакдүзү (Дивриги)
Чакмакдүзү (Çakmakdüzü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Дивриги илчесенә караган бер авыл (köy).
IC 3097
IC 3097 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сант'Эузебио (Павия)
Сант'Эузебио — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сант'Эузебио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Арбия
Арбия — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Арбия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 3099
IC 3099 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Xәter kөne
right|200px|thumb|1552 yılda [[Qazan xanlığı başqalasın yaqlawçılar arasında xәlәq bulğannarğa bağışlanğan 2008 yılğı xәter kөne]] Xәter kөne – keşelәr tөrkemeneŋ tarixında urın alğan qotıçqıç waqiğalarnı iskә aluğa bağışlanğan kөn. Hәr xalıqta yәki keşelәr cәmğiәtendә bağışlanğan waqiğa hәm iskә alu өçen bilgelәngәn kөn tөrle bulsa da, ğәdәttә suğış yәki başqa oxşaş konfliktnıŋ tuuına, hәm anıŋ dәwamında ülgәnnәrenә bağışlana. Şulay da, isemnәre tөrleçә bula.
Dөnyada
Bügenge kөndә iŋ bilgele xәter kөne — Berençe bөtendөnya suğışın tuqtatu aŋlaşmasında rәsmi kileş bilgelәngәn 11 noyәber kөne: Bleuet de France (frans.) — veterannar, suğış qorbannarı, tol qalğan xatınnar hәm yәtim balalar turında xәter hәm alarğa taba telәktәşlek simvolı.
Rusiәdә
Qazan tatarlarınıŋ küpçelege bügenge kөndә yәşәgәn 🇷🇺-Rәsәy ilendә tөp xәter kөne bularaq Bөyek Watan suğışı başlanğan 22 iyün kөnendә Xәter hәm matәm kөne (rus.) bilgelәnә.
— Georgiy tasması (rus.) aksiәse çiklәrendә taratılğan xәter simvolı.
Юкарыайдынлы (Артуклу)
Юкарыайдынлы (Yukarıaydınlı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Артуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ждяр (Градиште)
Ждяр  (Žďár) — Чехиянең Карловы Вары крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
C15orf32
C15orf32 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Сант'Эузебио (Верчели)
Сант'Эузебио — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сант'Эузебио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чакмаккая (Алаҗакая)
Чакмаккая (Çakmakkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Алаҗакая илчесенә караган бер авыл (köy).
Җаркайың (Костанай өлкәсе)
Җаркайың (Жарқайың) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Паҗи (Җенова)
Паҗи — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Паҗино (Пезаро и Урбино)
Паҗино — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Паҗино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Каскалотера (Зирандаро)
Ла Каскалотера — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Каскалотера Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Трес Мескитес (Долорес Идальго Куна де ла Индепенденсия Насионал)
Трес Мескитес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Трес Мескитес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Тарихы
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Ла Пресита де лос Фигероа (Санта Круз де Хувентино Росас)
Ла Пресита де лос Фигероа — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Пресита де лос Фигероа Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
IC 3100
IC 3100 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Кәҗә бистәсе (метро станциясе)
Кәҗә бистәсе (Козья слобода) - тарихи Кәҗә бистәсендә урнашкан Казан метрополитенының 7-нче станциясе. Казансу елгасының аскы агымында, Ибрагимов, Декабристлар һәм Чистай урамнарының кисешкән урынында урнашкан. Станциядән дүрт чыгыш бар: беренчесе Энергетик университетка, икенчесе — Чистай урамына, өченчесе һәм дүртенчече (2011 елда ачылган) "Ак Барс" банкына һәм "Кырлай" паркына чыга.
Атамасы
Борынгы риваять буенча кәҗәләр XVI гасырда Казанны вабадан коткарганнар. "Кәҗә бистәсе" станциясе 2010 елның 30 декабрендә ачыла. Станция ачылганнан соң Казан метросын кулланучы пассажирлар саны 2.5 тапкыр арта.
C15orf38-AP3S2
C15orf38-AP3S2 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Юкарыакөрен (Һалылые)
Юкарыакөрен (Yukarıakören) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һалылые илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җаркамыс (Актүбә өлкәсе)
Җаркамыс (Жарқамыс) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
IC 3101
IC 3101 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сант'Эузебио (Кунео)
Сант'Эузебио — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сант'Эузебио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Арбоерио (Верчели)
Арбоерио  — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Арбоерио Альп тауларының көньяк-көнбатыш өлешендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Паза (Белуно)
Паза — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Паза Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ждяр (Докси)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
C15orf39
C15orf39 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Ждяр (Докси)
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Контрада Канала (Изерния)
Географиясе
Контрада Канала Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Пресита дел Потреро, Ла Пресита (Сан Мигел де Альенде)
Ла Пресита дел Потреро, Ла Пресита — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Пресита дел Потреро, Ла Пресита Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Судславице
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Чакмаккөй (Узункөпрү)
Чакмаккөй (Çakmakköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Эдирне иле Узункөпрү илчесенә караган бер авыл (köy).
Виктор Зубков
Виктор Зубков :
Суркуа (Ла Унион де Исидоро Монтес де Ока)
Суркуа — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Суркуа Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
C15orf40
C15orf40 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Юкарыаксу (Атакум)
Юкарыаксу (Yukarıaksu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Атакум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Җаркамыс (Көнбатыш Казакъстан өлкәсе)
Җаркамыс (Жарқамыс) — Казакъстанның Көнбатыш Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Пазет (Тревизо)
Пазет — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ждяр (Ждирец)
Ждяр  (Žďár) — Чехиянең Пльзень крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Контрада Каналкалмо (Венеция)
Контрада Каналкалмо  — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 3103
IC 3103 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Җаркемер
Җаркемер (Жаркемер) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
C15orf41
C15orf41 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Сант'Эузебио (Модена)
Сант'Эузебио — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сант'Эузебио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чакмаклар (Адыяман)
Чакмаклар (Çakmaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Адыяман иле Адыяман илчесенә караган бер авыл (köy).
Ла Кастрехона (Педро Асенсио Алкисирас)
Ла Кастрехона — Мексиканың Герреро штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Ла Кастрехона Мексиканың көньяк-көнбатыш өлешендә, Мехико шәһәреннән көньяктарак урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 21,9 °C.
Явым-төшем күбесенчә җәй көне, сентябрь айларында төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә беренче кешеләр якынча 20 мең ел элек күренә башлый. Болар ольмеклар дип уйланыла. Соңрак Теотиуакан йогынтысы көчәя. VIII — XV гасырларда ацтеклар йогынтысында була. 1521 елда испаннар керә, Испания яулап алганнан соң территория Мехико аудиенциясенең бер өлешен тәшкил итә, ул башта элекке ацтек империясе провинцияләреннән торган һәм соңрак Яңа Испания вице-корольлеге составына керә.
1849 елның 27 октябреннән Герреро штаты составында.
Арбоко (Җенова)
Арбоко  — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Арбоко Лигур диңгезе һәм Альп таулары белән Апеннин таулары арасында, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Пресита дел Сауз де Сьенегилья (Куерамаро)
Ла Пресита дел Сауз де Сьенегилья — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Суки
Суки (Suky) — Чехиянең Высочина крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Юкарыакчагедик (Эрҗиш)
Юкарыакчагедик (Yukarıakçagedik) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Эрҗиш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пазине (Виченца)
Пазине — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Пазине Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Әмәт тавы станциясе
"Ометьево" яки "Әмәт тавы" — Горький тимер юлының Казан бүлекчәсенең станциясе. Казан-1 - Дәрвишләр бер юллы сызыгында, Әмәт бистәсендә урнашкан. "Ометьево" станциясендә Казан электропоездлары өчен һәм кайчакта еракка барган поездлар өчен бер утрау платформасы. "Ометьево" станциясе йөк поездлары өчен туктау пункты буларак кулланыла. Үзәк утрау платформасыннан Гвардия урамына һәм Әмәт торак массивына чыгулары бар.
C15orf48
C15orf48 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
IC 3104
IC 3104 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Сант'Эузтакио (Авелино)
Сант'Эузтакио — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сант'Эузтакио Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ждяр (Йиндржихув Градец)
Ждяр  (Žďár) — Чехиянең Көньяк Чехия крае районында урнашкан авыл.
Чакмаклар (Айваҗык)
Чакмаклар (Çakmaklar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Чанаккале иле Айваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Ждяр (Йиндржихув Градец)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Җаркен (авыл)
Җаркен (Жаркен) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Юкарыаргыт (Мурадие)
Юкарыаргыт (Yukarıargıt) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ван иле Мурадие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
C15orf52
C15orf52 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Контрада Канелаца
Контрада Канелаца — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Контрада Канелаца Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Ждяр (Левинска Олешнице)
Ждяр  (Žďár) — Чехиянең Либерец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
C15orf53
C15orf53 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Пазини (Виченца)
Пазини — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Пазини Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
IC 3105
IC 3105 —  чикләрендә урнашкан.
Сант'Эузтакио (Салерно)
Сант'Эузтакио — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сант'Эузтакио Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Арболедо (Сондрио)
Арболедо  — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Арболедо Альп тауларының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Трес Мескитес (Силао)
Трес Мескитес — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Трес Мескитес Мексиканың үзәк өлешендә урнашкан.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
Пазиоти (Кунео)
Пазиоти — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Пазиоти Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Чакмаклы (Оваҗык)
Чакмаклы (Çakmaklı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Оваҗык илчесенә караган бер авыл (köy).
Юкарыардыч (Фатса)
Юкарыардыч (Yukarıardıç) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Фатса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
C15orf56
C15orf56 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
11 дел 11, Ранчо (Пабельон де Артеага)
11 дел 11, Ранчо — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Географиясе
Бу җирлеккә йомшак дала климаты хас, еллык уртача температура 17 — 18 °C (62.6 — 64.4 °F), шул ук вакытта май һәм июнь айларында уртача температура 22 — 23 °C (71.6 — 73.4 °F). Алар кызу айлар булып саналалар, һәм бу айларда температура 30 °C-тан (86.0 °F) артып китә ала. Гыйнвар — иң салкын ай, уртача 13 — 14 °C (55.4 — 57.2 °F) булса, температураның 4 °C-ка (39,2 °F) кадәр түбәнәюе белән билгеле. Салкыннар ноябрьдән февральгә кадәр бара. Явым-төшем аз күләмдә, уртача 526 мм (яки 20,7 дюйм), һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Бу җирләрдә испан басып алучыларына кадәр чичимек кабиләләре яшәгән, 1530-1531 елларда җирлеккә испаннар керә.
1789 елның 24 апреленнән Сакатекас штатына кергән, 1835 елның 23 маеннан Агваскальентес штаты составында.
Сант'Эузтакио (Маса-Карара)
Сант'Эузтакио — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Сант'Эузтакио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сукоради (Йичин)
Сукоради  (Sukorady) — Чехиянең Кралове Градец крае районында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Александр Куренков (1972)
Александр Вячеславович Куренков (1972 елның 2 июне, Мәскәү өлкәсе, РСФСР, ССРБ) — Россия дәүләт эшлеклесе, 2022 елның 25 маеннан Гражданнар оборонасы эшләре, гадәттән тыш хәлләр һәм табигый бәла-казалар нәтиҗәләрен бетерү министры, генерал-майор.
Сукоради (Йичин)
Тарихы
Авыл җирләре элек тарихи төбәгенә караган.
Демография
Халык саны динамикасы:
Александр Куренков (1972)
Тормыш юлы
Александр Куренков 1972 елның 2 июнендә Мәскәү өлкәсендә туган. Мәскәү дәүләт физик культура академиясен һәм Мәскәү психология-социаль институтын тәмамлый. 2021 елда, хәрби генерал-майор исемен алып, Россия Федерациясе Кораллы Көчләре Генераль штабы каршындагы югары курсларны тәмамлый.
Мәскәүнең 312 нче мәктәбендә физик культура укытучысы булып эшли (1995—1999). 1999 елда дәүләт куркынычсызлыгы органнарына хезмәт итә. Федераль куркынычсызлык хезмәтендә һәм Федераль сак хезмәтендә хезмәт итә (аерым алганда, Премьер-министр Виктор Зубковны саклауда эшли), соңрак Росгвардиягә күченә, анда ведомство җитәкчесе Виктор Золотов урынбасары була һәм хезмәткәрләрне хәрби әзерләү белән бәйле сораулар өчен җавап бирә. РБК мәгълүматларына караганда, Владимир Путинның өлкән адъютанты вазыйифасында эшләгән. II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены медале белән бүләкләнгән.
2022 елның 23 маенда Владимир Путин Куренковны гадәттән тыш хәлләр министры итеп билгеләргә тәкъдим итә. Дәүләт башлыгы матбугат секретаре Дмитрий Песков сүзләренә караганда, «Путин Куренковны шәхсән үзе яхшы белә. Һәм сайлау, дәүләт башлыгы фикеренчә, Куренковның шәхси, хезмәт, һөнәри сыйфатлары бу функцияләрне иң яхшы итеп башкарырга мөмкинлек бирәчәк, дигәнне аңлата». Куренков кандидатурасы Федерация Советы тарафыннан 25 майда хуплана. Россия Президенты Владимир Путинның 2022 елның 25 маендагы 305 номерлы указы белән Россия Федерациясе Гражданнар оборонасы, гадәттән тыш хәлләр һәм табигый бәла-казалар нәтиҗәләрен бетерү эшләре министры итеп билгеләнә.
Җаркент
Җаркент (Жаркент) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Әдәбият
Жаркент
C15orf59
C15orf59 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
IC 3106
IC 3106 —  чикләрендә урнашкан.
Тавиры
Әлеге күк җисеме Индекс каталогының оригиналь басмасы исемлегенә керә. Шулай ук бу космик объект башка каталогларда буларак та сурәтләнә.
Пазияно (Порденоне)
Пазияно — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ла Примавера (Ромита)
Ла Примавера — Мексиканың Гуанхуато штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.
Климаты
Җирлеккә йомшак җылы климат хас, еллык уртача температура 16 — 22 °C.
Явым-төшем аз күләмдә, уртача 400 мм — 700, һәм күбесенчә җәй көне төшә, кыш коры.
Тарихы
Безнең эрага кадәр 800-300 елларда бу җирләрдә чупикуарио халыклары яшәгән. X һәм XI гасырлар чикләрендә корылык аркасында бу халыклар биредән күченергә мәҗбүр була. Соңрак чичимеклар килеп урнаша башлый. 1520 елларда җирлеккә испаннар керә. Чичимек кабиләләре Испания басып алучыларына кадәр төп халык булган.
1824 елның 14 октябреннән Гуанхуато штаты составында.
16 де Септьембре (Ринкон де Ромос)
16 де Септьембре — Мексиканың Агваскальентес штатында урнашкан торак пункт. муниципалитеты составына керә.