cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рәйхана Зәйнуллина
Тәрҗемәи хәле
Математика укытучысы булып 22 ел эшләгәннән соң, Бакырчы тулы булмаган гомуми белем бирү мәктәбенә күчә. Укыту һәм тәрбия эше бүлеге мөдире, мәктәп директоры вазифаларын башкара.
2002 нче елда – лаеклы ялга чыгуга карамастан, мәктәптәге эшчәнлеген дәвам итә.
Иҗаты
Акъегет, Бакырчы мәктәбендә укытканда укучылар белән әдәби «Таң» түгәрәген алып бара. Укучыларда әдәбиятка, шигърияткә, сәнгатькә мәхәббәт тәрбияли. Үзе дә бу чорда газета-журналларда язган хикәя-шигырьләрен, тәрбия темасына булган мәкаләләрен бастыра. Укучылары да кызыксынып район газетасына, «Ялкын» журналына язмаларын, шигырьләрен бастыралар.
Рәйхана Зәйнуллинаның авыл тарихына багышланган бик күп язмалары газета укучылары арасында зур кызыксыну уята.
2016 елның декабрендә «Мин көзләргә гашыйк» исемле китабы дөнья күрде.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
40 еллык педагогик хезмәтендә мәктәпнең, районның «Мактау грамота»лары, РСФСР мәгариф министрлыгының Мактау грамотасы белән бүләкләнә. «Халык мәгарифе отличнигы», «Хезмәт ветераны». I категорияле укытучы.
Яшел Үзән районының ЦБС ның 35 еллыгы уңаеннан үткәрелгән «Минем китапханәм» конкурсында хикәяләр номинациясендә I урынны, шигырьләр буенча I I урын яулап, мактау грамоталары һәм кыйммәтле бүләкләргә лаек булды.
Фаил Шәфигуллин иҗатына багышланган «Шаян сүз» бәйгесендә шигырьләре өчен I урын яулады.
Республика ветераннар оешмасының «Балкыш» фестивалендә Норлат зонасы, Идел аръягы зонасы (Буа да үтте) һәм Яшел Үзәндә үткән бәйгеләрдә дипломнар белән бүләкләнде.
= Cылтамалар =
Җетесай
Җетесай (Жетісай) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан шәһәр. Җетесай районының административ үзәге.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Сивица (Смаргонский районы)
Сивица  (Сівіца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
(18493) Демолеон
Тарихы
1996 елның 17 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HV9» саналган.
Ист-Бруклин (Коннектикут)
Ист-Бруклин  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Эли (Миннесота)
Эли  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Водзилки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Копидлово (Конинский повяты)
Копидлово  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коларово (Силистра өлкәсе)
Коларово  — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Явлеи
Явлеи (Явлей, Явлеи) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429813. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203895001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200004200.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 416 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : руслар (94%), чуашлар (6%).
Кырпы (елга)
Кырпы — Бырыс елгасы кушылдыгы. Башка урысча атамалары - Черпа, Чирпа (Кырпы), Татарстанның Лаеш районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бырыс елгасының уң ярыннан 3,9 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км. Буенда Чирпы, Исмәгыйльдияр, Урта Девятово авыллары урнашкан.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулман тамагынан Кама Тамагы бистәсенә чаклы Куйбышев сусаклагычының Чулман участогы, Шишмә һәм Идел елгаларын кертмичә. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Секвиль-ан-Бессен
Секвиль-ан-Бессен — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
HD21584
HD21584 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Чыраглы (Дашкәсән)
Чыраглы  (Çıraqlı ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
Атбасар
Атбасар (Atbasar, Атбасар, Атбасар) — Казакъстанның Акмола өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Өмерага (Измит)
Өмерага (Ömerağa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
.ac
.ac — Вознесение утравының югары дәрәҗәле милли домены. Internet Computer Bureau (Бөекбритания) җитәкчелегендәге Ascension Island Network Information Centre компаниясе тарафыннан идарә ителә. .ac доменын теләсә нинди ил гражданнары һәм оешмалары бернинди чикләүләрсез терки алалар. .ac кыскартмасын еш кына «academic»-ка охшаталар.
Домен 1997 елда кертелә.
Сылтамалар
Toppdomän
Вальд (Югары Пфальц)
Вальд  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наченалка
Наченалка — Нуя елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Чамзинка районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Сәхабә
Сахабәләр (الصحابة күп. с.) — Мөхәммәд күргән һәм исламны кабул иткән замандашлары. Мөселманнар, сәхабәләрне искә алганда, гадәттә Аллаһ алардан разый булсын дип әйтәләр.
Иң хөрмәтле сәхабәләр
Сөнниләр фикере буенча, иң лаеклылары: Әбү Бәкер, Гомәр, Госман, Гали ибне Әбү Талиб. Алардан соң, исән вакытларында ук җәннәт белән бүләкләнгән сәхабәләр килә: инде әйтелгән Әбү Бәкер, Гомәр, Госман, Гали ибне Әбү Талиб, шулай ук Тальхә ибне Губәйдуллаһ, әз-Зүбәер ибн әл-Гаввам, Сәгъд ибн Әби Вәккас, Әбу Губәйдә ибнел-Җәррах, Сәгыйть ибне Зәйд һәм Габдеррахман ибн Гауф. Алардан соң Бәдер һәм Өхед сугышларында катнашучылар килә. Шигыйлар иң яхшылары итеп түбәндәге сәхабәләрне саныйлар: Микдад ибнел-Асвад, Әбу Зәрр әл-Гифари, Сәлмән әл-Фәриси һәм Гаммәр ибне Ясир.
Мәрҗәнбай
Мәрҗәнбай (Маржинбаева) — Чиләбе өлкәсенең Аргаяш районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: башкортлар (97%).
Виштишоара
Виштишоара — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кленик (Пивка)
Кленик  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сидаравцы (Лидский районы)
Сидаравцы  (Сідараўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вольтерра (ай кратеры)
Вольтерра - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 55,1 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Вито Вольтерра (1860–1940) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Ленгенфельд (Тироль)
Ленгенфельд  — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(2461) Клавель
Тарихы
1981 елның 5 мартында Анри Дебеонь, Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EC1» саналган.
(18494) 1996 HH10
(18494) 1996 HH10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 17 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HH10» саналган.
Борынгы Рим
300px|thumb|Рим һәм аның контроле астында булган җирләр {{legend|#a64|[[Рим Җөмһүрияте}} {{legend|#a6a|Рим империясе}} {{legend|#48a|Көнбатыш Рим империясе}} {{legend|#bc4|Көнчыгыш Рим империясе}} ]]
Рим үзәге Капитолий, Палатин һәм Квиринал белән чикләнгән тигезлектә урнашты.
Татар халык медицинасы
Татар халык медицинасы — татар халкында гасырлар төпкеленнән сакланып калган эмпирик юл белән эшләнгән дәвалау чаралары һәм дәвалау ысуллары. Хәзерге рәсми медицинаның төшенчәсе дә булмаган заманнарда ук, һәр халык, шул исәптән татар халкы да, күптөрле дәвалау ысулларын кулланып, хисапсыз сынаулар үткәреп, бихисап күп дәвалау чараларын гамәлгә алган. Менә шулай, халык үзе булдырган, үзе тудырган халык медицинасы барлыкка килгән.
Борынгы Рим
Бүгенге дөньяга Борынгы Рим рим хокукын, кайбер архитектура формаларын, әдәбиятны, сәнгатьне һәм күп башка яңалыкларны бүләк итте. Христианлык дин буларак Рим империясе территориясендә туды. Борынгы Рим дәүләтнең рәсми теле латин теле булды.
Татар халык медицинасы
Хәзерге Татарстан биләмәсендә табылган борынгы халык медицинасы турында ышанычлы мәгълүматлар 10-11 гасырга карый.Болгар һәм Биләр шәһәрләрендә археологик казу эшләре барышында пинцет һәм ланцетлар кебек инструментлар; табаклы көмеш фольгадан эшләнгән тюбиклар; терекөмешле, сыек амальгама, агу саклый торган балчык савытлар табылган.
Борынгы Рим
Тарих
Борынгы Рим тарихын җәмгыятнең социаль-сәяси хәләтен күрсәткән идарә итү формалары буенча әлеге чорларга бүлеп була:
Татар халык медицинасы
Борынгы Булгарга агу һәм башка химик матдәләр кебек фармакология элементлары билгеле булган. Дарулар әзерләү турында язылган язмалар да сакланган.
Борынгы Рим
Тарих
left|150px|thumb|Борынгы Рим харитасы Патшалар чорында Рим кечкенә дәүләт булган, ул фәкать Лаций (Латиннар кабиләсе яшәгән провинция) территориясенең бер өлешен алган иде. Иртә Җөмһүрият чорында күпсанлы сугышлардан соң Рим үз җирләрен зурайтты. Пирр сугышыннан соң Рим контроле Аппенин ярымутравына таралды. Италияне яулап алганнан соң Рим Урта диңгез ярында көчле һәм зур мөмләкәткә әверелде. Шул факт якын арада аны Картаҗ (финикийлар тарафыннан нигезләнгән эре дәүләт) белән сугышка алып килде. Өч Пуник сугышлар нәтиҗәсендә Картаҗ юкка чыгарылды, ә Рим исә экспансияне Көнчыгышка дәвам итте. Бу чорларда Рим Иллирия, Греция, соңарак Кече Азия һәм Сүрияне яулап ала. I гасырда (б. э. к.) Римда күп граждан сугышлары үтә. Аларның җиңүчесе Октавиан Август принципат системасы нигезләрен формалаштыра һәм Юлий-Клавдийлар нәселен нигезли. Ләкин бу система идарәдә бер гасыр да тормый. left|230px|thumb|[[Адриан императоры вакытында Рим империясе]]
Татар халык медицинасы
Болгар табибларына Әбу Гали ибн Синаның «Дәвалау кануннары», Таҗетдин ибне Йунус әл-Болгариның  «ат-Тирйак аль-кабир» («Агу кайтаргыч дару»),  «Пульс турында» кулланмалары таныш булган. Дару сыйфатында үсемлекләрнең төрле төрләре һәм аларның нигезендә бал, прополис, деготь, мышьяк, бакыр купоросы кушып эшләнгән дәвалаучы майлар, шы, шулай сөлек кулланып  кан җибәрү ысуллары кулланылган. Шулай ук иррациональные ысуллары дәвалау: өшкерү, догалар уку, имләү, ырымлы сихеләү, төрле дини йолалар кулланылган.
Борынгы Рим
Тарих
II гасырга Римның тыныч үсеше хас булса, III гасыр дәүләт белән идарә итү өчен күп кенә керәшәләр алып барыла. Аның нәтиҗәсе, сәяси тотрыксызлык, империянең тышкы сәясәтен катлаулаштырды. Диоклетиан тарафыннан эшләнгән доминат системасы хәлне фәкать кечкенә вакытка тынычландырды. IV гасырда империя тулысынча ике өлешкә бүленде. V гасырда Көнбатыш Рим империясе алман кабиләләрнең хөҗүменә дучар булды. Рим империясенең бетү датасы 476 елның 4 сентябре санала, ул көнне аның соңгы императоры Ромул-Августул тәхеттән алып ташланды. Көнчыгыш Рим империясе исә 1453 елга кадәр яшәде.
Монмор-Люси
Монмор-Люси — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Борынгы Рим
Дәүләт төзелеше
Канун чыгару хокуклары Борынгы Римның классик чорында магистратлар, сенат һәм комицияләр арасында бүленгәннәр.
Магистратлар канун проектын (rogatio) сенатка кертә алганнар, сенатта аны караганнар. Башта сенатта 100 әгъза булды, Җөмһүрият тарихынын күпчелек вакытында аларның саны 300 тирәсе булган. Сулла сенаторлар санын ике тапкырга күбәйтте, соңрак аларның саны еш үзгәрде. Сенаттагы урынны ординар магистратурны үткәннән соң алып була иде, ләкин цензорларның махсус хокуклары бар иде: алар аерым сенатларны вазыйфалардан азат итә алганнар. Сенат һәр айның календынды, ноннарда һәм идаларда җыенган иде. Шулай ук аны гадәттән тыш хәлләр буенча җыеп була иде.
Комицияләр исә бары тик Риза (Uti Rogas – UR) һәм Каршы (Antiquo – A) тавышларын биргәннәр. Алар бәхәстә катнаша, үз тәкъдимнәрен кертә алмаганнар. Комицияләр раслаган канун проекты канун көченә ия булган. Квинт Публилий Филонннан соң кануннарны бөтен халык үтәргә тиеш иде.
Кануннар
Рим хокукы – күп башка дәүләтләрнең хокукый системаларның нигезе.
Беренче Рим хокуклары үрнәкләре мәхкәмә эшләрендә күренә. Ә безгә җиткән беренче Рим кануннары чыганаклары исә – Рим патшалары законнары. Алардан иң мөһимнәрнең берсе – Унике таблица кануннары своды (лат. Leges duodecim tabularum), ул V гасырда (б. э. к.) ук язылган.
367 елда (б. э. к.) Цивилий Цекс әмере буенча претор вазыйфасы кертелде. Претор булган хокукый системасының тискәре якларын барлап, аларны төзәтте.
Римлылар социаль структурасы
Үсешнең башлангыч этапында Рим җәмгыяте ике өлештән торган – патрицийлар һәм плебейлар.
Мәдәният
right|150px|thumb|[[Колизей]] Римлылар өчен берничә генә өлкә белән мавыгу хас иде: сәясәт, хокук, тарих, сугыш һәм җир эшкәртү. Шуңа күрә Римның башлангыч мәдәнияте дә шушы өлкәләргә нигезләнә.
Маковиска (Бидгозький повяты)
Маковиска  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гайретли (Мачка)
Гайретли (Gayretli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Мачка илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Команнар
Аңлатма
КОМАН, куман тар. «куманы, команы; половцы; куны» – древняя народность, жившая в Восточной Европе с начала ХI столетия. Сүзнең төп мәгъ. «ком төсендәге чәчле, сарычын чәчле (к. Сарычын II )» булса кирәк, к. рус. половцы, половец иске рус. половый «салам төсле саргылт» сүзеннән, ш. ук ним. Falben «команнар» ← falbe «саргылт, кола», әрм. һ.б. чыганакларда да «сарылар» – куманнар. бу атаманы куманнарның чыннан да саргылт чәчле булуыннан дип раслый, әмма кайберәүләр куманнарның «сарылыгы» шартлы мәгънәдә дип баралар. Хәлбуки саргылт чәчле төркиләр ара-тирә бор. заманнардан бирле булган. Мишәрләрнең бор. куманнардан килүе тур. фараз да ышандырырлык. Чаг. ш. ук Куандык.
Атама
Команнар төрки телләрдә сары кыпчаклар дип йөртелә, чөнки чәчләре сары яисә аксыл төстәге булган. Шуның өчен урысча половец - (половъ=сары сүзеннән) дип аталган.
Татар күренекле тарихчысы Мирфатыйх Зәкиев буенча кыпчак атамасы борынгы төрки сүзләрдән чыккан: къу-кыу (димәк ак) һәм чак-сак (борынгы саклар кабиләләре), ягъни ак сак, саклар - төрки кабиләләрнең бүтән атамасы. Шулай итеп, кыпчаклар - ак төркиләр дигән сүз.
Ибн Фадлан Идел буе Болгары дәүләтендә сәфәр иткәндә җирле халыкны сакалиба дип йөртә. Мирфатыйх Зәкиев буенча сакалиба сак+лы+би сүзтезмәсенә туры килә, ягъни бай сак кешеләре, бай ак төркиләр. Шушы караш буенча Ибн Фадлан болгарларны сакалиба (саклыба) дип атап, болгарлар з-төрендәге кыпчак (ак сак) телендәге халык булганын исбатлаган.
Казтанеди (Сондрио)
Казтанеди — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Белянка (Киров өлкәсе)
Белянка (Белянка) — Киров өлкәсенең Орлов районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (94%).
Кантон-Велли (Коннектикут)
Кантон-Велли  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Кантон-Велли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 402
NGC 402 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Коюнхисар (Енишеһир)
Коюнхисар (Koyunhisar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Енишеһир илчесенә караган бер авыл (köy).
Сылтамалар
Koyunhisar, Yenişehir Koyunhisar, Yenişehir
Аркалык
Аркалык (Arqalyq, Арқалық, Аркалык) — Казакъстанның Костанай өлкәсендә урнашкан шәһәр. 1997 елга кадәр Тургай өлкәсенең административ үзәге.
Тарих
Шәһәр статусын 1965 елдан башлап йөртә.
(4564) Клейтон
(4564) Клейтон — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1981 елның 6 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ET16» саналган.
Кленовик (Шкоцян)
Кленовик  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сидарки
Сидарки (Сідаркі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Көбияз
Көбияз — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1212 кешенең яшәве мәгълүм.
Мәгариф
Кубияз авылындагы кебек агачтан салынган мәктәпләр респубикада сирәктер. Биредә укыту-тәрбия дүрт бинада башкарыла. 2012 елда яңа мәктәп төзергә вәгъдә бирделәр, дип өмет белән яши педагоглар. Әлеге вакытта 180 бала укый. 2011 елда мәктәпне ундүрт бала тәмамласа, беренче сыйныфка унҗиде бала килә дип көтелә. Әле дә беренчедә унҗиде бала укый. Авыл җирләрендә яңа мәктәп салуны балалар санына карап планлаштыралар. Ә биредә балалар бакчасы эшли. Анда иллегә якын бала тәрбияләнә. Мәктәпкә күрше Үтәш, Матала, Әвәдәй авыллары балалары да йөреп укый.
Татар теле 11, чыгарылыш сыйныфында гына укытыла. Башкорт теле укытылганлыктан, балаларның тел һәм әдәбият дәресләрендә ике охшаш телне бутаулары сәбәпле, өлгереш кискен кимегән. Ата-аналар, балаларыбызның башын бутамыйк дип, татар телен укытмау белән килешә.
Губерово
Губерово (Губерово) — Диңгез буе краеның Пожарский районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (90%), украиннар (9%).
(18495) 1996 HH24
(18495) 1996 HH24 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 20 апрелендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 HH24» саналган.
Гамден (Коннектикут)
Гамден  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вальдашафф
Вальдашафф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Понтея
Понтея — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Колобыр
Колобыр — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җияң Зымин
Җияң Зымин (кыт. 江泽民, 1926 елның 17 августы - 2022 елның 30 ноябре) — Кытай дәүләт эшлеклесе.
Шанхайдагы заводларда баш инженер урынбасары (1950-1955), Сталин ис. заводында (Мәскәү) стажер (1955-1956), Чәнчүн машиналар төзү заводында җиткәче вазыйфаларында (1956-1962), Ухан механика фәнни-тикшеренү институты директоры, механика министрлыгы тышкы эшләр идарәсе башлыгы (1962-1980), энергетика сәнәгате министры урынбасары, министр, Шанхай меры, Кытай КФ Шанхай шәһәр комитеты сәркәтибе (1980-1989). Кытай Халык Җөмһүрияте президенты (1993-2002), Кытай КФ ҮК баш сәркәтибе (1989-2002), Кытай Үзәк хәрби шурасы рәисе (1990-2004).
Ленд-им-Пинцгау
Ленд-им-Пинцгау — Австриянең Зальцбург федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Виштя (Клуж)
Виштя — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.ad
.ad — Андорраның югары дәрәҗәле милли домены.1996 елда кертелә, һәм Google мәгълүматларына караганда, 2008 елның октябрендә аны 1 300 000 сайт куллана. Тик бу доменда Андоррада яшәүчеләр һәм Андорра сәүдә маркалары ияләре генә теркәлә ала, өстәвенә, домен исеме сәүдә маркасының сөйләм исеме яки сәүдә исеменә туры килергә тиеш. Кулланучыларның персональ битләре nom.ad адреслы. Доменны оештыручысы – Servei de Telecommunicacions d'Andorra компаниясе, теркәүче – Nic. Ad
Сылтамалар
סיומת אינטרנט Toppdomän
Сен-Бенуа-д’Эберто
Сен-Бенуа-д’Эберто — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Водзилувка
Водзилувка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Монсе-л'Аббе
Монсе-л'Аббе — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Гайреттепе (Бешикташ )
Гайреттепе (Gayrettepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Бешикташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Маковиска (Торунский повяты)
Маковиска  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нушлейка
Нушлейка — Нуя елгасы кушылдыгы. Мордовиянең Әтәш районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Элизабет (Миннесота)
Элизабет  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Элизабет шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казтането (Катанцаро)
Казтането — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтането Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вольтьер (ай кратеры)
Вольтьер - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 44,5 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Ян Вольтьер (1891–1946) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Абай (шәһәр)
Абай (Абай) — Казакъстанның Караганды өлкәсе‎ндә урнашкан шәһәр.
Копита (Великопольское воеводалыгы)
Копита  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Өмералты (Мустафакемалпаша)
Өмералты (Ömeraltı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Әвәдәй
Әвәдәй — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452880, ОКАТО коды — 80204828002.
Күчмә халыклар
thumb|300px|Кышлауга күчүче [[монголлар|монгол гаиләсе.]]
Күчмә халыклар — вакытлыча яки даими күчмә тормыш рәвеше алып баручы кешеләр.
Яшәү өчен кирәкле әйберләр чыганагы булып бу кешеләр өчен күчмә терлекчелек, сәүдә, төрле һәнәрләр, балык тоту, ау, төрле сәнгать төрләре (музыка, театр), ялланган хезмәт яки хәтта талау һәм хәрби яулап алулар булып тора.
Бүгенге көндә еш кына неокүчмәчеләрне күзәтү мөмкинлеге бар. Ягъни болар күчмә яки ярымкүчмә тормыш алып баручы заманча уңышлы кешеләрдән гыйбарәт.
Күчмә халыклар
Күчмә халыклар — терлекчелек хисабына яшәүче күчеп йөрүче халыклар. Кайбер күчмә халыклар шулай ук ау яки балык тоту белән шөгыльләнәләр.
Шимваж
Шимваж (Оврашныр, Шимваж) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Чалкар
Чалкар (Shalqar, Шалқар, Шалкар) — Казакъстанның Актүбә өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Шәһәр статусын 1928 елдан башлап йөртә.
Сидарышки
Сидарышки (Сідарышкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(3118) Клейтонсмит
(3118) Клейтонсмит — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1974 елның 19 июлендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Сан-Хуан обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 OD» саналган.
Квайнбог (Коннектикут)
Географиясе
Квайнбог халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гарвинтон (Коннектикут)
Гарвинтон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Човдар (Дашкәсән)
Човдар  (Çovdar ) — Әзербайҗанның Дашкәсән районына караган авыл.
NGC 403
NGC 403 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Лендорф-им-Драуталь
Лендорф-им-Драуталь — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Клопце (Дол-при-Любляни)
Клопце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Водзьки
Водзьки — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Косара
Косара — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Вальдбрунн (Түбән Франкония)
Вальдбрунн  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
(18496) 1996 JN1
(18496) 1996 JN1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Вальдбрунн (Түбән Франкония)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(18496) 1996 JN1
Тарихы
1996 елның 9 маенда Роберт Макнот тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 JN1» саналган.
Виштя-де-Жос
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Косара
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тундушка (Антибес кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Әчинск каласыннан Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пор-Вандр
Пор-Вандр — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Вольф (ай кратеры)
Вольф - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 25,7 км булган кратер.
Сен-Ва-ан-Ож
Сен-Ва-ан-Ож — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Тыва дәүләт университеты
Тыва дәүләт университеты (Туви́нский госуда́рственный университе́т, 2011 елга кадәр — Тывинский государственный университет, Тываның күрүне университеди) — Тыва Республикасы башкаласы Кызыл шәһәрендә урнашкан классик университет. 1952 елда укытучылар институты буларак нигезләнгән.
Максимильяново (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Максимильяново  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Тыва дәүләт университеты
Тарих
Тыва дәүләт университетының тарихы Кызыл дәүләт педагогика институты тарихы белән тыгыз бәйләнгән. 1950-еллар башында Тыва АССР икътисадының ның һәр тармагы белемле кадрларга мохтаҗ була. Укытучылар да җитми. Республика хөкүмәте СССР Министрлар Советына Тывада институт ачу үтенече белән мөрәҗәгать итә. 1952 елның 30 июнендә Кызылда укытучылар институты ачыла. Ул вакытта анда ике бүлек: тел һәм әдәбият, физика-математика бүлекләре була. Институт елына 100 (ике бүлектә: 50 + 50) абитуриент кабул иткән. 1959 елда өченче факультет — педагогика һәм башлангыч белем бирү методикасы, 1963 елда биология һәм химия факультетлары ачыла. 1961 елның беренче чыгарылышында институтны 85 укытучы тәмамлый. 1961 елдан 1995 елга кадәр институтны 9 849 югары белемле белгеч тәмамлаган.
Структура
Университетның 6 уку корпусы, 6 тулай торагы бар.
Монсе-Лонжва
Монсе-Лонжва — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
Яңа Айбеси
Яңа Айбеси (Ҫӗнӗ Эйпеҫ, Новые Айбеси) — Чуашстанның Алатыр районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429808. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97203855001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2100200002800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2131.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 795 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча милли составы : чуашлар (97%), руслар (3%).
Сидляровшчына
Сидляровшчына (Сідляроўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Камышинка (Кызыл Армия районы)
Камышинка (Камышинка) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
.af
.af — Әфганстанның югары дәрәҗәле милли домены.
Ганидагыкетилер (Пазарҗык )
Ганидагыкетилер (Ganidağıketiler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Пазарҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Клопце (Словенська Бистриця)
Клопце  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3034) Клименхага
(3034) Клименхага — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1917 елның 24 сентябрендә Макс Вольф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «A917 SE» саналган.
Өмеранлы (Кулу)
Өмеранлы (Ömeranlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD215875
HD215875 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Ленцинг (шәһәр)
Ленцинг  — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
.ag
.ag — Антигуа һәм Барбуданың югары дәрәҗәле милли домены.
HD215875
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Копойно
Копойно — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Воеводзин
Воеводзин — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Элизиан (Миннесота)
Тарихы
Элизиан шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
.ae
.ae — БГӘнең югары дәрәҗәле милли домены. 1992 елда кертелә, Telecommunications Regulatory Authority оешмасының aeDA бүлеге тарафыннан идарә ителә.
Икенче һәм өченче дәрәҗә доменнарны теркәү
Теркәүләр икенче дәрәҗәдә (ирекле зона) һәм өченче дәрәҗәдә (чикләүле зона) төркемнәр буенча өстәмә астдоменнар күрсәтелгәндә рөхсәт ителә. 1995 елдан 2003 елга чаклы co.ae астдомены коммерциягә бәйле затлар өчен кулланылган, ләкин 2003 елда UAEnic оешмасы тарафыннан икенче дәрәҗә теркәүләрне коммерцияле куллану өчен үзгәртелә. Шунда ук co.ae зонасында инде булган теркәүләргә хуҗаларының теләкләре буенча, теркәү вакытын озынайтырга мөмкинлек бирелә. 2008 елда, .ae домены TRA (Telecommunication Regulatory Authority) идарәсенә тапшырылгач, оешма .co.ae астдомены буенча яңа сәясәт турында игълан итә: астдомен бары җирле коммерцияле компанияләр өчен генә кулланыла.
Гомумән, астдоменнар структурасы түбәндәгечә:
.ae доменында .ae зонасында акредитацияләнгән теркәүчеләр аша гына теркәлеп була.
Шулай ук карагыз
Toppdomän
Казтано (Пяченца)
Казтано — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(18497) Nevězice
(18497) Nevězice — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 11 июнендә М. Тихи, З. Моравец тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 LK1» саналган.
Виштя-де-Сус
Виштя-де-Сус — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Хромтау
Хромтау (Хромтау) — Казакъстанның Актүбә өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Виштя-де-Сус
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хромтау
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Вальдбюттельбрунн
Вальдбюттельбрунн — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гартленд (Коннектикут)
Гартленд  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Покровское (Котельнич районы)
Покровское (Покровское) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (99%).
Макувець (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Макувець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кейнен (авыл, Коннектикут)
Географиясе
Кейнен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 404
NGC 404 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Нуя
Нуя — Алатыр елгасының уң кушылдыгы. Мордовиянең Әтәш районы, Ичалки районы, Чамзинка районы биләмәләрендә ага. Елга озынлыгы 74 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3185) Клинтфорд
(3185) Клинтфорд — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Живоначальная Троица гыйбадәтханәсе (Тукай районы)
Тереклек бирүче Өчлек (Живоначальная Троица) гыйбадәтханәсе (Храм Живоначальной Троицы) — Татарстан Республикасы Тукай районы Новотроицк авылында урнашкан гыйбадәтханә.
(3185) Клинтфорд
Тарихы
1953 елның 11 ноябрендә IAP тарафыннан Бруклин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1953 VY1» саналган.
Живоначальная Троица гыйбадәтханәсе (Тукай районы)
1825 елда Алабуга шәһәре сәүдәгәре Петр Иван улы Новиков белән килешү төзелә.
1831-1852 елларда Уфа губернасы архитекторы А.В.Алферов проекты буенча төзелә. 1835 елда Покрау янкормасы (Покровский придел), 1852 елда изгеләндерелә. Төзелешнең озакка сузылуы акчаның җитмәве белән аңлатыла.
1939 елда гыйбадәтханә ябыла, чаңнары төшерелә. Советлар заманында склад рәвешендә файдаланыла.
2003 елда Казан епархиясенә кайтарыла.
Бүгенге көндә торгызу эшләре алып барыла.
Өчтүбә (шәһәр)
Өчтүбә (Úshtóbe, Үштөбе, Уштобе) — Казакъстанның Җидесу өлкәсендә (2022 елның 8 июненә кадәр ― Алматы өлкәсендә) урнашкан шәһәр. Каратал районының административ үзәге.
Тарих
Шәһәр статусын 1961 елдан башлап йөртә.
Сикорыца
Сикорыца (Сікорыца ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Воскресенский (ай кратеры)
Воскресенский - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 49,4 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Леонид Александрович Воскресенский (1913–1965) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Кораб (Великопольское воеводалыгы)
Кораб  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Краново
Краново — Болгариянең Силистра өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Давыдовка (Диңгез буе крае)
Давыдовка (Давыдовка) — Диңгез буе краеның Надеждинское районында урнашкан авыл.
Порта (Көнчыгыш Пиреней)
Порта — Франциянең Көнчыгыш Пиреней департаментында урнашкан коммуна.
Давыдовка (Диңгез буе крае)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (84%). Әлеге торак пунктта татарларның өлеше - 8%.
Мәтәлә
Мәтәлә — Башкортстанның Аскын районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452891, — 80204828004.
Дулкын озынлыгы
Дулкын озынлыгы — бертигез фазада тирбәнүче ике иң якын нокталар арасындагы ераклык, бу нокталарның тибәнешләр фазасы аермасы 2π тигез.
Дулкын озынлыгы (тапшыру линиясендә) — таралу юнәлеше буенча электромагнитик дулкынның фазасы 2π үзгәргән ераклык.
Вакыт периоды T  аналогиясе буенча дулкын озынлыгы  λ  - дулкын күренешенең фәза периоды булып тора. Вакыт әйләнүле ешлыгына ω = 2πf = 2π/T "фәза әйләнүле ешлыгы" - дулкын саны k = 2π/λ  туры килә.
Дулкын озынлыгы мохитта
Мохитта таралучы электромагнитик дулкын озынлыгы вакуумныкыннан кыскарак була:
биредә  — мохитнең сыну күрсәткече ; ε — мохитнең диэлектрик чагыштырма үткәрүчәнлеге; μ — мохитнең магнит чагыштырма үткәрүчәнлеге. n, μ һәм ε  ешлыкка бәйле булырга мөмкин, шушы күренеш дисперсия дип атала.
Де Бройль дулкыннары
Квант механикасынең нигезе булып Де Бройль дулкыны һәр кисәкчеккә туры килә.
Монтелон (Марна)
Монтелон — Франциянең Марна департаментында урнашкан коммуна.
HD21590
HD21590 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сен-Ва-сюр-Сёль
Сен-Ва-сюр-Сёль — Франциянең Кальвадос департаментында урнашкан коммуна.
Казтанье (Венето)
Казтанье — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казтанье Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Леобен
Леобен — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Шуркушерга
Шуркушерга (Шуркушыргы, Шуркушерга) — Мари Илнең Таулы Мари районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (65,4%), чуашлар (19,2%), урыслар (15,4%).
.am
.am — Әрмәнстанның югары дәрәҗәле милли домены.