cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нововолынск
Нововолынск (Нововолынськ, Нововолинськ, Нововолынск, Nowowołyńsk) — Украинаның Волын өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 53298 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Нововолынск Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1951 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*> Туган тел буенча, 2001: украин теле — 94,5%, рус теле — 5,1%.
Стуканки
Стуканки (Стуканкі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Празароки гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Вулкана-Бей (коммуна)
Вулкана-Бей — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.
Колёния-Пяски (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вулкана-Бей (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Семён Будённый
{{ Хәрби эшлекле | исем          =  Семён Будённый | чын исем      = Семён Миха́йлович Будённый | оригинал исем  = Семён Будённый | рәсем        = SM-Budyonny-01.jpg | титул	 = ССРБ Югары Шурасы Президумы әгъзасе | байрак            = Flag of the Soviet Union 1923.svg | тәртип       = | чорбаш    	  =  1938 елдан | чоразак	 = | аңа кадәр	 = | дәвамчысы	 = | премьер	 = | туу датасы  = 25.4.1883 | туу урыны = Козюрин хуторы  Платовская станицасы, Сальск округы, Дон Гаскәрләре өлкәсе | үлем датасы  = 26.10.1973 | үлем урыны   = Мәскәү, РСФСР, ССРБ | фирка        = РКП(б), ВКП(б), КПСС | иялек        = {{Флагификация|Россия империясе}} {{Флагификация|РСФСР|1918}} {{Флагификация|ССРБ|}} | хезмәт еллары = | бүләкләр         = {{{!}}style="background:transparent" {{!}}{{Алтын Йолдыз медале|1958}}{{!!}}{{Алтын Йолдыз медале|1963}}{{!!}}{{Алтын Йолдыз медале|1968}} {{!}}} {{{!}}style="background:transparent"
{{{!}}style="background:transparent" {{!}}{{!}} {{Ленин ордены|1935}} {{!!}} {{Ленин ордены|1939}} {{!!}}{{Ленин ордены|24.4.1943}} {{!!}}{{Ленин ордены|1945}} {{!}}- {{!}} {{Ленин ордены|1953}} {{!!}}{{Ленин ордены|1958}}{{!!}}{{Ленин ордены|1958}}{{!!}}{{Ленин ордены|1973}} {{!}}- {{!}} {{Кызыл Байрак ордены|1919}}{{!!}}{{Кызыл Байрак ордены|1923}}{{!!}} {{Кызыл Байрак ордены|1930}}{{!!}}{{Кызыл Байрак ордены|1941}} {{!}}- {{!}} {{Кызыл Байрак ордены|1944}}{{!!}}{{Кызыл Байрак ордены|1948}}{{!!}}{{1 дәрәҗә Суворов ордены|1944}} {{!}}- {{!}} {{Мәскәүне саклау өчен медаль}}{{!!}}{{Одесса саклануы өчен медале}}{{!!}}{{Севастополь саклануы өчен медале}}{{!!}}{{Кавказ саклануы өчен медале}} {{!}}- {{!!}}{{«1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңгән өчен» медале}} {{!!}} {{1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында җиңүнең 20-еллыгы медале}}{{!!}}{{Эшче-крестьян Кызыл Гаскәренең XX-еллыгы медале}}{{!!}}{{Совет Гаскәре һәм Флотының 30-еллыгы медале}} {{!}}- {{!}} {{ССРБ Кораллы Көчләренең 40-еллыгы медале}}{{!!}}{{ССРБ Кораллы Көчләренең 50-еллыгы медале}} {{!}}} Почёт революцион коралы {{{!}}style="background:transparent" {{!}} {{II дәрәҗә Георгий хачы}}{{!!}}{{III дәрәҗә Георгий хачы}}{{!!}}{{IV дәрәҗә Георгий хачы}} {{!}}} {{{!}}style="background:transparent" {{!}}{{Сухэ-Батор ордены}}{{!!}}{{Сухэ-Батор ордены}}{{!!}}{{Кызыл Байрак ордены (Монголия)}} {{!}}{{1 дәрәҗә Ак арыслан Җиңү өчен ордены}}{{1 дәрәҗә Тудор Владимиреску ордены}} {{!}}- {{!}} {{!}}} }}
Семён Миха́йлович Будённый (Семён Миха́йлович Будённый, (25 апрель, Козюрин хуторы Платовская станицасы, Сальск округы, Дон Гаскәрләре өлкәсе, хәзерге Ростов өлкәсенең Пролетарск районы  — 26 октябрь 1973, Мәскәү) — совет гаскәр башлыгы, Советлар Берлеге Маршалы (1940), өч тапкыр Советлар Берлеге каһарманы (1958. 1965 һәм 1968). ССРБ Югары Шурасы Президумы әгъзасе (1938 елдан).
Балачак һәм яшьлек
Семён Будённый 1883 елның 25 апрелендә Дон Гаскәре өлкәсе Сальск округы Платовская станицасының Козюрин утарында (хәзер Будёновская станицасы, Ростов өлкәсенең Пролетарск районына карый) ярлы крестьян гаиләсендә туган.
1919 елда Коммунистик партиясенә кергән.
Император армиясендә хезмәттә
1903 елны гаскәргә алынган. Сроклы хезмәтне Ерак Көнчыгышта Диңгез буе драгун полкта иткән, сроктан күбрәк хезмәттә анда ук калган.
Ватандашлар сугышы
1918 елның февралендә Будённый революцион атлы отряд оештырган,
Журоминек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Онтарио
Онта́рио (Ontario ) — Канада үзәгендә урнашкан вилаять.
Айленд (округ, Вашингтон)
Айленд — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Купервилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1853 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 541 км² тәшкил итә.
Эмонтуар
Эмонтуар (Hémonstoir) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Мюр-де-Бретань кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,03 км².
Глыбокае (Круглянский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Ак башлы комай
Ак башлы комай (ак башлы сип, ) — карчыга кошлар семьялыгының комайлар ыругыннан эре үләксә кошы.
Озын киң канатлары һәм киң койрык белән эре тазкара. Гәүдә озынлыгы 93–110 см, канатлар колачы 234–269 см. Тышкы күренеше тазкараларга хас — ак мамык белән капланган кечкенә баш, сузылган кәкре томшык, озынча каурыйдан яка белән озын муен, кыска түгәрәк койрык. Гәүдәнең төсе көрән, аскы яктан аксылрак җирәнсу төсмер белән.
Канат какмый очучы кош, тигез яссылыктан көчкә һавага күтәрелә. Төркемләрдә очрый.
Калмыково
Калмыково (Калмӑккасси, Калмыково) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429540. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97232840004. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101300005300.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (94,17%),.
Бюре (Эр)
Бюре — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Каллендер-Лейк (Техас)
Каллендер-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Каллендер-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юрще
Юрще — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Damir
Damir - tatarlarda häm başqa törkilärdä qullanıluçı isem.
İsem timer digänne anlata. Şulay uq rusçadan "DA zdravstvuyet MİR" (tatarçası - "yäşäsen tınıçlıq") digännän çıqqan digän fikerler dä bar.
Перевалово
Перевалово — торак пунктлар исемлеге:
(10190) 1996 NC
(10190) 1996 NC — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Кортисо
Кортисо — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
(10190) 1996 NC
Тарихы
1996 елның 14 июлендә NEAT тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 NC» саналган.
Кәрим Тинчурин театры бинасы (Казан)
Кәрим Тинчурин театры бинасы — Казанның Горьки урамында урнашкан, ? елда төзелгән ике катлы кирпеч бина. Бу бинада 1906 елның 22 дикәбрендә беренче мәртәбә татарча ачык спектакль күрсәтелә. 1956 елга кадәр биредә ТАССР ЮШ утырышлары, тантаналы җыелышлар һәм минтнглар, галимнәр, язучылар (В. Маяковский, һ.б.), мәдәният эшлеклеләре белән очрашулар үткәрелә.
Абьего
Абьего — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11015) Романенко
(11015) Романенко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 17 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SJ7» саналган.
Во вилаяте
Во (фр. Vaud, алм. Waadt) — Швейцария көнбатышында урнашкан кантун. Халык саны 626 мең кешене тәшкил итә. Башкаласы — Лозанна шәһәре.
Кадер (Татарстан)
Кадер — Татарстан Республикасының Зәй районындагы авыл.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.9 °C.
Окренглиця (Лодзь воеводалыгы)
Окренглиця  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жуцув
Жуцув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Родионов йорты (Казан)
Родионов йорты — Казанның Горьки урамында урнашкан, XIX гасыр азагында - XX гасыр башында төзелгән ике катлы таш бина.
Гаммельсхаузен
Гаммельсхаузен (Gammelshausen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC2524-407
GSC2524-407 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гаторна (Җенова)
Гаторна — Италиянең Лигурия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гаторна Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Нефшатель-ан-Бре
Нефшатель-ан-Бре — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Колёси
Колёси — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Васыятьнамә
Васыятьнамә — гражданның үзе исән вакытта милкен мирас итеп тапшыру турында язып калдырган теләге, үтенече. Васыятьнамә — язу урыны һәм вакыты күрсәтелеп төзелергә һәм васыятьнамә язучының үз кулы белән имза куелып, нотариус тарафыннан расланырга тиеш. РФ ГКның 541 нче статьясында васыятьнамәнең нотариус тарафыннан түгел, ә башка хезмәт урынындагы затлар тарафыннан раслану мөмкинлеге очраклары да каралган: хәрби часть командиры, судно капитаны, хастаханәнең баш табибы, экспедиция башлыгы һ. б.
Мисал
Васыятьнамә Алабуга шәһәре, ике мең бишенче ел, җиденче апрель. Мин, Әхмәтшин Гариф Закир улы (адресым: Алабуга шәһәре, Тынычлык урамы, 15 нче йорт, 61 нче фатир), бу васыятьнамә белән түбәндәге күрсәтмәне бирәм: 1. Үлгән көнемә минеке булган барлык мөлкәтемне, ул нәрсәләрдән генә торса да, кайда гына булса да, мин Гарипов Ирек Габдулла улына васыять итеп калдырам. 2. Россия Федерациясе Граждан кодексының 527 нче статьясы эчтәлеге миңа аңлатылды. 3. Васыятьнамәнең бер нөсхәсе_______ дәүләт нотариаль конторасында (нотариаль контораның адресы) саклана, бер нөсхәсе васыять язучы Әхмәтшин Гариф Закир улына бирелә. _______________                                                                                                           (имза) Бу васыятьнамә 2005 нче елның егерменче апрелендә дәүләт нотариаль конторасы нотариусы И. А. Моратов тара­фыннан расланды. Васыятьнамәгә Әхмәтшин Гариф Закир улы тарафыннан мин барында имза куелды. Васыять калдыручының шәхесе ачыкланган, хокуктан файдалану сәләте тикшерелгән. Дәүләт нотариусы _____________ И.А.Моратов (имза) Мөһер
Путынг-Соим
Путынг-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Налима-Ю елгасының уң ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кортисо-да-Серра
Кортисо-да-Серра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Трайон (Төньяк Каролина)
Трайон  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Агуэро (Уэска)
Агуэро — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бохара татарлары
Бохара татарлары (бохарлыклар) — Россия империясе халкы составында этнографик һәм социомәдәни төркем. Килеп чыгышы буенча Бохара ханлыгыннан чыгучылар. Себер татарлары формалашуында сизелерлек өлеш керткәннәр.
Тарих
Этник яктан, бохарлыклар үзбәк, таҗик һәм уйгурларны, азрак санда казакъларны, кыргызларны һәм каракалпакларны үз эченә алганнар. Төп телләре булып фарсы һәм чагай телләре торган. Бохара сәүдәгәрләре Бохар ханлыгыннан читтә сәүдә иткән, шуның аркасында бохарлыклар, нигездә, сәүдәгәр халкы итеп кабул ителгән.
XIV гасырда, Себергә даими рәвештә күп ислам вәгазьчеләре килә. Алар мәктәпләр ачып, себер татарларын грамотага өйрәткәннәр. Аларның күбесе биредә яшәргә дә калганнар. Инде Күчем-хан чорында бирегә Бохара сәүдәгәрләре дә килә башлаган. Себер яулаганнан соң, Россиядә Урта Азия илләре белән сәүдә итү туктала. Моннан бөтен якта да зыян күрә. 1596 елда воевода Григорий Иванович Доможиров аша патша Федор Иоаннович бохарлыларга пошлинасыз сәүдә күрсәтмәсе бирә. Бохаралылар Себергә ялгыз гына да, гаиләләре белән дә күченеп килгән.
Башта сәүдә үзәге Тубыл шәһәрендә урнашкан була, аннары Тарага һәм Себернең башка шәһәрләренә тарала. Тубыл губернасында төрле өязләрдә берничә Бохара волосте була. Аерым алганда, XX гасыр башына кадәр Тубыл губернасының Тара өязендә нигездә бохара татарлары яшәгән Бохара волосте була. Бохаралылар бик күп сәүдә ташламалары ала. Үз кулларында көнчыгыш тауарлары белән сәүдә итүне тотканнар. 1648 елдан башлап бохарлылар Себердән Казанга, Әстерханга, Архангельск һәм Россиянең башка шәһәрләренә ирекле йөрү хокукы алалар.
XVII гасыр ахырына кадәр бохарлыларның җир биләмәләре булмый. Соңрак кына игенчелек белән шөгыльләнә башлыйлар. XVIII гасырдан башлап рус сәүдәгәрләре басымы астында Россия хөкүмәте бахара татарларын кыса башлый.
Бохаралылар татарлар белән бер авылда яшәгәннәр. XIX гасыр ахырына бохарлылар инде себер татрларыннан берни белән дә аерылмый башлыйлар. Алар үз теллләрен, мәдәниятен онытканнар һәм тулысынча татарлар тарафыннан ассимиляцияләнгәннәр. Рәсми статистика аларны 1926 елга кадәр аерып тора. Алай да «бохаралы» милләте 1930 еллар башына кадәр документларда очраган әле. Бүген бохаралы исеме бары тик Бохара шәһәрендә яшәүчеләргә карата гына кулланыла.
Таралышлары
Төмәннең аргы өлешендә Бохара бистәсе дип аталучы шәһәр районы бар. Төмәндән ерак түгел урнашкан Ямбай һәм Турай авылларында бохарлылар нәселе кешеләре яши. Шулай ук Омск өлкәсе территориясендә XV—XVII гасырларда бохарлылар тарафыннан нигез салынган берничә торак пункт бар (Яланкүл, Үләнкүл, Кызатау, Аубаткан, Тусказан һәм башкалар).
Вулкана-Панделе (коммуна)
Вулкана-Панделе — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ябланишке Лазе
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горький урамы, 15 (Казан)
Горький урамы, 15 — Казанның Горьки урамында урнашкан, 1850 елда/1860-елларда алпавыт Владимир Молоствов (1829-1890) өчен төзелгән ике катлы таш бина.
Пояна-Теюлуй
Пояна-Теюлуй — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глиничек
Глиничек — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җизөзү (Елдызэли)
Җизөзү (Cizözü) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
(11016) Борисов
(11016) Борисов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 16 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 SG12» саналган.
Джефферсон (округ, Вашингтон)
Джефферсон — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Порт-Таунсенд шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1852 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 4685 км² тәшкил итә.
Энанбиэн
Энанбиэн (Hénanbihen) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Пленёф-Валь-Андре кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 31,65 км².
Нерья
Нерья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Колва елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Валай (Франция)
Валай — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
32-нче төмән
32-нче төмән — төрле дәүләтләр кораллы көчләрендә төмәннeң исеме.
Пехота дивизиялары
Танк дивизияләре
Забагне (Билобжезький повяты)
Забагне  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Окуп-Великий
Окуп-Великий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(10191) 1996 NU1
(10191) 1996 NU1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 14 июлендә NEAT тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 NU1» саналган.
Глыбоки Брод
Глыбоки Брод (Глыбокі Брод ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мейсонвилл (Айова)
Мейсонвилл  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Мейсонвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Коружейра
Коружейра — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Волгоград
Волгогра́д яки Сарысу (Волгоград — Идел каласы, төрки телләрдә Сарысу, Сары-Чин) — Россия Европа өлешенең көньяк-көнчыгышында урнашкан шәһәр, Волгоград өлкәсенең үзәге.
География
Шәһәр Идел елгасының уң яры ~60 километрга буйлап сузылган, Мәскәүдән 961 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.
Сәгать поясы
left|100px Вологоград һәм Волгоград өлкәсе халыкара стандарт буенча Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +3:00 гә тигез.
Идел буе Болгары чоры
Төрки чыганаклар буенча Идел буе Болгары дәверендә бу урында сәүдә ноктасы Сарысу шәһәрчеге (кайбер чыганак буенча Сары Тиен (Сары Чин), болгарлар кайбер очракта тиен тире - тәңкә буларак кулланган) салынган. Идел буе Болгары һәм Шәрекъ - Фарсы иле, Бохара әмирлеге - арасында сәүдә иткән өчен фактория шәһәрчеге булып торган. Татар халык иҗатында борынгы исеме калган:
«Болгар иленең кызлары» җырыннан
…Иш суыннан билән ага
Сары-чингә, Итилгә,
Газиз башын хур була икән
Алтын Урда чоры
Алтын Урда чорында Сарысу шәһәре сәүдә-хәрби ныгытмасы булып торган.
14 гасырда Алтын Урда бәкләрибәге Мамай кирмән янындагы калкулыкта каравыл ныгытмасына нигез салган. Бер риваять буенча бу курганда бәкләрибәк Мамай алтыннан коелган киемнәрендә күмелгән. Ләкин Мамайның чын кабере Кырымда табылган.
Мамай салган ныгытмасы булганга күрә Мамай курганы аталган, биредә бик канкойгыч сугышлар узган: Аксак Тимер һөҗүме һәм Сталинград сугышы.
Аксак Тимер Алтын Урдага һөҗүм иткәннән соң 1391-1395 елларда татар Сарысу шәһәренә зур зыян китергән, күп биналар җимерелгән иде.
Россия патшалыгы чоры
1589 елда татар Сарысу шәһәре рус гаскәре буйсындырган, һәм русча Сарысу - "Царицын" әйтелеше башланган.
Ватандашлар сугышы
Июльдә, Урал казаклары белән берләшү өчен, Дон гаскәре Царицынны алырга омтыла. 1918 елның август - сентяберндә Дон гаскәре Поворино һәм Воронежка таба һөҗүмгә күчте. 11 сентябрьдә совет сәргаскәрлеге үзенең гаскәрләрне Көньяк фронтка туплады. 24 сентябрьгә совет гаскәрләре казакларның Воронең-Пововрино юнәлешендә һөҗүмен туктаталар, ә Царицын юнәлешендә Красновның гаскәрләрне Дон артына чигендерә.
Совет чоры
1589 елдан 1925 елга кадәр шәһәр Цари́цын (Сарысу) исемен, ә 1925 елдан 1961 елга кадәр Сталингра́д исемен йөртә. 1942-1943 елларда барган Сталинград сугышы дөнья тарихында зур роль уйнаган, Икенче бөтендөнья сугышы иң зур хәрби-сәяси вакыйгасы.
1961 елда Волгоград исеме кушыла.
Волгоград агломерациясе
Волгоград агломерациясе — Волгоград өлкәсе территориясендә урнашкан бер үзәкле шәһәр агломерациясе. Халык саны — 1,4 млн кешедән артык (Көньяк федераль округы халкының ~10% өлеше, Волгоград өлкәсе халкының ~55% өлеше). Агломерация составына Волгоград, Волжский, Краснослободск шәһәрләре, Городище, Светлый Яр, Средняя Ахтуба штб-лары керәләр.
Ябланишкий Поток
Ябланишкий Поток — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Волгоград
Волгоград бүген
Идел буендагы шәһәр, порт. Идел-Дон каналының башы, тимер юл төене. Халык исәбе 981,9 мең кеше (2009). Машина ясау (трактор), кара һәм төсле металл, нефть һәм нефть химиясе, төзелеш материаллары, азык-төлек ширкәтләре үскән. Иделдә ГЭС. Каһарман шәһәр, Бөек Ватан сугышы (1941–1945 еллар) истәлекләренә бай. Дөньяда иң биек скульптура (82,3 м) — Ватан ана монументы Волгоград шәһәрендә урнашкан.
Ябланишкий Поток
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наръеяга
Наръеяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Рыбная елгасының сул ярыннан 63 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Камаргито (Техас)
Камаргито  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Камаргито халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Адауэска
Адауэска — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Камаргито (Техас)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Адауэска
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гаммертинген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глинне (Лиский повяты)
Глинне — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Энансаль
Энансаль (Hénansal) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Ламбаль кантонына карый.
11-нче корпус
11-нче армия корпус — төрле дәүләтләрнең кораллы көчләрендә армия корпусы атамасы.
Армия һәм укчы корпуслары
Танк корпуслары
Колецин
Колецин — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ноллеваль
Ноллеваль — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Гняздзин
Гняздзин (Гняздзін ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Энансаль
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29,00 км².
Стуканы (Зябкавски авыл советы)
Стуканы (Стуканы ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Глыбоцкий районында урнашкан авыл.
Тарихы
1921-1945 елларда Польша Республикасы Виленский воеводалыгы Дисенский өязе Празароки гминасы составында авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
(11017) Billputnam
(11017) Billputnam — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 16 гыйнварында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 BD» саналган.
Шыладор
Шыладор (Шыладор) — Коми Республикасының Сыктывдин районында урнашкан авыл.
Климат
Шыладор климаты уртача-континенталь. Кыш озын, салкын, ә җәй кыска, гадәттә җылы, яисә салкынча. Биредә кырау җәен дә күзәтелә. Җәй көне циклоннар активлыгы сүлпәнәя, көзен исә киресенчә, үсә, шуңа күрә дә явым-төшем күләме арта. Көз белән яз салкын.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: комилар (77%), руслар (15%).
Ракть-Я
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Төньяк Сосьва. Кече елга бассейны — Төньяк Сосьва, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гатуньо (Вербано-Кузио-Осола)
Гатуньо — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гатуньо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
GSC2527-545
GSC2527-545 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Окуп-Малий
Окуп-Малий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вулпень (коммуна)
Вулпень — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Nürnberg xökeme
Nürnberg xökeme yäki Nürnberg Xalıqara xärbi mäxkämäse yä Nürnberg tribunalı - elekke natsist Almaniäse citäkçeläre östendä xalıqara mäxkämä xökeme. Nürnberg şähärendä (Almaniä) 1945-1946 yılda ütkärelgän. Natsist tärtibe waqıtında Nürnberg - natsist firqäseneñ başqalası bulğan.
1945 yılnıñ 20 noyäberennän 1946 yılnıñ 1 oktäbergä qädär Xalıqara xärbi Nürnberg tribunalında uzdırıla.
Nürnberg xökeme qararı buyınça Hermann Wilhelm Göring, Yoaxim fon Ribbentrop, Wilhelm Keitel, Ernst Kaltenbrunner, Alfred Ernst Rozenberg, Hans Frank, Wilhelm Frick, Yulius Streixer, Fritz Zaukel, Artur İnkvart, Martin Borman (üzennän başqa), Alfred Yodl ülem cäzasına xökem itelä.
Tribunal qararı buyınça SS, SD, gestapo oyışması, natsist firqäse cinäyätçel bulıp sanala.
Natsist xökümäte häm wermaxt särğäskärlege Sovet ayırım qaraşqa qaramastan cinäyätçel oyışmalar bulıp sanalmağan.
Ğömerlek buyı törmägä Rudolf Hess, Funk häm Erik Reder xökem itelä.
15 yıllıq törmägä Karl Dönitz xökem itelä.
1946 yılnıñ 16 oktäberendä ülem cäzası başqarıla.
Hermann Wilhelm Göring törmädä ağu eçep ülgän.
Забежки
Забежки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коруши (Агиар-да-Бейра)
Коруши  — Португалиянең Гуарда округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Траутмен (Төньяк Каролина)
Траутмен  — Америка Кушма Штатларының Төньяк Каролина штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Наулъяга
Наулъяга — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Вельт елгасының уң ярыннан 87 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 59 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Баренцев диңгезе бассейны елгалары Канин борынынан Печора елгасы бассейнына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Мезень елгалары арасындагы, Баренец диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Пояна-Тирнавей
Пояна-Тирнавей — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Карамалькасы
Карамалькасы (Карамалькасси, Карамалькасы) — Чуашстанның Муркаш районында урнашкан авыл.
Пояна-Тирнавей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карамалькасы
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 159 кешенең яшәве мәгълүм.
Җиллигөл (Карлыова)
Җиллигөл (Cilligöl) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Бингөл иле Карлыова илчесенә караган бер авыл (köy).
Нечаиха
Нечаиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Ябловець
Ябловець — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валлето
Валлето — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Горишни плавни (Полтава өлкәсе)
Горишни плавни (Комсомольськ, Горішні плавні, Горишни плавни) — Украинаның Полтава өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 51958 кеше (2014).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Горишни плавни Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
(11018) 1983 CZ2
(11018) 1983 CZ2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1983 елның 15 февралендә Н. Томас тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 CZ2» саналган.
Колишови
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(10192) 1996 OQ1
(10192) 1996 OQ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 20 июлендә BAO SCAP тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 OQ1» саналган.
Россия ватандашлар сугышы
Хронологик чикләр
Тикшеренүчеләрнең күпчелеге сугышны 1917 елның 25 октябрендә (7 ноябрендә) (Октябрь инкыйлабы барышында Петроградта сугышлар була) башланган дип саныйлар, ә аның ахыры — 1922 елның октябрендә Владивостокны алу дип билгелиләр ("кызыллар" соңгы антибольшевик учагын тар-мар итәләр).
Гражданнар сугышын өч этапка бүлергә мөмкин:
1922 елның октябреннән соң да көрәшүне дәвам итәләр: А.Н. Пепеляев генерал-лейтенантның Себер иреклеләр дружинасы (рус. Сибирская добровольческая дружина) (Якутск краенда); старшина Бологовның казаклар ы (Никольск-Уссурийский районында). Камчатка һәм Чукоткада совет хакимияте 1923 елда урнаштыра.
Урта Азияда басмачлар 1932 елга кадәр хәрәкәт итәләр,  кайбер сугышлар һәм операциялар  1938 елга кадәр бара.
Алшартлар
1917 елның 27 февралендә бер үк вакытта Дәүләт Думасының Вакытлы комитеты (рус. Временный комитет Государственной думы) һәм Петроград эшче һәм солдат депутатлары шурасы (рус. Петроградский совет рабочих и солдатских депутатов, Петросовет) барлыкка килә. 1 март Петросовет гаскәрләрдә бер генә кеше тарафыннан идарә итүне юкка чыгара торган "Боерык №1"ны бастырып чыгара. Бу боерык буенча солдат комитетлары корал белән идарә итү хокукын алалар.
2 мартта Россияның императоры Николай II, үзе һәм улы Алексей исеменнән, бертуганы Михаил Александрович файдасына тәхеттән баш тарта. Михаил Александрович исә Бөтенроссия оештыру җыены (Учредительное собрание) Россиянең язмышын хәл итсен, дип, тәхеткә хокукын кире кайтара. 2 мартта Петросоветның башкарма комитеты Дәүләт Думасының Вакытлы комитеты белән Вакытлы хөкүмәт (рус. Временное правительство) оештыру турында килешү төзиләр
Июльдә, хөкүмәткә каршы демонстрациялардан соң, А. Ф. Керенский, Вакытлыча хөкүмәтнең рәис министры, большевиклар партиясен тыя, фронтта яңадан үлем җәзасын торгыза.
27 августта Керенский министрлар кабинетын тарата, диктатор хокукларнын йөкли, Корниловны Баш сәргаскәре вазыйфасыннан чыгара; алданрак исә ул ук Петроградка таба җибәрелгән генерал Крымов корпусының хәрәкәтен туктатуны таләп итә.
1917 елның сентябрь-октябрь айларында большевиклар фиркасенең абруе һәм саны туктаусыз үскән. Эре сәнәгать үзәкләренең, Балтыйк флотының, шулай ук Көньяк һәм Көнбатыш фронтларның шуралары большевиклар контроле астында була.
Октябрь инкыйлабы
right|thumb|100px|[[Александр Керенский]] Петрограда хәлне "Күтәрелеш" дип билгеләнгәч, хөкүмәтнең башлыгы Керенский Петроградтан аның (хөкүмәтнең) ярдәмгә чакырып алган гаскәрне каршылау өчен Псковга чыгып китте. 25 октяберндә Духонин генералы фронтларның сәргаскәрләренә һәм казак атаманнарга өметле казак частьләрне Петроградка һәм Мәскәүгә походка, большевикларның чыгышны хәрби көчләре белән бастырырга өчен бүлеп бирергә приказны бирә.
Беренче съездның карарлар шундый иделәр: Тынычлык турында декреты — Солых декреты (рус. Декрет о мире), Җир турында декрет (рус. Декрет о земле), фронтта үлем җәзаны юкка чыгару. 2 ноябрьдә съезд Россия халыкларының хокуклар декларациясен (рус. Декларация прав народов России) бу декларациядә милләтләрнең үзбилгеләнү хокукын игълан иткән. 25 октябрьдә, 21:45 сәгатендә, кызылгвардиячеләр, матрослар һәм Петроград гарнизонның частьлары Кышкы сарайны штурм белән алдылар. Зур бәрелешләр булмаган, Вакытлыча хөкүмәте әгъзалары арестка алынган булган.
Бу вакытта, Псковда сизелерлек ярдәмне алмагач, Керенский Остров шәһәрендә фатирда торган Краснов генералга бара. Беркадәр икеләнүдән соң Островдан Петроградка Красновның 3нче ат корпусының частьләре 700 кеше гомуми саны белән хәрәкәтне башладылар. 27 октябрьдә алар Гатчинаны, 28 октябрьдә — Патша Авылны алдылар, ә 29 октябрьдә Петроградта юнкерлар, "Ватанны һәм инкыйлабны коткару комитет" җитәкчелеге астында күтәрелешне оештыралар, әмма аны большевиклар М.А. Муравьёв җитәкчелеге астында шактый тиз бастырып ителгәннәр. Краснов "кызыллар" белән сугыш хәрәкәтләр туктау турында сөйләшүләрне башлады; шул вакытта Керенский качып китә. Краснов кызыл лар җитәкчесе Дыбенко белән казаклар ларның тоткарлыксыз чыгару турында сүз куешты.
Кадетлар фиркасе кануннан тыш игълан ителгән, 28 октябрендә аның җитәкчеләрне арестка салганнар, кадет газеталары ябылганнар иде.
Оештыру җыелышы
Оештыру җыелышына (рус. Учредительное собрание) сайлауларда (ноябрь 1917) большевиклар өчен сайлаучыларның ~25% гына тавыш бирделәр. Җыелышның утырышы Петроградта 1918 елның 5 гыйнварында башландган. Эсерлар "Хезмәт итүче һәм файдаланган хокуклар декларациясе" (рус. Декларация прав трудящегося и эксплуатируемого народа) турында фикер алышу баш тартудан соң, большевиклар, сул эсерлар һәм кайбер милли фиркадән делегатлар утырышны ташлап киттеләр. Бу җыелыш кворумсыз булып чыккан, ә аның карарларын канунсыз булып калган. Шулай булуга карамастан, эсерлар җитәкчесе Виктор Чернов рәислек астында эшен дәвам иттеләр һәм II Совет съездының карарларын юкка чыгардылар.
Аербе
Аербе — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Россия ватандашлар сугышы
Оештыру җыелышы
5 гыйнварында Петроградта һәм 6 гыйнварында Мәскәүдә Оештыру җыелышы куып таратуга каршы митинглар атып үтерелделәр. 18 гыйварында III Советлар съезды Җыелышның җибәрүгә рөхсәт бирде. Оештыру җыелышының саклавы — Ак хәрәкәтеның шигарьләренең берсе булган.
Сул эсерларның күтәрелешләре (1918)
Октябрь инкыйлабыннан беренче вакытта сул эсерлар большевиклар белән бергәләп Кызыл Армия барлыкка китерүдә, ВЧК (Бөтенроссия гадәттән тыш комиссия, Всероссийская чрезвычайная комиссия) эштә катнаштылар.
Аерылу 1918 елның февральда чыкты: БҮБК утырышта алар Брест солыхына, ә IV Советлар съездта — аның ратификацияга каршы тавыш бирделәр. Үзенекен итү алмагач, сул эсерлар Совнарком эченнән чыктылар һәм большевиклар белән үзара килешү өзү турында игълан иттеләр.
V Советлар съездында большевиклар, эсерларның каршылыгына карамастан, 10 июльдә беренче пролетариат дикатурасын игълан иткән Совет Конституциясе кабул иттеләр. Бу белән риза булмаганнар, эсерлар актив хәрәкәтләргә күчтеләр.
1918 елның 6 июльдә Яков Блюмкин (эсер) Мәскәүдә Германиянең илчене Мирбахны үтерә, Мәскәүдә, Ярославльда, Мөрәмдә, Рыбинскта, Ковровда күтәрелешләр башлана. 10 июльдә сул эсер Муравьёв Кызыл гаскәрнең Көнчыгыш фронтында фетнәне күтәрә, ләкин аны һәм аның штабны сөйләшү сылтавы белән тозакка хәйләләп кертәләр һәм үтерәләр. 21 июльгә кадәр большевиклар бу күтәрелешләрне бастырганнар.
30 августта эсерлар Ленинны үтермәкче булганнар, Петроград ЧКның рәисне М. Урицкийны үтерәләр. 5 сентябрьдә большевиклар "кызыл террор"ны — масса-күләм сәяси дошманнарны репрессияләрне игълан иттеләр. Бер генә төн эчендә Мәскәүдә һәм Петроградта 2200 кеше үтерелгән.
Үзәк Россия
Петроград күтәрелешнең уңышлыгы хакимиятенең большевикларга кичү башланды. Россиянең үзәк районнарда Советлар әле Октябрьга кадәр большевиклар контроледә иделәр, шуңа күрә совет хакимияте монда шактый җиңел урнаштырды. Тула, Калуга, Түбән Новгород шәһәрләрдә бу процесс авыррак уза иде. Ләкин, кораллы лар белән иң мөһим позициялар алгач, большевиклар Советларның "яңадан сайлауны" ирештеләр һәм хакимиятне үзенә алдылар.
Идел буе
Казанда хәрби округның сәргаскәрлеге, социалистик фиркаләр һәм татар мииләтчеләр большевиклар яклы әртиллирия бригаданы коралсызландырырга омтылуны тырыштылар, ләкин кызылгвардиячеләр инде тимер юл вокзалны, почтаны, телеграфны, банкны алдылар, Кремльне камап алдылар, округның хәрби сәргаскәрне һәм Вакытлыча хөкүмәтнең комиссарны арестка салдылар; 8 ноябрьдә большвеиклар шәһәрне алдылар. Валериан Куйбышев җитәкчелеге астында большевиклар Самарны шулай ук 8 ноябрьдә адылар. 1918 елның февральга Совет хакимияте бөтен Идел буенда урнаштырырыла.
Белорусия
22 ноябрендә Белорусия Радасы совет хакимиятен танымады; 15 декабрьдә ул Бөтенбелорус конгрессын җыйды, ул да Совет хакимиятен танымады.
1918 елның гыйнвар-февральдә большевикларга каршы Довбор-Мусницкий поляк корпусның күтәрелеше бастырган; Белорусиянең эре шәһәрләрдә большевиклар хакимиятен алдылар.
Тын (Дон)
right|thumb|125px|Алексей Каледин Тындагы Ростовда большевиклар хакимияте 1917 елның 8 ноябрендә урнаштырган. Әле 2 ноябрендә генерал Михаил Алексеев Иреклеләр армияне (рус. Добровольческая армия) оештыра башлый. Тындагы атаман Алексей Каледин большеливикларның переворотны танымаган дип хәбәр итте. 15 декабрьдә, каты сугышлардан соң Корнилов һәм Каледин генералларның гаскәрләре большевикларны Ростовдан, ә аннан соң — Таганрогтан куып чыгардылар һәм Донбасска таба һөҗүм иттеләр. 23 гыйнварда, Каменская станицада, фронттагы частьләр съезды Дон өлкәсендә Совет хакимиятен игълан итте һәм Фёдор Подтёлков җитәкчелегендә Дон ВРКны оештырдылар. Рудольф Сиверс һәм Юрий Саблинның "кызыл гвардиясе" Каледин һәм Иреклеләр армиянең частьләрне Донбасстан Дон өлкәсенең төньякка кысрыклап чыгара.
24 февральдә кызыллар Ростовны, ә 25 февральдә — Новорчеркасскны алдылар. Каледин атылып үлә, ә аның гаскәрнең калган өлеше Сальск даласына чигенәләр. Иреклеләр армиясе (4 000 кеше) Кубаньга сугышып чигенә (Беренче Кубань походы).
Кубань
Александр Филимонов җитәкчелегендә Казак Кубань хөкүмәте шулай ук яңа хакимиятен танымады. 14 мартта Иван Сорокинның кызыл гаскәрләре Екатеринодарны алалар. Виктор Покровский җитәкчелегендә Кубань Радасын гаскәрләре төньякка чигенделәр; тегендә алар Иреклеләр армиянең частьләре белән берләштеләр; 9-13 апрельдә берләшелгән лар уңышсыз штурм омтылулардан гаскәрләрне Дон өлкәсенең көньякка күчерделәр; бу вакытта совет хакимиятенә каршы күтәрелеш башланды. Корниловны сугышта үтерделәр, ә аны Деникин алмаштырды.
Урал
Урал Советларның өчтән ике өлеше большевистик иде, шуңа күрә шәһәрләрнең зуррак өлешендә совет хакимияте җиңел урнаштырды. Каты каршылык Ырынбур губернасы гына күрсәтте: 8 октябрьдә Александр Дутов Ырынбур казак гаскәре территориясендә большевик хакимиятен танылмаган дип игълан итте, һәм үзенең контроленә Ырынбурны, Чиләбене алган. 1918 елның 18 гыйнварында гына Василий Блюхер җитәкчелегендә кызыл лары Ырынбурны алганнар.
Себер
right|thumb|125px|[[Григорий Семёнов]] 1917 елның декабрьдә — 1918 елның гыйнварда Иркутсктә кызыллар юнкерларның күтәрелешне бастырдылар. Байкал артында 1917 елның 1 декабрендә Григорий Семёнов атаманы большевикларга каршы күтәрелешне күтәрә, ләкин аны да тиздән бастырдылар; гаскәрнең калган өлешләре Маньчжурияга чигенәләр.
Кавказ
1917 елның 28 октябрендә Кавказ арты комиссариаты (Закавказский комиссариат) барлыкка килгән һәм Кавказ артының бәйсезлеген игълан итте. Комиссариат грузин социал-демократларны, әзербайҗанлы (мусаватлар) һәм әрмән (дашнаклар) милләтчеләрне берләштерде. Совет хакимияте Баку районында гына урнаштылган. Комиссариат Совет Россиягә карата каты дошманлык позицияне алды, ул барлык большевикларга каршы көчләрне якланган — Кубаньда, Донда, Теректа һәм Дагстанда. 1918 елның 23 февральдә Тифлисда Кавказ арты сейм җыелган. 1918 елның 22 апрелендә Сейм Кавказ арты Федератив Республиканың бәйсезлеген игълан итү резолюцияне кабул итте.
Төркистан (Урта Азия)
Төркистанның иң зур шәһәрендә — Ташкәнттә большевиклар каты сугышлар нәтиҗәсендә хакимиятне алалар. Большевиклар ягында тимер юлдагы һөнәрханәләре эшчеләре чыкты, ә большевикларга каршы ягында — Рус армиянең офицерлары, Ташкәнттә урнашкан кадет корпусы һәм прапорщиклар мәктәбе укучылары. 1918 елда большевикларга каршы Сәмәркандтагы һәм Чарҗоудагы күтәрелешләр бастырыла, февральдә Кукан мохтарияте, ә мартның башында — Җидесудагы вакытлы казакъ хөкүмәте юкка чыгарыла. Бөтен Урта Азия һәм Казакъстан территориясе, Хива ханлыгы һәм Бохара әмирлегеннән исәпләмичә, большевиклар кулы астын керде. 1918 елның апрельдә Төркистан АССРы игълан ителә.