cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Россия
Рус кенәзлекләрен берләштерү. Мәскәү дәүләтнең барлыкка килүе
Иван III заманында Мәскәү кенәзлеге (Иван Калита идарә иткән чорыннан нәкъ Мәскәү рус кенәзлекләреннән ясак җыеп Алтын Урданың башкаласына җибәргән) Алтын Урданың варисларына  ясак түләвен туктый. 1480 елда Угра бәрелеше нәтиҗәсендә Мәскәү кенәзлеге Зур Урдага ясак түләвеннән баш тарта. Әлеге вакыйга зур пропагадистик әһәмияткә ия, чөнки Зур Урданың башкаласы Сарай-Бәркә шәһәрендә урнашкан, чынында халык саны буенча Зур Урда Казан ханлыгы һәм Кырым ханлыгына караганда ким булган.
1484 елда Мәскәү бөек кенәзе Иван III Касыйм нәселеннән чыккан Мөхәммәд-Әмингә Казан тәхетендә утырырга булыша, нәтиҗәдә Казан ханы Мәскәү белән "мәңге солых килешүен" имзалый һәм Мәскәү Казанга да ясак түләвен туктый, шул ясак 1445 елдагы Сүздәл янындагы сугыштан соң түләгән булган. Чынында Мәскәү Касыйм ханлыгына 1681 елга кадәр акча җибәрә, ләкин ул ханлык бәйсез булмаган инде.
1497 елда рус дәүләтенең кануннар җыентыгы (Судебник) чыгарыла. Мәскәү кенәзлеге үз тирәсендә төрле рус кенәзлекләрен берләштереп, Мәскәү рус дәүләтенә әверелә (көнбатышта аны Московия еш йөртә). Василий III Мәскәү дәүләтен берләштерүне дәвам итә, Бөек Литва кенәзлеге һәм Казан ханлыгы белән сугышларын үткәргән.
1505 елда Василий III  гаскәре Казан янындагы сугышта җиңелә.
1547 елда Иван IV патша титулын ала. XVI гасырның икенче яртысында Мәскәү дәүләте Казан, Әстерхан һәм Себер ханлыгын басып ала.
1558—1583 елларда Русь уңышсыз булган Балтыйк диңгезенә чыгу өчен Бөек Литва кенәзлеге (соңрак — Речь Посполитая) белән Ливон сугышында катнаша. Тын, Терек һәм Җаек буйларында казак авыллары барлыкка киләләр; 1570 елда Донс казак гаскәре, 1571 елда — Урал казак гаскәре, 1577 елда — Терек казак гаскәре оештырылалар.
Фетнәле заман. Романовлар династиясенең патшалык итә башлавы.
Явыз Иван үлеменнән соң озакламыйча Россия Фетнәле заман (Смута) башлана. Ул бәла-казалар, поляк һәм швед интервенция, сәяси, икътисади, дәүләти һәм иҗтмагый кризислары белән истә калган.
1610 елда поляк гаскәре Мәскәүгә, 1611 елда швед гаскәре Новгородка керә. 1612 елның 1 ноябрендә Кузьма Минин һәм Дмитрий Пожарский җитәкчелеге астында ополчениесе Китай-городны ала; 5 ноябрьдә поляклар капитуляциялиләр.
1613 елның Земский соборында Михаил Романовны патша итеп сайлана. Михал Романов заманында руслар Көнчыгыш Себерне үзләштерергә башлыйлар һәм Тын океанга чыгалар. 1654 елда Россия составына Украина керә.
Россия империясе
Моны да карагыз: Россия империясе120px|thumb|right|Пётр I
Барлыкка килүе, XVIII гасыр
Пётр I эчке һәм тышкы сәясәтендә кискен үзгәрлешләрне үткәрә. 1700—1721 еллардагы Төньяк сугышы нәтиҗәсендә көчле швед армиясе тар-мар ителә, Балтыйк диңгезенә чыгу ачыла, Нева тамагында Петербург шәһәре төзелә.
1721 елда Россия империя булып игълан ителә.
Пётр I үлеменнән соң Россиядә сарай переворотлары чоры башлана — 1725—1762 елларда рус тәхетендә алты патша алышынды.
Екатерина II заманында 1768—1774 еллардагы рус-төрек сугышы нәтиҗәсендә Россия Кара диңгезгә чыга; кәгазьле акча барлыкка килә, Идел буена алман колонистлары килеп урнаша, 1783 елда Россия составына Кырым ханлыгы керә, Американы үзләштерү башлана.
XIX гасыр
190px|thumb|left|К. Кольман. [[Декабрьчеләр фетнәсе.]] XVIII гасырның ахырында Россия революцион Францияга каршы коалициягә керә һәм Наполеон сугышларында катнаша. 1805 елның 15 сентябрьдә — Россия Наполеонга беренче сугышны игълан итә. Союзниклар Европада җиңеләләр, сугыш Россия территориясенә күчә. Наполеонның Мәскәүне басып алуына карамастан, сугыш Наполеон армиясенең тар-мар ителү белән тәмамлана. 1813 елда рус армиясе француз гаскәрләреннән Алманияне азат итә, ә 1814 елда Парижны басып ала.
Сугыштан соң Россиягә революцион идеяләре тарала башлаганнар, бу декабрьчеләр фетнәсенә алып китерә.
1856 елда Россия Кырым сугышында җиңелә.
Александр II заманында Россиядә крепостной хокукы юкка чыгарыла (1861), һәм тагын берничә либераль реформа үткәрелә.
1877—1878 еллардагы рус-төрек сугышы нәтиҗәсендә Россия составына Карс өлкәсе һәм Дунай дельтасы кертеләләр, балкан илләре (Болгария, Сербия һәм Черногория) бәйсезлеккә ирешәләр.
XX гасыр
XIX гасырның ахырында — XX гасырның башында Россиядә сәяси партияләр барлыкка килә: кадетлар, большевиклар, эсерлар, һ. б.
1904—1905 елларның Рус-япон сугышы нәтиҗәсендә Россия Сәхәлинның көньяк өлешен һәм Курил утрауларны югалта.
Россия ватандашлар сугышы
1917 елдан Февраль һәм Октябрь инкыйлабыннан соң 1922/1923 елларга хәтле элекке территориясендә килеп чыккан сәяси, этник һәм социаль төркемнәр арасында кораллы низаг.
Бөек Ватан сугышы
1941 елның 22 июньдә, сугыш игълан итмичә, һөҗүм итешмәү турындагы килешүен өзеп, алман-фашист гаскәрләре ССРБ территорияснә бәреп керәләр. Иң башта Алмания һәм аның союздашлар зур уңышлыкка ирешәләр, ләкин Мәскәүне һәм Ленинградны ала алмыйлар һәм сугыш озакка сузылган сугыш характерын ала. Сталинград һәм Курск сугышлары нәтиҗәсендә совет гаскәрләре һөҗүмгә күчәләр һәм 1945 елда Берлинны алалар.
1945 елгы Япониягә каршы сугыш хәрәкәтләре нәтиҗәсендә, ССРБ үзенә Курил утрауларны һәм Көньяк Сәхәлинны кире кайтарыла.
Моны да карагыз:
Россия Федерациясе
1990 елның 12 июнендә РСФСР халык депутатларының 2нче корылтае Россиянең дәүләт сиядәте турында Бәян кабул итә. Россия үз эчендәге җөмһүрият һәм өлкәләр белән үзара мөнәсәбәт төзи. 1994 елның Февралендә Татарстан белән РФ арасында шартнамә төзелә("Россия Иттихады дәүләт хакимияте марҗигълары белән Татарстан Республикасы дәүләт хакимияте марҗигълары арасында эшләр бүлешү һәм үзара вәкаләт алмашу турында" шартнамә).
1994 елның декабрьдә Россия танылмаган Ичкериянең кораллы оешмаларнына каршы сугыш хәрәкәтләрен башлый.
2008 елның августта Россия Төньяк Осетиядә булган сугыш хәрәкәтләрендә катнаша. Шул конфликт нәтиҗәсендә Россия Көньяк Осетиянең һәм Абхазиянең бәйсезлеген таный. 2014 елда Россия рәсми рәвештә Кырымны кушылу турында игълан иткән.
Эре шәһәрләр
Моны да карагыз: Россия шәһәрләре исемлеге
Милли состав
[[Рәсем:Percentage of Russians by region.svg|400px|thumb|right|Россия регионнары буенча руслар саны: █ >80%
█ 70—79%
█ 50—69%]]
Россия татарлары
РФда Татарлар (Татарстаннан тыш) Башкортостан, Мари Иле (Чирмешстан), Мордовия, Чуашстан, Дәгъстан, Ингушетия, Төньяк Осетия, Удмуртия, Карелия республикаларында, Ханты-Манси, Ямал-Ненец автоном округларында, Әстерхан, Волгоград, Иркутск, Киров, Корган, Мәскәү, Ырынбур, Пенза, Рязань, Сарытау, Свердлов, Тум, Мурманск, Архангельск, Ленинград, Вологда, Төмән, Түбән Новгород, Новгород, Сембер өлкәләрендә һ.б. төбәкләрдә күпләп яшиләр.
Федератив төзелеш
700px|thumb|centre
Россия Федерациясе 85 субъекттан тора, шул исәптә 22 республика, 9 край, 46 өлкә, 3 федерация күләме шәһәре, 1 автономияле өлкә, 4 автономияле округ.
Россия шулай ук 9 федераль округына бүленә.
Дәүләт төзелеше
Россия конституциясе буенча, Россия Федерациясе — федератив демократик дәүләт.
Президенты – Владимир Путин. Премьер-министры – Михаил Мишустин.
Илдә «Бердәм Россия» фиркасенең йогынтысы зур.
Башкарма хакимияте
Дәүләт башлыгы — бөтен халкы тавыш бирү юлы белән 6 елга сайлана торган президент.
Закон чыгара торган хакимияте
Закон чыгара торган хакимиятне Федераль Җыелышы тормышка ашыра. Федераль Җыелышы ике палатадан (Федерация Шурасы һәм Дәүләт Думасы) тора.
Сәяси фиркаләр
«Сәяси фиркаләр турында» законга туры китереп теркәлгән 42 сәяси фирка бар.
Дәүләти бәйрәмнәр
160px|thumb|right|[[Җиңү парады, 2010]]
Кораллы көчләр
300px|thumb|right|Россия Федерациясе кораллы көчләренең эмблемасы
Россиянең Кораллы Көчләре – илнең иминлеген саклаучы хәрби дәүләт оешмасы. Кораллы Көчләренең башсәргаскәр Россия Президенты булып тора. КК белән Саклану министрлыгы һәм Кораллы Көчләре Генераль штабы аша турыдан-туры Саклану министры идарә итә.
2010 елның 5 март хәленә 1 миллион кешедән тора (дөньяда 5-нче урын). КК өч төренә (Коры җир Гаскәрләре, Хәрби-һава көчләре һәм Хәрби-Диңгез Флоты), һәм өч аерым төренә (Һава-Космик саклануы гаскәрләре, Һава десанты гаскәрләре һәм РВСН (стратегик билгеләнү буенча ракета гаскәрләре)) бүленәләр; шуның өстенә, КК составына Кораллы Көчләр Тылы һәм ККның төрләренә һәм аерым төрләренә кермәүчн хәрби оешмалар керәләр:
Икътисад
Элекке Советлар Берлегендә чыгарылган барлык нефтьнең 90% чамасы, газның 73%, җитештерелгән электроэнергинең 63%, эшкә яраклы агачның 90%, чит илләр белән сәүдә әйләнешенең 80% РФ өлешенә туры килә. ТЭП (2010) - 1,477 трлн $ (бөтенесе), җан башына 15 807 $.
Гомум хәле, төп күрсәткечләре
Сатып алу мөмкинчелеге паритеты буенча тулаем эчке продукты күләме буенча Россия алтынчы урында тора.
Россия тулаем эчке продуктының тармаклы төзелеше, 2011:
Сәнәгать
Россия — сәнәгатьле-аграр дәүләт. Дөнья күләмендә нефть чыгару буенча өченче урында тора (434 млн. т, 1998), табигый газ буенча — 1 урында (1999), ташкүмер буенча — 6ы урында (154 млн. т, 1998), электр энергия җтештерү буенча — 4 урында (827,2 млрд. кВт·сәг, 1998), корыч кою буенча — 4 урында (49,8 млн. т, 1999), тимер рудасы чыгару буенча — 4 урында (78,3 млн. т, 1995), алтын табу буенча — 6 урында (130 т, 1998), алмаз табу буенча — 2 урында (16 млн. карат, 1993), автомобильләр җитештерү буенча — 11 урында (840 мең, 1998), телевизорлар җитештерү буенча — 6 урында (4 млн. данә, 1993), пластмасса җитештерү буенча — 10 урында (2,4 млн. т, 1993), цемент җитештерү буенча — 7 урында (37 млн. т, 1994). Көрән күмер чыгару — 2 урында, чуен кою, күкерт кислотасы җитештерү буенча — 4 урында, минераль ашлама, киҗе-мамык тукымалар җитештерү буенча — 5 урында, әзер прокат, агач материаллары буенча — 6 урында, җитештерү буенча — 7 урында (1999).
Авыл хуҗалыгы
Россия дөнья күләмендә бөртекле ашлык җыеп алу буенча җиденче урында тора (1999), бәрәңге җеп алу буенча — 2 урында (31,2 млн. т, 1999), сөт җтештерү буенча — 2 урында (333 млн. т, 1998), терлек ите җитештерү буенча — 7 урында (4,7 млн. т, 1994), елына 261,7 мең т терлек мае җитештерелә (1999), мөгезле эре терлек саны буенча — 6 урында (49 млн. баш, 1994), дуңгызлар саны буенча — 3 урында (32 млн. баш, 1994), сарыклар саны буенча — 4 урында (46 млн. баш, 1994), балык тоту буенча — 6 урында (1999).
Транспорт һәм элемтә
thumb|200px|left|[[Мурманскиның порт һәм тимер юлы терминалы]]
Су транспорты
Эре диңгез портлары Новороссийскида, Владивостокта, Находкада, Архангельскдә, Дудинкада, Мурманскида урнашалар.
Елга транспорты күбесенчә Иделдә кулланыла.
Тимер юл транспорты
280px|thumb|right|Россия тимер юлларының схемасы
Тимер юл транспорты XIX гасырның уртасында киң үсеш ала башлаган. Беренче эре тимер юл магистрале, Мәскәү — Петербург, 1851 елда сафка баса. Транссебер магистрале эксплуатациягә 1892 елда бирелә, Россия империясе территориясе генә аша хәрәкәте 1916 елда башлана.
Хәзер тимер юл 83 субъектларның 78-да тимер юл бар, аларның гомум озынлыгы якынча 83 мең километрга тиң, шул исәптә электрлаштырылган тимер юллар — ~ 43 мең километр.
Россиянең 84 шәһәрдә һәм шәһәр тибындагы бистәләрендә трамвай элемтәсе бар (гомум озынлыгы — якынча 3 мең километр), 88 шәһәрдә троллейбус элемтәсе бар (гомум озынлыгы — якынча 4,9 мең километр).
Шуның өстенә, Мәскәүдә, Петербургта, Түбән Новгородда, Самарда, Екатеринбургда, Новосибирскта һәм Казанда метрополитен бар. Метро юлларның гомум озынлыгы — 475 км. Омск, Красноярск һәм Чиләбе метрополитеннары төзелеш стадиясендә торалар.
Һава транспорты
Ерак Көньяк районнарда, автоюллар юклыгы аркасында, һава транспорты зур ролен уйный. Авиаэлемтәнең төп үзәкләре: Мәскәү, Петербург, Төньяк Кавказ курортлары, Екатеринбург, Новосибирск, Иркутск, Хабарау, Владивосток. Пассажир ташуларының 80% Мәскәүгә яки Мәскәү аша үткәреләләр. 1991—2011 елларда Россия хәрәкәттәге аэропортлар челтәре дүртләтә кимәйгән.
Казан кинофестивале
Казан халыкара мөселман киносы фестивале — Россия мөселман киносының ачык фестивале, илдә иң зур кинофестивалләрнең берсе. 2004 елда Мәскәүдә "Алтын Минбар" халыкара мөселман киносы фестивале" коммерциясез партнерлык буларак оешкан, фестиваль бу исем белән 2009 елга кадәр үткәрелде. 2005 елдан ул ел саен Татарстан Республикасы Казан шәһәрендә уза.
Фестиваль төшенчәсе үзенең девизында чагыла: "Мәдәниятләр диалогы аша - мәдәни диалогка". Форум програмына тынычлык урнаштыру, дини толерантлык, толерантлык идеяларын йөртә торган, авторның нинди диндә булывына карамастан, милләт-ара диалог төзү ысуллары турында сөйләгән фильмнар керә. Профессиональ мохиттә Казан кино форумы "кешелек киносы фестивале" статусын алды.
Жюри составына озак еллар Владимир Хотиненко, Карен Шахназаров, Вадим Абдрашитов җитәкчелек иттеләр. Катрин Денев, Изабель Adzhani, Марк Дакаскос, Эдриан Броуди, Ornella Muti, Krzysztof режиссеры, Никита Михалков, Эльдар Рязанов, Евгений Миронов, Аристарх Ливанов, Александр Mitta, Игорь Петренко, Алла Сурикова, Армен Ligidva Фагия Шукшина, Владимир Меншов һәм башкалар фестивальнең мактаулы кунаклары булдылар.
Фестивальнең төрле елларда лауреатлары: "Мөселман" (1995) режиссеры Владимир Хотиненко (Россия), Октай Мир-Кассым (Азәрбайҗан), Азизолла Хамиднезаде (Иран), Нассер Ххемирның "Баба Азиз" (Франция-Германия-Тунис-Венгрия-Иран-Иран-Бөек Британия), Рәсүл Мололипоор (Иран), Ашутоша Говарихер (Һиндстан), «Джодха һәм Акбар» (Һиндстан), Вера Глаголева (Россия), Сәйет Мир-Кәрими (Иран), Срджан Голубович (Сербия).
Традиция буенча, кинофестивальнең ачылу һәм ябылу тантаналары Казанның "Пирамида" мәдәни-күңел ачу комплексында уза. Конкурс һәм параллель күрсәтү программаларыбер үк вакытта Казан шәһәренең берничә мәйданында үтә.
Фестивальне Татарстан президенты, Казан мэриясе, Татарстан мәдәният министрлыгы һәм Россия мөфтие шурасы ярдәм итә.
Казан кинофестиваленә нигез салучылар — Татарстан Республикасы Мәдәният Министрлыгы һәм Казан шәһәре хакимияте.
Каньково-Пецки
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан кинофестивале
I-V фестивальләр (2005-2009)
Россиянең Халыкара мөселман киносы фестивале 2004 елның апрелендә Мәскәүдә " Алтын Минбар " исеме белән оештырылды.
Казан кинофестиваленең ачылган елы 2005 ел дип санала, аннары фестиваль Казан шәһәрендә була башлады. Оештыручылар арасында кайбер каршылыклардан соң, 2009 елда кабул итүчеләр мөстәкыйль рәвештә фестивальләр үткәрергә һәм тарихны һәм номерларны саклап калырга һәм "Алтын Минбар" исеменнән баш тартырга булдылар.
VI фестиваль (2010)
2010 елгы фестиваль сезоны уңышлы булды. 6 Казан халыкара мөселман киносы фестивале 15 — 19 сентябрдә узды. Мактаулы кунаклар арасында Оскар премиясе лауреаты Америка актеры һәм продюсеры Адриан Броди булды.
Кинофестивальнең оештыру комитетына дөньяның 60 иленнән катнашуга гаризалар килде. Сайлап алу нәтиҗәсендә фестивальнең конкурс өлешенә 52 фильм алынды, конкурстан тыш өлешкә тагын 24 фильм кертелде. Сайлау комитетын Овидио Салазар (Бөекбритания) җитәкләде.
Анна Брейновски ( Австралия ), Мауро Мартино ( Италия ), Гөл Кират Панаг ( Indiaиндстан ), Ментай Утепбергенов ( Казахстан ), Асад Таха ( Берләшкән Гарәп Әмирлекләре ), Yukксел Аксу ( Төркия ), Шахрияр Бахрани ( Иран ), Иван иде. Максимов ( Россия ), Михаил Михайлов (Россия) жюри составында эшләделәр.
Калодлива (Касцюковицкий районы)
Калодлива  (Калодліва ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Касцюковицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Динар Хөснетдинов
Динар Хөснетдинов, Динар Вәзим улы Хөснетдинов (1990 елның 18 мае, СССР, РСФСР, ТАССР, Яр Чаллы) — театр һәм кино актеры. 2011 елдан Әлмәт татар дәүләт драма театрында иҗат итә. «Тантана» премиясе лауреаты (2022). Татарстанның атказанган артисты (2023).
Тәрҗемәи хәле
1990 елның 18 маенда Яр Чаллы шәһәрендә туган. Туган шәһәрендә Мулланур Вахитов исемендәге 2нче татар гимназиясен (2007), Казан театр училищесын (2011) тәмамлаган. 2011 елдан Әлмәт татар дәүләт драма театрында эшли.
Тафт-Саутвест (Техас)
Географиясе
Тафт-Саутвест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Честер (Айова)
Честер  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Честер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янктон (округ, Көньяк Дакота)
Янктон — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Янктон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1862 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1378,4 км² тәшкил итә.
Искәрмәләр
Янктон (округ, Южная Дакота)
Виниця
Виниця — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Аррабал
Аррабал — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Остоюв
Остоюв — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Compose
Compose — кайбер санак төймәсарындагы төймә. Ул програм тәэминатына төймәсарның җәеменда булмаган символны алу өчен символлар эзлеклелеген күчерергә дигән сигнал җибәрә.
Зур Соргыт
Б.Соргыт — Россия территориясеннән ага торган елга. Самара өлкәсе, Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сук елгасында урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
Compose
Мәсәлән,  төймәсенә басып, аннары ' һәм ' хәрефләренә бассаң, æ лигатурасын җыеп була.
Зур Соргыт
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Compose
төймәсе X Window System’да «Multi_key» дип атала. XFree86’да һәм X.Org Server’да күп төрле төймәсарның җәемнарында Multi_key төймәсенең гадәттә PC’га ярашлы архитектураларда кулланыла торган күп төрле урнашуы була; еш кына аның ролен төймәсе уйный. Шулай ук, XkbOptions ярдәмендә (мәсәлән,  командасы белән) яки <tt>xmodmap</tt> утилиты белән аны билгеләп була.
Церахи (Гарадоцкий районы)
Церахи (Церахі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Compose
Бу таблица Xorg 7’нең агымдагы төп берлекләрен күрсәтә. Шулай ук Sun/DEC/Falco де-факто стандартының теләсә нинди тиңдәшлеге белән кулланырга мөмкинлек бар. ~/.XCompose файлында конкрет кулланучыга эшкәртелә торган төймәләр тиңдәшлегләрен аларның тасвирламасын үзгәртеп кабат билгеләнүләр һәм өстәмәләр ясалалар.
Горицо (Удине)
Горицо — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Compose
төймәсен шулай ук DEC’ның LK201 төмәсарлар гаиләсендә һәм аларның варисларында табарга була. Бу төймә шулай ук Sun Microsystems төймәсарларында бар.
Горицо (Удине)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Compose
Mac OS X’та дигән төймә охшаш функцияларны тәэмин итә. Мәсәлән, төймәсенә басып торып, аннары a хәрефләренә бассаң, å килеп чыга.
Плюдерхаузен
Плюдерхаузен (Plüderhausen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Compose
Microsoft Windows төймәсен тотмый, ләкин «үлгән» төймәләрне һәм  төймәсен күп кенә символлар өчен тота. Кайбер символларны төймәсенә басып торып, кирәкле символның ASCII-кодын яки Unicode-кодын саннар төймәсарында җыеп, китереп чыгарырка мөмкинлек бар. Кайбер программалар (мәсәлән, PuTTY), төймәсен турыдан-туры тоталар.
Шулай ук AllChars дигән open-source утилит бар, ул Windows-системаларында төймәсен китереп чыгара.
Крезанси-ан-Сансер
Крезанси-ан-Сансер — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Извору-Кришулуй (коммуна)
Извору-Кришулуй — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
25 ноябрь
25 ноябрь — Милади тәкъвимендә унберенче айның егерме бишенче көне. Ел ахырына кадәр 36 көн кала.
Рогув-Парцеля
Рогув-Парцеля — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Кызым
Кече Кызым — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Тегус елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 37 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(11679) Brucebaker
(11679) Brucebaker — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 25 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DE11» саналган.
Карабаш (Измит)
Карабаш (Karabaş) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
GSC3975-745
GSC3975-745 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Манхабалаго
Манхабалаго — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Magnit kursı
Magnit yul poçmağı - yul sızığınıñ yünäleşe häm magnit meridianı (magnit taypılışı isäpkä alına) arasındağı poçmaq, säğät tele buyınça isäplänä.
Кыргыз Совет Социалистик Республикасы
Кыргыз Совет Социалистик Республикасы (Кыргыз Советтик Социалистик Республикасы, Киргизская Советская Социалистическая Республика) — ССРБ республикаларының берсе.
Magnit kursı
Ğädättä GPS radioalğıçlar yul poçmağın kürsätälär.
Кыргыз Совет Социалистик Республикасы
Башкаласы Бишкәк шәһәрендә урнашкан.
Magnit kursı
Magnit kursı - magnit meridianı tönyaq yünäleşe häm obyektnıñ gorizontal' yassılığına proektsiäse arasındağı poçmaq.
Кыргыз Совет Социалистик Республикасы
Тарих
КССР 1924 елның 14 октябрендә РСФСР составында Кара-Кыргыз автономияле өлкәсе буларак барлыкка килә. 1925 елның 25 маенда өлкә исеме Кыргыз автономияле өлкәсе итеп үзгәртелә, ә 1926 елда ул автономияле республикага (Кыргыз АССР) үзгәртеп корыла. 1936 елның 5 декәбреннән башлап — союздаш республика.
Magnit kursı
Magnit sızığı yünäleşennän säğät tele buyınça isäplänä. Kompas yärdämendä ülçänä.
Magnit taypılışı ayırımlığı bulğanğa kürä waqıt buyınça üzgärüçän.
Кыргыз Совет Социалистик Республикасы
Халык
Милли состав (1989): кыргызлар — 52,4 %, руслар — 21,5 %, үзбәкләр — 12,9 %, украиннар — 2,5 %, алманнар — 2,4 %, татарлар — 1,3 %.
Magnit kursı
Magnit kursı Poçmaq gradusı belän bilgelänä: 0…360°, qayçaqta −180…180°. 0°, magnit tönyağı yünäleşenä kürsätä.
Кыргыз Совет Социалистик Республикасы
Идарә-җир төзелеше
1987 елда Кыргыз Совет Социалистик Республикасы эченә 4 өлкә кергән.
Байгылыч
Байгылыч (Кивĕ Эйпеç, Байглычево) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 264 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (97,22%).
Любатова
Любатова — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чоккисварар Гыйбадәтханәсе
Чоккисварар Гыйбадәтханәсе яки Кусикесварар гыйбадәтханәсе ул Һиндстанда, Тамил Надуда, Канчипурамда урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул Тамил Надуда Һиндстан Археологик Эзләнүе тарафыннан игълан ителгән Тамил Наду Дәүләт Тарафыннан Саклана торган Һәйкәлләр Исемлегенә кертелгән. Гыйбадәтханә Чолалар тарафында безнең эраның 9-ынчы гасырында төзелгән булган.
Калюга (Глуский районы)
Калюга  (Калюга ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Глуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Хөснетдинов
Хөснетдинов — татар фамилиясе. Татар теленә гарәп телендәге «Хөсне» («матур», «күркәм») сүзеннән кергән Хөсни / Хөснетдин исеменнән ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге сүзне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
(10603) 1996 UF4
(10603) 1996 UF4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 29 октябрендә BAO SCAP тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 UF4» саналган.
Редулешть (Сату-Маре)
Редулешть — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Дени-д'Ожерон
Сен-Дени-д'Ожерон — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Грум (Техас)
Грум  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марсне
Марсне (Marcenay) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Лень кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9.49 км².
Арримал
Арримал — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Каня-Нова
Каня-Нова — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Радольфцелль (Бодензее)
Радольфцелль (Radolfzell am Bodensee) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Отога (округ, Алабама)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1818 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1538 км² тәшкил итә.
Остра-Гурка (Свентокшиж воеводалыгы)
Остра-Гурка  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Медовка (Кара кушылдыгы)
Медовка — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара елгасының сул ярыннан 4 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Золотница елгасының төньяк-көнчыгыш чигеннән Воронов борынына чаклы (Төньяк Двина елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегды һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
(11680) 1998 DT11
(11680) 1998 DT11 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 24 февралендә NEAT проекты тарафыннан Халеакала обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 DT11» саналган.
Ык (Чулман кушылдыгы)
Ык елгасы (лат. Iq, Ыҡ, Ик) — Чулманның сул кушылдыгы.
Башкортстан Республикасында башлана, Бөгелмә-Бәләбәй калкулыгын кисеп үтә, елга тамагы Минзәлә районының Бикбау авылыннан көнчыгыштарак. Озынлыгы 436 км (Татарстанда 120 км), бассейнының мәйданы 14990 км². Төп кушылдыклары Татарстан территориясендә: Югары Кандыз, Кандыз, Димескәй, Томбарлы, Баулы, Эстәрле, Мәллә елгалары. Су чыгымы күләме Нагайбәк авылы (Башкортстан) янында 3610 м³/с (1947), суының иң аз вакытындагы минеральләшүе 700—1000 мг/л дан 6000 мг/л га кадәр. Су агышы үзгәртелгән. Татарстан Республикасының табигать истәлеге (1978).
Терлингва (Техас)
Географиясе
Терлингва халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Церахи (Дубровенский районы)
Церахи (Церахі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Дубровенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Иклензел (коммуна)
Иклензел — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Yul poçmağı
Yul poçmağı (inglizçä häm oçqıç äsbabında Heading) - yul sızığı häm meridian tönyaq yünäleşe arasındağı poçmaq. Tönyaq yünäleşenä säğät uğı buyınça ülçänä.
Yul tizlegeneñ yünäleşe geografik tönyaq yünäleşenä qarata kürsätä.
İärçen navigatsiä radioalğıçı belän ülçänä.
Poçmaqça gradus 0…360°, yä 180…180°. 0° belän kürsätelä.
0° - tönyaq yünäleşenä, 90° - könçığış yünäleşenä kürsätä.
Чилликоти (Айова)
Чилликоти  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Чилликоти шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марлин (Авила)
Марлин — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баклушина
Баклушина (Баклушина) — Свердловск өлкәсенең Түбән Тагил шәһәр округы составына керүче авыл.
Флүс Газизов
Флүс Газизов, Флүс Мирзасалих улы Газизов (1937 елның 25 июне, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Мөслим районы, Симәк — 2008 елның 4 феврале, РФ, БР, Стәрлетамак) — галим, дары сәнәгатендә оештыручы химик-технолог, химия фәннәре докторы (1993), профессор (1995). Стәрлетамактагы «Авангард» (ябык) заводы генераль директорының фән буенча беренче урынбасары, фәнни-техник үзәк җитәкчесе. БР (1992) һәм РФ (1993) атказанган химигы. ССРБ дәүләт премиясе лауреаты (1991), БР ФА шәрәфле академигы (1995). «Авангард» заводының беренче фән докторы.
Тәрҗемәи хәле
1937 елның 25 июнендә Татарстан АССР Мөслим районы Симәк авылында туган. Әтисе Мирзасалих, Бөек Ватан сугышында катнашкан укытучы, Күбәк мәктәбе директоры. Әнисе Зарифа күмәк хуҗалыкта эшләгән. Флүс Мирзасалих улы Газизов Мөслим урта мәктәбен (1954), С. М. Киров исемендәге Казан химия-технология институтын (1959) тәмамлаган. Химия фәннәре кандидатлыгына (1971), докторлыгына (1993) диссертацияләр яклаган.
Баклушина
Халык
Халык саны динамикасы:
Калясишча (Магилёвский районы)
Калясишча  (Калясішча ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Баклушина
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез
Крос
Крос — Франциянең Шер департаментында урнашкан коммуна.
Флүс Газизов
Хезмәт юлы
1959 елда юлламасы белән БАССР Стәрлетамак шәһәрендә урнашкан 21нче почта тартмасына (хәзерге «Авангард» ФКП заводы) эшкә билгеләнә һәм берөзлексез әлеге заводта 47 ел эшли : инженер, лаборатория мөдире, участок башлыгы була, 1964 елдан заводның ОТК башлыгы, 1969—1988 елларда баш инженер урынбасары. 1988 елдан «Авангард» заводы һәм КХТИ бергәләп ачкан сәнәгать экологиясе һәм химия технологиясе фәнни-тикшеренү лабораториясе җитәкчесе. Лаборатория дары ясауның экологик мәсьәләләре белән шөгыльләнә. 1991 елда әлеге лаборатория башкарган ракета ягулыгы буенча экологик фәнни эш (авторлары А. Ф. Махоткин, Г. А. Иванов, Ф. М. Газизов) ССРБ дәүләт премиясенә лаек була.
Фәнни эшчәнлеге
Ф. М. Газизов караган ябык заводта эшләү сәбәпле, фәнни эшләре киң җәмәгатьчелеккә билгеле түгел. Алар, каты ракета ягулыгы технологияләрен, газ ташландыкларын азот һәм күкерт оксидларыннан комплекслы тазарту ысулларын эшләүгә багышланган. Аның җитәкчелегендә искергән баллистит дарылар нигезендә сәнәгатьтә кулланылучы яңа шартлаткыч матдәләр алу рецептуралары, шул исәптән сыгылмалы кумулятив зарядлар, катламнарның газ һәм нефть бирүчәнлеген арттыру өчен дарылы термогазогенераторлар технологияләре уйлап табыла һәм производствога кертелә. Аның дары термогазогенераторлары нефть скважиналарын яхшырак эшләтергә ярдәм итә. 160 фәнни хезмәт авторы, 44 уйлап табуга патент алган. Ул дары, зарядлар ясау өлкәсендә, ракеталарга каты ягулык ясау һәм чыгаруда химик процессларны табигать һәм кешеләр өчен зарарсыз итүдә катнаша.
Гаиләсе
Олы кызы Лилиана, авиация институтын, университет тәмамлаган, РФ Президентының вәкаләтле вәкиллегендә эшли. Кече кызы Светлана, медицина фәннәре кандидаты, фирма җитәкчесе. Улы Марат, Уфа нефть институтын тәмамлаган, «Синтез-Каучук» ААҖ дә (элекке «Каучук» заводы) эшли.
Калясишча (Магилёвский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Виничне
Виничне — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Сөн
Сөн елгасы (, Сюнь), Агыйделнең сул кушылдыгы. Елга башы һәм тамагы Башкортстан Республикасы территориясендә. Озынлыгы 209 км (Татарстанда — 74 км), бассейнының мәйданы 4500 км². Татарстанда төп кушылдыклары: Калмия, Сикия, Биҗады; Башкортостанда: Шаран, Маты. Максималь су чыгымы 655 м³/с (1979), уртача 14,8 м³/с. Елга тамагында су агамы катламы елына уртача 120 мм. Суының иң аз вакытындагы минеральләшүе 500—1000 мг/л. Су агышы көйләнгән. Татарстанның табигать истәлеге (1978).
Карабашлы (Сивриһисар)
Карабашлы (Karabaşlı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гория (Асти)
Гория — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гория Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Райх (шәһәр, Алмания)
Райх (Raich) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чуаш Байтирәге
Чуаш Байтирәге, Байтирәк (Патреккел, Байдеряково) — Чуашстанның Ялчык районында урнашкан авыл.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 798 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Нократ Аланы районы
Нократ Аланы районы (Вятскополянский район) — Киров өлкәсенең көньягында административ берәмлек.
Адмнистратив үзәге — Нократ Аланы (мар. Виче Алан) шәһәре (район составына керми).
Чиктәшлек
Төп елгалар — Нократ һәм аның кушылдыклары: Ошторма, Пыжманка, Люга, Ямышка, Казанка.
Тарих
Районның асаба халкы — чирмешләр (Нократның уң ягында) һәм арлар (Нократның сул ягында). 1553 елга кадәр бу җирләре Малмыж кенәзлегенә кергәннәр.
1929 елга кадәр Вятка губернасының Малмыж өязе составында булган.
1929 елның июлендә Түбән Новгород өлкәсендәге Нулин өязе составында Нократ Аланы районы оештырылган. 1933 елдан — Түбән Новгород крае, 1932 елдан — Горький крае, 1934 елдан — Киров крае, 1936 елдан — Киров өлкәсе составында.
Торак пунктлары
һ.б.
Атогия-да-Балея
Атогия-да-Балея — Португалиянең Лейрия округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Каня-Польска
Каня-Польска — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Болдуин (округ, Алабама)
Болдуин — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Бей-Минетт шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1809 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 4118 км² тәшкил итә.
Мела (елга)
Мела — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ручьи елгасының сул ярыннан 41 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Калясянка
Калясянка (Калясянка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кече Нарыс
Кече Нарыс — Россия территориясеннән ага торган елга. Төмән өлкәсе, Омск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Носка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Иртеш елгасы кушылдыклары бассейны Тубылдан алып Обка койганчы, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Дени-де-Мон
Сен-Дени-де-Мон — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Стрежевой
Стрежевой (Стрежевой) — Россия Федерациясенең Тум өлкәсендә урашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1967 елдан, шәһәр статусын 1978 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (79,5%), татарлар (5,9%), украиннар (3,6%), башкортлар (2,3%), әзериләр (1,7%), алманнар (1,4%).
(10604) Susanoo
(10604) Susanoo — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 3 ноябрендә Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 VJ» саналган.
Баграж (Игәр кушылдыгы)
Баграж — Игәр елгасы кушылдыгы. Самара өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Игарка елгасының уң ярыннан 7,8 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сук елгасы, елга башыннан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә койганчы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рогузьно (Згерский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Островце (Свентокшиж воеводалыгы)
Островце  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Редулешть (Телеорман)
Редулешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Островце (Свентокшиж воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(11681) Ortner
(11681) Ortner — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 1 мартында ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 EP6» саналган.
GSC3977-1968
GSC3977-1968 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Цербяшова
Цербяшова (Цербяшова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Шумилинский районында урнашкан авыл.
Мартиерреро
Мартиерреро — Испаниянең Авила провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Цербяшова
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Мартиерреро
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Маршан (Эн)
Маршан (Marchamp) — Франциянең Эн департаментына караган коммуна, Ланьё кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,11 км².
Одһанаванешварар Гыйбадәтханәсе, Тиручотрутурай
Одһанаванесварар Гыйбадәтханәсе, Тиручотрутурай (ஓதவனேஸ்வரர் கோயில், திருச்சோற்றுத்துறை)  яки Оппилласелвар Гыйбадәтханәсе ул Һиндстанда, Тамилнадта, Тирувайяру янында урнашкан Шивага багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Бу гыйбадәтханәдә Парвати Алиһәсенең исеме Аннапурани. Гыйбадәтханә Аппар гимннарында инкарнацияли һәм Паадал Петра Стһалам буларак классификацияләнә.
Риваять
Гыйбадәтханәгә 7-енче гасыр Тамил изге шагыйре Аппар гимннарында дан җырлана. Гыйбадәтханә 9-ынчы гасыр иртә Чола стилендә граниттан төзелгән. Гыйбадәтханә Кавери Елгасы ярларында төзелгән гыйбадәтханәләр санында.
Саптһа Станам
Һәр елны апрельдә Тирувайяруда “саптһастһанам” фестивале уздырыла. Йөзләрчә кеше Тирувайяруда җиде урыннан гыйбадәтханәләрдән төп Илаһлар белән җиде пыяла паланкин йөрешен карый. Паланкиннар машина тукталышы яныннан бара, кешеләр Пучоритһал(чәчәк фестивале)н карый, анда курчак чәчәкләрне паланкиннарда төп Илаһларга тәкъдим итә. Пучоритһалдан соң паланкиннарны тиешле урыннарына куялар. Җиде гыйбадәтханәләр болар
Урнашуы
Гыйбадәтханә Тһируккандиюрдан 3 км да Тирувайярудан 5 км көнчыгышта урнашкан.
Гөбенә
Гөбенә елгасы (лат. Gөbenə, Кубня, Кĕтне) — Зөянең сул кушылдыгы.
Чуаш Республикасында башлана, тамагы Кайбыч районының Борындык авылыннан 4 км төньяктарак. Озынлыгы 176 км (Татарстан чикләрендә 121 км), бассейнының мәйданы – 2480 км². Республикадагы төп кушылдыгы – Ырым елгасы. Су чыгымы 420 м³/с (1979). Елга тамагында уртача еллык су агышы катламы 92 мм. Суының аз вакытындагы минеральләшүе 500–800 мг/л.
Карабаят (Бейшеһир)
Карабаят (Karabayat) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тиволи (Техас)
Тиволи  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Тиволи халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дабл-Оук (Техас)
Дабл-Оук  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зеленая Роща (Лениногорск районы)
Зеленая Роща — Татарстан Республикасының Лениногорск районындагы авыл.
Халык саны — 822 тирәсендә. Почта индексы — 423283.
Тарих
1940-елларда нигезләнгән.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): татарлар — 66,5%, руслар — 15,9%, мордва халкы — 14,1%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Ильяс Әүхәдиев
Ильяс Вәккәс улы Әүхәдиев — татар музыканты, дирижер, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстанның халык артисты.
Ул 1904 елның 25 ноябрендә Татарстанның Әтнә районы Кече Шәше авылында дөняга килә. Бераз яшәгәннән соң, Әүхәдиевлар гаиләсе Үзбәкстанга күченеп яши башлыйлар. Шунда Ильяс Әүхәдиев музыка училищесын тәмамлый, 1931 елда — Ленинградтагы Римский-Корсаков исемендәге дәүләт консерваториясенең эскрипкә бүлеген бетерә. Казанга килеп, Салих Сәйдәшев җитәкчелегендәге Татар дәүләт академия театрның оркестрында эшли, шуның белән беррәттән Казан музыка училищесында укыта.
Оештыру һәм музыкаль таланты Ильяс Әүхәдиевның 1941—1948 елларда ачыла, бу вакытта ул Татар дәүләт опера һәм балет театрында директор вазифасын башкара. Бик күп танылган музыкаль әсәрләрне сәхнәгә куя: Петр Чайковскийның «Евгений Онегин», Николай Римский–Корсаковның «Царская невеста», «Травиатта», «Риголетто», Фәрит Яруллинның «Шүрәле», Җәүдәт Фәйзинең «Башмагым», Нәҗип Җиһановның «Алтынчәч», «Качкын» опералары.
1948—1968 елларда Ильяс Әүхәдиев — Казан музыка училищесының директоры һәм оркестр бүлегенең җитәкчесе. Аның ярдәме белән училище һәм консерватория базасында симфоник оркестр төзелә.