cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Газа (Астравецкий районы)
Газа  (Газа ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Скшинки (Остшешовский повяты)
Скшинки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20577) 1999 RM148
(20577) 1999 RM148 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RM148» саналган.
Алолар
Алолар (Alolar ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Сада (Чүпче кушылдыгы)
Сада — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чүпче елгасының сул ярыннан 199 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пеньково (Хант-Манси автономияле округы)
Пеньково (Пеньково) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Сургут районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (73%), украиннар (12%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
Ороного (Миссури)
Ороного  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ороного шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Булавки
Булавки — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе, Липецк өлкәсе, Рязань өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ягодная Ряса елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Врхника
Врхника — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Бриджпорт (Мичиган)
Бриджпорт  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бриджпорт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Провервиль
Провервиль (Proverville) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Бар-сюр-Об кантонына карый.
Смитсбург (Мэриленд)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люманнсдорф
Люманнсдорф — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ночилья
Ночилья — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ла-Бом
Ла-Бом (La Beaume) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Аспр-сюр-Бюэш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 29,64 км².
Еспинас
Еспинас — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Латышский (Киров өлкәсе)
Латышский (Латышский) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
HD289186
HD289186 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Севиндик (Бейшеһир)
Севиндик (Sevindik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дамлапынар (Бейшеһир)
Дамлапынар (Damlapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Бейшеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Россетти (кратер)
Россетти — Венера планетасының -57°N, -6.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 23.4 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кратер шагыйрә Кристина Россетти хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
Осинки (Сувальский повяты)
Осинки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Драгомирешть-Дял
Драгомирешть-Дял — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Стронче
Нове Стронче — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(2509) Чукотка
(2509) Чукотка  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 14 июлендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 NG» саналган.
NGC 1687
NGC 1687 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Врхника-при-Ложу
Врхника-при-Ложу — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20578) 1999 RH149
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RH149» саналган.
Руднева (кратер)
Исеме
Кратер табиб Варвара Руднева хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
Савватеевка (Тым кушылдыгы)
Савватеевка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тым елгасының уң ярына тамагыннан 624 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гайголи
Гайголи (Гайголі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Бесекеж-Рудни
Бесекеж-Рудни — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Скшипня
Скшипня — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кумыш (Чусовая кушылдыгы)
Кумыш — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чусовая елгасының сул ярыннан 94 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 48 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чусовая, Кын авылы янындагы су үлсәү посынан тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейннары, Агыйдел кушылганга чаклы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Параскева Пятница часовнясы (Чиста Чишмәләр)
Параскева Пятница часовнясы (Часовня Параскевы Пятницы) — Татарстан Республикасы Кайбыч районы Чистые Ключи авылы янында, аннан көньяк-көнбатыштарак урнашкан региональ карамактагы табигый һәйкәл булган Чиста Чишмәләр җирлегендә урнашкан православие гыйбәдәтханәсе.
Тарихы
Иван Грозный идарә итү чорыннан бирле бу урыннарда төрле милләт вәкилләре — руслар, татарлар, чуашлар, марилар яшәгән. Бер риваять буенча, татар хатыны чишмәдән чиләккә су алганда икона таба. Ул аны өенә алып кайта. Өйдә каенанасы башка дин әйберен яндырырга тели, тик икона янмый. Икенче версия буенча, әнисе аңа изге йөзне яндырырга рөхсәт итмәгән. Куркып калгач, ул иконаны кире кайтарган. Соңрак Изге Параскеваның иконасын табып, кешеләр часовняга куйганнар. Күрше Кичкәй авылында, авыл үзәгендә, Бөек Параскева хөрмәтенә агач чиркәү торгызганнар һәм икона шунда сакланган. Морат авылында ул вакытта Казан-Богородица чиркәве торган, хезмәткәрләр мәхәллә кешеләрен үз чиркәүләренә җәлеп итү өчен иконаны берничә тапкыр үзләренә алганнар, әмма Параскева иконасы искиткеч рәвештә Кичкәй храмына әйләнеп кайта торган булган.
1930 елларда Кичкеееводагы чиркәүне җимерәләр, мәхәллә кешеләре иконанв коткарып, өске кием астында чыгаралар. Картлар сүзләренә караганда, «Параскева мученица» иконасын ир-ат чыгарган, ул соңыннан Волжск шәһәренә күчеп, аны җирле гыйбадәтханәгә тапшырган. Бүгенге көнгә кадәр бу икона Волжск чиркәвендә, алтарьда урнашкан һәм аны 10 ноябрьдә, Изге Параскеваны искә алу көнендә, гыйбадәт кылу өчен чыгаралар.
Революциядән соң халык бирегә килмәсен өчен, чишмәне трактор белән күмергә маташалар. Хәзерге вакытта Кичкәйдән Чиста Чишмәләргә кадәр хач йөрүләре ел саен, Пасхадан соң тугызынчы җомгада, тирә-юнь авыллардан, алардан тыш Афанасьевка, Кече Подберезье, Надеждино авылларыннан килгән халык белән Изге Параскева Пятница иконасы күтәреп үтә.
Урнашуы
Параскева Пятница хөрмәтенә изгеләнгән «Изге Чишмә» чишмәсе элеккеге бистә янында, хәзерге Чистые Ключи авылы янында, Гөбенә елгасының элеккеге борыннан 290 м көньякта, Татарстан Республикасы Кайбыч районы Кичкеево авылыннан 1,2 км көнбатышта урнашкан. Изге чыганак төзекләндерелгән, каптацияләнгән, су чиста, үтә күренмәле.
Казан шәһәреннән алып Р-241 «Казан - Ульяновск» автоюлыннан көнбатыш юнәлешкә "Олы Кайбыч" күрсәткече буенча борылып тагын 24 км дан соң Колаңгы авылына кергәндә уңга борылырга, тимер юл кичүе узарга кирәк. Иске Чәчкаб авылыннан соң "Надеждино, Морат, Кичкеево" күрсәткече буенча уңга борылырга. Надеждино авылына керү алдыннан юлның уң борылышы алдыннан кыр аша үтүче грунтовкага сулга борылырга. Кичкеево авылы аша 3,5 км ераклыктан соң, урман посадкасы аша перпендикуляр рәвештә үтеп, уңнан әйләнеп чыгарга кирәк, аның ахырында Изге чыганак һәм часовня урнашкан.
Ордона
Ордона — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Камалдоли
Камалдоли — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камалдоли Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Мундайюр Махадэв Гыйбадәтханәсе
Мундайюр Махадэва Гыйбадәтханәсе (Малаялам телендә:മുണ്ടയൂർ മഹാദേവർ ക്ഷേത്രം) Һиндстанда, Керала штатында, Тһриссур Районында, Анджурда урнашкан борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе. . Гыйбадәтханә SH-69 (Тһриссур - Куттирпурам юлы) янында Мундайюр авылында урнашкан. Гыйбадәтханәнең төп Ходае булып Ходай Шива тора, ул көнчыгышка карап төп изге урында урнашкан. Риваять буенча Ходай Шива потын олы фикер иясе Парашурама корган. Ул Кераланың 108 Шива Гыйбадәтханәсенең берсе. Кожикоде Заморин армиясендә Ходай Шиваның Мундайюр Гыйбадәтханәсендә медитацияләгән һәм сугышка барган. Шул практикага күрә Мундайюр Ходай Шивасы аларны саклап калган.
Фестиваль
Мундайюр Махадэва Гыйбадәтханәсенең ел саен фестивале Март-Апрель аенда (Малаялам ае: Минам)да Лакшарчана өчен бәйрәм ителә. Шиваратри фестивале тагын бер мәшһүр бәйрәм булып тора, ул ел саен Февраль-Март аенда (Малаялам ае: Кумбхам) бәйрәм ителә.
Комаровка (Майна районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (88%), чуашлар (12%).
Люссов (Көнчыгыш Алгы Померания)
Люссов  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Прюзи
Прюзи (Prusy) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Рисе кантонына карый.
Орора (Миссури)
Орора  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Орора шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(20579) 1999 RX149
(20579) 1999 RX149 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RX149» саналган.
Жансак (Терн һәм Гаронна)
Жансак — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Врхов Дол
Врхов Дол — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брутус (Мичиган)
Брутус  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Брутус халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нове Чапле (Любуш воеводалыгы)
Нове Чапле  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сноу-Гилл (Мэриленд)
Сноу-Гилл  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Осинска-Буда
Осинска-Буда — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Севиндик (Чинар)
Севиндик (Sevindik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Чинар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Армудлу (Кәлбәҗәр)
Армудлу  (Armudlu ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Изгар (елга)
Изгар — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстанның Чистай районы биләмәләрендә ага. Елга  Кече Чирмешән елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Куйбышев сусаклагычыннан алып Каспийга койганчыга кадәр Идел елгасы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Драгомирна
Драгомирна — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Русланова (кратер)
Русланова — Венера планетасының -83.9°N, -16.6°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 44.3 километр озынлыкта булган кратеры.
Бесекери
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Русланова (кратер)
Исеме
Кратер җырчы Лидия Русланова хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
Дамлапынар (Караташ)
Дамлапынар (Damlapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Караташ илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-От-Бом
Ла-От-Бом (La Haute-Beaume) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Аспр-сюр-Бюэш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 7,13 км².
Гайдзи
Гайдзи (Гайдзі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Еронвиль
Еронвиль — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Песчаный (Хант-Манси автономияле округы)
Песчаный (Песчаный) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Сургут районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (81%), татарлар (9%), украиннар (8%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
(3942) Чуриванния
(3942) Чуриванния  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1977 елның 11 сентябрендә Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1977 RH7» саналган.
HD28929
HD28929 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Миңлебаян мәчете (Колаңгы)
Тарихы
Бистә мәчете 2015 елда ачыла.
Курессааре
Курессааре (Kuressaare) — Эстониянең Сааре өязендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1563 елдан башлап йөртә.
NGC 1688
NGC 1688 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Ория
Ория — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
NGC 1688
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Врхове
Врхове — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Ория
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Югары Починок (Киров өлкәсе)
Югары Починок (Верхний Починок) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Семженьга (Пежма кушылдыгы)
Семженьга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пежма елгасының сул ярыннан 52 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Драгославеле
Драгославеле — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Люссов (Мекленбург)
Люссов  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Женебриер
Женебриер — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Новий Дворек (Любуш воеводалыгы)
Новий Дворек  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Слаболюдз
Слаболюдз — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прюне-Бельвиль
Прюне-Бельвиль (Prunay-Belleville) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Сен-Лье кантонына карый.
(20580) Marilpeters
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RG151» саналган.
Камалдоли (Напуль)
Камалдоли — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камалдоли Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Етен
Етен — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Севиндикли (Назилли)
Севиндикли (Sevindikli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Назилли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Врховле-при-Кожбани
Врховле-при-Кожбани — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сангилька
Сангилька — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Тым елгасының уң ярына тамагыннан 85 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 335 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Васюган елгасы кушылган урынган Вах елгасы кушылган урынга кадәр . Кече елга бассейны — Васюган, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Осипи-Видзёри-Други
Осипи-Видзёри-Други — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дамлар (Башискеле)
Дамлар (Damlar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Башискеле илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гайкавцы
Гайкавцы (Гайкаўцы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(2627) Чурюмов
(2627) Чурюмов  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1978 елның 8 августында Черных Н. С. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 PP3» саналган.
Әсгать Айдар
Әсгать Айдар, тулы исем Әсгать Харис улы Айдаров — күренекле татар шагыйре, Татарстан язучылар берлеге әгъзасы (1944 елдан).
Тәрҗемәи хәле
Ул 1906 елның 6 июнендә элекке Самара губернасының Иске Сорочино авылында мулла гаиләсендә туа. 1921 елга кадәр туган авылындагы мәктәптә укый. Ачлык елны әти-әниләре белән Урта Азиягә китеп, берничә ел балалар йортында тәрбияләнә һәм укуын дәвам иттерә. 1923 елда Уфа шәһәрендә совет-партия мәктәбен тәмамлагач, ике ел комсомолның кантун комитетында бүлек мөдире, аннары, яңадан Ташкәнткә күчеп, “Кызыл Үзбәкстан” газетасы редакциясендә әдәби хезмәткәр булып эшли. 1927 елда Казанга килә һәм 1929 елга кадәр башта Татарстан тамаша предприятиеләре Идарәсендә, аннары “Кызыл Татарстан” (хәзерге «Ватаным Татарстан») газетасы редакциясендә эшли. 1929-1930 елларда Кызыл Армиянең чик буе гаскәрләрендә (кавалериядә) хезмәт итә, контузия ала. Армиядән кайткач, берникадәр вакыт Мәскәүдә татарча чыга торган “Коммунист” газетасында әдәби хезмәткәр, аннары, 1932 елдан башлап, Казанда Татарстан дәүләт нәшриятында редактор һәм Татарстан радиокомитетында әдәби хезмәткәр вазифаларын башкара. 1938-1941 елларда Ә. Айдар Үзбәкстанның Сәмәрканд өлкәсендә яши һәм эшли.
Ватан сугышы башлану белән, Әсгать Айдар үзе теләп фронтка китә, башта солдат-разведчик, аннары гвардияче старшина сыйфатында сугыш хәрәкәтләрендә катнаша, берничә тапкыр авыр яралана, күрсәткән батырлыклары өчен Кызыл Йолдыз, Өченче дәрәҗә Дан орденнары һәм медальләр белән бүләкләнә. Сугыш елларында Ә.Айдар фронт газеталарына актив языша, совет сугышчыларының фронттагы батырлыклары турында күп санлы очеркларын бастыра. Армиядән соң ул Казанда яши һәм “Кызыл Татарстан” газетасы редакциясендә эшли.
Әсгать Айдарның әдәби мирасы күләм ягыннан артык зур түгел. Сугышка кадәр аның шигырьләре тупланган ике җыентыгы һәм Кызыл Армия, чик сакчылары тормышы, басмачыларга һәм ак бандаларга каршы сугыш вакыйгаларын сурәтләгән “Ак каенлыкта” (1929), “Ташбай” (1932), “Соңгы сулышта” (1935) исемле повестьлары басылып чыга. Болардан “Ташбай” повесте аеруча уңыш казанып, балалар арасында яратып укыла торган китапларның берсенә әйләнә. Сугыштан соңгы елларда әдипнең күләмле тагы ике проза әсәре – фашизмга каршы героик көрәш эпизодларын җанландырган “Солдат хикәясе” һәм романтик рухтагы “Таулар легендасы” исемле повесте дөнья күрә.
Әсгать Айдар 1959 елның 29 гыйнварында вафат була.
Орсара-ди-Пулья
Орсара-ди-Пулья — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сомерсет (Мэриленд)
Сомерсет  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бесець (Лодзь воеводалыгы)
Бесець  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кылычтутан (Чамолук)
Кылычтутан (Kılıçtutan) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гиресун иле Чамолук илчесенә караган бер авыл (köy).
Оррик (Миссури)
Оррик  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Оррик шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рут (кратер)
Рут — Венера планетасының -43.3°N, -19.9°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 18.5 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Кратер инлиз, алман исеме Рут хөрмәтенә аталган. Исеме рәсми рәвештә 1985 елда билгеләнә.
Чыганаклар
Ruth (crater)
Чүкри-Алан мәчете
Чүкри-Алан мәчете - Татарстанның Кайбыч районы Чүкри-Алан авылында XX гасыр башына чаклы эшләп килгән мәчет.
Тарихы
Авыл мәчете XX гасырның 30 елларында кулланыштан чыгарылып яңадан торгызылмый.
Бун (Мичиган)
Бун  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Бун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андрей Лихачев
Андрей Лихачев, Андрей Федор улы Лихачев, Лихачев Андрей Федорович (1832 елның 4 июле, Казан губернасы, Спас өязе, Пәләнкә — 1890 елның 11 августы, шунда ук) — тарихчы, нумизмат, археолог, коллекционер, төбәкне өйрәнүче. Император Рус археология җәмгыяте әгъзасы (1865-1890). Казан шәһәр музее (ТР милли музее) 1894 елда аның 40 мең саклау берәмлегеннән торучы шәхси тупланмасы нигезендә оештырыла.
Тәрҗемәи хәле
1832 елның (4) июлендә Казан губернасы Спас өязе (хәзерге Спас районы) Пәләнкә авылында атасының нәсел утарында туган. XVIII гасырның икенче яртысында Казан губернасында урнашкан Лихачевлар нәселенең кече тармагы вәкиле. Әтисе — Федор Семен улы Лихачев (1796-1835), Казан җир биләүчесе һәм коллекционеры, бик иртә, улына 4 яшь булганда вафат була. Әнисе, Глафира Иван кызы Панаева, шагыйрьләр И.И. һәм В.А. Панаевларның туганы, үз вакыты өчен киң белемле һәм акыллы хатын була. Яшь килеш иреннән тол калып, 6 баланы үстерү һәм иреннән калган зур гына утар белән, опекун буларак, идарә итү кебек катлаулы вазифаларны намус белән башкарып чыга. Андрей Лихачевка балачагында әнисенең шифалы йогынтысы зур була. Әтисенең борынгы нәфис әйберләр җыюга һәвәслеге һәм аннан калган шәхси тупланмалар (аеруча кораллар) киләчәктә Андрей Лихачевка археологик музей булдыруга юл ача. Кечкенәдән шулай ук рәсем ясауга оста була, бу һөнәрен олыгайгач та ташламый. Үсмер вакытта шигырьләр язу белән дә мавыга: моның өчен күп кенә рус шагыйрьләренең иҗатын өйрәнә, француз һәм алман шагыйрьләрен тәрҗемә итә. Сынлы сәнгать һәм шигъриятнең кайсын сайларга дип уйлана.
1848 елда Казан император университетына, физика-математика факультетының табигать фәннәре разрядына укырга керә (1852 елда тәмамлый). Үзе сайлаган белгечлекне яратып өйрәнә. Геология, физика, химия фәннәреннән лекцияләрне җентекләп язып бара. Әлеге лекцияләр язылган дәфтәрләрен үзлегеннән ясаган рәсемнәре һәм җентекләп эшләгән сызымнары белән баета. Бөҗәкләр (бигрәк тә тараканнар) җыю белән дә мавыгып китә. Бу мәсьәләдә зоология профессоры белән ярыша. Бигрәк тә кечкенә бөҗәкләрне, ябыштырган җилеме күренмәслек итеп, кәгазьгә урнаштыру кебек вак эшләрне ярата.
Беренче чор
Археология белән кайчан кызыксына башлавы төгәл генә билгеле түгел. Кызыксынуга нигез булып әтисеннән калган борынгы нәфис әйберләр тупланмасы торганы мәгълүм. Тора-бара туганнарыннан һәм таныш-белешләрдән борынгы бронза яки фарфордан эшләнгән нәфис эшләнмәләр сатып ала башлый. Әлеге яңа шөгыле белән тиз арада мавыгып китә. Нәсел утары булган, җәйләрен шунда уздыра торган Пәләнкә авылының географик урнашуы да булачак археолог өчен бик уңайлы була: 25 чакрымда гына Бөек Болгар башкаласы булган Болгар авылы урнашкан. Нәкъ шунда А.Ф. Лихачев археология һәм нумизматика белән ныклап (фәнни нигездә) шөгыльләнә башлый. Авыл тормышын өнәмәүче һәм сәламәтлеге дә какшау булган Андрей кышларны Казандагы йортларында уздыра. Иске-москы сатучы татарлар белән танышып, аларны үзенә төрле борынгы эшләнмәләр китереп торучыларга әйләндерә. Шулай итеп, Казан татарлары арасында яңа сәнәгать төренә — антиквар әйберләр белән сату итүгә нигез сала. Коллекциясе зурая, борынгы эшләнмәләр белән мавыгуы тора-бара аларны фәнни нигездә өйрәнүгә әйләнә.
Икенче чор
Өч мәртәбә чит илгә барып кайта: Алмания, Франция һәм, күбрәк, Италиягә. Шәхси коллекциясендәге әһәмияткә ия картиналар, бронза һәм фарфордан эшләнгән статуялар, тимер акчалар шул сәяхәтләре вакытында сатып алынган.
Император рус археология җәмгыятенә кабул ителә: (1865 елның 11 октябреннән 1878 елның 14 гыйнварына кадәр),  (1878 елның 14 гыйнварыннан 1890 елның 10 августына кадәр). 1878 елда Казанда Археология, тарих һәм этнография җәмгыяте дә оештыра. Фәнни әдәбиятта хезмәтләре (рефератлар, мәкаләләр) күренә башлый. Бигрәк тә Болгарның һәм Биләрнең борынгы табылдыкларын җентекләп өйрәнә. Археология күзлегеннән Казан тирәләрен дә өйрәнә. Аның коллекциясендә шулай ук грек-рим тарихына һәм һинд-фарсы көнчыгышына караган эшләнмәләр дә күп була (сасанидлар савыт-сабасы, акчалар, медальләр һ.б.)
Казан халкы арасында «үзен кызыксындырган борынгы әйберләр өчен акчасын кызганмаучы коллекционер» дигән даны чыга. Шәһәр иске-москы сатучы татарлары һәм өязләрдән ишетеп килүчеләр үзләре актарып я казып тапкан һәр борынгы нәрсәне аңа китереп тора. Коллекцияләр туплаучы көндәшләре булмый диярлек. Борынгы шәһәрнең җир асты әле табылдыкларга бик бай була. Тупланмасы көнләп түгел, сәгатьләп үсә, шул ук вакытта фәнни өйрәнүләре-белемнәре дә арта бара. Борынгы эшләнмәләргә багышланган фәнни әдәбиятны да үзенең китапханәсе өчен сатып ала. Лейпциг шәһәре китап сәүдәгәре Һиерсманн, Рига сәүдәгәре Киммель, Петербург сәүдәгәре Мелье Казанның юмарт сатып алучысын һәртөрле каталоглар белән тәэмин итеп тора.
Әлеге һичшиксез тыгыз вакытында гарәп һәм татар телләрен өйрәнүгә вакыт таба, Худяков һәм аның утарында бер җәй үткәргән Шишкин кебек рәссамнардан сынлы сәнгать буенча дәресләр дә ала.
1870 елларга А.Ф. Лихачевның коллекционер һәм археолог буларак даны Россия буйлап тарала. Ул күп кенә рус һәм чит ил археологлары белән хат аша элемтә тота, кайберләре (П.И. Лерх, В.Г. Тизенгаузен һ.б.) махсус аның тупланмасын карау өчен Казанга килеп китә.
Өченче, соңгы чор
1876 елның 22 октябрендә, 45 яшендә, Раиса Иван кызы Трофимовага өйләнә. Гаилә тоту, балалар тәрбияләү аны яраткан шөгыленнән аера төшә. Шуңа күрә, өченче чорда гыйльми-тупланма җыю эшчәнлеге бераз сүлпәнәя. Шулай да хатыны аңа әлеге эшендә зур ярдәмче булып чыга. Зур күләмле тупланманы тәртиптә тоту һәм чистартып тору эшен Р.И. Трофимова башкара. Шулай ук китергән борынгы эшләнмәләре өчен зур акчалар сораучы татарлар белән араны да хатыны җайлый торган була. 1885 елда Лихачевларның 5 баласының өчесе дифтерит белән авыргач, барлык фатирны дезинфекцияләү кирәк була. Тупланма, Р.И. Трофимова күзәтчелегендә, тулысынча флигельгә күчерелеп тора һәм, дезинфекцияләү тәмамлангач, яңадан фатирга кире кайтарылып, тәртибе белән урнаштырыла. Авырган ике кызы вафат була, гаилә фаҗигасен нечкә күңелле әти А.Ф. Лихачев бик авыр кичерә, авырлык белән, үзенең яраткан шөгыленә кайта ала. Хәзер җирле (рус булмаган) халыкның — мордва, чирмеш, чуаш, бигрәк тә татарларның киеме, көнкүреш һәм бизәнү әйберләрен өйрәнеп, этнографик тупланма төзүгә керешә. Электән булган кытай һәм япон эшләнмәләре янына җирле материал туплана. А.Ф. Лихачев, гадәте буенча, иртәнге бишләргә кадәр, өстәл артыннан кузгалмыйча, китергән әйберләрне өйрәнә, тасвирламалар яки фәнни мәкаләләр яза, көндезге икеләргә кадәр йоклый торган була.
Соңгы еллары
Аз хәрәкәтләнү, кыш көне салкын тиюдән куркып, саф һавада булмау болай да сәламәтлеге какшау булган А.Ф. Лихачевның үлемен якынайта. Соңгы елларында сәерлекләре арта төшә: дүрт дивар арасында эшләүгә күчә, элекке фәнни элемтәләрен өзә, кешеләр кабул итми башлый. 1889 елның ноябрендә апоплексик удар кичерә, уң ягы бөтенләй хәрәкәтләнми башлый. Декабрьдә хәле бераз яхшыра: өй буенча таяк белән йөри ала, ләкин кул-аягы авыр хәрәкәтләнә. Акылы аек кала, яңа фәнни хезмәтләрнең планнары туа тора, ләкин уң кулы тыңламагач, яза алмый. Ул вакытта сирәк очрый торган язу машинкасы сатып алырга да уйлый.
Апрельдә бөерләре ялкынсына. Июльдә хәле бераз яхшыргач, табиблар авылга китәргә тәкъдим итә. Кул астында эшләргә китапханәсе һәм тупланмасы булмау сәбәпле авылны яратмаучы А.Ф. Лихачев бу юлы авылга бик теләп китә. Утарда җәяү йөри. Ләкин 8 августта икенче удар була, галим аңын җуя, 11 августта көндезге икедә вафат була. 15 августта Пәләнкә чиркәве ихатасында, әтисе кабере янында җирләнә.
Хәтер
А.Ф. Лихачевның коллекциясе турында беренче мәртәбә С.М. Шпилевскийның «Древние города и другие Булгарско-татарские памятники в Казанской губернии» китабында (К., 1877) телгә алына (267-297 битләрдә).
Бертуган абыйсы отставкадагы вице-адмирал Иван Лихачев А.Ф. Лихачевның вафатыннан соң, аның бай тупланмасын (Бөек Болгар археологиясе буенча бердәнбер) сатып ала һәм Казан шәһәренә музей өчен (ТР милли музее) бүләк итә.
1995 елда Казанда яшәгән йорты (Мөштәри урамы, 11/43) диварына истәлек тактаташ урнаштырыла.
Буравль
Буравль — Россия территориясеннән ага торган елга. Воронеж өлкәсе, Тамбов өлкәсе, Липецк өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Битюг елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Тын елгасына Хопра кушылганчы булган Тын кушылдыклары бассейны, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Колхоз Репьевкасы
Колхоз Репьевкасы (Репьевка Колхозная) — Сембер өлкәсенең Майна районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (70,2%), чуашлар (25%), әрмәннәр (3%).
Ашагы Айрым
Ашагы Айрым (Aşağı Ayrım ) — Әзербайҗанның Кәлбәҗәр районына караган авыл.
Покур
Покур (Покур) — Россиянең Хант-Манси автономияле округының Түбән Варта районына керүче авыл.
Халык саны
2002 елгы җанисәп буенча төп милләтләр: руслар (82%), украиннар (5%).
Климат
Кыш суык, көчле җилле һәм буранлы, җиде ай бу дәвам итә. Җәй чагыштырмача җылы, тик кыска вакытлы.
NGC 1689
NGC 1689 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
(20581) Prendergast
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RQ152» саналган.
Ла-Фори
Ла-Фори (La Faurie) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Аспр-сюр-Бюэш кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 31,44 км².
HD29009
HD29009 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Новий Двур (Мендзижецкий повяты)
Новий Двур  — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Врховле-при-Койскем
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жимат
Жимат — Франциянең Терн һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Люссов (Штральзунд)
Люссов  — Алманиянең Мекленбург-Алгы Померания җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Драгословень (Думбревень, Вранча)
Драгословень — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камалдоли (Салерно)
Камалдоли — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Камалдоли Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Етон (Мез)
Етон — Франциянең Мёз департаментында урнашкан коммуна.
Осипи-Видзёри-Перши
Осипи-Видзёри-Перши — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Саля (Лоза кушылдыгы)
Салә — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртия, Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лоза елгасының сул ярыннан 55 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны бүᴫгeында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чүпче елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Гайкавшчына
Гайкавшчына (Гайкаўшчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(3429) Чуваев
(3429) Чуваев  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1974 елның 19 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 SU1» саналган.
Севиндикли (Көрфез)
Севиндикли (Sevindikli) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Көрфез илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сайда (кратер)
Сайда — Венера планетасының -28.2°N, -302°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 9.5 километр озынлыкта булган кратеры.
Прюньи
Прюньи (Prugny) — Франциянең Об департаментына караган коммуна, Экс-ан-От кантонына карый.
Бестшикув-Великий
Бестшикув-Великий — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сарамеев Игол
Сарамеев Игол — Россия территориясеннән ага торган елга. Тум өлкәсе, Красноярск крае, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Трайгородская елгасының уң ярына тамагыннан 110 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 12 км.
Дамласу (Һарран)
Дамласу (Damlasu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Һарран илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сарамеев Игол
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Орта-Нова
Орта-Нова — Италиянең Апулия төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Слаборовице
Слаборовице — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(20582) Reichenbach
(20582) Reichenbach — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 9 сентябрендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 RP154» саналган.
Кокоулинская
Кокоулинская (Кокоулинская) — Киров өлкәсенең Опарино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: ?.
Паиппад Путһенкаву Бхагавати Гыйбадәтханәсе
Паиппад Путһенкаву Бхагватхи Гыйбадәтханәсе Һиндстан, Чанганачерри, Паиппадта урнашкан Бхагаватхи гыйбадәтханәсе.
Новий Загур
Новий Загур — Польшаның Любуш воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вайдман (Мичиган)
Вайдман  — Америка Кушма Штатларының Мичиган штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Вайдман халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Драгословень (Совежа, Вранча)
Драгословень — Румыниянең Вранча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осборн (Миссури)
Осборн  — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Осборн шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Темплвилл (Мэриленд)
Темплвилл  — Америка Кушма Штатларының Мэриленд штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Осипи-Закшевизна
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Врхово-при-Жужемберку
Врхово-при-Жужемберку — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD29030
HD29030 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.