cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гарифулла Киеков
Үлеме
1918 елның эссе көзендә дүрт җайдак Гарифулла Киековның ике катлы йортының капка төбенә килеп туктый. Галимҗан, Сабирҗан дигәннәре алдан керә. Дүртесе бергә Гарифулла хәзрәтне чакырып чыгаралар. Хатыны Нуриәсма абыстай өске каттан шашардай булып күзәтеп тора: менә мал абзарыннан тегеләрнең дүртесе дә чыгып килә.Берсе кылычын шинел итәгенә сөртеп кынына тыга. Ыңгырашкан Гарифулла абзар тупсасына егыла. -Ул үлмәгән, яр башын! Әмер үтәүче озак тормый, абзардан тиз әйләнеп чыга. Нуриәсма абыстай канга баткан Гарифулла янына йөгереп килә. -Мине болай гына калдырмаслар, Сәйтәк ягына алып кит, — ди ире. Таңда шаккаталар: Гарифулланың баш сөяге ватылган, чәй тәлинкәсе кадәр урыннан мие селкенгәләп куюы күренә. 53 сәгатьтән соң ми эшләүдән туктый, олуг галим җан бирә. Авылда 45 ел буена имам-хатип вә мөдәррис булган олуг галимнең гомере өзелә.
Хәтер
2001 Иске Чокыр авылында мәчет белән бер бинада ачылган Гали Чокрый музеенда Гарифулла Киековка багышланган күргәзмә дә бар.
Мейплтон (Пенсильвания)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җумһуриет (Дидим)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Дидим илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вилаҗо Мандорли (Кальяри)
Вилаҗо Мандорли — Италиянең Сарденья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Вильяррин-де-Кампос
Вильяррин-де-Кампос — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Вилаҗо Мандорли (Кальяри)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вильяррин-де-Кампос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Песьянка (Петровка кушылдыгы)
Песьянка  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Петровка елгасының уң ярына тамагыннан 60 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Глазиця
Глазиця — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Песьянка (Петровка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Глазиця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Песьянка (Петровка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Луисте
Луисте (Luiste) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Луш
Луш — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Обиршений-Лингурари
Обиршений-Лингурари — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голице (Лодзь воеводалыгы)
Голице  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Самвел Шукурян
Самвел Кимович Шукурян (Սամվել Կիմի Շուքուրյան; 1950 елның 18 августында туган) - совет һәм әрмән галиме, физик, физика һәм математика фәннәре докторы (1990), профессор (1993), Әрмәнстан Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы (1996). Фән һәм техника өлкәсендә Әрмәнстан Республикасының Дәүләт премиясе лауреаты (2013).
Биография
1950 елның 18 августында Әрмән ССРның Ереван шәһәрендә туган.
1967 - 1972 елларда Ереван политехник институтының физика һәм математика факультетында укыган. 1973 - 1976 елларда Украина ССР Милли Фәннәр академиясенең Кибернетика институтының аспирантурасында белемен күтәрә.
1976 елдан ул Ереван дәүләт университеты профессоры, 1993 елдан - кафедра мөдире һәм шул ук вакытта 2007 елдан - әлеге университетның Мәгълүмати технологияләр мәгариф-тикшеренү үзәгенең фәнни директоры булып эшли.
1990 елдан, укыту белән беррәттән, Ереван фәнни-тикшеренү математика машиналары институтында фәнни эш белән шөгыльләнә: комплекслы бүлек җитәкчесе һәм 1994 елдан 1997 елга кадәр - әлеге институтның баш фәнни консультанты була.
2000 елдан ул Америка корпорациясенең Virage Logic корпорациясендә урнаштырылган сынау һәм реставрация программалары бүлеге мөдире булып һәм 2010 елдан Synopsys Америка корпорациясендә шул ук позициядә эшен дәвам итә.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
С.К. Шукурянның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге информацион технологияләр, сынау, архитектура һәм электрон җайланмалар һәм системалар классификациясе өлкәсе белән бәйләнгән. Ул сынау һәм әнәдән торгызу программаларын булдыру өлкәсендә тикшеренүләр алып барган, таратылган компьютер программалары һәм системаларының формаль модельләре проблемалары өстендә эшләгән.
1976-нчы елда "Дискрет конвертерларның һәм күп тасмалы күп башлы автоматларның үзлекләрен тану турында" дигән тема белән кандидатлык диссертациясе, 1990 елда "Компьютер архитектурасы микропрограмма адаптацияләү принципларын тикшерү, эшкәртү һәм тормышка ашыру" темасы белән физика һәм математика докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясен яклады. 1993 елда ул профессор гыйльми исеменә лаек булды. 1996 елда Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. С.К. Шукурян сиксәннән артык фәнни хезмәт, шул исәптән әйдәп баручы фәнни журналларда фәнни язмалар авторы. Шулай ук, ул микропрограмма җайланмалары өлкәсендә уйлап табу өчен авторлык сертификатлары иясе.
Искәндәр Зөлкарнәйн
Искәндәр Зөлкарнәйн, яки Александр Македонияле (Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μέγας, 356 б.э.к —  323 б.э.к), Александр III Бөек — Борынгы Македониянең мәшһүр патшасы, гаскәр җитәкчесе, дөньякүләм империяләрнең (Македония империясе) берсенә нигез салучы. Мөселман халыкларында күбесенчә Искәндәр дип йөртелә. Көнбатыш фәнендә Александр Бөек дип атала. Инде борынгы заманнан ук аны тарихта иң уңышлы гаскәр башлыгы дип атаганнар.
Б.э.к. 334 елда Искәндәр Зөлкарнәйн, Кече Азия ярымутравын һәм Ахеменидлар империясен яулап алып, Һинд субконтинентының (ru) төньяк-көнбатыш чикләренә кадәр барып җитә. Гидасп янындагы сугышта Пор патшаны җиңгәннән соң ул Пенджабның зур өлешен буйсындыра. Күп кенә македонияле гаскәрне яулап алынган җирләрдә калдырып ул үзе көньяк-көнбатышка китә.
Иглтаун (Оклахома)
Иглтаун  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Иглтаун халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
UBXN11
UBXN11 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вильясеко-дель-Пан
Вильясеко-дель-Пан — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабай (Татарстан)
Карабай — Татарстан Республикасының Апас районындагы авыл.
Тарих
XVII гасырда нигезләнгән.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Деребоймул (Йозгат)
Деребоймул (Dereboymul) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Йозгат илчесенә караган бер авыл (köy).
Медисонвилл (Техас)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшейма-Мала
Пшейма-Мала — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кукеч
Кукеч — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җегетәк
Җегетәк — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452774, ОКАТО коды — 80251861002.
Боженцин (Груецкий повяты)
Боженцин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Капелаш
Капелаш — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Мелехава
Мелехава (Мелехава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Сенненский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Шамалган (станция)
Шамалган (Шамалған) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Голишев (Лодзь воеводалыгы)
Голишев  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сөрән (Күгәрчен районы)
Сөрән — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453330, — 80238880003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 11 кешенең яшәве мәгълүм.
Вилаҗо Манкузо (Катанцаро)
Вилаҗо Манкузо — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Манкузо Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Шанак (авыл)
Шанак (Шанақ) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Әдәбият
Шанақ (ауыл)
Петлиха
Петлиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чарыш елгасының сул ярына тамагыннан 62 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Посьтем-Юнко
Посьтем-Юнко — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Микит-Ю елгасының уң ярыннан 23 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лүкати
Лүкати (Lükati) — Эстониянең Харьюмаа өязендә урнашкан авыл.
Вилле-сюр-Фер
Вилле-сюр-Фер (Villers-sur-Fère) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
44-нче бригада
44-нче бригада: — төрле дәүләтләрнең кораллы көчләрендә бригадалар исеме.
Глендово
Глендово — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мейсонтаун (Пенсильвания)
Мейсонтаун  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кукмака
Кукмака — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3287) Ольмстид
(3287) Ольмстид  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Жменьки
Жменьки (Жменькі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
(3287) Ольмстид
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DK1» саналган.
Жменьки
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Вильяфафила
Вильяфафила — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Звериха (Яхрома кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пшеломка
Пшеломка — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Боженцин-Дужи
Боженцин-Дужи — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Пшеломка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Боженцин-Дужи
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Голоцице
Голоцице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Кызыл Йолдыз (Ырынбур өлкәсе)
Кызыл Йолдыз (Кзыл-Юлдуз) — Ырынбур өлкәсенең Әсәкәй районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 65,2%, руслар — 17,4%, мордвалар — 10,9%, башкортлар — 6,5%.
Җумһуриет (Ефелер)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Изабелла (Оклахома)
Изабелла  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Обиршень (Виндерей, Васлуй)
Обиршень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мельники (Браславский районы)
Мельники (Мельнікі ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Браславский районында урнашкан авыл.
NGC 6837
NGC 6837 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Льевен
Льевен — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
UBXN2A
UBXN2A —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Луке
Луке (Luke) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
Деребойну (Сивриҗе)
Деребойну (Dereboynu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Сивриҗе илчесенә караган бер авыл (köy).
Ажа (Франция)
Ажа — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Каенъелга (Туймазы районы)
Каенъелга — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452774, — 80251861004.
Рәшит Нәҗметдинев иҗатыннан
Рәшит Нәҗметдинев — Михаил Таль партиясе, ССРБнең 1961 елгы беренчелегендә, Бакы шәһәрендә уйналган.
Медовлейк (Техас)
Медовлейк  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кумполе
Кумполе — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петрушиха (елга)
Петрушиха  — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга югала    кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мелитон Баланчивадзе
Мелитон Антонович Баланчивадзе ( მელიტონ ანტონის ძე ბალანჩივაძე  ;, Банодя - 1937 елның 21 ноябре, Кутаиси ) - Грузин композиторы. Танылган хореограф Джордж Баланчин һәм композитор Андрей Баланчивадзеның әтисе.
Биографиясе
1862 елның 24 декабрендә (яңа стиль буйынса 5 гыйнвар, 1863, ) Баноджа авылында туган. Ул Кутаиси дини мәктәбендә укыган, чиркәү хорында җырлай.
1880 елда ул Тифлис опера театры хорына керә.
1889 елда ул Санкт-Петербург консерваториясенә керә.
1895 - 1917 елларда ул Россия шәһәрләрендә грузин музыкасы белән хор оештыра.
1921 - 1924 елларда - Грузия ССР-ы мәгариф комиссариатының музыка бүлеге мөдире.
Милли операга нигез салучыларның берсе, А. Церетелиның «Тамара Коварная» (1897 поэмасы буйынса беренче Грузия операсы «Дареджан Коварная» авторы   (1897 ). Операның беренче версиясе Николай Черепнин катнашында ясалган, икенчесе - Андрей Баланчивадзе улы.
Ул 1937 елның 21 ноябрендә Кутаисида вафат була.
Гаиләcе
Мелитон Баланчивадзе ике тапкыр өйләнә. Гаянэ Эристави белән беренче никахыннан аның ике баласы бар. Аларның берсе, Аполлон, Ак Гвардия гаскәрләренең полковнигы, 1918 елда Беренче Кубан кампаниясендә катнашкан.
Икенче тапкыр Санкт-Петербургта туган Мария Николаевна Васильевага өйләнә (мөгаен, 1905 яки 1906-нчы елда). Парның өч баласы бар:
- Тамара, рәссам, 1943 елда Ленинград камалышында үлә;
- Джордж Баланчин АКШ-ка күченә һәм абруйлы балет остасы була; - Андрей Баланчивадзе Совет Грузиясендә җитәкче композитор була.
Билгеле адреслар
Тбилиси. Георгий Ахвледиани урамы
Уң Грубе-Ю
Уң Грубе-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Грубе-Ю елгасының уң ярыннан 34 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 34 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилаҗо Мартини (Рьети)
Вилаҗо Мартини — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Мартини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
UBXN2B
UBXN2B —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Вильяферруэнья
Вильяферруэнья — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Капелу (Орта)
Капелу  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Täñre
Täñre, borınğı Törkilärdä küktäge baş alla. Bolğarlarda Täñre il, xalıq, däwlät yazmışı belän idare itüçe, kük qoyaş, at häm börket sífatlarına iä bulğan ilâhi zat bularaq küzallana. Täñre töşençäse, allağ möräcäğät itü räweşe bularaq, Tatarlarda soñğı däwerlärdä dä saqlana.
Голухи
Голухи — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пшеросль
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Николай Бауман
Николай Бауман (Николай Эрнестович Бауман) — Россия революционеры, РСДРП-ның большевистик бүлеге эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәл
Алман чыгышлы обойлар остасы гаиләсендә туган.
1899 елда Вятка губернасына сөрелә, шул ук елда чит илгә качып китә. 1901 елда, Ленин йөкләмәсе буенча Мәскәүгә кайта, РСДРП Мәскәү комитеты әгъзасы була. 1903 елдан Мәскәү большевситик оешмасының һәм партиянең ҮКның җитәкчесе. Шул ук елда кулга алынган, әмма чит илгә качып киткән.
Лүллемәэ
Лүллемәэ (Lüllemäe) — Эстониянең Валгамаа өязендә урнашкан авыл.
Николай Бауман
Тәрҗемәи хәл
1905 елның 18 октябрендә демонстрация вакытында Михальчук тарафыннан үтерелә.
Боженцин-Малий
Боженцин-Малий — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шанак (бекет)
Шанак (Шанақ) — Казакъстанның Төркестан өлкәсендә урнашкан авыл.
Глина (Диңгез буе воеводалыгы)
Глина  — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шанак (бекет)
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Тропик урман
Тропик урман яки яңгырлы урман — еллык явым-төшем күләме 2000-7000 мм ким булмаган урман. Катлаулы яруслы булуы белән, агачлар, эпифитлар һәм лианалар төрлелеге һәм үләннәргә ярлы булуы белән аерылып торалар.
Җир шарының иң эссе поясы тропиклар дип атала. Алар экваторда урнашканнар. Табигать тропикларда табигый оранжерея төзегән: мон¬да җылылык даими һәм тотрыклы, явым-төшем күп. һәм үсемлекләр дөньясы да искитәрлек. Урман шундый куе, аның аша чыгуы бик кыен, ә кайвакытларда бөтенләй үтеп булмый. Агачлар югарыга, яктылыкка омтылалар һәм түбәнгә, урман чаршавы астына, куе күләгә төшерәләр. Ул — мәңге яшел дөнья: монда мәңгелек җәй хөкем сөрә.
Тропик зонадагы үсемлекләр гадәттән тыш төрле-төрле. Урманда яруслар бик күп, кайбер агачлар 60 метрга җитәләр, бу — егерме катлы йорт биеклеге дигән сүз. Агачларның яфраклары тыгыз һәм калын кабыклы. Алар тропиклардан чыккан бүлмә гөле — фикус яфракларын хәтерләтәләр. Яфракларның калын кабыклары аларны эссе кояш көйдерүеннән саклый.
Тропикларда пальмалар да үсә. Алар күп төрле: биек һәм баһадир агачлардан алып кечкенә куак фор- масындагылары да, хәтта пальма- лианалар да бар. Биек пальмаларның кәүсәләре шома һәм цилиндр формасында була. Кайбер тәбәнәк пальмаларның кәүсәләре бөтенләй юк — бары тик яфраклар таҗы гына бар.
Яктыга якынрак булыр өчен күп кенә үсемлекләр җирдә түгел, бәл¬ки агач кәүсәләрендә һәм яфракларда үсәләр. Алар арасында күз чагылдыргыч зур күбәләккә охшаган үсемлеге бигрәк тә матур. Тропикларда банан, бамбук, агачсыман абага, орхидеяләр һәм күп кенә башка үсемлекләр үсә. Дөньяда башка бер җирдә дә кеше өчен файдалы булган шундый күп санлы үсемлекләр юк. Тропик урман банан, икмәк һәм кавын агачы җимешләре, хинин, манго, сандал, кызыл һәм кара агач, каучык, лак,, саго һәм шикәр бирә.
Тропикларда яшәүчеләрнең иң күп санлысы — бөҗәкләр, һәм, беренче чиратта, озынлыгы 20 см га җитә торган күз чагылдыргыч гаять зур күбәләкләр. Үрмәкүчләр дә монда ачык төстә һәм зурлар.
Төрле зурлыктагы һәм төрле төсләрдәге попугайлар үзләренең гырылдык тавышлары белән урман эчен яңгыратып торалар. Тропик урманнарда бик кечкенә кошлар — колибрилар да бар. Аларның кай¬бер төрләре төклетура кадәр генә. Гаять зур гориллалардан алып 15 см зурлыгындагы кечкенә уиститиларга кадәр хисапсыз күп маймыллар яши.
Тропик урманнарда елан, кәлтә, бака кебек сөйрәлүчеләр һәм җир-су хайваннары бик күп.
Кунгота-при-Птую
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жодавка
Жодавка (Жодаўка ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Альбье-ле-Жён
Альбье-ле-Жён (Albiez-le-Jeune) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,45 км².
Искәрмәләр
Альбье-ле-Жён
Подгорное (Күгәрчен районы)
Подгорное — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453333, — 80238883001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 566 кешенең яшәве мәгълүм.
Мейфилд (Пенсильвания)
Мейфилд  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сурья (Улс кушылдыгы)
Сурья — Россия территориясеннән ага торган елга. Пермь крае, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Улс елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(2310) Ольшания
(2310) Ольшания  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1974 елның 26 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1974 SU4» саналган.
Мельница (Лепельский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Индианола (Делавер округы, Оклахома)
Индианола  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Вильяхерис
Вильяхерис — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Виль-Савуа
Виль-Савуа (Ville-Savoye) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Индианола (Делавер округы, Оклахома)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильяхерис
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гольбице
Гольбице — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Җумһуриет (Инҗирлыова)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Инҗирлыова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Деребою (Пүлүмүр)
Деребою (Dereboyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Тунҗэли иле Пүлүмүр илчесенә караган бер авыл (köy).
Вилаҗо Медитеранео (Рагуза)
Вилаҗо Медитеранео — Италиянең Сицилия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Медитеранео Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Мөслим (Ырынбур өлкәсе)
Мөслим (Муслимовка) — Ырынбур өлкәсенең Әсәкәй районында урнашкан торак пункт.
Халык
Милләтләр (2010): татарлар — 100,0%.
Куншперк
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лүманду (Коһила)
Лүманду (Lümandu) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Обиршень (Войнешть, Васлуй)
Обиршень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
UBXN4
UBXN4 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Allah
Allah (Ğäräpçä ﷲ), İslamda yuğarı ilähi zat, aña birelgän 99 atamanıñ iñ äwwälgese.
Qor'ändä Allah ber häm berdänber olähi köç, dönyanı yaratuçı häm axırzaman xökemdarı. Möxämmäd isä cir yözendä anıñ soñğı päyğämbäre (näbi) häm ilçese (räsül).
Allah dönyanı, mäxlüqätne (can iälären), tabiğätne, bändälärne yaratuçı.
Allah cir yözendäge barça bändälärne bergä cıyıp, ülelärne tereltep xökem itär, yä tämuğqa-cähännämgä yäisä mäñgelek ocmax-cännätkä yullar. Keşelärgä Allah üzeneñ barlığın ğämälläre belän kürsätä häm belderä. Dönyadağı här närsä – Allah moğcizası.
Qor'än dä Allah moğcizalarınnan. Allah turındağı täğlimät – İslam dineneñ asılı. Allah'nıñ barlığı häm berdänberlege turındağı öyrätmä (täwxid) İslamnıñ töp qanunı.
Monı da qara
Ислам
Шанханай
Шанханай (Шанханай) — Казакъстанның Алматы өлкәсендә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
NGC 6838
NGC 6838 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Иске Собханкол
Иске Собханкол — Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.
NGC 6838
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Иске Собханкол
ᴨyчты индексы — 452774, — 80251861000.
Юрий Шукурян
Юрий Гайкович Шукурян (Յուրի Գայկովիչ Շուքուրյան; 1940 елның 5 ноябрендә туган) - совет һәм әрмән галиме, автоматлаштыру өлкәсендәге укытучы, техник фәннәр докторы, профессор, Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясе әгъзасы (1990), Әрмәнстан Милли Фәннәр академиясенең тулы әгъзасы (1996). Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясе вице-президенты (1995-2005 һәм 2006-2021). Әрмәнстан Республикасының мактаулы галиме.
Биография
1940 елның 5 ноябрендә Әрмәнстан ССРның Ереван шәһәрендә туган.
1969 - 1971 елларда ул Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең исәпләү үзәгендә өлкән тикшерүче булып эшли. 1971 елдан 1986 елга кадәр Ереван Милли Фәнни Тикшеренү Институтында математика машиналары фәнни-тикшеренү эшендә дизайн автоматизациясе һәм компьютер программалары бүлеге мөдире булып хезмәтен дәвам итә.
1985 елдан башлап, фән белән шөгыльләнүдән тыш, ул Ереван дәүләт университетында профессор булып актив педагогик эш тә алып бара. 1986 елдан 1995 елга кадәр - Информатика һәм автоматлаштыру проблемалары институты директоры вазифасын били. 1995-2005 елларда һәм 2006 - 2021 елларда - Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясе вице-президенты, шул ук вакытта 1994 - 2021 елларда - Президиум әгъзасы һәм 2004 елдан - физика, математика кафедрасының академик-сәркатибе булып эшли. 2021 елдан - Әрмәнстан Фәннәр академиясе президиумы киңәшчесе вазифасын башкара.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге һәм фәнгә керткән өлеше
Ю.Г. Шукурянның төп фәнни-педагогик эшчәнлеге электрон компьютерлар өчен компьютер ярдәмендә дизайн системалары, информацион технологияләр, автоматика һәм кушымталар теориясе өлкәсендәге проблемалар белән бәйләнгән. Ул микропрограмма алгоритмнарын анализлау һәм оптимальләштерү ысулларын булдыру өлкәсендә проблемаларны алып барган. Ю.Г. Шукурян җитәкчелеге астында параллель һәм таратылган исәпләү математик модельләре өлкәсендә яңа теоретик нәтиҗәләр алынды.
1968 елда ул "Соңгы тизлек белән машиналарны оптимизацияләү" темасы буенча кандидатлык диссертациясе, 1982 елда техник фәннәр докторы дәрәҗәсе өчен докторлык диссертациясен яклады. 1987 елда профессор гыйльми исеменә лаек булды. 1990 елда ул Әрмәнстан ССР Милли Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы, 1996 елда - Әрмәнстан Милли Фәннәр Академиясенең тулы әгъзасы итеп сайланды. Ю.Г. Шукурян ике йөздән артык фәнни хезмәт авторы, монографияләрне дә кертеп. Аның күзәтүе астында егермедән артык кандидатлык диссертациясе якланган.
Barsillär
Barsillär yäki bärsillär, baslar - bolğarlarğa häm xäzärlärgä qärdäş bulğan urta ğasırlar qäbiläse. İbn Rüstä häm Ğärdizi buyınça barsillär İdel buyı Bolğarı däwläteneñ öç töp qäbiläneñ berse bulğan.
Tarix
Ärmän yazuçıları buyınça II-IV ğasırlarda barsillär Qawqaz Albaniäsenä höcüm itkän, läkin bu waqiğa şik astına quyılğan.
Hunnar höcümennän soñ barsillär Qawqazda bilgele bulğan, VI ğasırda borınğı awarlarğa buysınğan.
Азера (Дордонь)
Азера — Франциянең Дордонь департаментында урнашкан коммуна.
Barsillär
Tarix
Xäzärlär basımı säbäple barsillär Urta İdel buyına küçengännär häm bolğar qäbiläse bergä İdel buyı Bolğarı däwlätendä torğan.
Urta ğasırlar çığanaqları Barsiliä, äl-Barşaliä däwläte xaqında belderä. Mixail Süriäle (XII ğ) buyınça Barsiliä Därbänt şähäre töbägendä bulğan.
Feofan buyınça Bersiliä - Berençe Sarmatiä yıraq ölkäse bulğan. Törle çığanaqlarğa qarağanda barsillär tönyaq Dağstannan İdel buyına qädär torğannar.
Tel
Barsillär tele turında ike qaraş bar:
Tesin häm Terxin stellarında (Mongoliä, VIII ğasır) barsillär oğuz-törki qäbilä bularaq häm anıñ xakime Bedi Bersil (Törki qahan Bumın çorında VI ğasırda yäşägän) telgä alına. Bu tabıldıq törki qaraşnı yaqlıy.
Голькув
Голькув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Плесовчиха
Плесовчиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Чарыш елгасының уң ярына тамагыннан 469 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Бия һәм Катунь  елгалары кушылган урындан  Барнавыл каласына кадәр, Алей  елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пшеславка
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каштелу-Бранку (Орта)
Каштелу-Бранку  — Португалиянең Азор утраулары округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Лүманду (Мәрьямаа)
Лүманду (Lümandu) — Эстониянең Рапламаа өязендә урнашкан авыл.
Глинч
Глинч — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Ґлінч
Вильяэскуса (Самора)
Вильяэскуса — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мельница (Мёрский районы)
Мельница (Мельніца ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Мёрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Yozef Litrov
Littrow Joseph Johann (Литтров Иосиф Антонович) (1781.-1840.), astronom, Peterburg FAneñ möxbir äğzası (1813.). İ. M. Simonov häm N. İ. Lobaçevskineñ ostazı. 1807.-09. yıllarda Krakow, 1810-16 da Qazan universitätlärendä uqıta, 1819. yıldanñ Wena observatorísı direktorı. Qazan Şähär Astronomí Observatorísına nigez sala (1814.). Xezmätläre astronomíğa häm kük mexanigına qarí. Aydağı ber kratergä anıñ iseme birelä.
Купетинци
Купетинци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Боженчизна
Боженчизна — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жодзишки
Жодзишки (Жодзішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Льеттр
Льеттр — Франциянең Па-де-Кале департаментында урнашкан коммуна.
Медоус-Плейс (Техас)
Медоус-Плейс  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Медоус-Плейс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәҗит Гафури
Тәрҗемәи хәле
Нәкъ шул вакытларда аның бер-бер артлы әтисе (1893), әнисе (1894) үлә, өйләнгән абыйсы Нурислам тәрбиясенә калган гаиләнең тормышы авырлаша, Габделмәҗит гаиләдән китә. 1898 елда Троицкидагы “Рәсүлия” мәдрәсәсендә, 1905 елда Казанга килеп «Мөхәммәдия» мәдрәсәсендә укый башлый һәм 1906 елда Уфадагы «Галия» мәдрәсәсенә күчә. 1909-1912 елларда Мәҗит Гафури бары тик язу эше белән шөгыльләнә. Сатирик әсәрләре Ырынбурда чыккан «Кармак» журналында (1915-1917) басыла.
UBXN6
UBXN6 —  аксымы, шул ук исемдәге ген тарафыннан кодлана торган югары молекуляр органик матдә.
Мәҗит Гафури
Тәрҗемәи хәле
Инкыйлабтан соң язучы Уфада төрле газета редакцияләрендә, шул исәптән татар телендә чыгучы «Башкортстан» (хәзер «Кызыл Таң») газетасында корректор, тәрҗемәче булып эшли. Башкорт теленең язмасын булдыруда катнаша. Шул ук вакытта, шигырьләрдән тыш, “Кара йөзләр”, ”Тормыш баскычлары”, “Шагыйрьнең алтын приискасында “дигән повестьлар, “Кызыл йолдыз” пьесасын, ”Эшче” операсының либреттосын яза. Балалар өчен шигырь һәм хикәяләр иҗат итә.
1923 елда аның егерме еллык иҗат бәйрәме зурлап уздырыла, шул уңай белән әдипкә Башкортстанның халык шагыйре дигән мактаулы исем бирелә.
1931-1933 елда авыруы көчәя. Мәҗит Гафури 1934 елда Уфа шәһәрендә вафат булды.
Әдәби мирас
Мәҗит Гафури бер генә телдә — татар телендә иҗат иткән. Совет чорында Мәҗит Гафуриның әсәрләре башкорт, рус һәм башка милли телләрдә бик күп мәртәбәләр басылган. 1954-1957 еллар арасында Башкортстан китап нәшриятында әдипнең башкортча тәрҗемәдә алты томлык әсәрләр җыелмасы һәм 1980-1984 елларда Татарстан китап нәшриятында дүрт томлыгы дөнья күрде.
Деребою (Себен)
Деребою (Dereboyu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Болу иле Себен илчесенә караган бер авыл (köy).
Бенин
Бени́н (фр. Bénin), Бени́н Җөмһүрияте́ (фр. République du Bénin, 1975 елга кадәр Дагоме́я) — Көнбатыш Африкада урнашкан дәүләт. Бенин култыгына чыга. Төньякта Буркина Фасо һәм Нигер, көнчыгышта Нигерия, көнбатышта Того белән чиктәш. Башкаласы Порто-Ново, ләкин хөкүмәт илнең иң зур шәһәре Котонуда урнаша.
Диннәр
2013 елгы халык санын алу мәгълүматлары буенча, Бенин халкының (12, 8 млн кеше, 2020 елгы бәяләү буенча) 48,5 % ы ― христианнар, 27, 7 % ы ― мөселманнар, 11,6 % ы ― тарафдары.
Вилаҗо Монте Бузка (Форли-Чезена)
Вилаҗо Монте Бузка — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Вилаҗо Монте Бузка Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Голя (Лодзь воеводалыгы)
Голя  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виньяс
Виньяс — Испаниянең Самора провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Новосёлка (Яхрома кушылдыгы)
Новосёлка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тверь өлкәсе, Мәскәү өлкәсе, Ярославль өлкәсе, Владимир өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Яхрома елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Идел елгасы кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Карлайл (Оклахома)
Карлайл  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Божень (Мазовия воеводалыгы)
Божень  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Карлайл (Оклахома)
Географиясе
Карлайл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Божень (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лүмати
Лүмати (Lümati) — Эстониянең Тартумаа өязендә урнашкан авыл.
(582) Олимпия
(582) Олимпия  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1906 елның 23 гыйнварында Август Копфф тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1906 SO» саналган.
Җумһуриет (Кушадасы)
Җумһуриет (Cumhuriyet) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Кушадасы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Обиршие
Обиршие — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глисьно-Велике
Глисьно-Велике — Польшаның Диңгез буе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уң Кечь-Пель
Уң Кёчь-Пель — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кечь-Пель елгасының уң ярыннан 44 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 33 км.
Пшестшеле (Граевский повяты)
Пшестшеле  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Зоя Коротанова
Зоя Никитична Коротанова (Малышева) (26 октябрь 1927 ел ) — Пенза өлкәсе Пачелма районының «Пачелма» дәүләт токымчылык заводында кош караучы, Социалистик Хезмәт Герое (1971).
Уң Кечь-Пель
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Уса елгасы. Кече елга бассейны — Уса, елга бассейны — Печора.
Зоя Коротанова
Биографиясе
Зоя Никитична Коротанова 1927 елның 26 октябрендә Пенза губернасы Нижнеломовка өязе Куриловка авылында (хәзер Пенза өлкәсенең Вадинский районы) туган.
Башлангыч мәктәпне тәмамлагач, 1941 елда Пенза өлкәсенең «Пачелма» дәүләт токымчылык заводына эшкә урнаша. 1943 елда фабрика-завод белем бирү (ФЗО) системасында белем ала, Калинин исемендәге Мәскәү пыяла фабрикасында аппаратчы булып эшли.
Уң Кечь-Пель
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зоя Коротанова
Биографиясе
1947-1951 елларда «Пачелма» совхозында кошчы булып эшли. 1951 -1957 елларда Свердловск өлкәсендә яши,1957 елның маенда «Пачелма» совхозына кошчы булып кайта. 1970 елда КПСС-ка керә.
Хаклы ялга киткәч, Пенза өлкәсенең Каменский районы Кеведо-Мельситовка авылында яши.
Күпъеллык намуслы хезмәте өчен 1971 елның 8 маенда Ленин ордены һәм аннан соң берничә медаль белән бүләкләнә.
Меканиксбург (Пенсильвания)
Меканиксбург  — Америка Кушма Штатларының Пенсильвания штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Альбье-Монрон
Альбье-Монрон (Albiez-Montrond) — Франциянең Савойя департаментына караган коммуна, Сен-Жан-де-Морьен кантонына карый.
Меканиксбург (Пенсильвания)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шаңдак
Шаңдак (Шаңдақ) — Казакъстанның Төньяк Казакъстан өлкәсе‎ндә урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат континенталь. Гыйнварның уртача температурасы -11 — -13 °С, июль +22 — +24 °С. Уртача еллык явым-төшемнәр саны 350-400 мм, аларның төп күләме март-май һәм ноябрь-декабрь чорларына туры килә. Җилләр розасында төньяк-көнчыгыш (34 %) һәм төньяк (16 %) җилләр өстенлек итә. Тотрыклы кар катламы ноябрьнең соңгы декадасында формалаша һәм мартның икенче декадасында тәмамлана.
Альбье-Монрон
Географиясе
Коммуна мәйданы — 48,58 км².
Порозиха
Порозиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Алтай крае, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/3550/164    кушыла. Елга озынлыгы 82 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Хвалынский
Яңа Хвалынский — Башкортстанның Күгәрчен районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453340, ОКАТО коды — 80238885001.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 317 кешенең яшәве мәгълүм.
Карл Фукс
Карл Фукс (Karl Friedrich Fuchs, Карл Фёдорович Фукс, 1776-1846) – алман табибы, ботаник, этнограф, тарихчы, археолог һәм нумизмат. Медицина докторы (1798). 1805 елдан – профессор, 1823-27 елларда Казан университеты ректоры.
Тәрҗемәи хәл
К. Фукс 1776 елның 6 (18) сентәбрендә Нассау кенәзлегендәге, Һерборн шәһәрендә туа. Аның атасының, Һерборн академиясендә дин өйрәтмәләре профессорының 21нче баласы була. Башлангыч белемне ата-анасыннан ала. 1793 елда Фукс Һерборн югары һөнәр мәктәбенә (академисенә) укырга керә. Ул төрле медицина фәннәреннән лекцияләр тыңлый башлый, ләкин алар белән тулырак танышу ике ел дәверендә үз чоры өчен Аурупаның иң яхшы уку йортларыннан саналган Гөттинген университетында укылган вакытында була. 1798 елда К. Фукс Марбург университетында медицина һәм хирургия докторы дәрәҗәсе ала.
1800 елдан Русиядә, Петербургта полк врачы булып эшли.
1801 елда Фукс Русиянең көнчыгыш районнарына сәяхәтькә чыга. Бу төбәкнең үсемлекләрен әйбәт итеп өйрәнә.
Петербургка кайткач,1805 елның көзендә, Фукс күптән түгел ачылган Казан император университетына профессор булып билгеләнә. Табигый тарих һәм ботаника фәннәре укыта. Лекцияләрне кызык итеп рус телендә укый. Студентларны экскурсияләргә алып бара. Бу турыда студентлар үз истәлекләрендә матур язмалар калдырганнар. Фукс университетта ботаника бакчасы да утырта.
1819 елдан Фукс патология, терапия һәм клиника кафедрасын җитәкли.
1823-1827 елларда (бүленеп) ректор булып эшли.
Университетта укытудан башка, Карл Федорович Фукс, авыруларны дәвалау белән дә шөгыльләнгән. Гади халык,татарлар да, аны хөрмәт иткәннәр.Өйләренә чакырганнар, хатын-кызлар ягына да үтәргә рөхсәт биргәннәр. Аның мөһерендә дә «Табиб Фукс» диеп язылган була.
1833 елда 56 яшлек Карл Фукс оставкага чыга.
Күпьеллык фидакарь хезмәте өчен Карл Федорович Фукс  4-нче дәрәҗәле Изге Владимир ордены (1819), икенче дәрәҗәле Изге Анна ордены (1824) һәм шул орденга алмаз бизәк белән (1826) бүләкләнгән. Аңа "Действительный статский советник " чины бирелә.
Татар Олканы
Татар Олканы (Татар-Олкан)— Башкортстанның Туймазы районында урнашкан авыл.