cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нырза
Нырза (Нырга) — Россия территориясеннән ага торган елга. Арxангил өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Покшеньга елгасының уң ярыннан 121 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 17 км.
Виваро-Романо
Виваро-Романо — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Нырза
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Волга (Дәүләкән районы)
Волга — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
пучтьı индексы — 453425, — 80222816003.
Патнам-Лейк (Нью-Йорк)
Патнам-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Патнам-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сафармо (кратер)
Сафармо — Венера планетасының 10.8°N, -161.4°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 7,4 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Сафармо кратеры таҗик хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Селеста (город)
Селеста (Sélestat) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 44,40 км².
Хасоро-Тарка
Хасоро-Тарка — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Арка-Таб-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тепеҗик (Мамак)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Едитепе (Яйладагы)
Едитепе (Yeditepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Яйладагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Носсаж-э-Беневан
Носсаж-э-Беневан (Nossage-et-Bénévent) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Орпьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,31 км².
Калмык сыеры
Калмык сыеры (калмыцкая) — мөгезле эре терлекнең ит бирә торган токымы. Токым якынча 380 ел элек калмык кабиләләре Монголиянең көнбатыш өлешеннән алып китерелгән терлеген озак камилләштерү белән барлыкка килде.
Элба (Нью-Йорк)
Элба  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Калмык сыеры
Төсе төрле төсмерле кызыл (кайвакыт сыртта ак тасма, гәүдәдә ак таплар белән), сирәк кенә җирән. Тән төзелеше нык һәм төзек хайваннар. Үгезләрнең авырлыгы 750–900, сыерларның — 420–500 кг. Терлек ашату һәм асрау шартларына талымсыз, кышлау утлавыкларын яхшы куллана, язын һәм көзен тиз симезә, җәйге корылыкта һәм озак кышлауда симезлеген озак югалтмый тора. 1,5 яшенә токымга асратылган бозауларның авырлыгы 400–450 кг, печелгәннең — 380–420 кг га җитә. Печелгән бозауларның, аранда симертү өчен ашаткач, 18–19 айда — 530 кг га җитә. Сугым чыгышы 57–60 %. Ит югары тәм сыйфатларына ия була. Уртача еллык савымы 650–1000 кг, сөтнең майлылыгы 4,2–4,4 %.
Элба (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Калмык сыеры
1985 елның 1 гыйнварда хуҗалыкларда 392 мең баш бар иде. Русиянең Калмыкиядә, Ставрополь краендә, Ростов һәм Әстерхан өлкәләрендә, Казакъстанның Актүбә һәм Җамбыл өлкәләрендә үрчетәләр.
NGC 2909
NGC 2909 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ле-Крок
Ле-Крок — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Эверньикур
Эверньикур (Évergnicourt) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Өзлүпэлит (Эрух)
Өзлүпэлит (Özlüpelit) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Эрух илчесенә караган бер авыл (köy).
Ломница (Добрич өлкәсе)
Ломница  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янгстаун
Янгстаун — Америка Кушма Штатларының Огайо штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Янгстаун шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Викальви
Викальви — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Нюра (Пинега кушылдыгы)
Нюра — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының уң ярыннан 647 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Келинешть (Телеорман)
Келинешть — Румыниянең Телеорман жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Певильен (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Певильен  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Певильен халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(3889) Меньшиков
(3889) Меньшиков  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Хәзинә (сквер, Чистай)
“Хәзинә” скверы
(3889) Меньшиков
Тарихы
1972 елның 6 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1972 RT3» саналган.
Хәзинә (сквер, Чистай)
“Хәзинә” скверы Россия тарихында мәдәният  елы буларак  кереп калган  2014 елның, 5 нче маенда, Чистай шәһәрндә ачылды. Татар халкының мәдәниятен, мәгърифәтен, тарихын чагылдыручы “Хәзинә”  скверы, Чистай үзәгенә урнашкан, 1867 елда Казан  губернаторы Скарятин  кушуы  буенча булдырылган “Скарятинский”  ял  паркы  белән  янәшә төзелде. Чистай шәһәре җитәкчелеге һәм Татарстан Республикасы Дәүләт Советы депутаты  Виктор Смыков инициативасы буенча “Ямашнефть” НГЧИ коллективы тарафыннан проектланган һәм төзелгән элеге  сквер, борынгы  шәһәрнең архитектурасы  белән тәңгңл килә, татар халкының  мәдәниятен,мәгърифәтен, тарихын чагылдыра. Сквер ачылу истәлегенә Президент һәм тантана кунаклары: танылган шәхесләр, зәңгәр чыршылар утырттылар. ”... Бу сквер шәһәр кешеләренең яраткан урынына әверелергә тиеш” – диде Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Нургали улы Миңнеханов скверны ачканда. “Хәзинә” скверының үзәк аллеясында, исемнәре, биографияләре Чистай белән бәйле булган, татар язучылары һәм мәгъфәтчеләре Фатыйх Әмирхан, Кояш Тимбикова, Гаяз Исхакый һәм композитор Софья Гобәйдуллина бюстлары куелган. Шулай ук, танылган якташлар  һәм язмышларында  Чистай шәһәре мөһим роль уйнаган  әдәбият,сәнгать әхелләренең: -Габдулла Тукай (татар халык шагыре, сөйгән кызы Чистайдан Зәйтүнә Мәүлетова); -Борис Пастернак (рус язучысы, шагыйрь, тәрҗемәче, 1942 – 1943 елларда Чистайга эвакуацияләнеп биредә яши); -Леонид Леонов (рус совет язучысы, драматург, 1941-1942 елларда Чистайга эвакуацияләнеп биредэ яши, 1942 – 1943 елларда да берничә атна биредә яши); -Николай Асеев (рус совет шагыйре,1941-1943 елларда Чистайга эвакуацияләнеп биредә яши); -Вера Минкина (актриса, Чистай районы Бахта авылында туган); -Малик Яруллин ( рәссам, Чистай районы Урал авылында туган); -Флёра Тарханова ( шагыйрә, тәрҗемәче, Чистай районы Яуширмә авылында туган); -Владимир Белов ( шагырь, Чистай шәһәрендә яши); Рифкать Гардиев ( шагыйрь, Чистай шәһәрендә яши) ; Һәм исемнәре Чистай белән бәйле булмаган, татар хылкының бөек мәгърифәтче, тарихчы, философ, галимнәрәре Ризаэтддин Фәхретдин белән Шиһабетдин Мәрҗәнинең әйтемнәре, шигырьләре  таш  китап макетларына урнаштырылган. Бүгенгесе көндә “Хәзинә” скверы Чистайлыларның һәм шәһәребез кунакларының яраткан ял  итү урыны. Биредә бәйрәмнәр, төрле чаралар үткәрелә.
Сельц (коммуна)
Сельц (Seltz) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 21,00 км².
Меретка
Меретка — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының уң ярына тамагыннан 3262 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Берёзовка (Кикнур районы)
Берёзовка (Берёзовка) — Киров өлкәсенең Кикнур районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (5%), руслар (94%).
(3451) Ментор
(3451) Ментор  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 19 апрелендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 HA1» саналган.
Люляково (Добрич өлкәсе)
Люляково  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Носоловка
Носоловка — Россия территориясеннән ага торган елга. Пенза өлкәсенең Тамалы районы, Белинский биләмәләрендә ага. Елга  Сюверня елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Тепеҗик (Ефелер)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Ефелер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Найденбах
Найденбах — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Салика (кратер)
Салика — Венера планетасының 5°N, -97.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 12,5 километр озынлыкта булган кратеры.
Каратал (Дәүләкән районы)
Каратал — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453425, — 80222816006.
Едремит (Эдремит)
Едремит (Edremit) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Эдремит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Edremit, Balıkesir Edremit, Balıkesir
Ешене
Ешене — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Элбридж (Нью-Йорк)
Элбридж  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Фокукур
Фокукур (Faucoucourt) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Элбридж (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Ада (Оклахома)
Ада  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Орпьер
Географиясе
Коммуна мәйданы — 27,57 км².
Ада (Оклахома)
Тарихы
Ада шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элбридж (Нью-Йорк)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виковаро
Виковаро — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
NGC 2910
NGC 2910 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пейленвилл (Нью-Йорк)
Пейленвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Мәсгуд Гайнетдин
Мәсгут Гайнетдин — әдәбиятчы-галим. Хезмәтләре борынгы татар әдәбиятына, Х.Туфан иҗатына багышланган.
Пейленвилл (Нью-Йорк)
Географиясе
Пейленвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мәсгуд Гайнетдин
Мәсгут Гайнетдинов 1929 елда Куйбышев өлкәсенең Яңа Малыклы районы, Лабит авылында Вәлиәхмәт-мулла гаиләсендә дөньяга килгән. Вәлиәхмәтне хокуклардан мәхрүм итәләр, балалары белән өеннән куып чыгаралар, ләкин ул туган төбәген ташлап китми. Мәсгут ачлык-ялангачлыкны, кыерсытулар, талаулар, тентүләрне күреп үсә. Күршедәге Әбдери авылында җиде еллык мәктәпне тәмамлый. Камышлы татар педагогика училищесында белем ала. 1950 елда Мәләкәс укытучылар институтының, 1957 елда Ташкент педагогика институтының тарих бүлекләрен тәмамлый. Бер үзбәк кышлагында балалар укыта.
1964 елда читтән торып Казан университетына аспирантурага керә. 1972 елда Х.Туфан шигъриятенә багышланган диссертациясен яклый (фәнни җитәкчесе — Зәет Мәҗит).
Пейленвилл (Нью-Йорк)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мәсгуд Гайнетдин
1968 елда Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих институтының әдәбият секторына лаборант итеп урнаша, тиздән өлкән фәнни хезмәткәр вазифасына җитә. Х.Хәйри, Нил Юзиев җитәкчелегендә алты томлы «Татар әдәбияты тарихы»н язуда катнаша.
2000 елда XIX гасыр татар әдәбиятына багышланган докторлык хезмәтен яклый.
(1967) Менцель
(1967) Менцель  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Хас-Яха
Хас-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Ай-Бай-Тарка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мильтюш
Мильтюш — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Новосибирск су саклагычы (Об) елгасының уң ярына тамагыннан 3008 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 76 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ле-Кудре-Сен-Жерме
Ле-Кудре-Сен-Жерме — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Найденфельс
Найденфельс — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лясково (Добрич өлкәсе)
Лясково  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волгарица (авыл)
Волгарица — Киров өлкәсе Опарино районында авыл.
Сен-Блез-ла-Рош
Сен-Блез-ла-Рош (Saint-Blaise-la-Roche) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,39 км².
855 (сан)
855 (сигез йөз илле биш) - 854 белән 856 арасындагы натураль сан.
Келинешть-Василаке
Келинешть-Василаке — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тепеҗик (Караҗасу)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Караҗасу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чарлз Эванс Һьюз
Чарлз Эванс Һьюз (, —, ) — ,.
Вико-нель-Лацио
Вико-нель-Лацио — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Женевриер
Женевриер — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Нюхалова
Нюхалова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сия елгасының сул ярыннан 70 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Саминтанг (кратер)
Исеме
Саминтанг кратеры кореялылар язучысыа хөрмәтенә аталган.
Еҗе (Һарманҗык)
Еҗе (Ece) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Һарманҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Айдабел (Оклахома)
Айдабел  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Айдабел шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ляхово (Добрич өлкәсе)
Ляхово  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2911
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Һенри Льюис Стимсон
Һенри Льюис Стимсон (, —, ) — ,.
Элизабеттаун (Нью-Йорк)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Өзөрен (Чекерек)
Өзөрен (Özören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Чекерек илчесенә караган бер авыл (köy).
Пеконик (Нью-Йорк)
Пеконик  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пеконик халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Мөсәгыйть (Дәүләкән районы)
Мөсәгыйть — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453425, — 80222816007.
Найтерзен
Найтерзен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Вилла-Латина
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Найтерзен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Кудре-сюр-Тель
Ле-Кудре-сюр-Тель — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Жерме
Жерме — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Жан-Саверн
Сен-Жан-Саверн (Saint-Jean-Saverne) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,39 км².
Салеон
Салеон (Saléon) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Орпьер кантонына карый.
(3553) Мера
(3553) Мера  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Эдвард Стеттиниус
Эдвард Стеттиниус (, —, ) — ,.
Тепеҗик (Маньяс)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Маньяс илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Романов сарыгы
Романов сарыгы (романовская) — мөгезле вак терлекнең тупас йон (тун) бирә торган токымы. Токым XVIII гасырда Ярославль губернасының Романов-Борисоглебск өязендә җирле сарыкларны сайланыш белән барлыкка китерелгән.
Башы зур түгел, чандыр, озынча, кәкре танаулы. Гәүдәсе йомры, мичкәсыман; җилкә, сырт һәм койрык төбе бер туры сызыкта булалар. Койрыгы кыска (8–10 см). Аяклары нык, туры, киң аерылып куелган. Кучкарлар һәм сарыклар мөгезле һәм мөгезсез булалар. Кучкарларның авырлыгы 65–75 (100 гә кадәр) кг, сарыкларның — 48–55 (80 гә кадәр) кг. Терлек үрчемне күп бирә (үрчемлелеге 230–250 %).
Йон капламы кыл һәм мамыктан гыйбарәт (1:4–1:10). Кылның нечкәлеге 65–85 мкм, мамыкның — 20–22 мкм. Яңа туган бәрәннәр кара төстә булалар, үскәч йон бурлы була (кыл кара төстә, мамык исә ак төстә). Танауда һәм колакларда ак гадәттә таплар булалар. Йонның сыйфаты бик югары. Йон елга 3 тапкыр кыркалар, кучкардан кыркылган йон микъдары 2,5–3,5 кг, сарыктан — 1,4–1,7 кг. Иң яхшы (җиңел, матур, җылы һәм шактый нык) сарык тиреләре яшь 5–6 айлы бәрәннәрдән булалар. Романов сарык тиреләре дөньядә иң яхшы дип исәпләнәләр һәм төрле тун эшләнмәләрен ясау өчен кулланалар.
1985 елның 1 гыйнварда хуҗалыкларда 456 мең баш бар иде. Россия Аурупа өлешенең төньяк һәм төньяк-көнчыгыш өлкәләрендә һәм Беларусиядә үрчетәләр.
Мали-Извор (Болгария)
Мали-Извор  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
856 (сан)
856 (сигез йөз илле алты) - 855 белән 857 арасындагы натураль сан.
Алва (Оклахома)
Алва  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Алва шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еҗелер (Каркамыш)
Еҗелер (Eceler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Каркамыш илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нюдяевка
Нюдяевка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тамбов өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Ворона елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 40 км.
Вилла-Сан-Джованни-ин-Туша
Вилла-Сан-Джованни-ин-Туша — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сандел (кратер)
Сандел — Венера планетасының 45.7°N, -211.7°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 17,9 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Сандел кратеры норвег язучысы Кора Сандел хөрмәтенә аталган.
Найхен
Найхен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Элленбург (Нью-Йорк)
Элленбург  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Келинешть-Оаш
Келинешть-Оаш — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Ме (Уаза)
Ле-Ме — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Фейе (Эна)
Фейе (Fayet) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Мокруша (Барнаулка кушылдыгы)
Мокруша  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Барнавылка елгасының уң ярына тамагыннан 194 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жермен (Югары Марна)
Жермен — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Перл-Ривер (Нью-Йорк)
Перл-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Перл-Ривер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Мартен (Түбән Рейн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,97 км².
Вилла-Санта-Лучия
Вилла-Санта-Лучия — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(536) Мерапи
(536) Мерапи  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1904 елның 11 маенда Дж. Г. Питерс тарафыннан Вашингтон обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1904 OF» саналган.
Малина (Добрич өлкәсе)
Малина  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Җорҗ Маршалл
Җорҗ Маршалл (, —, ) — ,.
NGC 2912
NGC 2912 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Тепеҗик (Мустафакемалпаша)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Мустафакемалпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Хахопсе
Хахопсе — Россия территориясеннән ага торган елга. Адыгея, Краснодар крае биләмәләрендә ага. Елга  Пшеха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Нак (Рейнланд-Пфальц)
Нак  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Хахопсе
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Кубань бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Кубань.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Нак (Рейнланд-Пфальц)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Алтус (Оклахома)
Тарихы
Алтус шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Еҗемиш (Лиҗе)
Еҗемиш (Ecemiş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Лиҗе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Нюхча (Пинега кушылдыгы)
Нюхча — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Пинега елгасының уң ярыннан 469 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 98 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Яңа Мерәс
Яңа Мерәс — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 453427, ОКАТО коды — 80222816008.
Сент-Коломб (Югары Альплар)
Сент-Коломб (Sainte-Colombe) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Орпьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 17,18 км².
Сандугач (кратер)
Сандугач — Венера планетасының -59.9°N, -143.5°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 10 километр озынлыкта булган кратеры.
Исеме
Сандугач кратеры Татар хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Леонид Седов
Биографиясе
Седов Леонид Иванович 1907 елда Дондагы Ростовта туган, атасы — Седов Иван Георгиевич, әнисе— Раиса Михайловна — мәктәп укытучысы.
1924 елда Төньяк-Кавказ университетының педагогия факультетына укырга керә. 1926 елда Мәскәү университетының физика-математика факультетына күчә, аны 1930 елда тәмамлый. Булачак академик Лев Понтрягин, үзенең хатыны — Галя Толстова белән бер төркемдә укый.
1930 елдан 1947 елның ахырына кадәр ЦАГИ-да эшли, С. А. Чаплыгин җитәкчелегендәге ЦАГИ гомуми теоретик төркем семинарында катнаша. Бер үк вакытта 1937 елдан Мәскәү дәүләт университетында укыта.
Техник фәннәр кандидаты дәрәҗәсен 1936 елда яклаусыз ала. 1937 елда физика-математика фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә дәгъва итеп «Теория плоских движений идеальной жидкости»темасына диссертация яклый.
1937 елда Мәскәү университетына эшкә килә. Башта профессор, аннары (1953 елдан) механика-математика факультетының гидромеханика кафедрасы мөдире була..
В. В. Куйбышев исемендәге Хәрби-инженер академиясенең теоретик механика кафедрасы мөдире (1938-1941).
Седов 1945 елда басылып чыккан  көчле шартлау проблемасын ачык хәл итә. Седов сфера, цилиндрик һәм яссылык симметриясе очракларында дулкын фронты артында газ-динамик нәүмизләрнең таралуы һәм шартлау дулкынының таралу законнарын ача. Шул ук вакытта газда сферик һәм цилиндрик поршень мәсьәләсен хәл итә. Бу тикшеренү газ машиналары теориясенә ззур өлеш кертә. Седовның «Распространение сильных взрывных волн» (1946) хезмәте СССР Фәннәр академиясенең С. А. Чаплыгин исемендәге премиясенә лаек була. Аннары аның укучыларының күп кенә фәнни хезмәтләре шартлау дулкыннарының таралу теориясенә багышлана.
1946 елдан СССР Фәннәр академиясенең әгъза-корреспонденты.
Өзпынар (Ширван)
Өзпынар (Özpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Сиирт иле Ширван илчесенә караган бер авыл (köy).
Леонид Седов
Биографиясе
1950 елдан 1953 елга кадәр — Мәскәү физика-техник институтының теоретик механика кафедрасы мөдире. 1953 — 1999 елларда — МДУ-ның механика-математика факультетында гидромеханика кафедрасы мөдире.
1956 елда ССРБ Теоретик һәм гамәли механика буенча Милли комитетның Тәүге составына керә. Комитет рәисенең беренче урынбасары вазифасын били
Ул 1973 елда галимнәрнең «Правда» гәзитенә «академик А. Д. Сахаровның тотышын» гаепләгән хатына кул куйган СССР Фәннәр академиясе академикларының берсе була. Хәтта Сахаров «Советлар Берлегенең дәүләт системасын, тышкы һәм эчке сәясәтен дискредитацияләүне берничә белдерү ясауда» гаепләнә, ә аның хокук саклау эшчәнлеге академиклар тарафыннан «совет галименең намусын һәм абруен төшерү» дип бәяләнә [1 ][2 ]
1999 елның 5 сентябрендә кинәт вафат була. Мәскәүдә Троекуров зыяратында җирләнгән.
Төп эше гидро - һәм аэромеханика, тоташ мохит механикасы һәм охшашлык теориясе буенча. Түбәндәге проблемаларны җентекле өйрәнә:
«Седов агачы»
Тоташ мөхитләр механикасы өлкәсендә гыйльми мәктәп ача. Аның укучылары арасында академиклар Г. Г. Черный, С. С. Григорян, А. Г. Куликовский.
Мактаулы исемнәре, бүләкләре
Премияләре:
Жерменвилье
Жерменвилье — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Ле-Мений-ан-Тель
Ле-Мений-ан-Тель — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Перрисбург (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Перрисбург  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Перрисбург халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вилла-Санто-Стефано
Вилла-Санто-Стефано — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
857 (сан)
857 (сигез йөз илле җиде) - 856 белән 858 арасындагы натураль сан.
Наккенхайм
Наккенхайм — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Тепеҗик (Орһанели)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Орһанели илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Наккенхайм
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эллери (Нью-Йорк)
Эллери  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Келинца
Келинца — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Анадарко (Оклахома)
Анадарко  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Келинца
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анадарко (Оклахома)
Тарихы
Анадарко шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4798) Меркатор
(4798) Меркатор  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 26 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SU1» саналган.
Фер-ан-Тарденуа
Фер-ан-Тарденуа (Fère-en-Tardenois) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Северный (Омутнинск районы)
Северный (Северный) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Малка-Смолница
Малка-Смолница — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мокруша (Суетка кушылдыгы)
Мокруша  — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Алтай крае биләмәләрендә ага. Елга Суетка елгасының уң ярына тамагыннан 10 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Барнавыл каласынан  Новосибирск сусаклагычынә кадәр, Чумыш елгасын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Морис (Түбән Рейн)
Сен-Морис (Saint-Maurice) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,40 км².
Езгил (Суруч)
Езгил (Ezgil) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Медово (Добрич өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жермизе
Жермизе — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
NGC 2913
NGC 2913 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
858 (сан)
858 (сигез йөз илле сигез) - 857 белән 859 арасындагы натураль сан.
NGC 2913
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Виньянелло
Виньянелло — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Кристиан Һертер
Кристиан Һертер (, —, ) — ,.
Нанхаузен
Нанхаузен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Скарятинский бакчасы
Бай тарихлы борынгы  Чистаебызның үзәген  Скарятинский  бакчасы бизи. Бакчага 1868 елда, Россиянең дәүләт эшлеклесе, Казан  губернаторы  Николай  Яковлевич Скарятинның   Чистайга иген  сәүдәсе  эшләре  белән  чираттагы килүеннән соң, нигез  салына. Элек бу  урында   иген  мәйданчыгы булган  урын, ташландык  хәлдә булган һәм  шәһәрне  бизәп  тормаган. Элеге куренешләргә тап  булган  губернатор, шәһәр  властен ачуланган һәм хәлне шәхси   контрольдә  тотарга   вәгъдә итеп, тәртип  урнаштырырга мәҗбүр иткән. Танылган шәһәр сәүдәгәрләре  Василий  Челашев, Егор Чукашев,абыйлы-энеле Андрей  һәм  Леонтий Маклаковлар, абыйлы-энеле Василий һәм Иван  Остолоповскийлар, Андрей  Поляков,  Журавлевлар  гаиләсе  һәм  башкалар биргәннәр. Губернаторның актив ярдәме белән 1868  елның  маенда Екатерининская (хәзерге  К.Маркс)  һәм  Архангельская (Ленин) урамнары  арасында гаҗәеп  матур  аллеялар, павильоннар, җәйге  театр, бильярд, олыларга   һәм  балалларга  атыну  өчен таганннар  куелган  җәмәгать  бакчасы корыла. 1872 елда патша тарафыннан  Чистай  шәһәр думасының  җәмәгатьчелек бакчасына  аңа  нигез  салучы Николай  Скарятин исемен  бирү  турында  үтенеч  расланды. Скарятин бакчасы бер  дигән  ял  итү  урыны  булган.Анда  барсы  да  керә  алмаган.Байлар  ял  көннәрендә  күңел  ачкан  булсалар, гади  халыкка һәм һөнәрчелек  мәктәпләрендә  укучыларга аллеяларда йөрергә  рөхсәт  ителгән. Көндез бакчага гимназиянең  өлкән  сыйныф  укучыларына  керү рөхсәт ителгән. Балалар өчен җиһазландырылган бакчаның көнчыгыш  олешенә, кечкенә сабыйлар  белән  бала багучылар  керә алган. Күңелсезлекләр килеп  чыкмасын өчен, бакчаның караучысы булган. Биредә агачларның уникаль төрләре, куаклар һәм  чәчәкләр  үскән,  аларны  үстерү  белән бакчачылардан  торган  аерым  бригадалар шөгыльләнгән. Бакчада тәртип һәм чисталык  хөкем сөргән. Октябрь революциясеннән  соң, эсерлар партиясе  үтенече буенча, Скарятинский  бакчасы Карл Маркс  исемендәге мәдәният  һәм  ял  итү  паркы  дип  атала башлый.Тиешле   тәрбия күрмәгәнлектән, вакыт  үтү  белән  ул элеккеге  матурлыгын  югалта, агачлар һәм  куаклар  юк  ителә,шуннан  соң  бакчаның  капкалары бирегә килүчеләр  өчен бөтенләй  ябыла. Бакчаны бары Бөек Ватан сугышы  тәмамланганнан  сон гына  торгыза башлыйлар. Ул вакытта аның үзәк  өлешендә зур  чәчәклек булган, чәчәкләр  арарсында  Карл Маркс  бюсты  торган. Сәхнә белән  бию  мәйданчыгы да   булган, анда  тынлы  оркестр уйнаган. Карусельлар һәм атыну өчен  таганнар  белән аттракционнар да  балалар  белән олыларны  сөендергәннәр. Вакыт үтү  белән бакча яңадан ташландык  хәлгә килә һәм җитди яңартуны таләп   итә. 2010 елдаТР Дәүләт Думасы депутаты Виктор Смыков башлап  йөрүендә, биредә зур  күләмдә  төзекләндерү  эшләре  башлана.Ул Чистайның 230 еллыгына, 2011 елның 27  августына  яңартылып  ачыла.Биредә яңа  балалар  мәйданчыклары, автодром  барлыкка килә, карусельләр, яңа  гына  өйләнешүчеләр өчен ротонда һәм  пергола, шулай  ук  сәхнә  барлыкка килә, анда  шәһәребезнең иң мөһим вакыйгалары үтә. 2015 елда Скарятинский бакчасында танылган совет язучысы, әдәбият буенча  Нобель премиясе лауреаты Борис Пастернакка һәйкәл куела.
2017 елда Виктор Смыков башлап  йөрүендә бакчага яңа“Энҗекәй”аттракционы кайтарыла. 2018 елның  9  маенда Скарятинский  бакчасында “Ватаннны  саклаучыларга” дигән  сугышчан  дан  почмагы ачылды. Биредә сугыш елларындагы  артиллерия һәм  бронь техникасын карап, илебез тарихын  өйрәнергә мәмкин. Бакчаның үзәк өлешенә җырлаучы фонтаннар урнаштырылган. Скарятинский бакчасы чистайлылырның яраткан ял итү  урыны  һзм ул шәһәрлеләр  тормышыннан  бик  күп  хатирәләрне һәм  вакыйгаларны саклый.
Одарюшка
Одарюшка — Россия территориясеннән ага торган елга. Волгоград өлкәсе, Воронеж өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Мачеха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Хопер, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(1136) Мерседес
(1136) Мерседес  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1929 елның 30 октябрендә Хосе Комас Сола тарафыннан Барселона обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1929 UA» саналган.
Сара (кратер)
Сара — Венера планетасының 42.4°N, -1.8°W координаталары буенча урнашкан, диаметры якынча 18,5 километр озынлыкта булган кратеры.
Дин Раск
Дин Раск (, —, ) — ,.
Сара (кратер)
Исеме
Сара кратеры яһүд хатын-кыз исеме хөрмәтенә аталган.
Иске Мерәс
Иске Мерәс — Башкортстанның Дәүләкән районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 453427, — 80222816009.
Өзпынар (Деврек)
Өзпынар (Özpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Зонгулдак иле Деврек илчесенә караган бер авыл (köy).
Элликотт (Нью-Йорк)
Элликотт  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Витикузо
Витикузо — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Еке (Акчакале)
Еке (Eke) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Акчакале илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тресклеу
Тресклеу (Trescléoux) — Франциянең Югары Альплар департаментына караган коммуна, Орпьер кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,68 км².
Перу (сан алу урыны, Нью-Йорк)
Перу  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Константин Семендяев
Константин Семендяев (1908 ел 9 декабрь, Симферополь — 1988 ел 15 ноябрь) — гамәли математика өлкәсендә совет галиме, совет атом проекты өчен математик исәпләүләр җитәкчеләренең берсе, физика-математика фәннәре докторы, профессор. Ленин премиясе лауреаты.
Биографиясе
Константин Адольфович Семендяев мещаннар гаиләсендә туган, ата-анасы хезмәткәрләр булалар.
Симферопольдә урта мәктәпне тәмамлагач, 1925 елда Симферополь педагогия институтына укырга керә, бер елдан соң ул Мәскәү дәүләт университетына күчә.
1929 елда Мәскәү университетының физика-математика факультетын тәмамлый. 1929 елдан, студент булган чакта ук, урта мәктәптә укыта башлый, 1931 елдан Мәскәүдә төрле югары уку йортларында белем бирә.
1931 елдан 1936 елга кадәр — Мәскәү дәүләт университетының Математика һәм механика институты хезмәткәре.
1936 елдан СССР Фәннәр академиясенең В. А. Стеклов исемендәге математика институтында (МИАН) математик приборлар кабинеты мөдире. Бөек Ватан сугышы вакытында институт белән бергә Казанда эвакуациядә була.
1946 елдан 1953 елга кадәр — МИАН исәпләү бюросы мөдире. МИАН-да гамәли математика бүлеге ачылу белән (1953) бюро «Газодинамика» бүлеге итеп үзгәртелә. Семендяев җитәкчелеге астында баллистик исәпләүләр методикалары эшләнә, астрономик һәм башка исәпләүләр машинизацияләнә һәм практикага кертелә.
1961 елның августыннан —СССР Фәннәр академиясенең гамәли математика институтының фән буенча директор урынбасары.
1963 елның сентябрендә ССРБ гидрометүзәгенә эшкә күчә, гидрометеорология мәсьәләләрен программалау лабораториясе начальнигы.
«Журнал вычислительной математики и математической физики» журналының чыга башлаган көненнән алып редколлегия әгъзасы (1961).
Фәнни кызыксынулары
Бер үлчәмле газ динамикасы мәсьәләләрен исәпләү өчен характеристикалар ысулы авторларының берсе.
Библиография
Справочник по математике для инженеров и учащихся втузов (соавтор: И. Н. Бронштейн) 2009, 608 с.
Методиево (Добрич өлкәсе)
Методиево  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Константин Семендяев
Библиография
Семендяев К. А. Счётная линейка — 11-е изд. — М.:  Физматгиз, 1960. — 48 б.
Методиево (Добрич өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Константин Семендяев
Кызык очраклар
Цифрларның зур таблицасына карап, Константин Адольфович шунда ук: «Менә монда хата. Яңадан санарга кирәк» дип әйткән.
Катлаулы алгебраик үзгәртүләрне өч төрле исәпләүче башкара, әмма нәтиҗә көтелгәнгә туры килми. Я. B. Зельдович яңа эффект алынган дип карар итә, әмма К. А. Семендяев шунда ук бу хата дип белдерә. И. M. Гельфанд исәпләү авторларыннан бер-берсеннән күчерүләрен тануны таләп итә, әмма өчесе дә бер урында хаталар ясаганы ачыклана.
Ле-Мений-Сен-Фирмен
Ле-Мений-Сен-Фирмен — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Вильям Пирс Роҗерс
Вильям Пирс Роҗерс (, —, ) — ,.
Антлерс (Оклахома)
Антлерс  — Америка Кушма Штатларының Оклахома штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Антлерс шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жие (Югары Марна)
Жие — Франциянең Югары Марна департаментында урнашкан коммуна.
Келинь
Келинь — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нанцдичвайлер
Нанцдичвайлер — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Феми-ле-Сар
Феми-ле-Сар (Fesmy-le-Sart) — Франциядә урнашкан коммуна, Эна департаментында урнашкан.
Пиффард (Нью-Йорк)
Пиффард  — Америка Кушма Штатларының Нью-Йорк штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Виторкиано
Виторкиано — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Пиффард (Нью-Йорк)
Географиясе
Пиффард халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Һенри Киссинҗер
Һенри Киссинҗер (, —, ) — ,.
Виторкиано
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пиффард (Нью-Йорк)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чистай өяз музее
Аның беренче директоры Александр Константинович  Булич була. А.К.Булич - туган якны өйрәнүче. Музейның беренче экспонатлары аның шәхси коллекциясеннән туплана. Музей бинасы XIX гасыр ахырында төзелгән Казан сәүдәгәре А.А.Подуруевның  йортында урнашкан. Әлеге музей комплексы Татарстан Республикасы архитектура һәйкәлләре реестрына кертелгән. Күргәзмә мәйданы 508 кв.м. Музей фондында XVII гасырдан башлап бүгенге көнгә кадәр язма чыганаклар саклана. Музей фондларында 42 меңнән артык берәмлек исәпләнә: археология коллекциясе, нумизматика, сынлы сәнгать, графика, йорт кирәк-яраклары, фарфор һәм фаянс, этнография, документаль чыганаклар. Этнографик яктан да музей фонды үзенчәлекле. Биредә рус, татар, чуваш халкының көнкүреше, киеме, бизәнү әйберләре, һөнәрчелек үрнәкләренә караган экспонатлар бар.
Тепеҗик (Бисмил)
Тепеҗик (Tepecik) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Бисмил илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чистай өяз музее
Шәһәр көнкүрешенә караган коллекциядә кызыклы экспонат булып крестьян Николай Мельников  ясаган  ике агач велосипед санала. Аның берсе 1902 нче елда ясалган бер зур тәгәрмәчтән гыйбәрәт. Икенчесе 1909 нчы елда ясалган.1940 нчы елларда музей белән Чистай тарихы белгече Валерий Дмитриевич  Авдеев җитәкчелек итә. Шул елларда музейда  җирле халыкның тормышын күрсәтүче экспозицияләр  булдырыла, Яңа Чишмәнең агач кальгасы, манаралары сурәтләре дә күрсәтелә. Шул елларда җирле крестьяннарның Емельян Пугачев восстаниесендә катнашуга багышланган экспозицияләр дә эшли.
Миладиновци (Добрич өлкәсе)
Миладиновци  — Болгариянең Добрич өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Чистай өяз музее
Чистай өяз музеенда Бөек Ватан сугышы елларында Чистайда яшәгән әдәбият һәм сәнгать эшлеклеләренә караган материаллар да тупланган. Музей архивында Л.М.Леонов, М.В.Исаковский, А.Фадеевларның фотолары, көндәлекләре, шәхси хатлары саклана.
Миладиновци (Добрич өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
859 (сан)
859 (сигез йөз илле тугыз) - 858 белән 860 арасындагы натураль сан.
Сен-Набор (Түбән Рейн)
Сен-Набор (Saint-Nabor) — Франциянең Түбән Рейн департаментына караган коммуна.
Ле-Мений-сюр-Бюль
Ле-Мений-сюр-Бюль — Франциянең Уаза департаментында урнашкан коммуна.
Сен-Набор (Түбән Рейн)
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,89 км².
NGC 2914
NGC 2914 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нассау (Алмания)
Нассау  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сартика (кратер)
Исеме
Сартика кратеры индонезияле педагог Деви Сартика хөрмәтенә аталган.
Гавиньяно
Гавиньяно — Италиянең Лацио төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сайрус Венс
Сайрус Венс (, —, ) — ,.