cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каһвә агачы
Кофе ыругының Иске Дөнья тропикасында, нигездә Африкада үсүче 40 тере билгеле. Җир шарының күп илләрендә үстерелүче аравия кофе агачы (C.arabica) зур икътисади әһәмияткә ия. Бу үсемлекнең туган иле — Эфиопия. Хәзер дә Абиссин тавының елга үзәнлекләрендә диңгез өсте тигезлегеннән 1000—2000 м биеклектә кофе агачы әрәмәлекләрен очратырга мөмкин. Бу—мәңге яшел куак яки 8—10 м биеклегендәге агач. Яфраклары тиречел, куе яшел. Чәчәкләре яфрак куентыгында урнаша, таҗы ак, озын көпшәле. Җимешләре кызыл яки кара-зәңгәр төстә, сусыл. Алар 2 эре, овал, кабарынкы, каты эндо-спермлы орлыклы. Җимеш тирәлегеннән аерылган орлыкларны (кофе бөртеген) кыздыралар, төяләр һәм шуннан безгә таныш эчемлек — каһвә әзерлиләр. Орлыклары үзәк нерв системасын ярсытучы, йөрәк эшчәнлеген көчәйтүче кофеин алкалоидына ия.
Сухая Сабля
Сухая Сабля — Россия территориясеннән ага торган елга. Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Мокрая Сабля елгасының уң ярына тамагыннан 8,1 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кума елгасы Отказненск сусаклагычынан Зеленокумс каласына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек, Тын һәм Идел елгалары арасындагы районнар.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Александр Бибиков
Александр Бибиков (Александр Ильич Бибиков,, — , ) — РИ хәрби-дәүләт эшлеклесе, генерал-аншеф, Уложение кәмисиясе рәисе, Россия империясе сенаты әгъзасы, Пугачев күтәрелешен бастырган гаскәр сәргаскәре.
Стара Коритниця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тайро (Канзас)
Тайро  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тайро шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD176536
HD176536 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Бзыбь
Бзыбь (Бзыҧ [Бзып], Бзыбь , ბზიფი [Бзипи]) — Абхазиядә елга. Елганың тамагы Кара диңгездә урнашкан. Озынлыгы 110 км, бассейнының мәйданы 1510 км². Уртача су чыгымы 97 м³/сек.
Биг-Ривер (Калифорния)
Биг-Ривер  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Биг-Ривер халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шота Бибилов
Шота Бибилов (Бибылты Шота,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (ярымсакчы).
Карапынар (Гөлхисар)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Гөлхисар илчесенә караган бер авыл (köy).
Оржер-ан-Бос
Оржер-ан-Бос — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Домингус (Санта-Катарина)
Сан-Домингус  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Пескадуар
Пескадуар — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Чайкув (Мазовия воеводалыгы)
Чайкув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кече Талажанка
Кече Талажанка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Талажанка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ягодзин (Түбән Силезия воеводалыгы)
Ягодзин  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16301) 6576 P-L
(16301) 6576 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6576 P-L» саналган.
Муляравка
Муляравка (Муляраўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Петрыкавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Билбао
Билбао (Bilbao, Bilbo) — Испаниянең Басклар Иле автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
1300 дә нигезләнә.
Бзыбь (мәгънәләр)
Бзыбь — топоним.
Цепперник
Цепперник (Zeppernick) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дебря
Дебря — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Угра елгасының сул ярыннан 265 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Рудольф (шәһәр, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бакайкоа
Бакайкоа — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Субүләр
Субүләр — күрше елга бассейннарын аерып торучы чик. Субүләрнең бер ягыннан су — бер елгага, ә икенче ягыннан икенче елгага агып төшә. Тауларда субүләр тау сыртлары буйлап уза, тигезлекләрдә бераз калку урыннардан үтә. Кайвакыт тигезлекләрдә субүләрләрне билгеләве бик кыен.
Бакайкоа
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тюрнясевский
Тюрнясевский — Татарстан Республикасының Норлат районындагы поселок.
Почта индексы — 423023.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.6 °C.
Тоннуа
Тоннуа (Tonnoy) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,35 км².
(8817) Roytraver
Тарихы
1985 елның 13 маенда Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 JU1» саналган.
Боцоая
Боцоая — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балыклы (Месудие)
Балыклы (Balıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Месудие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мевлана (Аташеһир)
Мевлана (Mevlana) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Истмала иле Аташеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стара Рудниця
Стара Рудниця — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Домингус (Сержипи)
Сан-Домингус  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сержипи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ормуа (Эр һәм Луар)
Ормуа — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Баш Дизә
Баш Дизә (Baş Dizə ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Ордубад районына караган авыл.
Чапле (Мазовия воеводалыгы)
Чапле  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Соколиця (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Соколиця  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Чапле (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казанова ди Синистра (Павия)
Казанова ди Синистра — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казанова ди Синистра Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Хотерань (Олт)
Хотерань — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(16302) 6634 P-L
(16302) 6634 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6634 P-L» саналган.
Цербст (шәһәр)
Цербст (Zerbst) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Шиган
Шиган (Шиханы) — Россия Федерациясенең Сарытау өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елдан, шәһәр статусын 1996 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (93,0%), чуашлар (2,2%), украиннар (1,7%).
Ягодник (Түбән Силезия воеводалыгы)
Ягодник  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Татарка (Мокрый Карамык кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кума елгасы Отказненск сусаклагычынан Зеленокумс каласына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек, Тын һәм Идел елгалары арасындагы районнар.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аликанте
Аликанте (Alicante, Alacant) — Испаниянең Валенсия автономияле төбәгендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Безнең эрага кадәр нигезләнгән.
Муравей
Муравей (Муравей ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Тампа (Канзас)
Тампа  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тампа шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәмәрә Халитова
Халитова Сәмәрә Әхәт кызы (5 сентябрь 1960 ел) — укытучы, спортчы. Гер күтәрү буенча 5 тапкыр дөнья чемпионы, рекорды Гиннесс китабына кертелгән.
Планиоль
Планиоль — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Соколи-Эзёрне
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бараньяйн
Бараньяйн — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Марат Бибишев
Марат Бибишев (Марат Шакир улы Бибишев,, — , ) — ТАССРның һәм РФның (1983, 1994) атказанган төзүчесе, СССР Министрлар шурасы премиясе лауреаты (1976). 1952-1973 елларда Якутск, Әлмәт, Зәй, Алабуга шәһәрләре төзелеш оешмаларында. 1973-1994 елларда Яр Чаллы йортлар салу комбинаты директоры.
Сәмәрә Халитова
Биографиясе
Сигезенче сыйныфта укыганда җиңел атлетика буенча район чемпионы була.
Бараньяйн
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәмәрә Халитова
Биографиясе
32 ел туган авылында физкультура укытучысы булып эшләп, 2010 елда лаеклы ялга чыга. «Ел укытучысы — 2004» дигән мактаулы исемгә дә лаек булган.
2013 елда Бөрҗән район үзәгендә физкультура-сәламәтләндерү комплексы ачыла, һәм ул шунда методист-инструктор булып эшли.
Лаеклы ялга чыккач, гер спорты белән мавыгып китә. Башта район ярышларында уңышка ирешсә, тора-бара республика буенча  да призлар ала башлый. Аннан инде халыкара бәйгеләргә дә чакырыла.
Спорт казанышлары
2012 елның маенда Керчь шәһәрендә спортчы-ветераннар өчен үтә торган халыкара чемпионатта ул, беренче тапкыр гына шул күләмдә катнашуга карамастан, югары күрсәткечләргә ирешә.
Икенче урынны яулаган үзеннән 2 яшькә кечерәк Елена Уварованы ул хәтта 49 килограммга узып китеп, 121 кг авырлыкны күтәрә.
Шул ук елның июлендә Беларусь Республикасының башкаласы Минскида 75 кг авырлыкка кадәрге 50-54 яшьлекләр арасында ул дистәләгән хатын-кыз арасында көч сынаша һәм барысын да җиңә, дөнья чемпионкасы титулы алып кайта.
2011-2017 елларда республика ярышларында даими беренчелек яулый.
Иң яхшы күрсәткече:10 минутта 166 тапкыр 16 килограммлык герне күтәрә.
(8818) Hermannbondi
(8818) Hermannbondi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сәмәрә Халитова
Спорт казанышлары
30 минутлык ярым марафонда 10 кг-лык герне 665 тапкыр күтәреп, дөнья рекорды куя. Мәскәүдә "33 баһадир" дип исемләнгән ярышта 1130 тапкыр күтәреп, Гиннесның рекордлар китабына кергәнлегенә сертификат ала.
(8818) Hermannbondi
Тарихы
1985 елның 5 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RW2» саналган.
Сан-Домингус-дас-Дорис
Сан-Домингус-дас-Дорис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Кече Туеска
Кече Туеска — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Зур Туеска елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мевлана (Оникишубат)
Мевлана (Mevlana) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Оникишубат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Блек-Пойнт-Грин-Пойнт (Калифорния)
Блек-Пойнт-Грин-Пойнт  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блек-Пойнт-Грин-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муравейница
Муравейница (Муравейніца ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Берлин дивары
Берлин дивары (Berliner Mauer, рәсми атама Antifaschistischer Schutzwall) — Алман Демократик Җөмһүриятенең Көнбатыш Берлин белән дәүләт чикләре.
Төзелеше
Берлин диварын төзү эшләре көнчыгыш Берлин алманнарының көнбатышка агылуын туктату максатыннан 1961 елның 13 августында башлана. Ул вакытка алдагы 12 елда Көнчыгыш Алманиядән инде 3 миллион чамасы кеше китеп өлгергән була.
Кулланылышы
1989 елның 9 ноябрендә җимерелә.
Түнтәр
Тарихы
Түнтәр авылы Казан шәһәреннән 125 чакрым, Малмыждан 30 чакрым ераклыктагы татар авылы. Авылга 1650-1680 елларда Яңгул авылыннан килгән 6 бертуган: Үтәй, Күркә, Уразмәт (Үкәч), Кушай, Кушандай, Яңгырчы нигез салган. 1670 елгы РДБАА мәгълүматлары буенча иң беренче булып Яңгул авылында яшәгән Янбулат (Янгуват) улы Янголның Үтәй һәм Күркә исемле (кушаматлы) уллары бирегә килеп утырган дип фаразлана. РДБАА язмалары буенча Яңгулда Янгол баба яннында Дусмамәт исемле җиденче улы калган. Күченгән гаиләләр авыр салымнардан качып, әти-әниләр яныннан калын урман эчендә, чишмә янына туктап урнашканнар дип уйланыла. РДБААның 1710-1711 елгы документында "Түнтәр авылында 10 хуҗалык теркәлеп, аларның дүртесе буш тора", дип язылган. Алга таба әлеге качакларны да эзләп тапканнар һәм хуҗалыкларына кире кайтарганнар. Түнтәр авылы урнашкан урын Көшкәт һәм Көтәш исемле удмурт авылларын узып, инеш буйлап Яңгулдан 12 чакрым көнбатышта булган. Бу күчеш чорында алда әйтелгән удмурт авыллары урнашкан булган.
Революциядән соңгы хәлләр
1918 елда авылда Совет власте урнашкан. 30 дан артык эшмәкәр һәм мулла сайлау хокукыннан (авыл җыеннарындагы) мәхрүм ителгән. 1919 елда Ишмөхәммәт хәзрәт Динмөхәммәтов судсыз-нисез атып үтерелә. 1920 елда аталы-уллы Түнтәр сәүдәгәрләре Хәкимовлар (Уфада һәм Бөгелмәдә), Корбангалиевлар (халык телендә Исхак бай, Түнтәрдә) гаиләләре белән юкка чыга. НЭП чорында авылда һөнәрчелек һәм вак сәүдәгәрләр эшчәнлеге чәчәк ата. 1924 елдаавылдан читтәге җир кишәрлекләрен алырга дигән указ булгач, Субаш авылының теге ягында булган 600 гектарлы чәчүлек җиренә яшь гаиләләр күченеп 1925-1928 елларда 28 хуҗалыктан торган Чулпан авылы төзелә. Мари Иле ягында элек авыл карамагына бирелгән урман учатогын саклап калу өчен янә авылдан 28 яшь гаилә күченеп Кече Түнтәр (Түнтәр Пүчинкәсе) авылын төзи. Хрущевның эреләндерү политасы чорында (1960-1965) Чулпан авылы юкка чыккан.
Репрессия корбаннары
1924 елда Балтач төбәгендә беренче булып, Түнтәрдә Икенче баскыч (5-9сыйныф) мәктәп ачыла. Аңа укучылар итеп бөтен Балтач төбәгеннән җыела. 1929 елда Балтач төбәгендә беренчеләрдән булып “Үрнәк” авыл хуҗалыгы артеле (колзоз) оеша. 1930-1932 елларда “кулак”, 1936-38 елларда “халык дошманы” мөһере белән һәм 1953 елга кадәр Сталин репрессиясенә 130дән артык гаилә исәпкә кегән. Шулардан 35тән артык гаилә, балалары белән барлыгы 150 тирәсе җан, тулаем авылдан сөрелгән.
Сугыш чоры нәтиҗәләре
Бөек Ватан сугышында Түнтәрдән 300дә артык ир-егет катнаша. Шулардан 162дән артыгы корбан була. Аларның 80е өйләнмәгән егетләр. Сугыштан исән чыккан 150дән артык фронтовикның 60тан артыгы авылга кайтмый. Әсирлектә булган 26 ветеран исән кайта. Шуларның берсе (Мостафин Нургали) “Идел-Урал” легионына язылган дип гаепләнеп, 15 елга хөкем ителә. Гаиләсе авылдан сөрелә. Сталин үлгәч, 7 елдан кайта. Сугыш елларында басулар тулаем эшкәртелеп бетә алмый. 60 гектар мәйданда басу читендә әрәмәлек үсеп чыга һәм соңрак урман була. Авылда 80 тол хатын, 250гә якын сугыш ятимнәре кала. Сугыш чоры балалары барлыгы 500дән артык. Сугыш елларнды авыл халкы Мәскәүдә һәм Эстониядән эвакуация белән килгән 105 кешене сыендырган. 1941-1952 елларда авылда 195 кеше үлгән. Шуларның 61е 14 яшькәчә булган балалар. 1946-1947 елларда “1941-45 еллардагы фидакарь хезмәт өчен" медале белән бүләкләнгәннәр саны – 250. Ельцин указы белән 1932 елга кадәр туганнарны да кертеп, “Тыл ветераннары”ның гомуми саны - 350 кеше. 1946-1970 елларда авылдан чыгып киткән, балалары авылга кайтмыйча беткән хуҗалыклар саны – 106. 2021 елга: исән сугыш ветераннары – калмады, тыл ветераннары – 6, сугыш чоры балалары – 30, шуларның 15 тирәсе – сугыш ятимнәре.
1959 елда Түнтәр колхозы Көтәш, Урта Көшкәт, Сала Көшкән авылларындагы колхоз белән берләшеп “Дружба” колхозы хасил итә. 1965 елларда авыл “аякка баса” бвшлый. Мәдәният йорты төзелә, 1982 елда 392 урынлы урта мәктәп бинасы сафка бирелә. 2015 елда мәдәният йорты, ФАП, административ биналар яңартылды. “Дуслык” күмәк хуҗалыгы уңышлы эшли.
(16303) 6639 P-L
(16303) 6639 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Түнтәр
Түнтәр авылының шәҗәрәсе
Уразмәт (Үкәч) нәселенең ХХ гасыр башына кадәрге шәҗәрәсе Петербургта Риза Фәхретдин мирасында саклана. Малмыжда Мөхәммәткамал Мозаффаров язмаларында һәм Казанда Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында Мөхәммәтнәҗип хәзрәт язмаларында Түнтәр авылына нигез салучы Янгол бабаның әлеге 6 улы икәнлеге кабатлана. РГАДАның 1747-1764 елгы, Кировта 1795, 1811, 1834, 1858 елгы «Ревизская сказка»ларда Риза Фәхретдин мирасында теркәлгән шәҗәрә тулаем раслана, дәвам ителә. Бүгенге көндә авыл халкының 12-14 буынлык шәҗәрәсе бар.
(16303) 6639 P-L
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6639 P-L» саналган.
Түнтәр
Дин
Питрәч төбәегенең Екатериновка авылыннан чукындыру сәясәтеннән качып, Габдеразак хәзрәт гаиләсе белән Түнтәргә килеп урнаша һәм башлангыч дини белем бирүче Түнтәр мәдрәсәсенә нигез сала. Җәмәгате белән алар 40 ел дәвамында (1730-1770) авыл халкына белем-тәрбия бирә. Өч Түнтәр егетен: Госман, Габделхәмид, Сәгыйтьләрне Дагыстанга муллалыкка укырга җибәрә. Анда белем алып кайткач, Госман хәзрәт остазын алмаштыра (1770-1785). Габделхәмид Мәчкәрәгә урнаша һәм анда мәдрәсә ача. Сәгыйть хәзрәт Ырынбур Каргалысы мәчетенә урнаша. Соңрак Габделхәмид һәм Сәгыйть авылга өченче һәм дүртенче имам булып кайталар. Габдеразак хәзрәтнең кабере Түнтәрнең иске зиратында. Бишенче имам — Түнтәр егете Мөхәммәтгали Сәйфуллин Түнтәрдә, Саснада, Мәчкәрәдә башлангыч белем алгач, югары белем алырга Бохарага китә. Анда 10 ел белем ала,Тибетта, Әфганстанда, Һиндстанда 5 ел стажировка үтә. 1829 елда авылга кайтып, туган авылында урта белем бирүче мәдрәсә ача. 1834 елда яңа мәчет төзетә.
Авыл халкының һөнәрчелеге
Авылга иң беренче булып нигез салучылар Тарлау дигән урында (авыл читендә) урман төпләп чәчүлек җире ясаганнар, игенчелек һәм терлекчелек белән шөгыльләнгәннәр. XIX гасырла авылда һөнәрчелек: өс һәм аяк киемнәре тегү, агач һәм тимер осталары, сәүдәгәрләр үсеп чыга. Су, җил тегермәннәре барлыкка килә. Авыл тирәсендәге урманнар киселеп бетә. Хәтта авылдан читтә урман төпләп, авыл халкы чәчүлек җирен арттырган.
Халык саны
Авылда хуҗалык һәм халык саны түбәндәгечә (кайбер еллардагы мәгълүматлар якынча):
1917 елның февраль аенда үткәрелгән авыл хуҗалыгы исәбен алу мәгълүматлары буенча авылда 100 хуҗалыкка 88 җигүле ат туры килә. Берничә хуҗалыкта – 3, ике аты булган хуҗвлыклар – 14 %, бер аты булганнар – 50 %, атсыз хуҗалыклар – 35 % тәшкил итә. Савым сыеры булган хуҗалыклар – 80 %, сыерсызларның яртысында кәҗә бар. Сарыклар күп, авылда 100гә якын умарта бар, 100 хуҗалыкка 10 сука, 1 атлы ургыч, 20 суыру машинасы бар, сугу машинасы юк.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Ерал (станция)
Ерал (Ерал) — Чиләбе өлкәсенең Әшә районы составына керүче станция.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (24%), татарлар (38%), башкортлар (38%).
Демина (Угра кушылдыгы)
Демина — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Угра елгасының уң ярыннан 372 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 64 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Зыково (Киров өлкәсе)
Зыково (Зыково) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Рузвельт (Бернетт, Висконсин)
Рузвельт  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карапынар (Кемалие)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Кемалие илчесенә караган бер авыл (köy).
Орруе
Орруе — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
HD176555
HD176555 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Чапле-Андрелевиче
Чапле-Андрелевиче — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Домингус-ди-Помбал
Сан-Домингус-ди-Помбал — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Церниц
Церниц (Zernitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балыклы (Алтыэйлүл)
Балыклы (Balıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Алтыэйлүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Стара Студниця
Стара Студниця — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виктор Сухоруков
Виктор Сухоруков (10 ноябрь 1951 ел) — Cəʙᴎт Социалистик Җɵᴍhүpᴎᴙтләр Беpᴫеᴦе һәм Россия кино һәм театр актеры. РФ халык артисты (2008).
Торе-Лиоте
Торе-Лиоте (Thorey-Lyautey) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,19 км².
Боцой
Боцой — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8819) Chrisbondi
(8819) Chrisbondi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 14 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RR4» саналган.
Гайдук (елга)
Гайдук  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ставрополь крае, Дагстан Республикасы, Калмык Республикасы биләмәләрендә ага. Елга ком арасында югала    кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кума елгасы Мокрая Буйвола елгасы кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек, Тын һәм Идел елгалары арасындагы районнар.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бәйрәкә (елга)
Бәйрәкә́ елгасы, Көнчыгыш Кама аръягында. Ыкның сул кушылдыгы. Озынлыгы 24 км, бассейнының мәйданы 154,9 км². Ютазы районы территориясеннән ага. Елга башы Бәйрәкә авылыннан 2 км төньяк-көнбатыштарак, тамагы Иске Каразирек авылыннан көнчыгыштарак. Елга башының абсолют биеклеге 260 м, тамагыныкы - 90 м. Су җыелу мәйданының урманлылыгы 23%.
Помаред
Помаред — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Сокольник (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Сокольник  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Барасоайн
Барасоайн — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Түреш (Мөслим районы)
Түреш — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423982.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Хотераса
Хотераса — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Казанова ди Торе (Перуҗа)
Казанова ди Торе — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казанова ди Торе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ягошице
Ягошице — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бөекбритания географиясе
Бөекбритания мәйданы – 244 820 км², коры җир – 240 590 км², эчке сулар – 3 230 км². Илнең иң биек ноктасы Бен-Невис тавы (ингл. Ben Nevis, гэлча Beinn Neibhis) (1343 м).
Муравчы
Муравчы (Мураўчы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Барвенково
Барве́нково (Барвінкове) — Украинаның Харковь өлкәсендә шәһәр, Барвенково районының административ үзәге.
Халык саны — 8833 кеше (2017).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Купянск Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern European Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1653 елда нигезләнгән.
Шулай ук карагыз
Барвенково—Лозовая операциясе
Сан-Домингус-ду-Азейтан
Сан-Домингус-ду-Азейтан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Отей
Отей — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Чапле-Гурне
Чапле-Гурне — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цетлинген
Цетлинген (Zethlingen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Муа Мартинсон
Муа Мартинсон (Хельга Мария Муа-Моа), чын исеме Хельга Свартс; 2 ноябрь 1890 ел — 5 август 1964 ел) — швед язучысы.
Биографиясе
Муа Мартинсон 1890 елның 2 ноябрендә Эстерйётландта туган. Әнисе тукучы булып эшләгән.
Муа Мартинсонның әдәбиятка юлы гади булмый. Хельга Свартс, соңрак Муа Мартинсон, 1890 елда Эстергётландта туган. Фабрикада эшләгән хатынның « никахсыз» туган кызына бала чактан әллә никадәр газап чигергә туры килә. Мәктәптә уку бик кыйммәткә төшә, чөнки әнисен авыр тормыш бер урыннан икенче урынга куып йөртә. Кызның үз тормышы да җиңел башланмый.
1920 елда ул кияүгә чыга һәм бәләкәй генә авылдаш өйендә яши башлый. Ире эшләгән биш баланы туйдырырга җитми, шуңа яшь хатын бай крестьяннарга эшче булып яллана. Авыр хезмәт тә, көндәлек азык табу, балалар турында кайгырту да аны сындыра алмый. Аның тормышы — бик авыр һәм фаҗигале. Алкоголик ир үз үзенә кул сала, ике баласы фажигале һәлак була. Ләкин Муа бирешми, хәтта авыр чынбарлыкка каршы көрәшергә көч таба. Бөтен буш вакытын ул укып үткәрә. Муа (Хельга) Горький һәм Нексе, Золя һәм Достоевскийны укый. 20 нче еллар уртасыннан башлап, Муа җәмәгать тормышында актив катнаша, гәҗитләр белән хезмәттәшлек итә, очерклар һәм фельетоннар бастыра. Аның сәяси карашлары әле бик тотрыклы булмый, ләкин акрынлап ул коммунистлар партиясенә якынлаша. "Әгәр мин сәясмән булсам, — ди Муа Мартинсон, — бар көчемне коммунистлар партиясына бирер идем, аның сәясәте барысыннан да ныграк минем гомер үткән юлыма тап килә ".
Иҗаты
Муа Мартинсон геройлары бик сирәк кенә сыйныфлы изүгә каршы актив, оешкан сәяси көрәшкә күтәрелә. Ләкин ул кемнәр дөреслек өчен көрәшә икәнен белә. «Зур кешеләр» исемле очеркта ул фашизмга каршы көрәшергә көч тапкан, җазалаулардан, газаплаулардан курыкмый, кешелекле куркыныч фашизм чиреннән коткару өчен үлемгә баручылар турында яза.
Язучы 1964 елның 5 августында Сорудада вафат була.
Старе Белице (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Старе Белице  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(16304) 6704 P-L
(16304) 6704 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6704 P-L» саналган.
(8820) Anjandersen
(8820) Anjandersen — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 14 ноябрендә Поуль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 VG» саналган.
Ядвисин (Түбән Силезия воеводалыгы)
Ядвисин  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Блекгок (Калифорния)
Блекгок  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Блекгок халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сокулки (Елцкий повяты)
Сокулки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кече Хвойка
Кече Хвойка — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Молома елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мевлана (Коҗасинан)
Мевлана (Mevlana) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Коҗасинан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Межгорье (Башкортстан)
Межгорье (Межгорье) — Россия Федерациясенең Башкортстан Җөмһүриятендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1995 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (59,1%), башкортлар (27,5%), татарлар (7,9%), украиннар (2,5%).
Сан-Домингус-ду-Арагуая
Сан-Домингус-ду-Арагуая — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Балыклы (Ердек)
Балыклы (Balıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ердек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Барбарин
Барбарин — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Рузвельт (Тейлор, Висконсин)
Рузвельт  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Теэр (Канзас)
Теэр  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Теэр шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Отон-дю-Перш
Отон-дю-Перш — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Чаплин (Мазовия воеводалыгы)
Чаплин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цойхфельд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD176560
HD176560 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Муцижар
Муцижар (Муціжар ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Калинкаицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Карапынар (Сарыкамыш)
Карапынар (Karapınar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сарыкамыш илчесенә караган бер авыл (köy).
Гайдук (елга, Ставрополье крае)
Гайдук  — Россия территориясеннән ага торган елга. Ставрополь крае, Дагстан Республикасы, Калмык Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Ком арасында югалы    кушыла. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кума елгасы Мокрая Буйвола елгасы кушылган урынган тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Терек, Тын һәм Идел елгалары арасындагы районнар.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бочень
Бочень — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сокулки (Олецкий повяты)
Сокулки  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Понсирк
Понсирк — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Сокулки (Олецкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8821) 1987 DP6
(8821) 1987 DP6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Деминка
Деминка — Россия территориясеннән ага торган елга. Калуга өлкәсе, Смоленск өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Дебря елгасының уң ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
(8821) 1987 DP6
Тарихы
1987 елның 23 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 DP6» саналган.
Деминка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Угра елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Мокша елгасы кушылган урындан алып Ука кушылдыктары бассейны, елга бассейны — Ука.
Казанова д'Офреди (Кремона)
Географиясе
Казанова д'Офреди Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Деминка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казанова д'Офреди (Кремона)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Сан-Домингус-ду-Капин
Сан-Домингус-ду-Капин — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Трамблекур
Трамблекур (Tremblecourt) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
(16305) 6707 P-L
(16305) 6707 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «6707 P-L» саналган.
Хотерел
Хотерел — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Реюньон
Реюньон (французча:La Réunion, IPA: [la ʁeynjɔ̃], элек Île Bourbon - Иль Бурбон) Һинд Океанында Мадагаскардан көнчыгышта һәм Маврикийдан 175 км (109 миля) көнбатышка урнашкан, Франция регионы булган утрау.
2014 ел мәгълүматы буенча аның халкы 844 994 кеше булган.
Утрауда кеше 17-нче гасырдан яши башлаган, ул вакытта Франция, Мадагаскар һәм Африкадан кешеләр монда килеп урнашкан. Колбиләүчелек 1848 елның 20 декабренда бетерелгән (бу дата ел саен утрауда билгеләп үтелә), моннан соң башка урыннар арасында Көньяк Һиндстаннан ялланган эшчеләр алып киленгән. Утрау 1946 елда Францияның диңгез арты департаменты булган.
Халыкның күпчелеге тарафыннан сөйләшелә торган җирле тел Реюньон Креол теле. Рәсми теле француз теле.
Административ яктан Реюньон Францияның диңгез арты департаментларының берсе. Башка дүрт диңгез арты департаменты кебек үк, ул шулай ук Францияның 18 регионнарының берсе, модификацияләнгән диңгез арты регионы статусы белән һәм Җөмһүриятнең интеграль өлеше, һәм аның статусы Метрополия Франциянеке кебек үк. Реюньон Европа Берлегенең иң ерак урнашкан регионы һәм Франциянең диңгез арты департаменты буларак Еврозона өлеше булып тора.
Административ бүленеше
Административ яктан, Реюньон дүрт районга, 49 кантонга һәм 24 коммунага (муниципалитетка) бүленгән. Ул Франциянең диңгез арты "департаменты" һәм шулай итеп француз диңгез арты регионы булып тора. Охшаш зурлыктагы һәм халык саны булган Франция метрополия департаментлары белән чагыштырганда коммуналар саны аз булу уникаль: күпчелек Реюньон коммуналары берничә урынны үз эченә ала, аларның аралары кайвакыт шактый зур.
Чит илләр белән мөнәсәбәтләр
Гәрчә дипломатик, хәрби һәм Франция хөкүмәт эшләре Париж тарафыннан алып барылса да, Реюньон Франкофония, Һинд Океаны Комиссиясе, Универсаль Почта Берлеге һәм Дөнья Һөнәри Берлекләр Федерациясенең үзенең хокукы буенча әгъзасы булып тора.
Географиясе
Утрау озынлыгы 63 км; киңлеге 45 км һәм 2512 km² мәйдан били. Ул җир кабыгының кайнар ноктасы өстендә урнашкан. Реюньон Утравының көнчыгыш очындагы калкан вулканы, Питон де ла Фурнез диңгез дәрәҗәсе өстеннән 2631 м дан артыкка калкып тора һәм кайвакыт климаты һәм вулкан табигате охшашлыгы сәбәпле Гавай вулканнарының апасы дип атала. 1640-ынчы елдан бирле ул 100 дән артык мәртәбә ташыган һәм гел күзәтелеп тора, соңгы ташу 2015 елның 31 июленда булган. 2007 елның апреленда башка вулкан ташуы вакытында лава агымы 3000000 m³ дип санала. Питон де ля Фурнез кайнар нокта вулканы тарафыннан барлыкка китерелә, ул вулкан шулай ук Питон де Нежны һәм Маврикий һәм Родригес утрауларын барлыкка китергән.
Питон де Неж вулканы утрауның иң югары ноктасы, диңгез дәрәҗәсе өстеннән 3070 м калкып тора, һәм Питон де ля Фурнезтан төньяк көнбатышка урнашкан. Җимерелгән кальдералар һәм каньоннар таудан көньяк көнбатышка урнашкан. Һавайиның Зур Утравындагы Коһала кебек үк Питон де Неже гамәлдә түгел. Аның исеменә карамастан аңа кар бөтенләй яумый диярлек. Ике вукланның да авышлы өслекләре дә куе урман белән капланган. Эшкәртелгән җирләр һәм шәһәрләр, мәсәлән, Сен-Дени башкала шәһәре ураучы яр буе түбәнлекләрдә концентрацияләнгән. Яр буеннан тыш, көнбатыш ярның өлешенә мәрҗән риф системасы хас. Реюньонда шулай ук өч кальдера бар: Сирк де Салази, Сирк де Силао һәм Сирк де Мафате. Соңгысына җәяү генә яки вертолёт белән генә барып җитеп була.
Әйләнә-тирә мохит
2010 елдан бирле Реюньон ЮНЕСКО Дөнья Мирасы Урыны булып тора, ул утрау мәйданының якынча 40%-ын били һәм Реюньон Милли Паркының үзәк зонасы белән тиңдәш.
Хайваннар дөньясы
Реюньон күптөрле кошлар өчен өй булып тора, мәсәлән ак койрыклы тропик кош өчен. Иң зур җир хайваны булып пантера ы тора (Furcifer pardalis). Көнбатыш ярның күпчелек өлеше мәрҗән риф гаваньнары боҗрасы белән уратылган, башка хайваннар арасында диңгез керпеләре, диңгез угоре һәм тутый кош балыгы бар. Диңгез ташбакалары һәм дельфиннар шулай ук яр буе суларында яши. Өркәчле китлар Антарктик сулардан төньякка утрауга Көньяк Ярымшар кышы (июнь-сентябрь) вакытында миграцияли үрчү һәм ашау өчен һәм гадәти хәл буларак Реюньон ярларыннан бу фасыл вакытында күзәтелә ала. Реюньон өчен элек эндемик булган кимендә 19 төр кеше колонизациясеннән соң юкка чыккан.
2011 һәм 2015 ел арасында Реюньон суларында 17 акула һөҗүме булган, шуларның җидесе үлемгә китергән. 2013 Июлендә Реюньон Префекты Мишель Лаланде йөзүне, сёрфингны һәм бодибордингны ярның яртысыннан күбрәк өлешендә тыйган. Лаланд әйтүенчә 45 үгез акуласы һәм 45 юлбарыс акуласы үтереләчәк бу цигуатера авыруын тикшерү өчен галимнәр тарафыннан 20 инде үтерелгән акулага өстәп.
Өркәчле китларның миграцияләре Реюньонда кит карау индустриясенең чәчәк атуына китергән.
Бакчачылык - Бурбон розалары
Бакча розаларның Бурбон розасы төркеменең беренче әгъзалары бу утрауларда Димәшкъ розасы һәм Rosa chinensis арасында спонтан гибридизациясе нәтиҗәсендә барлыкка килгән, алар монда колонистлар тарафыннан алып киленгән. Беренче Бурбон розалары утрауда 1817 елда ачылган.
Халкы
Этник төркемнәр вәкилләре булып Африкан, Һинд,Европалы һәм Кытай чыгышлы кешеләре тора. Болар өчен җирле атамалар булып Яблар, Кафрлар, Малбарлар (Һинд чыгышлы реюньонлылар һәм чинуас). Утрауда яшәгән барлык этник төркемнәр Реюньонга Европа, Азия һәм Африкадан гасырлар дәвамында күченгән иммигрантлар токымы булып тора. Утрауда җирле халык юк, чөнки ул башта кеше яшәми торган утрау булган. Бу халыклар утрауның колониаль тарихның иң элеккеге көннәреннән бирле кушылганнар (чынлыкта, беренче күченеп килүчеләр Мадагаскардан һәм Һинд-Португалия варислары булган хатыннарга өйләнгәннәр), нәтиҗәдә халыкның күпчелеге кушылган расадан һәм "Креол" мәдәнияте вәкилләре.