cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цуру
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 34439 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 213 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 161.58 км² тәшкил итә.
Нила (Катав кушылдыгы)
Нила — Россия территориясеннән ага торган елга.Чиләбе өлкәсенең Катау-Иванов районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Катау елгасының сул ярыннан 60 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бибероглу (Измит)
Бибероглу (Biberoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Коҗаэли иле Измит илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Штефенештий-де-Жос
Штефенештий-де-Жос — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фразеологизм
Фразеологизм — күчерелмә мәгънәгә ия булган тотрыклы (таркалмый торган) сүзтезмә.
Фразеологизмнар ике яки берничә сүздән тора. Мәсәлән:
Фразеологизмнарны башка бер сүз белән алыштыру мөмкин. Мәсәлән:
Висока Мала
Висока Мала — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Демотт (Индиана)
Демотт  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шиапетта
Шиапетта — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Вильтрен
Вильтрен — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Шиапетта
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
(17463) 1990 UO5
(17463) 1990 UO5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 октябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UO5» саналган.
Рио-Линда (Калифорния)
Рио-Линда  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(9846) 1990 OS1
(9846) 1990 OS1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Рио-Линда (Калифорния)
Географиясе
Рио-Линда халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(9846) 1990 OS1
Тарихы
1990 елның 29 июлендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 OS1» саналган.
Рио-Линда (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лассюр
Лассүр (Lassur) — Фpaнсанең Арьеж департаментына караган ᴋaмун, От-Арьеж ᴋaʜᴛyʜына карый.
Чуаш Википедиясе
Чуаш Википедиясе — виртуаль энциклопедиясенең чуаш телендәге бүлеге. 2004 елның 22 ноябрендә ачыла.
2009 елның 6 апрелендә 10 меңенче мәкалә дөнья күрә.
Статистика
Хәзерге вакытка чуаш Википедиясендә  мәкалә бар.
Агота Кристоф
Агота Кристоф (Agota Kristof; 1935 елның 30 октябре — 2011 елның 27 июле) — француз телендә иҗат иткән Швейцария язучысы. Чыгышы буенча маҗар. Готфрид Келлер исемендәге (2001) һәм Фридрих Шиллер исемендәге (2005) әдәби премияләр иясе.
Ул 1935 елның 30 октябрендә Маҗарстанда туа. 1956 елда, коммунизмга каршы инкыйлаб бастырылгач, Швейцариягә күчә. Анда ул француз телен үз итә.
1986 елда ул «Le grand cahier» («Калын дәфтәр») исемле беренче романын бастыра. Роман җылылык белән кабул ителә, утыздан артык телгә тәрҗемә ителә. Соңрак аның дәвамы да языла.
Гомеренең соңгы елларында әдәби эшчәнлек белән шөгыльләнмәгән. 2011 елның 27 июлендә үзенең Нойшательдагы йортында вафат була.
Чүмләк (Мияс кушылдыгы)
Чүмләк — Мияс елгасы кушылдыгы. Курган өлкәсенең Щучий районы, Сафакүл районы биләмәләрендә ага. Елга Мияс елгасының уң ярына тамагыннан 203 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 89 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мияс елгасы Чиләбе каласынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Горнувек (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Горнувек  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Павел-Ёль
Павел-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лемью елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 29 км.
Горнувек (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Павел-Ёль
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Санкт-Вольфганг
Санкт-Вольфганг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасёлки (Мажэйкавски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Шчучынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Казе Операе Вали (Падова)
Географиясе
Казе Операе Вали Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Камбернон
Камбернон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Шики-Шики
Шики-Шики — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лонка-Прудницка
Лонка-Прудницка — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Альберт (күл)
Альберт (Lake Albert) — Көнчыгыш Африкадагы күл.
География
Уганда һәм Конго Демократик Республикасы чигендә, Көнчыгыш Африка рифт үзәнендә урнашкан. Угандада — Ньянца (Nyanza) Конгода (Заирда) 1973—1997 елларда президент Мобуту хөрмәтенә Мобу́ту-Се́се-Се́ко (Mobutu Sese Seko) дип аталган.
Диңгез биеклеге - 615 м. Мәйданы — 5300 км², иң зур тирәнлеге — 58 м.
Өске катламында су температурасы 30 °C ка кадәр барып җитә.
1864 елда инглиз сәяхәтчесе Сэмюэл Уайт Бейкер тарафыннан ачыла һәм Британия королевасы Викториянең тормыш иптәше Альберт Саксен-Кобург-Готлы хөрмәтенә атала.
Нурлупынар (Шеһзаделер)
Нурлупынар (Nurlupınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Шеһзаделер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оцуки (шәһәр)
Оцуки — Япония дәүләтенең Яманаси префектурасында урнашкан шәһәр.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 29869 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 107 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 280.30 км² тәшкил итә.
Виборг (Көньяк Дакота)
Виборг  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Виборг шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасёлки (Малюшыцки авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Карэлицкий районында урнашкан авыл.
(17464) 1990 VX1
(17464) 1990 VX1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 11 ноябрендә Х. Сиодзава, М. Кидзава тарафыннан Фудзиэда обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VX1» саналган.
Улановы
Улановы (Улановы) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Валя-Кешеелулуй
Валя-Кешеелулуй — Румыниянең Клуж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Денвер (Индиана)
Денвер  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Валя-Кешеелулуй
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Денвер (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Стэнфорд Марк Джаддери
Стэнфорд Марк Джаддери (1971 елның 8 марты – 2015 елның 13 январе) The Canberra Times өчен Австралия фрилэнс журналисты, авторы, юмористы һәм колонка язучысы булган. Аның эшләре The Australian һәм The Sydney Morning Herald гәзитләрендә пәйда булган һәм шулай ук The Bulletin, Empire, Inside Sport, Mad Magazine һәм Griffith Review-ны кертеп журналларда. Ул шулай ук радио һәм телевидение өчен комедия скетчларын язган, ул аларның дөнья буйлап режиссурасын эшләгән һәм башкарган.
Биографиясе
Бернчиә ел буена тәнкыйтьче һәм язучы һәм шулай ук National Film and Sound Archive өчен публицист булып Джаддери 2003 елда Fabjob Books өчен кино турында мәкаләләр белән электрон китап белешмә язган. Кинолар, популяр мәдәният һәм юмор белән бергә аның күп язмалары Көнчыгыш рухилыгында кызыксынуны ачкан. 19 яшендә ул медитация остазы Шри Чинмойдан өйрәнгән һәм даими рәвештә медитацияләгән. Йөзләрчә мәкаләләр белән беррәттән Джаддери 1975 – Australia's Greatest Year (John Wiley and Sons, 2005), ''Busted! The 50 Most Overrated Things in History (Random House, 2008) һәм Best. Times. Ever'' (Hardie Grant Books, 2014) китапларын язган, барысы да Австралия базары өчен. 2010 елда Busted! АКШ базары өчен Нью-Йоркта Perigree Books (a division of Penguin Books-ның бүлеге) автор тарафыннан әһәмияткә ия торган итеп яңа караштырылып һәм янә язылып янә Overrated: The 50 Most Overhyped Things in History яңа атамасы белән янә нәшер ителгән булган. Бернчичә бүлекнең янә урыны алыштырылган иде, кайберәүләре Америка укучыларына темаларга булганга күрә (мәсьәлән, Галлиполи). Джаддери Австралиядә, Канберрада яшәгән, анда ул 2007 елдан бирле The Canberra Times өчен популяр атна саен колонканы алып барган. 2014 ел башында нәкъ аның ''Best. Times. Ever'' китабы чыкканчы аңа рак диагнозы куелган булган. "Минем рак әһәмиятле генә түгел, әмма ул хәттә гадел дә түгел," – дип язган. "Шулай итеп ул миңа еллар буена мине җәрәхәтләгән кешеләр турында, мине контрольдә тотарга теләгәннәр турында, миңа һөҗүм ясаганнар турында, мине куркытканнар турында искә төрешә. Минем бу юньсезләргә каршы көрәшергә максатым бар. Минем аларны җиңәсе килә." Ул 2015 елның 13 январендә 43 яшендә рактан үлгән. Ул "The Canberra Times"та журналист булган Брюс Джаддериның (1941–2003) улы булган.
Штефенештий-де-Сус
Штефенештий-де-Сус — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9847) 1990 QJ5
(9847) 1990 QJ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 25 августында Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QJ5» саналган.
Гортатово (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Гортатово  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наҗы (Караидел кушылдыгы)
Наҗы, Назы (Нязя) — Караидел елгасы кушылдыгы. Свердловск өлкәсе, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының уң ярыннан 791 км ераклыкта, Нязепетровск шәһәрендә. Елга озынлыгы 53 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Висока-Велика (Великопольское воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шингуара
Шингуара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Билалкөй (Инегөл)
Билалкөй (Bilalköy) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Инегөл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Bilalköy, İnegöl
Санкт-Освальд-Ридльхютте
Санкт-Освальд-Ридльхютте — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ла-Тур-дю-Криё
Ла-Тур-дю-Криё (La Tour-du-Crieu) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Памье-2 кантонына карый.
Рио-Осо (Калифорния)
Рио-Осо  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Вильфранкер
Вильфранкер — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Рио-Осо (Калифорния)
Географиясе
Рио-Осо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кенардере (Чылдыр)
Кенардере (Kenardere) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Ардахан иле Чылдыр илчесенә караган бер авыл (köy).
Иске Акбулат (мәгънәләр)
Иске́ Акбула́т:
Отары (Советский районы)
Отары (Отар, Отары) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Лонки-Козельски
Лонки-Козельски — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мускуллар
Мускуллар (сум ит, — кечкенә сычкан) – кеше һәм җәнлекләр тәненең тыгыз, сыгылмалы мускул тукымасыннан торучы, нерв импульслары тәэсирендә кыскару сәләтенә ия органнар. Мускулларның функцияләре – органнарны тотып тора, саклый, төрле позаны алырга ярдәм итә, гәүдәне вертикаль тота. Мускуллар күкрәк, корсак куышлыгы пәрдәсе, йоткылык стенасы составына керә; күз алмасы, ишетү сөякчекләре хәрәкәтен тәшкил итә. Бу әле бик аз функцияләр генә.
Мускулның төзелеше
Мускул – аркылы – буй мускул җепселләренең параллель бәйләмнәреннән тора. Һәр бәйләм тышча белән капланган. Нечкә кыскаручан җепселләр – миофибрилалар: - миозин (аксым), актин (аксым). 5. Сеңерләр. Мускулларның сөяк өслегенә беректерүче өлеше.
Хайваннарның мөһим үзенчәлеге — аларның хәрәкәтләнү сәләте. Күпчелек хайваннарның хәрәкәте — мускуллар кыскару нәтиҗәсе. Мускуллар мускул тукы-масыннан тора. Шома һәм аркылы-буй мускул тукымалары була. Аларның төп хасияте — ярсынучанлык һәм кыскаручанлык.
Шома мускул тукымасының күзәнәкләре бер төшле; алар бик әкрен кыскаралар, ләкин кыскарган халәттә озак тора алалар. Моллюскларның кабырчыклары тыгыз итеп йомылуы, кешенең кан тамырлары тараюы һәм ки¬ңәюе шома мускулларның кыскаруы белән тәэмин ителә.
Аркылы-буй мускул тукымасы аркылыга-буйга сызгаланган күп төшле күзәнәкләрдән тора (тукыманың исеме шуннан). Күп санлы буынтыгаяклыларның (бөҗәкләр, кыслалар, үрмәкүчләр) һәм умырткалыларның тиз хәрәкәтләре нәкъ менә шушы мускуллар кыскару белән бәйләнгән. Энә карагының, карлыгачның очышларын, антилопа, гепардның омтылып чабуларын исегезгә төшерегез.
Хейлуңҗаң
Хейлуңҗаң (黑龙江; пиньинь Hēilóngjiāng, тат. — кара аҗдаһа елгасы, Амур буе) — Кытай Халык Җөмһүриятенең төньяк-көнчыгыш өлешендәге провинция, Амур елгасы бассейнында.
Мускуллар
Мускулның төзелеше
Аркылы-буй мускул шома мускул белән чагыштырганда мең тапкырга тизрәк кыскара.
Хейлуңҗаң
Башкала — Хәрбин шәһәре.
Мускуллар
Мускулның төзелеше
Мускул тукымаларында күп санда үзара бер-берсенә параллель урнашкан кыскаручан җепселләр була. Нәкъ менә шушы җепселләрнең кыскаруы мускулга механик эш башкарырга мөмкинлек бирә.
Хейлуңҗаң
География
Җир йөзенең шактый өлешен тигезлекләр алып торалар. Төньяк-көнбатышта Зур Хинган, уртасында Кече Хинган, көньяк-көнчыгышта Көнчыгыш Манҗурия таулары урнашкан. Мәйданының 30%-ы урманнар белән капланган.
Мускуллар
Мускуллар һәм терәк-хәрәкәт системасы
Сөякләр кешенең скелетын төзи. Скелетның әһәмияте бик зур: ул тәннең терәге булып тора, шулай ук күп кенә эчке органнарны зарарланудан саклый. Мәсәлән, баш сөякләре — баш миен, ә умырткалык сөякләре арка миен (ул умырткалык эчендә урнашкан) саклый.
Хейлуңҗаң
Халык
Милли состав (2010): кытайлар — 36 939 181 кеше (96,41%), монголлар — 748 020 кеше (1,95%).
Шуның өстенә, җанисәп провинциядә 3 татарны теркәлгән.
Мускуллар
Мускуллар һәм терәк-хәрәкәт системасы
Скелет һәм мускуллар терәк-хәрәкәт системасын барлыкка китерә. Аның төп роле — организмның терәген һәм хәрәкәтен тәэмин итү.
Хейлуңҗаң
Административ бүленеш
Провинция 1 субпровинциаль ендәге шәһәргә, 11 шәһәр сенә һәм 1 округка бүленә. Алар, үз чиратта 45 өязгә, 17 шәһәре өязенә, 1 мөхтәри өязгә бүленәләр.
Шопинзинью
Шопинзинью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Хейлуңҗаң
Икътисад
Хуҗалыгы аграр-индустриаль характерга ия. Авыл хуҗалыгының төп тармагы — игенчелек. Бодай, кукуруза, гаолян, бәрәңге, арпа, солы һ.б. үстерелә. Хейлуңҗаң шикәр чөгендере,, озын сүсле җитен, көнбагыш җитештерүдә дәүләттә беренче урында тора. Күмер, янучан, тимер рудасы һәм төсле металл нәре казып алына. Нефть эшкәртү сәнәгате үскән. Нефть торбалар аша Дачиң, Пекин, Шеньяң, Далянь шәһәрләргә җибәрелә. Машина төзүнең төрле тармаклары, металлургия, хмимя, кәгазь, агач эшкәртү сәнәгате бар. Төзү материаллары, станоклар, электротехника, радиоэлектроника эшләп чыгарыла. Азык-төлек, тукымачылык сәнәгатьләре үскән.
Мускуллар
Мускуллар һәм терәк-хәрәкәт системасы
Нинди дә булса хәрәкәт ясарга теләсә, баш миеннән билгеле бер мускулларга сигнал китә, һәм алар кыскара. Димәк, хәрәкәтләребез белән үзебез идарә итә алабыз. Ләкин күп хәрәкәтләрне уйлап тормыйча башкарабыз. Кинәт кенә кулыңны кайнар чәйнеккә тидерсәң, кайвакыт хәтта ни булганын уйлап та тормыйча, шунда ук кулыңны тартып аласың. Тиредән сигнал нервлар буйлап арка миенә килә. Ә арка мие икенче нервлар буйлап кулда урнашкан мускулларга җавап сигналы җибәрә. Бу сигнал буенча мускуллар шунда ук кыскаралар һәм кулның сөякләрен күтәртәләр. Менә шулай кул бөгелә, тартып алына. Хәтта шундый гади генә хәрәкәттә дә — кулны тартып алуда — тире дә, нервлар да, ми дә, сөякләр дә, мускуллар да катнаша.
Новоозерное
Новоозерное (Новоозерное, Новоозерне, Novoozörnoye) — Кырым ярымутравының көнбатышында урнашкан курорт-бистә. Кырым Республикасы Кизләү шәһәр шурасына керә. Халык саны - 4998 кеше (2014 ел).
Шопинзинью
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Мускуллар
Мускуллар һәм терәк-хәрәкәт системасы
Кешенең сын-гәүдәсе скелетка һәм мускулларга бәйле. Сын-гәүдәсе дөрес булган кеше аркасын төз, иңбашларын һәм башын туры тота. Андый кеше зифа, матур күренә. Сын-гәүдәсе дөрес үсмәгән кеше бөтенләй башка кыяфәттә: аның иңбашлары һәм башы салынкы, күкрәге эчкә баткан була. Өстәвенә гәүдә дөрес үсеш алмаганда сулыш алу авырлаша, йөрәк һәм башка эчке органнар начаррак эшли. Сын-гәүдә балачакта һәм үсмер вакытта формалаша. Гәүдә дөрес үсеш алсын өчен, кагыйдәләрне үтәргә кирәк.
Новоозерное
Халык үзгәреше
Халык саны - 4998 кеше (2014 ел).
Мускуллар
Мускуллар һәм терәк-хәрәкәт системасы
Йөргәндә гәүдәңне төз тот, аркаңны чыгарма. Әгәр авыр әйбер күтәреп барырга туры килсә, ике кулыңа да тигезләп бүлеп тотарга тырыш. Әгәр бүленә торган әйбер булмаса, бер кулдан икенчесенә күчереп барырга кирәк. Мәктәпкә, пәртфил белән йөрүгә караганда, ранец белән йөрү яхшырак. Йомшак караватта йокларга ярамый. Яткан урының тигез, аз гына катырак булырга тиеш. Мускуллары үсмәгән кешенең гәүдәсе бервакытта да төз, матур була алмый. Арканы, иңбашларны, башны нәкъ менә мускуллар тотып тора. Физик хезмәт, физкультура, спорт белән шөгыльләнгән кешенең генә мускуллары нык була. Хәлдән килсә, көн саен утырышлар, тартылмалар, җиртөрткеләр, гәүдә күтәрү күнегүләрен ясау кирәк. Бу малайларга да, кызларга да кагыла. Мускулларның төп дошманы — хәрәкәтсезлек, ә иң яхшы дусты — хәрәкәт.
(17465) Инавасироко
(17465) Инавасироко — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 11 ноябрендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VU3» саналган.
Чүмләк (Мияс бассейны)
Чүмләк — Россия территориясеннән ага торган елга. Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Селезян №913 күленә  кушыла. Елга озынлыгы 53 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Миасс елгасы Чиләбе каласынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Опичи (Парма)
Казе Опичи — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Опичи Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яр Чаллы шәһәре тарихы
Беренче телгә алу
Археологик казу эшләре күрсәткәнчә, хәзерге Чаллы районында кеше яшәгән беренче торакларны бронза гасырда ук безнең эрага кадәр III меңьеллык уртасында ук, бура культурасы кабиләләләре төзи башлаган.
1626 елда шәһәр урынында беренче торак Чаллы починкына нигез салынган (соңыннан Мысовые Челны авылы, ә 1930 елдан Кызыл Чаллы дип атала). Бу урын хәзер бу Кәгазьчеләр микрорайоны территориясендә. Шәһәр Яр Чаллы авылыннан бераз соңрак барлыкки килә.
Рус елъязмаларында Бережные Чаллы беренче тапкыр 1626 елда телгә алына — нәкъ менә шул вакытта Алабуга авылы крестьяны Федор Попов җитәкчелегендә яңа крестьян общинасы төзелә. Шул ук елны "биш тату гаилә белән Попов, Кама елгасы аша чыгып, әзер йортларга керә". 1626 елда нигез салынган торак башта Чалнинский починок исемен йөртә. Соңрак Береговые, Бережные һәм ниһаять, Яр Чаллы исемен ала.
XVIII—XIX гасырлар
Административ яктан Яр Чаллы территориясе XVIII гасырда Казан губернасы (1781 елга кадәр), Уфа наместниклыгы (1781-1796 елда), Ырынбур губернасы (1796 елдан) составына карый. 1791-1920 елда Яр Чаллы Уфа губернасының Минзәлә өязе составында була.
XIX гасыр ахырына Чаллы Түбән Кама буендагы иң эре икмәк сәүдә үзәге буларак формалаша. Бу күп очракта авылның тышкы кыяфәте дә, җирле халыкның яшәү рәвеше дә, аларның тормыш дәрәҗәсен дә билгели.
XX гасыр башы
XX гасыр башында Яр Чаллы Зур һәм бай сәүдә авылы булып тора, дворян урамы авылның иң мөһим өлеше булып исәпләнә. Ул Алабугадан Минзәләгә почта юлы буларак зур функциональ әһәмият ала. Дворян урамындагы агач һәм таш йортлар ике катлы булган. Беренче катта сәүдәгәрләр үзләренең кибетләрен һәм лавкаларын тоткан, ә икенче катта гаиләләре яшәгән. Биредә шулай ук Идел-Кама бассейнының эре пароходлары һәм аеруча әһәмиятле икмәк сәүдәгәрләре конторалары урнашкан булган. Бу вакытка Яр Чаллыда Кама елгасында иң зур пристань урнашкан булган, шулай ук авылда Никольск чиркәве, училище, тегермән, ун сигез кибет булган. Яр Чаллының төп халкы — болгарлар (татарлар) һәм руслар ..
1914-1917 елларда чит ил фирмалары һәм белгечләре җитәкчелегендә Россия Дәүләт банкы акчасына төзелгән икмәкнең ике миллион пудасы сыйдырышлы Россиядә иң эре елга элеваторы — шәһәрнең символы итеп кабул ителә. Бу объект 1917 елда кабул төзелә.
1921-1930 елларда Яр Чаллы Кантон һәм бер үк вакытта волость үзәге була. Аннары кантон Чаллы районы итеп үзгәртелә. СССР ВЦИК 1930 елның 10 августындагы карары белән Яр Чаллы авылына шәһәр статусы бирелә. Ул вакытта 9300 кеше исәпләнә. Сәнәгать предприятиеләреннән ул вакытта 31 тегермән, төрле артельләр, «Республиканец» Урман заводы, «Победа», «Красная заря», «Металлист »артелләре эшли.
Яр Чаллы Бөек Ватан сугышы елларында
Бөек Ватан сугышы елларында Чаллы районы ил тылында кала. Сугышның беренче елларында шәһәргә 8 балалар йорты эвакуацияләнё, шуларның 4-се шәһәрдә кала, 4-се район буенча урнаштырыла. Тарлов санаторие базасында 4089нчы эвакогоспиталь ачыла. Вышний Волочёк тукыма сугу комбинаты эвакуацияләнә. 1942 елларда Чаллы районына 3500гә якын кеше эвакуацияләнә, аларның 1500-е Яр Чаллы шәһәрендә урнаштырыла. 1941 елның көзендә шәһәрдә хәрби әзерлек буенча 16 уку пункты оештырыла. ОСОАВИАХИМ оешмасы хәрби эшкә өйрәтү өчен төркемнәр оештыра. 1942 елның мартыннан 1944 елның июненә кадәр районда ОСОАВИАХИМ-ның 112 бүлеге эшли.
XX гасырның икенче яртысы
1960 еллар башында шәһәрдә сәнәгать актив рәвештә үсә башлый: кёрёзле бетон заводы, кирпеч заводы төзелә. 1963 елда 1248000 киловатт егәрлекле Түбән Кама гидроэлектростанциясе, шулай ук энергетиклар һәм гидротөзүчеләр өчен бистә төзелә башлый. Шуңа да карамастан, Чаллы районы элеккечә авыл хуҗалыгы районы булып кала.
Навасёлки (Мастовски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Мастовский районында урнашкан авыл.
Яр Чаллы шәһәре тарихы
XX гасырның икенче яртысы
1969 елда Чаллы бөтен ил өчен мөһим булган вакыйга була – СБКФ ҮК һәм ССРБ Министрлар Шурасы тарафыннан берничә документ кабул ителә, шул исәптән «Татарстан АССР Чаллы шәһәрендә автомобиль заводлары комплексын төзү турында " 1969 елның 14 августындагы 674 номерлы карар кабул ителә. Кама автомобиль заводы «КАМАЗ» исемен ала. Завод белән бер үк вакытта яңа шәһәр төзелә башлый. Чаллы — Тольятти белән беррәттән, соңгы ике яңа совет шәһәрләренең берсе. Яр Чаллы шәһәре һәм завод Бөтенсоюз төзелешенә Советлар Союзының төрле почмакларыннан 70тән артык милләт вәкиленнән эшчеләр һәм белгечләр җыела. ССРБнең 2000 дән артык предприятиесе, министрлык һәм ведомстволар КАМАЗның төзелеш материалларына һәм җиһазларына заказлар үти башкарды. Төзелеш мәйданында 100 меңгә кадәр кеше эшли.
1970 елда Яр Чаллы шәһәренә Вахитов исемен бирергә омтылыш ясала.
Автозавод төзелә башлаганнан бирле шәһәрдә халык зур темплар белән үсә башлый. Ел саен шәһәр 30 00-40 000 кешегә тулылана. Шәһәрдә торак да рекордлы темплар белән төзелсә дә, торлакка ихтыяҗ зур була. Бу проблеманы хәл итү өчен шәһәрдә вагон шәһәрчекләре һәм бистәләр төзелә. Мондый «бер катлы Чаллы» бистәләре уннан артык төзелә. Надежда, Энтузиастлар, Яшьләр, Автозавод, Энергетик, Комсомольск, Трампарк, Автовокзал һәм башка вагон бистәләре җәйге сезонга илнең иң танылган вузларыннан меңәрләп төзелеш отрядлары белән килгән студент төзелеш отрядларын урнаштыру өчен бирелә. Административ биналар да вагоннардан төзелә. 1979 елда вагон бистәләрендә 26 000 кеше яши. 1984-1985 елларда вагон бистәләре бөтенләй бетерелә.
1981 елның декабрендә КАМАЗ заводы тулы куәтенә эшли башлый, завод шунда ук илнең йөк автомобиль төзелеше лидеры булып китә. Шул ук вакытта предприятие үсә һәм киңәя бара. Җиде елдан соң КАМАЗ ел нәтиҗәләре буенча иң яхшы нәтиҗәгә иреште һәм төзелешкә киткән барлык чыгымнарын каплый. Ул Европада  дизель двигательле йөк автомобильләре эшли тоган иң эре заводларның берсе булды. Түбән Кама ГЭСы, КАМАЗ һәм башка заводлардан тыш, төзелеш, картон-кәгазь, ит, сөт комбинатлары, электромаш-төзелеш, торба, кран заводлары һәм башка сәнәгать предприятиеләре эшли.
1980 еллар башына һәм ахырына Чаллы халкы өчтән бер миллионнан алып ярты миллионга кадәр тәшкил итә. Сәнәгать мәйданчыгы торак кварталларыннан шактый ерак төзелә. Яңа торак кварталлар шәһәрнең иске өлешендә дә, якын урнашкан территориядә дә (хәзер Комсомол районы) төзелә. Ләкин иң масштаблы төзелеш Яңа шәһәр — Автозавод һәм үзәк районнарда гамәлгә ашырылды, анда биналарның альтернатив адреслаштыруның уникаль системасы (комплекс номеры - йорт номеры) кулланыла, шулай ук күбесенчә ике катлы юл чишелеше, ортогональ проспектлар һәм бульварлар төзелә.
1982 елның 19 ноябрендә шәһәргә ССРБ башлыгы хөрмәтенә Л. И. Брежнев исеме бирелә. Үзгәртеп кору чорында 1988 елның 6 гыйнварында шәһәргә тарихи исем кире кайтарыла.
Камрон
Камрон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Високе (Великопольское воеводалыгы)
Високе  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Штефенештий-Ной
Штефенештий-Ной — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD196362
HD196362 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Нирасаки
Нирасаки — Япония дәүләтенең Яманаси префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Нирасаки шәһәре 1954 елның 10 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 33539 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 233 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 143.73 км² тәшкил итә.
Билге (Мазыдагы)
Билге (Bilge) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Мазыдагы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Программист
Программист — санак өчен програмнар төзү һәм эшкәртү буенча белгеч, программалау телендә код белән эшли.
Санак тарихы
Мәгълүматны эшкәртүче санакларны үстерүгә зур өлешләрен Чарльз Бэббидж, Н.И. Бессонов, Джон фон Нейман, С.А. Лебедев, И.С. Брук һәм Б.И.Рәмиев кертә.
Валя-Кинепий
Валя-Кинепий — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Шоро
Шоро — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Ләләкәпештә
Ләләкәпештә (Lələkəpeştə ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Шоро
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Санкт-Энгльмар
Санкт-Энгльмар — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Палью (елга)
Палью — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 61 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Виллоу-Лейк (Көньяк Дакота)
Виллоу-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Виллоу-Лейк шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нуреддин
Нуредди́н — Нугай Урдасында уң (көнбатыш) канат хөкемдарының титулы, бий белән бергә хакимлек итүче һәм аның варисы. Титулның исеме Идегәй бәкнең улы Нуретдин исеменнән чыга. Вазифаны 1537 елда Идел буе күчеп йөрү җирләрендә идарә итү өчен керткәннәр. 1560 елларга кадәр бер үк вакытта ике нуреддинне билгеләгәннәр: берсе канат башлыгы буларак, икенчесе гаскәр башлыгы буларак; аннан соң бу ике бурычны бер мирза башкарган. Гадәттә нуреддин булып хакимлек итүче бийнең энесе яки улы билгеләнгән.
Плотинная (Буй кушылдыгы)
Плотинная — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Бүә елгасының уң ярыннан 4,5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Нуреддин
Кырым ханлыгында берисемле нуреддин титулы булган.
Плотинная (Буй кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Навасёлки (Навадворски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Свислацкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нурһак (Нурһак)
Нурһак (Nurhak) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Нурһак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Муниципалитет (Испания)
Муниципалитет (исп. municipio) — Испания административ-территориаль берәмлеге. Испания җирле үзидарәсе турындагы закон нигезендә (Ley reguladora de las Bases del Régimen Local) муниципалитет дәүләт территориаль оешмасының төп субъекты булып тора, үз максатларына ирешү өчен хокукка һәм вәкаләтләргә ия; аның элементлары -территория, халык һәм җирле администрация. .
Астурия автоном берләшмәсе муниципалитетлары рәсми рәвештә concejo (астур. Conceyu) исемен йөртә.
Испаниядә барлыгы 8124 муниципалитет исәпләнә, аларның 47 %ында - 500 кеше, 44 % - 500дән 10 000 кеше, 8 % - 10 000нән 100 000 кеше һәм, ниһаять, 145 муниципалитетта 100 000 кеше яши.
Лончани (Ополе воеводалыгы)
Лончани  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вильфранш-сюр-Шер
Вильфранш-сюр-Шер — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ле-Борд-сюр-Ариз
Ле-Борд-сюр-Ариз (Les Bordes-sur-Arize) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Ариз-Лез кантонына карый.
Горчениця
Горчениця — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17466) Варгасльоса
(17466) Варгасльоса — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VL4» саналган.
(9848) Югра
Тарихы
1990 елның 26 августында Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 QX17» саналган.
Түбән Карасу (Чиләбе өлкәсе)
Түбән Карасу (Нижние Караси) — Чиләбе өлкәсенең Чибәркүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (39%), татарлар (4%), башкортлар (56%).
Висоцко-Велике
Висоцко-Велике — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Джеймстаун (Индиана)
Джеймстаун  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Висоцко-Велике
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Джеймстаун (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карлос Сааведра Ламас
Карлос Сааведра Ламас (Carlos Saavedra Lamas; 1 ноябрь 1878 ел – 5 май 1959 ел) — аргентиналы галим-хокукчы һәм сәясәтче, 1936 елда Латин Америкасыннан беренче Тынычлык өчен Нобель премиясе лауреаты.
Биография
Карлос Сааведра Ламас 1878 елда Буйныс-Айрыста туа. 1903 елда хокук докторы дәрәҗәсе белән Буйныс-Айрыс университетын тәмамлый. Халыкара хокук профессоры була, шулай ук Ла-Плата университетында хокук белемен һәм социологияне укыта. Сәяси карьерасын 1906 елда иҗтимагый кредит хезмәтен җитәкләү белән башлый. 1908 елда Аргентина парламентына сайлана, ә 1915 елда юстиция һәм иҗтимагый мәгариф министры итеп билгеләнә. 1932 елдан 1938 елга кадәр Сааведра Агустин Педро Хусто хөкүмәтендә тышкы эшләр министры вазифасын үти. Бу вазифасында ул Боливия-Парагвай конфликтын хәл итүдә катнаша һәм алты нейтраль Америка дәүләтеннән дуслашу комиссиясен оештырып, 1934 елның июнендә тынычлык килешүенә кул куюга ирешә. Тынычлык булдыруда хезмәтләре өчен ул 1936 елда Тынычлык өчен Нобель премиясе белән бүләкләнә. Шул ук елны ул Милләтләр Лигасының президенты итеп сайлана.
1959 елда Буйныс-Айрыста 80 яшендә вафат була.
Шорозинью
Шорозинью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Минамиарупусу
Минамиарупусу — Япония дәүләтенең Яманаси префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Минамиарупусу шәһәре 2003 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 72295 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 274 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 264.06 км² тәшкил итә.
Урбеж
Урбеж (Урбеж) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Рипли (Калифорния)
Рипли  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Рипли халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Урбеж
Халык
Халык саны динамикасы:
Рипли (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урбеж
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Штефенешть (Вилча)
Штефенешть — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Замбези
Замбези — озынлыгы буенча Африкада дүртенче елга.
География
Елга бассейны мәйданы — 1 570 000 км², озынлыгы — 2574 км. Инеше Замбиядә урнашкан, аннары Ангола, Намибия, Ботсвана, Замбия, Зимбабве илләренең чик буе аша үтеп Мозамбикта ага һәм Һинд океанына коя.
Замбези елгасының иң әһәмиятле истәлекле урыны — Виктория шарлавыгы.
Шарлавыклар: Чавума (Замбия һәм Ангола чигендә) һәм Нгамбве (көнбатыш Замбиядә). Замбези аша биш күпер бар, алар түбәндәге шәһәрләрдә урнашкан: Чинвинги, Катима-Мулило, Виктория-Фолс, Чирунду һәм Тете.
Елгада 2 зур гидроэлектростанция — Кариба ГЭСсе (ул Замбия һәм Зимбабве илләрен электроэнергия белән тәэмин итә) һәм Кабора-Басса ГЭСе (ул Мозамбик, КАР һәм Зимбабве илләрен электроэнергия белән тәэмин итә) төзелгән. Шулай ук Ливингстон шәһәрендә кече ГЭС бар.
Кендирли (Ризе)
Кендирли (Kendirli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Ризе илчесенә караган бер авыл (köy).
(17467) 1990 VE6
Тарихы
1990 елның 15 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VE6» саналган.
Казе Орацио (Асколи Пичено)
Казе Орацио — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Орацио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Навасёлки (Навасёлкавски авыл советы, Ашмянский районы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Камтур
Камтур — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Иске Шыгай
Шыгай, Иске Шыгай — Башкортстанның Бүздәк районындагы татар авылы. Сабай авыл советына карый. 2006 елда 58 йортта 169 кеше яши, 17 йорт буш тора.
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 153 кешенең яшәве мәгълүм.
Тарихи мәгълүматлар
Иске Шыгайның тарихи тамырлары Татарстанга тоташкан. XVIII гасыр башында Ырынбур губернасының Минзәлә өязендәге Янәй вулысына караган Зияш һәм Әлем авылларыннан бер төркем татарлар Башкортстанга килеп утыра. Тарихи чыганакларда бу төркемнең башлыгы Шыгай Ишимовның башкорт вотчиналарыннан җир сатып алуы турында документ сакланган.
Демография
1834 елгы VIII (җанисәп) мәгълүматларыннан күренүенчә, бу чорда Бәләбәй өязе Шыгай авылында 164 ир-ат һәм 147 хатын-кыз яшәве мәгълүм. 1917 елда үткәрелгән авыл хуҗалыгы исәбен алу мәгълүматларыннан Түреш вулысы, Иске Шыгай авылында 896 кеше яшәве мәгълүм, шул исәптән 98 хуҗалыкта 548 типтәр, 60 хуҗалыкта 348 башкорт.
Өч ел узуга, 1920 елда шунда ук 838 кеше яши, шул исәптән 100 хуҗалыкта 532 типтәр, 56 хуҗалыкта 306 татар.
Шоррошо
Шоррошо — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Нуроглу (Арсин)
Нуроглу (Nuroğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Арсин илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Горченичка
Горченичка — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валя-Киоарулуй
Валя-Киоарулуй — Румыниянең Марамуреш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лончник (Ополе воеводалыгы)
Лончник  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ибраһимова
Ибраһимова — татар фамилиясе.
Чия (муниципалитет)
Чия — Испаниянең Уэска провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вильшов
Вильшов — Франциянең Луар һәм Шер департаментында урнашкан коммуна.
Ле-Борд-сюр-Лез
Ле-Борд-сюр-Лез (Les Bordes-sur-Lez) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
(9849) 1990 RF2
(9849) 1990 RF2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 14 сентябрендә Генри Хольт тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 RF2» саналган.
Тагмерсхайм
Тагмерсхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чумлячка
Чумлячка — Россия елгасы. Курган өлкәсе, Чиләбе өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Мияс елгасының сул ярына тамагыннан 202 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Миасс елгасы Чиләбе каласынан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Тобол, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вилмот (Көньяк Дакота)
Вилмот  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Покровск (Мари Иле)
Покровск (Покровский, Покровск) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: даими яшәүче халык юк.
Лиәзи
Лиәзи (Liəzi ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Джентривилл (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Висоцко-Мале
Висоцко-Мале — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Джентривилл (Индиана)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Навасёлки (Падлабенски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Гродзенский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Каи
Каи — Япония дәүләтенең Яманаси префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Каи шәһәре 2004 елның 1 сентябрендә шәһәр статусын ала.
Географиясе
Шәһәр территориясе 71.94 км² тәшкил итә.
Шрёдер (Санта-Катарина)
Шрёдер  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Пань-Курья
Пань-Курья — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Якимово (Болгария)
Якимово  — Болгариянең Монтана өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Урбеж-Курбатово
Урбеж-Курбатово (Урбеж-Курбатово) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Роббинс (Калифорния)
Роббинс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
(17468) 1990 WT6
(17468) 1990 WT6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Роббинс (Калифорния)
Географиясе
Роббинс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.