cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ирина Заруцкая
Биографиясе
Бөек Ватан сугышы елларында Ирина Павловна илнең 1:100 000 масштаблы картасын төзү белән шөгыльләнә. Сугыштан соң, 1945-1950 елларда Геодезиянең һәм картография баш идарәлеге Гыйльми-редакцион карта төзү өлешенең баш мөхәррире вазифасын башкара һәм СССРның 1:2 500 000 масштаблы гипсометроик картасы өстендә эшли,  шуның өчен 2-нче дәрәҗә Сталин премиясенә лаек була (1951). 1951-1953 елларда И.П.Заруцкая Гыйльми-редакцион карта төзү өлешенең баш мөхәррире вазифасында югары мәктәп өчен карталар сериясен төзү өстендә эшли. Шулай ук 1951 елдан алып бер үк вакытта Мәскәү дәүләт университетының география факультетында укыта, 1953 елда Мәскәү дәүләт университетының геодезия һәм картография кафедрасына даими эшкә күчә, анда кырык елга якын эшли. И. П. Заруцкая катнашлыгында Иркутск, Костанай һәм Төмән өлкәләре шулай ук Чирәм һәм Алтай крайларын комплекслы төбәк атласлары төзелә Күренекле совет галиме-картографы К.А.Салищев белән хезмәттәшлек итә.
1955 елда «Методы составления рельефа на гипсометрических картах» темасына кандидатлык диссертациясе яклый, ә 1966 елда «Тематические карты природы» темасына докторлык диссертациясе яклый. Сигез фән кандидаты әзерләнгән. 300-дән артык гыйльми хезмәтен бастырган. Профессор И. П. Заруцкая халыкара конференцияләрдә күп катнаша, халыкара картография ассоциациясе комиссиясендә эшли.
СССР Фәннәр академиясенең география институтында консультан булып эшли.
1990 елның 2 февралендә Мәскәүдә вафат була.
Андрей Тольский
Андрей Тольский (Андрей Петрович Тольский,, — , ) — урманчы, авыл хуҗалыгы фәннәре докторы (1940), профессор (1938), Мари АССРның атказанган фән эшлеклесе (1941).
Папау
Папау (Поповка) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала. Башта авыл Кече Колмаер йә Татар Колмаеры дип атала, XX гасыр башыннан Папау дип үзгәртелә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (84,8%), руслар (9,9%), чуашлар (3%).
Казчина Кримеа (Новара)
Казчина Кримеа — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кутлу (Болвадин)
Кутлу (Kutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Болвадин илчесенә караган бер авыл (köy).
Финлейсон (Миннесота)
Финлейсон  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Финлейсон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Янавичы (Вавкавыский районы)
Янавичы  (Янавічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Вавкавыский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Мазенгьян
Мазенгьян (Mazinghien) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
Село (Жири)
Село  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Едрево
Едрево — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Сюльпис-де-Руайан
Сен-Сюльпис-де-Руайан — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Гроскроценбург
Гроскроценбург — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фомп
Фомп — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(19413) Grantlewis
(19413) Grantlewis — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FB30» саналган.
Ньютон (ай кратеры)
Ньютон - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 84 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Исаак Ньютон (1643—1727) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Тышкы сылтамалар
Newton (crater)
Карвир Махатмья
Карвир Махатмья ул хәзерге көндә Һиндстанда Махараштрада Колхапур шәһәре булган Карвир дини урыны турында кыйссалар булган дини/мифологик язма. Текст хәким Агастья сөйләве, аның Карвирга сәфәрләреннән, ул шулай ук "Дакшин Каши" яки Көньякта Варанаси буларак мәгълүм. Ул Карвир тирәсендә дини зиярәт урыннарын һәм сәфәр кылу урыннарын тасвирлый. Ул шулай ук Алиһә Дурга һәм шәйтан Колхасур арасында сугыш турында сөйли. Бу тарихның башка персонажлары Ходай Бхайрава яки Кедарнатх, Алиһә Триямболи, Алиһә Катьяяни, шәйтан Рактабидж һәм шәйтан Рактасур. Аның 72 "адхьяясы" (ягъни бүлеге) һәм 5500-дән артык ови (яки сызыклары) бар.
Стоу (Массачусетс)
Стоу  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Триест
Триест (Trieste,, Tergeste, Tergestum) — Италиянең Фриули-Венеция-Җүлия төбәгендә урнашкан шәһәр.
Халык саны —.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Триест Үзәк Европа вакыты (Central European Time, CET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +1:00 гә тигез.
Татар тарихында
1236-1242 еллар Көнбатыш яу вакытында татар-маңгул гаскәре Триестка кадәр барып җиткән (шәһәр басып алынмаган), ул төбәктә Бату хан Үгәдәй үлеме турында хәбәр алган һәм көнчыгышка борылып кайта башлаган, ләкин империя башкаласы Каракорымга җитмичә, Болгар шәһәрендә яңа дәүләт Алтын Урдага нигез салган. Триест — татар-маңгул гаскәренең иң көнбатыш ирешкән ноктасы булып санала.
NGC 965
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Степан Томас
Степан Томас (Stjepan Tomas,, — , ) — Хорватия футболчысы (сакчы), Хорватия милли футбол җыелмасы әгъзасы, Хорватия (1995/96, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/00), Төркия (2003/04, 2005/06) һәм Россия (2008, 2009) чемпионы.
Еденьга (Устья кушылдыгы)
Еденьга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Устья елгасының сул ярыннан 152 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гөчүк (Тарсус)
Гөчүк (Göçük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Тарсус илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фероль
Фероль — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Сенно (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Сенно  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Гремешть
Гремешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Стип-Фоллс (Мэн)
Стип-Фоллс  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Стип-Фоллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кленики
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самарка
Самарка (Самарка) — Диңгез буе краеның Чугуевка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%), украиннар (6%).
Фифти-Лейкс (Миннесота)
Фифти-Лейкс  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Хотилув
Хотилув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Мужиново-Лесьне
Мужиново-Лесьне — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фифти-Лейкс (Миннесота)
Тарихы
Фифти-Лейкс шәһәре  елда нигезләнгән.
Кинжал (Тызыл кушылдыгы)
Кинжал — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Тызыл елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Владимир Тонков
Владимир Тонков (Владимир Николаевич Тонков,, — , ) — анатом, дәүләт киңәшчесе, СССР медицина фәннәре академиясенең хакыйкый әгъзасы (1944), РСФСРнең атказанган фән эшлеклесе (1934), Казан университетының анатомия кафедрасы мөдире (1910-1915)
(2749) Walterhorn
(2749) Walterhorn — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1937 елның 11 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1937 TD» саналган.
Село (Кршко)
Село  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Инь-Хутым-Яга
Инь-Хутым-Яга — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Сеуль елгасының уң ярына тамагыннан 198 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Фонтанелла
Фонтанелла — Австриянең Форарльберг федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Украина президентын сайлаулар (2019)
Украина президентын сайлаулар (2019)
Сайлау системасы
Украина Президенты биш елга сайлана.
Беренче тур
Украина президентын сайлауларның беренче туры 2019 елның 31 мартында узды. Беренче тур нәтиҗәләре буенча «Халык хезмәтчесе» фиркасеннән теркәлгән кандидат Владимир Зеленский сайлаучыларның 30, 24 %, гамәлдәге ил президенты Петр Порошенко 15,95 % тавышын җыеп, сайлауларның икенче турына уза.
Беренче турда 18 893 864 сайлаучы тавыш биргән – бу барлык сайлау хокукы булганнарның 63, 52 % ы сайлауларда катнашкан дигән сүз.
Виктор Зеленский өчен 5 714 034 сайлаучы, Петр Порошенко өчен 3 014 609 сайлаучы тавыш биргән.
72 чит илдә 101 сайлау участогы ачылган. Аларда 55 031 Украина ватандашы тавыш биргән. Шуларның 38,93% ы – Порошенко өчен, 26,01% ы - Зеленский өчен тавыш биргән.
(19414) 1998 FP32
(19414) 1998 FP32 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FP32» саналган.
Янавичы (Воранавский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
HD24352
HD24352 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Еленино
Еленино — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Решадие (Дурсунбей)
Решадие (Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Дурсунбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Петр Войков
Петр Войков, Петр Лазарь улы Войков (Петр Лазаревич Войков, 1888 елның 1 августы, РИ, Керчь — 1927 елның 7 июне, Польша, Варшава) — совет дипломаты, ССРБның Польшадагы илчесе. 1927 елның 7 июнендә Варшава шәһәренең тимер юл вокзалында 20 яшьлек акгвардияче мөһаҗир Борис Каверда тарафыннан атып яраланган, бер сәгатьтән үлгән.
Тәрҗемәи хәле
1888 елның 1 августында Керчьтә укытучы гаиләсендә туган. Керчь, соңрак Ялта гимназияләрендә укыган. Гимназиядә укыган елларында яшерен түгәрәкләргә йөри, инкыйлаби эчтәлектәге листовкалар тарата, Керчькә килгән РСДРП вәкилләрен яшереп тота. 1903 елда РСДРП фиркасенә (меньшевиклар оешмасы) кабул ителә. Хөкүмәткә каршы эшчәнлеге өчен Керчь, соңрак Ялта гимназияләреннән куыла. Портта эшләп, экстерн тәртибендә имтиханнар тапшырып, өлгергәнлек аттестаты ала. Петербург тау институтында укый башлый, әмма аннан куыла. 1907 елда Ялта полицмейстеры М. М. Гвоздевичка һөҗүм итүдә катнашуда гаепләнә. Хәрби судтан һәм үлем җәзасы бирүдән котылу өчен, Швейцариягә мөһаҗирлеккә китә. Женевада В. И. Ульянов-Ленин белән таныша. Женева университетында химия, математика, Париж университетында химия фәннәрен өйрәнә. Беренче бөтендөнья сугышы елларында патша хөкүмәтенең җиңгәнче сугышырга дигән сәясәтенә каршы чыга. 1914 елда Варшава сәүдәгәре кызы Аделаида Абрам кызы Беленкинага өйләнә, уллары Павел туа. Февраль инкыйлабыннан соң, гаиләсен ташлап, Русиягә кайта. Вакытлы хөкүмәтнең хезмәт министрлыгында башта Петроградта, соңрак Екатеринбургта эшли. Июль демонстрациясен атканнан соң, меньшевиклар белән араны өзә. 1917 елның августында РСДРПның большевиклар канатына күчә. Бу хакта «Уральский рабочий» газетасында ачык хат бастыра. Октябрь инкыйлабы көннәрендә Екатеринбург хәрби-инкыйлаби комитеты (РВК) әгъзасы. 1918 елда Урал өлкәсенең азык-төлек комиссары. 1918 елның азагында П. Войковны Мәскәүгә чакырып алалар. РСФСР азык–төлек халык комиссариатында, Центросоюзда, «Северолес» тресты идарәсендә эшли. Тышкы сәүдә халык комиссариаты коллегиясе әгъзасы була. 1921 елның октябрендә дипломат вазифасына билгеләнә: Беренче бөтендөнья сугышы елларында Русиягә күчерелгән мәдәни кыйммәтләрне Польшага кире кайтару буенча төзелгән совет-поляк катнаш комиссиясендә РСФСР һәм УССРның берләшкән делегациясе җитәкчесе булып тора. 1922 елның августында РСФСРның Канададагы вәкиле итеп билгеләнә, ләкин Бөекбритания тышкы эшләр министрлыгы П. Войковны, «патша гаиләсен атып үтерүдә катнашы булу ихтималлыгын һәм һөнәри инкыйлабчы булуын» сәбәп итеп, персона нон-грата итеп игълан итә. 1924 елның октябреннән ССРБның Польшадагы илчесе.
1927 елның 7 июнендә иртәнге 9 сәгать 40 минутта Варшава тимер юл вокзалында акгвардияче мөһаҗир Борис Каверда совет илчесе Петр Войковка ата. Илче бер сәгатьтән үлә. Совет хөкүмәте Польша хөкүмәтенә кискен протест белдерә. Польша суды Б. Кавердага гомерлек төрмәгә ябу җәзасын бирә, ләкин 1937 елда ук амнистия буенча азат ителә.
Мәскәү кирмәне диварындагы некропольдә җирләнә.
Грос-Рорхайм
Грос-Рорхайм — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кутлу (Аксарай)
Кутлу (Kutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Аксарай иле Аксарай илчесенә караган бер авыл (köy).
Сен-Тома-де-Конак
Сен-Тома-де-Конак — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
О`Дей (ай кратеры)
О`Дей - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 70 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Маркус О`Дей (1897—1961) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Уразгилде (Сембер өлкәсе)
Уразгилде (Уразгильдино) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (82,5%), руслар (10,4%).
Оричи
Оричи (Оричи) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан штп.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
Бенжамен Тоньютти
Бенжамен Тоньютти (Benjamin Toniutti,, — , ) — Франция волейболчысы, Франция чемпионатларының бронза призчысы (2009/2010, 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013), Польша чемпионы (2015/2016, 2016/2017), Европа чемпионы (2015), Дөнья лигасының алтын (2015, 2017) һәм бронза (2016) призчысы.
Иске Маты
Иске Маты — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Казчина Крочедуе (Павия)
Казчина Крочедуе — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Иске Маты
ᴨyчты индексы — 452673, — 80207855001.
Казчина Крочедуе (Павия)
Географиясе
Казчина Крочедуе Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ташказган
Ташказган (Ташказган) — Чиләбе өлкәсенең Агаповка районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (46%), башкортлар (19%), казахлар (29%).
Ферриер-ан-Гатине
Ферриер-ан-Гатине — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Клёнова-Гура
Клёнова-Гура — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мужинувко
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сенчково (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Сенчково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гөчүк (Газипаша)
Гөчүк (Göçük) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Газипаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(19415) Parvamenon
(19415) Parvamenon — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FC34» саналган.
Форау
Форау — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Куганар
Куганар — Россия территориясеннән ага торган елга. Чуашстан биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Унга елгасының сул ярыннан 8,2 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(3171) Wangshouguan
(3171) Wangshouguan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1979 елның 19 ноябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 WO» саналган.
Стоунем (Массачусетс)
Стоунем  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 966
NGC 966 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Село (Моравське Топлице)
Село  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Греничери (Арад)
Греничери — Румыниянең Арад жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хохлув
Хохлув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дмитрий Торбинский
Дмитрий Торбинский (Дмитрий Евгеньевич Торбинский,, — , ) — Россия футболчысы (ярымсакчы), Россия милли футбол җыелмасы әгъзасы (2007-2016), Европа чемпионатының бронза призчысы (2008), Россия чемпионатларының көмеш призчысы (2006-2007), Россия  иясе (2003).
Клёнорейсць
Клёнорейсць — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фишер (Миннесота)
Фишер  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фишер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Томастон (сан алу урыны, Мэн)
Томастон  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ялгышлаг
Ялгышлаг (Yalqışlaq ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Иш-Юган
Иш-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Амня елгасының сул ярына тамагыннан 39 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 111 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ериха
Ериха — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга   Дохлый Полой елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Борис Тортунов
Борис Тортунов (Борис Владимирович Тортунов,, — , ) — Россия һоккейчесе (капкачы), Россия чемпонатларының алтын (1999), көмеш (1998, 2006) һәм бронза (1995) призчысы.
Елхово (община Николаево)
Елхово  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гүвели (Демирҗи)
Гүвели (Güveli) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Демирҗи илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казчина Крочета (Кремона)
Казчина Крочета — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Крочета Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Оберт (ай кратеры)
Оберт - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 50 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Герман Оберт (1894—1989) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1997 елда раслана.
(19416) Benglass
(19416) Benglass — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FM34» саналган.
Фордервайсенбах
Фордервайсенбах — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Решадие (Гөнен)
Решадие (Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Гөнен илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мурка (Польша)
Мурка  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кәшшаф Әмиров
Кәшшаф Әмиров (тулы исеме Кәшшаф Сафиулла улы Әмиров) — татар драматургы.
Кәшшаф Әмиров 1922 елның 7 апрелендә хәзерге Сембер өлкәсенең Иске Кулаткы районы Яңа Зимница авылында туа; үсмер чагы, мәктәп еллары Үзбәкстанда уза. Сугыш алдыннан Бохара укытучылар институтында укый. 1940—1945 елларда Үзбәкстан мәктәпләрендә укытучы булып эшли.
Ташкәнттә юридик курсларны тәмамлаганнан соң, Таҗикстанда тикшерү органнарында хезмәт итә, төрле җитәкче эшләрдә эшли.
1960 елда Кәшшаф Әмиров Татарстанга кайта һәм беркадәр вакыт Азнакай Мәдәният йортында үзешчән сәнгать коллективын җитәкли, аннары Лениногорск шәһәренә килеп төпләнә һәм җитәкче урыннарда эшли. Кәшшаф Әмиров — дистәдән артык сәхнә әсәре авторы. Аларның барысы да диярлек профессиональ һәм халык театрлары сәхнәләрендә уйналалар. Нефтьчеләргә багышланган "Шөгер моңнары", милисә хезмәткәрләренең тормышын яктырткан "Хөкем алдыннан" пьессалары Республика татар драма һәм комедия театры сәхнәсендә уңыш белән бара. Драматургның "Гаделлек җиңә", "Вөҗдан әмере", "Упкын", "Кодалар", "Туй алдыннан", кебек пьесалары Татарстан театрларында гына түгел, Үзбәкстан һәм Ырынбур халык театрларында да куела. Авторның "Зөлфия" пьесасы аеруча уңыш казана — ул илдәге иллеләп театрның репертуарына кертелә. Әфган һәм совет халыклары арасындагы мөнәсәбәтләрне заманча яктырткан бу әсәр, рус теленә тәрҗемә ителеп", "Театр" журналында да басылып чыга (1983, №5). Бу пьеса 1983 елда Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры сәхнәсендә уйнала һәм матбугатта уңай бәя ала.
Сранан-тонго
Сранан-тонго (Sranan Tongo — «суринам теле») — Суринамда яшәүче якынча 400 000 кеше өчен туган тел булып торган креол теле.
Кәшшаф Әмиров
Кәшшаф Әмиров 1985 елдан СССР Язучылар берлеге әгъзасы иде.
Сранан-тонго
Башта сранан-тонго Суринам креоллары теле булган. Хәзерге вакытта тел илнең башка җәмәгатьләре арасында таралган, шул исәптән Нидерланд, Ява, Индеец һәм Кытай җәмәгатьләре арасында. Суринамлыларның күпчелеге бу телдә икенче яки өченче тел буларак сөйләшәләр.
Телнең искергән атамасы булып тактаки (Taktaki тора; бу Инглиз телендәге talk — сөйләшергә сүзеннән). Суринамлылар бу атаманы кимсетә торган дип саныйлар. .
Глоттогенез
Үсеше башында сранан-тонго килеп чыгышлары буенча Африканың төрле районнарыннан булган Суринам коллары сөйләшә торган пиджин булган. Соңрак, сранан-тонго стал коллар һәм колбиләүчеләр арасында аралашу теле булып киткән, чөнки колларга Нидерланд телендә сөйләшергә тыелган булган. Суринамга эш көче буларак башка этник төркемнәр вәкилләре килгәч, Сранан-тонго теле бөтен илдә лингва франка теле булып киткән.
HD243523
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сен-Трожан-ле-Бен
Сен-Трожан-ле-Бен — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Клепаче (Билостоцкий повяты)
Клепаче  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Греничери (Тимиш)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хощув
Хощув — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грос-Умштадт
Грос-Умштадт — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Саровка
Саровка (Саровка) — Диңгез буе краеның Кызыл Армия районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (83%), украиннар (13%).
Тойлук
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(4913) Wangxuan
(4913) Wangxuan — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1965 елның 20 сентябрендә биредә эшләүче галимнәр тарафыннан Нанкин обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1965 SO» саналган.
Село (Сежана)
Село  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андреа Тринкьери
Андреа Тринкьери (Andrea Trinchieri,, — , ) — Италия баскетбол тренеры, Казан УНИКСының баш тренеры (2013-2014).
Серакови
Серакови — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мани (коммуна)
Мани (Masny) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Аниш кантонына карый.
NGC 967
NGC 967 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Шамов
Шамов — фамилия.
(19417) Madelynho
(19417) Madelynho — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FG40» саналган.
Казчина Кузаго ди Сото (Милано)
Казчина Кузаго ди Сото — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Кузаго ди Сото Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Кутлу (Сулуова)
Кутлу (Kutlu) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Амасья иле Сулуова илчесенә караган бер авыл (köy).
Композитор
right|200px|thumb|[[Салих Сәйдәшев — данлыклы татар композиторы.]] Компози́тор ( «җыючы») — музыкаль әсәрләрнең авторы, музыка язучы кеше.
Фонтене-сюр-Луен
Фонтене-сюр-Луен — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Янапаль
Янапаль (Янапаль ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Обручев (ай кратеры)
Обручев - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 72 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Владимир Афанасьевич Обручев (1863—1956) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Гүвелоглу (Юрегир)
Гүвелоглу (Güveloğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Юрегир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фленсбург (Миннесота)
Фленсбург  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Фленсбург шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фордернберг
Фордернберг — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Тайрингем (Массачусетс)
Тайрингем  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чуаш Колмаеры
Чуаш Колмаеры (Чувашский Калмаюр, Чăваш Калмăйăр) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала. XX гасырның 20 нче елларына кадәр үз өченә хәзерге Татар Колмаеры авылын да алган.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чуашлар (41,9%), татарлар (30,3%), руслар (18,8%).
Елхово (община Стара-Загора)
Елхово  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Трифонов
Николай Трифонов (Николай Александрович Трифонов,, — , ) — химик, Казан университетының физик һәм коллоид химиясе кафедрасы мөдире (1945-1948), СССР ФА КФ физик химия секторы мөдире (1946-?).
Кызыл Бүләк (Бакалы районы)
Кызыл Бүләк — Башкортстанның Бакалы районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452673, — 80207855003.
Клепаче (Симьятицкий повяты)
Клепаче  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Топшем (сан алу урыны, Мэн)
Топшем  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Топшем халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Авиация тарихында 2014 ел
2014 елда авиациядә булган вакыйгалар исемлеге:
Төгәл даталарсыз
2014 елга планлаштырылган:
Николай Зефиров
Зефиров Николай Серафимович (13 сентябрь 1935 ел — 28 апрель 2017 ел) — СССР һәм Россия галиме, химик-органик. РФА академигы. Башкортстан Республикасының почетлы академигы (1991), химия фәннәре докторы (1965), профессор (1971). СССРның Дәүләт (1989), Россия Федерациясенең Дәүләт (2000), СССРның Министрлар Советы (1987), Россия Федерациясе Хөкүмәтенең (2003), М .В. Ломоносов исемендәге. (1983), А. М. Бутлеров исемендәге (1994) премияләре лауреаты. «Хөрмәт Билгесе» (1985), Почет (2001), Дуслык (1995) орденнары кавалеры.
Биографиясе
Николай Серафимович Зефиров 1935 елның 13 сентябрендә Ярославль шәһәрендә туган. Атасы — Серафим Николаевич (1914 елгы). Әнисе — Прасковья Георгиевна — кыз фамилиясе Вдовина (1900 елгы).
Селца (Железники)
Селца  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Николай Зефиров
Биографиясе
1953-1958 елларда Мәскәү дәүләт университетының химия факультетында белем ала. Диплом эшен органик химия кафедрасында профессор Ю. К. Юрьев җитәкчелегендә эшли. Университетны кызыл дипломга тәмамлый һәм шунда ук эштә калдырыла. 1961 елда — кандидатлык диссертациясе (җитәкчесе Ю. К. Юрьев), ә 1966 — докторлык диссертациясе яклый. 1970-1971 елларда Принстон университетында (АКШ) стажировка үтә.
Селца (Железники)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Николай Зефиров
Биографиясе
Бер үк вакытта 1987 елдан башлап РФАның Н. Д. Зелинский исемендәге Органик химия институтында лаборатория мөдире, 1989 елдан — РФА‑ның Физиологик актив матдәләр институты (Мәскәү өлкәсе Черноголовка бистәсе) директоры. Фәнни эшчәнлеге стереохимия һәм конформацион анализ өлкәсендәге тикшеренүләргә, молекулаларның реакциягә халәтенең аларның структурасына бәйле булуын өйрәнүгә багышланган. Зефиров тарафыннан молекулаларның тотрыксыз конформацияләрен стабильләштерүгә эффектлар ачыла; гетеро‑ һәм полициклик берләшмәләрнең полифункциональ чыгарылмаларын алу ысуллары эшләнә; электрофиль кушылу реакцияләрендә стереоконтрольнең яңа концепциясе билгеләнә, циклопропан структуралар классы ачыла, органик синтезлауга яңа реагентлар, шул исәптән Зефиров реагенты кертелә.
СССР Фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (29 декабрь 1981), 1987 елның 23 декабреннән — академик. International Academy of Mathematical Chemistry Халыкара математик химиясе мөхбир әгъзасы. Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясе (1989 елдан мөхбир әгъзасы); Россия табигый фәннәр академиясе әгъзасы (1991), «Йодны файдалану  буенча Җыелыш» халыкара академиясенең мөхбир әгъзасы, Россия медицина химиясе җәмгыяте әгъзасы, Д. И. Менделеев Химия җәмгыяте әгъзасы; Америка химия җәмгыяте әгъзасы.
Зефиров җитәкчелегендә органик берләшмәләрнең структурасын компьютерда модельләү программалары төзелгән. Башкортстан галимнәре белән берлектә яңа фәнни юнәлеш булдыра — органик берләшмәләрнең, шул исәптән полихлорциклоалкаларның, скелетта төркемнәр үзгәрешен өйрәнү  өчен ЭВМ файдалану. Органик химиядә яңа реакцияләрне һәм реагентларны эшләү, максатка ярашлы берләшмәләрне юнәлешле синтезлау буенча фәнни мәктәпкә нигез салучы.
1300‑дән артык фәнни хезмәт  авторы. 1989-1991 елларда «Журнал  органической химии» («Органик химия журналы»), 1986 елдан алып «Химик энциклопедия» нәшрият йортының баш мөхәррире.
Патентлар
5 тән күчү патент авторы.
Греничеру
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ени Гызылҗа
Ени Гызылҗа (Yeni Qızılca ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Среднеивкино
Среднеивкино (Среднеивкино) — Киров өлкәсенең Верхошижемье районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
1709 елда нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%), арлар (3%).
Тызыл (Тызыл кушылдыгы)
Тызыл — Россия территориясеннән ага торган елга. Кабарда-Балкар Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Тызыл елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Терек белән Идел арасындагы Каспий диңгезе бассейны елгалары.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
NGC 968
NGC 968 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Мурково (Великопольское воеводалыгы)
Мурково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Хруслина
Хруслина — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Грос-Циммерн
Грос-Циммерн — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
(19418) 1998 FL49
(19418) 1998 FL49 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Грос-Циммерн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хруслина
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19418) 1998 FL49
Тарихы
1998 елның 20 мартында LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 FL49» саналган.
Сосновка (Коншак районы)
Сосновка (Сосновка) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (73%).
Решадие (Сусурлук)
Решадие (Reşadiye) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(4765) Wasserburg
Тарихы
1986 елның 5 маенда Кэролин Шумейкер тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 JN1» саналган.
Матвей Троицкий
Матвей Троицкий (Матвей Михайлович Троицкий,, — , ) — психолог, фәлсәфәче, хакыйкый дәүләт киңәшчесе (1888), Казан, Варшава һәм Мәскәү университетлары профессоры, Мәскәү университетының атказанган профессоры (1887).
Каланч-Соим
Каланч-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Лыхма елгасының уң ярына тамагыннан 156 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештән Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сен-Феликс (Шаранта-Маритим)
Сен-Феликс — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Фордерхорнбах
Фордерхорнбах — Австриянең Тироль федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Сераково (Голюбско-Добжинский повяты)
Сераково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Фревиль-дю-Гатине
Фревиль-дю-Гатине — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Сераково (Голюбско-Добжинский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Озу (ай кратеры)
Озу - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 32,9 км булган кратер.
Клещувек
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Озу (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Адриен Озу (1622—1691) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1961 елда раслана.
Казчина Кутер (Бергамо)
Казчина Кутер — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Кутер Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Лев Троянов
Лев Троянов (Лев Сергеевич Троянов,, — , ) — броньланган техника конструкторы, Сталин премиясе лауреаты (1943, 1946).
Гүвем (Кызылҗаһамам)
Гүвем (Güvem) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Кызылҗаһамам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Казчина Кутер (Бергамо)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Енина
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Камәт
Камәт (гарәпчә إقامة‎‎) — Исламда фарыз намазы алдыннан укылучы, азанга охшаган сүзләр.
Маньер (Нор)
Маньер (Masnières) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
Фәридә Шакирова
Фәридә Шакирова – татар журналисты.
1942 елның 7 апрелендә Бөрбаш авылында ишле гаиләдә туа, бик яшьли әтисез кала. Җидееллык мәктәп тәмамлаганнан соң дүрт ел колхозда эшли — хисапчы, плугарь була. 1960 елда Урал ягына чыгып китә. Металл кою заводының мартен мичен ремонтлауда, торба коюда һәм башка шуның ише авыр хезмәтләрдә була. Шундый шартларда кичке мәктәпкә йөреп урта белем ала. 1964 елда туган ягына кайта һәм Бөрбаш авыл клубы мөдире булып эшли башлый. Шушы елда Арчада чыга торган «Коммунизмга» газетасында аның беренче шигырьләр бәйләме басылып чыга. Балачактан ук күңелендә булган әдәби иҗатка омтылыш аны 1969 елда Кукмара район газетасына әдәби хезмәткәр итеп китерә. 1970 елда ул вакытта Балтач район газетасы редакторы булып эшләгән шагыйрь Дифгат Сирай Фәридәне үзе янына эшкә чакыра. Егерме ел дәвамында «Хезмәт» газетасының хатлар бүлеге мөдире, аннан соң җаваплы секретаре булып эшли.