cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цярэшки (Смаргонский районы)
Цярэшки  (Цярэшкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Нёвик-ле-Шато
Нёвик-ле-Шато — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(19140) Jansmit
(19140) Jansmit — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 2 сентябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 RJ2» саналган.
Казчина дел Понте ди Казтано (Милано)
Казчина дел Понте ди Казтано — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина дел Понте ди Казтано Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Исән
Исән — Башкортстанның Баймак районында урнашкан авыл.
ᴨyчты индексы — 453661, — 80206840003.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 176 кешенең яшәве мәгълүм.
Рәсемнәр
300px
.lu
.lu — Люксембургның югары дәрәҗәле милли домены.
HD22961
HD22961 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Кумлутарла (Баскил)
Кумлутарла (Kumlutarla) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Баскил илчесенә караган бер авыл (köy).
HD22961
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Закшево (Граевский повяты)
Закшево  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подобовице
Подобовице — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тарнавка-Друга
Тарнавка-Друга — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мала-Церква
Мала-Церква — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Лики (ай кратеры)
Лики - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 12,48 км булган кратер.
Мала-Церква
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лики (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Луис Лики (1903—1972) хөрмәтенә бирелә.
Лаврова (Уфтюга кушылдыгы)
Лаврова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уфтюга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Цяцейки
Цяцейки (Цяцейкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Дварэцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Александр II һәйкәле (Казан)
Һәйкәл тарихы
1837 елның июнендә һәм 1871 елның августында Казанга ике тапкыр килгән Александр ІІнең истәлеген мәңгеләштерү турындагы фикер казанлыларда 1881 елда фаҗигале рәвештә һәлак булганнан соң ук туа.
Әлеге һәйкәлнең авторы — академик В. О. Шервудның шәхси күзәтүе астында ясалган.
Һәйкәлнең бронза өлешләренә Мәскәүдәге танылган бронза фабрикасына, Мәскәү мраморщигы Захаровка заказ бирелгән. Түбән постамент Сембер губернасы Сенгилей өязе таш вату урынындагы таштан (кварц комыннан) төзелгән.
Һәйкәлнең гомуми бәясе 43 856 сум 31 тиенгә билгеләнгән.
Һәйкәл 1894 елда әзер була һәм аны ачу тантанасын шул ук елның көзендә (22 октябрь) үткәрү күздә тотыла, ләкин 20 октябрьдә вафат булган император Александр III дәүләт матәме аркасында һәйкәл ачылу 1895 елның августына күчерелә. }}
1918 елның февраль-март айларында (Февраль революциясенә бер ел тулганда) һәйкәл пьедесталыннан императорның бронза сыны демонтажлана. Ул 1930 еллар ахырына кадәр Кунак Сарае территориясендә торган. 1938 елның апрелендә «Кызыл Татария» газетасы хәбәр иткәнчә, монументтан металл трамвай тәгәрмәчләре өчен тормоз втулкалары әзерләүгә китә.
Ленин планын үтәү кысаларында, Александр II һәйкәленең пьедесталында 1920 елның 1 маенда икенче һәйкәл — «Хезмәт монументы» яки «Азат ителгән хезмәт» һәйкәле куела. Казан рәссамы Василий Богатырев башкарган эшче-металлчы скульптурасы кулына чүкеч тоткан билдән өстән ялангач тәнгә фартук кигән ир-атны гәүдәләндергән, чүкече белән ул арба көпчәге куелган тимер кою урынына таянып тора. Спас чиркәвенә карап торган император һәйкәленнән аермалы буларак, эшче-металлчының карашы Воскресенск (хәзерге Кремль) урамына каршы якка юнәлтелә. Эшче-металлчы скульптурасы начар гипстан ясалганга күрә, ул үз урынында бер елга якын гына торган.
1966 елның 3 ноябрендә Беренче Май мәйданында монументаль комплекс ачыла, аның үзәгендә Муса Җәлил сыны тора (авторы-скульптор В.Е. Цигаль һәм архитектор Л. Г. Голубовский).
(4160) Sabrina-John
(4160) Sabrina-John — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Дартмаут (Массачусетс)
Дартмаут  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Поток (Требне)
Поток  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Райт (Миннесота)
Райт  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Райт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вайканица
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Саровлу
Саровлу (Sarovlu ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Гөкчеоглу (Кумлу)
Гөкчеоглу (Gökçeoğlu) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Кумлу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мацев
Мацев — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Порсук (Пасинлер)
Порсук (Porsuk) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Пасинлер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
.lv
.lv — Латвиянең югары дәрәҗәле милли домены.
Санкт-Освальд-бай-Фрайштадт
Санкт-Освальд-бай-Фрайштадт — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
(19141) Poelkapelle
(19141) Poelkapelle — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 26 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SB4» саналган.
NGC 791
NGC 791 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Цихов
Цихов — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Глимбочелу
Глимбочелу — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казчина дел Соле (Милано)
Казчина дел Соле — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина дел Соле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Покассет (Массачусетс)
Покассет  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Покассет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малки-Искыр
Малки-Искыр — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кече Кара Июс
Кече Кара Июс — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кара Июс елгасының уң ярыннан 120 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 26 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
.ly
.ly — Ливиянең югары дәрәҗәле милли домены.
Чүкү
Чүкү-«ковать, работать молотком; коротко ударить молотком или подобным металлическим предметом» > мар. диал. чöгы- id. ~ башк. с!ке-, калп. шöк- (→ шöккиш «чүкеч») ~ монг. чоки-, як. (Пекарский: 3633) чокуй- «сугу, тукмау; чәкәтү»; рус. чёкать, чокать id. һ.б. – барысы да тәкълиди тамыр- дан (тат. диал. чүңк-чүңк «чүкү авазлары», к. Чәк). Дерив.: чүкел-ү, чүкен-ү, чүкеш-ү, к. Чүкеч.
Чаботки
Чаботки (Чаботкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гоммени
Гоммени (Gommegnies) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Ольнуа-Эмери кантонына карый.
Залесе (Билостоцкий повяты)
Залесе  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Подоле (Александровский повяты)
Подоле  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лилио (ай кратеры)
Лилио - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 61,18 км булган кратер.
Ле-Мулине-сюр-Солен
Ле-Мулине-сюр-Солен — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Лилио (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Кырды
Кырды (Кирды) — Чиләбе өлкәсенең Кызыл Армия районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (93%).
Потоки (Есенице)
Потоки  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарнавка-Перша
Тарнавка-Перша — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Санкт-Освальд-бай-Хаслах
Санкт-Освальд-бай-Хаслах — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
.ma
.ma — Марокконың югары дәрәҗәле милли домены.
(4162) SAF
Тарихы
1940 елның 24 ноябрендә Андре Патри тарафыннан Ницца обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1940 WA» саналган.
(19142) Langemarck
(19142) Langemarck — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 26 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SU4» саналган.
Кумлуюрт (Күтахья)
Кумлуюрт (Kumluyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Күтахья иле Күтахья илчесенә караган бер авыл (köy).
Мацеев
Мацеев — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
NGC 792
NGC 792 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Черная Речка (Сембер өлкәсе)
Черная Речка (Черная Речка) — Сембер өлкәсенең Мәләкәс районында урнашкан бистә.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (73,3%), чуашлар (12,2%), мордва (5,3%).
Цойтен
Цойтен — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мало-Малово
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гөкчеөз (Наллыһан)
Гөкчеөз (Gökçeöz) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Наллыһан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Усковка
Усковка — Россия территориясеннән ага торган елга. Новосибирск өлкәсе, Тум өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Об елгасының сул ярына тамагыннан 2733 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
HD22980
HD22980 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Усковка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Новосибирск сусаклагычынан Чулым  елгасы менән кушылгансы,   Иняи һәм Томь елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклары бассейны, Томь кушылганга кадәр, елга бассейны — (Югары) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
HD22980
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Усковка
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Подоле (Рипинский повяты)
Подоле  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD22980
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гондекур
Гондекур (Gondecourt) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Фаш-Тюмениль кантонына карый.
Орловка (Анучино районы)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (92%).
Глина (Румыния)
Глина — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19143) 1989 SA10
(19143) 1989 SA10 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 26 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 SA10» саналган.
.mc
.mc — Монаконың югары дәрәҗәле милли домены.
Портакал (Торослар)
Портакал (Portakal) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Торослар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Чабрынь
Чабрынь (Чабрынь ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Рамси (Миннесота)
Тарихы
Рамси шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Залесе (гмина Вишки)
Залесе  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сәфикүрд (Горанбой)
Сәфикүрд  (Səfikürd ) — Әзербайҗанның Горанбой районына караган авыл.
Казчина дела Гвардия (Торино)
Географиясе
Казчина дела Гвардия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Санкт-Освальд-Мёдербругг
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Түбән Җаекбай
ᴨyчᴛьı индексы — 453657, — 80206840004.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 123 кешенең яшәве мәгълүм.
Манаселска-Река
Манаселска-Река — Болгариянең София өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Потоки (Семич)
Потоки  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тарнавка-Тартак
Тарнавка-Тартак — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Линда (ай кратеры)
Линда - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 1,11 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Испан исеме хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1979 елда раслана.
HD230855
HD230855 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Ханчей-Яха (Пур-Пе кушылдыгы)
Ханчей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Пур-Пе елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
NGC 793
NGC 793 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Дедгем (Массачусетс)
Дедгем  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Өзен
Зур Өзен — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кыссара елгасының уң ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Поппонессет (Массачусетс)
Поппонессет  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Поппонессет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чамяры (Слонимский районы)
Чамяры  (Чамяры ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(4606) Saheki
(4606) Saheki — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1987 елның 27 октябрендә Ц. Сэки тарафыннан Гэйсэй обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 UM1» саналган.
Ле-Шарм
Ле-Шарм — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
.md
.md — Молдавиянең югары дәрәҗәле милли домены.
Мацеево (Кольский повяты)
Мацеево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нёль
Нёль — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
(19144) 1989 UP1
Тарихы
1989 елның 28 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани (город) обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UP1» саналган.
Казан каймасы һәйкәле (Иске Чәчкаб)
Тарихы
Һәйкәл 2020 елның 9 маенда, Бөек Ватан сугышында җиңүнең 75 еллыгында ачыла, ул грант акчасына һәм хәйриячеләр ярдәме белән төзелгән.
Казан каймасы — Казан шәһәрен Икенче Бөтендөнья сугышы вакытында фашист гаскәреннән саклау максатыннан 1941 - 1942 елларда төзелгән сак корылмасы. Танкларга каршы тору өчен 331 чакрым окоп казыла, 392 күзәтү пункты, 98 яшерен ут ноктасы, 56 еракка ату зенит ноктасы, 419 землянка корыла. Идел төбәге районнарында оборона чикләре төзелеше шушы авыл кырларыннан башланган. Окоп казучыларның үзәге — штабы да шушы авыл мәктәбенә урнашкан була.
1941 елның көзендә авыл кырларында Казан каймасы казу башлана. Авыл мәктәбендә белем бирү туктатылып, бинасы штаб итеп кулланыла башлый. Окоп казучыларның үзәге - штабы да шушы авыл мәктәбенә урнашкан була. Беренче окоплар авыл янындагы кырларда, Чәчкаб белән Өлҗән арасында «Беренче Май» кырларында казыла башлый. Ул вакытта авыл колхозы «Беренче Май» исемен йөрткән. Окоп казуга бик күп кешеләр китерелә, шул исәптән язучы Гадел Кутуй да биредә була.
Танк үтмәслек чокырлар, дзотлар, землянкалар авыл җирләре аша 7-8 чакырым бара. Бу чокырларның киңлеге 5-6 метр, ә тирәнлеге 3-4 метр була. Соңрак, бу окоп җирләренең күпчелек өлеше күмелеп, эшкәртелә. Идел аръягындагы окоп эзләрен, гомумән алганда, ХХ гасырның 60-70нче елларында бульдозерлар белән тигезләтәләр.
Подолина
Подолина — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цоссен
Цоссен — Алманиянең Бранденбург җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Старо (Киров өлкәсе)
Старо (Старо) — Киров өлкәсенең Подосиновец районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Джек Николсон
Джек Николсон — күпсанлы бүләкләр иясе, шул исәптән: өч "Оскар" һәм BAFTA премияләре, җиде "Алтын глобус", АКШ Милли кино тәнкыйтчеләре советының алты премиясе, янә АКШ кино актёрлары гильдиясе премиясе. Актёрның кинематограф өлкәсендәге төп антипремиягә — "Алтын кура җиләге"нә — номинациясе дә бар.
Бала чагы һәм яшьлеге
1937 елның 22 апрелендә Нью-Йоркта, Изге Винсент Католик медицина үзәгендә туган.
Әти-әнисе
Биюче һәм җырчы Джун Фрәнсис Николсон (1918-1963; сәхнә исеме — Джун Нильсон) Джек Николсон әнисе була. 1934 елда профессиональ карьерасын башлау максатында мәктәпне ташлаган Джун урындагы радиостанциядә эшли башлый, "Эдди Кинг белән аның радиолылары" дигән иртә шимбә тапшыруын алып бара. Булачак тормыш иптәше, музыкант Эдди Кинг (туган чактагы исеме — Эдгар Альфред Киршфельд), аның ярдәмчесе итеп куела, ул 1925 елда АКШ-ка Латвиядән күчеп килә. Кинг карьера баскычы буйлап тиз үрли, берничә һөнәр алмаштыра: яшерен музыкаль күч җитәкчесеннән алып бию буенча инструкторга кадәр төрле һөнәрләрдә эшли. 1930 нчы еллар башында Кинг Кукма-авеню 702-дә үзенең бию студиясен ача һәм шунда башлангыч укучыларының берсе булган Джун Николсон белән таныша. Ике елдан Джун парикмахер улы, уенчы, зур күч җырчысы Тын Руз (тугандагы фамилиясе — Фури) белән таныша[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 [1] ]. 1936 елның 16 октябрендә алар өйләнешә. 1937 ел башында Николсон Нептуннан гаеп була, кая киткәнен бер кемгә дә әйтми[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.949-1 [1] ]. Апрельда Джун Никольсонны улы туа, аңа Джон дип исем куша. Ләкин шәһәрнең туымнар, үлемнәр һәм никахлар теркәү кенәгәсендә Николсон, Кинг, Руз, Кирилл я Фурио фамилияле баланың тууы турында мәгълүмат теркәлмәгән [./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.949-1 [1] ]. Моны кенәгәдә "Нильсон" фамилиясен (Джуның сәхнә псевдонимы) яңлышып "Уилсон" дип язулары белән аңлаталар[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.949-1 [1] ].
Малай дөньяга килгәч аны олатасы, универмагта бизәүче булып эшләгән җирән ирланд Джон Джозеф Николсон белән үләксәсе Этель Мэй Николсон карый[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 [1] ]. Олатасы турында Джек соңрак болай дип яза: "Тавышсыз, ямансу, бик хисле кеше"<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш.. Джек үскән чакта олатасы белән үләксәсенең үз атасы һәм әсәсе икәнлегендә бер тамчы шикләнми[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 [1] ]. Тик 1974 елда гына яшерен мәглүмәтле ачкан Time журналы репортеры актерга дөресен әйтә: "апасы" Джун — гамәлдә аның әсасе[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 [1] ]. Әммә Джун 1963 елда ук рактан вафат булган, ә Этель 1970 елда бакыйлыкка күчкән була[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 [1] ]. Журналистың әйткәннәрен Никольсонны сеңлесе Лоррейн раслый, ул да, башкалар беррәттән, актерның атасы кем булганын белми[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.947-1 [1] ].
Уку еллары
1945 елда Телнең эшләре алга бара, гаилә Нефтьнең Алтынчы урамындагы беркатлы бунгалодан шәһәрнең эшче мәхәлләсендәге ике катлы йортка күчә.[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9416-1 [1] ] . Иртә саен сигезьеллык Джекка яңа йорттан Штайнер-авеню 2 адресында урнашкан Теодор Рузвельт исемендәге мәктәпкә җиде квартал үтеп укырга йөрергә туры килә. Нәкъ шунда Николсон беренче тапкыр театр постановкасында катнаша, анда <span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. дигән джаз чокыр башкара.
Джек югары мәктәпкә барырга җыенганда, гаилә тагын бер тапкыр күченә: бу юлы — <span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. борысына, анда Мерсер-авенда Этель үзенең косметика кабинетын ача. Соңрак Джек ул чакта үләксәсенең килеме елына 5 мең долларга җиткәнлеген телгә ала <span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш.. Этель ейән өчен мәктәпне озак эзли һәм Манаска олуг мәктәбен окшата. 1950 елда Никольсонны бу уку йортына кабул итәләр, үсмергә "Юан" (Chubs) дигән кушамат тагыла, чөнки ул дүрт яшьтән артык авырлык белән яфалана. Киләсе ун ел барча Джек үзен ирештерүчеләрнең тукмаудан бушамый. Тик барча биш фут тугыз дюймга җиткәч кенә, класташлары бу кушаматлы үсмернең фамилиясен кыскартудан корулы "Ник"ка алмаштыра. Мәктәп елларында Николсон бейсбол белән актив шөгыльләнә, әммә мәктәп футбол командасының экипировкасы өчен җаваплы булырга дигән тәкдимне алгач, ул бишкуллап риза була[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9417-1 [1] ]. Берничә айдан Джек футболны баскетболга алмаштыра, бу аның яраткан спорт төренә әйләнә. Спорт белән шөгелләнүдән тыш, Николсон мәктәпнең The Blue and Gray  гәзите репортер булып китә һәм анда мәктәпнең спорт командалары казанышлары турында язып тора. Мәктәп җитәкчелеге нәшер иткән Treasure Chest дигән китапта Николсон турында "шаян һәм күңелле кеше", "язучы" дигән сүзләр бар.
Актерлык осталыгына күнегү. Башлангыч ролләре
1955 елда Николсон уенчы булырга дигән катгый карарга килә. Аңа Джеймс Дин, Марлон Брандо һәм Фрәңк Синатра аеруча окшай[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 [1] ]. Капыл гына уенчы булып китә алмасын аңлап, Джек <span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш.[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 [1] ] компаниясенең мультипликация бүлегенә эшкә урнаша. Аңа казнасына 30 доллар түлиләр, бу аз була, әлбәттә: "Мин бөтен эшне эшли инем. Сөт таратам, кагылды кыркам, ябештерәм, өям, мультипликаторлары атау әзерләнгән кәгазь саламы белән бәхетле итеп торам", — дип сөйли Николсон[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 [1] ].
Шул ук елны Николсон үләксәсенең йортыннан ям бүлекчәсе чакта куртымга алынган фатирга күчә, ул эш урынына якын була[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 [1] ]. Биредә ул ике ел эшли[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 [1] ]. Павильоннарда бик күп искә алу йондызларын күрә, компания хезмәткәрләрен дә беләсен диярлек исеме белән ятларга туры килә[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9423-1 [1] ].
Джекның эш хакы кече, автомобиле дә юк[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9424-1 [1] ]. Аниматор Оливер Каллахан аңа үзенең 1949 елгы иске Chevrolet'сын 400 долларга тәкъдим иткәч, Николсон Нью-Джерсида яшәгән үләксәсенә, акча сорап, телеграмма суга[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9424-1 [1] ]. Рәтле акчасы болай да, Джек мода белән бергә "атлый": аның гардеробында һәр вакыт заманча фасон буенча тегелгән күлмәк-чалбар була.[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9424-1 [1] ] Джеймс Дин һәлак булганнан соң бер көннән бу хәлдән шакыган Николсон MGM'га килә һәм лифтта абруйлы продюсер Джо Пастернак (1901-1991) белән очраша[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9425-1 [1] ]. Пастернак, Джекның ачы йөзен кебек, аңа сүз куша, шуннан Николсон тегенең уенчы булырга теләге юкмы икәнлеге белән кызыксына, Николсон, юк, диләр[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ]. Бер сәгатьтән анимация бүлеге директоры Уильям Ханна Никольсонны үзенә чакырып ала, моннан инде Николсон уенчы булачагына тулы ышанып кайтып китә[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ].
1956 елда Джек кастингта катнаша [./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ]. Пастернак аңа уңай бәя бирә, әммә мәктәп түгәрәгеннән башка бер күнекмәсе дә булмавын сызык өстенә ала[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ]. Моннан тыш, Никольсонны Нью-Джерси штаттагыларга хас сөйләшен дә төзәтергә кирәк була[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ]. Пастернак Джекка сәхнә телмәре буенча укытучы тәкъдим итә [./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ]. Ә Уильям Ханна кушуы буенча Николсон уенчы осталыгы курсына йөри башлый, аның белән бергә монда шулай ук яшь уенчы <span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. (1924-1974)[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ] да шөгыльләнә. Шушы ук вакытта Николсон West Hollywood's Players Ring театрына эшкә ана, 1956 елның июленнән сентябренә кадәр "<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш." (<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. пьесасы буенча)[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ] спектаклендә статист була. Эш хакы анасына ни бары 14 доллар тәшкил итә[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9426-1 [1] ]. <span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. (1914-2002) Никольсонны актерлык осталыгына өйрәткән башлангыч остазы була. Ахырда, Джефф Кори Никольсонга аның башлангыч кинопробага әзер булуы турында хәбәр итә[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9429-1 [1] ]. 1958 елның язында Asbury Park Press гәзите: "Манаска олуг мәктәбендә төп рольләрдә уйнаган Джек Николсон бүген "<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш.[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9430-1 [1] ] дигән яшьләр триллерында уйнаячак", дип яза.
Фильм һәр җәһәттән бәхетсез булып чыга, уенчы Никольсонны уенына да тәнкыйть эләгә [./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9430-1 [1] ].
Бу фильмда, Никулиннан тыш, тагын бер исем генә әлеге вакытта яңгыравык булып калган[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9431-1 [1] ]. Ул — картинаның башкарма продюсеры Роджер Корман[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9431-1 [1] ]. Корман белән Николсон Джефф Кори курсында таныша, анда Корман яңа талантлар эзләү белән мәшгүль булган була[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9432-1 [1] ]. Джек —яңа фильмда төшү өчен идеаль кандидатлыкка[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9432-1 [1] ]. "Николсон терәк булды. Ул Роджер куркмый тору. Ул уенчы, сценарист булырга, һәртөрле эшне башкарырга тели тору, бының өчен үзенә хас әрсезлекне файдала тору", — дип яза Корманның биографы Беверли Грэй[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9432-1 [1] ].
"Мәхшәрләр кибете"
"Мәхшәрләр кибете" — Роджер Корман яңа фильмын шулай дип әти. Артур Кларның "кире орхидея" дигән фәнни-хыялый хикәясен экранлаштыру төшерелгән фильмда ит ашаучы орхидеяның яңа төрен ачкан ботаник аңа горур бесен тотып ашата[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9440-1 [1] ].
Картина рекордлы ике көндә 27 мең долларга төшерелә, ә Николсон алай кертү: "Мин съемкага барырга чыкканда ук үземнең чиксез гаҗәп булырга тиешлегемне белә инем, чөнки Роджер элек мине бу рольгә алырга теләмәгән. Кыскасы, мин бу рольне сценарийда язылганча башкарырга тиеш түгел инем, шунлыктан бик күп сәер сәерлекләр кылдым, былар, бирелү, кызык күренергә тиеш"[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 [1] ]. Килеп җиткәч кенә Джекка аның иске дусты Джон Энер белән бергә төшәчәге турында хәбәр итәләр[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 [1] ]. Корман Никольсонга сценарийның соңгы алтылы битен, ә Энерга башлангыч алтысын бирә[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 [1] ]. Калган битләрне режиссер урталай аерып ерта да берсен — Джекка, икенчесен Энерга тоттыра[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 [1] ]. "Шуның белән нокта. Фильм турында без белгәннәр шуның белән тәмамланды. Мин аның хәтта исемен дә белми инем. Миңа Эндерны шундагы яртыны алу ишеттерергә күндерергә тура килде", — китү Николсон[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9439-1 [1] ].
Шулай итеп, стоматологка килгән җилкуар мазохист Уилбур Форс Джекның истә калырлык башлангыч роле була[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9440-1 [1] ].
"Козгын"
1961-1963 елларда Николсон башлыча телесериалларда һәм телефильмнарда төшә, алар арасында — "<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. ", "<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. "һәм "<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. ". 1963 елда режиссер Роджер Корман аны "Козгын" дигән хоррор комедиясына икенче пландагы рольгә чакыра. Джекның персонажы — Роксфорд Белу, ул Петер Лор уйнаган Сихырчылар туганлыгы әгъзасы Адольф Беловның улы була.
Сценарий Эдгар Алдан Поның[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 [1] ] "Козгын" дигән әсәренең ирекле интерпретациясенә корыла һәм лаеклы каршы була. Аны мәхшәрле фильмнар остасы язучы Ричард Мэтисон[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 [1] ] яза.
Никольсонга фильм төшерү мәйданчыгында иң якты "йолдыз" булуы бер дә камасауламай [./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 [1] ]. Джек Карлоның интонацияләренә, Винсент Райсның дикциясенә зур игътибар бирә[./Николсон#cite_note-McDougal.E2.80.942008.E2.80.94.E2.80.9447-1 [1] ], Петер Лор белән дуслаша.
"Курку"
"Козгын"дан соң Корман тагын да бер мәхшәрле фильм —"Курку"ны төшерә. Режиссер артык мәшәкатьләрдән котылу өчен кастинг үткәреп уйламыйча шул ук Николсон белән Карлоны чакыра, элгәрге картинасыннан калган декорацияләрне файдалана. Корманның үткән фильмындагы беррәттән, анысында да Николсон режиссер урынына утырып, берничә күренешне төшерә.
Никольсонны башлангыч эшләре тәнкыйтчеләрнең кире бабасын ала Режиссер Питер Богданович "Никольсонны бу фильмда кебек, начар уенчы дип хәтерләп калдым", диләр, ә FilmThreat сайтындагы тәнкыйтьче Фил Холл Джекның "<span class="ref-info" title="инглиз телендә " style="font-size:85%; cursor:help; margin-left:0.2em; color:#888;">(ингл.) русск. (ингл.)баш. " дигән фильмдагы Марлон Брандо киеменнән киенгән булуын билгели. Моннан тыш, Холл Никольсонны уенын "буш һәм тигез" дип басалай.
Киләсе эшләре
1960 нчы елларда актерга эш табу авыр булганлыктан, Николсон ешрак сценарийлар өстендә эшләү белән шөгыльләнә башлый. Бының сөземтәсендә "Яшен урлавы" (Thunder Island) (1963), "Ярсуга очыш" (1964), "беркайда булмаган качу" (1965) һәм "The Monkees" группасы турында реклама нәфис фильмы "Предводитель" (1968) туа. Бу фильмнар әллә ни аныклык алмаса да, Никольсонны тотрыклы эш белән тәэмин итеп торалар.
Кинодагы карьерасы
Актерлык карьерасында өмет күренмәгәч, Николсон тулысынча "камера артындагы" эшкә — сценарист һәм режиссер эшмәкәрлегенә күчә. Беренче уңыш аңа 1967 елда "Тип" дигән фильм сценарие аша килә, бу фильм тулысынча ЛСД кабул иткән төп геройның галлюцинацияләрен нигезләнә. Фильмда Питер Фонда һәм Деннис Хоппер төшә. Питер Фонда и Деннис Хоппер. Ә Фонда белән дигән фильмында уйнаган Никольсонга беренче һәм бик зур актерлык уңышы да килә. Ул исерек адвокат Джордж Хэнсон ролен башкара һәм бу роль өчен үзенең "Оскар"га беренче номинациясен ала.
Моннан соңгы ролләреннән аеруча игътибарга лаеклар Хэл Эбинең "Соңгы кием" (1973), Роман Поланскиның "Кытай кварталы" (1974) дигән фильмнарда була. Икәүләп өчен дә Николсон иң яхшы ирләр роле өчен "Оскар" премиясенә номинацияләнгән. Ул шулай ук тамагы кен Расселлның "Томми" (1975) һәм Микеланджело Антонионың "Белгечлек: репортер" (1975) дигән фильмнарында төшә.
Америка идолы
Николсон иң яхшы ирләр роле өчен беренче "Оскар"га тамагы кен Кизиның "Күке оясы кирәк каптырма" дигән романының 1975 елда Милаш Форман куйган киноверсиясе Рэнд Патрик Мәкер роле өчен лаек була. Никольсонга "Крестный отец"та Майкл Орлеон роле тәкъдим ителә, ләкин ул баш тарта.
Моннан ары Николсон үзенә хас булмаган ролләргә тотына башлый. Мәсәлән, "Соңгы магнат" фильмында юк генә рольне — Коммунистлар фиркасе әгъзасе ролен башкара, биредә аңа Роберт Де Ниро персонажы белән сугышырга туры килә. Марлон Брандо белән бергә уйнау өчен генә хәтта Артур Пенның "Миссури бөгелүләре" дигән вестернда чиркандыргыч ролгә дә бара. Шуннан Никольсонны режиссерлык дебюты була — "Көньякка юнәлгәндә" көлке-вестерны.
Стивен Кинның "Нур" дигән романы буенча 1980 елда Стэнли Кубрик куйган фильмдагы әһәмият Николсон карьерасында иң мөһимнәрнең берсе булып тора. Үзенең киләсе "Оскар"ын, ике пландагы иң яхшы ирләр роле премиясын, Николсон Джеймс Брукның "Йомшаклык" фильмында (1983) отставкадагы астронавт Гаррет Бридлав роле өчен ала. 1980-се елларда Николсон нәтиҗәле эшмәкәрлеген дәвам итә, "Почтальон һәр чак икеләтә шылтырата" (1981), "Кызыл" (1981), "Фриц гаиләсенең намысы" (1985), "Истик сихырчылар" (1987), "Шайтан таягы" (1987) дигән фильмда гаиләсенең намысы" һәм "Шайтан таягы" фильмнарындагы рольләре өчен "Оскар"га номинацияләнгән.
1989 елда Николсон "Бэтмен" фильмында Джокер ролен башкара, бу картина шакаткыч халыкара хитка әйләнә һәм отышлы процентлы контракт Никольсонга якынча 60 миллион доллар китерә.
АКШ Диңгезе пехотасы корпусы подразделениесендә суеш турында сөйләгән "берничә әйбәт егет" (1992) фильмындагы тиз ярсып китә торган холыклы полковник Натан Джее роле өчен Николсон тагын бер "Оскар"га номинацияләнгән.
Никольсонны начар кабул ителгән эшләр дә була. "Кешеләрнең күңелсезлекләре" (1992) һәм "Хофф" (1992) фильмнарындагы рольләре өчен куркыныч уенчы буларак "Алтын кура" премиясына номинациядән. Әммә шул ук "Хофф"дагы роле белән "Алтын глобус "премиясына да тәкъдим ителә.
Николсон чираттагы "Оскар"ны режиссер Джеймс Брукның "Моннан да хәерле соң" (1997) дигән фильмындагы обсессив-компли бозыклыктан интегүле неврозлы язучы Мелвин Далл роле өчен ала.
Никольсонга хас төп сыйфат — нинди рольдә дә чикләнмәгән табигыйлек. Уенчы күп амплуада зур осталык күрсәтә, әммә гротеск элементлары булган үзенчәлекле рольләрне аеруча уңышлы башкара. "Шмидт турында" (2002) дигән фильмда Николсон пенсияга сыккан иминиятләштерү компаниясе актуарий ролен башкара, аның герое катыны вафат булганнан соң яшәү мәсьәләләре турында баш вата башлый. Никольсонны тыныч һәм тыйнак уены иске ролләренә бөтенләй ошамаган. Бу роле белән ул иң яхшы ирләр роле өчен тагын бер "Оскар"га номинацияләнгән.
"Асуга идарә итү" дигән комедиядә ул чагыштырмалы тыныч холыклы батыр булган Адам Сандлерга хис-тойгыларына ия булырга уку өчен беркетелгән агрессив психиатрны уйный.
2003 елда берничә фильмда уйный, шул исәптән "Кагыйдәләргә буйсынган һәм буйсынмаган күңел" дигән картинада олуг яштәге сөярне гәүдәләндәрә.
2006 елда Николсон Мартин Скорсезеның "Оскар"лы "Мөртәтләр" дигән картинасында Мэтт Дэймон белән Леонардо ди Каприо кәзәләнергә персонажларның босы, аяусыз ирланд мафиозие Фрәңк Костеллы ролен башкара.