cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тютнярь
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD109495
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Эванстон (Вайоминг)
Эванстон  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Эванстон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Догана ди Верукио I (Римини)
Догана ди Верукио I — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Догана ди Верукио I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Павлавка (Хоцимский районы)
Павлавка  (Паўлаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Хоцимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Габдел-Латыйф (Казан ханы)
Габдел-Латыйф — Казан ханлыгы ханы  (1497—1502), Ибраһим хан һәм Нурсолтанның улы.
1479 елда әнисе белән Кырымга күченә. 1490 елларда Иван III-гә хезмәткә Звенигород шәһәренә китә.
1508 елда сөргеннән Миңле I Гәрәй, Нурсолтан һәм Мәхмүт Гәрәй үтенече белән азат ителә. Юрьев-Польский шәһәре белән идарә итә башлый. Кырым татарларының һөҗүменә ярдәм иткәне өчен җирләреннән мәхрүм була.
1516 елда, Мөхәммәт-Әмин авырып киткәч, Казаннан килгән делегация (Шаһ Хөсәен, Шаһ Йосыф, Бозек) Габдел-Латыйфны азат итеп, Казанга кайтарырга таләп итә. Рус хөкүмәте аны тәхет варисы дип таный, ләкин Казанга җибәрмичә, аңа Кашир шәһәренең идарәчесе булып куялар.
1517 елның 19 ноябрендә билгесез сәбәпле вафат була.
Татар дәүләт опера һәм балет театры бинасы (Казан)
Татар дәүләт опера һәм балет театры бинасы — Казанның Ирек мәйданында урнашкан, 19??-1956 елларда Исмәгыйль Гайнетдинов проекты буенча төзелгән бина.
Сюзью
Сюзью — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Ижма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 140 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Цепошникова (Тугылым шәһәр округы)
Цепошникова (Цепошникова) — Свердловск өлкәсенең Тугулым шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), татарлар (14%).
1360-еллар
1360-еллар — 1360 елда башланган һәм 1369 елда тәмамланган унъеллык.
Барглувка (Силезия воеводалыгы)
Барглувка  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юзефув (гмина Черневице)
Юзефув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Линкольн (округ, Орегон)
Линкольн — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Толидо шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1893 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2,538 км² тәшкил итә.
Будзув (Кече Польша воеводалыгы)
Будзув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12685) 1985 VE
(12685) 1985 VE — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 14 ноябрендә Поуль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 VE» саналган.
Михаил Зубков
Михаил Зубков (Михаил Иван улы (Микайла Ибан улы) Зубков,, — , ) — сәясәт эшлеклесе. 1919 елда «Алга таба» гәҗите мөхәррире, 2 нче кызыл армиянең сәяси бүлегенең татар бүлекчәсе җитәкчесе, 1920 елдан РСФСР милләтләр эшләре халык комиссариатының Үзәк керәшен бүлеге рәисе. 1920-елларда ТАССР прокуратурасында.
Ленинград өлкәсе татарлары
Тарихлары
Татарлар Ленинград өлкәсендә XVIII гасырдан бирле яши. Тосно авылы 1714 елдан башлап Петербург–Мәскәү юлында зур Ям Бистәсе була. Татарлар монда сәүдә, ташу белән шөгыльләнгәннәр, пешекчеләр һәм официантлар булып хезмәт иткәннәр. Бу якларда татарларның озак яшәве турында Любань борынгы мөселман зираты сөйли.
Таралышлары
2010 елда Ленинград өлкәсендә 8 693 татар кешесе яшәгән (1959 елда – 4 330, 1989 елда – 7 757, 2002 елда - 9 432 кеше ).
Алар нигездә Всеволожск, Гатчина, Луга һәм Тосно шәһәрләрендә яшиләр.
Мәдәният
Ленинград өлкәсе территориясендә татар милли‑мәдәни җәмгыятьләре: «Изге юл» (1997 елдан башлап, Тосно), «Юлдаш» (1999 елдан башлап, Гатчина), «Дуслык» (2003 елдан башлап, Всеволожск районы), «Ансар» (2011 елдан башлап, Выборг шәһәре), «Наратлык» (Сосновый Бор шәһәре), Ленинград өлкәсенең Лужск районы татар җәмгыяте эшли. Ленинград өлкәсенең «Яңа заман» татар‑башкорт оешмасы (Тосно шәһәре) бар. 2001-2003 елларда Гатчинада татар телен һәм Ислам мәдәниятен өйрәнү буенча якшәмбе мәктәбе эшләгән. Ленинград өлкәсенең Тосно районы һәм Татарстан Республикасының Арча районы тугандаш булып санала. Тосно шәһәрендә М.Җәлил бюсты (2012); «Невский пятачок» (2010), «Синявинские высоты» (2012) мемориаль комплексларында сугышчы‑татарстанлылар истәлегенә куелган һәйкәл – обелисклар бар (2014).
Эрмидаш-Саду
Эрмидаш-Саду — Португалиянең Сетубал округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Рувр-су-Мейи
Рувр-су-Мейи (Rouvres-sous-Meilly) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Пуйи-ан-Осуа кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 14,33 км².
Нордхайм (Тюрингия)
Нордхайм (Nordheim) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Селкуца (Бистрица-Несеуд)
Селкуца — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гобарт-Бей (Аляска)
Гобарт-Бей  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Гобарт-Бей халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Периень (коммуна)
Периень — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шәһәр утары (Казан)
Шәһәр утары — Казанның Болын яны урамында урнашкан, XIX гасырның 1 нче яртысында төзелгән утар.
Розвелл (Көньяк Дакота)
Розвелл  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Розвелл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Младзово
Младзово — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(5500) Twilley
(5500) Twilley — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Невиллетт (Сомма)
Невиллетт — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
(5500) Twilley
Тарихы
1981 елның 24 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 WR» саналган.
Лисаково (Цехановский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валишча
Валишча (Валішча ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Пинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Балымер
Балымер — Татарстан Республикасының Спаск районындагы авыл.
Халык саны — 156 тирәсендә. Почта индексы — 422846.
Тарих
Авыл бик борынгылардан: Идел буе Болгары чорында ук нигезләнгән. Руслар 17 йөзнең 2 нче яртысында килеп урнаша. 1861 елгы реформага кадәр халкы алпавыт крәстияннәре (элек кенәз Баратаевларның крепостнойлары) катлавына керә, игенчелек, терлек үрчетү, поташ заводы өчен чимал әзерләү белән шөгыльләнә. 20 йөз башында Балымерда зимства мәктәбе, зур пар (1874 тә төзелә), 3 җил һәм 1 ярма ярдыру тегермәне, тимерчелек, 4 вак-төякләр кибете, пристән эшли. Бу чорда авыл җәмәгатенең имана җире 336 дисәтинә тәшкил итә. 1920 елга кадәр Казан губернасының Спас өязе Өчкүл волостена керә. 1920 дән — ТАССРның Спас кантонында. 1930 елның 10 августыннан — Спас (1935-91 дә — Куйбышев) районында.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Икътисад
Халкының төп шөгыле — кырчылык, мөгезле эре терлек асрау.
Мәгариф
Башлангыч мәктәп.
Мәдәният
Клуб. Китапханә.
Археологик истәлекләр
Авыл янында Балымер археологик комплексы сакланган.
HD109510
HD109510 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Евгений Зуев
Евгений Зуев (Евгений Владимир улы Зуев,, — , ) — рәссам, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1974), ТАССРның халык рәссамы (1986), 1953-1981 елларда Казан сынлы сәнгать училищесы укытучысы. Әсәрләр: «Җир җимешләре» (1965) натюрморты, «Татар натюрморты» (1978-1979) триптихе, «Февраль иртәсе» (1982) пейзажы.
Лисицын-Емелин йорты (Казан)
Лисицын-Емелин йорты — Казанның Пушкин урамында урнашкан, XIX гасырның 1 нче яртысында төзелгән йорт.
Ибаррангелуа
Ибаррангелуа — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бартковице
Бартковице — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
945 ел (б. э. к.)
945 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Хальмер-Ю (Сибирчата-Яха кушылдыгы)
Хальмер-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сибирчата-Яха елгасының сул ярыннан 104 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 21 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Еникент (Тутак)
Еникент (Yenikent) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Тутак илчесенә караган бер авыл (köy).
Агызлар (Гүргентепе)
Агызлар (Ağızlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гүргентепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бөек Устюг
Бөек Устюг (Великий Устюг, Югдін) — Россия Федерациясенең Вологда өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1218 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (98,6%).
Белопуховы
Белопуховы (Белопуховы) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Павлавка (Чавуский районы)
Павлавка  (Паўлаўка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Чавуский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бужин (Кече Польша воеводалыгы)
Бужин — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Юзефув (Згерский повяты)
Юзефув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бужин (Кече Польша воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Юзефув (Згерский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Догана ди Тильио (Пиза)
Догана ди Тильио — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Догана ди Тильио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Татьяна Зуева
Татьяна Зуева (Татьяна Андрей кызы Зуева, — , ) — рәссам, ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1986), 1953-1971 елларда Казан театр һәм Казан сынлы сәнгать укуханәләре укытучысы. Әсәрләр: «Таллин» (1961), «Казан. Ел фасыллары» (1976-1978), «Ак диңгез мотивлары» (1978) график сериясе, һ.б.
Азиньял (Каштру-Марин)
Азиньял  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
(12686) Безуглый
(12686) Безуглый — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 3 октябрендә Карачкина Л. Г. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TT11» саналган.
1370-еллар
1370-еллар — 1370 елда башланган һәм 1379 елда тәмамланган унъеллык.
Нордхаузен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Нордхаузен
Каспер
Каспер — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Каспер шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Периець (коммуна, Олт)
Периець — Румыниянең Олт жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Карталтепе (Бала)
Карталтепе (Kartaltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Бала илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Оз (Оз кушылдыгы)
Оз, Узинка — исемдәш Оз елгасының кече кушылдыгы. Пенза өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Уза елгасының уң ярыннан 51 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сыры елгасы, инештән Сыры гидроузеленә чаклы. Кече елга бассейны — Сыры, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бежень
Бежень — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Линн (округ, Орегон)
Линн — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уотерлу шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1847 елда оештырыла.
Коркино районы
Административ үзәк — Коркино шәһәре.
География
Район Чиләбедән 35 километр көньяктарак урнашкан, Эткүл районы, Сосновка районы, һәм Копейск шәһәре белән чиктәш.
Тарих
Район 2005 елда барлыкка килгән.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (87,7%), татарлар (3,6%), украиннар (2,2%), алманнар (2%), башкортлар (1,1%).
Административ бүленеш
Коркино районы составына 3 шәһәр җирлеге керә.
Гусиха (Таловая кушылдыгы)
Гусиха (балка Гусиха) — Россия территориясеннән ага торган елга. Ырынбур өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Таловая елгасының сул ярыннан 36 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы бассейны (Россия булеге) Сакмар елгасыннан түбенрәк, Илек елгасын кертми. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шәмаил
Шәмаил — татар сәнгатенең үзенчәлекле, специфик төре. Шәмаилдә гарәпчә текст һәм/яки Ислам мәгънәсе булырга яки булмаска мөмкин. Иң мөһиме - сәнгать әсәренең татар мәдәнияте белән багланышы булырга тиеш. Бер үк вакытта шәмаил халык аңында Аллаһ Тәгаләгә ышану билгесе буларак та кабул ителә. Татарларда борынгыдан ук гарәп язуы белән язылган Коръән сүрәләре, догалар кәгазьләр китап киштәләрендә яки стенада эленеп торган махсус букчаларда сакланган. Шәмаилләргә беркайчан да табынмаганнар, алар ислам дине иконалары түгел. Алар Аллаһы Тәгаләгә барлыгын искә төшереп торган.
Шәмаил текстлары жанрлары
Шәмаил текстлары татар халкының рухи мирасының аерылгысыз бер өлеше булып тора. Бу мирас татар әдәбият традицияләре, дини риваятьләр һәм халык ышанулары белән бәйләнгән.
Татар шәмаилләрдә киләсе жанрлардагы текстлар булырга мөмкин:
Талисман (бөти)
Шәмаилләр элеккечә үк татар торагының аерылгысыз атрибуты булып тора. Алар татар йортта ишек өстендә яки иң мактаулы урыннарда эленә. Шәмаилләргә беркайчан да гыйбадәт кылмадылар, алар мөселман татарларына Ислам диненең тугрылыгын белдерделәр. Шәмаил рәвешендә башкарылган Коръән билгесенең төп максаты - Бердәм Аллаһы Тәгаләнең барлыгын билгеләү иде. Иҗатчының исемен искә алу кайгы һәм бәла-казаларны "куркытты".
Берләштерү функциясе
XIX һәм XX гасырлар чигендә татар басма шәмаилләре Казанда чыгарыла, ә аннары Идел буе, Урал һәм Көнбатыш Себер мөселманнарына китаплар белән беррәттән вакытлы басмалар сыйфатында җибәрелә. Шулай итеп, басма шәмаилләр сәнгате татарларны мөселман дөньясы белән берләштерүдә мөһим роль уйный.
Мәгариф
Шәмаилләр типографияләрдә басылуы башыннан, шәмаилләрнең эчтәлеге үзгәрә. Яңа литографик шәмаилләр татарларга чит ил дәүләтләре турында белем бирә, аларның мәчетләрен күрсәтә, яңа технологияләр белән танышырга ярдәм итә. Мәсәлән, билгесез авторның "Эдирна техника могҗизалары” шәмаилендә күрсәтелгәнчә, шәмаилләрдән татар халкы дөньяда яңа уйлап табулар турында белде. XIX һәм XX гасырлар чигендә шамаилнең татар мөһере ислам идеяләрен тәрбияләүдә һәм пропагандалауда мөһим роль уйный башлый.
Элеккеге традицияләр турында искәртү
1928-1931 елларда элек татар телендә кулланылган гарәп язуыннан баш тарту татар шамаиленең сәнгате түбәнәюгә китерә. Татарларның тел аша тапшырыла торган мәдәни мәгълүматын тулы реконструкцияләү, татар халкының тарихи үткәне белән элемтәләрне өзү бара. Әгәр элек шамаилләр дини диннәрне белдерү өчен төзелгән булса, гарәп язуыннан баш тарткач, шамаилләр бары тик татарларның элеккеге дини традицияләре турында гына искәртеп хезмәт итә.
Татар халкының мәдәни коды
Татар мәдәнияте шамаиле татар халкының мәдәни кодын үз эченә ала, чөнки ул татар халкының сәнгати, мәдәни һәм әдәби байлыгын (Ислам әдәбияты, Коръән) берләштерә.
Рузед
Рузед — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Роузбад (Көньяк Дакота)
Роузбад  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Роузбад халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Шаһгали
Шаһгали (شاه علی) — Касыйм ханлыгы ханы (1516—19, 1537—46, 1546—51, 1552—66), Казан ханлыгы ханы (1519 елның апреле — 1521 елның мае, 1546 елның июне — июле, 1551 елның августы — 1552 елның марты), Шәехаулияр һәм Шаһ Солтанның улы. Татар телендә аның исеме символик образга әйләнде — Шаһгали дип, гадәттә, сатлыкҗаннарны атыйлар.
Тормыш юлы
1516 елда, әтисе вафат булгач, Касыйм ханы булып билгеләнә. Тәнәфесләр белән Казан һәм Касыйм ханлыклары белән идарә итә. 1537, 1540, 1541, 1548, 1552 еллардагы Рус дәүләтенең Казанга каршы сугышларында катнаша. Казанны юк итү алдыннан, шәһәрне коралсызландырып, аннан кача.
Соңгы еллар
Казан ханлыгы тар-мар ителгәч, Касыйм ханлыгы белән идарә итә. Рус гаскәрләренең Ливониягә каршы сугышында актив катнаша. 1564—65 елларда Рус дәүләтенең чикләрен яклаган. Касыйм шәһәрендә җирләнгән.
Сылтамалар
Xah Ali Shahghali Šig-Alei Шах-Али
Гиле-сюр-Гуаян
Гиле-сюр-Гуаян — Франциянең Финистер департаментында урнашкан коммуна.
Чайкина (Каменски шәһәр округы)
Чайкина (Чайкина) — Свердловск өлкәсенең Каменск шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (70%).
Валоски
Валоски (Валоскі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Брэсцкий районында урнашкан авыл.
Испастер
Испастер — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Валоски
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Испастер
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Албуфейра (район)
Албуфейра  — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Сябор Виска
Сябор Виска — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Сойма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лисе (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Селкуца (Димбовица)
Селкуца — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Зур Маклашкино
Зур Маклашкино (Маклашки, Большое Маклашкино) — Чуашстанның Мария Посады районында урнашкан авыл.
Климат
Авыл уртача континенталь климат зонасында, урман-дала табигый зонасында урнашкан. Гыйнварда уртача температура −13°С; июльдә +19°С. Уртача еллык явым-төшем күләме — 530—570 мм.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 175 кешенең яшәве мәгълүм.
Голдстрим (Аляска)
Голдстрим  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Зур Маклашкино
Халык
2002 елгы җанисәп буенча авылда күпчелек халыкны чуашлар (95%) алып тора.
Голдстрим (Аляска)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юзефув (Кутновский повяты)
Юзефув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5501) 1982 FF2
(5501) 1982 FF2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1982 елның 30 мартында L. G. Taff тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 FF2» саналган.
Lagranjian
Lagranjian yäki Lagranj funktsiäse — dinamik sistemanıñ üzgäreşlären taswirlawçı ğomumiläşterelgän koordinatlarğa bäyle funktsiä.
Klassik mexanika öçen xäräkät tigezlämäläre iñ keçkenä tä'sirneñ mäslägennän çığarılalar: biredä tä'sir - funktsional:
\varphi_i — ğomumiläşterelgän koordinatlar (kisäkçeklär koordinatları yäki qırnıñ üzgärmä zurlıqları), \ s_j - sistemanıñ parametrları küplege, klassik mexanika oçrağında - bäysez fäzanıñ koordinatları häm waqıt.
Jozef Lui Lagranj xörmätenä atalğan.
Lejandr üzgärtüläre yärdämendä Lagranjian Hamiltonian belän bäylänä, Hamiltonian nigezendä Haminton mexanikası icat itelgän.
Klassik mexanika
Klassik mexanikada Lagranjian kinetik häm potentsial' energiälär ayırmasına tigez:
biredä - waqıt buyınça çığarılma
Bu alım Nyuton ısulına tigez: ägär köç öçen yazsaq, şunnan çığarabız: Bu näq Nyuton tigezlämäläre
Eyler-Lagranj tigezlämäläre:
Relätivistik Lagranjian
Relätivistik (tiz) irekle kisäkçekneñ klassik (kvant tügel, spinsız) Lagranjianı:
biredä v — kisäkçekneñ tizlege, c — yaqtılıq tizlege
Bu Lagranjiannan relätivistik kisäkçeklärneñ klassik dinamikası çığarıla.
Qırnıñ teoriäsendä Lagranjian
Qırnıñ teoriäsendä Lagranj funktsiase L häm Lagranjian töşençäläre ayırıla:
Şuña kürä Lagranjian - Lagranjiannıñ tığızlığı buyınça integralğa tigez.
Elektrostatika
Klassik mexanikada Lagranjian:
skalär potentsial \phi\ öçen kinetik energiä:
Tä'sirläşü energiä :
Şunnan Lagranjian:
Tä'sirdän variatsiä alıp, xäräkät tigezlämäse çığarıla, ul Puasson tigezlämäsenä tigez:
Öç ülçämle taswir
Elektrodinamikada tä'sirläşü energiäse tizleklärgä bäyle inde: yäki
biredä j — ağım tığızlığı vektorı
Elekromagnit qırınıñ energiäsenä magnit qırı energiäse dä kerä:
Yäğni Elektromagnitik Lagranjian:
yäki
tiz kisäkçeklär öçen:
Tä'sirdän ф, buyınça variatsiä alıp näq Makswell tigezlämäläre çığarılalar.
Dürt ülçämle taswir
Dürt ülçämle taswirda Elektromagnitik Lagranjian (с=1):
İkençe äğza tä'sirläşüne taswirlıy, aña tä'sir turı kilä:
Tä'sirdän A_i buyınça variatsiä alıp, näq Makswell tigezlämäläre çığarılalar:
Tä'sirdän x^i buyınça variatsiä alıp, xäräkät tigezlämäse çığarıla:
biredä p_i = m u_i — 4-impuls, u^k — 4-tizlek.
Kvant elektrodinamikası Lagranjianı
Kvant elektrodinamikası Lagranjianı tığızlığı:
biredä \psi — spinor,
yäki
946 ел (б. э. к.)
946 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Lagranjian
Kvant xromodinamikası
Köçle tä'sir iteşü öçen Lagranjianı tığızlığı:
biredä \! D_\mu — KXD kalibrlaw kovariant çığarılması,
Нотлебен
Нотлебен (Nottleben) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
HD109532
HD109532 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Нотлебен
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD109532
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Периець (коммуна, Яломица)
Периець — Румыниянең Яломица жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Павлавск (Магилёвский районы)
Павлавск  (Паўлаўск ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Могилёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Буйне (Польша)
Буйне — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Наталья Зубова
Наталья Зубова (Наталья Дмитрий кызы Зубова,, — , ) — энергетик, ТР дәүләт премиясе лауреаты (2003, зур басымлы казаннар өчен югары эффективлы һәм экологик камил термик су әзерләү технологиясен булдыру һәм кертү өчен).
Буйне (Польша)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Белёвицко
Белёвицко — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12687) de Valory
(12687) de Valory — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1987 елның 17 декабрендә Эрик Эльст, G. Pizarro тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1987 YS1» саналган.
Шри Рама Гыйбадәтханәсе, Рамапурам
Шри Рама Гыйбадәтханәсе, Рамапурам Һиндстанда, Керала штатында, Малаппурам һәм Перинтхалманна арасында Рамапурамда урнашкан Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә Ходай Вишнуның 7-енче аватары Ходай Рамага багышланган. Бу гыйбадәтхандә шулай ук Ганапати, Шастха һәм Хануман өчен гыйбадәт кылу урыннары бар.
Млинаривци
Млинаривци — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
1380-еллар
1380-еллар — 1380 елда башланган һәм 1389 елда тәмамланган унъеллык.
Доганале-Валкането (Рим)
Географиясе
Доганале-Валкането Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Еникент (Имранлы)
Еникент (Yenikent) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Имранлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Белоусово (Яраң районы)
Белоусово (Белоусово) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (15%), руслар (85%).
Сент-Ондж (Көньяк Дакота)
Сент-Ондж  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Сент-Ондж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
«Бәхетле» кибетләр челтәре
«Бәхетле» кибетләр челтәре — ашамлыклар тәкъдим итүче Татарстан кибетләр челтәре. Шулай ук Мәскәү шәһәрендә дә 8 кибет бар. Барлыгы 23 супермаркет һәм 1 гипермаркет иясе.
1991 елда андый исемле кечкенә кибет ачылса, 1998 елда инде беренче супермаркет эшли башлый.
Ширкәттә 5 меңнән артык кеше эшли. Ширкәтнең генераль мөдире — Мөслимә Латыйпова.
Агызһан (Каракөпрү)
Агызһан (Ağızhan) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Каракөпрү илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Магадан өлкәсе татарлары
Магадан өлкәсе татарлары — татарларның Магадан өлкәсендә яшәүче территориаль төркеме.
Тарихлары
Татарларының (шул исәптән махсус күченүчеләрнең) өлкә территориясенә күчүе 20 йөздә әлеге төбәкне актив үзләштерү белән бәйле рәвештә башлана. Өлкәдә танылган шурфчы Б. Шәфигуллин исеме белән 1916 елда Колымадагы сәнәгать алтыны запаслары ачылу бәйле.
Таралышлары
2010 елда Магадан өлкәсендә 1 415 татар кешесе яшәгән (1959 елда – 2 517, 1989 елда – 2 752, 2002 елда - 2 006 кеше ).
Алар нигездә Магадан, Ола, Сокол эшчеләр бистәсендә («Магадан шәһәре» муниципаль берәмлегенә керә) яшиләр.
Мәдәният
1992 елдан башлап Магадан өлкәсенең «Алтын Ай» татар‑башкорт иҗтимагый оешмасы эшли. 2003-2008 елларда «Якты Нур» татар һәм башкорт өлкә оешмасы эшли. Магаданда ел саен Сабантуй һәм мөселман бәйрәмнәре үткәрелә. 2006 елда «Алтын Ай» базасында җирле мөселман дини оешмасы «Магадан шәһәре мәчете мәхәлләсе» оештырыла, 2016 елда мәчет төзелешенә таш салу тантанасы була. 2009 елда «Алтын Ай» Бөтендөнья татар конгрессы белән берлектә Магаданда татар телен өйрәнү буенча якшәмбе мәктәбе проектын тормышка ашыра.
Карталтепе (Мамак)
Карталтепе (Kartaltepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Мамак илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кеммерер
Кеммерер — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кеммерер шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лисево (Мазовия воеводалыгы)
Лисево  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Обербёза
Обербёза (Oberbösa) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Вандалин
Вандалин (Вандалін ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Жабинскавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(5502) Brashear
(5502) Brashear — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1984 елның 1 мартында Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 EC» саналган.
Исурса
Исурса — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Алвор
Алвор — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Исурса
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малур (округ, Орегон)
Малур — Америка Кушма Штатларының Орегон штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Онтарио шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1887 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 25,61 км² тәшкил итә.
Хальмер-Ю (Силова-Яха кушылдыгы)
Хальмер-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Силова-Яха елгасының уң ярыннан 141 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 60 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Белк (Силезия воеводалыгы)
Белк  — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Перичей (коммуна)
Перичей — Румыниянең Селаж жудецында урнашкан коммуна.
Невиль-ле-Леи
Невиль-ле-Леи — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Габдулла Зөлкарнәй
Габдулла Зөлкарнәй (Габдулла Галимҗан улы Зөлкарнәй,, — , ) — драматург. 1930-1934 елларда Татарстан театр хезмәткәрләренең һөнәри берлеге ҮК идарәсе рәисе. Әсәрләр: «Өермә», «Таһир», «Дала йөрәге» пиесалары.
Юзефув (Ленчицкий повяты)
Юзефув  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(12688) Baekeland
(12688) Baekeland — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 13 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CK4» саналган.
947 ел (б. э. к.)
947 ел (б. э к.) — Милади тәкъвим буенча безнең эрага кадәр X гасырга кергән ел.
Бук (Меховский повяты)
Бук — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Павлинка (Бялыницкий районы)
Павлинка  (Паўлінка ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Рюка
Рюка (Ruca) — Франциянең Кот-д’Армор департаментына караган коммуна, Пленёф-Валь-Андре кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 10,66 км².
Голлис (Аляска)
Голлис  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Голлис халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чандыри (Тәүде шәһәр округы)
Чандыри (Чандыри) — Свердловск өлкәсенең Тәүде шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Селкуца (Долж)
Селкуца — Румыниянең Долж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Белшниця
Белшниця — Польшаның Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Алгош
Алгош — Португалиянең Фару округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Обербодниц
Обербодниц (Oberbodnitz) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Периш (коммуна)
Периш — Румыниянең Илфов жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Бугровка (елга)
Бугровка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Черновой Нарык елгасының сул ярыннан 13 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Бугровка
Пермь крае
Пермь крае — Россия Федерациясенең Европа өлеше субъекты. Идел буе федераль бүлгесенә керә.
Крайның мәркәзе — Пермь шәһәре.
Чиктәшлек
Пермь крае Көнчыгыш Европа тигезлегенең көнчыгыш өлешендә һәм Урта һәм Төньяк Урал таулары битләвендә урнаша. Крайның 99,8 % өлеше Европада, 0,2 % өлеше — Азияда урнаша.
Карранса (Бискайя)
Карранса — Испаниянең Бискайя провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Пермь крае
Климат
Пермь крайның климаты — уртача континенталь. Гыйнварның уртача температурасы — -18,5...-15 °С.
Рельеф
Крайның көнбатыш өлешен (территориянең 85 % өлешен) Рус тигезлеге биләп тора, крайның көнчыгыш өлешен Урал таулары биләп торалар. Иң биек таулары крайның төньягында урнашалар:
Карранса (Бискайя)
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пермь крае
Елгалар
thumb|[[Чулман]] thumb|Чусовая Пермь краеның елгалар Чулман бассейнына керәләр. Крайда 29 меңнән артык елгалар бар, аларның гомуми озынлыгы — >90 000 км.
Төп елгалар:
Тарих
Моны да карагыз: Пермь губернасы
1781 елда Пермь губернасы оештырыла.
1919 елның 15 июлендә Пермь губернасы составыннан Екатеринбур губернасы аерылып чыгарыла.
1923 елның 3 ноябрендә Пермь губернасы юкка чыгарыла, ә аның территориясе Урал өлкәсенә кертелә.
1934 елда Урал өлкәсе юкка чыгарыла, хәзерге Пермь краеның территориясе Свердловск өлкәсендә калган. 1938 елда Свердловск өлкәсе составыннан Пермь өлкәсе аерылып чыгарыла. 1940—1957 елларда ул Молотов өлкәсе исемен йөрткән.
Пермь өлкәсе составына Коми-Пермяк автономияле округы (1977 елга кадәр — милли округы) кергән. 1992 елдан — Россия Федерециясенең мөстәкыйль субьекты статусын алган, ләкин формаль рәвештә ул Пермь өлкәсе составында булган. 2003 елның референдумда Пермь өлкәсендә һәм Коми-Пермяк автономияле округында торучы халык ике субъектларның берләштерүне яклаган һәм 2005 елда Пермь өлкәсе һәм Коми-Пермяк автономияле округы бер субъектка берләштергәннәр.
Милли состав
Искәрмәләр:
1 Комилар белән
2 Кырым татарлары белән
Сент-Чарлз (Көньяк Дакота)
Сент-Чарлз  — Америка Кушма Штатларының Көньяк Дакота штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Пермь крае
Татарлар
Статистик мәгълүматларга караганда, Пермь өлкәсендә 160 мең чамасы татар яши. Алар Тор, Ирен, Сөлил, Сеп, Шауба, Бөрмә, Тол елгалары буенда урнашкан авылларда һәм Пермь, Березники, Чайковски һ.б. шәһәрләрдә яшиләр.
Сент-Чарлз (Көньяк Дакота)
Географиясе
Сент-Чарлз халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Пермь крае
Административ-территориаль бүленеше
400px|thumb|right
Шәһәр округлары
6 район һәм 1 шәһәр округы Коми-Пермяк округны — аерым статус белән территорияне ясыйлар:
Сент-Чарлз (Көньяк Дакота)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5503) 1985 CE2
(5503) 1985 CE2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 13 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 CE2» саналган.