cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мөслим лицее
Янгыннан соң
1950 елның февралендә, төнлә, мәктәп китапханәсендә ягылган мичтән көчле янгын чыгып, таш мәктәп бинасы янып бетә. Мәктәп 5 урында эшләвен дәвам итә: ике катлы тулай торакта, башлангыч мәктәптә, «яшел мәчет» бинасында урнашкан эшче-крестьян мәктәбеннән (РКШ, рабоче-крестьянская школа) бирелгән бүлмәләрдә укулар бара. 1950 елның мартыннан мәктәп директоры итеп фронтовик Виктор Александрович Иванов билгеләнә. Укучылар саны 1200―1300, укытучылар саны 70 кә җитә. 2 елда яңа мәктәп төзелеп бетә. 1951―1952 уку елын мәктәп үз бинасында башлый. 1955 елда Мөслим җирләрендә нефть ятмаларын эзләү эшләрен алып барган «Татнефтеразведка» бораулау-эзләнү идарәсе мәктәпкә ЗИС-5 автомашинасы (ru) бүләк итә. 1958 елда мәктәптә укучыларның производство бригадасы эшли башлый. 1960 елда фронтовик укытучы Фәхранур Габделхак улы Хаков «Йолдыз» курчак театры оештыра. 1960 елда, үз авылларында тулы булмаган урта белем (ТБУМ) алганнан соң, Мөслим урта мәктәбенә укырга килгән балалар өчен 50 урынга исәпләнгән мәктәп яны интернаты төзелә. 1960―1961 уку елыннан махсус кичке урта мәктәп эшли (1961―1972 елларда кичке мәктәп директоры Әмир Гәрәй улы Гәрәев). 1961 елның 15 августыннан 1965 елның мартына кадәр (1971 елның көзенә кадәр атнага бер көн) булачак мәгариф министры Васил (Васыйл) Габдулла улы Гайфуллин мәктәптә физика һәм астрономия укыта. 1966 елда мәктәптә «Туган якны өйрәнү музее»на нигез салына (музейны оештыручы тарих укытучысы Нурдидә Гали кызы Галиева). 1970―1971 уку елында мәктәптә 9―10 сыйныф укучылары өчен хәрби әзерлек дәресләре кертелә (хәрби әзерлек укытучысы сугыш ветераны Мидхәт Гомәр улы Фәтхуллинның исеме Мөслим авылы урамына бирелгән). Спартак Мөхәт улы Әхмәтов тынлы оркестр оештыра. 1970-елларда мәктәп ике сменада эшли. 1971 елда укучылар саны 1210 булып, аларның 521 е ― татар, 688 е ― рус классларында укыган. 1971 елда мәктәп бинасына ялгап, 420 урынлы, 14 класска исәпләнгән янкорма төзелә. 1977―1982 елларда мәктәп директоры ― Моряк Шәйхрахман улы Йосыпов. Ул җитәкчелек иткән чорда чыгарылыш сыйныф укучыларын класслары белән колхозда калдыру сәясәте алып барыла, төп бинага янкорма итеп, 120 урынга мәктәп интернаты, спорт залы төзелә. Укучылар, мәктәп аттестаты белән бергә, «3нче класслы механизатор», «машина белән сыер саву операторы» таныклыгы алып чыга.
Долгополиха
Долгополиха (Б.Пр) — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/285 урнашкан. Елга озынлыгы 84 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Мөслим лицее
Яңа бина
1986 елның август аенда, 1930 елда төзелгән агач мәктәп ихатасы янәшәсендә, 624 урынлы ике катлы яңа мәктәп бинасы төзелә (7 ай эчендә төзелеп беткән). Аны «Главтатнефтегазстрой»ның 5нче тресты (җитәкчесе К. З. Чепик) СМУ-29 төзүчеләре (Азнакай) башкарып чыга. Эчке эшләре тәмамланмаган булу сәбәпле, яңа мәктәпкә 1987 елның 12 гыйнварында керелә. 6―10 сыйныфлар яңа мәктәпкә күчә, иске мәктәптә башлангыч сыйныфлар кала (башлангыч мәктәп директоры итеп Руфия Кирам кызы Мусина, соңрак Венера Кашап кызы Хәйруллина билгеләнә). Ике мәктәптә дә укулар 2 сменада дәвам итә. Иске мәктәп 1996 елдан мөстәкыйль 2нче урта мәктәп дип йөртелә башлый. 1983 елда «Умырзая», «Дуслык» исемендәге җырчы кызлар, курайчылар ансамбльләре оештырыла. Мәктәп яны тәҗрибә участогы (1978―2006 елларда җитәкчесе Бания Тимерхан кызы Әхмәтҗанова мәктәпне өлешчә акча белән тәэмин итүдә катнаша.
1994 елда «Энҗе бөртекләре», «Яшьлек» бию коллективлары оеша (җитәкчесе Лилия Ягъди кызы Шәймәрданова).
1998 елда мәктәп республика күләмендә уздырылган «Ел мәктәбе» конкурсында 2нче дәрәҗә диплом белән бүләкләнә.
1995―1999 елларда мәктәп директоры ― рус теле укытучысы Руфия Кирам кызы Мусина (Мөслим урта мәктәбе тарихында беренче хатын-кыз директор), 1999 елдан ― физик тәрбия укытучысы Ларис Хәмбәл улы Бариев.
Westfaliä solıxı
1806 yılğa qädär kileşülär İzge Rim imperiäseneñ konstitutsion qanunı bulğan.
1659 yılda imzalanğan Pireney solıxı Frantsiä häm İspaniä arasındağı suğışnı tämamlağan.
Кылҗанлар (Гөрдес)
Кылҗанлар (Kılcanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Гөрдес илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Павусу
Павусу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Милки
Милки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Эво-ле-Бен
Эво-ле-Бен — Франциянең Крёз департаментында урнашкан коммуна.
Вавиль
Вавиль (Waville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,43 км².
Сан-Педро-Берсьянос
Сан-Педро-Берсьянос — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Финтеушу-Мик
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудно (Холмский повяты)
Рудно  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Нодога
Нодога — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Горьковское сусаклагычы янындагы Желваты елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 56 км.
Бисер
География
Бисәрт Екатеринбургтан 108 километр көнбатышрак урнашкан.
Нодога
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
(8144) Hiragagennai
(8144) Hiragagennai — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Бисер
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1942 елдан йөртә.
Нодога
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бисер
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Пенома
Пенома — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вохма елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 45 км.
(8144) Hiragagennai
Тарихы
1982 елның 14 ноябрендә Х. Косай, К. Фурукава тарафыннан Кисо обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1982 VY2» саналган.
Бисер
Халык
Милли состав (2002): руслар – 88,6%, татарлар – 4,2%, чирмешләр – 3,0%.
(15485) 1999 CY53
(15485) 1999 CY53 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тейт-Сити (Джорджия)
Тейт-Сити  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Пенома
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Тейт-Сити (Джорджия)
Географиясе
Тейт-Сити халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пенома
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Эвергрин (Вошберн, Висконсин)
Эвергрин  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Сириус
Си́риус (Sirius; Зур Эт α, Зур Эт альфасы) — күк йөзенең иң якты йолдызы, Зур Эт йолдызлыгына керә. Иң төньяктагыдан тыш аны Җирнең төрле өлкәләреннән күрергә була. Сириус Кояш системасыннан 8,6 яктылык елы ераклыкта урнашкан һәм иң якын йолдызларның берсе.
Әнисә Муллаголова
Әнисә Муллаголова (5 март 1963 ел) — галим—әдәбият белгече, югары мәктәп укытучысы, журналист. Филология фәннәре кандидаты, доцент. «Юлдаш» радиосы хезмәткәре. Россиянең һәм Башкортстанның мәгариф алдынгысы.
Сириус
1844 елда Ф. Бессель Сириусның куш йолдыз булуын әйтә. 1862 елда А. Кларк йолдыз-иптәшне ача, ул Сириус B исемене ала. Күренүчән йолдызны кайвакыт Сириус A дип атыйлар. Ике йолдыз гомуми масса үзәге тирәсендә 50 ел эчендә әйләнеп чыгалар. 1915 елда Маунт-Вильсон обсерваториясе астрономнлары Сириус B ак кәрлә булуын ачалар.
Әнисә Муллаголова
Биографиясе
Әнисә Муса кызы Муллаголова Башкортстан Республикасының Баймак районы 2 нче Эткол авылында туган.
Сириус
Сириусның яше хәзерге тикшеренүләр буенча якынча 230 млн. ел (200 дән 300 млн. елга кадәр) тәшкил итә. Әүвәл Сириус ике зур A спектр сыйныфылы күк йолдыздан гыйбарәт була. Беренче әгъзаның массасы Кояшныкы 5 масса, ә икенченең — 2 масса тәшкил иткән (Сириус B һәм Сириус A). Аннары көчлерәк һәм массалырак әгъза Сириус B янып бетә һәм ак кәрләгә әверелә. Хәзер исә Сириус A массасы Кояшныкыннан ике тапкыр зуррак, Сириус В — бераз кимрәк.
Әнисә Муллаголова
Биографиясе
Атасы Дияров Муса Хәйретдин улы — профессиясе буенча ветеринар врач. Бу вазифада 33 ел эшләгәннән соң, келәт мөдире булган. Әнисе Венера Хизбулла кызы Темәс педагогия училищесында укыган. Әмма сугыштан соңгы авыр еллар йөге укуын тәмамларга комачаулаган. Шулай да мәктәп яны интернатында тәрбияче булып эшли, үзенең балаларын тәрбияләүгә багышлый. Минең әсәйемдең әсәһе Әсмә Баймырҙина илле йыл буйы уҡытыусы булып эшләгән. Ул — Батыр Вәлит, Абдулхаҡ Игебаев кеүек күренекле шағирҙарҙың, Советтар Союзы Геройы Тәфтизан Миңнеғоловтың тәүге уҡытыусыһы. Бөгөн Баймаҡ районындағы Күсей ауылының урамдарының береһҙе уның исемен йөрөтә. Өләсәйемдең әсәһе ҡартҒәйниямал өләсәй революцияға саҡлы алтын табыу сәнәғәт предприятиеһы хужалары Рәмиевтарҙың балаларының рухи остазы булған. Ҡыҙы Әсмә лә кескәй Рәмиевтәр менән бергә тәрбиәләнгән. Бәлки, шуғалыр ҙа ул һәр яҡтан үҫешкән шәхес ине. Ул киң белемле булды, Ҡөрьәнде тулыһынса белә ине, аш-һыу, нағыш оҫтаһы ине. Революция еңгәндән һуң, ул уҡытыусы булып китә. Темәстә Башревком эшләй ул саҡта. Һәм Ғәйниямал ҡарт өлөсәйҙе, мәрхүмдең үтенесе буйынса ясин уҡыған өсөн ҡулға алалар. Фәҡәт Зәки Вәлидиҙең арҡаҙашы Муса Мортазиндың ярҙамы менән генә бәлә уны ситләп үтә. Ғәйниямал ҡарт өләсәйҙең дүрт балаһы араһында иң күренеклеһе — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Таңсулпан Ғарипова. Өләсәйемдең бер туған һеңлеһе Гөлнур Баймырҙина «РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы» ла ғүмер буйы уҡытыусы булып эшләнеӘнисә Муллагулова Сибай педагогия училищесында укыган. Аның укытучылары РСФСРның атказанган укытучылары Фәридә Гариф кызы Бикбулатова һәм Хөснетдин Хәйбулла улы Хәмитов аңа туган телнең нечкәлекләренә мәхәббәт тәрбияләгән.
Сириус
Йолдызның төп хасиятләре
Сириус −1,47 йолдызча зурлыктагы Зур Эт йолдызлыгының иң якты йолдызы. Төньяк ярымшарда ул Кышкы өчпочмак түбәсе булып тора (аның башка түбәләре — якты Бителҗәүза һәм Прокион). Сириусның күренмә зурлыгы аның якын ераклыкта урнашуы сәбәпле беренче урында тора. Сириус бездән 8,6 яктылык елы ераклыкта тора. Сириуска иң якын система — Процион, ул аңардан 5,24 яктылык елы ераклыкта тора. Хәзерге вакытта Сириус Кояш системасына 7,6 км/с тизлек белән якынлаша.
Әнисә Муллаголова
Биографиясе
Комсомол җәмәгать эшләренең алгы рәтендә йөргән кыз Башкортстан интернациональ студент төзелеш отрядлары составында Германиягә дә бара.
Артист Әхтәм Абушахманов алып барган «Сөйләм мәдәнияте» дәресләре дә ярдәм иткәндер, ул Азат Нәдергулов белән бергә «Пионер очкыны» радиотапшыруының алып баручысы булып та үз көчен сынап карый. Әмма ул үзендә укытучы һөнәренә тугрылык тоя.
Башкорт дәүләт университетының башкорт филологиясе факультетында танылган галим-педагоглар Марат Вәли улы Зәйнуллин, Роберт Нурмөхәммәт улы Баемов, Гыйният Сафиулла улы Кунафин, Гайса Батыргәрәй улы Хөсәенов эзләнүче көчен салган сәләтле студентына.
Хезмәт юлы
Республика сәнгать гимназия-интернатында укытучы һөнәре буенча тәүге адымнарын ясый.
БДУ аспиранты буларак, «Башкорт теле методикасы» дисциплинасы буенча лекцияләр укый.
1997 елда, тәҗрибә туплаган укытучы буларак, Башкорт дәүләт университетының башкорт филологиясе һәм фольклоры кафедрасына даими эшкә чакырыла.
2000 елда «Хәзерге заман башкорт хикәясе: жанр һәм стиль үзенчәлекләре» темасына кандидатлык диссертациясе яклый.
2002 ел — БДУ-ның Нефтекама филиалы директоры Октябрь Кәли улы Валитов белемле белгеч кәрәклеген әйткәч, Роберт Баемов киңәше белән Әнисә Муса кызы Муллаголова БДУ-ның Нефтекама филиалына эшкә барырга риза була. «Нефтекама шәһәре, иҗтимагый-икътисади үсеше буенча, Башкортстанның башка калаларыннан бер дә калышмый, сәләтле иҗади кешеләре белән дан тота», ди Әнисә Муса кызы.
2005 елда, Башкортстанның төньяк-көнбатыш төбәгендәге урта һәм махсус урта белем бирү учреждениеләрендә башкорт телен ана теле буларак та, дәүләт теле буларак укытучы белгечләр җитмәгәнлектән, БДУ-ның Гыйльми советы карары белән Нефтекама филиалында аерым Башкорт филологиясе кафедрасы булдырыла.
2006 елдан Башкортстан Республикасының «БР халыклары телләре турында» Законын тормышка ашыра башлау өчен дә терәк була ул.
Яңавыл, Тәтешле, Караидел, Балтач һәм Дүртөйле районнарында бай материал җыела. Студентлар XIX гасырның күренекле сәясәтче һәм мәгърифәтчесе Гали Чокрыйның, халык язучысы Зәйнәб Биишеваның, шагыйрьләр Әнгам Атнабаевның, Назар Нәҗминең, Шәехзадә Бабичның туган ягында, йорт-музейларында булалар.
Филиалга хәзерге чор язучылары, шагыйрьләре, галимнәре, мәдәният һәм сәнгать эшлеклеләре чакырыла. Кафедрада Нефтекама, Агыйдел, Яңавыл калалары һәм Тәтешле, Илеш, Яңавыл районнарының мәгариф бүлекләренә башкорт теле һәм әдәбияты укытучыларына методик ярдәм күрсәтү бәйләнешләре булдыыла.
Моннан тыш, кафедра оештырган еллык курсларда өч ел эчендә республиканың төрле почмакларыннан югары белемле 200дән артык кеше квалификациясен күтәрә. Шулай ук башкорт теле һәм әдәбияты буенча интенсив курслар эшли.
2006 елның мартында Нефтекама кафедрасының актив катнашлыгында «Кала башкорттары» конференциясе оештырыла, Ә 2007 елда Тәтешле районы администрациясе белән бергә «Башкортстан Республикасының төньяк-көнчыгыш төбәгенең этномәдәни һәм тел үзенчәлекләре» темасына төбәкара конференция уздырыла.
Шул ук елның азагында кафедраның турыдан катнашлыгында халык язучысы З. Биишеваның 100 еллык юбилеена багышланган «Башкортстан халыкларының хәзерге заман рухияте контексында Зәйнәб Биишева иҗаты» темасына республика фәнни-гамәли конференциясе уздырыла.
Аннары башкорт филологлары «Күп теллелек шартларында тел һәм әдәбият» Халыкара фәнни-гамәли конференциясен үткәрүдә актив катнаша.
Әнисә Муса кызы бер Башкорт дәүләт университетының Нефтекама филиалында гына үзен чын югары мәктәп укытучысы, башкорт теле һәм әдәбияты, аны укыту методикасы белгече итеп ачты. Биредә ул башкорт әдәбияты тарихын һәм теориясен киң өйрәнү мөмкинлеген алды. Башкорт әдәбиятын борынгы заманнардан бирле хәзерге чорга кадәр өйрәнү бик күп вакыт һәм көч таләп итә.
Шул белеменә таянып уздырган дәресләре югары фәнни - методик осталык белән аерылып тора. Хәзерге заман әдәбиятын өйрәнү гыйлеменең казанышларын җентекле өйрәнгәнлектән, Муллаголова Ә. М. ел саен, югары уку йорты программалары һәм дәүләт стандартлары үзгәрешләрен исәпкә алып, лекция материалына өстәмәләр кертә, яңарта.
Студентлар Әнисә Муса кызы җитәкчелегендә башкорт теле һәм әдәбиятын укыту методикасының һәм тарихын өйрәнүнең көнүзәк мәсьәләләренә багышланган вуз һәм җөмһүрият фәнни-гамәли конференцияләрендә актив катнашалар.
Бер туганнары
Әнисә Муса кызының гаиләсендә тәрбияләнгән алты баланың дүртесе педагоглар. Сеңлесе Фәнзилә Муса кызы Баемова Кырмыскалы районында башкорт теле һәм әдәбияты укыта, «БР мәгариф алдынгысы». Ул Төбәкара башкорт теле укытучылары конкурсы җиңүчесе һәм Иң яхшы Россия укытучылар премиясенә лаек булды.
Биволари (Ботошань)
Биволари — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хольденштедт
Хольденштедт (Holdenstedt) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лази (Кошалинский повяты)
Лази  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каза дел Соле (Болонья)
Каза дел Соле — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза дел Соле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Духанавка
Духанавка (Духанаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Реовиль
Реовиль — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Строженцин
Строженцин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Падри-Бернарду
Падри-Бернарду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Пшецлавице (Вроцлавский повяты)
Пшецлавице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Милково (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Милково  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыкараташ (Җейланпынар)
Ашагыкараташ (Aşağıkarataş) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Җейланпынар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Абас
Абас — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Хольцхаузен (Альтмарк)
Хольцхаузен (Holzhausen) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Санседо
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Карабалчык (Сивас)
Карабалчык (Karabalçık) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сивас илчесенә караган бер авыл (köy).
Вайт-Клауд (Канзас)
Вайт-Клауд  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вайт-Клауд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рудольфин
Рудольфин — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бартон (округ, Миссури)
Бартон — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Ламар шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1855 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 12 386 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1538 км² тәшкил итә.
София Авижанская
Авижанская София Александровна (5 декабрь 1920 ел — 20.01.2014; Бостон, АКШ) — ССРБ-ның галим-фольклорчысы, этнография һәм музей белгече. Филология фәннәре кандидаты (1946).
Биографиясе
София Александровна Авижанская 1920 елның 5 декабрендә Петроград шәһәрендә хезмәтче Авижанский Александр Львович һәм Авижанская Прасковья Матвеевна гаиләсендә туа.
1938 елда мәктәпне тәмамлагач, Ленинград дәүләт университеты филология факультетының этнография бүлекчәсенә укырга керә. 1942—1945 елларда София Александровна этнография кафедрасында аспирантурада укый.
1945 елның 27 маенда «Рус эпосында ата белән улның көрәш сюжеты» темасы буенча «филология фәннәренең кандидаты» гыйльми дәрәҗәсе өчен диссертациясе яклый. Җитәкчесе ЛДУ-ның филология кафедрасы мөдире, билгеле филолог-фольклорчы Пропп Владимир Яковлевич була.
Аспирантураны тәмамлагач, Ленинградтагы Дәүләт этнография музеена эшкә җибәрелә. Шунда София Авижанская Идел буе һәм Урал бүлекчәсенең гыйльми хезмәткәре, методика секторы мөдире була. Ә 1966 елдан этнография музееның директоры урынбасары вазифасын били.
Бер мең тугыз йөз илле алты—1969 елларда Башкортстан, Чиләбе һәм Курган өлкәләренең башкортлар яшәгән районннары буйлап биш этнографик экспедициядә катнаша, традицион бизәвечләр, көнкүреш әйберләре, башкорт киеме элементлары коллекцияләре һәм башка зур әһәмиятле әйберләр җыя.
1980 елның 1 августында София Авижанская этнография музеенда 35 ел эшләгәннән соң пенсиягә чыга. 1990 нчы елларның башында Америка Кушма Штатларының Бостон каласына яшәргә күчә.
Гаиләсе
София Александровна Елена исемле кызын һәм Григорий исемле улын тәрбияли.
(15486) 1999 CP62
(15486) 1999 CP62 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CP62» саналган.
Прасад
Праса́да, шулай ук праса́д, праса́дам, прашад (प्रसाद,  — «илаһи рәхимлек», «илаһи бүләк») Һинд динендә — гыйбадәтханәдә яки өй шартларында мурти (Ходай сынына) тәкъдим ителгән ризык һәм шуннан соң ышанучылар арасында рухи һәм изге бүләк, рухи иркенлек буларак таратыла. Һинд дине тарафдарлары тәкъдим итү йоласы процессында матди элементлар табыну объекты белән контактка кереп рухи хасиятләргә ия була дип ышаналар. Прасад һәм даршанны кабул итү изге урыннарга дини сәфәр кылуның һәм мандирларга зиярәт кылуның ике иң әһәмиятле мотивы булып тора. Прасад Ходай белән ышанучы арасында мәхәббәт һәм ихтирамга нигезләнгән махсус алмашу нәтиҗәсе булып тора. Мәсәлән, ышанучы чәчәкләр, җимешләр яки башка ризык тәкъдим итә - бу төрле элементлар тәкъдим ителгәнгә кадәр бхога яки найведья дип атала. Шуннан соң Ходай үзенең бер мурти шәкелендә "ләззәтләнә" яки аңа тәкъдим ителгәнне ашый һәм шуннан соң прасад ихтирам белән ышанучылар тарафыннан кабул ителә. "Прасад" төшенчәсе Һиндстан мәдәниятендә шулай ук юмартлык яки рәхимлек акыл кәефен аңлату өчен кулланыла. Бу куллану контекстында төшенчә классик Ведик әдәбиятыннан килеп чыккан бай һәм борынгы тарихка и, анда прасада Ходайның үзенең бер формасы яки шәкелендә, "дэвалар", "ришилар" һәм башка бөек шәхесләр тарафыннан кичерелгән кәеф буларак тасвирлана. Бу халәт кинәт туган, еш сәбәпсез юмартлык һәм рәхимле алкышлар тарату белән хаслана. Мондый акыл кәефе буларак прасадны аңлау Ведик әдәбиятның иң борынгы һәйкәлендә "Ригведа"да табарга була.
Xalıqara valüta fondı
Xalıqara valüta fondı, XVF (inglizçä International Monetary Fund, IMF) — nıñ maxsus oyışması,  başqalası  şähärendä urnaşqan. 1944 yılda BMO Bretton-Wuds konferentsiäsendä Xalıqara valüta fondınıñ xartiäse eşkärtelä. Con Meynard Keyns häm Harri Dekster Wayt Xalıqara valüta fondı nigezenä zur öleş kertkän.
1947 yılda Bretton-Wuds sisteması nigezlänä.
Xäzerge waqıtta Xalıqara valüta fondı 188 il berläşterä, 133 ildän 2500 keşe eşli.
Xalıqara valüta fondı qısqa häm urta waqıtlı kreditlar tüläw balansı defitsitı oçrağında illärgä birä.
Üsüçe illärgä qarata XVF säyäsäte häm kiñäşläre yış qına däwlätlär bäysezlegen kimeter öçen nıq tänqitlänä.
İdärä
Nigez kapitalın 217 mlrd SDR (SDR - 1,5 AQŞ dolları) täşkil itä. İñ zur kvotağa iä illär:, , , , , ,  häm  - başqaruçı direktorlar itep bilgeli.
Tawışlar sanı: AQŞ - 17,08%, Yapunstan - 6,13%, Almaniä - 5,99 %, Fransa - 4,95 %, Böyekbritaniä - 4,95 %, Qıtay - 2,94 %, Rusiä - 2,74 %.
İdäräçelär şurasında qararlar — ğadi küpçelek (50% kim tügel), ä ütä möhim, yäğni äpirätif yäki stratigik, mäs'älälär buyınça «maxsus küpçelek» belän qabul itelä.
Каптырма
Каптырма- ыргаклы һәм элмәкле 2-3 таралган торган башкорт, казакъ(Қапсырма), күп кенә көнчыгыш халыкларында традицион бизәве. Муен каптырма татарларда да булган. Кайвакыт асылма куела. Таралылар тура дүртмеш, овал, ромб, яфрак формасында, түгәрәк яки чәчәк рәвешендә булган.
Каптырма үсемлек бизәкләре -орнамент, гарәп язмасы белән бизәлгән, төрле затлы ташлардан (ахак, энҗе, фирәзә), төсле быяланан каш куелган. Буяу граверлау, чүкү, каралту, сыр, штамплау, көмеш яки алтынлау ысуллары белән төшерелгән. Каптырма елан, камзулларны беркетү һәм бизәү өчен файдаланылган, беләзек, кашмау, кәмәр һәм муенсаларга куела.
Башкортстанның төньяк, үзәк һәм көньяк - көнбатыш төбәкләрендә ука һәм кәсә, төрле зурлыктагы прәшкә һәм медальоннар ясалып, озын чулпылы аел белән бизәлгән, киң хәтфә яки постау тасма рәвешендәге муенга тагып йөртмәле үзенчәлекле каптырма (муен аел, яка чылбыры) ясаганнар.
(8145) Valujki
Тарихы
1983 елның 5 сентябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 RY4» саналган.
Эсс
Эсс — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга КАР/ОБЬ/1162/86/908    кушыла. Елга озынлыгы 233 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ожгулиха
Ожгулиха — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Горьковское елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кылҗылар (Алтыэйлүл)
Кылҗылар (Kılcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Алтыэйлүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Лазице
Лазице — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Иске Лашчы
Иске Лашчы — Татарстан Республикасының Буа районындагы авыл.
Лазице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Иске Лашчы
Почта индексы — 422413.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Стромецка-Воля
Стромецка-Воля — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тушнур
Тушнур (Тушнур, Тушнур) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (93,7%), руслар (2,8%).
Дуянавка
Дуянавка (Дуянаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Еланный Нарык
Еланный Нарык — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы КАР/Об/2677/504/55 урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Биволари (Ясси)
Биволари — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәйдәров
Хәйдәров — татар фамилиясе.
Милогуже
Милогуже — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
2007 елгы кышкы Азия уеннарында Казакъстан
2007 елгы Кышкы Азия уеннарында Казакъстаннан 7 спорт төрендә чыгыш ясаучы 104 спортчы катнашты.
Эскондидо
Тарихы
Эскондидо шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Падри-Карвалью
Падри-Карвалью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
HD162641
HD162641 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
(8146) Jimbell
(8146) Jimbell — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
HD162641
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
(8146) Jimbell
Тарихы
1983 елның 28 ноябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1983 WG» саналган.
HD162641
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Финтина (Брашов)
Финтина — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каза деле Гвардье (Пиза)
Каза деле Гвардье — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза деле Гвардье Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Эвергрин (Лонглейд, Висконсин)
Эвергрин  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ваквиль
Ваквиль (Vacqueville) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 9,96 км².
Фер-Оукс (Джорджия)
Фер-Оукс  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Фер-Оукс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хольцвайссиг
Хольцвайссиг (Holzweißig) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Реянетт
Реянетт — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Вәсим Әхмәтшин
Вәсим Әхмәтшин, Вәсим Васил улы Әхмәтшин (1951 елның 25 августы, ТАССР, Сарман районы, Сарман) — үзешчән композитор, җырлар, романслар авторы, музыка укытучысы. Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1996), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре. 200дән артык җыр, татар театрлары куйган 35 спектакльгә язылган музыка авторы. РФ театр әһелләре берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1951 елның 25 августында Татарстан АССР Сарман районы үзәге Сарман авылында музыка сөюче ишле гаиләдә бишенче бала булып туган. Әтисе — Васил Әхмәтшин, агроном, скрипкада уйнаучы, әнисе — Ольга Никита кызы Демьянова, рус һәм татар җырларын башкаручы. Өлкән абыйсы Валерий гитарада, кече абыйсы Виктор мандолинада, Вәсим үзе думбырада һәм гармунда уйныйлар. Сарман урта мәктәбенең 8 сыйныфын (1966), Әлмәт музыка укуханәсенең   (хәзерге Әлмәт музыка көллияте)  классын (1970, укытучысы — тромбонда һәм виолончельдә уйнаучы Ринат Шаһиев), читтән торып, Казан мәдәният институтын (1988) тәмамлый. 1971-1973 елларда хәрби хезмәттә була.
Хезмәт юлы
1970 елда, Әлмәт музыка укуханәсен тәмамлагач, Сарман балалар музыка мәктәбендә (хәзерге Сарман балалар сәнгать мәктәбе) укыта башлый.
1973-1976 елларда Минзәлә шәһәре балалар музыка мәктәбе укытучысы булып эшли һәм район мәдәният йорты каршында балалар һәм зурлар тынлы оркестрлары белән җитәкчелек итә.
Струговский
Струговский (Струговский) — Киров өлкәсенең Омутнинск районында урнашкан авыл.
Вәсим Әхмәтшин
Хезмәт юлы
1976-1984 елларда Мамадыш шәһәре балалар музыка мәктәбе укытучысы һәм шәһәрдә 1976 елда төзелгән яңа мәдәният йортының «Нократ» (Нухрат) вокаль-инструменталь ансамбле җитәкчесе.
Струговский
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Вәсим Әхмәтшин
Хезмәт юлы
1984 елдан Чаллыда яши һәм эшли: 3нче балалар музыка мәктәбе укытучысы, 1999-2000 елларда 13нче татар сәнгать мәктәбе директоры, 3нче музыка мәктәбе (Биклән мәктәбендә) җитәкчесе.
Струговский
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (71%), арлар (28%).
Вәсим Әхмәтшин
Иҗаты
Минзәләдә оештырган татар халык уен кораллары ансамбле репертуарындагы «Сабантуй иртәсе» музыкаль композициясе Татарстан радиосы «алтын» фондына керә. 1976-1977 елларда композитор буларак беренче адымнарын ясый һәм төрле елларда 200дән артык җыр яза. Мамадышта беренче язган җырлары — «Кошларым» (Мамадыш шагыйрәсе Нәкыя Йосыпова сүзләренә, Әлфия Авзалова репертуары), «Ана турында баллада» (Чәчкә Хөснетдинова), «Аңлашу» (Рәдиф Гаташ) һ. б.
Пшецлавице (Тшебницкий повяты)
Пшецлавице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Вәсим Әхмәтшин
Иҗаты
1980-1990 елларда «Гашыйклар тавында» (Илдар Юзеев сүзләренә), «Ялгыз гармун» (Фаил Шәфигуллин), «Татарлар, берләшегез» (Айдар Хәлим) һ. б. җырлары популяр була. Күп кенә җырларын, беренче булып, хатыны — Чаллының Сара Садыйкова исемендәге концерт залы җырчысы, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре Асия Әхмәтшина башкара.
Пшецлавице (Тшебницкий повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ажетмо
Ажетмо — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Вәсим Әхмәтшин
Иҗаты
Татар театрлары өчен 35 спектакльгә музыка яза: «Юллар ярда өзелә», «Сафиулла» (Әлмәт театры), «Өй салуның ние бар», «Безнең авыл Робинзоны» (Минзәлә театры), Ырынбур, Чаллы драма театрлары һәм Чаллы курчак театрының күп кенә спектакльләренең һ. б. көй авторы.
«Изге Болгарда» кинофильмының («Ак бүре» киностудиясе, Чаллы) музыка авторы.
Балалар өчен «Әтәч нигә кычкыра» мюзиклы (Зөләйха Минһаҗева либреттосы) яза.
«Татарча да яхшы бел» дәреслеге өчен фонохрестоматия (компакт-дискта) төзүче төркем җитәкчесе була.
Гаилә хәле
Хатыны җырчы Асия Әхмәтшина, Минзәлә районы Бакчасарай авылыннан.
Карабалчык (Зиле)
Карабалчык (Karabalçık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Токат иле Зиле илчесенә караган бер авыл (köy).
Стромець
Стромець — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15487) 1999 CC63
(15487) 1999 CC63 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CC63» саналган.
Санта-Коломба-де-Куруэньо
Санта-Коломба-де-Куруэньо — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Батлер (округ, Миссури)
Батлер — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Поплар-Блафф шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1849 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 41 471 кеше тәшкил иткән.
Территориясе
Округ мәйданы 1808 км² тәшкил итә.
Юконда
Юконда — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Конда елгасының сул ярына тамагыннан 318 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 324 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Патерсон (Нью-Җерси)
Патерсон (Paterson) — АКШның Нью-Джерси штатында урнашкан шәһәр.
Ружа (Томашивский повяты)
Ружа  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Езапов
Езапов (Езапоў ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Хойницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кылҗылар (Ивринди)
Кылҗылар (Kılcılar) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Ивринди илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Милосна (Вармия-Мазурия воеводалыгы)
Милосна  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD162651
HD162651 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(8147) Colemanhawkins
Тарихы
1984 елның 28 сентябрендә Брайан А. Скифф тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1984 SU3» саналган.
Перенга
Перенга — Россия территориясеннән ага торган елга. Түбән Новгород өлкәсе, Мари Ил, Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, биләмәләрендә ага. Елга  Ветлуга елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Исламның биш баганасы
Исламның биш баганасы (أركان الإسلام) – һәрбер мөселман тарафыннан үтәлергә тиешле биш фарыз.
Ислам дине нигезләреннән тыш, Аллаһы һәр кешегә коткарылу өчен кирәкле дини вазифалар үтәүне дә йөкли. Мондый вазифалар бишәү, мөселманнар аларны исламның биш баганасы дип атап йөртәләр. Чөнки алар чыннан да ислам диненең төп, нигез принципларын тәшкил итәләр.
«Аллаһның Илчесе, саләллаһу галәйхи вәсәлләм, әйткән: "Ислам биш баганага нигезләнә – Аллаһтан башка илаһ юклыгына һәм Мөхәммәд (с.г.в.) – Аның илчесе булуына шәһадәтлек китерүгә, намаз укуга, зәкәт түләүгә, Хаҗ кылуга һәм Рамазан аенда ураза тотуга"».
Иман таныклыгы – Шәһадә
Беренче һәм иң әһәмиятле багана — әш-шәһа (тану). Аны ислам диненең җыйнак нигезе дип атап була. Исламда дини ышану — иң элек тану ул: мөселман кешесе иң әһәмиятле ике хакыйкатьне — Алланың берлеген һәм Мөхәммәднең Рәсүллеген танырга тиеш. Ул аны «Алладан башка Тәңре юк, Мөхәммәд Аның илчеседер» дигән сүзләрне кабатлау юлы белән башкара.
Исламның башлангыч чорында мөселманнар, әлеге дога сүзләре белән, үзләренең Мөхәммәд өммәтеннән булуларын раслыйлар. Сугыш кырында ул сугышчан чакыру булып яңгырый. Ислам дошманнарына каршы сугышта әш-шәһаны кабатлап һәлак булган, дин өчен башын салган сугышчы мәгънәсендәге шәһит сүзе шуннан барлыкка килгән. Әш-шәһа — мөселманнарның гыйбадәт кылганда әйтелә торган иң әһәмиятле гыйбарәсе. Ислам динен кабул итү өчен, аны ике мөселман ир-ат катнашында бер тапкыр кабатлау да җитә.
Шәһадә – мәгънәсен йөрәк белән аңларга hәм тел белән әйтергә кирәк булган кәлимә тайибә яки кәлимә шәhадәт.
Бу сүзләрне әйткәннән соң, һәм күңеле белән ышанганнан соң кеше мөселман булып санала.
Салят – Намаз
thumb|left|250px|Намаз
Көн саен намаз уку — исламның икенче баганасы, яисә мәҗбүри таләпләрнең тагын берсе. Ритуаль гыйбадәт кылу мөселман кешесенең дини ышануларында иң мөһим гамәл булып тора. Риваятьләрнең берсендә Мөхәммәд пәйгамбәр болай ди: «Намаз укымау дингә ышанмау була; кем бу мәсьәләдә ялгышлык җибәрә — ул мөселман була алмый һәм тәүбәгә килеп намаз укый башлаганчы шундый булып кала бирә. Әгәр тәүбәгә килгәнче үлеп китсә, һәм хәтта Аллаһыга сүз белән дәшеп яки эчтән генә ярдәм итүен сораса да, ул кабул булмаячак».
Көндәлек гыйбадәт биш вакыт намаздан тора: иртәнге намаз — таң алдыннан, кояш чыкканчы; өйлә намазы — төштән соң; икенде намазы — кояш баеганчы урта бер арада; ахшам намазы — кояш баегач ук; ястү намазы шәфәкъ кызыллыгы беткәннән башлап, таң яктылыгы җәелгәнче укыла. Көннең кыл уртасында һәм кояш чыккан, баеган вакытларда намаз укырга ярамый. Әлеге мәҗбүри биш вакыт намаздан тыш та үз теләгең белән көненә әллә ничә намаз укырга мөмкин. Намаз алдыннан мөселман кешесе эчтән дә, тыштан да чистарынырга тиеш. Үз гаепләрен танып һәм тәүбә итеп, ул эчтән пакьләнә. Ә тыштан пакьләнү өчен, ул я тулы булмаган, я тулы тәһарәт ала. Тәһарәт алу йоласы су белән башкарыла, әгәр су булмаса, ком белән тәһарәт алу да рөхсәт ителә.
Намазга мөселман я үзе баса, яки мөәзиннең мәчет манарасыннан азан әйтүен ишеткәннән соң башлый. Мөселман намазын аяк киемен салып һәм Мәккә тарафына карап укый. Намазның нигезен рәкәгать тәшкил итә. Ул баскан килеш, иелеп, тезләнеп, үкчәләргә утырган хәлдә һәм төрле хәрәкәтләр белән бергә әйтелүче догаларга нигезләнә. Намаз гамәлләре һәм догалары махсус билгеләнгән тәртиптә берсе артыннa ан икенчесе башкарыла. Бу тәртип VIII гасырның икенче яртысында ук кертелә һәм шуннан бирле бер тапкыр да үзгәртелми. Мөселманнар фикеренчә, намаз уку тәртибе Мөхәммәд пәйгамбәрнең гыйбадәт вакытында үз-үзен тотышына һәм ясаган хәрәкәтләренә охшатырга тырышып барлыкка килгән.
Барлык намаз догаларының һәм намазның үзенең гарәп телендә генә укылуы шарт. Һәрбер намаз вакытында мәҗбүри догалардан тыш (мәсәлән, Аллаһы бөек, минем Бөек Тәңремә дан һәм мактау) һәрвакыт Коръәннең беренче Фатихә сүрәсе укыла: Рәхимле, шәфкатьле Аллаһ исеме белән башлыйм эшемне.
Чын мактау галәмнәрне, бөтен мәхлукларны тәрбияләүче Аллаһу Тәгаләгә тиешле.
Аллаһу Тәгалә бу дөньяда барча кешеләргә мәрхәмәтле, ягъни мөэминнәргә дә, кяферләргә дә нигъмәтләрен бирә, әмма ахирәттә мөэмин бәндәләренә генә бирәчәк.
Аллаһу Тәгалә гаделлек белән хөкем итүче, ахирәт көненең патшасыдыр.
Ий тәрбиячебез Аллаһ! Без Сиңа гына гыйбадәт кылабыз һәм һәр эшебездә Синнән генә ярдәм сорыйбыз.
Ий тәрбиячебез Аллаһ! Безләрне туры юлга күндер! (Туры юл — Коръән һәм сөннәт юлыдыр.)
Ул юлны Син әүвәлгеләргә ингам итеп бирдең, безләрне Синең ачуың төшкән вә адашкан кешеләрнең бидегәть һәм заләләт юлыннан башка юлга күндер, ягъни Сине ачуландырмаган һәм хак юлдан адашмаган кешеләр юлына күндер! «Амин» (Коръән тәфсире. Фатихә сүрәсе 1:7). Намазны ялгыз гына да һәм күмәкләшеп тә укырга мөмкин. Әмма җомга көнне өйлә намазын мәчеттә укырга киңәш ителә.
Намаз төрләре
Намаз һәрбер балигъ һәм гакыйль, ягъни үз акылында булган мөселманга мәҗбүри санала. Намаз түбәндәге төрләргә бүленә:
Фарыз намазлар бишәү:
Бу намазлар көннең билгеле вакытларында укылалар. Бу намазларны үтәмәүче бик зур гөнаһ иясе була, ә аларның мәҗбүрилеген инкар итүче – кәфер. Намаз уку бик саваплы эш санала.
Зәкят
Исламның өченче баганасы — зәкят — хәлле мөселманнарның үз байлыкларыннан мөселман өммәтендәге ярлылар файдасына бирелергә тиешле бер өлеш. Фәкыйрь һәм көчсезләрнең, үз-үзен туендырырга сәләтсезләрнең, бурычларын түләргә хәле җитмәгән кешеләрнең, өйгә кайтырлык акчалары булмаган юлчыларның; дин өчен көрәшүчеләрнең; ярлы һәм ятимнәрне үз канаты астына алган хәйрия җәмгыятьләренең әлеге хәер-садаканы алырга хакы бар.
Һәр мөселман елына бер тапкыр зәкәт түләргә тиеш. Аның күләме кешенең малына һәм кеременә карап билгеләнә. Акча кеременең 2,5 % өлеше зәкәт буларак түләнелә.