cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Балтач районы (Татарстан)
Инвестицион потенциал
2020 елның беренче яртысында төп капиталга инвестицияләр 1,3 миллиард сум тәшкил итә. Районда барлыгы 232 кече һәм урта предприятие, шулай ук 664 шәхси эшмәкәр теркәлгән. Аларга ярдәм итү өчен муниципаль берәмлек территориясендә берничә дәүләт программасы гамәлгә ашырыла: микрозаймнар бирелә, кредит бирүне стимуллаштыру программасы эшли, җиһазлар лизингы килешүе буенча түләү чыгымнарын субсидияләү һәм башкалар.
Хәләл индустриядә эшләүче эшкуарлар өчен 2019 елда 16 гектар мәйданда «Балтач» тематик индустриаль паркы төзелә. Проектның инвесторы — «Линова» ИФК-сы, проектка беренчел кертемнәр 10 миллион сум тәшкил итә.
2019 елда Иске Салавыч авылында «Татарстан» авыл хуҗалыгы предприятиесе 4 мең башка исәпләнгән мегаферма төзи башлады, проектның гомуми бәясе 450 миллион сум. Ферма ике заманча сыер абзары белән җиһазландырылыр дип көтелә. Татарстан Республикасы Гарантия фонды проектка 30 миллион сум инвестицияләү нияте турында белдерә.
Транспорт
Район территориясе буенча 16к-0396 «Казан — Малмыж» автомобиль юлы уза, аннан «Балтач — Шәмәрдән — Байлар Сабасы — Теләче» (шулай ук Кукмара һәм Нократ Аланы күперенәчә), 16К-0520 «Балтач — Чепья», 16К-0533 «Шеңшеңәр — Чепья — Мари-Төрек» автомобиль юлы уза.
Экология
Районның табигый-тыюлык фонды 3950 гектар тәшкил итә. 2001 елда оешкан «Балтач» комплекслы тыюлыгы зур өлешне алып тора. Ул Арча урманчылыгының гомуми мәйданы 3452 га булган ике урман участогын: Карадуган («Муса урманы») һәм Нормабаш үз эченә ала.
Моннан тыш, район территориясендә табигать һәйкәлләренә караган табигый объектлар: Кара Күл һәм Шушма елгасы, шулай ук саклана торган табигый объект — Сурнар аучылык тыюлыгы урнашкан.
Социаль өлкә
Районда берничә музей урнашкан: «Халыклар дуслыгы» туган якны өйрәнү музее, Себер тракты тарихы һәм Муса Җәлил музее, драматург Мирхәйдәр Фәйзи музей-утары. Моннан тыш, муниципаль берәмлек территориясендә Казан ханлыгы чорына һәм неолит чорына караган 11 археология һәйкәле, шулай ук 5 тарих һәм 8 архитектура һәйкәле урнашкан.
Сылтамалар
Балтач муниципаль районының рәсми сайты
Эрнест Тимерханов
Эрнест Тимерханов (Эрнест Әнвәр улы Тимерханов) – Россия кино һәм театр артисты һәм режиссёр. Ленсовет исемендәге театрда (Санкт-Петербург) эшли. Халыкара театр үзәгендә (Санкт-Петербург) актёрлык курслары алып бара.
Милләте турында
-Син татармы? -Алай ук түгел. -Башкортмы? -Алай да түгел. -Кем соң алайса? -1/4- рус, 1/4-татар, 1/4-башкорт, 1/4-грек.
Моны да карагыз
Бибинур фильмы турында
Козловец
Козловец (Козловец, Козловец) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Sailfish OS
Sailfish OS — Linux нигезендә фин  тарафыннан булдырылган операцион система. һәм кайбер башка компанияләрнең смартфоннары һәм планшетлары Sailfish OSка нигезләнә. Бу система смартфон һәм планшет белән тулаем татар телендә кулланырга мөмкинлек ача.
Тасвирлама
Sailfish сүзе инглиз телендә кечкенә җилкәнле көймә яки җилкәнле балык мәгънәсендә кулланыла.
Операцион система Nokia һәм Intel булдырган Linux MeeGo OS системасының дәвамы. 2019 елда Sailfish OS ачык Meer проекты белән берләшүе турында игълан итә. Mer — MeeGoның яңартылган варианты, MeeGoның төшендәге 80% кодын тәшкил итә.
Sailfish OSның төп үзенчәлекләре:
Телләр
Бүгенге көндә операцион система белән 36 телдә куллану мөмкин. Татарстан фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты Иннополиста 17 мең сүзне тәрҗемә итеп, 2017 елда системаның татар интерфейсын булдырган.
Җитештерү
Бүгенге көндә Sailfish OS смартфоннары Россия базарына җитештерелми. 2018 ел ның февралендә Ростелеком Sailfish акцияләренең 75% алу турында теләк белдерә. 2018 ел ның февралендә РФ элемтә министры Николай Никифоров ике ширкәт арасында килешү имзаланганын белдерә, системаны Россиянеке дип исәпләү мөмкинлеген ассызыклый. План буенча 2019-2021 елларда 7,9 миллион дәүләт һәм бюджет хезмәткәрләре яңа системага күчерелгә тиеш.
Аурупа Берлеге кысаларында система ирекле кулланышта. Россиялеләргә ebay.com кебек интернет-кибетләрдә Sailfish OSка нигезләнгән смартфоннар һәм планшетлар сатып алуы мөмкин. Система бәясе 29,90-39,90 € тәшкил итә.
Җайланмалар исемлеге
Бүгенге көндә түбәндә китерелгән җайланмаларга рәсмиләштерелгән Sailfish системасын кулланырга мөмкин :
Җәмәгатьчелек тарафыннан кечкенә кимчелекләр белән бүтән смартфоннар һәм планшетларга да система яраклаштырылган. Бөтен яраклаштырылган җайланмаларның исемелеген түбәндә карагыз:
Томашково
Томашково — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Грабенштетт
Грабенштетт — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Һибәтулла Ахунзадә
Мәүләви Һибәтуллаһ Ахунзадә (ھیبت الله اخوندزاده,, 1961 ел, Әфганстан корольлеге, Кандагар провинциясе, Пәнҗвайи өязе) — Әфганстанның дини һәм сәяси эшлеклесе, «Талибан» хәрәкәтенең гамәлдәге җитәкчесе (2016 елның маеннан), 2021 елның 15 августынннан ― Әфганстан территориясенең зур күпчелек өлеше җитәкчесе, Әфганстанның фактик хакиме. 2021 елның 7 сентябреннән ― Әфганстан Ислам Әмирлеге әмире.
Тәрҗемәи хәле
1961 елда Кандагар провинциясе (en), Пәнҗвайи өязендә җире булмаган ярлы дини гаиләдә туган. Пуштуннарның Нурзай кабиләсеннән. Авыл мәчете имамы булган әтисе җирсез Мөхәммәт Ахун гаиләсен сәдакә һәм зәкяттән кергән хәер хисабына гына асраган. Һибәтуллаһ башлангыч дини белемне мәдрәсәдә алган. 1979 елда Әфганстан сугышы башлану сәбәпле, гаилә Пакистанга китәргә мәҗбүр була, анда Көнчыгыш Бәлүҗистан провинциясенең административ үзәге булган Кветта (en) шәһәрендә урнаша. 18 яшьлек Һибәтуллаһ дини белем алуын дәвам итә һәм тиздән мәдрәсә мөдәррисе булып эшли башлый.
1980-елларда Һибәтуллаһ Әфганстанга кайта һәм әфган мөҗәһитләре сафында совет гаскәриләренә каршы көрәшә башлый. 1994 елда «Талибан» хәрәкәтенә кушыла. Талиблар Иран белән чиктәш Фәрах провинциясен (en) кулга төшергәч, Һ. Ахунзадә әлеге провинциядә җинаятьчелеккә каршы көрәш өчен җаваплы (провинция Эчке эшләр министрлыгы башлыгы) итеп билгеләнә. 1996 елда Кабулны яулап алганнан соң, Ахунзадә «Талибан»ның «игелекне бүләкләү һәм гөнаһны булдырмый калу» департаменты әгъзасы итеп билгеләнә.
1990-еллар ахырында Кандагарга күчеп китә һәм зур мәдрәсәдә һәм зур булмаган хөҗрәләр челтәрендә мулла һәм имам-мөхтәсиб була, аларда бөтен Әфганстаннан килеп, йөз меңгә якын талиб (ягъни студентлар) укый. Кайбер мәгълүматлар буенча, аның ул чактагы «Талибан» җитәкчелеге белән Әфганстан Ислам Әмирлегенең эчке сәясәтенә карата кайбер каршылыклары булу ― Кабулдан Кандагарга «сөрген»гә җибәрүнең төп сәбәбе.
2001 елда Әфганстанга АКШ җитәкчелегендә халыкара коалиция хәрби көчләре кертелгәннән соң, Һ. Ахунзадә «Талибан» хәрәкәтенең Голәмәләр шурасы башлыгы, соңрак шәригать судының баш казые (хөкемдары) итеп сайлана. Әфганстан Ислам Әмирлеге җитәкчесе мулла Гомәрнең (Мөхәммәд Гомәр, en) киңәшчеләренең берсе итеп билгеләнә.
АКШ махсус хезмәтләре мәгълүматларына караганда, ул елларда Һ. Ахунзадә талиблар арасында күпчелек рухи лидер абруена ия булган һәм хәрби командир буларак каралмаган. Махсус хезмәтләр чыганаклары аның көчле ораторлык сыйфатларын, аның ислам буенча киң белемгә ия булуын һәм харизматиклыгын билгеләп үтә. Һ. Ахунзадә талибларның күпчелек фәтвалары өчен җавап бирә һәм «Талибан» эчендә вакыт-вакыт килеп чыккан дини һәм этик бәхәсләрдә судья һәм эксперт буларак чыгыш ясый. Билгеле булганча, мулла Гомәр һәм мулла Мансур (Әхтәр Мансур, en) аның белән еш кына әһәмиятле мәсьәләләр, шул исәптән мөһим фәтвалар бастыру буенча киңәш-табыш иткән.
Кайбер мәгълүматлар буенча, хәтта Әфганстанга коалицион гаскәрләр кергәннән соң да, Һ. Ахунзадә Әфганстаннан чыгып китмәгән, нигездә, илнең көньяк өлешләрендә, шулай ук Пакистан белән озын чик янында яшеренеп яшәгән. «Талибан» пропагандасы: Һ. Ахунзадә «2001 елдан алып 2016 елга кадәр Әфганстаннан бер тапкыр да китмәде», дип раслый. 2015 елда аның дәрәҗәсе күтәрелә һәм «Талибан» хәрәкәте лидерының урынбасары була. Урынбасар буларак ул керткән кызыклы яңалыкларның берсе — «Талибан» хәрәкәте кул астындагы провинцияләр хакимнәре каршында эчке хәвефсезлек хезмәте системасын булдыру, әлеге хезмәтнең мөэмин—мөселманнардан төзелгән махсус комиссияләре кыр командирлары һәм хәрбиләрнең кылган җинаятьләрен тикшерү, җәзага тарту вәкаләтенә ия була.
2016 елның 25 маенда Һибәтулла Ахунзадә һәм «Талибан» хәрәкәте лидеры итеп билгеләнә. Үз чиратында, Һ. Ахунзадә Мөхәммәд Якубны һәм Сираҗеддин Хакканины үз урынбасарлары итеп билгели.
2021 елның маенда Һ. Ахунзадә әфган халкын илдән Америка Кушма Штатлары гаскәриләрен чыгаруга һәм Ислам дәүләтен төзүгә чакыра. 2021 елның августында Һ. Ахунзадә номиналь командованиесе астындагы хәрби көчләр, сугышта ахыргы җиңүгә ирешергә омтылып, гомуми һөҗүм башлыйлар. Һ. Ахунзадә җитәкчелек иткән вакытта Америка Кушма Штатлары гаскәриләре илдән чыгарыла һәм талиблар ил башкаласы Кабулга сугышсыз үтеп керә, Әфганстан территориясенең зур күпчелек өлеше өстеннән контроль урнаштыра.
Гаилә хәле
Гаиләсе турында ышанычлы мәгълүматлар юк. Габдерахман исемле улы булган, ул 2017 елның июлендә Гильменд провинциясендә (en) Әфганстан армиясенең хәрби базаларының берсенә талиблар һөҗүме вакытында очраклы рәвештә һәлак булган (башка мәгълүматлар буенча, әфган солдатлары тарафыннан атып үтерелгән).
Куйгорож
Ку́йгорож (мукшы телендә: Куйгорож) — мукшы өйгә хәзинә алып килә торган фантастик мәхлукат. Ышану буенча, әгәр дә әтәч алты ел яшәсә, җиденче елга ул күкәй сала. Әгәр дә шул күкәйне култык астына салсаң, куйгорож чыгарга мөмкин. Куйгорожның кеше, әллә хайван кыяфәтенә ия икәне һәм сөйләшә алуы билгеле түгел. Куйгорож хуҗасыннан һаман эш сорый һәм бөтен кушкан нәрсәне башкара. Өйгә хәзинә, акча алып килә. Аңа гел эш кушып торырга кирәк, чөнки эшсез ул бер минут та кала алмый һәм хуҗасына эш кушылганчы тынгылык бирми. Бар теләгәненә ирешкәч, хуҗалар куйгорож эшеннән арынырга теләп аңа кара онучларны ак итәргә кушалар. Моны ул башкара алмый һәм оялып хуҗасыннан китеп башкасын эзли. Моның белән бергә ул алып килгән бар малны һәм акчаны алып китә. Мукшы халкында бу персонажның исеме «Куйгорож» исеменә ия (мукшы телендә: куй — «елан», һәм мукшы телендә: корож — «ябалак»). «Очучы учак»ка әверелә ала. Охшаш хасиятләргә венгр мифологиясе персонажы — лидерц (венгр телендә:Lidérc) ия, аның формаларның берсе — кешенең култык астында 24 тәүлек буена булган йомыркадан чыккан сихри чеби (башкалар — төнге начар йокы, сазлыкларда йөри торган ут, җир шәйтаны яки инкуб/суккуб). Казанских татарларында шулай ук шундый фантастик мәхлукат (бисюра) бар, Татарстанские чуашлары аны «пӗҫури» дип атыйлар, ул өйгә хәзинә алып килә.
Карино
Карино (Карино) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (17%), башкортлар (83%).
Кочкино (Югары Кама районы)
Кочкино (Кочкино) — Киров өлкәсенең Югары Кама районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
1831 елда нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%), арлар (2%).
Мендерес (Алашеһир)
Мендерес (Menderes) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Маниса иле Алашеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сан-Педру (Риу-Гранди-ду-Норти)
Сан-Педру  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Стефания Вильчинская
Стефания Вильчинская (Stefania Wilczyńska; 26 май 1886 ел — 6 август 1942 ел) — тәрбияче һәм педагог, Януш Корчакның коллегасы һәм фикердәше, аның һәм ятимнәр йортыннан балалар белән бергә газ камерасында һәлак була.
Сан-Адриан
Сан-Адриан — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Стефания Вильчинская
Биографиясе
Стефания Вильчинская 1886 елның 26 маенда Россия империясының Варшава шәһәрендә яһүди чыгышлы поляк гаиләсендә туган. Атасы — постау сәнәгатьчесе Юлиан (Исаак) Вильчинский (Izaak Wilczyński; ?-1911); әнисе— Саломея Вальфиш (Salomea Walfisz; ?-1929). Варшавада Ядвига Сикорскаяның (Jadwiga Sikorska) шәхси мәктәбендә укый, аннары Бельгияда Льеж университетының табигый фәннәр факультетын тәмамлый. 1906 елда Швейцариядә Женева университетында табигый фәннәр өйрәнә.
Варшавага кайткач, яһүд ятимнәре өчен приютта волонтер булып эшли. Чиркәүнең җимерелеп барган бинасында урнашкан приют ташландык хәлдә булган, Вильчинская аның эшен җайга сала һәм тиздән җитәкче вазифасына билгеләнә. 1909 елда биредә Януш Корчак белән таныша, аның белән хезмәттәшлек тәнәфес белән икеседә Треблинкада һәлак булганга кадәр дәвам итә. Корчак белән бергә Варшавада (Крохмальная урамы, 92) яһүд балалары өчен Ятимнәр йортына (1912-1942) нигез сала һәм аның эшен алып бара, биредә балаларда үз лаеклыгы тойгысын тәрбияләүче новаторлык педагогия методикалары кулланылган. Ятимнәр йорты дәүләт моделе буенча оештырылган, аның белән балалар идарә иткән — биредә аның «конституциясе» булган, балалар парламенты, иптәшләр суды һәм хөкем советына әгъзалар сайланган.
Януш Корчак Беренче дөнья сугышы чорында һәм аның Фәләстингә 1934 һәм 1936 еллардагы сәяхәте вакытында югында Стефания Вильчинская ятимнәр йорты белән җитәкчелек иткән. Якын Көнчыгышка күчү турында уйлап, 1935 елда Вильчинская шулай ук Фәләстингә барган, Эн-Хародта яшәгән, әммә Икенче дөнья сугышы алдыннан Польшага кайткан.
Немец оккупациясе башлангач, 1940 елда Ятимнәр йорты Варшава геттосына Прохладная урамы 33-нче йортка, ә соңрак Сенная һәм Скольская урамнары киселешендәге 16/9 йортка күчерелгән. Вильчинскаяның дуслары аңа Польшадан качырга тәгъдим иткән, әммә ул моннан баш тарта һәм Корчак һәм балалар белән калган.
1942 елның җәендә ятимнәр йортын үлем лагерена депортацияләү турында карар кабул ителә. 6 августның иртәсендә «» дигән команда яңгырый. Хезмәткәрләр приюттан китә алган, әммә алар азакка кадәр балалар белән калырга карар итә. Балалар дүртәрләп колоннага тезелә һәм тәрбиячеләр озатуында һәм фашист сакчылары камавында Умшлагплацка таба атлый, аннан мал вагоннарында Треблинкага җибәрелә. Беренче отрядны — Януш Корчак, икенче отрядны Стефания Вильчинская алып барган.
Хәтер һәм бүләкләре
Стефания Вильчинскаяның символик кабере аның ата-анасы җирләнгән урында Варшаваның Яһүд зыяратында (64-нче участок, 1-нче рәт) урнашкан. Иерусалим янындагы Ел тавында Януш Корчак һәм Стефания Вильчинскаяга мемориал куела.
1947 елда Стефания Вильчинская үлгәннән соң Польшаның көмеш Хезмәтләр тәресе белән бүләкләнә.
2013 елның маенда Польша җәмәгать эшмәкәрләренең группасы Варшавада Польша яһүдләр тарихы музее янындагы аллеяга Стефания Вильчинскаяның исемен бирү турында мөрәҗәгать белән чыгыш ясый.
2015 елда Польшада Стефания Вильчинскаяның тормышына багышланган берничә китап нәшер ителә.
Казе Албанези (Казерта)
Географиясе
Казе Албанези Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Баһчелиевлер (Бодрум)
Баһчелиевлер (Bahçelievler) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Бодрум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тшебень (Кошалинский повяты)
Тшебень  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Цибана
Цибана — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шиһапов
Шиһапов (Шиһапова) - татар халкында еш очрый торган фамилия. Гарәптән алынган «Шиһап» (Шиһабетдин) исеменнән ясалган.
Шля
Шля — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Палессе (Рэчыцкий районы)
Палессе  (Палессе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бредет (Горж)
Бредет — Румыниянең Горж жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8962) Noctua
(8962) Noctua — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2771 P-L» саналган.
Джозеф Брукс
Джозеф Брукс (Joseph Brooks, — 22 май 2011 ел ) — АКШ сценаристы, кинорежиссеры, продюсеры һәм композиторы. You Light Up My Life фильмына «You Light Up My Life» җыры авторы.
Стоктон (Висконсин)
Стоктон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Браунсборо-Вилледж (Кентукки)
Браунсборо-Вилледж  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Браунсборо-Вилледж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шаронвиль
Шаронвиль — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
(16461) 1990 BO
(16461) 1990 BO — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 21 гыйнварында С. Уэда, Х. Канэда тарафыннан Кусиро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 BO» саналган.
Сан-Педру (Сан-Паулу)
Сан-Педру  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Асахи (Тиба)
Тарихы
Асахи шәһәре 2005 елның 1 июлендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 69971 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 539 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 129.91 км² тәшкил итә.
Карахалил (Бабаески)
Карахалил (Karahalil) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Бабаески илчесенә караган бер авыл (köy).
Иван Тургенев
Иван Сергей улы Тургенев (рус. Ива́н Серге́евич Турге́нев, tat.lat. İvan Türgenev) (1818-1883) - мәшһүр Россия язучысы, шагыйре, тәрҗемәчесе. Империя Фәннәр Академиясе әгъза-корресподенты. Дөнья әдәбиятының классикларыннан берсе.
Рус тарихчысы Николай Баскаков "Рус фамилиясе чыгышы турында" китабы буенча һәм «Бәрхет китабы» буенча Тургенев фамилиясе борыңгы татар Түрген нәселеннән чыккан.
Иҗат
Тургенев күп еллар дәвамында чит илләрдә гомер кичерә, анда үзенең иң мәшһүр әсәрләрен яза. Тургенев яшь чакта Пушкин белән таныш булган, чит илләрдә Һерцен, Белинский һәм мәшһүр Франция язучылары А.Доде, Г.Флобер, Э.Золя белән аралашкан.
Карашлары
Тургенев көнбатышчы (западник) булып саналган. Фёдор Достоевский славянофил (славяннарны сөюче) булып Тургеневны бик яратмаган, хәтта "Бесы" әсәрендә Тургеневны кычкыручан, сәләтсез язучы булып тасвирлаган.
Алмания канцлеры Хлодвиг Гогенлоэ (1894—1900) Тургеневны "Россия иң акыллы кешесе булып Россия өчен иң яхшы премьер-министры нәмзаты булыр иде" дип санаган.
Хәтирә
Тургенев Париж янында 1883 елда үлгән, аның васыяте буенча Санкт-Петербургның Волков зиратында күмелгән.
Казан шәһәрендә Тургенев урамы Киров районында урнаша.
Эссе-э-Мезре
Эссе-э-Мезре (Essey-et-Maizerais) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 13,02 км².
Грайлинг
Грайлинг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лия Манолиу
Биографиясе
Ул чакта Румыния тарафыннан оккупацияләнгән биләмәдә урнашкан Кишиневта туган. 1952 елда Хельсинки шәһәрендә Олимпия уеннарында катнаша. Дискыны 42 м 64 см га ыргытып, 6 нчы урынны били. 1956 елда Мельбурнда Олимпия уеннарында ул нәтиҗәсен 43 м 90 см га кадәр якшырта, әммә шул ук вакытта 9 нчы гына урынны ала. 1960 елда Рим каласындагы Олимпия уеннарында, дискны 52 м 36 см га ыргытып, бронза медальга лаек була. 1964 елда Токиодагы Олимпия уеннарында дүртенчегә ыргытканнан соң дүртенче урында була, әммә бишенче тапкыр дискны 56 м. 96 см га ыргыта, бу аңа бронза медаль китерә.
1968 елда Румыния җиңел атлетика федерациясе, спортчы Олимпия уеннарында катнашу өчен карт, дип исәпли, әммә Лия Манолиу тагын да тырышып күнекмәләр ясый башлый, һәм Мехико Олимпия уеннарында, дискны 58 м 28 см га атып, чемпион була. 1972 елда ул тагын Олимпиадада катнаша — бу юлы Мюнхенда, әммә дискын 58 м 50 см га селтәсә дә, бу аңа тик 9 нчы гына урынны китерә.
1990 елдан алып Лия Манолиу Румыниянең Олимпия комитетын җитәкли, һәм үзенең бу постында вафатына кадәр кала. 1992-1996 елларда Румыния Сенаты әгъзасы була. Әлеге вакытта Лия Манолиу хөрмәтенә Бухарест стадионы аның исемен йөртә.
Тимерханов
Тимерханов (Тимерханова) — татар халкында еш очрый торган фамилия. Кеше исеме «Тимерхан»нан ясалган.
Татарча Википедиядә әлеге фамилияне кулланып ясалган түбәндәге мәкаләләр урнаштырылган:
Тонтлавки
Тонтлавки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD179761
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Сангуэса
Сангуэса — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Палессе (Светлагорский районы)
Палессе  (Палессе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Фложак-Гар
Фложак-Гар — Франциянең Ло департаментында урнашкан коммуна.
Винтон (Калифорния)
Винтон  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Винтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Балашов
__СТАТИЧЕСКОЕ_ПЕРЕНАПРАВЛЕНИЕ__
ТЕХНО заводы (Зәй)
Зәй ТЕХНО заводы (Завод ТЕХНО, Заинск) ― Татарстан Республикасының Зәй шәһәрендә урнашкан, төзелеш материаллары җитештерүче иң эре халыкара предприятиеләрнең берсе булган Технониколь корпорациясенең минераль изоляция юнәлешендәге инновацион үзәге. Завод Россия төзелеш тармагының төрле секторларын иң заманча төзелеш материаллары белән тәэмин итә.
Тарих
Завод төзү турында карар 2006 елда кабул ителә. 14 ай эчендә Зәйдә заманча предприятие үсеп чыга. 2007 елда Татарстан Президенты Минтимер Шәймиев катнашында, Зәйдә таш мамык (каменная вата) нигезендә янмый торган җылылык изоляциясенең беренче югары технологияле производствосы ачылган.
Җитештерү
2007 елда завод ачылуга ук, аның цехларында югары технологияле җиһазларда янмый торган җылылык изоляциясе җитештерелә башлый. Зәйдәге ТЕХНО таш мамык заводы ― Техноникольнең куәте буенча икенче заводы: бүген ул елына 2,5 миллион кубометр әзер продукция җитештерә.
Җылыткычны җитештерү ябык цикл буенча оештырылган, бу ― калдыксыз җитештерү. Линиядәге технологик процессларны автоматика контрольдә тота. Продукция сыйфатын лаборантлар бөтен процесс дәвамында ― чимал керүдән ахыргы продукт чыгаруга кадәр күзәтеп тора. 10 ел эчендә предприятие таш мамык нигезендә 18 миллион куб метр җылыткыч (утеплитель) чыгарган.
Ел саен завод җиһазлары модернизацияләнә: 10 ел эчендә Технониколь предприятиене яңартуга 1 миллиард сум акча керткән. Заводка корпорация керткән инвестициянең гомуми күләме 4 миллиард сумга җиткән.
2017 елда ТЕХНО заводы таш мамык нигезендә махсус сәнәгать җепселләре (промышленное волокно) җитештерү буенча яңа участок эшләтеп җибәрә. Компаниянең модернизацияләүгә керткән инвестиция күләме 21 500 000 сум тәшкил иткән, ел саен чыгарыла торган продукция күләме — 5 000 м3 чамасы.
Зәйнең ТЕХНО заводы –― корпорациянең танылган новаторы: хезмәткәрләр көн саен продукция чыгарганда да, әлеге процесс белән идарә иткәндә дә инновацион технологияләр кертеп эшли. Биредә уннарча сынау проекты сынау үткән, алар хәзер ТЕХНОНИКОЛЬнең башка заводларында да гамәлгә кергән. Шулай ук Зәйдәге предприятие яңа төр продукция эшләү өчен корпорациянең эксперименталь мәйданчыгы булып тора.
Эшләнмәләр
Заводның ассортимент портфелендә ― түбә фасадлары, идән, диварлар һәм башка конструктивларны изоляцияләү өчен 126 марка, сэндвич-панельләр, бүлмәара киртәләр, асылмалы түшәмнәр, тавыш изоляцияләү, уттан саклану һәм техник изоляция өчен плитәләр. Ассортимент даими рәвештә киңәйтелә — предприятие егәрлекләрен арттыра һәм тармак ихтыяҗларына оператив рәвештә җавап бирә. Барлык продукция сертификацияләнгән.
Зәй ТЕХНО заводы, корпорация предприятиеләре арасында беренчеләрдән булып, асылмалы түшәмнәр җитештерү өчен махсус минераль җепселләр чыгаруга керешкән.
Завод эшләнмәләре Идел буе, Үзәк, Урал, Төньяк-Көнбатыш, Көньяк федераль округлары төзелеш оешмаларына китә. Продукциянең бер өлеше Казакъстанга экспортлана. Зәй заводы продукциясе зур корылмалар — «Казан-Арена» футбол стадионы, Казанда Универсиада һәм Сочида Олимпиада объектлары, «КамАЗ» заводы, «Мастер» КИП, KASTAMONU «Алабуга», бөтен Идел буенда торак йорт комплекслары, «Икеа», «Декатлон», «Магнит» кебек эре сәүдә үзәкләре һ. б. төзелешендә кулланылган. Завод Болгар ислам академиясе объектларын төзегәндә янмый торган җылылык изоляциясе белән тәэмин иткән.
Зәй ТЕХНО заводы Татарстан Республикасы икътисадын үстерүгә үз өлешен кертә. Завод эшләнмәләрен кулланучыларның 40 % ы ― җирле компанияләр һәм предприятиеләр.
Предприятиедә ~300 югары квалификацияле белгеч эшли. Хезмәт җитештерүчәнлеге күрсәткече югары — 1 кешегә 10,4 млн сум (чагыштыру өчен: Россия буенча 3-5 млн сум).
Зәй ТЕХНО заводы җитәкчесе: 2007 елдан ― Андрей Мамонтов.
Ворваж
Ворваж — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кисть елгасының сул ярыннан 10 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 16 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Сылтамалар
Ворваж
Казат Түбән
Казат Түбән — Россия территориясеннән ага торган елга. Сарытау өлкәсе, Самар өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Кече Иргиз елгасының уң ярына тамагыннан 16 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кече Ыргыз башыннан тамагына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Идел, Куйбышев сусаклагычы башыннан Каспий диңгезенә кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
(8963) Collurio
(8963) Collurio — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4651 P-L» саналган.
Шляси-Буре
Шляси-Буре — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тшеберадз (Каменский повяты)
Тшеберадз  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Мурдюг
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сан-Педру-да-Агуа-Бранка
Сан-Педру-да-Агуа-Бранка — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Стоун-Лейк (Висконсин)
Стоун-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Борис Варнеке
Борис Варнеке (Борис Васильевич Варнеке,, — , ) — РИ һәм СССР филологы, театр тарихчысы, УССРның атказанган фән эшлеклесе (1941).
Үсәли
Үсәли — Татарстан Республикасының Мамадыш районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422174.
Шарпон
Шарпон — Франциянең Эр һәм Луар департаментында урнашкан коммуна.
Топольно-Мале
Топольно-Мале — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Менекше (Сейдикемер)
Менекше (Menekşe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Сейдикемер илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(16462) 1990 DZ1
(16462) 1990 DZ1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 24 февралендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 DZ1» саналган.
Казе Албероне (Болонья)
Казе Албероне — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Албероне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Грайнау
Грайнау — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Цибенештий-Бухлий
Цибенештий-Бухлий — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Палессе (Чачэрский районы)
Палессе  (Палессе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Телне нормальләштерү
Телне нормальләштерү (телнең планлаштырылуы яки лингвистик нормальләштерү, ингл. Language planning, рус. Языковое планирование, интерлингва — Normalisation linguistic) – сөйләшүчеләр җәмгыяте эчендәге телләрнең яки диалектларның үзләштерелүенә, аларның структура һәм функцияләрен үзгәртү өчен махсус йогынты ясау торышлыгы. Бу эшчәнлек еш хөкүмәтнең планлаштыруы белән ассоциацияләнсә дә, шулай ук хөкүмәткә карамаган оешмалар һәм шәхесләр тарафыннан да тәэсир ителә алган эшчәнлек. Милләткә һәм оешмага караганда, телнең хәлен нормальләштерү максатлары аерылып торса да, гадәттә үз эченә коммуникация уңайлылыгына юнәлгән карарларны кабул итүне һәм үзгәртүләрне кертүне дә ала. Телләрнең үзләштерелүен, аларның функцияләрен һәм структураларын планлаштыру өчен тагын бер мотивация буларак коммуникациянең нәтиҗәлелеген үстерүгә юнәлгән планлаштыру шулай ук нинди телнең кулланышына өстенлек бирергә яки ассимиляция кебек башка иҗтимагый үзгәрешләргә китерә алуы булып торуы.
Телнең замана таләпләренә туры килүе өчен телне проектлаштыру эшчәнлеге уңышлылыгы өчен кирәк булган элементлар: телнең стандартларын билгеләүче регуляторлар (рәсми яки рәсми булмаган агентлыклар, комитетлар, җәмгыятьләр яки академияләр) булдырылуы һәм чыгымнары һәм нәтиҗәлелеге ягыннан юрамалары фаразлана алган табигый тел эшкәртү (ингл.).
Телне проектлаштыру өлкәсе исәпләү лингвистикасы (ингл.) һәм табигый тел эшкәртү өлкәләреннән аерым тора. Телне проектлаштыру өлкәсендәге соңгы тренд – санакларның эшкәртә алган лингвистик мәгълүматны булдыру, архивлау, эшкәртү һәм чыгару өчен Semantic Web технологияләрен куллану.
Телне планлаштыру һәм тел идеологиясе
Тел планлаштыру өлкәсендәге карарларга дүрт төрле лингвистик идеологияләр йогынты ясый:
Телне планлаштыру максатлары
Бүгенге көндә дөньяда галимнәр тарафыннан тел планлаштыруның унбер максаты танылган (Nahir 2003):
Тел статусы
Together, origin, degree of standardization, juridical status, and vitality dictate a language’s status.
William Stewart outlines ten functional domains in language planning: Robert Cooper, in reviewing Stewart's list, makes several additions. First, he creates three sub-types of official functions: statutory, working, and symbolic. A statutory language is a language that a government has declared official by law. A working language is a language that a government uses as a medium for daily activities, and a symbolic language is a language that is merely a symbol of the state. Cooper also adds two functional domains to Stewart's list: mass media and work.
Язылышы
<!--Graphization refers to development, selection and modification of scripts and orthographic conventions for a language. The use of writing in a speech community can have lasting sociocultural effects, which include easier transmission of material through generations, communication with larger numbers of people, and a standard against which varieties of spoken language are often compared. Linguist Charles A. Ferguson made two key observations about the results of adopting a writing system. First, the use of writing adds another variety of the language to the community’s repertory. Although written language is often viewed as secondary to spoken language, the vocabulary, grammatical structures and phonological structures of a language often adopt characteristics in the written form that are distinct from the spoken variety. Second, the use of writing often leads to a folk belief that the written language is the ‘real’ language, and speech is a corruption of it. Written language is viewed as more conservative, while the spoken variety is more susceptible to language change. However, this view ignores the possibility that isolated relic areas of the language may be less innovative than the written form or the written language may have been based on a divergent variety of the spoken language.
In establishing a writing system for a language, corpus planners have the option of using an existing system or inventing a new one. The Ainu of Japan chose to adopt the Japanese language’s katakana syllabary as the writing system for the Ainu language. Katakana is designed for a language with a basic CV syllable structure, but Ainu contains many CVC syllables that cannot easily be adapted to this syllabary. As a result, Ainu uses a modified katakana system, in which syllable-final codas are consonants by a subscript version of a katakana symbol that begins with the desired consonant. An example on an invented script includes the development of the Armenian script in 405 AD by St. Mesrop Mashtots. Though the script was modeled after the Greek alphabet, the original script distinguished Armenian from the Greek and Syriac alphabets of the neighboring peoples. -->
Стандартлаштыру
Телнең бер варианты телнең башка иҗтимагый яки региональ диалектларыннан өстенлек алуга телнең стандартлаштылыруы диелә. Бу вариант супра-диалекталь, яки телнең ‘иң яхшы’ формасы буларак кабул ителә башлый. Кай тел өстенлек алуы зур иҗтимагый нәтиҗәләргә ия, чөрки сөйләм һәм язу диалеклары сайланган стандартка иң якын булган кешеләр привилегияле хәлгә эләгә.
Заманалаштыру/Модернизация
Заманалаштыру - телнең функцияләрен үтә алуы өчен куллана алган ресурсларны киңәйтергә кирәге туганда урын алган тел планлаштыру формасы. Модернизация еш телнең статусы үзгәргәндә урын ала - мәсәлән ил колониаль көчтән бәйсезлек алганда яки тел укыту сәясәте (ингл.) үзгәргәндә. Заманалаштыруның иң әһәммиятле көче буларак - телгә замандаш семантик мохитләрдәге (ингл.) төрле темалар турында аралашуда кулланылу мөмкинлеген бирүче лексикон киңәйтүе булып тора. Телне планлаштыру белән маташучылар гадәттә аерым игътибарны яңа техник терминнарны билгеләү өчен яңа исемлекләр һәм глоссарийлар (ингл.) әзерләүгә юнәлтә. Шул ук арада, яңа терминнарның җәмгыять эчендәге аерым секторларында бердәм тәртибендә кулланылуына да игътибар итү зарур. Японча һәм венгерча кебек аерым телләр заманалаштыру таләпләренә туры килүләре өчен тиз лексик киңәюен (лексик экспансия) яшәсә, гарәпчә һәм һинди кебек башкалар бу мәсьәләне уңышлы буларак урынга китерә алмадылар.. Лексик киңәюне тиз арада башкара алугә ярдәм итүче фактор - яңа терминнарны дәреслекләрдә һәм профессиональ басмаларда, шулай ук специалистларның аралашуында еш кулланылышы. Лексик экспансия процессында лингвистик чисталык мәсьәләләренә еш югары игътибар бирелә, ләкин техник сүз байлыгы аның тел эченә кайдан килүенә карамастан (булсын тел эчендәге сүзләрне формалаштыру (ингл.) яки алынмалар (ингл.) юлы белән) нәтиҗәле була ала. Мәсәлән, венгер теле очрагында яңа лексиканы булдыру гомумән алганда телнең эчке ресурсларына нигезләнеп оештырылса, япон теле үзенең заманалаштыру процессында күп сүзләрне инглиз телендән алынма буларак кабул итте.
Үзләштерелүен планлаштыру
<!--Acquisition planning is a type of language planning in which a national, state or local government system aims to influence aspects of language, such as language status, distribution and literacy through education. Acquisition planning can also be used by non-governmental organizations, but it is more commonly associated with government planning.
Frequently, acquisition planning is integrated into a larger language planning process in which the statuses of languages are evaluated, corpuses are revised and the changes are finally introduced to society on a national, state or local level through education systems, ranging from primary schools to universities. This process of change can entail a variety of modifications, such as an alteration in student textbook formatting, a change in methods of teaching an official language or the development of a bilingual language program, only to name a few. For example, if a government decides to raise the status level of a certain language or change its level of prestige, it can establish a law that requires teachers to teach only in this language or that textbooks are written using only this language’s script. This, in turn, would support the elevation of the language’s status or could increase its prestige. In this way, acquisition planning is often used to promote language revitalization, which can change a language’s status or reverse a language shift, or to promote linguistic purism. In a case where a government revises a corpus, new dictionaries and educational materials will need to be revised in schools in order to maintain effective language acquisition.-->
🇮🇪
Киң таралган ирланд милләтчелек һәм мәдәни кемлек хисләренә нигезләнеп, 🇮🇪ның үзбилгеләнүе алдыннан ирланд телен илнең беренчел теле буларак кире кайтаруга юнәлгән хәрәкәть башланды Ирландиядә инглиз һәм шотланд телләре диалектлары белән гел көндәшлектә булган ирланд теле, Ирландияның Бөекбританиядән бәйсезлек өчен сугыш башлануына кадәр шундый зур яклауны тапмаган иде. Ирландияны де-англификацияләү өчен, тиз арада мәктәпләрдә ирланд телен үзләштерелүен алга сөрүче Гэль лигасы (ингл.) булдырылды. Ирландияның 1922 елда бәйсезлеккә ирешүеннән соң, Лига ирландча теле ил буйлап башлангыч мәктәпләрендәге иң азыннан көнгә бер сәгать укытуда кулланылган тел булырга тиешлеген игълан итте. Ирланд теле укытучылары эшкә алынды, аларны әзерләү өчен педагогика колледжлары булдырылды.
Программаны азагына кадәр җиткерү күбесенчә программа кагыйдәләрен тулысынча үтәми торган аерым мәктәпләр кулында калдырылды. Өстәмә буларак, күп вакыт һәм көч таләп иткән тулы буынны өйрәтү эшенә Лига әзер булмады. Ирландчаның ничек кайтарылырга тиешлеге турында консенсус, системаның прогрессны һәм кешеләрнең теләкләрен күзәтү һәм үлчәү эшчәнлеге өчен план әзерләнмәде. Нәтиҗәдә, хәрәкәть үз көчен югалтты һәм инглиз теле илнең икенче рәсми теле һәм иң күп сөйләшелгән беренчел тел буларак кала бирә. Әлегә Ирландияның тел яңарышы торышлыгы уңышсыз.
Статусын планлаштыру
🇵🇪’ның тел планлаштыру тарихы 16 гасырда испаннар тарафыннан колонизациясе белән башлана. Испаннар Перуга беренче тапкыр килгәндә, испаннарның җирле халыклары арасындагы аралашу теле (лингва-франка) буларак кечуа теле кулланылган иде. Еллар узуы белән испаннар испан теленең өстенлеген алга сөрде; нәтиҗәдә испан теле Перуда киң кулланылучы һәм доминант теле дәрәҗәсенә менде. 1975 елда Президент Хуан Веласко Альварадо (en:Juan Velasco Alvarado) җитәкчелегендәге Перуның революцион хөкүмәте кечуа телен Перу дәүләтенең испан теле белән бер дәрәҗәсендәге рәсми тел буларак игълан итте.” Дүрт ел узгач, канун үзгәртелә. Перу’ның 1979 елгы конституциясе испан телен дәүләтнең бердән-бер рәсми теле буларак игълан итә; кечуа һәм аймара телләре өчен Stewart’ның классификациясендәге провинциаль функциясенә тиң “рәсми кулланылыш зоналары” билгеләнә. Шул вакыттан бирле кечуа провинциаль тел буларак яши. Бүген, кечуа телендә сөйләшүчеләр җәмгыятьләре Көньяк Америка буенча таралганы сәбәпле, чикле халыкара аралашу функциясен үти (🇦🇷, 🇧🇴, 🇧🇷, 🇨🇱, 🇨🇴 һәм 🇪🇨). Шулай да, кечуа теленең түбән статуслы булуы сәбәпле, күпчелек очракларында лингва-франка буларак испан теле кулланыла. Соңгы арада, кечу теле академик мохитенең игътибарын җәлеп итте - мәктәпләрдә укытылган дисциплина буларак һәм әдәби кызыксыну темасы буларак.
Үзләштерелүен планлаштыру
Кечуа теле Перуның рәсми теле булуыннан чыкканнан бирле, илдәге мәктәпләр кечуа телендә укый-яза белү таләбенә төрлечә карый. Перу’ның мәгариф системасы күбесенчә илнең рәсми теле булган испанча теленә нигезләнә. Кечуаның түбән престижлы булуына карамастан, ул әлегә дә миллионларча испанчаны белүче җирле перу халкы тарафыннан кулланылышта кала бирә. Кайберәүләр төрле телләрдә укый-яза белү программаларын дәвам итү укучыларга белем алу тәрҗибәсен баета, төрле мәдәниятләрдә формалашкан тормышка төрле карашларны үзләштерергә мөмкинлеген бирә дигән карашларны алга сөрә һәм кечуа теленең үзенчәлекләрен саклау кирәклеген ассызыклый. 1975 елга кадәр, Перуда икетелле белем бирү программалар гамәлдә булса дә, кечуа теле башлагыч һәм урта белем бирү мәктәпләрендә дәрес буларак укытылмый иде. 1975 елгы мәгариф реформасыннан соң, чикләнгән сөйләшүчеләр җәмгыятьләрендә икетеллелек программаларында кечуа һәм испан телләренең дәрәҗәсе бер булды. Хөкүмәтнең планлаштыру сәясәтендәге үзгәрешләр аркасында бу эксперименталь программалар соңрак туктатылды, һәм 1996 елдан гына кире кайтарылды. Милли мәдәниятара икетелле мәгариф (ингл.) программаларының булуына карамастан, җирле мәктәпләрдәге укытучылар һәм җәмгыять вәкилләре еш испан телен куллануына өстенлек биреп, икетелле мәгарифкә ярдәм итү торышлыгына аяк чала. Югарыда күрсәтелгәненчә, мәгарифтә кулланылышы уңышлы булуы өчен телнең җәмгыять тарафыннан яклануы әһәммиятлелеген күрсәтә. Кайберәүләр, испан теленең престижы ил буенча югарырак булу сәбәпле, иҗтимагый һәм икътисади сәбәпләр аркасында испанча өйрәнү һәм сөйләшү файдалырак дип ышана. Алга сөрелгән белем бирү программаларының мәгариф процессына файда китерүләре яки кечуа теленең статусын күтәрүләре икеле кала бирә.
Браунсборо-Фарм (Кентукки)
Браунсборо-Фарм  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Браунсборо-Фарм шәһәре  елда нигезләнгән.
Сан-Педру-да-Алдея
Сан-Педру-да-Алдея — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чыганаклар
Сан-Педру-да-Алдея
Сан-Мартин-де-Ункс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Петровск (шәһәр)
__СТАТИЧЕСКОЕ_ПЕРЕНАПРАВЛЕНИЕ__
(8964) Corax
(8964) Corax — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 17 октябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «7643 P-L» саналган.
Карахаллы (Шухут)
Карахаллы (Karahallı) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Шухут илчесенә караган бер авыл (köy).
Разъезд N2
Разъезд N2 (Разъезд N2) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (47%), татарлар (17%), башкортлар (36%).