cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кызылъяр (Яшел Үзән районы)
Риваять
Җир һәм крестьяннар сатып алып, көтүче үзенә утар төзетә һәм авылны үз исеме белән “Атлашкино” дип атый.
Демография
Төп милләтләр (1989 елгы җанисәп буенча): руслар — 53%, татарлар — 45%.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Дембина-Осада
Дембина-Осада — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Спирлень
Спирлень — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чукотка ярымутравы
Чукотка ярымутравы (Чукотский полуостров) — Азиянең төньяк-көнбатышындагы ярымутрау. Россиянең Чукотка автономияле округындә урнашкан. Мәйдан 49 000 км‌‌‌‌‌‌‍². Төньяк Америкадан Беринг бугазы белән аерылган. Ярымутраудан Россиянең һәм Ауразиянең иң көнчыгыш ноктасы — Дежнёв борыны урнашкан. Чукотка ярымутравы Көнчыгыш Себер, Беринг һәм Чукотка диңгезләр тарафыннан юыла. Ярлар култыклар белән көчле киселгән. Зур өлешен Чукотка таулыгы биләп тора. Анда күпләп батынкылыклар белән бер-берсеннән аерылган гөмбәзсыман кырлар бар. Җир өслегенең уртача биеклеге — 400—500 метр, иң биек нокта — 1158 метр (Исходная тавы). Чукотка ярымутравның зур өлеше тундра үсемлекләре белән капланган. Файдалы казылмалар — алтын, аккургаш, вольфрам һ.б.
Шулай ук карагыз
Чукчаларның Русия империясенә каршы көрәше
Доверландия
Доверландия — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Гояс штатына карый.
Диваев
Диваев, Дивәев — фамилия.
(13701) Roquebrune
(13701) Roquebrune — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 20 июлендә ODAS проекты тарафыннан CERGA обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 OR» саналган.
Йолбашы (Калкандере)
Йолбашы (Yolbaşı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Ризе иле Калкандере илчесенә караган бер авыл (köy).
Тьедра
Тьедра — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тиуновщина
Тиуновщина (Тиуновщина) — Киров өлкәсенең Оричи районында урнашкан авыл.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Шильдау
Шильдау (Schildau) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брежани (Словакия)
Брежани  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
(6462) Мёуги
(6462) Мёуги — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 9 гыйнварында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AF2» саналган.
Хәбибулла Габдүшев
Хәбибулла Габдүшев (Хәбибулла Бәхтегәрәй улы Габдүшев,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Изола (Бари)
Изола — Италиянең Апулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Луговой (Яшел Үзән районы)
Луговой — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы поселок.
Почта индексы — 422502.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Бальдвиновице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Бальдвиновице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Новий Браньщик
Новий Браньщик — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Бальдвиновице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Новий Браньщик
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лягаты
Лягаты (Лягаты ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Рас-Ёль (Угдым-Ю кушылдыгы)
Рас-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Угдым-Ю елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Лимфогранулематоз
Лимфогранулематоз — (лимфа тукымасыннан яралган яман шеш) лимфоретикуляр системада барлыкка килгән авыру. Ул лимфа төеннәрендә, талакта, башка органнарда ретикуляр тукыма төеннәре үсеп чыгу белән характерлана. Авыруның ничек барлыкка килүе һәм патогенезы (авыруның гомуми үсеш закончыклары, барышы һәм бетүе турындагы тәгълимат) соңгы вакытка кадәр билгеле түгел. Бик күп тикшерүчеләр аның барлыкка килүен онтогенез процессында нәселдән-нәселгә бирелә торган шеш белән бәйләп аңлата, ә кайбер галимнәр әйләнә-тирәдә мохитнең дә тәэсире бар дип уйлый.
Рас-Ёль (Угдым-Ю кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Лимфогранулематоз
Бу авыру сирәк очрый (100 мең кешегә 2,2 авыру). Авыруның беренчел пик формасы иң күбе 15-30 яшьтәге кешеләрдә табыла, ир-атлар һәм хатын-кыз­ лар арасында авырулар саны нигездә тигез. Лимфогранулематоз гистология картинасы буенча нодуляр склероз (кечкенә төеннәрне барлыкка китерә торган) сыйфатында, чагыштырмача зарарсыз үсеш белән бара. Икенче пик 50 яшьтән соң күзәтелә, бу очракта зарарлы гистологик вариантта катнаш күзәнәкләр булуы һәм ир-атларның күбрәк авыруы характерлы. Авыруның башлангыч чорында төрле өлкәләрдә лимфа төеннәренең зурая башлавы төп үзгәреш булып тора. Махсус тикшерүләр уздыру йөзен- ; нән компьютер томографиясе һәм күкрәк куышлыгына, корсакка, авыру урынга УЗИ, рентгенография методы кулланыла. Биопсия ясап, гистологик тикшерүләр уздырганда, гранулема (тыгыз төен рәвешендәге пролиферативпродуктив ялкынсыну учагы) тибындагы күзәнәк учаклары табыла.
Лимфогранулематоз авыруы барышында берничә стадия барлыгы билгеле. Беренче стадиядә бер төрле группа лимфа төеннәре яки бер экстранодуляр ( органның локализацияле зарарлануы, икенче стадиядә диафрагманың бер ягында ике яки берничә группа лимфа төеннәре зарарлануы, өченче стадиядә диафрагманың ике ягында да ике яки берничә группа лимфа төеннәренең ; зарарлануы күзәтелә. Ш(1) стадиядә корсак куышлыгының югарыгы өлешендә аерым лимфа тукымасы органнары (талак, бавыр капкасы лимфа төеннәре, корсак төеннәре) зарарланырга, Ш(2) стадиядә корсак куышлыгының түбәнге өлешендә булган лимфа төеннәре (парааорталь төен, янбаш 5 төене), шулай ук талак, корсак, бавыр капкасы төеннәре зыян күрергә мөмкин. IV стадиядә патологик процессның төеннәрдән тыш таралуы (мәсәлән, сөяк миенең, үпкәләрнең, бавырның зарарлануы) күзәтелә. Барлык стадияләрне А (авыруның симптомсыз барышына) һәм В (тәннең массасы г 10 % ка кимү, температураның 38 градустан югары күтәрелүе, йоклаганда тирләүчәнлек) стадиясенә бүләләр.
Авыруларны күп очракта гомуми хәлсезлек, артык тирләү интектерә. Бик еш тән тиресе кычыта. Бизгәк тотулар башлангыч чорда сирәк булса, соңга таба ешрак күзәтелә. Лимфа төеннәре зураю характерлы. Бу хәлне сизгән авырулар табибларга беренче тапкыр шул сәбәп белән мөрәҗәгать итәләр. Өстә яткан лимфа төеннәре генә үсеп калмый, эчке органнар янында булганнары да үсә башлый. Әлеге күренеш авыруларга өстәмә уңайсызлыклар тудырганлыктан, алар бу халәтләренә дә зарланалар.
Ашказаны янындагы лимфа төеннәре үсеп киткәндә, авырту, кикерү, костыру кебек симптомнар, ә эчәклектә булганда эч китү күзәтелергә мөмкин. Лимфа төеннәре күкрәк читлеге урталыгында үсеп киткәндә, трахея, бронхларга басым ясалып, тын бетү, йөткерү күзәтелә, ә күкрәк читлегендә кысылу тойгысы туа. Кайтма нерв кысылса, авыру карлыккан тавыш белән сөйләшә башлый. Лимфа төеннәре зураеп, муендагы симпатик төеннәрне кысу нәтиҗәсендә Гәрнер симптомы барлыкка килә.
Зарарланган якта күз бәбәге тарая, бу хәл караңгы урында яхшырак беленә, өске күз кабагы салынып төшә (птоз), күз алмасы эчкә бата (энофтальм).
Гадәттә, гипохромлы азканлылык, нейтрофиллы лейкоцитоз күзәтелә. 1-П стадиядә дәвалауның төп ысулы — нурлар белән тәэсир итү. Күп вакытта нур белән дәвалауны химия дәвасы белән алып баралар.
Лимфагранулематоз белән авыручының киләчәге чирнең стадиясенә, гистологик вариантына бәйле. Бар очракларда да 55-60 % авырулар ким дигәндә 5 ел яшиләр. Дәвалау нур һәм химиотерапия бергә алып барылса, ремиссия (авыруның вакытлыча җиңеләюе яисә аның билгеләре юкка чыгу) 80-95 % ка кадәр җитәргә мөмкин.
Могиляни
Могиляни — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD128793
HD128793 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Актепе (Алпу)
Актепе (Aktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Алпу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Итонтон (Джорджия)
Итонтон  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Итонтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дойз-Ирманс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Люсерн (Вайоминг)
Люсерн  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Люсерн халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
(13702) 1998 OE7
(13702) 1998 OE7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 28 июлендә BAO SCAP проекты тарафыннан Синлун обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 OE7» саналган.
Шәһәр-дәүләт
Шәһәр-дәүләт – бәйсез дәүләт булган, шәһәр белән идарә ителгән кечкенә регион.
Хогилаг (коммуна)
Хогилаг — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Волоколамск (мәгънәләр)
Волоколамск:
Флүрә Әминева
Флүрә Әминева (Флүрә Миргали улы Әминева,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Вельнярыль-Кы
Вельнярыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Красноярск крае биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Варка-Сыль-Кы елгасының уң ярыннан 201 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 32 км.
Төрекмәнстан гимны
Гимнның тарихы
Төрекмәнстан, 1991 елда совет империясе таркалгач, бәйсезлеккә ирешеп тә, озак вакыт яңа гимнын булдырмаган яисә элегрәк файдаланылганны кире кайтармаган дәүләт рәвешендә яшәде. 1996 елга кадәр Төрекмәнстан совет заманындагы союздаш җөмһүрият гимнын рәсми рәвештә кулланып килде. 1996 елның 27 сентябрендә генә Халык Мәсләхәте (Төрекмәнстан парламенты) илнең Бәйрәмгали каласында үткәрелгән утырышында яңа гимн кабул итте. Дәүләтнең һәм төркмән милләтенең яңа символы дөньяга шактый тиз таралуы, мөгаен, гимн кушымтасының беренче юлы аша булгандыр: “Türkmenbaşyň guran beýık bınasy...”. Гимн илнең шул вакыттагы президенты Сәфәрморат Ниязовка мәдхия укыган кушыта белән башланып та китә иде. Бу кушымтаның тәрҗемәсе:
Вельнярыль-Кы
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Төрекмәнстан гимны
Гимнның тарихы
“Төркмәнбашы корган бөек бина — Егәрем-җаным, изге Ватаным. Күңелем нуры син, рухым җыры, Дөнья белән яшә, Төрекмәнстаным”! Мондый алым — гимнны кушымтадан башлау — хәзерге заманда башлыча Латин Америкасы илләренә генә хас. Ауразия гимннарында ул бик сирәк очрый. Һәркайсы бер үк кушымталы өч куплеттан торган текстта “Төрекмәнбашы” сүзе 6 тапкыр кабатлана. Гимн тексты Сәфәрморат Ниязов тарафыннан шул ук елда языла башлаган “Рухнамә” китабына да кертелгән иде. Китапта рәсми авторның үз халкына әхлакый үгет-нәсихәте, фәлсәфи уйланулары, төрле риваятьләр, тарихи күзаллаулар киң урын алган. Уйдырмалар һәм башка халыкларның тарихи мирасын “хосусыйлаштырырга” тырышу аркасында, “Рухнамә” сәяси даирәләрдә шау-шу да куптарды. Шуңа да карамастан, китап 2006 елга кадәр кырыклап телгә тәрҗемә ителде. Чөнки Төркмәнстан җитәкчелеге башка илләр һәм төбәкләр ширкәтләре белән икътисадый киләшүләр төзегәндә... “Рухнамә”нең шул ширкәт урнашкан дәүләт теленә тәрҗемәсен шарт итеп куя иде. Әлбәттә, китаптагы гимн тексты һәм “Дәүләт анты” дип аталган кушымта белән бергә.
Вельнярыль-Кы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Төрекмәнстан гимны
Гимнның тарихы
Ниһаять, 2006 елның май аенда бу сөреш Татарстанга да килеп җитте. Рәсми Казан каушап калды һәм... бу эшне Төркмәнстан белән бик тыгыз икътисадый мөнәсәбәтләре булган олы бер ширкәткә тапшырды. Ширкәтнең кыю һәм тимерне кызган чакта суга белә торган җитәкчелеге өч атна дигәндә 400 битлек “Рухнамә”нең каралама тәрҗемәсен әзерләп тә бирде. Китап Казанда ике нөсхәдә бастырылды: алтын йөгертелгән һәм гадәти тышлыклы итеп. Шул рәвешле, Төркмәнбашы исеме телгә алынган Төркмәнстан гимнының татар теленә тәрҗемәсе дә пәйда булды. Ширкәт исә Төркмәнстаннан 2007 елга үз экспортының өчтән бер өлешен тәшкил иткән заказ алды. Бу хакта мәгълүмат чараларына бернинди рәсми хәбәр бирелмәде. Эшләгән кешеләр генә белә...
Ләкин Сәфәрморат Ниязовның 2006 елның 21 декабрендәге вафаты Төрекмәнбашы исемен гимнда мәңгеләштерүгә чик куйды. 2008 елда гимнга үзгәрешләр кертелде. “Ватандашларның күпсанлы сораулары буенча” һәм “гимнны гомумкулланыштагы халыкара стандартларга туры китерү өчен” дип аңлаттылар. “Төрекмәнбашы” сүзе урынына “халык” сүзе кереп утырды, җитешмәгән ике иҗекле тишек “бакый“ сүзе белән капланылды. Элеккеге гимн текстының өченче куплетын төшереп калдырырга туры килде. Аңарда гимннар эчтәлегенең сәяси нормаларына сыешмый торган бер юл бар иде: “Явыз караштан сукырайсын күзләр...” Бүген Ашгабатта архив киштәләрендә тузан җыеп ята торган татарча “Рухнамә”ләрдә ул сүзләрне эзләп табарга мөмкиндер әле.
Уронес-де-Кастропонсе
Уронес-де-Кастропонсе — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Дембини (Любартовский повяты)
Дембини  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Самкино
Самкино (Самансола, Самкино) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: мәгълүмат юк.
Барбе-Серу
Барбе-Серу — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Козлу (Миһалыччык)
Козлу (Kozlu) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дойз-Ирманс-дас-Мисойнс
Дойз-Ирманс-дас-Мисойнс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Горельная
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Йолбилен (Хизан)
Йолбилен (Yolbilen) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Битлис иле Хизан илчесенә караган бер авыл (köy).
Барановице (Вроцлавский повяты)
Барановице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исмәгыйль Әхияруллин
Исмәгыйль Әхияруллин (Исмәгыйль Әхияр улы Әхияруллин,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Лядавичы
Лядавичы (Лядавічы ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Иванавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
(6463) Исода
(6463) Исода — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 13 гыйнварында К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 AG3» саналган.
Ширгисвальде
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13703) Ромеро
(13703) Ромеро — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 26 июлендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 OR13» саналган.
Моджани
Моджани — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лымбада-Яха
Лымбада-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Салета елгасының уң ярыннан 65 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ходак (коммуна)
Ходак — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Спиру-Харет
Спиру-Харет — Румыниянең Бреила жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Ходак (коммуна)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Спиру-Харет
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Брезина (Словакия)
Брезина  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Талладига-Спрингс
Талладига-Спрингс — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ош (Франция шәһәре)
Ош (гӀала, Франци) — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Орба Цо
Орба Цо (Кытай телендә: 窝尔巴错; пиньин: Wōěrbā cuò; Тибет телендә: འོར་པ་མཚོ, Wylie: 'or pa mtsho) ул Кытайның Тибет Автономияле Регионының төньяк-көнбатышында Нгари Префектурасында Рутог Даирәсендә күл. Ул Лонгму күленнән көньяк-көнчыгышта 5209 метр (17 090 фут) биеклектә урнашкан.
Боро Кали Бари
Боро Кали Бари ул Бангладешта Майменсингһ шәһәрендә иң борынгы Һинд дине гыйбадәтханәсе. Гыйбадәтханә Кали Алиһәсенә багышланган. Төп фестиваль булып Кали Пуджа тора, ул һәр елны бәйрәм ителә. Гыйбадәтханә шәһәр үзәгеннән рикша белән барганда 10 минут арада урнашкан. Һинд дине тарафдарлары бу гыйбадәтханәгә иртәдән кичкә кадәр зиярәт кылалар. Шулай да, көн саен пуджа гадәттә Кояш батуга кадәр башлана. Кали Алиһәсе гыйбадәтханәсе алдында төрле татлы ашамлыкларны сатып алып була. Майменсинһта башка әһәмиятле Һинд дине гыйбадәтханә булып шәһәр үзәгендә Дурга Бари һәм Тһана гһатта Шива гыйбадәтханәсе тора.
Рәфгытдин Әюпов
Рәфгытдин Әюпев (Рәфгытдин Талип улы Әюпев,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Маккиннон (Вайоминг)
Географиясе
Маккиннон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Новий Бромеж
Новий Бромеж — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Маевка (Яшел Үзән районы)
Маевка — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Дойз-Ирманс-ду-Бурити
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Павел Жилин
Павел Андрей улы Жилин (, Воробьевка ауылы, Воронеж губернасы - 6 февраль 1987, Мәскәү ) - Совет хәрби тарихчысы. СССР Фәннәр академиясенең корреспондент әгъзасы, 1968 елның 26 ноябреннән Тарих бүлегендә (СССР тарихы), генерал-лейтенант.
Биография
Богучар оязенең Воробьевка авылында, крестьян гаиләсендә туган, авылда югары мәктәп (1930) тәмамлый. Ул совхозда, аннары трестта һәм РСФСР Авыл хуҗалыгы Комиссариатында эшләде. 1937-1940 елда ул фәнни Чуктокада экспедиция була. Бөек Ватан сугышы вакытында ул Мәскәү өчен сугышта һәм Беларус Совет Социалистик Республикасын азат итүдә катнашкан.
1942 елдан КПСУ (б) әгъзасы. Ул хәрби училищесын (1942), М.В.Фрунзе исемендәге академияне (1946, диплом эше «Контрнаступление Кутузова в 1812 г.») һәм Марксизм-ленинизм университетының хәрби тарих бүлеген (1949) тәмамлый. 1947-1958 елларда ул СССР Кораллы Көчләренең Генераль штабында өлкән тикшерүче һәм хәрби-фәнни бүлек начальнигы булып хезмәт итә, "Военная мысль" журналында документларның бастырылуын контрольдә тота. Тарихи фәннәр докторы (1956), профессор (1961). КПСУ Үзәк Комитетында Россия Дәүләт хезмәте академиясының проректоры (1964-1966), шулай ук В.И. Ленин исемендәге Хәрби-политик академиядә укыта. СССР Оборона Министрлыгының Хәрби Тарих Институты башлыгы (1967-1987). Генерал-лейтенант (1968).
150 дән артык фәнни хезмәт авторы. «Военно-исторический журнал» журналның баш мөхәррир урынбасары (1958-1964). Икенче бөтендөнья сугышы тарихы 1939-1945 (1-12 том, 1960-1965) һәм " Совет хәрби энциклопедиясе " (1-8 том, 1976-1980), "Дөнья тарихы" (том 1-13, 1955-1983) һәм "Икенче Бөтендөнья сугышы "(том 1-3, 1966)  баш редакциялары комиссиясе рәисе урынбасары. СССР Фәннәр академиясенең тарих бүлеге академик-секретаренең урынбасары, СССР һәм ГДР Тарихчылар Комиссиясе Рәисе. Икенче бөтендөнья сугышы тарихы буенча халыкара комитет вице-президенты. Мәскәүдә Кунцево зиратында жирләнгән
Улы - хәрби тарихчы Александр Жилин, Россия Фәннәр академиясенең Гомуми тарих институтында эшли.
Изола (Виченца)
Изола — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Изола Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Актепе (Һасса)
Актепе (Aktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Һатай иле Һасса илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Югары Ханавэй-Яха
Югары Ханавэй-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кече Тотыдэотта-Яха елгасының уң ярыннан 74 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Межевая (Красноуфим шәһәр округы)
Межевая (Межевая) — Свердловск өлкәсенең Красноуфимск округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (78%).
Кайт (Джорджия)
Кайт  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кайт шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәис Баһаветдинов
Рәис Баһаветдинев (Рәис Гобәйдулла улы Баһаветдинев,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Беринг бугазы
Беринг бугазы (Берингов пролив, Bering Strait) — Төньяк-Көчыгыш Азия һәм Төньяк Америка арасындагы бугаз. Төньяк Боз океанын (Чукотка диңгезе) Тын океан (Беринг диңгезе) белән бәйли. Озынлыгы 96 км, киңлеге 86 км, фарватерның иң сай урыны — 36 м. Октябрьдә августка кадәр бугазда йөзеп йөри торган бозлар күп була.
Антропоген дәверендә Беринг бугазы урынында берничә мәртәбә диңгез төбе күтәрелгән һәм ике кыйтганы берләштерүче коры җир «күпере» пәйда булган. Бугаз уртасындагы Диомид утраулары аша Россия һәм АКШның дәүләт чиге үтә.
Беринг бугазын иң беренче булып 1648 елда казак Семён Дежнёв йөзеп үткән, соңрак 1728 елда Витус Беринг экспедициясе бугазны фәнни яктан тикшергән (бугаз экспедиция җитәкчесе исеме белән аталган). Ярлары 1732 елда харитага төшерелгәннәр.
Беринг бугазы аша датаны алыштыру сызыгы үтә.
Уруэнья
Уруэнья — Испаниянең Вальядолид провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барвиль (Вогез)
Барвиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Егвар-Еган
Егвар-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Олгы елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Йолбилен (Ширан)
Йолбилен (Yolbilen) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Гүмүшхане иле Ширан илчесенә караган бер авыл (köy).
Егвар-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Барановице (Гуровский повяты)
Барановице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6464) Кабураки
(6464) Кабураки — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1994 елның 1 февралендә Ё. Кусида, О. Мурамацу тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1994 CK» саналган.
Лядзец
Лядзец (Лядзец ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Столинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Треничи (Котельнич районы)
Треничи (Треничи) — Киров өлкәсенең Котельнич районында урнашкан авыл.
(13704) Aletesi
(13704) Aletesi — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1998 елның 13 августында Л. Тези тарафыннан Сан Марселло обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 PA1» саналган.
Треничи (Котельнич районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Ош-Нор-Уэст
Ош-Нор-Уэст — Франциянең Жер департаментында урнашкан коммуна.
Лилия Букеева
Лилия Букеева, Лилия Раднер кызы Букеева (Лилиә Раднер ҡыҙы Букеева, 1965 елның 7 ноябре, СССР, РСФСР, БАССР, Уфа) ― эстрада җырчысы, Яр Чаллы «Энергетик» мәдәният сарае артист-вокалисты (1996 елдан). Татарстанның (2016) һәм Башкортстанның (2021) атказанган артисты.
Тәрҗемәи хәле
1988 елдан ― Башкорт дәүләт филармониясендә эстрада солисты.
1989 елда яшь совет җырын башкаручыларның «Юрмала» Бөтенсоюз конкурсында катнаша. Конкурс 4 этапта уза: Уфа―Чиләбе―Мәскәү―Юрмала. Мәскәү этабында Л. Букеева финалга уза.
Юрмаладагы конкурстан соң Лилия Раднер кызына Казакъ ССР башкаласы Алма-Ата шәһәрендә узучы «Азия тавышы» фестивалендә катнашырга чакыру килә. Анда ул Башкортстан данын яклый.
1990 елда Уфада узган «Агыйдел―90» эстрада җырын башкаручыларның Бөтенсоюз конкурсы лауреаты була (конкурсның жюри рәисе композитор Юрий Саульский).
1991 елда Мәскәү шәһәре Мәдәният идарәсе Төркиягә (Әнкара шәһәренә) 1 ел контракт буенча эшкә җибәрә.
1994 елда Мәскәүдә Алла Пугачева ансамбле җитәкчесе ― композитор Руслан Горобец, шагыйрь Михаил Таничев һәм аранжировка ясаучы Юрий Варум белән таныша. Алар белән берлектә Лилия Букеева 3 җыр яздыра: «Хушлашу көне», «Ресторанда», «Дала».
Яһүдә Баһаветдинов
Яһүдә Баһаветдинев (Яһүдә Гыльметдин улы Баһаветдинев,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1966).
Лилия Букеева
Тәрҗемәи хәле
1996 елдан Яр Чаллының «Энергетик» Мәдәният сараенда артист-вокалист булып эшли.
Татарстан сәнгать коллективлары белән чит илләрдә, шул исәптән, Малайзия (1998), Тунис (1999), Италия (Милан, 2001), Франциядә (Париж, 2003) чыгыш ясый.
Репертуарында дөньяның төрле (инглиз, португал, кытай, француз, гарәп, төрек) телләрендә йөздән артык җыр.
Дойз-Ирманс-ду-Токантинс
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD128806
HD128806 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Модльниця
Модльниця — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Козлубел (Тепебашы)
Козлубел (Kozlubel) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Тепебашы илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Модльниця
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дембини (Опольский повяты)
Дембини  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ходод (коммуна)
Ходод — Румыниянең Сату-Маре жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Маммот (Вайоминг)
Маммот  — Америка Кушма Штатларының Вайоминг штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Маммот халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бол (Уктым кушылдыгы)
Бол — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уктым елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шкойдиц
Шкойдиц (Schkeuditz) — Алманиянең Саксония җирендә урнашкан коммуна.
Екатериновка районы
Екатериновка районы (Екатериновский район) — Сарытау өлкәсе керүче муниципаль район.
Административ үзәк — Екатериновка шәһәр тибындагы бистәсе.
Тарих
Район 1928 елның 23 июлендә Түбән Идел краеның Сарытау округы эчендә оештырылган.
1959 елда район бетерелгән Бакуры районы территориясе кертелгән.
1963 елда юкка чыгарылган, әмма 1965 елда яңадан оештырылган.
Халык
Милли состав (2010): урыслар (89,7%), чичәннәр (2,1%), әрмәннәр (1,8%).
Административ бүленеш
Екатериновка районы 1 шәһәр җирлеге һәм 13 авыл җирлеге керә.
Новий Бромежик
Новий Бромежик — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олы Шудугуж
Олы Шудугуж (Кого Шудыгуж, Большой Шудугуж) — Мари Илнең Килемар районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (70,0%), руслар (30,0%).
Фомбельида
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(13705) Llapasset
Тарихы
1998 елның 19 августында галинәр тарафыннан Bédoin обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1998 QJ2» саналган.
Брезов
Брезов — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Дойс-Визиньюс
Дойс-Визиньюс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Лымбад-Яха (елга)
Лымбад-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Об култыгы урнашкан. Елга озынлыгы 57 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Таун-Крик (Алабама)
Таун-Крик  — Америка Кушма Штатларының Алабама штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ватикан
Ватика́н (, Stato della Città del Vaticano; шулай ук Ватикан дәүләт-шәһәре атамасы да кулланыла) — Италия белән ассоциациядә булган, Рим эчендә урнашкан кәрлә дәүләт-анклав (дөньяда иң кечкенә дәүләт). Дәүләтнең исеме Mons Vaticanus калкулыгының атамасындагы vaticinia – «күрәзә итү урыны» сүзеннән килә. Ватиканның халыкара хокуктагы статусы – Изге Тәхетнең ярдәмче суверен биләмәсе, Рим католик чиркәве югары җитәкчелегенең рездиденцияләре. Ватиканның суверенитеты мөстәкыйль (милли) түгел, ул Изге Тәхеттән суверенитетыннан чыга. Башкача әйткәндә, аның чыганагы – Ватикан халкы түгел, ә папа тәхете.
Чит илләрнең дипломатик миссияләре Ватикан шәһәр-дәүләтендә каршында түгел, Изге Тәхет каршында кабул ителә. Илчелекләр һәм вәкиллекләр Ватиканның территориясе әз булганга, Римда урнашканнар (шул исәптән, Римныкы да, шуңа күрә Италия илчелеге үз башкаласында урнашкан.
Изге Тәхет (Ватикан түгел) БМО белән 1957 елдан бирле хезмәттәшлек итә, ә 1964 елдан ул БМОның даими күзәтчесе. 2004 елның июнендә БМО каршындагы Изге Тәхет миссиясенең хокуклары киңәйтелә. Моннан тыш, 2008 ел августында Ватикан Интерпол белән даими хезмәттәшлек башлый.
География
Ватикан шәһәр-дәүләте Римның төньяк-көнбатышында, Тибр елгасыннан берничә йөз метр ераклыкта, Ватикан калкулыгында урнашкан. Һәр яктан Ватикан Италия территориясе белән уратып алынган, дәүләт чигенең гомуми озынлыгы 3, 2 чакрымга тигез. Моннан тыш, Латеран килешүләре нигезендә, Ватиканга күпмедер күләм экстратерриториальлек хас (кайбер базиликалар, курия һәм диоцез офислары һәм Кастель-Гандольфо читтә урнашкан).
Тарих
VIII гасыр урталарында барлыкка килгән Папа дәүләтенә Аппенин ярым утравының шактый өлеше керә, ләкин 1870 елда ул Италия корольлеге тарафыннан юкка чыгарыла.
Ватикан дәүләте хәзерге формада 1929 елның 11 февралендә Муссолини хөкүмәте белән төзелгән Латеран килешүләре нигезендә барлыкка килә.
Сәяси система
Ватикан – Изге Тәхет тарафыннан идарә ителә торган абсолют теократик монархия. Изге Тәхетнең үз кулларына тулысынча канун чыгару, башкарма һәм хөкем итү хакимиятләрен туплаган суверены булып гомерлеккә сайланучы Рим папасы тора. Папаның үлеменнән яки ваз кичүеннән соң һәм конклав чорында идарәче вазифаларын камерленго башкара.
Хөкүмәт
Башкарма хакимият өчен Дәүләт сәркатибе җаваплы.
Ватикан белән Изге Тәхет төзи торган папа комиссиясе идарә итә. Аны губернатор җитәкли, комиссия 5 ел эшли. Изге Тәхетнең баш административ оешмасы – Рим куриясе. Папа карарларын үтәү һәм курия өстендә күзәтчелек белән Дәүләт сәркатиплеге шөгыльләнә. Аның җитәкчесенә – Дәүләт сәркатибенә – дөньяви суверенитет өлкәсендә барлык вәкаләтләр бирелгән. 2013 елдан дәүләт сәркатибе булып кардинал Пьетро Паролин тора.
Киңәшләшү органнары – Дөнья җыены, кардиналлар коллегиясе һәм епископлар синоды.
Франциск Рим папасы булгач, Изге Тәхетнең шактый оешмаларына үзгәрешләр кертелүе мөмкинлеген хәбәр итә.
Икътисад
Ватикан икътисады планлы һәм ул коммерциягә корылмаган. Табыш чыганагы, беренче чиратта, бөтен дөнья католикларының сәдакалары. Икенче чыганак – Ватикан банкы («Дин эшләре институты»), ул халыкара операцияләр белән шөгыльләнә.
Ватикан төрле илләрдәге католик чиркәүләреннән килүче взнослар, дин тотучыларның иганәсе, туризмнан килгән табыш һәм басма продукцияне сату хисабына яши.
Маркалар чыгару да шактый зур табыш китерә. 2005 елны бу өлкәдә эшчәнлек 4,5 млн евро табыш чыганагы була
Ватиканның Европада, Көньяк Америкада эре күчемсез мөлкәте бар, ул халыкара банклар һәм монополияләр белән хезмәттәшлектә. Дәүләт төрле илләрдәге сәнәгый компанияләргә инвестицияләр ясый.
Ватикан бюжеты 310 миллион АКШ долларыннан тора.
Халык
Ватиканның бөтен халкы – Изге Тәхет багынчылары, аларның һәрберсенә Дәүләт сәркатиплегеннән паспорт тапшырыла. Ватикан ватандашлыгы Изге Тәхеткә хезмәт итү нигезендә генә барлыкка килә һәм Ватиканда хезмәт эшчәнлеге тәмамлану белән туктатыла. Ул мирас булып күчми һәм туу факты буенча да алынмый.
Латеран килешүенең 9 нчы маддәсе буенча, әгәр берәр зат Ватикан гражданины булудан туктаса һәм башка бер дәүләтнең ватандашы булмаса, аңа Италия гражданлыгы бирелә.
Этник яктан халыкның күпчелеге - италиялеләр, 100-110 тирәсе швейцариялеләр бар (алары гвардия әгъзалары). Ватиканда көн саен 3000гә якын италияле кешеләр хезмәт куя, ләкин алар дәүләттән читтә яшиләр.
Дәүләт телләре – латин теле һәм итальян теле. Ватиканда яшәүче барча кеше католикчылык динендә.
Мәдәният
Ватиканда бөтен дөньяга билгеле архитектура һәм мәдәният шедеврлары – Изге Петр җәмигы, Ватикан музейлары, шул исәптән, Сикст капелласы, Ватикан китапханәсе һ.б. урнашкан.
Ватикан үзенең Latinitas фонды аша латин теленең саклаучысы булып тора. Бу фонд эшчәнлеге кысаларында даими рәвештә латин телендәге неологизмнар сүзлеге бастырыла.
Басс-сюр-ле-Рю
Басс-сюр-ле-Рю — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Спринчана
Спринчана — Румыниянең Ясси жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ходоша (коммуна)
Ходоша — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Актефек (Һендек)
Актефек (Aktefek) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Һендек илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Мастопатия
Мастопатия — сөт бизләренең патологик халәте. Әлеге авыру 100 ел элек ачыкланган булса да, бу еллар аны ничек кенә итеп атамадылар...
Ниһаять, галимнәргә бу афәтнең сәбәпләре хатын-кызлар сәламәтлегенә нинди куркыныч янавы, иң мөһиме, нинди авырулар төркеменә кергәнлеге билгеле булды.
Статистика буенча мастопатиядән 70-80 % гүзәл җенес әһелләре интегә.
(6465) Звездочёт
(6465) Звездочёт — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Барановице (Милицкий повяты)
Барановице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мастопатия
XIX гасырда кызлар кияүгә чыкканчы (16 яшьтә) 30-40 тапкыр күрем килүен кичергәннәр, аннан соң йөклелек вакыты (9 ай) һәм бала тугач ике яшькә кадәр имезгәннәр. Алга таба бу хәл кабатланып торган. Хатын- кыз йөкле вакытта һәм бала тудырганда күкәйлекләр ял иткән. Хәзерге вакытта хатын-кызлар 1-2 бала табалар, кайберләре бөтенләй тапмый һәм күкәйлекләре бик күп, хәтта артыгын эшли. Мондый кызу эш табигать тарафыннан каралмаган. Менә шуннан сөт бизләрендә югарыда күрсәтеп киткән үзгәрешләр, гормональ килешмәүчәнлекләр килеп чыга.
(6465) Звездочёт
Тарихы
1995 елның 3 мартында T. V. Kryachko тарафыннан Зеленчукская станция обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1995 EP» саналган.
Мастопатия
Мастопатия яман шеш авыруы килеп чыгуын биш тапкырга арттыра.
Бу авыру турында бик күп өйрәнелгән булса да, XXI гасырда да ул үзенең ничек итеп яман шешкә әйләнүе турындагы серне саклап килә әле.
Икенче төрле табышмак: мастопатиянең сәбәбе гормональ үзгәрешләр булса, гормоннары нормада булган хатын-кызларда авыру барлыкка килү сәбәбе нәрсәгә бәйле? Галимнәргә алга таба да бу табышмакны чишү өстендә дә эшләү таләп ителә. Мастопатиягә каршы көрәштә медицина фәнендә генә түгел, сәламәтлек саклау органнарына да бик күп тырышырга кирәклеге күренеп тора. Кызганычка каршы, күп вакыт хатын-кызлар, тикшеренү узып нәтиҗәсе билгеле булгач та, тикшерелергә җибәргән табибларына кайтып диспансер исәпкә басып, белгеч күзәтүе астында тормыйлар. Андый хатын-кызлар соңга калып — мастопатия яман шешкә әйләнгәч кенә табибка киләләр. Шуның өстенә мастопатиянең генә түгел, башка гинекологик авыруларның да барышын кискенләштерәләр.
Миома (мускул тукымасыннан яралган зарарсыз шеш), эндометриоз (аналыкның лайлалы тышчасына охшаш тукыма өлеш-өлеш башка әгъзаларда барлыкка килү), күкәйлекнең сулы шеше (киста) булган 81 % хатын-кызларның сөт бизендә патологик үзгәрешләр табылган. Ә мастопатиягә операция ясатыр өчен мөрәҗәгать иткән 84,6 % авыруда гинекологик чирләр булуы ачыкланган. Шулай итеп, мастопатия белән авырган хатын-кызның һәрберсендә диярлек гинекологик чир булуы беленгән. Мастопатия белән бергә еш кына аналык миомасы, аденомиоз, эндометрийның (аналыкның лайлалы тышчасы) гиперплазиясе табылган.
Авыруга китерүдә тискәре рольне нәселдәнлек факторы, начар экология, алкоголизм һәм тәмәке тарту да уйный.
Сөт бизендә авырту барлыкка килү, шулай ук аның тыгызлануы, капшап караганда төерләр табылу авыруның характерлы симптомнары булып тора.
Авырту гадәттә күрем килергә берничә көн кала башлана. Кайвакыт бу билгеләргә имчәкләрдән сероз яки сүлле сыекча бүленүе өстәлә.
Диффуз мастопатия булганда дәвалау гинекологик авырулар, бавыр, нерв системасы авыруларын, эндокрин процессларны дәвалау белән бергә алып барыла. Диффуз мастопатияне дәвалау өчен гормональ препаратлар төерле мастопатия булганда үзенчәлекле иммун дәвалау кулланыла. Шулай ук витаминнар, кан йөрешен яхшыртучы һәм сидек куучы препаратлар билгеләнә.
Нәтиҗәсе булмаса, авыруларны операция ясау юлы белән дәвалыйлар. Хирургик юл белән дәваланмый торган барлык гинекологик авыруларга дарулар биреп, башка төр консерватив дәвалау ысулы билгелиләр. Авырулар белгеч күзәтүе астында булганда уңай нәтиҗәгә ирешелә. Уңышка ирешү максатыннан сөт бизе һәм җенес әгъзасы авыруларын вакытында табу өчен стандарт тикшерү ысуллары кертергә кирәк. Хатын-кызларга маммолог һәм гинеколог бергә ярдәм күрсәткәндә, аларны бу авыруларның катлаулануыннан саклап калуны яхшырак оештырып була. Авыруны кисәтү өчен гинекологик, сөт бизенең ялкынсынулы авыруларын үз вакытында дәвалау, аборт ясатуны чикләү кирәк. Сәламәт тормыш рәвеше алып бару, йокыны көйләү, ял белән эшне чиратлаштыру, баланы дөрес тукландыру зарур. Бала имезүне туктату табиб белән киңәшләшкәннән соң гына башкарылырга тиеш.
Еккан-Еган
Еккан-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Котыг-Еган елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 33 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Кече Хуҗаш
Кече Ходяш — Татарстан Республикасының Яшел Үзән районындагы авыл.
Еккан-Еган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кече Хуҗаш
Почта индексы — 422502.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
Югары Харвута-Яха
Югары Харвута-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Лимбя-Яха елгасының сул ярыннан 81 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 24 км.