cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ганс Хасс
Тормыш юлы
Венаның Терезианум гимназиясендә укый, аны 1937 елда тәмамлый. Диңгез биологиясе белән кызыксыну Ганста 1937 елда француз Ривьерасына су астында ау һәм су асты фотографиясе максаты белән барганнан соң барлыкка килә.
1939 елда ул Кюрасао һәм Кариб диңгезенең (Нидерланд Антиль утраулары) Бонэйр утрауларында дуслары Альфред фон Вурзиан (Alfred von Wurzian) һәм Йорг Бёлер (Jörg Böhler) белән булган, анда үзенең беренче фильмын төшергән. Икенче бөтендөнья сугышы башлану белән өчесе дә Алманиягә кайта. Аякларның кан тамырлары авырулары аркасында Ганс Хасс вермахтка чакырылмаган. 1940 елның көзеннән ул Өченче рейх киноиндустриясе үзәкләренең берсендә — UFA документаль фильмнарны җитештерүче компаниядә эшли, бу Ганска хәрби хезмәттән сугыш тәмамланганчы коткарып калган unabkömmlich статусын бирә. Хасс 1940 елда зоологияне өйрәнә башлый, һәм 1944 елның февралендә ул Гумбольдт исемендәге Берлин университетында биология буенча докторлык дәрәҗәсен ала. Бу вакыт эчендә ул Грециягә Эгей диңгезендә зур экспедициядә арендаланган корабта була һәм сугыш ахырына кадәр, нигездә, үзенең экспедиция фильмын тәмамлау белән шөгыльләнә. Икенче бөтендөнья сугышынан соң аның тикшеренү корабле конфискацияләнә, Хасс антропология һәм эволюцион биологиягә мөрәҗәгать итә. Аннан соң Herzog-Film (Мюнхен) һәм Sascha-Film (Вена) белән контракт төзелә һәм ул Xarifa корабында Кызыл диңгезгә ике экспедиция ясый. Шуннан соң Көнчыгыш Африкага һәм Көньяк Азиягә экспедицияләр була. 1970 нче елларда Ганс Хасс экологик һәм икътисади мәсьәләләр белән шөгыльләнә, 1977 елда профессор исемен ала. 1983 елда ул күпьеллык тикшеренүләрне башлый һәм диңгез ерткычларының инстинктлары буенча семинарлар үткәрә. 1989 елда ул экологик проблемаларга әйләнеп кайта.
2005 елның гыйнварында ул цунами нәтиҗәләрен тикшерү өчен Мальдивларда булган. 2007 елның гыйнварында Судан төньяк-көнчыгышында Порт-Судан круизында катнаша. 2006 елның апреленнән ул Венада яши, анда 2013 елның 16 июнендә вафат була һәм 2013 елның 22 июнендә Хитцинг зиратында җирләнә. Үз милкенең бер өлешен ул Венадагы Табигый тарих музеена васыять иткән.
Шәхси тормыш
Ике тапкыр өйләнгән була:
Радиомайка
Радиомайка (Радиомайка) — Чиләбе өлкәсенең Пласт районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (86%), татарлар (5%), башкортлар (5%), казахлар (3%).
Бешиктепе (Айвалык)
Бешиктепе (Beşiktepe) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Айвалык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вигода (Калиский повяты)
Вигода  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Риденбург
Риденбург — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурыны
Мурыны (Мурыны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Томас (Көнбатыш Вирджиния)
Томас  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Томас шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Плежер-Пойнт (Калифорния)
Географиясе
Плежер-Пойнт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Анбуба
Анбуба (Anbuba ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Фортин (Сеара)
Фортин  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Манская Волосница
Манская Волосница — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кошелевка (Йөрүзән кушылдыгы)
Кошелевка — Йөрүзән елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Дуван районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Йөрүзән елгасының уң ярыннан 101 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 35 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сырчаны
Сырчаны (Сырчаны) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Фрешу
Фрешу — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Шоймушу-Мик
Шоймушу-Мик — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кемалли (Сушеһри)
Кемалли (Kemalli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Сушеһри илчесенә караган бер авыл (köy).
(9799) 1996 RJ
(9799) 1996 RJ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1996 елның 8 сентябрендә Тимоти Спар тарафыннан Каталина обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1996 RJ» саналган.
(17400) 1985 PL1
(17400) 1985 PL1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 13 августында галимнәр тарафыннан Ок-Ридж обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 PL1» саналган.
Кельмаксола
Кельмаксола (Кельмаксола, Кельмаксола) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (97,9%), урыслар (2,1%).
Кураёси
Кураёси — Япония дәүләтенең Тоттори префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Кураёси шәһәре 1953 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 51453 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 189 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 272.15 км² тәшкил итә.
Нефсипулатһане (Акчаабат)
Нефсипулатһане (Nefsipulathane) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Трабзон иле Акчаабат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Голембин-Парцеле
Голембин-Парцеле — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Әдәбият
Ґолембін-Парцеле
Кшивичини
Кшивичини — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гановер (Индиана)
Гановер  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Дәүләт (Әбҗәлил районы)
Дәүләт — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 941 кешенең яшәве мәгълүм.
Педросильо-де-Альба
Педросильо-де-Альба — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Мухлядзишки
Мухлядзишки (Мухлядзішкі ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Воранавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Плейнвъю (Калифорния)
Плейнвъю  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Плейнвъю халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Вигода (Познанский повяты)
Вигода  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фортуна (Мараньян)
Фортуна  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чурум
Чурум — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вашка елгасының сул ярына тамагыннан 361 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 44 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Новере (Терамо)
Географиясе
Казе Новере Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Албания сәнгать университеты
Албания сәнгать университеты (Universiteti i Arteve) — албан университеты (элек Сәнгать академиясе (Akademia e Arteve) буларак билгеле булган); сәнгать өлкәсендә югары белем бирелә торган илнең төп уку йорты булып тора.
Тарих
Уку йортына 1966 елда өч институтны: Тиран дәүләт консерваториясен (Konservatorin Shtetëror të Tiranës), Сынлы сәнгать югары мәктәбен (Shkollën e Arteve të Bukura) һәм «Александра Моисиу» актёрлар мәктәбен (Shkollën e Lartë të Aktorëve “Aleksandër Moisiu”) берләштереп, Югары сәнгать институты (Instituti i Lartë i Arteve) буларак нигез салынган.
Албания һәм ССРБ коммунистик хезмәттәшлеге вакытында югары уку йорты классик музыка һәм балетта рус мәктәбенең традицияләрен белем бирү процессында куллану мөмкинлегенә ия була.
1991 елда Сәнгать институты Сәнгать академиясе дип үзгәртелә. 2009 елның 12 октябрендә ул «Бөек магистр» ордены белән бүләкләнә. 2011 елның 23 мартында Албания Министрлар Советы карары белән Сәнгать академиясе Сәнгать университеты дип үзгәртелә, ул үз эшчәнлеген 2011/2012 уку елыннан башлап җибәрә. Университет элеккечә рус балет мәктәбе һәм классик музыка белән элемтәләрне хуплый.
Эшчәнлек
Университетта өч факультет бар:
Чыгарылыш укучылары һәм укытучылары
Югары уку йортының чыгарылыш сыйныф укучылары һәм укытучылара Албаниядә генә түгел, ә чит илләрдә дә билгеле. Алар арасында:
HD195217
HD195217 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Дигюльвиль
Дигюльвиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Риденхайм
Риденхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Актау
Иске Актау — Башкортстанның Бүздәк районындагы татар авылы, Каран авыл сәвитына карый. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 303 кешенең яшәве мәгълүм.
Беренче кат 1714 елда искә алына.
Демография
1917 елда үткәрелгән авыл хуҗалыгы исәбен алу мәгълүматларыннан Бүздәк вулысы, Актау авылында 1381 кеше яши, милләте буенча типтәр – 1376, руслар – 5 кеше. Биредә өч мәчет, ун су тегермәне, өч кибет булуы мәгълүм.
Өч ел узуга, 1920 елда 1317 кеше яши, барысы да татар итеп язылган.
2002 елда Иске Актауда 67% халык татар итеп, 32% башкорт итеп яздырылган.
Валя-Граждулуй
Валя-Граждулуй — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
(17401) 1985 RP3
(17401) 1985 RP3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 7 сентябрендә Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 RP3» саналган.
Шойчешть
Шойчешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9800) Сигэтоси
(9800) Сигэтоси — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 4 мартында Т. Кобаяси тарафыннан Оидзуми обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 ES2» саналган.
Фортуна-ди-Минас
Фортуна-ди-Минас — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фермонт (Көнбатыш Вирджиния)
Фермонт  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мартюр
Мартюр — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Илыч елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 79 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Педросильо-де-лос-Айрес
Педросильо-де-лос-Айрес — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сакаиминато
Тарихы
Сакаиминато шәһәре 1956 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Географиясе
Шәһәр территориясе 28.79 км² тәшкил итә.
Мыксы
Мыксы (Мыксы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Калахасти
Шрикалаха́сти (Srikalahasti, శ్రీకాళహస్తి,, திருக்காளத்தி) яки Калаха́сти — Һиндстанда, Андхра-Прадешта Тирупати даирәсендә муниципаль берәмлек. Шәһәр Пеннар елгасына кушыла торган Сварнамукхи елгасы ярларында урнашкан. Шриклахастида мәшһүр Шива гыйбадәтханәсе бар, ул күп еллар буе Шиваитларның дини сәфәр кылуларның әһәмиятле урыны булып тора. Дакшина-кайласам дип аталучы гыйбадәтханә Виджнаягар Империясе Раджасы Кришнадевараи хөкем сөрү вакытында төзелгән. Ул елга яры һәм калкулыклар арасында урнашкан. Өч гыйбадәтханә гопурамы нәфис архитектуралары өчен мәшһүр. Гыйбадәтханәнең башка мөһим архитектура хасияте булып кисеп бизәлгән йөз баганалы гаять зур мандапам тора.
Калахасти Пураналарда искә алына. Атап ук әйткәндә ул "Сканда-пурана"да, "Шива-пурана"да һәм "Линга-пурана"да. "Сканда-пурана"да әйтелгәнчә Шрикалахастига Арджуна зиярәт кылган. Монда ул калкулык өстендә Шива Ходаена табынган һәм Бхарадварджа хәким белән очрашкан. Аппар, Сундарар һәм Самбантхар, Наянара кебек Тамил изге шагыйрьләре Шрикалахастидан Шива Ходаена Теварам гимннарында дан җырлаган. Пураналарда әйтелгәнчә, Галәмне барлыкка китерүче Брахма бу җирдә Шива Ходаена табынган һәм Сварнамукхи елгасында гөнаһлардан арыну өчен коенган. Бу урынга Һиндстан буйлап дини сәфәр кылган Шанкара килгән.
Папьяменто
Папьяменто яки Папьяменту ул Нидерланд Карибларында сөйләшелә торган Португаль теленә нигезләнгән креол теле. Ул Арубада, Кюрасаода һәм Бонайреда иң күп сөйләшелә торган тел һәм Арубада һәм Кюрасаода рәсми статуска ия. Папьяменто шулай ук Бонайре, Синт-Эстатиус һәм Кариб Сабаның Нидерланд җәмәгать оешмаларында шулай ук танылган тел булып тора. Папьяменто (Аруба) яки Папьяменту (Бонайре һәм Кюрасао) киң Борынгы Португаль телендә (Яһүди-Португаль телен кертеп нигезләнгән һәм аңа шулай ук Нидерланд теле һәм Венесуэла Испан теле йогынты ясаган. Португаль һәм Испан телләре арасында охшашлыкка күрә сүзләрнең килеп чыгышын төгәл билгеләү авыр. Гәрчә аның килеп чыгышы турында төрле теорияләр булса да, лингвистлар хәзер Папьяменто Көнбатыш Африка ярларының Португаль креол телләреннән килеп чыккан дип фаразлый һәм аның Кабо Верде креол теле һәм Гвинея-Бисау креол теле белән күп охшашлыклары бар.
Кшижановице (Ополе воеводалыгы)
Кшижановице  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Кастера
Кастера (Castéras) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Ариз-Лез кантонына карый.
Казе Нориз (Горица)
Казе Нориз — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Вигода-Плюгавска
Вигода-Плюгавска — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Плумас-Лейк (Калифорния)
Плумас-Лейк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Плумас-Лейк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мандука Паринайя
Мандука Паринайя - ул Һинду ике баканың туй церемониясе. Аны башкарып Һинду яңгыр Ходае Индра тынычландырыла дип ышаныла, аннан соң даирәдә яңгырлар арта.
Голендри-Битонски
Голендри-Битонски — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фос-ду-Жордан
Фос-ду-Жордан — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Парана штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Көмеш төс
Көмеш (көмешсыман, silver, серебряный) — соры төсмер, көмешнең төсе.
Гантертаун (Индиана)
Гантертаун  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Орнитишийлар
Орнитишийлар (Ornithischia, кош оча сөякле) - динозаврларның триас чорының азагында барлыкка килгән тәртибе. Кемдер орнитишийларны һәм зауришийларны архозаврлар өстәртибенең аерым төркемнәренә чыгара. Динозаврларны, ләгәннәре төзелешендәге аерманы күреп, ике тәртипкә 1887 елда профессор Гарри Говьер Сили аерган. Зауришийларның лонный сөяге, башка сөйрәлүчеләрнекедәй, алга юнәлешелгән, ә орнитишийларныкы, кошларныкыдай, — атрка. Барлык орнитишийлар үсемлекашаучылар иде. Бу тәртипнең өч төп ботагы бар :
Кемалли (Кадышеһри)
Кемалли (Kemalli) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Кадышеһри илчесенә караган бер авыл (köy).
Шолдану
Шолдану — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Довиль (Манш)
Довиль — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Мылёва
Мылёва (Мылёва ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
(17402) Валеришувалов
(17402) Валеришувалов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 20 октябрендә Эдвард Боуэлл тарафыннан Андерсон-Меса обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 UF» саналган.
Филиппи (Көнбатыш Вирджиния)
Филиппи  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Филиппи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Крутобережка
Крутобережка — Россия территориясеннән ага торган елга. Свердловск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Демид елгасының уң ярыннан 3,3 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ридеринг
Ридеринг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Педросильо-эль-Рало
Педросильо-эль-Рало — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Хәлил (Әбҗәлил районы)
Хәлил — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл.
Педросильо-эль-Рало
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олы Руясола
Олы Руясола (Кугу Руясола, Большая Руясола) — Мари Илнең Советский районында урнашкан авыл.
Рытвино
Рытвино (Рытвино) — Чиләбе өлкәсенең Троицк районы составына керүче авыл.
Хәлил (Әбҗәлил районы)
Демография
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 1117 кешенең яшәве мәгълүм.
Олы Руясола
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Валя-Гредиштей
Валя-Гредиштей — Румыниянең Вилча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Рытвино
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Валя-Гредиштей
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рытвино
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (5%), украиннар (5%), башкортлар (5%), казахлар (11%).
Шегмас
Шегмас — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезенская Пижма елгасының сул ярына тамагыннан 74 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 59 км.
Галәм аланы
Галәм аланы яки космодром (юнанча космос һәм δρόμος - "йөгерү өчен урын") — галәми аппаратны Галәмгә җибәрү өчен корылмалар комплексы урнаштыру урыны.
Шегмас
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Галәм аланы
Атамасы һава аланы (аэродром) белән аналогия буенча бирелгән. Гадәттә галәм аланнары зур мәйданны били һәм эре шәһәрдән ерак урнашкан, чөнки очканда ташланган ракета баскычлары торак пунктларга зыян китерә ала.
Шегмас
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галәм аланы
Галәм аланы иң уңайлы урнаштыру урыны - экваторда, шул очракта Җирнең әйләнү энергиясен тулырак кулланып була. Экватордан җибәрелгән йөртүче ракета 10% ягулыгын экономияли, шуңа күрә орбитага зуррак файдалы йөк китерә ала.
Экваторда ракеталарны җибәрерлек илләр аз булганга күрә диңгездәге галәм аланы проектлары барлыкка килгән.
2012 елда төрле галәм аланнарыннан җибәрелгән йөртүче ракеталар саны:
HD195227
HD195227 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Асханакәран
Асханакәран (Asxanakəran ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
(9801) 1997 FX3
Тарихы
1997 елның 31 мартында LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 FX3» саналган.
Сырьяны
Сырьяны (Сырьяны) — Киров өлкәсенең Белая Холуница районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Тарих
1557 елда нигезләнгән.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%), арлар (2%).
Фрайбургу
Фрайбургу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тояма (шәһәр)
Тояма — Япония дәүләтенең Тояма префектурасында урнашкан шәһәр.
Бешкардеш (Кулу)
Бешкардеш (Beşkardeş) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Кулу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тояма (шәһәр)
Тарихы
Тояма шәһәре 1889 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 421116 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 339 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 1241.85 км² тәшкил итә.
Кастийон-ан-Кузран
Кастийон-ан-Кузран (Castillon-en-Couserans) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Кшижковице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Вигода-Токарска
Вигода-Токарска — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Рәфкать Гомәров
Рәфкать Гомәров, Рәфкать (Рифкать) Габделәхәт улы Гомәров (1942 елның 20 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, ТАССР, Чирмешән районы, Кара Чишмә — 1996 елның 15 марты, РФ, ТР, Казан) — баянчы, җырлар авторы, «Саз» вокаль ансамбле җитәкчесе (1967 елдан), Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.
Тәрҗемәи хәле
1942 елның 20 гыйнварында ТАССР Чирмешән районы Кара Чишмә авылында туган. Әтисе Әхәт Бөек Ватан сугышында һәлак була. Биш яшендә тулы ятим кала. Әнисенең энесе янында тәрбияләнә. Күршеләреннән тальян гармун табып, үзлегеннән уйнарга өйрәнә. 1956 елда Кара Чишмәгә гастрольгә килгән Әзәл Яһүдинга авыл халкы: «Рәфкатьне укытырга кирәк, ярдәм итсәгез иде», дип мөрәҗәгать итә. Авыл халкы, акча җыеп, Рәфкатьне Казанга укырга озата.
Казанда
1956 елда Казан музыка укуханәсендә укый башлый. Баяны булмау сәбәпле, укуханә директоры Ильяс Әүхәдиев Рәфкатьне Мөбарәк Батталовның гобой классына урнаштыра. Ләкин ул анда озак укымый. Матди ягы кысан булу сәбәпле, музыка укуханәсен ташлап, һөнәр укуханәсенә күчә, слесарь-җыючы белгечлеге алып чыга. Һөнәр укуханәсендә укыган елларда, «Спартак» аяк киемнәре берләшмәсенең М. Горький исемендәге клубына йөреп, үзешчән сәнгатьтә катнаша. Баян буенча дәресләрне Виктор Яковлевтан ала. Тиздән баянда уйнавына һөнәри җырчылар да игътибар итә башлый. Зифа Басыйрова яшь баянчыны Габдулла Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенә алып килә. 1958 елдан филармониядә (директоры М.Ф. Боголюбов) Әлфия Авзалова бригадасында эшли башлый. Яшьләр бригадасы (җырчылар Әлфия Авзалова, Илһам Шакиров, сүз остасы Рафаэль Галиев, 16 яшьлек яшь баянчы Рәфкать Гомәров) Советлар Берлеге буйлап гастрольләрен башлый. Армиядә хезмәт итеп, янәдән филармониягә эшкә кайта. Абсолют ишетү сәләтенә ия булса да, Казан музыка укуханәсен (Г.Д. Шароновның баян классы, 1971), Казан дәүләт мәдәният институтының культурология факультетында хор дирижеры бүлеген (1976)  тәмамлый.
«Саз» вокаль ансамбле
1967 елда «Тасма» сәнәгать берләшмәсенең клубында күп тавышка җырлый торган «Саз» кызлар вокаль ансамбле оештыра. Институтны тәмамлагач, клубта ансамбль белән эшләвен дәвам итә, клуб директоры вазифасын да башкара. Ансамбльгә җырчы кызларны мәктәпләрдән, техник укуханәләрдән җыя.
«Саз» ансамблендә беренче адымнарын ясаган сәнгать осталары: Венера Ганиева, Алмаз Хәмзин, 15 вокаль ансамбльның булачак җитәкчеләре һ. б.
Гастрольләре: Вьетнам (1959), Кытай (1959), Төньяк Корея (1959), Алмания (1972), Румыния, Болгария, Маҗарстан, Чехословакия.
Дискография
Әлфия Авзалова, Илһам Шакиров белән 9 пластинка-гигант яздыра.
Плумас-Юрика (Калифорния)
Плумас-Юрика  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Плумас-Юрика халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казе Нуове (Ровиго)
Казе Нуове — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Нуове Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мысиншчына
Мысиншчына (Мысіншчына ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Смаргонский районында урнашкан авыл.
Пелабраво
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17403) Masciarelli
(17403) Masciarelli — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 6 мартында Дж. де Санктис тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 EL5» саналган.
Зәйтүн төсе
Зәйтүн (саргылт яшел, olive, оливковый) — куе саргылт яшел төс, пешмәгән зәйтүннәр төсе.
Гардинсбург (Индиана)
Гардинсбург  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Нешетие (Герменҗык)
Нешетие (Neşetiye) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Герменҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Фоллансби (Көнбатыш Вирджиния)
Тарихы
Фоллансби шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шолденешть (Ботошань)
Шолденешть — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Марушью
Марушью — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Печора елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 27 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Франка (муниципалитет)
Франка  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чыганаклар
Франка (муниципалитет)
Домжан
Домжан — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Рикофен
Рикофен — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Голково (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Голково  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Имам
thumb|280px|left|Имам. [[Каир, Египет, 1865. ]] Имам – Исламда мөселманнарның бергәләп намаз укуына җитәкчелек итүче, намазны алып баручы кеше. Төрле вакытларда бу термин төрле мәгънәне аңлаткан:
Шәригать буенча имам вазыйфасын намаз тәртибен белгән теләсә кайсы балигъ мөселман башкара ала.
(9802) 1997 GQ6
(9802) 1997 GQ6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 2 апрелендә LINEAR тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 GQ6» саналган.
Мыслава
Мыслава (Мыслава ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Слонимский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фье
Фье — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Видави (Гостинский повяты)
Видави  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кшижова-Долина
Кшижова-Долина — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD195278
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Каран (Бүздәк районы)
Каран — Башкортстанның Бүздәк районындагы татар авылы, Каран авыл советы үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 358 кешенең яшәве мәгълүм.
Демография
1917 елда үткәрелгән авыл хуҗалыгы исәбен алу мәгълүматларыннан Богады вулысы, Каран авылында 1093 кеше яши, типтәр. Биредә өч мәчет, ун су тегермәне, өч кибет булуы мәгълүм.
Өч ел узуга, 1920 елда Бүздәк вулысының Каран авылында 1082 кеше яши, барысы да татар итеп язылган.
Мәгариф
Каранда урта мәктәп, Бүздәк авыл хуҗалыгы көллияте эшли.
Шимур
Шимур — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Мезень елгасының уң ярына тамагыннан 848 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Корыш (Караидел кушылдыгы)
Корыш — Караидел елгасы кушылдыгы. Башкортстанның Караидел районы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Караидел елгасының сул ярыннан 340 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Караидел елгасы, Нязепетровск гидротөененнән Павловск гидротөененә чаклы Әй елгасын кертмичә. Кече елга бассейны — Агыйдел, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Авьяруд
Авьяруд (Avyarud ) — Әзербайҗанның Астара районына караган авыл.
Валя-Грекулуй
Валя-Грекулуй — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Уодзу
Уодзу — Япония дәүләтенең Тояма префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Уодзу шәһәре 1952 елның 1 апрелендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 45945 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 229 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 200.63 км² тәшкил итә.
Ишбулды (Әбҗәлил районы)
Ишбулды — Башкортстанның Әбҗәлил районында урнашкан авыл.
Демография
Халык саны динамикасы:
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 539 кешенең яшәве мәгълүм.
Пелайос
Пелайос — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Позо-Парк (Калифорния)
Позо-Парк  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Позо-Парк халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(17404) 1986 TZ3
(17404) 1986 TZ3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 4 октябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TZ3» саналган.
Марь-Ёль
Марь-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Чикшина елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 7 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Франку-да-Роша
Франку-да-Роша — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Чыганаклар
Франку-да-Роша
Шолденешть (Сучава)
Шолденешть — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Чарлз-Таун (Көнбатыш Вирджиния)
Чарлз-Таун  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Вирджиния штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Чарлз-Таун шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Динозаврлар
Динозаврлар (Dinosauria, δεινός σαῦρος — куркыныч кәлтә елан) — борынгы сөйрәлүчеләр төркеме, Җир шарында ел яшәгәннәр (мезозой чоры), төгәл билгеле булмаган сәбәпләр аркасында юкка чыкканнар. Мөгаен, алардан кошлар барлыкка килгән.
Систематика
thumb|Зауришийлар hәм орнитишийлар очалары төзелеше thumb|left|Зауришийлар очасы төзелеше thumb|Орнитишийлар оча сөяге төзелеше Динозаврлар — триасның азагында текодонтлардан аерылган архозаврлар тәртибе. Иң якын нәселе — птерозаврлар һәм крокодиллар. Динозаврларны ике зур астәртипкә бүләләр: орнитишийларга (Ornithischia, кош ләгәнлеләр) һәм зауришийларга (Saurischia, кәлтә ләгәнлеләр). Әмма кайбер галимнәр зауришийларны һәм орнитишийларны динозаврларга берләштерми, архозаврларның аерым төркемнәренә чыгара.
Тикшерү тарихы
thumb|left|Монтелл моделе thumb|left|Оуэн буенча игуанодон моделе; Бәллүр сарае паркы, ясаучысы — Уотерхаус Һокинс thumb|Игуанодонда ашау thumb|left|Оуэн буенча модель һәм Долл буенча модель «Динозавр» термины британ палеонтологы Ричард Оуэн тарафыннан уйлап табылган.
Беренче табылган динозавр — игуанодон (XIX гасырда). Бәлки, динозаврларның калдыкларын элегерәк тә тапканнар, әмма игуанодон — беренче тикшерелгән динозавр төре. Игуанодонтның тышкы кыяфәтенең Мантелл (1834 елда), Оуэн (1841 елда) һәм Бенджамин Уотерхаус Һокинс (1854 елда) беренче ясаган модельләре хаталы булганнар. Мәсәлән, Мантелл игуанодонны бик зур игуана кебек күргән. Ә Оуэнның фикеренчә, игуанодонт гәүдәсенең кайбер өлешләре бегемотның, кайберләре — крокодилның, кайсылары — филнең өлешләренә охшаш иде. Мантелл да, Оуэн да игуанодонның зур бармагын борынына бастырдылар. Хәзерге көнгә игуанодон моделенең тышкы кыяфәте башка. Бу модельне Бельгия галиме Луи Долл уйлап тапкан.
1853 елының Яңа ел төнендә Лондон паркында бик кызыклы хәл иде. Егермеләп галим... Уотерхаус белән ясаган игуанодон моделендә ашаганнар! Галимнәрне Оуэн чакырган.
Динозаврларның барлыкка килүе
thumb|Целофизислар карбон чорында барлыкка килгән. Тиздән аларның өч ботакка: анапсидларга, синапсидларга һәм диапсидларга аерылуы булган. Карбон һәм пермь чорларының чигендә башланган бозлау шартларында сөйрәлүчеләр амфибияләр өстендә алдынлык алганнар. Бозлау чоры — имезүчеләрнең бабаларының (синапсидларның) патшалыгы вакыты.
Пермьнең икенче ярында бозлау китә башлаган. Шартлар үзгәртүенә әзер булмаган, синапсидлар юкка чыга башлый. Әмма диапсидлар, киресенчә, тиз үсешкә киләләр. Беренче архозаврлар — проторозаврлар һәм протерозухияләр (беренче текодонтлар) барлыкка килә.
Пермь һәм триас чигендә бик куркыныч юкка чыгу була. Синапсидларның саны нык кыскартыла, диапсидларның — архозаврларның һәм липидозаврларның — патшалыгы башлана.
Архозаврлар ике аякка баса. Триас азагында беренче зауришийлар барлыкка килә. Фәнгә беренче таныш төре — ставрикозавр, ике аяклы иде. Озынлыгы ике метрга җиткән. Массасы 10— тигез иде, тешләре зур түгел, әмма үткен булган. Шуннан башка ерткыч динозаврлар да — геррерозаврлар, сальтопуслар, синтарзуслар, тератозаврлар, целофизис , — барлыкка килә. Беренче үсемлек ашаучы динозаврлар — платеозаврлар (завроподлар бабалары, мәсәлән, платеозавр һәм мусзавр ). Алар барысы да — зауришийлар тәртибенең вәкилләре. Периодның иң азагында орнитишийлар тәртибе дә туа. Шушы төркемнең пионерлары — фаброзаврлар һәм гетеродонтозаврлар.
Юра периоды
Юра чоры динозаврларның иң зур уңышлар вакыты. Аларның барлык төп төркемнәре барлыкка килә. Аларның гигантлары туа.
Юкка чыгуы
Акбүр чорының азагында динозаврлар һәм башка хайваннар (птерозаврлар, формаминифералар, плезиозаврлар һ. б.) юкка чыгалар. Аның сәбәпләрен без белмибез, моның Җиргә астероид төшү яки Тоба һәлакәтенә охшаш вакыйга аркасында булуы турында гипотезалар ясала. Шушы вәкыйга имезүчеләрнең һәм кошларның дәверенең — кайнозойның башын белдергән.
Кемдер кошларның эволюциясен динозаврлар белән бәйли, чөнки кайбер динозаврларның төзелеше кошлар төзелешенә охшаш.
Динозаврлар һәм кошлар
thumb|left|Археоптерикс Зауришийлар арасында кошка охшаш динозаврлар күп иде. Шулай ук, бик күп каурыйлы динозаврлар бар иде (мәсәлән, синозавроптерикс). Күплеген Кытайда һәм Монголиядә табалар.
1860 елда Бавариядә археоптериксның калгычларын тапканнар. Ул эре түгел булган. Юраның икенче яртысында яшәгән. Шушы хайванның каурыйлары булган. Әмма төзелешенең башка үзенчелекләре аның вак целурозаврларга туганлыгы турында сөйли: тешләр, озын койрык, калынстенкалы сөякләр, алдагы азаклыгының төзелешендә дә кош сыйфатлары юк. Систематикасы бик кыен. Әмма галимнәрнең күбесе аны кош дип саный. Оча белмәгән. Археоптерикс — кошларның үсешенең тупик ботагы. Бүгенге кошлар башка, безгә таныш булмаган динозаврлардан килгән. Бүгенге көнгә биш скелет табылган. Барысы да Золенхофен шәһәренең ташлы карьерларында табылган.
Мөгаен, каурыйлы динозаврлар вак бөҗәк ашаучы компсогнатуслардан барлыкка килгән. Алар, ашны тотканда йөгереп, балансировать итәр өчен, алдагы азаклыкларын төрле якка куйганнар. Тәңкәнең озынлавы җиңелләүгә ярдәм итә. Тәңкәләрнең озынлавы өчен каурый барлыкка килгән.
Юрада ару кошлар булганнар инде. Биек акбүрдан ике бүгенге кошларның тәртибе — торбаборынлылар (Трубконосые) һәм ржанкасыманнар билгеле була.
Динозаврлар һәм криптозоология
Кайбер теорияләр буенча, динозаврларның бөтен төрләре юкка чыкмаган, кайберләре бүген дә бар. Мәсәлән, Көньяк Африкада зауроподлар яши ала (Мокеле-мбембе һәм Чепекве)
Динозаврлар мәдәнияттә
Бүгенге көнгә динозаврлар турында бик күп фильмнар, мультфильмнар, видеоуеннар ясалан.
Кемалли (Сунгурлу)
Кемалли (Kemalli) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Чорум иле Сунгурлу илчесенә караган бер авыл (köy).
Римбах (Югары Пфальц)
Римбах  — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мыто
Мыто (Мыто ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Лидский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Филология
Филология – язу текстларын эчтәлек, стилистик анализ ярдәмендә өйрәнүче фәнне белдерүче термин. Бу фән Борынгы Һиндстан һәм Грециядә барлыкка килә. 17-18нче гасырларда борынгы мәдәниятне өйрәнүче фән булып, системалаштыра. Фәннәрне системалаштыру вакытында филологияне халыклар мәдәниятенең телдә, язуда әдәби иҗатын берләштереп өйрәнүче фән буларак аңлый башлыйлар.
Рөстәм Шәрипов
Рөстәм Шәрипов: