cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зиннур Мансуров
Зиннур Мансуров мәктәптә укыганда ук шигырьләр яза башлый; аларның кайберләре республика балалар газетасы “Яшь ленинчы” битләрендә һәм соңыннан Татарстан китап нәшрияты чыгарган “Иркен минем туган илем” (1970) исемле күмәк җыентыкта басыла. Шул ук 1970 елда аның бер төркем шигырьләре “Беренче карлыгачлар” җыентыгында да урын ала. Ниһаять, 1979 елда шагыйрьнең “Кул бирәм” исеме белән мөстәкыйль шигырьләр җыентыгы дөнья күрә.
1983 елда исә Зиннур Мансуровның Мәскәүдә “Современник” нәшриятында урысча тәрҗемәдә “Меңъяфрак” (“Тысячелистник”) һәм Казанда “Йөз суы” исемле яңа шигъри китаплары басылып чыкты.
Шигърияттән тыш, Зиннур Мансуров әдәби тәнкыйть һәм очерк жанрларында да уңышлы иҗат итә. Аның әдәбият һәм сәнгать кешеләре һәм аерым проблемалар турында дистәләрчә мәкалә, очерклары бар.
"Җәрәхәтле йөрәк җылырак" һәм "Күңелдә фидаи яшәсә" китаплары өчен 2009 елда Татарстанның Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе белән бүләкләнә.
Чыганак
Мансуров Зиннур Мөҗип улы — шагыйрь
Каналикио (Перуҗа)
Географиясе
Каналикио Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Якубово (Шамотульский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Игнатовци (Велико-Тырново өлкәсе)
Игнатовци  — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ньюфилдс (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Ньюфилдс  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ньюфилдс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Малыши (Нулин районы)
Малыши (Малыши) — Киров өлкәсенең Нулин районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
(2423) Ибаррури
(2423) Ибаррури  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1972 елның 14 июлендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1972 NC» саналган.
Мөһүҗ
Мөһүҗ (Möhüc ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Казан Богородица монастыре
Тарих
1579 елның 8 июлендә 9 яшьлек кыз Матрона төшендә күрсәтелгән урында икона ала. Бу хакта һәм иконадан беренче могҗизалар турында хикәятне беренче тапкыр вакыйгалар шаһиты — рухани Ермолай — булачак патриарх Гермоген († 1612) төзи. 1579 елда, Иван IV Грозный указы буенча, барлыкка килү урынында Богородица хатын-кызлар монастыре төзелә. Риваять буенча, анда беренче монахиня Мавра исемен алган Матрона кызы була.
1612 елда Минин һәм Пожарскийның ополчениесе Мәскәүгә Казан митрополиты Ефрем хәер-фатихасы буенча Казан иконасын ала. Иконаның төп нөсхәсе 1612 елдагы походтан соң Богородица монастыренә кайтарыла.
Екатерина II (1764) Россиянең барлык монастырьларны штатларга (классларга) бүлгән реформасы буенча монастырь икенче класска, ә 1809 елда — беренче, иң югары класска күчерелә. Монахинялар һәм послушницалар саны XIX гасыр башында 100дән алып революция вакытында 500гә кадәр арта.
Архитектура ансамбле
Монастырь территориясен берничә гектар мәйдан били. Икона торган төп собор 1798—1808 елларда Иван Старов проекты буенча, 1590 нчы еллар Иске таш соборы урынында классицизм стилендә төзелә.
Аның зурлыгы 49 × 43 м, биеклеге — 44 м. Соборның тышкы кыяфәтен 5 ярымферик гөмбәз һәм алтарьдан кала, колонналы 3 зур фронтон билгели.
Никольский гыйбадәтханәсе төньякка һәм Крестовоздвиженский гыйбадәтханәсе көньякка шулай ук классицизм стилендә төзелгән.
София чиркәвенең һәм Крестовоздвижение соборының кайтуы
1994 елда София чиркәве мөэминнәргә кайтарыла. 2004—2005 елларда зур Крестовоздвижение чиркәве кире кайтарыла һәм реставрацияләнә. 2005 елның 21 июлендә Мәскәү һәм Бөтен Русь Патриархы Алексей II Казан епархиясенә Рим папасы тарафыннан Казан Изге Ана иконасының Ватикан исемлеген тапшыра.
Монастырь, ябылганчы хатын-кызларныкы булса да, 2005 елдан башлап ир-атларныкы буларак торгызыла. Монастырь территориясеннән совет чорында биредә урнашкан тәмәке фабрикасы алына. Монастырь территориясендә казу эшләре вакытында монахларның һәм тыңлаучыларның җәсәдләре табыла. 2019 елның 12 октябрендә алар монастырь некрополендә җирләнә.
Казан Мәрьям Ана иконасы соборын торгызу
2015 елның 4 ноябрендә — Халыклар бердәмлеге көнендә һәм Казан Мәрьям Ана иконасы бәйрәмендә — Татарстан Республикасы Президенты Рөстәм Миңнеханов «Болгар ислам академиясен төзү һәм Казан Изге Ана иконасы соборын торгызу турында»гы указга кул куя.
Шул ук указ буенча Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетына 2016 елның 21 маенда Болгар ислам академиясен төзү урынына истәлек ташы һәм 2016 елның 21 июлендә Казан Изге Ана иконасы соборы урынына таш салу буенча чаралар оештыруны, шулай ук истәлекле китаплар булдыруны һәм академияне булдыруга һәм соборны торгызуга өлеш керткән затлар истәлеген мәңгеләштерү максатыннан мемориаль билгеләр урнаштыруны күздә тоту күрсәтмәсе бирелә.
2015 елның 26 ноябрендә Казанда узган Татарстан Республикасы православие җәмәгатьчелегенең II Форумында катнашучылар указны хуплыйлар.
2016 елның 27 апрелендә элек Казан Изге Ана иконасы соборы булган урында археологик казу эшләре башлана.
2016 елның 21 июлендә, Казан шәһәрендә Изге Богородица иконасы күренешен бәйрәм итү көнендә, Мәскәү һәм Бөтен Русь Патриархы Кирилл Казан Мәрьям Ана иконасы соборына нигез салу урынын изгеләндерә.
Мәгарә гыйбадәтханәсе
«Казан мәгарәләре» дип аталган гыйбадәтханәнең подвал бинасында урнаштыру эшләре 1913 елда тәмамлана. 2016 елгы казу эшләре барышында аның калдыклары табыла.
Сент-Ливрад
Сент-Ливрад — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Чизмон-дель-Граппа
Чизмон-дель-Граппа — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Динек (Миһалыччык)
Динек (Dinek) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Миһалыччык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Жалка
Жалка — Россия территориясеннән ага торган елга. Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе, Мәскәү өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 22 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Виргес
Виргес — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мысырлы (Ялвач)
Мысырлы (Mısırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Ыспарта иле Ялвач илчесенә караган бер авыл (köy).
Зелше
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кусла
Кусла — Россия территориясеннән ага торган елга. Томск өлкәсе, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Куйла елгасының уң ярыннан 12 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, Зырянское авылындагы су үлчәү постына чаклы. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Беннингтон (Небраска)
Беннингтон  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Беннингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илаков-Рыт
Илаков-Рыт — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Олтон (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Географиясе
Олтон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Сен-Жан-Курцрод
Сен-Жан-Курцрод (Saint-Jean-Kourtzerode) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Олтон (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жан-Курцрод
Географиясе
Коммуна мәйданы — 1,58 км².
Искәрмәләр
Сен-Жан-Курцрод
Ямнице
Ямнице — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Каналина (Модена)
Каналина — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
NGC 2326
NGC 2326 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Каналина (Модена)
Географиясе
Каналина Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
NGC 2326
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Каналина (Модена)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Зидуриле (Димбовица)
Зидуриле — Румыниянең Димбовица жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сент-Оренс-де-Гамвиль
Сент-Оренс-де-Гамвиль — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Ворт-Юган
Ворт-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Мингит-Нел-Посл кылымыгының уң ярына тамагыннан 28 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 86 км.
Пигментлы ретинит
Пигментлы ретинит (ПР) яки тутлы ретинит — фоторецепторлар таякчыкларының беренчел зарарлануы һәм төрле клиник полиморфизм белән киләчәктә колбачыкларның дегенерациясе һәм генетик бирешүчәнлек белән челтәркатлауның таралган дистрофияләр төркеме. Очрашу ешлыгы 1 :5000.
Ворт-Юган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Пигментлы ретинит
Нәселдәнлек
Чир башы, көчәю тизлеге, күрү мөмкинлекләрен югалту дәрәҗәсе һәм бергә булган күз патологиясе еш нәселдәнлек ПР очраклы аерым барлыкка килә ала яки аутосом-доминатлы, аутосом-рецессивлы яки Х-хромосома белән бәйле нәселдәнлек төре белән була ала. Күпчелек очраклары родопсин гены мутациясе сәбәбе була. ПР шулай ук кайбер системалы чирләр белән бергә була ала, алар кагыйдә буларак, аутосом-рецессивлы нәселдәнлек төренә ия.
Ворт-Юган
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Пигментлы ретинит
Нәселдәнлек
•	Очраклы (гаиләле анамнезсыз) еш очрый.
•	Аутосом-доминатлы нәселдәнлек төре күбрәк таралган һәм яхшырак фаразга ия.
•	Аутосом-рецессивлы нәселдәнлек төре азрак таралган, фараз начаррак.
•	Х-хромосомага бәйле нәселдәнлек сирәк очрый, ләкин иң авыр формасыннан гыйбарәт һәм нәтиҗәсендә гомернең 3 нче яки 4 нче декадасында тулы сукырлыкка китерә.
Ген йөртүче хатын-кызларда күз төбе гадәти була ала яки перифериядә атрофия яки гиперпигментация чыганакларының тәртипсез урнашуы белән макуланың үзенчәлекле алтын-металл рефлексына (рәс. 18.1) ия була ала.
Диагностика
ПР билгеләү шартларына ике яклы зарарлану, периферия күрүе югалу һәм башлыча таякчыклы фоторецепторларның мөмкинлекләренең көчәюче начарлануы керә. ПР классик клиник триадасы: а) артериоляр үзәннең ярлылануы, (б) «сөякле тәнчекләр» төрендәге челтәркатлау пигментациясе, (в) КНД балавызсыман агарганлыгы.
1.	Никталопия белән билгеләнә, еш гомернең 3 декадасында, ләкин нәселдәнлек төренә карап иртәрәк тә барлыкка килә ала.
2.	Билгеләре (барлыкка килү тәртибендә).
• Артериолалар тараюы, пигментациянең уртача үзгәрүе (рәс. 18.2).
•	ЧПЭ атрофиясе өчен  күз төбенең мозаика кебек күренеше һәм хориоидеяның эре тамырлары ачылуы, артериолаларның чагылган тараюы һәм КНД балавызсыман агарганлыгы (рәс. 18.2г).
•	Макулада атрофия, «целлофанлы» макулопатия һәм КМШ билгеләнә ала. Соңгы очракта системалы ацетазоламид керткәнгә җавап була ала.
3.	Электроретинография (ЭРГ) чирнең башлангыч стадияләрендә скотопияле һәм катнаш таякчыклы җавап кимүен күрсәтә, бу вакытта күз төбе үзгәрешләре минималь була (рәс. 18.3); соңрак фотопияле җаваплар кими һәм чирнең соңгы стадиясендә ЭРГ теркәлми.
Япаркүл
Япаркүл — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Сүлеҗек (Сусурлук)
Сүлеҗек (Sülecek) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Сусурлук илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пигментлы ретинит
Диагностика
4.	Электроокулография (ЭОГ) яктылык күтәрелеше булмау белән субнормаль.
Япаркүл
Почта индексы — 452733, ОКАТО коды — 80214834009.
Сүлеҗек (Сусурлук)
Сылтамалар
Sülecek, Susurluk
(1566) Икар
(1566) Икар  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Пигментлы ретинит
Диагностика
5.	Караңгылык адаптометриясе (КА) сузыла һәм башлангыч стадияләрдә диагноз билгеле булмаганда файдалы була ала.
6.	Төсле күрү (ТК) норма чигендә.
7.	Күрү кыры классик варианты боҗрасыман урта перифериядәге скотомадан гыйбарәт, ул периферия һәм уртага таба тарала.
Фараз
Үзәк күрүнең тулаем югалуы белән озак вакытка фараз начар, чөнки ПР яки макулопатия үсеше өчен фовеа турыдан туры җәлеп ителә. Башлангыч стадияләрдә өстәмә А витаминын көндәлек кабул итү көчәюне киметә ала, тик препарат куллануның нәтиҗәлеге турында мәгълүмат җитмәү өчен бу тәкъдим ялыктыргыч түгел.
Тулаем фараз мондый була ала.
•	Якынча 25% пациентларда ЭРГ теркәлмәүгә һәм 2-3° чигендә үзәк күрү кыры саклануга карамастан яхшы күрү үткенлеге һәм бөтен эш барышы дәвамында уку сәләте саклана.
ПР типик булмаган формалары
1.	Ак нокталы ПР күпчелек өлеше экватор өлкәсендә тупланган, кагыйдә буларак, макуланы җәлеп итмәгән һәм тамырлар тараюы белән бергә таралып урнашкан ак нокталар белән сыйфатлана (рәс. 18.4а).
Л’Оспитале-дю-Ларзак
Л’Оспитале-дю-Ларзак (L'Hospitalet-du-Larzac) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Пигментлы ретинит
ПР типик булмаган формалары
2.	Сектораль ПР бер квадрант (кагыйдә буларак, борын ягы — рәс. 18.4б) яки бер ярты (кагыйдә буларак, аскы) җәлеп ителү белән сыйфатлана. Әкренләп көчәя, күп очракта барыш тотрыклы кала.
3.	Периүзәк ПР булганда пигментлы утырмалар КНД алып чигә аркадасы һәм борын ягы буенча тарала (рәс. 18.4в).
Л’Оспитале-дю-Ларзак
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,40 км².
Пигментлы ретинит
ПР типик булмаган формалары
4.	ПР белән экссудатив васкулопатия, Коатс чире кебек күренеш белән сыйфатлана (челтәркатлау перифериясендә липидлы утырмалар һәм челтәркатлауның экссудатив кубарылуы).
Күзнең катнаш патологиясе
ПР белән пациентларны даими күзәтү күрүгә янаучы башка өзлегүләрне ачыклау өчен мөһим, чөнки аларның кайберсе дәвалауга бирелә ала.
1.	Арткы субкапсуляр катаракта ПР бар формаларында еш очрый һәм аның хирургиясе еш уңышлы була.
3.	Миопия еш очрый.
5.	Пыяласыман җисем үзгәрешләре шактый таралган, алар пыяласыман җисемнең арткы кубарылуы һәм сирәк очракларда — арадаш увеиттан гыйбарәт.
6.	КНД друзалары гади популяциягә караганда ешрак барлыкка килә.
Дифференциаль диагностика
1.	Хлорохин ретинопатиясенең соңгы стадиясе шулай ук хориоидеяның аскы тамырлары ачылу һәм тамырлы үзәннең ярлылануы белән ЧПЭ билатераль таралган югалуы белән сыйфатлана, тик пигментлы утырмалар периваскуляр «сөякле тәнчекләр» кебек түгел, ә КНД балавыз сыман төсмерле булмый.
2.	Сифилислы нейроретинитның соңгы стадиясе шулай ук күрү кырының чагылган кимүе, тамырлар тараюы һәм пигментация начарлану белән сыйфаталана. Тик никталопия уртача чагылган, симптомнар тәңгәл түгел, хориоидея тамырлары ачылуы юк яки уртача чагылган.
3.	Яман шешләргә бәйле ретинопатия никталопия күрү кырының перифериясе кимүе, артериоляр тамырлар тараюы һәм ЭРГ булмау белән сыйфатлана. Тик чирнең клиник барышы тизрәк, пигментация бозылу уртача чагылган яки юк.
Системалы катнаш патология
1.	Бассен-Корнзвейг синдромы эчәклек мальабсорбциясе өчен Р-липопротеиннар кимчелеге белән бәйле:
а)	нәселдәнлек төре аутосом-рецессив;
б)	билгеләре. Арка-кече ми атаксиясе, птоз һәм көчәюче тышкы офтальмоплегия;
в)	диагностик сынаулар. Кан күренеше акантоцитозны күрсәтә (рәс. 18.5а);
г)	ПР гомернең якынча 1 декадасы ахырында үсеш ала; пигментлы утырмалар классик ПР чагыштырганда гадәттә эрерәк һәм экватор өлкәсе белән генә чикләнми. Шулай ук перифериядә ак таплар еш очрый;
д) башлангыч стадияләрдә неврологик симптоматиканы киметү максаты белән Е витамины белән дәвалау уңышлы була ала.
2.	Рефсум синдромы (полинейропатияле атактияле гередопатия) — фитин әчелегенең 2-гидроксилаза ферменты җитмәү өчен канда һәм тукымаларда аның тупламасы артуга китергән тумыштагы метаболизм кимчелеге:
б)	билгеләренә полинейропатия, кече ми атаксиясе, колакка катылык, аносмия, кардиомиопатия һәм ихтиоз керә. (рәс. 18.5б);
в)	диагностик сынаулар. Люмбаль пункция плейоцитоз булмау белән АМС аксым артуын күрсәтә (күзәнәкле-аксымлы инверсия)
г)	ПР гомернең якынча 2 нче декадасында үсеш ала һәм «тоз белән борыч» төрендәге таралган үзгәрешләр белән сыйфатлана;
Винона (Нью-Джерси)
Винона  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Пигментлы ретинит
Системалы катнаш патология
д)	башка офтальмологик күренешләренә катаракта, миоз һәм мөгезкатлауның күренгән нерв азаклары керә;
е)	дәвалау. Беренче чиратта плазмаферез, алга таба фитин әчелеге булмаган диета, бу системалы патология көчәюен һәм челтәркатлау үзгәрешләрен булдырмаска мөмкинлек бирә.
Винона (Нью-Джерси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мучу
Мучу (Muçu ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Пигментлы ретинит
Системалы катнаш патология
а)	1-2 декадаларда ике яклы һәм тәңгәл птоз, күзнең һәр юнәлештә хәрәкәте чикләнүе белән билгеләнә (көчәюче тышкы офтальмоплегия);
б)	билгеләренә атаксия, йөрәк үткәрүчәнлеге бозылу, апатия һәм мускулларның проксималь хәлсезлеге, колакка катылык, диабет һәм тәбәнәк буй керә;
Чизон-Ди-Вальмарино
Чизон-Ди-Вальмарино — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Пигментлы ретинит
Системалы катнаш патология
в)	диагностик сынаулар. Люмбаль пункция АМС аксым тупланышы артуын күрсәтә (> 1 г/л), ЭКГ`да йөрәк үткәрүчәнлеге бозылуын ачыклый;
Чизон-Ди-Вальмарино
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Пигментлы ретинит
Системалы катнаш патология
г)	ПР пигментның кытыршы утырмасы белән сыйфатлана һәм күпчелек очракта челтәркатлауның үзәк өлкәсе зарарлану белән бара.
4.	Барде-Бидль синдромы
в)авыр барышлы
ПР һәм 75% диярлек пациент якынча 20 яшьтә күрүне югалта. Кайбер пациентларда «үгез күзе» төрендәге макулопатия үсеш ала.
5.	Ушер синдромы
б)	билгеләре. Бу авыр чир балаларда колакка чагылган катылык белән якынча 5% очракта очрый һәм 50% диярлек катнаш колакка катылык һәм сукырлык өчен җаваплы.
в)	ПР җитлегү чорына кадәр үсеш ала.
6.	Фридрейх атаксиясе
б)	билгеләренә балаларның арка-кече ми атаксиясе, дизартрия, кардиомиопатия, колакка катылык һәм диабет керә;
Вирсдорф (Айфель)
Вирсдорф  — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Тархан
Тархан — салымнардан һәм йөкләмәләрдән азат ителгән асаба. Төрки дәүләтләрдә өстен катлау.
Пигментлы ретинит
Системалы катнаш патология
в)	ПР еш очрый.
Тархан
Дебердеевлар, Байгильдеевлар, Акчуриннар, Давлетки[г]ильдеевлар, Долотказиннар (Дәүләтхуҗиннар) һ.б. - 15-17 гасырда ук Нугай урдасында ук тарханнар булганнар.
Алтын Урда чорында, ваграк җир биләүчеләрнең дәүләт эшендәгеләренә тархан ярлыклары бирелеп, ул тарханнар барча салымнардан азат ителгәннәр.
Яниково (Великопольское воеводалыгы)
Яниково  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Земель
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сен-Жан-Рорбак
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,19 км².
Искәрмәләр
Сен-Жан-Рорбак
Ажак
Ажак — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Динек (Сивриһисар)
Динек (Dinek) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Сивриһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пинардвилл (Нью-Гэмпшир)
Пинардвилл  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Пинардвилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мысырлы (Шавшат)
Мысырлы (Mısırlı) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Артвин иле Шавшат илчесенә караган бер авыл (köy).
(4903) Итикава
(4903) Итикава  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1989 елның 20 октябрендә Ё. Мидзуно, Т. Фурута тарафыннан Кани обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 UD» саналган.
Сент-Фуа-д’Эгрефёй
Сент-Фуа-д’Эгрефёй — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Илевци
Илевци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Волдвик (Нью-Джерси)
Волдвик  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Илгиз Ирназаров
Илгиз Ирназаров (1963) — галим-генетик-иммунолог, Польша Фәннәр академиясенең Ихтиобиология һәм аквакультура институты җитәкчесе.
Волдвик (Нью-Джерси)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Илгиз Ирназаров
Биографиясе
Илгиз Рәшит улы Ирназаров 1963 елда Башкорстанның башкаласы Уфа шәһәрендә туган.
Мостафина Фатима Хәмит кызы исемендәге 20-нче Уфа кала башкорт гимназиясендә укый, спорт белән шөгыльләнә.
1981-1986 елларда Башкорт дәүләт университетының биология факультетында укый. Һөнәре — «биолог-ихтиолог, биология һәм химия укытучысы».
Университетның III курсында, җәйге экспедицияләргә йөрү максаты белән, ихтиология белгечлеген сайлый. Университетта факультетның «Биолог» гәзите мөхәррире була.
Башкорт дәүләт университетын тәмамлаганнан соң, 1 ел 20-нче Уфа кала башкорт гимназиясендә биология фәнен укыта.
Өйләнә, Польшага китә. Поляк телен тиз арада өйрәнә. Илгиз Рәшит улы гаиләсе белән Бельско-Бяла шәһәрендә яши.
Яшь белгечне ихтиобиология һәм аквакультура институтына эшкә алалар.
Варшавада М.Жуковский җитәкчелегендә аспирантура тәмамлый. 1994 елда докторлык диссертациясен яклый.
Институтның тикшеренү объектлары ямьле урманнар арасында һәм буалар янында урнашкан. Илгиз Рәшит улының төп кызыксынуы — балыкларның аквакультурасы һәм иммуногенетикасы.
Ирназаров Илгиз Рәшит улы үзенең һөнәри юнәлеше буенча ике ел дәвамында Япониядә дә эшләп кайта. Анда сөләйман (лосось) гаиләсе балыкларының үзенчәлекләрен өйрәнә.
2011 елдан Ихтиобиология һәм аквакультура институтының җитәкчесе булып эшли. .
Гыйльми эшчәнлеге
Илгиз Ирназаров җитәкләгән халыкара аурупа консорциумы составында ул хезмәт иткән институт төрле төр балыкларның ДНК һәм РНК эзмә-эзлеклелеген өйрәнү бурычы алган AquaFAANG проектында катнаша.
Польша фәннәр академиясе составындагы Ихтиология һәм аквакультура институты буаларда төче суда яшәүче балыкларны үрчетү һәм өйрәнү белән шөгыльләнә, балыкларның экотоксикология, иммунологиясе һәм генетикасы өлкәсендә тикшеренүләр үткәрә.
Гаиләсе
Илгиз Рәшит улы БДУ профессоры, социология фәннәре докторы Ирназаров Рәшит Исмәгыйль улы гаиләсендә туган. Атасы башта Уфа дәүләт авиация техник университетында укыта. Әнисе полиграфия техникумы укытучысы була.
Туганы Роза Башкорт дәүләт медицина институтын тәмамлаган.
Илгиз Рәшит улы хатыны Барбара белән өч бала тәрбияләп үстерә. Кызлары Александра Шотландиядә Глазго университетын, аннары — Лондонда магистратураны тәмамлый. Информация, психология һәм экономика өлкәсендә тикшеренүләр белән шөгыльләнә, доктор дәрәҗәсенә ирешкән. Англиядәге Leeds University укый.
Уртанчы улы Камил Катовице университетында һәм Краков фәнни-техник университетында укый, һөнәре буенча геолог һәм инженер, шәхси фирмада эшли.
Төпчек улы Роберт, Англиядәге Leeds University укып, магистр дәрәҗәсенә ирешә. Уку барышында кытай теле белән мавыга һәм Пекинда кытай телен 1 ел өйрәнү өчен стипендиягә лаек була, ләкин коронавирус белән бәйле, әлегә онлайн шөгыльләнә.
Земоно
Земоно — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вирфт
Вирфт — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
NGC 2327
NGC 2327 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Бервелл (Небраска)
Бервелл  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
NGC 2327
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Бервелл (Небраска)
Тарихы
Бервелл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яникув (Великопольское воеводалыгы)
Яникув  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Домбровка
Домбровка — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Чимадольмо
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ноһурдүзү
Ноһурдүзү (Nohurdüzü ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Вот-Шижим-Соим
Вот-Шижим-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Логась-Юган елгасының уң ярына тамагыннан 83 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Азий (коммуна)
Азий — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Зизин
Зизин — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Панк-Таб-Надо-Хадуттэ
Панк-Таб-Надо-Хадуттэ — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Таб-Яха елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мысырлык (Җумаери)
Мысырлык (Mısırlık) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Дүзҗе иле Җумаери илчесенә караган бер авыл (köy).
Сүлейман (Дербент )
Сүлейман (Süleyman) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Дербент илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ла-Бастид-Солаж
Ла-Бастид-Солаж (La Bastide-Solages) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Каналино (Бреша)
Каналино — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каналино Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(286) Иклея
(286) Иклея  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1889 елның 3 августында Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Сент-Фуа-де-Перольер
Сент-Фуа-де-Перольер — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Яниславице (Великопольское воеводалыгы)
Яниславице  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жорж (Мозель)
Сен-Жорж (Saint-Georges) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,10 км².
Искәрмәләр
Сен-Жорж (Мозель)
Питерборо (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Питерборо  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Питерборо халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зенковци
Зенковци — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Похта
Похта — Россия территориясеннән ага торган елга. Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Заробозеро күле (Самсарки елгасының бастауы) урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Зенковци
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Похта
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Шексна елгасыинештән Шекснинск ГЭС-ына чаклы, Аккүлде (Вологда өлкәсе ) керетеп. Кече елга бассейны — Рыбинск сусаклагычы елгалары бассейндары, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Воллингтон (Нью-Джерси)
Воллингтон  — Америка Кушма Штатларының Нью-Джерси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Динексарай (Чумра)
Динексарай (Dineksaray) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Чумра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вирфус
Вирфус — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Илиювци
Илиювци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Вирфус
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кызыл Яр (Югары Ослан районы)
Кызыл Яр — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы авыл.
Почта индексы — 422570.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.3 °C.
(243) Ида
(243) Ида  — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1884 елның 29 сентябрендә Иоганн Пализа тарафыннан Вена обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «ук әлеге атамасы» саналган.
Чинто-Каомаджоре
Чинто-Каомаджоре — Италиянең Венето төбәгендә урнашкан коммуна. провинциясе составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Вош-Нел-Соим
Вош-Нел-Соим — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Куноват елгасының сул ярына тамагыннан 217 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Төньяк Сосьва елгасы кушылган урынган Салехард каласына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Төньяк Сосьва тамагыннан түбән, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Беярд (Небраска)
Беярд  — Америка Кушма Штатларының Небраска штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Беярд шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сөббух Рәфыйков
Сөббух Һади улы Рәфыйков (1913 елның 15 июле, РИ, Уфа губернасы, Минзәлә өязе, Нөркәй волосте, Зур Нөркәй — 1971 елның 21 ноябре, СССР, РСФСР, Татарстан АССР, Зәй районы, Яңа Зәй) — татар шагыйре, язучы. 1965 елдан СССР (Татарстан) Язучылар берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәл
Ул 1913 елның 15 июлендә Минзәлә өязе Нөркәй волосте (хәзерге Татарстанның Сарман районы) Нөркәй авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә туа.
1925-1930 елларда башта Яр Чаллыда һәм Алабугада тугызъеллык мәктәптә, аннары Казанда югары уку йортында хәзерләү курсларында укый. 1931 елдан башлап ул журналистлык эшендә: республика “Колхоз гәзите” редакциясендә әдәби хезмәткәр (1931-1932), Сарман районында чыга торган “Комбайн” газетасында җаваплы редактор урынбасары (1932-1934), республика комсомол газетасы “Кызыл яшьләр” редакциясендә бүлек мөдире (1934-1937) һәм Татарстан дәүләт нәшриятында редактор (1937) вазыйфаларын башкара. 1934-1937 елларда, хезмәтеннән аерылмыйча, Казан дәүләт педагогика институтының тел-әдәбият бүлегендә укый.
Алдагы тормышы турында совет заманында чыккан белешмәләрдә Рафиков турыда «оялып кына» язалар: 1937-1957 елларда Сөббух Рәфыйков Татарстаннан читтә – төньяк өлкәләрдә һәм Красноярск краенда яши һәм эшли.
Чынлыкта шагыйрь 1937 елның 17 октябрендә кулга алына. 1938 елның 12 маенда мәхкәмә карары белән террорист һәм корткыч-диверсант буларак (РСФСР ҖК, 58-8, 58-11 матдәләр) 10 елга иректән һәм тагын 5 елга хокуклардан мәхрүм ителә.
1951 елда Сөббуух Рафиков кабат кулга алына һәм Красноярск краена сөргенгә җибәрелә. 1957 елда исә яңадан Татарстанга кайта һәм озак еллар Социалистик Татарстан газетасының башта Зәй төбәгендәге үз хәбәрчесе (1958-1961), аннары штаттан тыш хәбәрчесе хезмәтендә була.
Сөббух Рәфыйков 1930 елда яза башлый. 1931-1937 еллар арасында шигырь һәм хикәяләре тупланган өч җыентыгы (“Үсү җырлары”, “Соңгы талпыну”, “Үсмерчак”), сугыштан соң, 1957 елда, “Ак төннәр” исемле шигъри китабы дөнья күрә.
Сөббух Рәфыйков язучы буларак киң җәмәгатчелеккә “Беренче яз” (1958) романы белән таныла. 1920-1930 еллардагы татар авылында социаль күренешләрне шул заманга хас реаль күренешләр һәм образлар аша чагылдырган бу роман 60нчы еллар татар прозасының авыл темасына багышланган күренекле әсәрләреннән берсе итеп бәяләнә. “Авыл иртәсе”, “Тын елга буенда” исемле романнары да укучылар тарафыннан җылы каршы алына.
Сөббух Рәфыйков 1971 елның 21 ноябрендә Татарстанның Яңа Зәй эшчеләр поселогында вафат булды.
Каналия II (Вибо Валенция)
Каналия II — Италиянең Калабрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каналия II Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Нөвдүн
Нөвдүн (Növdün ) — Әзербайҗанның Губа районына караган авыл.
Мысырөрен (Кангал)
Мысырөрен (Mısırören) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Кангал илчесенә караган бер авыл (köy).
Сент-Эликс-ле-Шато
Сент-Эликс-ле-Шато — Франциянең Югары Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Коб-Покровка
Коб-Покровка — Башкортстанның Болгавар районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 452740, — 80214000000.
Янишев (Великопольское воеводалыгы)
Янишев  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Жульен-ле-Мец
Сен-Жульен-ле-Мец (Saint-Julien-lès-Metz) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,55 км².
Искәрмәләр
Сен-Жульен-ле-Мец
NGC 2328
NGC 2328 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда    тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Ждимерка
Ждимерка — Россия территориясеннән ага торган елга. Орловкая өлкәсе, Тула өлкәсе, Калуга өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нугрь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Ука бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Ука елгасы кушылдыклары бассейны Мукшы елгасы кушылганчы, елга бассейны — Ока.
Зече-при-Бучах
Зече-при-Бучах — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зизинка
Зизинка — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Йовчевци
Йовчевци — Болгариянең Велико-Тырново өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Виршайд
Виршайд — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Питтсфилд (сан алу урыны, Нью-Гэмпшир)
Питтсфилд  — Америка Кушма Штатларының Нью-Гэмпшир штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Питтсфилд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Динкчилер (Алтыэйлүл)
Динкчилер (Dinkçiler) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Балыкесир иле Алтыэйлүл илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Янишево (Великопольское воеводалыгы)
Янишево  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Але-ле-Бен
Але-ле-Бен — Франциянең Од департаментында урнашкан коммуна.
Лаваль-Роксезьер
Лаваль-Роксезьер (Laval-Roquecezière) — Франциянең Аверон департаментына караган коммуна, Кос-Ружье кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 30,66 км².
Зөя утравы тарихы
Зөя утравы тарихы — Яшел Үзән районында урнашкан Зөя шәһәренең тарихын тасвирланышына багышланган.
Барлыкка килүе
Тарихтан алган мәгълүмәтләр буенч заманында Зөя утравындагы шәһәрчекне Явыз Иван 24 көн эчендә 75 мең кешедән төзеткән, ди. Тарихи чыганаклар раслаганча, рус патшасы Иван IV тарафыннан 1551 елның 24 маенда нигез салынган бу кала – Урта Идел буендагы иң беренче православ шәһәре булган. 1550 елның көз айларында егерме ике яшьлек Явыз Иван гаскәр туплап, Казанны яуларга килә. Икенче кат камап та ала алмагач, рус гаскәре Зөя елгасы буендагы Макарьев монастыре тирәсенә хәл җыярга туктаган вакытта Зөя утравындагы куе урманнар белән әйләндереп алынган түгәрәк тауга игътибар итә. Казан ханлыгы җирләре саналган бу урынны патша яңадан һөҗүмгә әзерләнү өчен менә дигән урын дип таба һәм анда ныгытма төзергә карар кыла.
Ул чорда төзелеш өчен күбрәк таш кулланылса да, тизрәк булсын дип крепостьне агачтан салырга хәл кылына. Түбән Новгородта буралар бурап, Идел буйлап аларны Зөя утравына китертеп тиз арада Явыз Иван гаскәрләренең хәрби шәһәрчеге булдырылган. Аның калку өлеше җиде капка, унбер манарадан гыйбарәт нык дивар белән әйләндереп алына. Ныгытма эчендә руханилар, гаскәриләр һәм укчылар яшәгән. Ә стена буена аларның ашау-эчү, юындыру-киендерү ягын кайгыртучы сәүдәгәрләр белән һөнәрчеләрдән торган бистә кешеләре урын алган.Әлеге шәһәрлек Казанны яулап алу өчен бик уңайлы урын булган – ул ханлык башкаласыннан 30 чакрым ераклыкта урнашкан, периметры 2,5 км; утрауны бер ягыннан Зөя елгасы ага, икенчесеннән – Идел ургый.
ХХ гасыр
Җирле халык үзләре яшәгән урынны «артык кешеләр утравы» дип йөртә икән. Болай әйтергә нигез дә бар. Монда сәяси тоткыннар төрмәсе – ГУЛАГ тан кала, 1936нчы елларда яшүсмерләр колонияләре, 1953-1994нче елларда рухи яктан сәламәт булмаганнар өчен хастаханә һәм сукырлар мәктәбе дә булган. Ягъни җәмгыять үзенә алырга теләмәгән кешеләрне дистәләгән еллар буе монда «сөргенгә» җибәреп торган. Әйе, иманлы татар халкының канлы күз яшенә сәбәпче булган бу корылма үзенең җәбер-золымын 1552нче елдан соң да дәвам итә. Данлыклы татар сәүдәгәре һәм меценаты Баязитовлар нәселеннән Давыт, шулай ук Фәтхи Бурнаш, Хәсән Туфан кебек зыялыларыбызның һәм башка язучыларыбыз язмышлары да Зөя төрмәсе белән бәйләнә. Утрауда кирмән буенда әлеге репрессия корбаннарына куелган һәйкәл дә бар. Ул күгәрченгә, ягъни азатлык символына рәшәткә аша кулын сузган күзлекле тоткын формасында сынландырылган .Ә Безнең әлеге хурлыклы вакыйгаларны онытырга хакыбыз юк! Беренче Президентыбыз Минтимер Шәймиев шуңа күрә тарихи-архитектура музей тыюлыгы булып исәпләнгән бу җирләрне саклау һәм төзекләндерү эшенә алынды.Бүгенге көндә утрау хөкүмәт һәм җирле халык ярдәме белән генә түгел,ә меңләгән ватандашларыбызның ярдәме белән тагын да төзекләндерелә,яңартыла.
Казан каласыннан 30 км ераклыкта урнашкан әлеге тарихи урында туристларның гына түгел, татарстанлыларның үзләре еш булырга ярата. Чөнки Зөя утравы үзендә бик күп тарихи серләрне саклый. Үзенең гүзәл табигате, үзенчәлекле кешеләре белән дан тоткан бу урын соңгы елларда зур үзгәрешләр кичерде.
Зөядә ир – атлар өчен Успен һәм хатын - кызлар өчен Иоан-Предтечен кәшишханәләренә нигез салынган. Хәзер Зөядә шулай ук 1551 елда барлыкка килгән Троицк чиркәве, Никольск һәм Успен соборы бар. Изге Өчлек гыйбадәтханәсе шулай ук, 1551 елда барлыкка килгән. Ул шәһәр белән бергә дүрт атна эченә 75 мең кеше ярдәмендә салынган. XVI гасырның уртасында Зөя ныгытмасы бүгенге көндә иң зур булып саналган шәһәрләрдән дә - Новогород, Псков һәм хәтта Мәскәүдән зуррак булган.
Троицк чиркәве - беренчел Свияжский шәһәрчегеннән калган бердәнбер һәйкәл. Агач бина төзү кануннарын үтәп, чиркәүне бер кадак та какмыйча корганнар. Совет власте чорында чиркәү ташландык хәлгә килә, ишек-тәрәзәләргә такталар кадаклана. Ләкин бу заманнарда да чиркәү бинасы тузмаган. Иске храм ныклыгының сере карагай агачында дип саныйлар, чөнки бу агач вакыт узган саен ныгый гына бара.Риваятьләргә караганда, биредә Иван Грозный 1552 елда Казанга соңгы килүендә гыйбадәт кылган.Йөзләгән еллар дәвамында чиркәү үзгәртеп төзелгән. Аның интерьеры үзгәрешсез сакланган. Андагы иконалар ТР Рәсем сәнгате музеенда саклана. Хәзерге вакытта бу объект музей буларак туристлар игътибарына тәкъдим ителә. 2010-2011 елларда чиркәүдә ремонт-реставрация эшләре үткәрелгән. Чиркәүгә беренчел төсмере кайтарылган.
Бирегә килүче туристлар ” Иоанна-Предтеченский” монастыреның “Троицкий” чиркәвен, “Всех Скорбящих Радость” соборын , сәүдәгәр Каменевның йортында урнашкан кунакханәдә, “Зөя утрау-шәһәре” дәүләт тарих-архитектура һәм сәнгать музеенда булалар. Богородице-Успенский ир-атлар монастыренең “Ат утары” XVI гасырның икенче яртысында төзелгән булган. Хәзерге вакытта “Татарстан мәдәни мирасы: борынгы Болгар шәһәре һәм Зөя утрау-шәһәрчеге” комплекслы проектын гамәлгә кую кысаларында “Яңарыш” фонды хәйриячеләре ярдәме белән Ат утары торгызылган һәм туристлык комплексы буларак җайлаштырылган.
Хәзер Ат утарында остаханәләр, ресторан һәм ике номерлы кунаклар йорты, сувенирлар сату урыны, 5 атка исәпләнгән ат абзары бар.Зөя соборларының
архитектурасын һәм андагы гаҗәеп фрескаларны бөек осталар иҗат иткән. Собор диварларында аларның кабатланмас эзе, аларның буяулары, аларның 8
иҗаты калган.
Зөя каласы XVI-XIX гасыр рус төзелеш сәнгате үрнәкләрен үзенә туплаган шәһәр. Күп мәртәбәләр яңадан төзелсә дә, ул храм төзелеше сәнгатенең матур үрнәкләрен борынгыдан алып безнең көннәргә кадәр китереп җиткергән.
Күргәнебезчә, төрле язмыш, катлаулы тарихи сынаулар узган Зөя утравы бүген, чыннан да, танымаслык булып үзгәрде. Россиянең тарихи урыннары рәтендә торган архитектура һәйкәлләре комплексы Татарстанда туризмны җәелдерүдә саллы өлеш кертәчәгенә шик калмый. Минтимер Шәймиев белдергәнчә, соңгы елда бирегә туристлар агымы 3 мәртәбәгә арткан.