cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Каза ди Лоия (Маса-Карара)
Каза ди Лоия — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза ди Лоия Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Пайнел (Бразилия)
Пайнел  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Санта-Катарина штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Карабаер (Бозүюк)
Карабаер (Karabayır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Билеҗик иле Бозүюк илчесенә караган бер авыл (köy).
Кылчык (Бозова)
Кылчык (Kılçık) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Бозова илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ашагыкарынҗалы (Суруч)
Ашагыкарынҗалы (Aşağıkarıncalı) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Суруч илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Тирасполь
Тирасполь (Tiraspol (Тираспол), Тирасполь) - көньяк-көнчыгыш Аурупада, Днестр елгасының сул ягындагы урнашкан шәһәр. Приднестровье Молдован Җөмһүриятенең башкаласы, Молдавиядә халык саны буенча икенче урында.
Исем
Шәһәр аталышы грек Tyras (Днестр) һәм polis (шәһәр) сүзләреннән кушылып ясаган.
География
Шәһәр Днестр елгасында, Әдистән 105 километр ераклыкта, Кишенәүдән 75 километр ераклыкта урнашкан.
Струмяни (Мазовия воеводалыгы)
Струмяни  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(15492) Nyberg
Тарихы
1999 елның 10 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CG89» саналган.
Вашингтон (Канзас)
Вашингтон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вашингтон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Эйдинов
Эйдинов – фамилия.
Бидиджешть
Бидиджешть — Румыниянең Алба жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Торанс
Торанс (Torrance) — АКШның Калифорния штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1912 дә нигезләнә.
Бьюкенен (округ, Миссури)
Бьюкенен — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сент-Джозеф шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1838 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1062 км² тәшкил итә.
Пшивсе
Пшивсе — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Эдриан (Висконсин)
Эдриан  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8153) 1986 WO1
(8153) 1986 WO1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 25 ноябрендә А. Мркос тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 WO1» саналган.
Руска-Весь (Люблин воеводалыгы)
Руска-Весь  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пөтке
Пөтке — Россия территориясеннән ага торган елга. Мари Ил һәм Татарстан биләмәләрендә ага. Елга  Илләт елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 58 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Минти
Минти — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Лейкувко
Лейкувко — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
HD162725
HD162725 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Rusiä Bankı üzäk saqlağıçı
Rusiä Bankı üzäk saqlağıçı — Rusiä Bankınıñ tözeleşle bülekçäse.
Tarix
1940 yılda SSRB Däwlät bankı maxsus keläte nigezendä oyışa.
İnqıylabqa qädär Rusiäneñ altın baylığı küpçelege Qazan şähäreneñ Üzäk bankı (bügenge Tatarstan Cömhüriäte Milli bankı binası) binasında saqlanğan. 1918 yılda aqçex ğäskäre yärdämendä Rusiäneñ altın baylığı urlap çığarılğan.
Urnaşu
Baş büläkçäse Mäskäwdä, töbäkara saqlağıçları Pitırbur häm Yekaterinburg şähärlärendä urnaşqan.
Mäskäwdä Rusiä Bankı saqlağıçınıñ mäydanı — 1500 m2, anda Rusiäneñ altın baylığı saqlana.
Rusiä Bankı üzäk saqlağıçında altın qoyılması belän 6100 alap urnaşqan, şulay da banknotlar bar.
Rusiä Bankı üzäk saqlağıçı binası 1995-1996 yılda tözelgän, Mäskäw şähäre, Pravda uramında urnaşqan.
Ромее
Ромее — Франциянең Дром департаментында урнашкан коммуна.
Заломная (Том кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Финтина-Бразилор
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пахна
Пахна — Россия территориясеннән ага торган елга. Ярославль өлкәсе, Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Которосль елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 55 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Аржелос (Ланди)
Аржелос — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Пайнс
Пайнс — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Хётенслебен
Хётенслебен (Hötensleben) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Иске Нократ
Иске Нократ — Татарстан Республикасының Әлки районындагы авыл.
Почта индексы — 422870.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.7 °C.
Вальруа (Мёрт һәм Мозель)
Вальруа (Valleroy) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 12,26 км².
Струняви
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бриҗпорт (Коннектикут)
Бриҗпорт (Bridgeport) — АКШның Коннектикут штатында урнашкан шәһәр.
Тарих
1821 дә нигезләнә.
Черри-Лог (Джорджия)
Черри-Лог  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Черри-Лог халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ельск
Ельск (Ельск ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Ельский район районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(15493) 1999 CS105
(15493) 1999 CS105 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 12 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CS105» саналган.
Карабаер (Бабаески)
Карабаер (Karabayır) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Кыркларэли иле Бабаески илчесенә караган бер авыл (köy).
Теодоро Шестаков
Теодоро Шестаков (Teodoro Juan Schestakow,, — , ) — Аргентина табибы, җәмәгать эшлеклесе. Сан-Рафаэль шәһәре хастаханәләренең берсе аның исемен йөртә.
Бидиу
Бидиу — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кылылы (Түркоглу)
Кылылы (Kılılı) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Каһраманмараш иле Түркоглу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(8154) Stahl
(8154) Stahl — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 15 февралендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 CQ7» саналган.
Григорий Эйдинов (1946)
Бу Казан рәссамы турында мәкалә, совет дәүләт эшлеклесе турында моннан укыгыз
Григорий Эйдинов, Григорий Лев улы Эйдинов (1946 елның 22 декабре, СССР, РСФСР, ТАССР, Казан) ― рәссам-график, дизайнчы, иллюстратор, В. И. Суриков исемендәге Мәскәү академия сәнгать институты Казан филиалының графика факультеты доценты. Россия Федерациясенең атказанган рәссамы, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, Бакый Урманче исемендәге (2002), Татарстанның Г. Тукай исемендәге Дәүләт (2021) премияләре лауреаты.
Тәрҗемәи хәле
1946 елның 22 декабрендә Казан шәһәренең Киров районында (Җиләкле бистәсе) туган. Әтисе ягыннан бабасы Арон Давыдович һәм әбисе Фая Львовна чыгышы белән Витебск губернасы Ляды авылыннан (хәзерге Беларусия) күн эшкәртүче һөнәрчеләр булган. Воронежга күченгәч, фотография белән шөгыльләнә башлыйлар. Әтисе Лев Аронович очкычлар төзегән. 1941 елда, заводны һәм аның барлык хезмәткәрләрен Үзбәкстан ССР Әндиҗан шәһәренә  эвакуацияләгәннәр. Шунда Лев Аронович Мария Львовна (Гуревич) белән танышкан. 1945 елда Эйдиновлар гаиләсе әтисе ягыннан туганнары яшәгән Казанга (Җиләкле бистәсенә) күченә. Әтисе гомере буе Казан вертолет заводында термистлар бригадиры, әнисе Казан күн берләшмәсендә хисапчы булып эшләгән. Григорийның сеңлесе һәм энесе булган.
Григорий Эйдинов рәсем ясауда беренче адымнарын 81нче санлы гомуми белем бирү мәктәбенең сәнгать студиясендә ясаган. Гомуми белем бирү мәктәбендә уку белән беррәттән, 3нче сәнгать мәктәбендә (хәзерге Байназар Әлминов исемендәге сәнгать мәктәбе) укыган.
Казан сәнгать училищесын кызыл диплом белән тәмамлаган (укытучылары Ляля Кальюранд, Лев Потягунин, Рәшид Төхфәтуллин, Татьяна Зуева). 9 ел рәттән Мәскәү, Ленинградның сәнгать институтларына имтихан тотып карый, конкурстан уза алмый. Казан кремлендә хәрби хезмәт үткән, 5 ел Казан сәүдә рекламасы предприятиесендә эшләгән.
Чуаш педуниверситетының сәнгать-графика бүлеген тәмамлаган (1979, остазлары Николай Васильевич Овчинников, Ревель Федорович Федоров, Адилә Аким кызы Ефейкина). Диплом эше ― Яңа Чабаксар трактор заводына багышланган «Тракторострой яшьлеге» линогравюралар сериясе.
1974 елдан башлап, 20 ел Татарстан китап нәшриятында китап бизәүче булып эшли. Үз гомерендә 1 меңнән артык китап, журнал, басма бизәгән.
20 ел Татарстан Рәссамнар берлегенең графика секциясен җитәкли.
Иҗаты
Лейпциг, Ганновер, Мәскәү, Турин, Дәһлидә узган Халыкара китап күргәзмәләре экспоненты. Төбәк, Россия һәм халыкара сәнгать күргәзмәләрендә катнашучы.
1994 елда «Вечерняя Казань» газетасының логотибын һәм Казан ТЮЗы эмблемасын иҗат иткән.
Казанга багышланган эшләр циклы: «Казан серләре», «Кабан күле серләре», «Зилант тавы», «Казан мәчесе» һ. б авторы. Алабуга, Зөя, Касимов, Яранскига багышланган картиналар сериясе бар. Төркия һәм Израильнең төрле районнары, Сербия, Кырым һәм Себернең матур урыннары буенча сәфәрләрен чагылдырылган эшләре бик күп.
1990 елда, Россия төбәкләреннән бердәнбер рәссам буларак, Россия Федерациясенең яңа гербын эшләүдә катнаша.
Ике дистә ел «Казань» бизәү белән шөгыльләнә.
Йөзгә якын эше төрле музей коллекцияләрендә: ТР сынлы сәнгать музее, Алабуга, Киров, Касимов, Чанаккале, Әнкара (икесе дә Төркия) музейлары фондларында саклана.
Гаиләсе
Беренче хатыны Галина. Бер уллары бар. Икенче хатыны Мария. Балалары: уллары Лев, КФУ биофагын тәмамлаган, дизайнчы булып эшли, Борис, дәүләт хезмәткәре, юрист. Кызы Полина, музыка һәм сәнгать мәктәпләрен, ике вуз тәмамлаган.
Әдәбият
thumb|right|300px|Иске [[китаплар]] right|300px|thumb|Татар китаплар Әдәбият (, أدب сүзеннән) – киң мәгънәдә теләсә нинди язма текстлар. Бу термин киң кулланыла һәм еш кына тулысынча аңлашылып бетмәскә мөмкин, ул китап (әсәр) эчтәлегенә бәйле рәвештә төрле мәгънәгә ия.
Пшигуже
Пшигуже — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ашагыкатыклы (Тортум)
Ашагыкатыклы (Aşağıkatıklı) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Тортум илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Руске-Пяски
Руске-Пяски — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бейтс (округ, Миссури)
Бейтс — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Батлер шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1841 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2196 км² тәшкил итә.
Каза ди Лорето I (Рим)
Каза ди Лорето I — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Каза ди Лорето I Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Якса (елга)
Якса  — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кече Тетёр елгасының сул ярына тамагыннан 7 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 24 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Иртеш су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Конда елгасы. Кече елга бассейны — Конда, елга бассейны — Иртеш.
Валери Чепланова
Валери Чепланова (Вероника Валери кызы Чепланова,, — , ) — Алмания кино һәм театр актеры, җырчы.
Аржелуз
Аржелуз — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Долбилово (Киров өлкәсе)
Долбилово (Долбилово) — Киров өлкәсенең Советск районында урнашкан авыл.
Авыл янында мәҗүси чирмешләр тарафыннан хөрмәтләнгән Чумбылат тавы урнаша.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Шәүрә Мортазина
Шәүрә Мортазина (Шәүрә Муса кызы Мортазина, Шәүрә Муса ҡыҙы Мортазина) – театр режиссёры. РСФСР (1970), БАССР (1955) атказанган сәнгать эшлеклесе.
Тәрҗемәи хәле
1925 елның 22 июлендә Мәскәүдә туган. Әтисе — Муса Мортазин (1891-1937), хәрби эшлекле, 1920-1921 — БашЦИК рәисе. ГИТИСны (А.М.Лобанов сыйныфы) тәмамлаган (1948).
1948-1972 елларда Уфада Башкорт дәүләт академия драма театры режиссёры.
1962-1966 елларда Уфа сәнгать укуханәсендә укыта.
1968-1970 ел Уфа дәүләт сәнгать институтында кафедра мөдире.
Иҗаты
Уфа театрларында 100 дән артык спектакльне сәхнәгә куя. Дебюты — «Олы мәхәббәт» (Г. Берёзконың «Командарм» әсәре буенча) (1948). Милли драматургларның әсәрләрен, шулай ук рус һәм чит ил классиклары әсәрләрен сәхнәгә куюда режиссёр осталыгы аеруча ачык күренә. ССРБда беренче булып, Д. Лоусон, Вольтер әсәрләрен сәхнәгә куя.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
ССРБ театр әһелләре берлеге әгъзасы
Әдәбият
В.Галимов, С.Сәетов (төзүчеләре). Башкорт дәүләт академия драма театры. Уфа, 1969. р
Сылтамалар
Башкортстан (белешмәлек)
Пайн-Филью
Пайн-Филью — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Фернан Магеллан
Ферна́н Магелла́н (порт. Fernão de Magalhães, исп. Fernando (Hernando) de Magallanes; якынча 1480, Траз-уж-Монтиш өлкәсе, Португалия – 1521 елның 27 апреле, Мактан утравы, Филипин) – португал һәм испан диңгезчесе. Тарихка дөнья тирәли беренче сәяхәт кылган кеше буларак кергән.
Магелланның дөнья тирәли сәяхәте
Чыгышы буенча Магеллан португал булган. Франсишку де Алмейда җитәкчелегендә ул 1509 һәм 1511 елларда Малаккага (хәзер Малайзиядә) кадәр барып җитә. Магеллан Молук утрауларына көнбатыш юл эзләү проектын Португалия короленә тәкъдим итә, ләкин Васко да Гама ачкан көнчыгыш юл кыскарак булганга күрә, король аның тәкъдимен кире кага.
Шуннан Магеллан Испаниягә күчеп китә һәм корольның хезмәтенә күчә. 1517 елда Испания короле Карл I аның көнбатыш юл проектын кабул итә. thumb|left|450px|Сәяхәт юлы
Экспедиция кораблары
Магеллан кораблары түбәндәгеләр була: Адмирал Магеллан җитәкчелегендәге сукуышы 110 т булган «Тринидад»; «Сан-Антонио», 120 т, капитаны – Хуан де Картахен була; «Консепсьон», 90 т, капитаны – Гаспар де Кассада; «Виктория», 85 т, капитаны – Луис де Мендоса һәм «Сантьяго», 75 т, капитаны – Жуан Серрано.
Экспедициянең башы. Атлантик океан. Бразилия
1519 елның 20 сентябрендә команда саны 265 кеше булган биш корабтан торган Магеллан флотилиясе Санлукар-де-Баррамеда портыннан (Гвадалквивир елгасы тамагы) чыга, Фернан Магеллан экспедициясен башлап җибәрә.
Ике айдан кораблар Бразилия ярларына барып җитәләр һәм Америка материгы ярлары буйлап көньякка юл тоталар. 1520 елда алар Сан-Хулиан бухтасында кышлыйлар. Монда Магеллан Испаниягә әйләнеп кайту ягында торган фетнәчеләрне авырлык белән бастыра.
Магеллан бугазын ачу
1520 елның сентябрендә дүрт корабка калган экспедиция («Сантьяго» юлда һәлак була) көньякка юл тота. 1520 елның октябрь ахырында алар соңрак Магеллан бугазы дип аталган бугазга барып ирешәләр. Бугазны үтү авыр була, «Сан-Антонио» корабы, бугазны үткәч, үз белдеге белән Испаниягә кайтып китә.
Тын океан
Бугазны кичкәч, экспедиция Азиягә юнәлә. Аңа кадәр «Көньяк диңгез» дип аталган океанны Магеллан Тын океан дип атый. Экспедициядә катнашучылардан берсенең әйтүе буенча, бу атама бирүнең сәбәбе йөзү дәверендә анда бер давылның да чыкмавы булган. Өч айга сузылган кичүдә экипажның бер өлеше үлә. Яңадан фетнә кубарга тора.
Филипин утраулары. Магелланның үлеме
1521 елның язында Магеллан соңрак Филипин дип аталган утрауларга барып җитә. Магеллан ике идарәче арасында туган җирле конфликтта берсенең ягына күчә һәм 27 апрельдә сугышта һәлак була. Испания короле хакимияте астына күчкән Себу утравының раджасы, Магелланның үлеменнән файдаланып, испаннарны мәҗлескә чакыра һәм берничә дистә кешене үтертә. Берничә айдан кораблар Молук утрауларына барып җитәләр. thumb|265px|«[[Виктория (каракка)|Виктория караккасының бүгенге копиясе»]]
Экспедициянең бүленүе. Кире кайту
Молук утрауларында тәмләткечләр сатып алына. Анда булганда испаннар Португалия короленең Магелланны качкын буларак игълан итүе турында ишетәләр. Шуңа күрә аның кораблары әсирлеккә алынырга тиеш була. «Консепсьон» ташланып ут төртелгән була. Бары тик ике кораб калган була. «Тринидад» көнчыгышка, испаннарның Панамадагы биләмәләренә юнәлә, ләкин каршы җил чыгып, алар кире кайтырга мәҗбүр булалар һәм португалларга әсирлеккә төшәләр. Испаннарның күпчелеге Һиндстанда сөргенлектә үлеп бетә. Хуан Себастьян Элькано җитәкчелегендәге «Виктория» корабы көнбатышка юл тота. Африканы көньяктан урап узып, 18 кеше өйләренә әйләнеп кайта.
Экспедициянең нәтиҗәләре
«Викториядә» китерелгән йөкне сатудан килгән акча белән чыгымнар капланып кына калмый, тагын гаять зур табыш китерә. Кешелек тарихында беренче дөнья тирәли сәяхәт кылынган була. Географик ачышлар ясала.
Лекниця
Лекниця — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мйодувко
Мйодувко — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чиһрдад
Чиһрдад наск (Čihrdād nask) - ул Авестаның югалган наскларның берсе һәм хәзер бары тик Денкард 8.13-тә тасвирлама буларак сакланып калган. Тасвирламада текст кешелек тарихы турында иң элек вакыттан Зәрдөшт пәйгамбәргә ачылышка кадәр дип әйтелгән, һәм ул Фирдәүсинең Шаһнамәсе кебек соңрак эшләр өчен әһәмиятле чыганак булган.
Веббер (Канзас)
Веббер  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Веббер шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15494) 1999 CX123
(15494) 1999 CX123 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 11 февралендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 CX123» саналган.
Эдсон (Висконсин)
Эдсон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Идел буе спорт һәм туризм академиясе
Идел буе спорт һәм туризм академиясе – спорт-туризм профилен үстерүче югары уку йорты. Оештыручысы — Россия Федерациясенең спорт министрлыгы.
Тарихи белешмә
1974 елда Волгоград физик культура институтының Казан филиалы буларак ачыла.
1986 елда уку йорты РСФСР Спорткомитеты боерыгы нигезендә Казаннан Брежнев (Чаллы) шәһәренә күчерелә.
1997 елда мөстәкыйль уку йорты — институт булып китә, үзенең белем бирү программаларын үстерә. Аннары институт академия статусын ала. Академиядә шул вакытта физкультура спорт һәм туристлык юнәлешләре, педагогик һәм психологик белгечлекләр ачыла. Физик культура һәм спорт колледжында урта махсус белем алу мөмкинлеге булдырыла. Диссертация советы спорт фәне буенча эшли башлый. Медика-биологик тикшеренүләр игътибар көчәя. Болар барсы да ил өчен төзелеш чорына туры килә, бу вакытта белем бирү өлкәсендә финанслау азая, базар реформалары белем бирү системасында кризиска китерә.
2010 елга көндезге бүлектә якынча 1 мең, читтән торып уку бүлегендә якынча 500 студент, шул исәптән 400 кеше түләүле формада укый; укытучылар коллективында — 75 кеше, аларның утызы фән кандидаты һәм 5 се фән докторры (ике эштә эшләүчеләр беләнн бергә).
Өченче этап 2013 елда Казанда XXVII Бөтендөнья җәйге студентлар уены үткәрелү белән бәйле. Чирек гасыр узуга, академия, иң яхшы традицияләрне саклап, яңа материаль-техник база һәм югары статус булдырып, Казанга кире кайта – монда академиянең яңа тормышы, миссиясе башлана: милләтара студентлар берләшмәсе файдасына спорт фәнен үстерү, яңа белем бирү  технологияләре булдыру.
2011 елда вуз Казанга күчерелә һәм хәзерге исеменә ия була.
Нәҗип Исмәгыйлев
Нәҗип Исмәгыйлев (псевдонимы Нәҗип Нәккаш), Нәҗип Фәйзрахман улы Исмәгыйлев (1948, Мамадыш районы) — әдәбият галиме-текстолог, нәкышчы, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (1998), Г. Тукай исемендәге Татарстан дәүләт бүләге иясе (2016). Татарстанның рәссамнар берлеге, һөнәрчеләр пулаты (берлеге), РФ каллиграфлар милли берлеге әгъзасы.
Тәрҗемәи хәле
1948 елның 30 июлендә ТАССР Кызыл Йолдыз районы (1959 елдан Мамадыш районы ) Үсәли (элекке Өчиле) авылында туган. Урта мәктәпне тәмамлагач, уку алдынгысы буларак, үз мәктәбендә калдырыла. Җиде ел балаларга рәсем дәресләре укыта. «Татар теле һәм әдәбияты» белгечлеге буенча Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын тәмамлагач (1979), ССРБ ФА КФ  Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм тарих фәнни-тикшеренү институтында (1996 елдан Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты) өлкән гыйльми хезмәткәр вазифасын башкара. 1985 елда әлеге институтта аспирантура тәмамлый. ««Мәҗмүг әл-хикәят» фарсы прозасы җыентыгының татарчага тәрҗемәсе татар әдәбияты тарихында» темасына кандидатлык диссертациясе әзерли (якланмаган).
Текстолог буларак, борынгы татар әдәбияты, бигрәк тә гарәп имлалы кулъязма һәм китапларны өйрәнә, хәзерге язуга күчерә, китап итеп бастыра.
Россия Ислам университетында, Казан педагогика көллиятендә студентларга байтак еллар каллиграфия буенча дәресләр бирә, булачак дин әһелләренә, укытучыларга гарәп, латин язуында, кириллицада матур язу нигезләрен өйрәтә.
Шамаилче
Н. Нәккаш — каллиграфия сәнгате остасы, хаттат. 400дән артык шамаил эшләгән. Беренче һәм аннан соңгы шамаилләре «Мирас» журналында басылган. Шамаилләрендә – Коръән аятьләре, Мөхәммәт пәйгамбәр (с.г.в.) хәдисләре, хәзерге заман вакыйгалары урын алган. Шамаилләр буенча үткәрелгән күргәзмәләрдә, Россиякүләм проектларда (Мәскәү, Санкт-Петербург, Бөек Новгород һ.б. шәһәрләрдә) 40 тапкыр катнаша, 20 шәхси күргәзмәсен оештыра. Чит илләрдә — Тәһран (Иран) (2001), Дижон (Франция), Әнкара (Төркия) һ.б.) күргәзмәләре булган.
Кол Шәриф мәчете диварларында төсле пыялага язылган 5 шамаиле эленгән.
Туграчы
Борынгыдан татар халкының югары катламында таралган, гаиләдә буыннан-буынга тапшырыла торган тугра (шәхси билге, мөһер) жанрын яңартып җибәрә. Меңнән артык туграның авторы, шуның 400е төсле пыялада эшләнгән. Татар зыялыларының, язучыларның, артистларның, рәссамнарның, композиторларның, сәясәтчеләрнең туграларын эшли.
Казанның Тукай мәйданындагы шәһәр сәгатенең (авторы — металлчы рәссам Игорь Башмаков) саннарын татарча сүзләр белән яза, Тукай шигырьләреннән өзекләр урнаштыра.
«Алмаз-Холдинг» ширкәте белән хезмәттәшлек итеп, Универсиада-2013 өчен  сувенирлар ясады (алтын-көмештән коелган бизәнү әйберләренә милли орнамент, догалык эскизлары эшли).
Владислав Нургалиев
Владислав Нургалиев (Владислав Игорь улы Нургалиев,, — , ) — Россия һөнәри футболчысы (һөҗүмче).
Хоттендорф
Хоттендорф (Hottendorf) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8155) Battaglini
(8155) Battaglini — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 17 августында галимнәр тарафыннан Сан-Витторе обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 QA» саналган.
Станислав Галиәкбәров
Станислав Галиәкбәрев (Станислав Кәбир улы Галиәкбәрев,, — , ) — СССР шаһматчысы һәм шаһмат композиторы, Татарстан Республикасы шахмат мәктәбе патриархы, Р.Г. Нәҗметдинов исемендәге Шахмат һәм шашка сараена нигез салучы.
Биографиясе
1931 елның 30 июлендә Украина ССРның Ворошиловград өлкәсе Краснолучский районы Ново-Павловка авылында туа.
1932 елдан Казан шәһәрендә яши.
Мәктәпне тәмамлаганнан соң Архангельскида укый, соңыннан танылган тренер, спорт мастеры Виктор Голенищевта шахмат белән шөгыльләнә. 1951 елда «Зенит» ДСО өлкә беренчелегендә катнаша һәм беренче категория нормасын үти.
Техникумны тәмамлаганнан соң, 1952 елда проект оешмаларында, башта «Промэнергопроект» институтында, ә 1953 елдан «Татпроект» проект конторасында, «Татагропромпроект» институтында, «Татагропромпроект» институтында эшли башлый. Хөкүмәт бүләкләре белән бүләкләнгән.
1953 елда Казанга кайткач, «Труд» балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбенең шәхси беренчелегендә катнаша һәм беренче урынны ала, шуннан соң актив шахматлардан читләшә.
1977 елда шахмат композициясе белән кызыксына. Мәсәләләр һәм этюдлар чишә, читтән торып үткәрелгән конкурсларда катнаша башлый. 1977-1986 елларда 36 халыкара, бөтенсоюз, республика, өлкә һәм шәһәр конкурсларында катнаша.
Савана (Техас)
Савана (Savannah) — АКШның Слободской штатында урнашкан шәһәр.
Станислав Галиәкбәров
Биографиясе
Татарстан Республикасы Шахмат Федерациясе каршындагы шахмат композициясе комиссиясенең 1982 елдан беренче рәисе.
Савана (Техас)
Тарих
1733 тә нигезләнә.
Станислав Галиәкбәров
Җәмәгать эшчәнлеге
Кыска вакыт эчендә бөтен республика проблемалары белән тыгыз иҗади элемтә урнаштырыла. Дөньяның алдынгы композиторларын җәлеп итеп, күп кенә кызыклы ярышлар оештырылды һәм үткәрелде. Татарстан спортчылары Бөтенроссия, Бөтенсоюз һәм халыкара ярышларда, дөнья чемпионатларында уңышлы чыгыш ясый башлыйлар.
Станислав Галиәкбәров шахмат клубы өчен искиткеч бина бүлеп бирүгә ирешә, Советлар Союзы коммунистик партиясе Үзәк Комитеты политбюросына һәм шәхсән Леонид Ильич Брежневка шәхси хаты белән мөрәҗәгать иткән. Нәтиҗәдә, Казан һәм Татарстан шахмат йортын (соңыннан шахмат сараен) бирәләр, анда Р. Г. Нәҗметдинов исемендәге Шашка һәм шахмат мәктәбе урнашкан.
Казанышлары
Станислав Кәбир улы Галиәкбәров ветераннар арасындагы турнирларда да бик яхшы чыгыш ясаган, һәрвакыт югары призлы урыннар яулаган. Пенсиягә чыкканнан соң Р. Г. Нәҗметдинов исемендәге шахмат һәм шашка сараенда белгеч булып эшли.
Шахмат буенча V Россия Кубогы ачылган көнне (Казан), 70 яшь тулу уңаеннан, шахмат буенча комиссиянең мактаулы президенты Станислав Кәбир улы Галиәкбәровка Россия шахмат федерациясенең Мактау грамотасы тапшырылды.
Татарстан Республикасы Яшьләр эшләре һәм спорт министрлыгы Станислав Кәбир улы Галиәкбәровны «Физик культура һәм спортны үстерүдәге казанышлары өчен» республика хөрмәт билгесе белән бүләкләде.
Татарстан Республикасы шахмат федерациясе президиумы Станислав Кәбир улы Галиәкбәровка федерациянең мактаулы әгъзасы исемен бирде һәм 1 нче номерлы «Татарстан Республикасы шахмат ветераны» таныклыгын тапшырды.
Санта-Мария-дель-Парамо
Санта-Мария-дель-Парамо — Испаниянең Леон провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Gāh
Gāh (Farsı telendä: گاه) - ul Zärdöştlektä Jazatağa (Xodajğa) bağışlanğan waqıt periodı.
Энермучаш (Яңа Торъял районы)
Энермучаш (Эҥермучаш, Энермучаш) — Мари Илнең Яңа Торъял районында урнашкан авыл.
Струпехув
Струпехув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Елянец
Елянец (Елянец ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Изас (елга)
Изас — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Урта Терсь елгасының сул ярыннан 51 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, Новокузнецк каласыннан Кемерово каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Изас (река)
Финтина-Доамней
Финтина-Доамней — Румыниянең Келераш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Карабедир (Динар)
Карабедир (Karabedir) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Динар илчесенә караган бер авыл (köy).
Финтина-Доамней
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Евгений Кацура
Евгений Касура (,, — , ) — СССР штангачысы, авыр атлетика буенча дөнья чепионатларының алтын (1966) һәм көмеш (1962) мидәлләре иясе, авыр атлетика буенча Европа чепионатларының алтын (1964, 1966) һәм көмеш мидәлләре иясе.
Пшиленгув
Пшиленгув — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Валь-э-Шатийон
Валь-э-Шатийон (Val-et-Châtillon) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 18,57 км².
Аржузан
Аржузан — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Ашваттһа
Һинд дине мифологиясе буенча, ашваттһа (Санскрит телендә:अश्वत्थ, IAST: aśvattha) (яки Ассатһа) ул Изге Инжир агачы, ул Һинд динендә изге агач һәм киң рәвештә Һинд диненә караган тектсларда очрый, ул Риг Ведаданың I.164.20 мантрасында 'пипал' (Ficus religiosa) буларак искә алына. Буддачылык текстларында агач Бодһи агачы дип атала, бу aгач астында Гаутама Будда медитациялгән һәм яткылыкка ирешкән. Ашваттһа ул Шива һәм Вишнуның исеме; Ади Шанкара буенча бу исем шва (иртәгә) һәм стһа (калган нәрсә) тамырларыннан алынган. Данстутида Ашваттһа Патшазадә исеменнән Атһарван (Пайюга бирелгән) бүләкләрен кабул итүчеләре булган; патшазадә Гриффит тарафыннан Диводаса белән идентификацияләнгән булган.
Начикетага күрсәтмәләр биргәндә Яма Радж мәңге Ашваттһа агачын тасвирлый, аның тамырлары өскә үсә һәм боткалары аска, ул саф мәңге Браһман, анда бөтен бу дөньялар урнашкан һәм аннан тыш бернәрсә дә юк (Катха Упанишада шигырь II.vi.1). Әмма Кришна безгә сөйләгәнчә Ашваттһа агачының башы да, ахыры да юк һәм стационарлыгы юк, аның тамырлары өстә һәм ботаклары аста, тамырларын Гуналар тукландыра һәм аның мәңге тамырлары кеше дөньясында гамәлләр формасында таралган һәм аларны кайту булмаган күк сыену урынына ирешү өчен көчле бәйле булмау коралы белән кисәргә кирәк (Бхагавад Гита Бүлек XV 1-4 шигырьләре). Баштагысында өйрәнелгәнчә Ашваттһа агачы Брахман белән идентик чын нәрсә һәм шулай итеп аны кисеп булмый; соңгысында әйтелгәнчә Ашваттһа агачын чын булмаган мәхлукат итеп карарга мөмкин һәм аның булуын кисәргә кирәк. Пураналарда, мәсьәлән, Падма Пуранада һәм Сканда Пуранада Ашваттһа (Пипал) агачына ихтирам күрсәтеп якын килү һәм табынудан бик күп алкышлар санап үтелә.
Бодхи агачы белән бәйләнештә искә алынган беренче тарихи шәхес булып Богһайяда Ашока тора, аның Буддачылык исеме Пийядаси булган. Һинду корбан утында кулланылган ут таякчыкларында, мәсьәлән, агниһотрада шулай ук ашватһа агачының кипкән тукымасы бар.
Бетти Альвер
Бетти Альвер (үзе, Элизабет Оливер, 1937 елдан Элизабет Тальвик, 1956 елдан Элизабет Лепик, эст. Betti Alver, 1906 елның 23 ноябре, Йыгева, Эстония — 19 июнь 1989, Тарту, Эстония) — Эстония шагыйрәсе, прозаик, тәрҗемәче. А.С. Пушкинның «Евгений Онегин» романын эстон теленә тәрҗемә итә. Эстония ССРның атказанган язучысы (1966). Эстония ССР халык язучысы (1981).
Биография
Элизабет Альвер 1906 елның 23 ноябрендә Йыгева шәһәрендә туа. 1924 елда Тарту гимназиясен тәмамлый, 1924-1927 елларда Тарту университетында Эстон теле һәм әдәбиятын өйрәнә.
1927 елда «Җил сөяркәсе» романы басыла. Б.Альверның «Тузан һәм ут» исемле беренче шигырь китабы 1936 елда нәшер ителә. Бетти Альвер тәрҗемәсендә А.С. Пушкинның поэмалары һәм аның «Евгений Онегин» романы (1964), Горькийның «Балачак» һәм «Минем университетларым» басылып чыга. Шулай ук Кристьян Яак Петерсонның немец телендәге шигырьләрен дә тәрҗемә итә. Бетти Альвер шигырьләре рус, поляк, алман, инглиз, чех, итальян һәм башка телләргә тәрҗемә ителгән. Б.Альвер шигырьләрен рус теленә Юнна Мориц тәрҗемә итә.
Бетти Альвер хөрмәтенә аның туган шәһәрендә «Йолдызлы сәгать» дип исемләнгән көзге шигърият көннәре үткәрелә. 2013 елда Меркурийда кратер — Альвер (Alver) дип исемләнә.
Эстония ССРның Юхан Смуул исемендәге әдәби премиясе лауреаты (1980).
XX гасыр Эстониянең 100 бөек эшлеклесе исемлегенә (1999) язма һәм онлайн тавыш бирү нәтиҗәләре буенча төзелгән исемлеккә керә.
Гаиләсе
Бетти Альвер шагыйрь Хейти Тальвикта кияүдә була. 1956 елда әдәбият белгече, 1940-45 елларда Әдәби музейның беренче директоры Марта Лепикка кияүгә чыга. Эдуард Альвер (Азатлык сугышы вакытында Кайтселиита командиры) һәм Сийм Каллас туганнар була.
HD162727
HD162727 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Пай-Педру
Пай-Педру — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
HD162727
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Печеть
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бижгир
Бижгир — Румыниянең Бакеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рушув (Люблин воеводалыгы)
Рушув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Шеннон (Джорджия)
Шеннон  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Шеннон халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кылынчарслан (Селчуклу)
Кылынчарслан (Kılınçarslan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Селчуклу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Ашагыкая (Силван)
Ашагыкая (Aşağıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Силван илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(15495) Bogie
(15495) Bogie — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1999 елның 17 февралендә Джон Бротон тарафыннан Риди-Крик обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1999 DF2» саналган.
Бэрри (округ, Миссури)
Бэрри — Америка Кушма Штатларының Миссури штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Касвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1835 елда оештырыла.
Халкы
2019 елда халык саны 35 881 кеше тәшкил иткән.
Пезуха
Пезуха — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Иваново өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Сунжа елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 20 км.
Бэрри (округ, Миссури)
Территориясе
Округ мәйданы 2018 км² тәшкил итә.
(8156) Цукада
(8156) Цукада — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1988 елның 13 октябрендә К. Эндатэ, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1988 TR» саналган.
Пезуха
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны Рыбинск сусаклагычыннан түбәнгә таба Ука кушылганчы, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейныннан тыш).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мйодунске
Мйодунске — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гакыйдә
Ислам теологиясе, яки гарәп теленнән алынмасы Гакыйдә (гар. عقيدة) — Ислам ышануларын билгеләүче Ислам гыйлемнәренең бер өлеше, Исламның тәгълиматы өйрәткәненчә иманга юл күрсәтә.
Сөнничелек
Сөнниләрнең гакыйдәсе иманның алты шартына нигезләнгән. Гакыйдәдә сөнниләрнең төп мәзһәбләре – Әбүл-Хәсән әл-Әшгари һәм Әбу Мансур әл-Матуриди имамнар исемнәре белән аталган Әшгарилек һәм Матуридилык дип санала. Шулай ук сәләфичелек гакыйдәсе таралган.
Сөнниләрнең төп ышанулары чагылган китап булып хәнәфи мәзһәбе галиме Әбу Җәгъфәр әт-Тахавинең (һ. 239-һ. 321) «Бәян әс-Сүннә уәл Җәмәга» («Гакыйдә Тахавия» исеме астында билгеле) китабы санала.
Гакыйдәнең бер мисалы
«Әмәнтү би-л-Ләхи вә мәләикәти-һи вә-кутуби-һи вә-русулиһи вә-л-йәүми-л-ахири вә-би-л-кадари хәйриһи вә-шәрриһи мин Аллаһи тәгалә вә-л-бә`су бә`да-л-мәүти хаккун әшхәдү ән(л) ләә иләһә иллә-л-Лаһу вә-әшһәдү әннә Мүхаммәдән габдү-һү вә-расулү-һү»
Тәрҗемәсе: - Иман китердем Аллаһка, аның Фәрештәләренә, Аның Китапларына, Аның Пәйгамбәрләренә, Кыямәт көненә, язмышның Аллаһ тәгаләдән икәнлегенә, яхшылыкның да яманлыкның да Аллаһтан килүенә, үлемнән соң кабат терелүнең дөреслегенә. Аллаһтан башка илаһ юклыгына һәм Мөхәммәд Аның рәсүле һәм колы икәнлегенә шәһадәтлек бирәм.
Струпчево-Дуже
Струпчево-Дуже — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Лекно (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Лекно  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Надежда Чепрага
Надежда Чепрага  (молд.  Nadejda Cepraga ; 1 сентябрь, 1956 ел) — ССРБ ның эстрада җырчысы, Молдавия ССРның халык (1988), Россия Федерациясенең атказанган  (1999) артисты. Молдова Православ Чиркәвенең Тышкы чиркәү бәйләнешләр бүлеге каршындагы Мәдәният буенча совет әгъзасы.
Биографиясе
Надежда Алексеевна Чепрага 1956 елның 1 сентябрендә Молдавия ССР-ның Шолданешт районының Распопены авылында туган. Атасы — Чепрага Алексей Павлович, Социалистик Хезмәт Герое, Ленин ордены кавалеры, әнисе — Зинаида Дионисовна Чепрага.
Надежда 4нче сыйныфта укыганда, җыр фестивалендә катнаша һәм шуннан соң туган авыллары аша аккан елга исеме белән аталган «Думбрава» үзешчән коллективының җырчысы булып китә. Алтынчы сыйныфта укыганда ансамбль солисты булып «Телефильм Кишинэу» студиясе төшергән «На сборке винограда» исемле кыска метражлы фильмда төшә.
Тугызынчы сыйныфта укыганда Надежда Чепрага композитор Евгений Доганың үз сүзләренә язган «Веселая свадьба» җыры белән балалар өчен популяр тапшыруларның берсе булган «Будильник»та беренче тапкыр чыгыш ясый. Озакламый Надежда ССРБ-ның Үзәк телевидениесенең «Экран собирает друзей» тапшыруында катнаша. Моннан соң Үзәк телевидение һәм Бөтенсоюз радиосының Юрий Васильевич Силантьев җитәкләгән оркестрына чакырыла. Аның белән Чепрага 1 Май бәйрәменә багышланган «Голубой огонек» тапшыруы өчен үзенең «Веселая свадьба» җырын яздыра.
Югары Сырга
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
Надежда Чепрага
Биографиясе
1973 елда Надежда Чепрага Берлинда, Яшьләрнең һәм студентларның X бөтендөнья фестивалендә «Дойна» җыры белән лауреат була һәм халык музыкасы бәйгесенең Алтын медален ала. Шул ук елда Евгений Доганың В. Лазарев сүзләренә язылган «Весна — ровесница любви» җырын Надежда Чепрага башкаруында «Струны гитары» исеме астында язылган башлангыч миньон-пластинка чыга.
Югары Сырга
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Надежда Чепрага
Биографиясе
10 ел Надежда Чепрага республика телевидениесе һәм радиосының эстрада-симфоник оркестры солисты була.
1973-1977 елларда Штефан Няга исемендәге музыка училищесының вокал һәм хор дирижеры факультетларында, 1977-1982 елларда — Кишиневтагы Гавриил Музическу исемендәге консерваториядә шулай ук вокал һәм хор дирижеры классы буенча белем ала.
Бу елларда җырчы күп төрле конкурсларда, фестивальләрдә, телевизион тапшыруларда катнаша, сизелерлек казанышларга ирешә. Мәсәлән, «Башни Вильнюса-74» (Литва ССР) фестивалендә — лауреат, «С песней по жизни» (1976 )конкурсында — дипломант, «Звезда Болгарии» телефестивалендә — лауреат, «Интертат» фестивалендә (1977, Чехословакия) — җиңүче була.
Килин (Техас)
Килин (Killeen) — АКШның Техас штатында урнашкан шәһәр.