cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мәммәд Сәид Ордубади
Тормыш юлы һәм иҗаты
Ленин ордены, Хөрмәт Билгесе ордены һәм медальләр белән бүләкләнгән.
Зур Паток
Зур Паток — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Щугор елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 121 км.
Мәммәд Сәид Ордубади
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Зур Паток
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шербивци
Шербивци — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кетлице
Кетлице — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Норт-Лейкпорт (Калифорния)
Норт-Лейкпорт  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Норт-Лейкпорт халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Баттл-Граунд (Индиана)
Баттл-Граунд  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гавронець (Свецкий повяты)
Гавронець  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камалетдинов
Камалетдинов — татар фамилиясе. Гарәп теленнән кергән «Кәмаль» («өлгергәнлек») сүзеннән ясалган.
Гротон (шәһәр, Коннектикут)
Гротон  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сылтамалар
Гротон (містечко, Коннектикут)
Уна (Бразилия)
Уна  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Прессас
Прессас — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Балагер (коммуна)
Балагер (Balaguères) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Прецфельд
Прецфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(9686) Keesom
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4604 P-L» саналган.
Комсомольский (Советский районы)
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (94,4%), татарлар (3,2%), руслар (2,4%).
(17289) 2037 P-L
(17289) 2037 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2037 P-L» саналган.
Аргуж
Аргуж — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Синцово (Киров өлкәсе)
Синцово (Синцово) — Киров өлкәсенең Лебяжье районында урнашкан авыл.
Бушкувець
Бушкувець — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Синцово (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Бушкувець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Синцово (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
Ясу
Ясу — Япония дәүләтенең Сига префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ясу шәһәре 2004 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 49821 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 615 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 81.07 км² тәшкил итә.
Берекет (Манавгат)
Берекет (Bereket) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Анталья иле Манавгат илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гомесельо
Гомесельо — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Төньяк Цебьюга
Төньяк Цебьюга — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Вашка елгасының уң ярына тамагыннан 145 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 64 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Үрләде
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Җаек су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Җаек елгасы, инештән Верхнеуральск гидротөененә чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Җаек (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Казе Марколине (Виченца)
Казе Марколине — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Марколине Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Йөрәк чирләре
Без яшәгән заманда 40-50 яшьлек кешеләрнең 2/3 өлешендә йөрәк белән проблемалары бар. Йөрәк авыруларыннан үлгән бу яшьтәге кешеләрдә 65 % очракта инфаркт һәм инсульт авырулары үлем сәбәбе булып тора. , Күп кешеләрдә бу авыруларга бирешүчәнлек яшь арта барган саен сиздерә. Алар йөрәкне «сизә» башлыйлар: ул еш кына чәнчеп ала, тигез типми, сул якта ятып торып, йә бөтенләй йоклап булмый; элек бөтенләй сизелмәгән йөрәк бик көчле тибә; тын бетү барлыкка килә, кечкенә генә ’ йөкләнештән дә бик тиз ардыра. Барлыкка килгән тойгылар күңелсез һәм куркыныч уйлар белән бергә бара. Кайвакыт болар элек алып барган тормыш рәвешен дә үзгәртергә мәҗбүр итә.
Моңа нинди сәбәпләр китерә соң? Әйдәгез, шуларны карап китик әле. * Стресс. Психологлар нинди кешеләрнең характерлары гипертониягә китерүен ачыклаганнар. Бу бик актив, үзләренең бар көчләрен эшкә биргән, игътибарларын читкә юнәлдерә белми торган кешеләр икән. Алар һәрвакыт тизрәк, күбрәк эшләргә тырыша, үзләре өчен вакыт тапмыйлар, шунлыктан «кабалану» авыруы белән интегәләр һәм даими рәвештә киеренкелек кичерәләр. Нәтиҗәдә, андый кешеләрнең кан басымы үз яшьләреннән 20 елга алдан бара, гәүдә авырлыгы да шулкадәр үк артып китә. * Артык авырлык — сәламәтлекнең явыз дошманы! Организмга май җыела барган саен, йөрәк мускулларының кыскару ешлыгы арта. Йөрәк кан белән органнарны гына түгел, җыелган май запасларын да тәэмин итәргә мәҗбүр була, нәтиҗәдә ул артык көч куеп эшли башлый. * Холестеринның күп булуы — кан тамырларының тараюына һәм алар буйлап кан йөрешенең кыенлашуына китерә. Канны тарайган кан тамырлары аша куу өчен, организм кан басымын күтәрергә мәҗбүр була. Моннан йөрәккә өстәмә йөкләнеш барлыкка килә. * Тәмәке тарту — тәмәке төтене кан тамырларын тарайта һәм сәламәтлекне кире кайтарырга тиешле даруларны җимерә. * Шикәр диабеты — кан тамырлары стенкалары зарарлану, тромблар барлыкка килү, кан тамырларында кан йөрешенең бозылуы шикәр чиренең еш күзәтелә торган катлаулануларына керә. * Аз хәрәкәтләнү — канның кан тамырлары буенча йөреше акрынаюына һәм тәмам тукталуына китерә. Нәтиҗәдә, организмның тукымалары һәм органнары үз вакытында кирәкле матдәләр белән туклана алмый.
Йөрәк авыруларының нинди билгеләре безне сагайтырга тиеш? * Мәсәлән, баш авырту, баш әйләнү, йөрәк кагулар гипертониянең беренче билгеләре булып тора (ләкин алай булмаска да мөмкин). Күз алдында «вак чебеннәр» очу, күз аллары караңгыланып китү—бу симптомнар авыруның озак вакытлар дәваланмаганлыгын күрсәтә. * Стенокардия («күкрәк бакасы») булганда, физик, эмоциональ йөклә­ нешләр күкрәк сөяге артында авырту барлыкка китерә. Кайбер очракта, йөкләнеш беткәннән соң, мондый авырту үзеннән-үзе дә басыла, ә күп вакытта авыруның хәле валидол, нитроглицерин кабул иткәннән соң гына яхшыра. Өянәк вакытында авырту белән бергә күкрәк кысылу тойгысы, һава җитмәү күзәтелә. Өянәк 1 минуттан 10 минутка кадәр дәвам итә ала. * Типик булмаган стенокардия—авырту бугазда, тешләрдә, җилкә, терсәк буыннарында, сул кулның чәнчә бармагында сизелергә мөмкин. Авыртуы сизелмәгән стенокардия өянәге булганда, авыру вакытлыча хәлсезлектән интегә, аңа һава җитми, ул күкрәгендә авырлык сизә. * Миокард инфаркты — бу очракта йөрәктәге бик көчле авырту озак вакыт дәвам итә, 20-30 минуттан озаккарак та артып китәргә мөмкин. Йөрәкнең авыртуы физик йөкләнешләр белән генә бәйләнмәгән, тыныч халәттә дә булырга мөмкин. Авыртуны нитроглицерин таблеткасы басмый һәм авыруның хәле җиңеләйми. Аның косасы килә, тыны бетә, башы әйләнә. Авыру аңын югалтырга да мөмкин. Миокард инфаркты турында беренче тасвирлама 1909 елда ясалган. Хәзерге чорда бу авыру кешеләрнең үлем сәбәпләре арасында, инфекцияле һәм шеш авыруларын узып, беренчеләрдән бара.
Инфаркт кичергәннән соң, авыруга кадәр гадәтләнгән тормыш рәвеше. белән яшәп булмый, кайбер нәрсәләрдән баш тартырга туры киләчәк. Яшәү рәвешенең сыйфатын начарлатмас өчен, тәмәкене ташлау зарур. Кар­ диологиядә бу—беренчел шарт. Авырлыкны тикшереп торырга, кан басымын күзәтү астына алырга, югары булса, табиб билгеләгән препаратларны регуляр рәвештә кабул итү шарт. Физик активлыкны саклау мөһим, рекордлар куярга омтылмыйча, аннан үзегезгә рәхәтлек, ял тою да җитә. Берәр көн теләгегез булмый торса — кичектерегез, ләкин тукталып калырга кирәкми. Җенси тормыш алып барырга ярый. Әгәр хастаханәдә табиблар 1 айпылышлар тапмаса, төшенкелеккә бирелмичә, нормаль тормыш рәвеше алып барыгыз. Табиб белән киңәшкәннән соң, эшкә чыгарга, машина йөртергә, самолетта очарга була.
Кызганычка каршы, кайбер кешеләр хастаханәдән чыккач, инфаркт ту­ рында оныталар. Без шулай яратылгандыр инде, начарлыкны тиз онытабыз...
Шуның өстенә хәзер берни авыртмый, тик йөрәк тукымасы «үлгән», анда җөй барлыкка килгән. Инфаркт булганчы авырта иде. Кайчак кеше үзен инфарктка кадәргедән яхшырак сизә. Анда үзен сау-сәламәт дип сизү ил­ люзиясе туа. Саклык бөтенләй югала, бу бик начар. Күптән түгел генә пациент булган кеше саклык турында оныта һәм яңадан хастаханә койкасына эләгә. һәрвакыт хәтердә тотарга кирәк, табиб билгеләгән барлык тәкъдимнәрне үтәгәндә дә, тулысынча сәламәтләнеп булмый. Бу авыру гомерлеккә кала. Ләкин аны кабат булдырмаска мөмкин. Шуңа күрә, йөрәк сезне уңайсыз хәлгә куймасын дисәгез, сәламәт тормыш рәвешен саклап, икенчел профилактиканы үтәү кирәк. * Йөрәк-кан тамырлары авырулары барлыкка килүдә калий һәм магний ионнары җитешмәүчәнлегенең роле зур икәнлеге расланды. Йөрәк- кан тамырлары җиткелексезлеге аркасында вафат булган кешеләрнең. миокардында, сәламәт кешеләрнеке белән чагыштырганда, магнийның 2 мәртәбә ким булуы ачыкланган. Йөрәк мускуллары өчен организмга җитәрлек дәрәҗәдә калий ионнары керү дә бик мөһим. Ул җитешмәгән очракта инсульт, аритмия, йөрәк эше җиткелекле булмау куркынычы арта. Шуның өчен калий, магний ионнары кергән ризыклар рационда бик кирәк. Тик бу элементлар организм тарафыннан үзләштерелүенә май, аксым, кальций, фосфор элементлары каршы тора. Магнийның шпинатта, диңгез кәбестәсендә күп булуы билгеле. Ләкин һәрвакыт бу ашамлыклар белән генә тукланып булмый, шуңа күрә табиблар махсус дарулар билгели. Шундый даруларның берсе панангин дип атала. Аның составына калий һәм магний элементлары җитәрлек күләмдә кертелгән һәм ул дәвалау өчен генә түгел, профилактика өчен дә билгеләнә.
Табиблар йөрәк авыруына охшаш 30 дан артык чир барлыгын белә. Болар рәтенә муен-күкрәк радикулиты, хондроз, мускуллар авыртуы, кабыргаара невралгия, аерым очракларда ашкайнату трактында күзәтелгән авыртулар һәм башкалар керә. Нинди органыгыз авыру икәнен ачыклау өчен, соңга калмыйча, мәҗбүри рәвештә табибка күренергә тырышыгыз. Үзегезгә сизелгән симптомнарга игътибар бирмәү, үз-үзегезгә диагноз билгеләү тормышны куркыныч астына кую ул.
Югарыда санап киткән симптомнарга өстәмә буларак, йөрәк авыруының түбәндәге билгеләрен карап китү дә урынлы. Мондый билгеләрдән еш очрый торганы — тын бетү. Ул үпкәләргә кан җыелу һәм анда тукталып торуы сәбәпле, физик йөкләнешләр вакытында, аерым очракларда тыныч вакытта да сизелә. Кан тукталып торганлыктан, органнар җитәрлек дәрәҗәдә кислород белән туклана алмый, нәтиҗәдә авыруның хәле начарланып китә.
Кан тамырлары эшчәнлеге бозылу нәтиҗәсендә, кан йөреше дә акрыная, кан элементлары тамыр стенкалары аша чыга башлыйлар, аякларда шешләр барлыкка килә.
Артык юан, симез булу йөрәккә өстәмә йөкләнеш тудыра. Күгәргән иреннәр йөрәкнең начар эшләвен, аның организмга канны кирәкле кадәр кудырып бетерә алмавын күрсәтәләр.
Күзнең мөгез катламы тоныклану. Бу — атеросклероз билгесе (кан тамырларына май салынуы). Күзләрнең югары кабагында май «шешләре» ясалу да атеросклероз галәмәте.
Йөрәк авыруына каршы көрәшеп буламы соң?
Йөрәктә авырту сизсәгез, йөрәк авыруына шигегез туса, кардиологка күренеп электрокардиограмма ясатырга кирәклеген онытмагыз. Табиб дәва билгеләр, үзенең киңәшләрен әйтер.
Регуляр рәвештә кан басымын үлчәп торыгыз. Терекөмеш баганасының 120/80 күрсәткече—бик яхшы нәтиҗә. Кан басымы 140/90 булса, табиблар чуклану һәм физик йөкләнешләрне үзгәртү мәсьәләсендә киңәшләр бирер. 160/100 кан басымы «җиңел гипертония» дип йөртелә. Ул күп очракларда инсультка китерә, чөнки бик күп кешеләр мондый күрсәткечләрдән соң да үз хәлләренең куркыныч икәнен аңламыйлар һәм дәваланмыйлар.
Кандагы холестерин дәрәҗәсен елына 2 тапкыр тикшертергә кирәк, нормаль күрсәткеч — 3,63-5,2 ммоль. Аннан югары булса, туклануны үзгәртеп, дарулар кабул итеп, тиешле норманы кайтарырга кирәк.
Кан басымын үлчәргә җыенсагыз, күрсәткечләр дөрес булсын өчен, 1 сәгать кала чәй, кофе эчмәгез. Ким дигәндә ярты сәгать кала тәмәке тартмый торсагыз да начар булмас. Кан басымын үлчәгәнче, борынга, күзләргә төрле дарулар салмый торыгыз. Күп сөйләшү, киеренкелек, аякларны кисештереп утыру да кайчакта кан басымын күтәрә ала.
Йөрәк авыруы проблемаларын ничек чишәргә?
Җәяү йөрегез, суда йөзегез, ашыкмый гына йөгерергә өйрәнегез. Физик күнегүләр, хәрәкәтле эшләр сезнең көн тәртибендә һәрвакыт булырга тиеш. Алар дәвамлы рәвештә, бик зур көч кулланмый уздырылсалар файдалырак. Әгәр регуляр рәвештә (атнага 5 тапкыр 30 ар минут тирәсе) күнегүләр ясасагыз, кан басымыгыз дарулар кабул иткәндәге кебек нормаль булырга мөмкин. Аш тозын аз (ашка салганын исәпкә алып, көненә бер чәй кашыгыннан да күп түгел) кулланырга тырышыгыз. Бу гипертониклар өчен бигрәк тә мөһим! Әгәр дә аякларда, биттә шешенү сизсәгез, сыеклык эчүне киметү урынлы. Терлек майларын азрак кулланырга кирәк. Бу иң әүвәл атеросклероз белән интегүчеләр өчен киңәш ителә, чөнки организмга май белән бик күп холестерин керә. Холестерин бавырда, бөердә, симез иттә, каймакта, сырда, сыер маенда, йомыркада күп була. 40 яшьтән узган бар кешегә дә терлек майлары аз булган диетага күчү ) файдалы. Бу яшьтән соң атеросклероз һәр кешедә күзәтелә башлый.
Балаларда йөрәк чирләре
Соңгы елларда Русиядә балалар арасында йөрәк авырулары артты.
Медицина хезмәткәрләре практикасында нинди йөрәк-кан тамырлары авырулары еш очрый икән дип сорау бирүчеләр шактый. Бу мәсьәләне, ачыклап китәргә тырышырбыз.
Беренче урынга функциональ кардиопатия (сәбәпләре ачык булмаган яисә бәхәсле булган һәм миокардның гына зарарлануына бәйле авыртуларның гомуми атамасы) һәм вегетатив кан тамырлары дистониясе чыкты. Болар җитди тайпылышлар түгел һәм медикаментлар ярдәмендә дәваланалар.
Бала үсеп, яшь артканда, мондый тайпылышлар акрынлап югалалар.
Икенче урында озынча пәрдәлек ачылу, клапанның бүлтәеп чыгуы кебек аномалияләр, ягъни нормадан читкә тайпылу очраклары тора. Тумыштан килә торган йөрәк зәгыйфьлеген өченче урынга куярга була.
Бу кимчелек елдан-ел күбрәк табыла. Заманча җиһазлар аларны вакытында : ачыкларга ярдәм итү белән бер рәттән, дәваларга да булыша. Нәтиҗәдә, күн балаларның гомере саклап калына.
Сабыйлар арасында таралган йөрәк-кан тамыры авыруларының дүртенчесе — йөрәк ритмы бозылу һәм артериаль гипертензия. Арте- : риаль гипертензия соңгы елларда аеруча артты. Ә менә ревматизмга нисбәтле авырулар, йогышлы чирләрдән өзлегү очраклары кимеде.
Балаларда артериаль гипертензия, зурлардагы кебек үк, эмоциональ кичерешләр, стресс, начар гадәтләр, симерү, ашауда тозны күп куллану, аз : хәрәкәтләнүдән барлыкка килә, нәселдән дә күчәргә мөмкин. Ә менә физик активлык, дөрес туклану, начар гадәтләрдән арыну, гәүдә авырлыгын ; нормада тоту, юк-барга борчылмау, хроник йогышлы авыруларны дәвалау, киресенчә, авырудан саклый.
Йөрәк зәгыйфьлегенең 200 гә якын төре бар. Араларында җиңел уза торганнары да, авыр формадагылары да очрый. Кайберләре өзлегүләр китереп чыгара. Андый вакытта иң элек үпкә зыян күрә, үпкә артерия­ ләренең басымы күтәрелеп, үпкәдәге, йөрәктәге кан әйләнеше бозыла.
Йөрәк кирәгеннән артык эшли башлый, камералары киңәя, мускуллары калыная. Дәваларга керешкәнче, йөрәк зәгыйфьлегенең кайчан барлыкка е килүен ачыклау шарт. Операция бала кечкенә чакта ясалса, бер елдан соң ул тулысынча сәламәтләнә. Сабый үскән саен, дәвалау һәм тулысынча савыгу мәсьәләсе катлаулана. Чөнки дөрес эшләмәгән йөрәк зурая, әкрен тибә башлый. Бу тын бетүгә, тиз аруга, хәлсезлеккә китерә. Аяк-кул шешенә, организм әкренләп гарипләнә. е Йөрәк зәгыйфьлеге белән туган кайбер балаларга туып, өч көн үтүгә операция ясарга туры килә. Хәзер операция ясау юллары үзгәрә бара. Әйтик, йөрәктә бер генә җитешсезлек булса, мәсәлән, йөрәгалды бүлеге | ертык булса, махсус җайланма белән аны ансат кына томалыйлар: боттагы кан тамырлары буйлап зонт ярдәмендә эчкә үтеп дәвалыйлар. Эш ? барышын монитордан күзәтәләр. Баланың күкрәк читлеген ярып ясала торган операцияләр дә бар. Андый очракта, организмдагы кан әйләнешен ? туктатып, ясалма кан аппаратына кушалар. Операция 45 минуттан 4-5 сәгатькә кадәр сузылырга мөмкин. Операция кичергән бала даими рәвештә ; табиб күзәтүе астында кала. Сәламәтләнеп беткәнче, операция ясаган ! табибка да елга бер тапкыр күренеп торырга тиеш.
Бала сәламәт тусын өчен, булачак ана йөкле вакытында ук табиблар күзәтүе астында тикшеренеп торырга тиеш. Вакытында кардиологка күренеп консультация узу, УЗИ аппараты белән тикшеренү бик мөһим.
Бала сәламәт булып үссен өчен, аны ана сөте белән туйдыру яхшы.
Үсә төшкәч, балага витаминга бай ризыклар ашату уңай нәтиҗә бирә.
Һаддерсфилд
Һаддерсфилд (Huddersfield) — Англиянең Вест-Йоркшир графлыгында урнашкан шәһәр.
Тарих
Беренче мәртәбә 1086 елда телгә алына.
Шербоень
Шербоень — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мартинс Дукурс
Мартинс Дукурс (Martins Dukurs; 1984 елның 31 марты, Рига) — Латвия скелетончысы, Олимпия уеннарының ике тапкыр көмеш призёры (2010 һәм 2014), алты тапкыр дөнья чемпионы, 11 тапкыр Европа чемпионы. Ун тапкыр Дөнья кубогы иясе (барлык кышкы спорт төрләрендә Дөнья кубогының гомуми зачётында җиңүләр саны буенча рекорд). Өч йолдыз ордены кавалеры. Латвиядә алты тапкыр иң яхшы ел спортчысы дип таныла (2010, 2011, 2013—2015, 2019).
Тормыш юлы
Скелетон белән 1998 елдан бирле шөгыльләнә,14 яшьтән яши. Мартинсның өлкән абыйсы Томас Дукурс шулай ук скелетон белән профессиональ шөгыльләнә. Аларның тренеры — әтиләре Дайнис Дукурс, Сигулдадагы санно-бобслей трассасының элеккеге директоры. Ванкувердагы Олимпия уеннарын ачу тантанасында Латвия җыелма командасының байрак йөртүчесе була.
2006 елда Туринда Мартинс 7 нче урынны ала. Ванкувердагы Олимпия уеннарында Мартинс, канадалы Джон Монтгомерины 0,18 секундка узып, өч узыштан соң алда бара, әмма соңгы узышта Монтгомери Дукурсны 0,25 секундка узып китә һәм алтын медаль яулый ала. Томасс Дукурс 4 нче урынны ала. Мартинс Дукурсның көмеш медале Латвиянең кышкы Олимпия уеннарында өченче бүләге була, 2006 елда бер урынлы чанада Мартиньш Рубенисның бронза медале һәм 2010 елда ике урынлы чанада бертуган Шицсларның көмеш медаленнән соң.
2014 елда Сочида янәдән төп фаворитларның берсе булып саналган. Алтын өчен көрәш Мартинс Дукурс һәм россияле Александр Третьяков арасында бара. Алар 4 узышның һәрберсендә ике иң яхшы нәтиҗә күрсәтәләр. Третьяков аларның өчесен ота, Дукурс өченчесендә генә иң яхшысы була. 4 узыш суммасы буенча Дукурс Третьяковка 0,81 секунд оттыра, бакыр медаль иясе Мэттью Антуан Мартинска ике секундтан артык оттыра. Шулай итеп, Ванкуверда да, Сочида да Мартинс алтын өчен көрәштә трасса хуҗаларына оттыра. Томас Дукурс янә дүртенче була.
2016 елның февралендә Санкт-Морицта узган Европа чемпионатында бертуган Дукурслар сирәк казанышка ирешәләр — алар ике узыш суммасы буенча бер үк нәтиҗә күрсәтәләр (2:18,33) һәм алтын медальне бүлешәләр. Шул ук вакытта беренче узышта Мартинс Томасны 0,01 секундка җиңә, ә икенчесендә Томас бу аерманы оттыра.
Карьерасы дәвамында өч тапкыр Дөнья кубогының берсеннән башка барлык этапларын да ота: 2011/12 сезонында 8 этаптан 7не ота, 2012/13 сезонында 9 этаптан 8не ота, 2015/16 сезонында янә 8 этаптан 7не ота.
2020/21 сезон башында Дөнья кубогының рәттән 4 этабында җиңү яулый, ә аннары ике тапкыр икенче урын ала. Нәтиҗәдә, карьерасында 10 нчы тапкыр Дөнья кубогының гомуми зачётын ота. Альтенбергта 2021 елгы дөнья чемпионатында уңышсызлыкка дучар була, бары 16 нчы урынны гына ала, бер генә узышта да Мартинс иң яхшы унлык арасына керә алмый.
11 ел рәттән Европа чемпионатында рәттән җиңеп бара (абсолют рекорд). 2021 елда Винтербургта узган Европа чемпионатында беренче тапкыр көмеш медаль яулый.
Гагови-Нови
Гагови-Нови — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Бөек Ватан сугышы хроникасы/1942 елның марты
1942 елның 1 мартында. Якшәмбе. Сугышның 253-нче көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
Көнбатыш фронт (Георгий Жуков). 4-нче һава-десант корпусы. 50-нче армия фронтны ертырга булдыра алмады һәм десантчылар белән тоташырга дә, һәм корпус, шактый зур югалышлар булган аркасында, при ограниченном количестве боеприпасов, 1 мартны перешёл к обороне.
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы). ''«Фронтагә хәлләр. Кырымдә һәм Изюм районында дошманның һөҗүмнәре дәвам ителдә. Безнең гаскәрләр шактый уңышлы аларны кире кайтаралар. На восточном участке фронта 2-нче танк армии һәм на фронте 4-нче армии противник, по-видимому, готовится к новому наступлению. Сильный натиск противника против западного фланга 23-нче армия корпуса пока успеха не дал. Армияләрнең «Төньяк» төркеме. Никаких серьёзных перемен. Части противника, вырвавшиеся вперёд в направлении Любани, отрезаны нашими войсками…»''
Совинформбюро оператив белешмәсе. «1 март эчендә безнең гаскәрләр, дошманның каршылык күрсәтүне җиңеп һәм аның контрһөҗүмнәрен кире кайтарып, беркадәр фронт өлешләрендә берничә торак пунктларын басып алдылар…»
Вале (Сибиу)
Вале — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Пуднас
Пуднас — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Бөек Ватан сугышы хроникасы/1942 елның марты
1942 елның 2 мартында. Дүшәмбе. Сугышның 254-нче көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Намык Кемал (Сүлейманпаша)
Намык Кемал (Namık Kemal) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сүлейманпаша илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бядашки (Кемпинский повяты)
Бядашки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Бөек Ватан сугышы хроникасы/1942 елның марты
1942 елның 2 мартында. Дүшәмбе. Сугышның 254-нче көне
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
Көнбатыш фронт (Георгий Жуков).
Армияләрнең «Үзәк» төркеме. 1942 елның 2 мартында, киңәшмәләрдән соң представителей германского военного руководства в ставке фюрера, командованием АТ «Үзәк» были сделаны дополнения к ранее отданной директиве от 21 февраль 1942 елгы. Существенным моментом очередного приказа по ведению боевых действий после завершения зимнего периода стало твёрдое указание на отвод сил 4-нче армии на позиции по Угра елга, начиная с 3 март. Это разрешение означало сдачу немцами г. Юхнов, который до этого успешно ими оборонялся, несмотря на ожесточённые атаки советских 43-нче и 49-нчы армий. Войскам германской 4-нче танковой армии было приказано добиться полного уничтожения противника южнее и юго-западнее Вязьмы. Особо указывалось на то, чтобы все штабы изучили вопрос о возможных районах наступления советских войск и в период распутицы. В этих районах были предусмотрены срочные меры по укреплению немецких позиций. (стр.164)
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы). Обстановка в целом остаётся без существенных изменений. Кырымдә һәм 17-нче армиия фронтында дошманның һөҗүмнәре кире кайтарулды. На остальных участках фронта лишь незначительные боевые действия.
2 март эчендә безнең гаскәрләр продолжали вести наступательные бои и на некоторых участках фронта заняли несколько населённых пунктов. 1 март эчендә в воздушных боях сбито 10 и уничтожено на аэродромах 67 очкычы противника. Всего за этот день уничтожено 77 алман очкычлары. Безнең югалышлар — 8 очкыч.
1942 елның 3 мартында. Сишәмбе. Сугышның 255-нче көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
Көнбатыш фронт (Георгий Жуков).
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы).
1942 елның 4 мартында. Чәршәмбе. Сугышның 256-нчы көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
1942 елның 5 мартында. Пәнҗешәмбе. Сугышның 257-нче көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы).
1942 елның 6 мартында. Җомга. Сугышның 258-нче көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Призендорф
Призендорф — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Бөек Ватан сугышы хроникасы/1942 елның марты
1942 елның 6 мартында. Җомга. Сугышның 258-нче көне
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Вале (Сибиу)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Призендорф
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Унаи
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Бөек Ватан сугышы хроникасы/1942 елның марты
1942 елның 6 мартында. Җомга. Сугышның 258-нче көне
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
Көнбатыш фронт (Георгий Жуков).
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы).
1942 елның 7 мартында. Шимбә. Сугышның 259-нчы көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
Көнбатыш фронт (Георгий Жуков).
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы).
1942 елның 8 мартында. Якшәмбе. Сугышның 260-нче көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Төньяк-Көнбатыш фронт (Павел Курочкин).
Көнбатыш фронт (Георгий Жуков).
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы).
1942 елның 9 мартында. Дүшәмбе. Сугышның 261-нче көне
Волхов фронты (Кирилл Мерецков)
Калинин фронты (Иван Степан улы Конев). 3-нче хәлиткеч һөҗүм ясый торган армия (60-нчы армия)) (Максим Пуркаев).
Көнбатыш фронт (Георгий Жуков).
Франц Һалдер (Алманияның коры җир гаскәрләре Югары сәргаскәрлек штабының башлыгы).
1942 елның 10 мартында. Сишәмбе. Сугышның 262-нче көне
Франц Һалдер. Обстановка на фронте. Наступление противника на позиции наших войск на южном фланге 6-нчы армии отражено. В наступлении против восточного участка фронта 6-нчы армии русские добились некоторых тактических успехов. В целом же никаких решающих изменений не произошло…
Совинформбюро. В течение 10 марта наши войска продолжали вести наступательные бои против немецко-фашистских войск. В результате ударов наших частей противник был выбит из нескольких населённых пунктов и понёс большие потери в технике и живой силе. За 9 марта уничтожено 30 немецких самолётов. Наши потери — 11 самолётов…
Баласе
Баласе (Balacet) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Көнбатыш Кузеран кантонына карый.
Арденва
Арденва — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Беверли-Шорс (Индиана)
Беверли-Шорс  — Америка Кушма Штатларының Индиана штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Агаларбәйли (Агсу)
Агаларбәйли  (Ağalarbəyli ) — Әзербайҗанның Агсу районына караган авыл.
Беверли-Шорс (Индиана)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Норт-Оберн (Калифорния)
Норт-Оберн  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Норт-Оберн халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Пера
Зур Пера — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Лемью елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Галимҗан Камалиев
Галимҗан Камалиев, Галимҗан Камали улы Камалиев, Камалеев (Камалиев) Галимзян Камалеевич (1919 елның 15 июле, Казан губернасы, Лаеш өязе, Апакай — 1993 елның 13 июне, Казан) — Бөек Ватан сугышында катнашкан Советлар Берлеге Каһарманы (22.02.1944), миномет ротасының расчет командиры, өлкән сержант.
Тәрҗемәи хәле
1919 елның 15 июлендә РСФСР Казан губернасы Лаеш өязе Апакай авылында (хәзерге Питрәч районы Ленино-Кокушкино авылы) крестьян гаиләсендә туган. Авылда башлангыч мәктәп тәмамлаган. Питрәч районы «1нче Май» күмәк хуҗалыгында эшләгән. 1939 елда Кызыл гаскәргә хәрби хезмәткә чакырылган. Әстерхан, Сталинград, Каспий, Ереванда хезмәт иткән. 1939-1940 елларда Совет-фин сугышында катнаша.
Бөек Ватан сугышы
1941 елның октябреннән Бөек Ватан сугышы фронтларында: Көньяк, Кавказ арты, Төньяк Кавказ, Дала (1943 елның 20 октябреннән 2нче Украина фронты), 1нче һәм 2нче Украина фронтлары составында Кавказ өчен, Днепр өчен сугышларда, Украина, Болгария, Румынияне азат итү сугышларында, Будапешт, Вена, Праһа юнәлешендәге һөҗүм операцияләрендә катнаша. Дала фронты 46нчы армия 31нче укчы дивизия 248нче укчы полкның 1нче миномет ротасының расчет командиры булып хезмәт итә. 1941 елда ук «Алдынгы минометчы» исеменә лаек була. 1943 елның гыйнварында, Краснодарны азат иткәч, миномет ротасының расчет командиры итеп билгеләнә. Харковь өчен сугышта күрсәткән батырлыгы өчен иң шөһрәтле солдат медале — «Батырлык өчен» медале белән бүләкләнә.
Днепрны кичкәндә каһарманлык күрсәтә. 1943 елның 27 сентябренә каршы төндә Украина ССР Днепропетровск өлкәсе Верхнеднепровск районы Сошиновка авылы янында Днепрны беренчеләрдән булып кичә. Каршы ярдагы плацдарм өчен сугышта миномет уты белән дошманның станоклы пулеметын юк итә. Укчы подразделение белән бергә стратегик әһәмиятле биеклекне яулауда, аннары дошманның 6 контрһөҗүмен кире кайтаруда катнаша. 1944 елның 22 февралендә Советлар Берлеге Каһарманы исеме бирелгән.
Сугыштан соң
1993 елның 13 июнендә Казанда вафат. Ленино-Кокушкинода җирләнгән.
Архангельское (Шабалино районы)
Архангельское (Архангельское) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), татарлар (2%).
(17290) 2060 P-L
(17290) 2060 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2060 P-L» саналган.
Солтан (Чиләбе өлкәсе)
Солтан (Султаново) — Чиләбе өлкәсенең Коншак районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (5%), башкортлар (95%).
Данбери (Коннектикут)
Данбери  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Данбери шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фәхретдинов
Фәхретдинов — фамилия.
(9687) Uhlenbeck
(9687) Uhlenbeck — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «4614 P-L» саналган.
Гагови-Стари
Гагови-Стари — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гуадрамиро
Гуадрамиро — Испаниянең Саламанка провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кик (Ополе воеводалыгы)
Кик  — Польшаның Ополе воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Прин-ам-Кимзе
Прин-ам-Кимзе — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пуссиньяк
Пуссиньяк — Франциянең Ло һәм Гаронна департаментында урнашкан коммуна.
Владимир Поросёнков
Владимир Сергеевич Поросёнков (23 август, 1930 ел - 14 гыйнвар, 2021 ел ) - Совет һәм Россия табибы, хирург. СССР халык табибы (1980).
Биография
1930 елның 23 августында Мордовиянең Ардатау районының Четвертаково (хәзерге Тургенево авылы) авылында туган.
Бүленеш буенча Тәңгүш районы Такуш авылы хастаханәсенә баш табиб буларак җибәрелә. 1956 елда Ромонданово район хастаханәсен җитәкли. Табиб-хирург. Корсак куышлыгы һәм калкансыман биз органнарында алты меңнән артык операция ясаган. Мордовиядә йөрәккә операция ясаучылардан беренче хирург була.
Ул хастаханә өчен бик күп эшләде: биш медицина бинасы төзеде, медицина хезмәткәрләре командасын сайлап алып, аларга белем бирде, аңа иҗади үсеш өчен мөмкинлек бирде. Районда пычрак белән дәвалау үзәге төзеде, спелеологик камера һәм бассейн белән сәламәтлекне яхшырту комплексы эшләде.
Аның фидакарь эше авыл хастаханәсен бөтенсоюз дәрәҗәсендәге медицина учреждениесенә әйләндерде. Күп еллык хезмәте өчен аңа күп орденнар һәм медальләр тапшырылды. Ул Мордовиядә документаль дәлилләрнең шәхси фондын республиканың үзәк дәүләт архивында саклауга ирешүчеләрнең берсе була.
Республикада бердәнбер "СССР халык табибы" мактаулы исеменә ия табиб.
Искәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Казе Маркон (Тревизо)
Казе Маркон — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Маркон Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Униан (Пиауи)
Униан  — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Пиауи штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Сирино (Киров өлкәсе)
Сирино (Сирино) — Киров өлкәсенең Луза районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Бядки
Бядки — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дерби (Коннектикут)
Дерби  — Америка Кушма Штатларының Коннектикут штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Дерби шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Барантон
Барантон — Франциянең Манш департаментында урнашкан коммуна.
Баржак (Арьеж)
Баржак (Barjac) — Франциянең Арьеж департаментына караган коммуна, Порт-дю-Кузеран кантонына карый.
Төньяк Удж-Ю
Төньяк Удж-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга Удж-Ю елгасының уң ярына тамагыннан 12 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Мезень елгасы башыннан Малонистогорская авылы янындагы су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Өстәмә бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Каялыпынар (Елдызэли)
Каялыпынар (Kayalıpınar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Сивас иле Елдызэли илчесенә караган бер авыл (köy).
Mäskäw birjası
Mäskäw birjası (rusça Московская биржа) - Mäskäw şähärendä urnaşqan Rusiäneñ iñ zur birja berläşmäse.
Mäskäw bankara valüta birjası 1992 yılda nigezlängän, RTS (Rusiä säwdä sisteması) 1995 yılda barlıqqa kilgän.
Berläşmägä (Xoldingqa) Üzäk detozitariy kerä.
Tarix
1703 yılda Rusiädä berençe tawar birjası Peterburg şähärendä nigezlänä.
1839 yılda Mäskäwdä birja mäydançığı açıla.
1860 yıldan aktsiälär belän säwdä başlana.
Oktäber inqıylabınnan soñ birjalar yabıla, läkin Yaña İqtisadi Säyäsät çorında 1922-1930 yılda birjalar eşlilär.
1992 yılda Mäskäw bankara valüta birjası açıla.
Xucalar
Birja aktsiäläre iäläre:
Конан (Сига)
Конан — Япония дәүләтенең Сига префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Конан шәһәре 2004 елның 1 октябрендә шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 55144 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 782 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 70.49 км² тәшкил итә.
Шерботешть
Шерботешть — Румыниянең Васлуй жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Берекет (Чине)
Берекет (Bereket) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Айдын иле Чине илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Гаево (Голюбско-Добжинский повяты)
Гаево  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(17291) 2547 P-L
(17291) 2547 P-L — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1960 елның 24 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд, Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «2547 P-L» саналган.
Рафаэль Амантаев
Амантаев Рафаэль Альберт улы (19 октябрь 1962 ел) — биюче. Башкортстан Республикасының халык артисты (1997). Шагыйрь һәм язучы, җәмәгать эшлеклесе.
Биографиясе
Рафаэль Альберт улы Амантаев 1962 елның 19 октябрендә Башкорт АССРның башкаласы Уфада туган.
Кече яшьтән ук бию сәнгатенә гашыйк була. Башкорт дәүләт филармониясенең Хореография студиясен тәмамлый. 1980—1990 елларда Башкорт дәүләт филармониясендә балет артисты; 1990—1991 елларда «Восток» концерт коллективында балет артисты; 1991—1992 елларда «Муенса» концерт  коллективында балет артисты; 1992 елдан — Фәйзи Гаскәров исемендәге халык биюләре ансамбле солисты. Үзенчәлекле биюче. Дөньяның бик күп кыйтгаларында башкорт биюләрен биегән артист ул.
Иҗади эшчәнлеге
Рафаэль Альберт улында башкару виртуозлыгы ачык образлылык («Андалузия кичләре» — «Андалузские вечера», «Кияү» — «Жених») белән уңышлы берләшә. Бөтенрусия ялгыз халык биюләрен башкаручылар конкурсы лауреаты (Самар каласы, 1993).
45 яше дә тулмаган Амантаев лаеклы ялга чыккач, яңа һөнәр үзләштерә, төрле бизәкләр, чулпылар, кәмәр-каешлар ясый башлый. Рафаэль берничә ел рәттән ансамбльдәге биючеләргә милли бизәкләр, кәмәр-каешлар җитештерә. Ул җитештергән әйберләргә сораулар арта. Амантаев, шәхси исәп ачып, үзенең остаханәсен булдыра. Бүген аның «Амантай» иҗат үзәге уңышлы эшли. Билбау каптырмасы, алка-чулпылар, иске чалгы кисәгеннән эшләнгән нәкъ борынгыча агач саплы башкорт пычак-хәнҗәре, бакыр беләзек - барысы да Рафаэль Амантаевның кулында зәвыклы, камил төс ала. Амантаев бүген башкортның милли яу-аучылык коралы булган җәяне тергезү өстендә актив шөгыльләнә.
Вале (Харгита)
Вале — Румыниянең Харгита жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Шланлыкүл
Шланлыкүл — Башкортстанның Бүздәк районындагы татар авылы, авыл җирлеге үзәге. 2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 251 кешенең яшәве мәгълүм.
Тарихи мәгълүмат
Тарихи яктан авыл ике өлештән тора: бер өлештә мишәрчә сөйләшә торган төмәннәр яши, икенче башта – минзәлә сөйләшендә сөйли торган типтәрләр. Төмәннәр, җирне сатып алу килешүендә расланганча, биредә мәңгелеккә килеп төпләнгәннәр. Төп нәселләр: Кутушевлар, Мамлеевлар (морзалар), Дашкинннар, Кудашевлар (кенәзләр).