cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хәмзә Долотказин
Тәрҗемәи хәл
Хәмзә Йосып улы Долотказинның кырык еллык педагогик хезмәте «Отличник народного просвещения» билгесе, «За доблестный труд в Великой Отечественной войне» медале һәм «За доблестный труд в ознаменование 100-летия со дня рождения В.И.Ленина», «30 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941-45гг.», юбилей медальләре, күпсанлы мактау грамоталары белән бүләкләнгән шәхесебез.
Хәмзә Йосып улы Долотказинның тормыш иптәше, кызы һәм кияве Камышлы мәктәбендә укытучы булып эшләгәннәр.
Хәмзә Йосып улы Долотказин 1979 елда Камышлыда үлә.
Чыганаклар
Хәлил Н. Мәгърифәтче якташыбызны кем белә? // Юлдаш (Саранск).
Паккрет
Паккрет (ปากเกร็ด) — Тайландның Нонтабури правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 2000 елдан башлап йөртә.
Навасёлки (Лунинецкий районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Аграфена Сергеева
Аграфена Сергеева (Аграфена Тимофей кызы Сергеева,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
Светлана Аргынбаева
Аргинбаева Светлана Роберт кызы (8 гыйнвар 1966 ел) — җырчы (меццо сопрано). 1993 елдан Башкорт дәүләт опера һәм балет театры солисты. Башкортстан Республикасының халык артисты (2003). Опера җырчыларының Дж. Виотти исемендәге халыкара конкурс лауреаты (Верчелли шәһәре, Италия, 1994), шулай ук күп кенә халыкара конкурслар дипломанты.
Биографиясе
Светлана Роберт кызы Аргынбаева 1966 елның 8 гыйнварында Башкорт АССРның Сибай шәһәрендә туган. Уфа сәнгать училищесын (1987), Уфа дәүләт сәнгать институтын (1993) тәмамлаган. 1993 елдан Башкорт опера һәм балет театры солисты.
Иҗаты
Төп партияләре:
Розина («Севилья цирюльнигы», Дж. Россини, дебют, 1994)
З. Исмәгыйлевның «Салават Юлаев опера» операсында — Көнбикә,
«Шәүрә» операсында — Янбикә, Кармен («Кармен», Ж.Бизе), һ. б.
1994-1997 елларда Озимо шәһәрендә (Италия) Опера сәнгате академиясендә, 2000 елда Дж. Россини ис. опера академиясендә (Пезаро к., Италия) стажировка үтә. Репертуарында чит ил, үз иле композиторлары операларыннан арияләр, башкорт халык җырлары. «Лисео» (Барселона, Испания), «Перес Гальдос» (Лас-Пальмас к., Испания), «Россини» (Пезаро) театрларында җырлый.
Визимбирь
Визимбирь (Визымйыр, Визимбирь) — Мари Илнең Көҗәңәр районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
HD132219
HD132219 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Ибиапина
Ибиапина — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сеара штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Жукув-Другий
Жукув-Другий — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Победник-Малий
Победник-Малий — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Акъюрт (Гүргентепе)
Акъюрт (Akyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Орду иле Гүргентепе илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бушковице-Мале
Бушковице-Мале — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Победник-Малий
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(13922) Кремения
(13922) Кремения — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 19 сентябрендә Черных Н. С., Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 SX2» саналган.
Клодон
Клодон — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Сямбилей-Яха
Сямбилей-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сявта-Се елгасының уң ярыннан 61 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 36 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бокель (Рендсбург)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Казан чуаш педагогия техникумы
Казан чуаш педагогия техникумы (Хусан чӑваш педагогика училищи) — Казанда урнашкан уку йорты. 1921—1936 елларда эшләгән.
Тарих
Казан чуаш педагогия техникумы 1921 елда 1919 елда оештырылган чуаш педагогия курслары нигезендә ачылган. 1923 елга кадәр Сөнчәле авылында филиал эшләгән. 1927 елда техникум каршында чирмеш, удмурт һәм мордва мәктәпләре өчен укытучыларны хәзерләү бүлекчәсе оештырылган.
1930 елда Казан татар һәм рус педтехникумнары белән берләштерелә; шул педтехникумның чуаш бүлеге буларак 1936 елга кадәр эшләгән.
Грем (Вашингтон)
Грем  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пур-Еган
Пур-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Кече Мег-Тыг-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шәрифулла Сәгъдуллин
Шәрифулла Сәгъдулла улы Сәгъдуллин (1930 елның 29 июле, —, ) — совет авыл хуҗалыгы хезмәткәре, тракторчы. Социалистик Хезмәт каһарманы (1976).
Тормыш юлы
Шәрифулла Сәгъдуллин 1932 елның 29 июлендә Татарстан АССРның Арча районы Үгез-Елга авылында (башка мәгълүматлар буенча — Шушмабаш авылында ) туа. Бөек Ватан сугышы елларында ук эшли башлый, Смоленск янында әтисе вафатыннан соң гаиләдә туендыручы була. «Шушмабаш» колхозы басуында атта җир сөреп, тырмалап эшли.
Совет Армиясендә хезмәт иткәннән соң туган ягына кайта һәм тракторда эшен дәвам итә. 1957—1959 елларда Казакъстан ССРның Күкчәтау өлкәсендә чирәм җирләрне күтәрә. Татарстан АССРына тәҗрибәле механизатор булып кайта, 1956 елдан туган «Северный» совхозы кырларында эшли. 1967 елдан Сәгъдуллин Арча районының «Ватан» совхозында эшли. Җәмәгать эшчәнлеге белән шөгыльләнә — 1980—1985 елларда Татарстан АССР Югары Советы депутаты була. 1982 елда Мәскәүдә узган ССРБ профсоюзларының XVII cъездында делегат буларак катнаша.
Лаеклы ялга чыккач та, Шәрифулла Сәгъдуллин тракторда эшен дәвам итә.
Бүләкләр
ССРБ Югары Шурасы Президиумы Указы белән 1976 елның мартында Шәрифулла Сәгъдуллин Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале белән Социалистик Хезмәт каһарманы исеме бирелә (дәүләткә игенчелек азыкларын җитештерүне һәм сатуны арттыру буенча IX бишьеллык (1971—1975 еллар) биремнәрен үтәүдә күрсәткән хезмәт батырлыгы өчен);
Шулай ук икенче Ленин ордены (1971) һәм медальләр белән бүләкләнә, алар арасында «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале дә бар.
Тендилья
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Райтсвилл (Джорджия)
Райтсвилл  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нилә Байрамгулова
Байрамгулова Нилә Ильяс кызы (21 февраль 1948 ел) — җырчы, 1969-2003 елларда Башкортстан ның Хор капелласы артисты. Башкортстан Республикасының халык артисты (1997).
Биографиясе
Нилә Ильяс кызы Байрамгулова 1948 елның 21 февралендә БАССР ның Учалы районы Яңа Байрамгул авылында туган.1976 елда Уфа дәүләт сәнгать институтын тәмамлый (Р. Д. Земчурина классы).
1969 елдан Башкортстанның Хор капелласында эшли, 2003 елдан алып — Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясе администраторы.
Вокаль партияләр
«Дим ярында» («На берегу Дёмы») К. Ю. Рәхимов, М. Сөндекле сүзләре;
«Башкортстан» (Абрар Габдрахманов, Әсхәл Әхмәт-Хуҗа сүзләре;
(6642) Henze
(6642) Henze — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 16 октябрендә Т. Урата тарафыннан Симидзу обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 UE3» саналган.
Вера Солнцева
Вера Солнсева (Вера Васили кызы Солнсева,, — , ) — Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
Маковець (Словакия)
Маковець  — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мостовка (Екатеринбур каласы)
Мостовка (Мостовка) — Свердловск өлкәсенең Екатеринбур каласы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Матсьендрасана
Матсьендрасана (Санскрит телендәː मत्स्येन्द्रासन}}; IAST: Matsyendrāsana), Балыклар Ходае Позасы, ул Хатха Йогада асана. Тулы формасы катлаулы Парипурна Матсьендрасана (Санскрит телендәː परिपूर्णमत्स्येन्द्रासन}}), бу парипурна, камил сүзеннән, Матсьендра, Хатха Йогансының нигезләүчеләрнең берсе һәм асана, позиция. Гадирәк һәм җиңелрәк вариант - ул Ардха Матсьендрасана (Санскрит телендәːअर्धमत्स्येन्द्रासन), бу ардха, яртыдан. Асана гадәттә утырган килеш сыртны борып күрсәтелә, аның юрамалары күп, һәм аның ярым формасы Хатха Йоганың күп системаларында унике төп асаналарның берсе.
Мостовка (Екатеринбур каласы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Матсьендрасана
Этимологиясе
Исем Санскрит сүзләре ардхадан килеп чыга, моның мәгънәсе "ярты", Матсьендра, бу Хатха Йога нигезләүчеләрнең берсе. (аның исеме үз чиратында "балыкларның Ходае") һәм асана (आसन ), моның мәгънәсе "позиция".
Тасвирламасы
Бер аяк идәнгә капма-каршы аяктан тыш яссы итеп куела һәм торс өстәге аякка таба сыгыла. Астагы аяк табаны капма-каршы боттан тышта итеп бөгелгән булырга, яки бармаклары вертикаль итеп куелып сузылырга мөмкин. Куллар сыгылган торсны тотар өчен һәм күп конфигурацияләрдә бөгелгән булырга мөмкин (Баддха Ардха Матсьендрасана), я кулларны, я капма-каршы кулларны тотып.
Ардха Матсьендрасана I
Бу позициядә бер аяк җирдә бөгелгән итеп утырыгыз, табан тәнгә бөгелгән, һәм башка аяк тән буйлап кисешкән итеп куела, тез бөгелгән һәм күтәрелгән һәм аяк җирдә башка аяктан тышта. Тәнне бөгегез һәм күтәрелгән тезне тотыгыз; яки кулны күтәрелгән тезне басыр өчен уздырыгыз; яки кулларны арка артында тотыгыз.
Ардха Матсьендрасана III
Ардха Матсьендрасана I-дән, аскы аяк Падмасанага таба хәрәкәтләнә (Лотос Позициясе) һәм куллар нинди булса да табанны тотар өчен бөгелә.
Файдасы
Ардха Матсьендрасана аркага нигездән арканың өстенә кадәр сыгылырга мөмкинчелек бирә. Бу асана арка нервларын һәм бәйләмнәрне тонлаштырырга ярдәм итә һәм ашкайнатуга ярдәм итә һәм бавыр һәм панкреатит саулыгына ярдәм итә. Хатха Йога Прадипика раслаганча ул апетитны арттыра, авыруларны бетерә, һәм тәндә кундалинины күтәрә.
Амбарез-е-Лаграв
Амбарез-е-Лаграв — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Шинкай (коммуна)
Шинкай — Румыниянең Муреш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Шәймөхәммәтов
Шәймөхәммәтов — фамилия
Поворазник
Поворазник — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Чаопраясурасак
Чаопраясурасак (เจ้าพระยาสุรศักดิ์) — Тайландның Чонбури правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 2013 елдан башлап йөртә.
Ольшовець (гмина Илув)
Ольшовець  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ере-Ёль
Ере-Ёль — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вочь елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ибиара
Ибиара — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Параиба штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Навасёлки (Навасёлкавски авыл советы, Кобрынский районы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Кобрынский районында урнашкан авыл.
Валентина Сорокина (1936)
Валентина Сорокина (Валентина Василий кызы Сорокина,, — , ) — «Аксубай» совхозы дуңгыз караучысы, Социалистик Хезмәт Каһарманы (1976).
Навасёлки (Навасёлкавски авыл советы, Кобрынский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Ил Корзо (Виченца)
Ил Корзо — Италиянең Венеция төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Корзо Италиянең төньягында, Падан тигезлегендә, Италия башкаласы Римнан төньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Стрежештий-де-Сус
Стрежештий-де-Сус — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Терсага
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Акъюрт (Акъюрт)
Акъюрт (Akyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Анкара иле Акъюрт илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Akyurt, Ankara Akyurt, Ankara
Жукув-Колёния
Жукув-Колёния — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кольруа-ла-Гранд
Кольруа-ла-Гранд — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Виллер-ле-Сек (Югары Сона)
Виллер-ле-Сек (Villers-le-Sec) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11,11 км².
Алмания ФҖ гимны
Einigkeit und Recht und Freiheit (Бердәмлек, Хокук, Хөррият) — Алмания Федератив Республикасының дәүләт гимны.
Гимнның тарихы
Алмания Федератив Республикасының хәзерге гимнының музыкасын композитор Франц Йозеф Һайдн (Franz Joseph Haydn' (1732—1809)) язган дип санала. Бу — рәсми караш. Дүрт куплеттан торган сүзләрен 1841 елда Аугуст фон Фаллерслебен (August Heinrich Hoffmann von Fallersleben (1798—1874)) иҗат иткән, монысы төгәл билгеле. Гимнның музыкасы Австриянең иске король гимнына нигезләнеп язылган дигән фикер дә бар, бу гимн беренче тапкыр 1797 елның 12 февралендә башкарылган булган. Хәер, безнең көннәргә кадәр сакланып калган тагын бер чыганак та бар әле — шул ук көйгә җырлана торган көньяк алман халык җыры. Аның беренче сүзләре: “Wieder klingen deutsche Lieder…” (Яңадан алман җырлары яңгырый).
Гимн 1922 елда Алман Республикасының беренче президенты Фридрих Эберт (Friedrich Ebert) тарафыннан расланган. Хәзерге заманда Фаллерслебен шигыренең өченче куплеты гына рәсми рәвештә башкарыла, гимнның исеме дә шул куплетның беренче сүзләреннән алынган: “Einigkeit und Recht und Freiheit” (Бердәмлек, Хокук, Хөррият). Веймар республикасында дүрт куплет та гамәлдә булган. Фашизм чорында (1933-1945 елларда) башлангыч текстның беренче куплеты гына кулланылган, ә шуннан соң "Һорст Вессель җыры" (Horst-Wessel-Lied) исемле фашистик марш башкарылган. Икенче Бөтендөнья сугышыннан соң „Deutschland über alles“ (“Алмания барыннан да өстенрәк” — Фаллерслебен шигыре нәкъ шулай башлана) рухында язылган өч куплетны рәсми кулланыштан төшереп калдырганнар. Шуңа да карамастан, Алманиядә аларны рәсми булмаган шартларда башкаруны тыя торган канун юк.
Бокельрем
Бокельрем (Bokelrehm) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Горновские
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Юдан (Йозгат)
Юдан (Yudan) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Йозгат иле Йозгат илчесенә караган бер авыл (köy).
(13923) Петергоф
(13923) Петергоф — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1985 елның 22 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1985 UA5» саналган.
Николя Саркози
Николя́ Поль Стефа́н Саркози́ де На̀дь-Бо́ча (Nicolas Sarkozy, тулы исеме Nicolas Paul Stéphane Sárközy de Nagy-Bócsa) — Франциянең дәүләт һәм сәясәт эшлеклесе, Француз Җөмһүриятенең 23 нче президенты һәм Бишенче Француз Җөмһүриятенең 6 нчы президенты. Президент буларак, шулай ук Андорра кенәзе. Президент булып 2007 елның 6 маенда сайлана, вазифага, Жак Ширакны алыштырып, 16 май көнне керешә.
Идарә итә торган «Халык хәрәкәте өчен берлек» фиркасе (Union pour un mouvement populaire, UMP) җитәкчесе.
Франциядә аны шаяртып «Сарко» (Sarko) кушаматы белән атыйлар.
Белемне католик мәктәптә ала. Аннары «Көнбатыш Париж — Нантер-ля-Дефанс» университетында укый. Юрист белгече була.
Гошен (Арканзас)
Гошен  — Америка Кушма Штатларының Арканзас штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бядашка
Бядашка — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ратледж (Джорджия)
Ратледж  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ратледж шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Погвиздув (Бохенский повяты)
Погвиздув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(6643) Морикубо
(6643) Морикубо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 7 ноябрендә Ё. Кусида, О. Мурамацу тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VZ» саналган.
Ибиаса
Ибиаса — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тордельего
Тордельего — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Черенков нурланышы
Черенков нурланышы яки Вавилов-Черенков күренеше — яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән югарырак тизлек белән тарала торган коргылы кисәкчек үтә күренмәле мохиттә булдырган нурланыш.
Черенков нурланышы югары энергия физикасында релятивистик кисәкчекләрне теркәү өчен киң кулланыла.
Тарих
1934 елда Павел Черенков Сергей Вавилов җитәкләгән тәҗрибәханәдә сыеклыкларда гамма-нурланыш таралуын тикшергәндә зәңгәр төсле яңа нурланышны таба.
Гамма-нурланыш мохитнең атомнарыннан электронннарны бәреп чыгара, шушы электроннар яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән югарырак тизлек белән хәрәкәт итәләр һәм зәңгәр төсле нурланышны тараталар.
1937 елда Игорь Тамм һәм Илья Франк бу күренешкә теоретик аңлатманы бирәләр.
1958 елда Черенков, Тамм һәм Франк яңа күренешне ачу һәм аңлату өчен физика өлкәсендә Нобель премиясенә лаек булалар.
Аңлатма
Коргылы кисәкчек яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән югарырак тизлек белән таралганда, Черенков нурланышын тарата.
Электромагнит теориясе буенча бертигез итеп хәрәкәтләнүче коргы электромагнит дулкынын таратмый. Ләкин бу тәгълимат яктылыкның мохиттәге фаза тизлегеннән кимрәк тизлек белән хәрәкәтләнүче коргы өчен дөрес була. Черенков нурланышын таратканда, ирекле кисәкчекнең энергиясе һәм тизлеге кими бара, ягъни кисәкчек тоткарлана.
Коргылы кисәкчек мохиттә хәрәкәт иткәндә, мохитнең полярлашуын булдыра, нәтиҗәдә мохитнең молекулалары электромагнит дулкыннарын элементар чыганакларына әвереләләр һәм үзара итерференланалар.
Коргылы кисәкчек v < u=c/n тизлеге белән хәрәкәт иткәндә, хасил булган дулкыннар сфералар буларак таралалар, бер-берсе эчендә булганга күрә Гюйгенс–Френель кагыйдәсе буенча интерференция нәтиҗәсендә сүнәләр.
Шинка-Ноуе (коммуна)
Шинка-Ноуе — Румыниянең Брашов жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Кульшит
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Алимов
Алимов — фамилия.
Ольшувка (Мазовия воеводалыгы)
Ольшувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Навасёлки (Навасёлкавски авыл советы, Ляхавицкий районы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Ляхавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Амбес
Амбес — Франциянең Жиронда департаментында урнашкан коммуна.
Ольшувка (Мазовия воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Малий Сливник
Малий Сливник — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Байгуҗа (Яңавыл районы)
Байгуҗа — Башкортстанның Яңавыл районында урнашкан авыл.
Кыпа-Тэкотэдыль-Кы
Кыпа-Тэкотэдыль-Кы — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тэкотэдыль-Кы елгасының сул ярыннан 18 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 42 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Таз елгасы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Таз.
Пурлюк-Еган
Пурлюк-Еган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга  Варен-Еган елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 28 км.
Кыпа-Тэкотэдыль-Кы
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Комбримон
Комбримон — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
Пурлюк-Еган
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — (Югары) Об кушылдыклар бассейны Васюганнан Вагага кадәр, елга бассейны — (Югары) Об Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Коруҗак (Пүтүрге)
Коруҗак (Korucak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Малатья иле Пүтүрге илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Грин-Блафф (Вашингтон)
Грин-Блафф  — Америка Кушма Штатларының Вашингтон штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Грин-Блафф халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бокхольт-Ханреддер
Бокхольт-Ханреддер (Bokholt-Hanredder) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Конкен
Конкен — Алманиянең Рейнланд-Пфальц җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Искәрмәләр
Конкен
Гарри Поттер һәм катнаш канлы шаһзадә
Бу исемнең берничә аңламы бар:
Акъюрт (Маһмудие)
Акъюрт (Akyurt) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Эскишеһир иле Маһмудие илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
HD132271
HD132271 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Табэло-Яха
Табэло-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сабетта-Яха елгасының уң ярыннан 77 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
(13924) 1986 PE1
(13924) 1986 PE1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Табэло-Яха
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ёртым
Ёртым — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вычегда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 130 км.
(13924) 1986 PE1
Тарихы
1986 елның 1 августында Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 PE1» саналган.
Ёртым
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Бялави-Велики
Бялави-Велики — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Ил Кризто (Порденоне)
Ил Кризто — Италиянең Фриули-Венеция-Җулия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Бялави-Велики
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ил Кризто (Порденоне)
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Ибиасусе
Ибиасусе — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Баия штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Погвиздув (Меховский повяты)
Погвиздув — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Жукув-Перший
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ребекка (Джорджия)
Ребекка  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Ребекка шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Валентина Бродская
Бродская Валентина Егоровна  (14 июль 1939 ел) — театр актеры. Башкортстан Республикасының халык артисты (1995). Стәрлетамак шәһәренең мактаулы гражданы (2016).
Биографиясе
1968 елда, Ташкент университетын тәмамлаганнан соң, Петропавловск-Камчатский, Ташкент һәм Фирганә театрларында эшли.
1972 елдан Стәрлетамак рус дәүләт драма театрында эшли.
Олюнин
Олюнин — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тордельрабано
Тордельрабано — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Стрежешть
Стрежешть — Румыниянең Олт жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(6644) Jugaku
(6644) Jugaku — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 5 гыйнварында А. Такахаси, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AA» саналган.
Бялави-Мале
Бялави-Мале — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Виллер-Патер
Виллер-Патер (Villers-Pater) — Франциянең Югары Сона департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,67 км².
Навасёлки (Пачапавски авыл советы)
Навасёлки  (Навасёлкі ) — Белоруссиянең Брест өлкәсе Баранавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас, дәүләттә иң җылы климат шушы төбәктә. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза.
Жежим-Ю
Жежим-Ю — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Вычегда елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 32 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Вычегда, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дубровина (Тугылым шәһәр округы)
Дубровина (Дубровина) — Свердловск өлкәсенең Тугулым шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%).
Юкары Эмирхалил (Баят)
Юкары Эмирхалил (Yukarı Emirhalil) — Төркия Җөмһүриятенең Эгей бүлгесе Афйонкарахисар иле Баят илчесенә караган бер авыл (köy).
Погожани
Погожани — Польшаның Кече Польша воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Контрексевиль
Контрексевиль — Франциянең Вогез департаментында урнашкан коммуна.
(13925) 1986 QS3
(13925) 1986 QS3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1986 елның 29 августында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 QS3» саналган.
Шинтеряг (коммуна)
Шинтеряг — Румыниянең Бистрица-Несеуд жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Убонрачатани
Убонрачатани (อุบลราชธานี) — Тайландның Убонрачатани правинсәсендә урнашкан шәһәр.
Тарих
Хәзерге статусын 1999 елдан башлап йөртә.
Италия
Ита́лия (Italia ), рәсми атамасы Ита́лия Җөмһүрияте (Repubblica Italiana) — Көньяк Европада урнашкан дәүләт.
Италия үзенә Аппенин ярымутравын, Балкан ярымутравын, Падан тигезлеген, Альп тауларының көньяк битләүләрен, Сардиния һәм Сицилия утравларын алган.
Байрак
Беренче тапкыр италия байрагы Эмилиядә җөмһүрият байрагы булып 1797 елның 7 гыйнварында барлыкка килде. Наполеон идарә иткән чордагы Бөек француз инкыйлабы символы булган.
Вена конгрессыннан һәм Реставрациядән соң байрак иреклек символы булып калган һәм 1831 белән 1848 революция хәрәкәте елларында кулланган.
Герб
Официаль рәвештә Италия гербы 1948 елның 5 маенда халыкка белдерелде.
Эмблема биш энәле тәгәрмәчкә куелган, сул яктан торган оливка ботагыннан һәм уң яктан торган имән ботагы арасында ак төстәге биш почмаклы йолдыздан тора. Яшел ботаклар «Италия Җөмһүрияте» (итал. REPUBBLICA ITALIANA) дип язылган кызыл лента белән бәйләнгәннәр.
Дәүләт гимны
Fratelli d’Italia,                    Әй, туганнар, итальяннар,
L’Italia s’è desta,                Италия уянды,
Dell’elmo di Scipio             Шипионың данлы очламын
S’è cinta la testa. Таҗ итеп ул киеп алды.
Dove’è la Vittoria ? Олы җиңү – кайда соң ул?
Le porga la chioma;           Ул бит безгә баш иде:
Chè schiava di Roma         Рум коллары торыннары
Iddio la creò. Ил хуҗасы булсын, диде.
Fratelli d’Italia,                    Әй, итальяннар,
Dell’elmo di Scipio             Шипио очламын
S’è cinta la testa. Таҗ итеп ул алды.
Dove’è la Vittoria ? Олы җиңү – кайда?
Le porga la chioma;           Ул безгә баш иде:
Тордесилос
Тордесилос — Испаниянең Гвадалахара провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Италия
Дәүләт гимны
Chè schiava di Roma         Рум оныклары
Тордесилос
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Үзбәк Богданович
Үзбәк Богданович (Үзбәк Якуп улы Богданович,, — , ) — травматолог-ортопед, медицина фәннәре докторы (1971), профессор (1971). ТАССР һәм РСФСРның атказанган фән эшлеклесе (1975, 1980). 1952 елдан Татарстан Травматология һәм ортопедия фәнни-тикшеренү үзәгендә: директор (1960-1987), профессор-консультант (1987-1997). Бер үк вакытта ТР Сәламәтлек саклау министрлыгының баш травматолог-ортопеды (1962-1987).
Италия
Дәүләт гимны
Iddio la creò. Хуҗа булсын, дип.
Stringiamci a coorte,           “Бер тарафка, – дип, – әйдә, берләшик,
Үзбәк Богданович
Хезмәтләре травматология һәм ортопедиядә лазер һәм ТМР (төш-магнит резонансы) куллануга, сәламәтлек саклауны оештыруга карый.
Италия
Дәүләт гимны
Siam pronti alla morte,        Җан фида кылып, бергә без көрәшик,
Siam pronti alla morte:        Җан фида кылып, бергә без көрәшик”,
Үзбәк Богданович
Шулай ук карагыз
<ul></ul>
Италия
Дәүләт гимны
Italia chiamò ! Италия дәшә!
гимнның тарихы
Икенче Бөтендөнья сугышы тәмамланыр алдыннан барлыкка килгән Италия Республикасы күпмедер вакыт рәсми рәвештә кабул ителмәгән дәүләт гимнын кулланып яшәгән. Бу – халыкта “Inno di Mameli” (Мамели гимны) дип аталган марш. Аның сүзләрен итальян шагыйре Гоффредо Мамели (Goffredo Mameli (1827-1849) 1848 елның ноябрендә үк язган булган. Бу вакытта ул Гарибальдиның (Garibaldi) Ломбардиядәге гаскәрендә штаб башлыгы булып торган. “Fratelli d’Italia” (Италия туганлыгы) дип аталган шигырьне композитор Микеле Новаро (Michele Novaro (1822-1885) көйгә салган. Бу марш Италиядә патриотик һәм революцион хәрәкәтне кузгатуга зур өлеш керткән.
Конституция монархиясе заманында “Marcia reale” (Король маршы) рәсми гимн дип саналган. Хакимияткә Муссолини килгәч, 1922-1943 елларда ул җирле фашистларның “Giovinezza” (“Яшьләр”, тулы исеме – “Милли фашистларның тантаналы гимны”) җыры белән бергә башкарылган. Муссолини режимы юкка чыкканнан бирле итальяннар яңадан үз туганлыгын данлаучы маршны рухланып җырлыйлар.
Административ төзелеш
Италиянең башкаласы — Рум. Италия 20 өлкәгә бүленгән — Валле-д’Аоста, Ломбардия, Трентино-Альто Адиҗе, Фриули-Венеция Джулия, Пьемонт, Лигурия, Венето, Тоскана, Умбрия, Эмилия-Романья, Марке, Абруццо, Лацио, Молизе, Базиликата, Кампания, Калабрия, Апулья, Сардиния һәм Сицилия, (шуларның бишесе — Сицилия, Сардиния, Трентино-Альто-Адиҗе, Валле-д’Аоста һәм Фриули-Венеция Джулия — аерым статуска ия), аларга җәмгысе 110 административ-территориаль берәмлек — провинция буйсына. Провинцияләр үз чиратта коммуналарга бүленә, коммуналар саны 8101. Автономияле өлкәләрдә үз парламентлар — өлкә шуралары һәм хөкүмәтләр — җирле үзидарә мәсәләләрендә вәкаләтле «җунта»лар бар.
Этимология
Italia сүзенең аңлатмасы билгесез. Иң күп фикерләр буенча ул грек теленнән алынган "бозаулар иле" дигән сүзне аңлата. Италиянең күп халыкларының символы үгез дип саналган. Электән Italia сүзен хәзерге Көнбатыш Италияне аңлату эчен кулланганнар.
Борыңгы Рум
Б. э. к. V гасырдан — б.э. III гасырга кадәр Италия Рум империясенең төп элеше булган (Борынгы Румны карагыз).
Урта гасырлар
Төньяк һәм Урта Италиядә XIV—XVI гасырларда шәһәрләрдә иртә капитал мөнәсәбәтләр урнашты. Урта гасырларның ахырына Көнбатыш Европада фәкать Италия һәм Алмания генә таркауланган булган. thumb|328px|right|Италия харитасы
Ренессанс
1797 елда Италия эченә Француз гаскәрләре керде, һәм тәрле җөмһүриятләр барлыкка килделәр, аларның бөтенесе олигархик җөмһүриятләр булды. 1814 елда Француз гаскәрләре Италияне ташлап киттеләр, күп өлкәләр яңадан торгызылды.
Яңа вакыт
Италия берлеге өчен карбонарийлар, «Яшь Италия», һ.б. оешмалар көрәштеләр, ул көрәшүдә иң мөһим кешеләр Джузеппе Гарибальди һәм Джузеппе Мадзини булдылар. 1860 елның ахырына Италиянең территориясе Сардиния корольлеге тирәсендә берләштерелгән (1861 елдан бирле Италия корольлеге), 1870 елда Италия корольлегенә Рум кушылды.
XX һәм XXI гасырлар
1914 елда дөнья сугышында катнашмаучылык турында Италия Декларациясе язылды. 1915 елның апрелендә Италия Антанта илләре белән сугышта бер якта булуы турында үзара килешүгә имза куя. Шул ук елның маенда Италия Австро-Венгрия империясенә, соңыннан Алманиягә каршы сугыша башлый.
География
Төньягында — Альп тауларының көньяк битләвләрендәге Монблан тауы, көньяктарак Падан тигезлеге; ярымутрауда — Аппенин таулары. Тагын ярымутравның көнчыгыш ягында Гаргано, Салентина һәм Калабрия ярымутраулары урнашкан. Ата торган янартаулар — Везувий, Этна.
Әйләндереп алган диңгезләр — көнчыгыштан Әдрән диңгезе. Апулия һәм Албания арасындагы Отранто бугазы Әдрән диңгезен һәм Ион диңгезен берләштерә. Апулия һәм Калабрия арасында тирән итеп коры җиргә Таранто култыгы урнаша. Өч почмаклы Тирән диңгезе Сардиния, Корсика, Тоскан архипелагы, Сицилия һәм Аппенин ярымутравы белән чикләнә. Корсикадан төньяктарак Лигурий диңгезе урнаша.
Сицилиянең төньяк-көнчыгыш ягында Неброди таулары, ә Сардиниянең көньяк-көнбатыш ягында Кампидано тигезлеге урнашкан.
Кечкенә утрауларның куп өлеше архипелагларга бүленгән, мәсәлән, Тоскан архипелагы, ул үзенә Эльба утравын кертә. Аңа Наполеон Бонапарт сөргенгә җибәрелгән булган.
Иң озын елга По, аның озынлыгы — 682 км. Иң эре күл — Гарда.
Җир тетрәүләре
Җир тетрәүләр Италиядә еш була торган күренеш, чөнки ул литосфера плиталары чикләрендә урнашкан. Иң көчле җир тетрәүләр XX һәм XXI гасырларда теркәлгән.
Файдалы казылмалар
Италия файдалы казылмалар белән бай. Әмма чыганакларның кубесенең запаслар әз, бетен дәүләт буенча таралган һәм җайлы урыннары әз. 1982 елда тимер табылуы тукталды. Башка төрле чималлар запасы мөскен. Әз санда антрацит һәм торф табыла. Урта Италиядә һәм Лигуриядә сирәк кенә марганис очраша. Хәзерге вакытта бокситлар тотып бетерелгән диярлек. Сицилиядә калий һәм таш тозлары, асфальт һәм битум бар.
Энергетик ресурслар дәүләтне һич 15 % гына үти. Сардиниядә, Падан тигезлегендә һәм Урта Италиянең көнчыгыш яр буенда чикләнгән нефть запаслары Италиянең нефтьтагы ихтыяҗны 2 % гына үти. Табигый газ чыганаклары илнең экономикасына бик мөһим. Табигый газ Төньяк, Урта һәм Көньяк Аппенинда һәм Сицилиядә табылган.
Сугыштан соңгы елларда бик зур нефть чыганаклары табылды. Аларга өстәмә тагын битум сланецлары ачылды.
Демография
2008 елның ахырында Италиянең халык саны 60 млн кешедән арттырды. Хәзерге вакытты Италия Европа берлегендә дүртенче урында, ә бөтен илләр арасында ул 23 нче урында. Халыкның тыгызлыгы бер кв. кмга 199,2 кеше — Европа берлегендә бишенче урын. Иң бөек тыгызлык Италиянең төньягында урнашкан. X гасрыга кадәр илнең көньягы күп халыклы дип саналган. Әмма хәзерге вакытта киресенчә — илнең төньягы. Икенче бөтендөнья сугышыннан соң Италиядә озын экономик "бум" килеп чыкты. 1970 елларга кадәр туучылар саны сакланып калган иде, әмма тиздән туучылар саны халыкның җитештерүеннән дә кимеде. 2008 елда һәр бишенче ир кеше 65 яшьтән олырак иде. Купчеллек имиграциягә карамастан күп елларга беренче тапкыр 2000 елларда туучылар саны үсүе күренде.
Халык саны:
Халык структурасы
28 750 942 ир кеше һәм 30 713 702 хатын-кыз (2011 елда).
Уртача яше буенча
Барлыгы — 42,5 яшь; ир-ат — 41,1 яшь; хатын-кыз — 44,1 яшь (2007 елгы мәгълүмат).
Яше буенча
Ел дәвамында халыкның артуы
2004 елда халыкның уртача еллык халык артуы 0,9 % булды (1971-1981 — 0,47 %, 1961-1971 — 0,77 %).
Фертильлек коэффициенты
2005 ел белән чагыштырганда, 2008 елда Италиядә фертильлек (бала табуга сәләтле хатын-кызлар тудырган балаларның уртача саны) 1,32 дән 1,41 гә кадәр күтәрелде.
Тел
Рәсми тел — итальян теле. Шулай ук Италиядә төрле итальян диалектлары бар. Бөтен диалектларны Төньяк, Урта һәм Көньяк бүлергә кабул ителгән. Хәзерге итальян телен дә диалект дип санап була. Шкл ук вакытта флорентия диалектында күбрәк политика турында түгел, мәдәният турында сөйләшәләр.
Больцанода һәм Көньяк Тирольдә рәсми тел булып шулай ук алман теле таныла, Горициядә һәм Триестта словен теле региональ статуска ия, ә Аоста үзәнендә — француз теле.
Кораллы көчләр
Италиянең кораллы көчләренә гаскәр, флот, һава гаскәре, карабинерлар керә.
2005 елның 1 гыйнвареннән хәрби йөкләмә бетерелде. Моңа кадәр призыв яше 18 яшьтән башланган һәм хөзмәт итү срогы 10 ай булган. thumb|340px|right|Frecce Tricolori
Хәрби сәләт булган халык (ир кешеләр): 15—49 яшь − 2001 елга 14 248 674;
Сугышка сәләт булган халык (ир кешеләр): 15—49 яшь хәрби хөзмәткә килә — 2001 елга 12 244 166;
Хәрби хөзмәт резервлары (һәр елны призыв яшенә җитә): 2001 елга 304 369 кеше;
Хәрби чыгымнар: $20,7 млрд, ягъни 1,7 % ВВП кую.
Дин
2003 елның 31 марты мәгълүматлары буенча, Рум-католик чиркәвенә 55 752 000 — 57 610 000 кеше йөри (Италия халкының якынча 96,77 % ы), алар арасында 33 — 38 % ы актив йөрүче мәхәллә кешесе; католикларның 10 % ы төрле чиркәү хезмәтләренә лаек (???). Башка христиан диннәре арасында Йәһвә шаһитләре, Православие һ. б. урын алган.
2011 елда Италиядә 1 400 000 мөселман (ил халкының 2,3 % ы), 2020 елда 2 987 000 мөселман (ил халкының 4,80 % ы) исәпләнгән. Италиядә Һинд дине тарафдарлары — ~177 200 кеше.
Сәнәгать
Италия — алга киткән индустриаль ил. Аның Тулай эчке продукты (ВВП) 1,8 трлн. евро тәшкил итә. Италиядә җир астыннан төрле казылма байлыклар табылса да, алар җитәрлек түгел. Валледә әз-мәз антрацит бар, Тосканада коллоид лигнитлар. Лигуриядә марганис табыла. Ә Апулиядәге бокситлар бетте дип әйтеп була. Сицилиядә битум, асфальт, калийлы һәм ташлы тоз табыла.
Ташкүмерне кайчандыр Эльба утравыннан алганнар, ләкин 1982-дә ул шахталарны яптылар.
Авыл хуҗалыгын алганда, Италия — томат, йөзем, зәйтүн, цитрус җимешләре һәм дөге үстерүе буенча Европада беренче урында тора.
Кошлар аулау
Илдә 710 мең аучы хисапка алынган. Алара арасында 60 көндә (аучылык сезоны) якынча 17 млн шәхес атыла. Монын белән популяциягә бик каты зыян ясыйлар.
Астрономиядә
Итәлиягә багышлап бер астероидка (477) Италия дигән исем куштылар. Ул 1901 елда итальян астрономы Луиҗи Карнер белән ачылды.
Дружинино (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча даими яшәүче халкы юк.
Бокхорст (Шлезвиг-Гольштейн)
Бокхорст (Bokhorst) — Алманиянең Шлезвиг-Гольштейн җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Жулин (Люблин воеводалыгы)
Жулин  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Коруҗу (Даргечит)
Коруҗу (Korucu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Мардин иле Даргечит илчесенә караган бер авыл (köy).
Малий Шариш
Малий Шариш — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Тавы-Яха
Тавы-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сидя-Юмб-Тарко-Яха елгасының уң ярыннан 17 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об култыгы бассейныннан көнбатыштагы елгалар. Кече елга бассейны — Об, Төньяк Сосьва кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Об, Төньяк  Сосьва елгасы кушылган урыннан түбәнрәк.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Ил Крочифисо (Мачерата)
Ил Крочифисо — Италиянең Марке төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Ил Крочифисо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Рей-Сити (Джорджия)
Рей-Сити  — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Рей-Сити шәһәре  елда нигезләнгән.