cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эльсе Фишер
Биографиясе
Иртә яшеннән Эльсе биюче булырга хыяллана һәм 1939 елда бию укытучысы дипломын ала. Халыкара карьерасына башланып киткән сугыш камасаулай, әммә биюче һәм хореограф булып эшли. 1942 елда ул Стокһольмның Sagoteatern театрында режиссер Ингмар Бергман белән таныша, Бергман биредә бу театр белән җитәкчелек итә. Соңрак ул Бергман белән аның постановкаларында хореограф сыйфатында хезмәттәшлек итә. Монда, 1942 елда, Эльче Фишер клоун Беппо турында балалар өчен пьеса яза, аны куя һәм үзе анда уйный. Төрле театр сәхнәләрендә куелган «Клоун Беппо» зур уңышка ия була.
Өч ел дәвамында Эльсе Фишер Норрчёпингның Шәһәр театрында эшли, шуннан соң Стокһольмда (Skolteatern) балалар театры белән җитәкчелек итә, аның өчен берничә пьеса яза һәм куя, шул исәптән «Fantasilådan» (1947) һәм «Bygga hus» (1952) пьесалары. Моннан тыш, 1945 елда аның «Клоун Беппо» пьесасы китап формасында нәшер ителә (Sagan om Beppo ritad och berättad av Else Fisher-Bergman), ә 1948 елда аның балалар өчен «Udda Person» китабы басылып чыга. 1957 елда ул олы өчен бердәнбер «Porslinsfröken for television» пьесасын яза. 1957 елда Фишер язучыларның Швед гильдиясе әгъзасы була.
Эльсе Фишер 2006 елның 3 мартында Стокһольмда вафат була һәм Сольнада Төньяк зиратта җирләнә.
Ипалитавка
Ипалитавка (Іпалітаўка ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Чачэрский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Кече Каракша
Кече Каракша (Изи Каракша, Малая Каракша) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (82,7%), руслар (15,6%).
Тарнувек (Мазовия воеводалыгы)
Тарнувек  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Кореш
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дрюи
Дрюи — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Мотажево
Мотажево — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Роберт Эңгл
Роберт Эңгл (, —, ) —. Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2003).
Фокино (Диңгез буе крае)
Фоᴋᴎнa (Фоᴋᴎнa) — Россия Федерациясенең Диңгез буе краенда урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә cтaтысын 1967 елдан, шәһәр cтaтысын 1980 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (91,0%), украиннар (4,5%).
Луе (Ланди)
Луе — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Педру-Гомис
Педру-Гомис — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Су штатына карый.
Гавет-де-ла-Конка
Гавет-де-ла-Конка — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Колома (шәһәр, Висконсин)
Колома  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ольшево (Мронговский повяты)
Ольшево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Зур Шора
Зур Шора — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының сул ярыннан 772 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 47 км.
Караҗалы (Муҗур)
Караҗалы (Karacalı) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кыршеһир иле Муҗур илчесенә караган бер авыл (köy).
Зур Шора
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Минералвеллс (Көнбатыш Виргиния)
Минералвеллс  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Минералвеллс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD166053
HD166053 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Фрекецей (Тулча)
Фрекецей — Румыниянең Тулча жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Топориха (Волосница кушылдыгы)
Топориха — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Волосница елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Нократ, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сплави (гмина Понятова)
Сплави  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Семянице (Түбән Силезия воеводалыгы)
Семянице  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Ипуць (посёлок)
Ипуць  (Іпуць ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Гомельский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мульденштайн
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8354) 1989 RF
(8354) 1989 RF — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 1 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Верхний Прованс обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 RF» саналган.
(15678) 1981 DM
(15678) 1981 DM — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DM» саналган.
Доммартен-ла-Шоссе
Доммартен-ла-Шоссе (Dommartin-la-Chaussée) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,71 км².
Сәрдар Бәрдемөхәммәдов
Сәрдар Бәрдемөхәммәдов, Сәрдар Горбангулы улы Бәрдемөхәммәдов (Berdimuhamedow Serdar Gurbangulyýewiç, 1981 елның 22 сентябре, СССР, Төрекмәнстан ССР, Ашхабад) – Төрекмәнстан дәүләт һәм сәяси эшлеклесе, техник фәннәр докторы (2015), 2021 елның 11 февраленнән ― Төрекмәнстанның вице-премьеры. Гамәлдәге Төрекмәнстан президенты Горбангулы Бәрдемөхәммәдовның бердәнбер улы. 2022 елның 12 мартында узучы чираттан тыш Төрекмәнстан президентын сайлауларда гипотетик кандидат итеп санала. 2022 елның 12 мартында узган чираттан тыш сайлауларда 72,97 % тавыш җыеп, Төрекмәнстан президенты итеп сайланган. Вазифа үтәүгә 2022 елның 19 мартында керешә.
Тәрҗемәи хәле
Сәрдар Бәрдемөхәммәдов 1981 елның 22 сентябрендә Төрекмәнстан ССР башкаласы Ашхабад шәһәрендә теш табибы һәм укытучы гаиләсендә туган. Гөлҗаһан һәм Гөлшан исемле ике кыз туганы бар. 1987 елдан 1997 елга кадәр Ашхабадтагы 43нче урта мәктәптә, 1997 елдан 2001 елга кадәр «инженер-технолог» белгечлеге буенча Төрекмәнстан авыл хуҗалыгы университетында укый. 2001 елның июленнән ноябрьгә кадәр ул Төрекмәнстан Азык-төлек сәнәгате ассоциациясенең Тышкы икътисадый элемтәләр дирекциясендә эшләгән, шуннан соң ике ел мәҗбүри хәрби хезмәт уза. 2003 елдан 2008 елга кадәр янәдән Азык-төлек сәнәгате ассоциациясендә Җиләк-җимеш һәм яшелчә һәм алкогольсез сыра һәм шәраб бүлекләрендә эшли.
2008 елдан 2011 елга кадәр Россия Тышкы эшләр министрлыгының Дипломатик академиясендә укып, «халыкара мөнәсәбәтләр» белгечлеге буенча диплом ала. Бу чорда Сәрдар Бәрдемөхәммәдов Төрекмәнстанның Мәскәүдәге илчелегендә илчелек киңәшчесе вазифасын башкара.
2011 елдан 2013 елга кадәр ул Женева Куркынычсызлык сәясәте үзәгендә укый, «Аурупа һәм халыкара куркынычсызлык мәсьәләләре» буенча аспирант дәрәҗәсен ала. Бу чорда Сәрдар Бәрдемөхәммәдов Женевада Берләшкән Милләтләр Оешмасы каршындагы Төрекмәнстан вәкиллегендә илчелек киңәшчесе вазифасын башкаручы була.
Шохорда (авыл)
Шохорда (Шохорда) — Киров өлкәсенең Шабалино районында урнашкан авыл.
Сәрдар Бәрдемөхәммәдов
Тәрҗемәи хәле
2013 елның августыннан декабрь аена кадәр ул Төрекмәнстан тышкы эшләр министрлыгының Аурупа департаменты җитәкчесе вазыйфасын башкара.
Шохорда (авыл)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Аяслар (Доганһисар)
Аяслар (Ayaslar) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Конья иле Доганһисар илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Шохорда (авыл)
Халык
Халык саны динамикасы:
Финн Кидланд
Финн Кидланд (, —, ) —. Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2004).
Шохорда (авыл)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Сәрдар Бәрдемөхәммәдов
Тәрҗемәи хәле
2013 елдан 2016 елга кадәр Сәрдар Бәрдемөхәммәдов Төрекмәнстан Углеводород ресурслары белән идарә итү һәм куллану буенча дәүләт агентлыгы директорының урынбасары, 2016 елдан 2017 елга кадәр Төрекмәнстан тышкы эшләр министрлыгының Халыкара мәгълүмат департаменты рәисе булган.
2014 елның 18 августында Сәрдар Бәрдемөхәммәдов Төрекмәнстан Фәннәр академиясендә «фәннәр кандидаты» гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый. 2015 елның июлендә аңа «техник фәннәр докторы» гыйльи дәрәҗәсе бирелә.
Төркмәнстанның дәүләт массакүләм мәгълүмат чаралары аны еш кына «Милләт улы» дип атый.
Сәяси карьера
2016 елның ноябрендә Сәрдар Бәрдемөхәммәдов Аһал вилаяте Душак 25нче парламент округыннан ил парламенты –  урын ала. 2018 елның мартында, округта бирелгән 90 % тан артык тавышны җыеп, Төрекмәнстан Мәҗлесенә яңадан сайлана. 2017 елның мартыннан Закон чыгару һәм нормалар буенча комитетны җитәкли.
2019 елның гыйнварында Төрекмәнстан элитасының күпчелегенең туган төбәге – Аһал вилаяте губернаторы урынбасары вазыйфасына күчерелә. 2019 елның июнендә Аһал вилаяте губернаторы (хәким), 2020 елның февралендә Төрекмәнстанның сәнәгать һәм төзелеш материаллары министры, 2021 елның 11 февралендә яңа вазифага – Төрекмәнстан Министрлар Кабинетының инновацияләр һәм цифрлаштыру буенча рәис урынбасары (бер үк вакытта Төрекмәнстанның Дәүләт куркынычсызлыгы советы әгъзасы һәм Югары контроль палатасы рәисе) итеп билгеләнә     , 2021 елның 9 июлендә Дәүләт куркынычсызлыгы советында һәм Югары контроль палатасындагы вазифаларыннан азат ителә, һәм рәис урынбасары сыйфатында аңа «икътисадый һәм банк мәсьәләләре һәм халыкара финанс оешмалары» өчен конкрет җаваплылык белән икътисад һәм финанслар портфеле бирелә.
Сәрдар Бәрдемөхәммәдов ― Төрекмәнстанның Алабай этләре ассоциациясе рәисе (2021 елдан президенты) һәм Халыкара Ахалтәкә атлары ассоциациясе вице-президенты.
Хәрби хезмәт
2001―2003 елларда мәҗбүри хәрби хезмәт үткән. 2017 елның 27 октябрендә майордан подполковник дәрәҗәсенә кадәр күтәрелә. Аны хезмәт буенча алга җибәрү тантанасы Төрекмәнстанның Милли телевидениесе аша трансляцияләнә. Аның нинди гаскәрләрдә хезмәт итүе билгеле түгел, әмма 2021 елның 7 мартында аны җилкәсендә «Төрекмәнстан Кораллы Көчләре» нашивкасы белән Милли телевидение аша күрсәтәләр. Шул ук видеода ул «полковник» дәрәҗәсен күрсәткән погоннар белән төшереп алынган, ә аңа «Төрекмәнстанның Ватан сакчысы» (Türkmenistanyň Watan goragçysy) дигән мактаулы исем бирү турындагы указда «полковник» дип аталган.
Гаиләсе
Өйләнгән, дүрт баласы (улы, өч кызы) бар. Россия чит ил эшләре министрлыгы Дипломатик академиясендә бергә укыган курсташы аны «тыныч холыклы» һәм «тыйнак» итеп сурәтләгән. Остазлары һәм башка сыйныфташлары аны «тыйнак, ярдәмчел, ягымлы һәм тыныч кеше» буларак тасвирлыйлар.
Денисон (Канзас)
Денисон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Денисон шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бистра (Бихор)
Бистра — Румыниянең Бихор жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тартак (Минский повяты)
Тартак  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карачаевск
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр статусын 1929 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): карачайлар (81,9%), урыслар (11,4%), осетиннар (1,8%).
Каза Такони (Павия)
Каза Такони — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Педру-ди-Толеду
Педру-ди-Толеду — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Сан-Паулу штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Ольшево (Нидзицкий повяты)
Ольшево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гордий Саблуков
Гордий Саблуков, Гордий Семен (Симеон) улы Саблуков, Саблуков Гордий Семенович (Симеонович) (1803, Архангельское, Ырынбур губернасы — 1880, Казан) — православие миссионеры, көнчыгыш телләре белгече, Коръәнне турыдан-туры гарәп теленнән рус теленә тәрҗемә итүче һәм нәшер итүче (Казан, 1878), Сарытауда (1830-1849) һәм Казанда руханилар семинариясендә, Казан руханилар академиясендә (1849-1862) татар теле укытучысы (профессор). Тел белеме, нумизматика, археология, кыпчаклар тарихы, Алтын Урда тарихы буенча хезмәтләре бар.
Тәрҗемәи хәле
1803 елда Ырынбур губернасы Стәрлетамак өязе (хәзерге БР Архангель районы үзәге) Архангельское авылында православие рухание гаиләсендә туган. Ырынбур руханилар укуханәсен (1818, Уфа), Ырынбур руханилар семинариясен (1826, Уфа), Мәскәү руханилар академиясен (1830, Мәскәү) тәмамлаган. Алган белеме буенча рухани булса да, үзен укытучылыкка һәм фәнни эшчәнлеккә багышлый.
Телләр белгече
Телләр өйрәнүгә һәвәслеге кечкенәдән була. Аскын бакыр эретү заводы янәшәсендәге башкорт авылларында яшәүчеләр белән аралашып, алардан аерым сүзләр, хикәятләр язып ала. Мәскәү руханилар академиясендә укыганда үзлегеннән Инҗилне иврит телендә укып чыга. Сарытауда эшләгәндә Троянскийның татар грамматикасыннан татар телен, Болдыревның гарәп грамматикасы китапларыннан гарәп телен өйрәнә. 1841 елда Г. Саблуков калмык теле әлифбасын төзәтү эшендә катнаша.
Сарытауда
Үзе дә борынгы тарих белән кызыксынучы Сарытау епискобы Иоаков атакай (Вечерков) яшь укытучыда археология һәм нумизматика фәннәре белән кызыксыну уята: Идел буендагы Үкәк шәһәре хәрәбәләрендә табылган борынгы акчаларны тикшереп, аңлатмаларын яздыра, Г. Саблуковның беренче фәнни мәкаләләрен Казан император университетының Гыйльми язмаларында бастыруга җибәрә. 1843 елда Россия халык мәгарифе министрлыгы тарафыннан Сарытау губернасына археологик казу-эзләнү эшләренә җибәрелгән А.В. Терещенкога тәрҗемә белән ярдәм итә, аңа татар телен өйрәтә. А.В. Терещенко аркылы Г.С. Саблуков турында Петербург фәннәр академиясендә дә беләләр. Көнчыгыш телләре белгечләре академик Х. Френ, Розен, Готвальд белән хатлар алыша, алардан нумизматикага багышланган китаплар ала. Н.И. Костомаров мөхәррирлегендәге «Саратовские губернские ведомости» газетасында Алтын Урда һәм кыпчак ханлыклары турында мәкаләләре басыла. 1843 елда үз теләге белән рухани дәрәҗәсеннән чыга.
Казанда
1847 елда Казан руханилар академиясе каршында православие дине китапларын татарчага тәрҗемә итү комитеты оеша. Татар теле укытыла торган Казан, Сарытау, Әстерхан рухани семинарияләре укытучыларына Коръәнне тәрҗемә итәргә тәкъдим ителә. Г. Саблуков тәрҗемә иткән «Утреня» бүлеге Н.И. Ильминскийга ошый һәм ул Казан руханилар академиясе ректоры архимандрит Григорийга Г. Саблуковны Казанга чакырырга тәкъдим итә. 1849 елда Г. Саблуков Казанга күчеп килә. Казан руханилар семинариясендә грек теле һәм Казан руханилар академиясендә татар теле укыта, рухани укуханәләре инспекторы була. Александр Казем-Бек җитәкләгән дини китапларны татарчага тәрҗемә итү комитетына әгъза итеп алына. Казан руханилар академиясенең мөселманлыкка каршы бүлегендә эшләүче буларак, көчләп чукындырылган татарларның кире исламга кайту очракларын тикшерү комиссиясе эшендә катнаша, яңа керәшеннәр авылларында була, кешеләрне үгетли, дини бәхәсләр алып бара. Титулярный советниктан (1848) (1852) дәрәҗәсенә кадәр үсә. 1856 елдагы янгында күп кенә кулъязмалары, тәрҗемәләре янып әрәм була. 1862 елда 13 ел эшләгән академиядән үз теләге белән пенсиягә китә. Күпчелек вакытын Коръәнне русчага тәрҗемә итүгә багышлый. Дин белеме, филология, этнография, тарих, археология, нумизматика, ислам белгече буларак, белемнәре белән теләп уртаклаша. Өендә татар балаларына (мәдрәсә шәкертләренә) рус теле, рус балаларына татар теле укытуы мәгълүм. 1867 елда, пенсиядә булуына карамастан, татарчага тәрҗемә ителгән дини китапларның цензоры итеп билгеләнә. Мәскәүдә чыга торган газеталар аңа Казандагы хәбәрчеләре булырга тәкъдим итәләр.
Коръәннең русчага тәрҗемәсе
2004 елда Петербургта Коръәннең русчага Г.С. Саблуков тәрҗемәсенең 7нче басмасы нәшер ителде.
Гаиләсе
Хатыны Пелагея Иссидор кызы Атаевская (1834 елда өйләнешкәннәр). 1847 елда төпчек баласын тапканда үлә.
HD166095
HD166095 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Луркан
Луркан — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Халыкара Славян Каналы
Тарих
Элеккеге ССРБ җирлегеннән иярчен аркылы тапшыру тәҗрибәсе булып Украина территориясеннән "Халыкара Славян каналы"ның эшли башлавы санала. Тәҗрибә рәвешендә эфирга чыгу 1994 елның 14 декабреннән 1995 елның 15 маена кадәр алып барыла. Проект авторлары булып Иваненко Владимир Александрович һәм Иваненко Валерия Владимировна торалар.
Гимера (муниципалитет)
Гимера — Испаниянең Льейда провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Субаш Аты
Субаш Аты — Татарстан Республикасының Арча районындагы авыл.
Почта индексы — 422017.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.5 °C.
Дьерр
Дьерр — Франциянең Эндр һәм Луара департаментында урнашкан коммуна.
Костомка
Костомка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Тебза елгасының уң ярына тамагыннан 60 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 25 км.
Кырккую (Эгыйль)
Кырккую (Kırkkuyu) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Диярбакыр иле Эгыйль илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Костомка
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кострома елгасы Исады су үлчәү постына кадәр. Кече елга бассейны — Идел кушылдыклары бассейны, Рыбинск сусаклагычыннан Түбән Ука тамагына кадәр, елга бассейны — (Югары) Идел, Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука бассейны кушылмый).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сплави (гмина Юзефув-над-Вислою)
Сплави  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Исакавичы
Исакавичы (Ісакавічы ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Лоевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Черновица (Волосница кушылдыгы)
Черновица — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Волосница елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Алёхино (Киров өлкәсе)
Алехино (Алехино) — Киров өлкәсенең Пижанка районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (58%), руслар (42%).
Зур Казыр
Зур Казыр — Россия территориясеннән ага торган елга. Кемерово өлкәсе, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Томь елгасының уң ярыннан 732 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Томь елгасы, инештән Новокузнецк каласына чаклы, Кондома елгасын кертмичә,. Кече елга бассейны — Томь, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Айрат Гаскәров
Айрат Гаскәров, Айрат Рәфыйк улы Гаскәров (Айрат Рафикович Гаскаров, 1963 елның 5 октябре, БАССР, Чишмә районы, Чишмә) — икътисадчы, банкир, 2002-2010 елларда БР премьер-министрының беренче урынбасары – БР финанс министры, 2010-2011 елларда РФ Федераль җыенының Федерация шурасы әгъзасы, 2016 елдан РФ финанс министры ярдәмчесе. Икътисад фәннәре кандидаты (2007). БР атказанган икътисадчысы.
Тәрҗемәи хәле
1963 елның 5 октябрендә Башкортстан АССР Чишмә районы үзәге Чишмә бистәсендә туган. «Икътисадчы» белгечлеге буенча Бөтенсоюз читтән торып укулы финанс-икътисад институтының финанслар һәм кредит бүлеген (1989), РФ фәннәр академиясенең икътисад институтын тәмамлаган, шул ук институтта 2007 елда «Целевые программы как инструмент обеспечения финансово-экономической устойчивости субъекта Российской Федерации» темасына икътисад фәннәре кандидатлыгына диссертация яклаган. 1981-1983 елларда хәрби хезмәттә булган.
Эдвард Прескотт
Эдвард Прескотт (, —, ) —. Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2004).
Мотажин
Мотажин — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Семянув (Стшелинский повяты)
Семянув  — Польшаның Түбән Силезия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мегафон
"Мегафон" акционер җәмгыяте – телекоммуникация компаниясе. GSM, UMTS, LTE элемтә, шулай ук җирле телефон элемтәсе, полосалы, кабельле телевидение һәм башка шуңа охшаш хезмәтләр күрсәтә. "МегаФон" Россия Федерациясе субъектларында, Таҗикстанда, шулай ук өлешчә танылган Абхазия һәм Көньяк Осетияда эшли.
Эре акционерлары - "Саклык банкы" (52%-1 акция), TeliaSonera (25,17 %), Алишер Усмановнын USM Group (4,32 %+1 акция) MegaFon Investments (Cyprus) Limited (3,92 %). Ирекле мөрәҗәгатьтә 14,59 % акцияләре тора.
Колфакс (шәһәр, Висконсин)
Колфакс  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(15679) 1981 DA1
(15679) 1981 DA1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 28 февралендә Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 DA1» саналган.
Караҗан (Тутак)
Караҗан (Karacan) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Агры иле Тутак илчесенә караган бер авыл (köy).
Югары Каракша
Югары Каракша (Кӱшыл Каракша, Верхняя Каракша) — Мари Илнең Оршанка районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (100%).
Люббон
Люббон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Монавилл (Көнбатыш Виргиния)
Монавилл  — Америка Кушма Штатларының Көнбатыш Виргиния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Монавилл халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аяспаша (Сарай)
Аяспаша (Ayaspaşa) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Текирдаг иле Сарай илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Педру-ду-Розариу
Педру-ду-Розариу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Мараньян штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Френчуджи
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(8355) Масуо
(8355) Масуо — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1989 елның 5 сентябрендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 RQ1» саналган.
Тартак (Остроленцкий повяты)
Тартак  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Прогресс (Свердловск өлкәсе)
Прогресс (Прогресс) — Свердловск өлкәсенең Первоуральск шәһәр округы составына керүче эшчеләр бистәсе.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар, татарлар һ.б.
Ольшево (Олецкий повяты)
Ольшево  — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Искра (Светлагорский районы)
Искра  (Іскра ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Светлагорский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Роберт Ауман
Роберт Ауман (, —, ) —. Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2005).
Каза Този (Маса-Карара)
Каза Този — Италиянең Тоскана төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Мушвиц
Мушвиц (Muschwitz) — Алманиянең Саксония-Анхальт җирендә урнашкан коммуна.
Каза Този (Маса-Карара)
Географиясе
Каза Този Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Мушвиц
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Гисона
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Төлке һәм ау эте (мәгънәләр)
Төлке һәм ау эте (The Fox and the Hound):
Доммартен-ле-Туль
Доммартен-ле-Туль (Dommartin-lès-Toul) — Франциянең Мёрт һәм Мозель департаментына караган коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 6,87 км².
Бистра (Румыния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Галия Әхмәтова
Галия Әхмәтова, Галия Дөфәр кызы Әхмәтова (әдәби псевдонимы Нина Ганьшина, 1954 елның 25 гыйнвары, ССРБ, РСФСР, Чита — 2015 елның 21 сентябре, РФ, Мәскәү) — язучы, шагыйрә, филология фәннәре докторы, профессор, Россия язучылар берлеге әгъзасы, «Встречи», «Молодой ученый» журналлары баш мөхәррире. РФ югары һөнәри мәгарифенең мактаулы хезмәткәре. Әсәрләрен рус телендә иҗат иткән.
Тәрҗемәи хәле
1954 елның 25 гыйнварында Читада Себергә күчерелгән татар гаиләсендә туган. Әтисе Дөфәр Шәех улы Әхмәтов 1931 елның 21 гыйнварында Минзәлә районы Гөлек авылында туган. 1935 елда гаиләсе белән Себергә күчеп киткән. Чита педагогия институтын тәмамлагач, укытучы булып, 1953—1990 елларда Чита шәһәре һәм өлкәсендә комсомолның, соңрак КПСС райкомының 1нче сәркатибе, Чита өлкә башкарма комитеты рәисе урынбасары булып эшләгән, Хезмәт Кызыл Байрагы, Хөрмәт Билгесе орденнары белән бүләкләнгән. Галия Дөфәр кызының әнисе Мария Николай кызы Поволочко Чита педагогия институтын тәмамлаган, педагогика фәннәре докторы.
Галия Дөфәр кызы Н. Г. Чернышевский исемендәге Чита педагогия институтын (1997 елдан Байкал арты дәүләт педагогика университеты, 2006 елдан Байкал арты дәүләт гуманитар-педагогика университеты, 2012 елда Байкал арты дәүләт университеты белән кушылган) тәмамлаганнан соң, ССРБ Фәннәр академиясенең Рус теле институты аспирантурасында укып, кандидатлык, 2003 елда А. М. Горький исемендәге Әдәбият институтында «XX гасырның 80-90 еллары рус прозасы теле проблемалары» буенча докторлык диссертациясен яклаган (ике диссертациясенең дә фәнни җитәкчесе профессор А. И. Горшков).
Байкал арты дәүләт гуманитар-педагогика университетында (2012 елдан Байкал арты дәүләт университетында), 1994—1995 елларда Чанчунь шәһәренең (КХР) Төньяк-көнчыгыш педагогика университетында рус теле укыткан.
Гыйльми кызыксынулар өлкәсе
«Текстны интерпретацияләү» фәнни-тикшеренү лабораториясе, 10.02.01 «Рус теле» белгечлеге буенча аспирантура һәм «Филология» юнәлеше буенча магистратура белән җитәкчелек иткән. Г. Д. Әхмәтова җитәкчелегендә унбер кандидатлык диссертациясе, шул исәптән Кытай Халык Республикасыннан ике аспирант диссертациясе якланган. 200 дән артык фәнни һәм укыту-методик хезмәтләр, шул исәптән монографияләр, уку әсбаплары, фәнни-популяр китаплар авторы. Гыйльми мәкаләләре «Фән» нәшриятында, АКШ, Япония, Испания, Маҗарстан, Польша, Болгария, Словакия, Чехия, Тайвань, Кытай, Монголия, Төркия, Украина халыкара басмаларында басылып чыккан.
Әдәби иҗаты
Язучы буларак әсәрләрен Нина Ганьшина псевдонимы астында бастыра (псевдонимы әнисе ягыннан әбисе исем-фамилиясеннән алынган). Рус телендә иҗат итә. «Кактус кайчан чәчәк ата», «Шагыйрь улы», «Улым өчен җир җиләге» һ. б. хикәяләр, миниатюралар, публицистик әсәрләр, күп кенә шигырьләр авторы. Үзенең «Тополя корнями вверх» исемле автобиографик әсәрендә әнисе ягыннан бабасы һөнәри хәрби Николай Алексей улы Поволочко һәм әбисе Нина Иван кызы Ганьшиналар турында, шулай ук әтисе ягыннан бабасы Шәех Әхмәтов (1904—1971) һәм әбисе Камал Гәрәеваның (1910—1991) Минзәлә районы Гөлек авылыннан 1935 елда гаилә белән Себергә (Чита өлкәсенә) күченеп китүе һәм шунда төпләнеп калуы турында яза. Улы Илдар Әхмәтов, оныгы Марат Казанда яши. Әнисе вафатыннан соң, улы Илдар аның хастаханәдә язган көндәлекләрен «Море сверкает» исеме астында китап итеп бастырган.
Китаплары
{{Hider|title = Китаплары|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
Хикәя һәм шигырь җыентыклары
}}
Кырклар (Һорасан)
Кырклар (Kırklar) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзурум иле Һорасан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Дентон (Канзас)
Дентон  — Америка Кушма Штатларының Канзас штатында урнашкан шәһәр.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сплави (Люблинский повяты)
Сплави  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Резистор
Резисторларның схемаларда ничек билгеләнүе
Россиядә резисторларның схемаларда шартлы график билгеләнүе ГОСТ 2.728–74 ка туры килергә тиеш. Шул ГОСТ буенча, даими резисторлар түбәндәгечә билгеләнә:
Резисторларны бер-бер артлы тоташтыру
Резисторларны бер-бер артлы тоташтырганда аларның каршылыклары кушыла
Әгәр дә, булса, бу очракта гомуми каршылык түбәндәге гыйбарәгә тигез: ~R=nR_1 Резисторларны бер-бер артлы тоташтырганда аларның гомуми каршылыгы тоташтырылган иң зур каршылыктан да зуррак була.
Аркаим
Аркаим яки Аркаем (Арка + им сүзләреннән чыккан) — БЭК III—II меңьеллык урта бронза чорындагы "Шәһәрләр иле"нә караган ныгытылган корылма. Россия территориясендә иң борынгы табылган шәһәрчек. Зур Караганка һәм Үтәгән елгалары буендагы калкып торган борында, Чиләбе өлкәсе Кызыл районында урнашкан. Аркаимга иң якын торак пункты - Чиләбе өлкәсенең Кызыл районы Александровски авылы 2 чакрым ераклыгында урнаша. 2010 елга кадәр шәһәрчек янында Аркаим авылы булган.
Резистор
Резисторларның параллель тоташуы
Резисторлар параллель тоташканда, каршылыкка кире пропорциональ зурлыклар кушыла (ягъни гомуми үткәрүчәнлек \frac{1}{R} һәрбер резисторның үткәрүчәнлегеннән кушыла )
Аркаим
Аркаим шәһәрчеге һәм янындагы төрле чордагы археологик һәйкәлләр Ленин исемле Илмән дәүләт тыюлыгының табигый тарихи-археологик филиалы булып тора.
Резистор
Резисторларның параллель тоташуы
Әгәр дә электрик чылбырны параллель һәм бер-бер ратлы тоташкан суб-блокларга бүләргә була икән, башта һәрбер суб-блокның каршылыгын саныйлар, аннан соң һәрбер суб-блокны аның эквивалент каршылыгы белән алыштыралалр, шулай итеп, гомуми (эзләнгән) каршылык табыла.
Аркаим
Мигъмари һәйкәл сакланган ныгытмалар, синхрон борынгы каберлекләр һәм тарихи ландшафтның бөтенлеге булуына хас.
Резистор
Резисторларның параллель тоташуы
Ике параллель тоташкан резисторлар өчен аларның гомуми каршылыгы тигез була. Әгәр дә була икән, гомуми каршылык  була. Резисторларны параллель тоташтырганда аларның гомуми каршылыгы иң кечкенә каршылыктан да кечкенәрәк була.
Аркаим
Атама
Борынгы шәһәрчек янындагы Аркаим тавы хакына аталган, тау көньякта 4 чакрым ераклыгында урнашкан.
Резистор
Резисторларның кушылма тоташуы
Схема ике параллель кушылган блоктан тора, шуларның берсе гомуми каршылыгы ~ R_1 + R_2 тигез булган, бер-бер артлы тоташтырылган ~ R_1 һәм  ~ R_2 резисторлардан тора, башкасы ~ R_3 резисторыннан тора, гомуми үткәрүчәнлек  га тигез була, ягъни гомуми каршылык  була.
Аркаим
Атама
Аркаим исеме арка сүзеннән чыга, кушымчасы хакында төрле карашлар бар, им татарча - дару, дәвалану дигән сүз, шуңа күрә арка һәм им сүзтезмәсе билгеле мәгънәгә ия.
Резистор
Резисторларның кушылма тоташуы
Параллель яки бер-бер артлы кушылган блокларга бүләргә булмый торган, резисторлардан торган шундый схемаларны исәпләү өчен Кирхгоф кагыйдәсе кулланыла. Кайбер очракларда исәпләүне җиңеләйтер өчен өчпочмак-йолдыз үзгәртүен һәм симметрия принципларын куллану файдалы була.
(15680) 1981 EV7
(15680) 1981 EV7 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Резистор
Көчәнеш бүлүчесе
Әгәр дә R=9R<SUB>1</SUB>, булса, U<SUB>WY</SUB>=0,1U<SUB>WE</SUB> була, ягъни керүче көчәнеш 10 мәртәбә бүленәчәк.
Аркаим
Табу тарихы
1986 елда Чиләбе өлкәсенең авыл хуҗалыгын үстерү һәм сугару өчен Зур-Караган сусаклагычын төзү хакында карар ителә. Шуның өчен су астында каласы җирләрне алдан археологик тикшерү башлана.
(15680) 1981 EV7
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EV7» саналган.
Резистор
Резисторларның классификациясе
Резисторлар электрон аппаратураның элементлары булып тора һәм дискрет компонентлар яки интеграль микросхемалар составындагы өлешләр буларак кулланырга мөмкин. Дискрет резисторлар максаты, Вольт-Ампер характеристикасы буенча, каршылык үзгәрү үзенчәлеге буенча, ясап чыгару технологиясе буенча классификацияләнергә мөмкин.
Вяземский (шәһәр)
Вяземский (Вяземский) — Россия Федерациясенең Хабарау краенда урашкан шәһәр.
Аркаим
Табу тарихы
1987 елда ике археолог С. Боталов һәм В. Мосин җитәкләгән Урал-Казакъстан археологик экспедициясе Аркаим шәһәрчеген таба.
Шубаней
Шубаней — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Киров өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Нюрюг елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 17 км.
Аркаим
Табу тарихы
Сугару системасын төзү эшләренә күп акча сарыф ителгәнгә карамастан археологик һәйкәлләр батырылмаган. Аркаим шәһәрчеген саклауда Эрмитаж директоры Борис Пиотровский һәм академик Г. Месяц зур роль уйный.
HD166153
HD166153 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Аркаим
Табу тарихы
1992 елда Аркаим тирәсендәге 3300 га мәйданында тарихи-археологик тыюлык оеша.
Шубаней
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Бабица (Вонданка кушылдыгы)
Бабица — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Вонданка елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 25 км.
Вяземский (шәһәр)
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1938 елдан, шәһәр статусын 1951 елдан башлап йөртә.
Резистор
Резисторларның классификациясе
Вольт-ампер характеристикасы буенча:
Бабица (Вонданка кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
HD166153
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Вяземский (шәһәр)
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (95,2%), украиннар (2,9%).
Педру-Канариу
Педру-Канариу — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Эспириту-Санту штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Шубаней
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Резистор
Резисторларның классификациясе
Каршылык үзгәрү хасияте буенча:
Эшләп чыгару технологиясе буенча :
Каршылыкның температурага бәйлелеге
Металлик һәм тимерчыбык резисторларның каршылыгы температурага берникадәр бәйле. Шул ук вакытта, температурага бәйлелек линиялы дип әйтергә була, чөнки 2 нче һәм 4 нче тәртип коэффициентлар җитәрлек дәрәҗәдә кечкенә һәм гади үлчәнешләр вакытында аларны исәпкә алмаска мөмкин. ~\alpha коэффициентын каршылыкның температура коэффициенты дип атыйлар. Каршылыкның температурага мондый бәйлелеге резисторланы термометрлар буларак кулланырга мөмкин итә. Ярымүткәргеч резисторларының каршылыгы температурага күбрәк бәйле булырга мөмкин, бәлки, хәтта Аррениус кануны буенча экспоненциаль рәвештә дә, әмма температураларның практик диапазонында бу экспоненциаль бәйлелекне линиялыга алыштырырга мөмкин.
Искра (Чачэрский районы)
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Резистор
Резисторлар тавышы
Хәтта идеаль резисторлар да абсолют нульдән башка температурада тавыш чыганагы булып тора. Бу фундаменталь флуктуацион-диссипацион теорема дан чыга. Электрик чылбырлар өчен бу раслау шулай ук Найквист теоремасы буларак мәгълүм. тан шактый кечкенә булган ешлыкта (монда ~k — Больцман даими зурлыгы, ~T — Кельвин градусларында резисторның абсолют температурасы, ~h — Планк даими зурлыгы) җылылык чит тавышының спектры тигез таралган  («ак чит тавыш»), тавышның спектраль тыгызлыгы (чит тавыш көчәнешләренең корреляторыннан Фурье әвердерүе), монда. Каршылык зуррак булган саен тавышның эффектив көчәнеше зуррак булуы күренә. Тавышның эффектив көчәнеше температурадан алынган тамырга пропорциональ. Хәтта абсолют нуль температурада да квант нокта контактларыннан төзелгән резисторларда Ферми-статистикасы сәбәпле чит тавыш булачак. Әмма мондый чит тавыштан берничә контактны бер-бер артлы яки параллель кушу ысулы белән арынырга мөмкин. Чын резисторларның чит тавыш дәрәҗәсе югарырак. Чын резисторларның чит тавышында шулай ук интенсивлыгы кире ешлылыкка пропорциональ чит тавыш бар, ягъни 1/f чит тавышы яки «алсу төстәге чит тавыш». Бу тавыш күп сәбәпләр аркасында барлыкка килә, шуларның иң әһәмиятлеләрнең берсе, кушылмаларның электроннар локализацияләнгән ионнарының башкача корылма алуы. Резисторларның чит тавышы аларда ток үтү сәбәпле килеп чыга. Хәзерге заман резисторларда, хәрәкәтчән контактлар эше вакытында килеп чыгучы шулай аталган «механик» чит тавышлар бар.
Сендзимирув
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Резистор
Искәрмәләр
Каршылык — ул электр зурлыгы. Бу төшенчәне электрон компонентка карата куллану бәхәсле. Күбрәк исә резистор термины кулланыла.
Аркаим
Табу тарихы
1991 елда '''Г. Зданович''' җитәкчелегендәге зур тикшеренү башланып китә.
2015 елда «Синташта IV» дигән мигъмари комплекс табылган, 2016 елда Г. Зданович «Синташта 2016» археологик чарасын оештыра.
Тасвир
Археологик һәйкәл ныгытылган шәһәрдән, ике төрбәдән һәм борынгы көтүлекләрдән тора.
Шәһәр радиаль төзелешенә ия, диаметры 170 м, ике әйләнүле дивардан тора, беренче дивар икенчесе белән чолгап алына.
Шәһәр кирмән булып ике "күп фатирлы" йорттан торган.
Боҗра диварлары агачтан, балчыктан һәм яндырылмаган кирпечтән ясалган.
Кайбер бинада чүлмәкче остаханәләре һәм тимерче кярханәләре табылган.
Шәһәр үзәгендә мәйдан урнашкан булган. Диварлар арасында боҗра урамы һәм шул урамнан үзәк мәйданга баручы кече туры урамнар булган.
Шәһәрдә урнашкан яңгыр канализациясе суны шәһәр тышына чыгарылган.
Аркаим шәһәре янгын нәтиҗәсендә янып беткән. Янгын килеп чыгуының 3 карашы бар:
Уралда табылган "Шәһәрләр иле"нең шәһәрчекләре яше якынча 3800—4000 ел тәшкил итә. Тикшеренүләр Синташта шәһәрчеген казылмалар белән башланган.
Люглон
Люглон — Франциянең Ланда департаментында урнашкан коммуна.
Эдмунд Фелпс
Эдмунд Фелпс (, —, ) —. Икътисад өлкәсендә Нобель премиясе иясе (2006).
Тартак-Бжузки
Тартак-Бжузки — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мотанець
Мотанець — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(8356) Вадхва
Тарихы
1989 елның 3 сентябрендә Кэролин Шумейкер, тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1989 RO2» саналган.
Мотанець
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Аяш (Ердемли)
Аяш (Ayaş) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мерсин иле Ердемли илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Кохталка
Кохталка — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Ярославль өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга Меза елгасының уң ярына тамагыннан 99 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 22 км.