cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мөхәммәт Зыяүлхак
Тәрҗемәи хәле
1977 елның 5 июлендә дәүләт түнтәрелеше оештыра, нәтиҗәдә З. Бһутто хөкүмәте бәреп төшерелә, илдә хәрби хәл кертелә. Зыяүлхак ил белән идарә итүне кулына алган хәрби администрация башлыгы була. Сәяси эшчәнлеккә чикләүләр кертелә, сүз иреге юкка чыгарыла, цензура кертелә, сәяси көндәшләр эзәрлекләнә, 1979 елдан сәяси фиркаләр эшчәнлеге дә тыела. Элекке премьер-министр З. Бһутто үлем җәзасына хөкем ителә (1979, апрель).
1978 елның 16 сентябреннән Пакистан президенты. 1984 елның 19 декабрендә узган референдум нәтиҗәләре буенча, тагын 5 елга президент вазифасында кала. 1985 елның 30 декабрендә илдәге хәрби хәл бетерелгәч тә, президент һәм армия штабы башлыгы постларын саклап кала.
Зыяүлхак ил белән идарә иткән чорда икътисадта базар мөнәсәбәтләрен киңәйтү, шәхси эшмәкәрлекне үстерү, сәнәгать оешмаларын һәм банкларны аерым кулларга күчерү сәясәте алып бара. Эзлекле рәвештә Пакистан җәмгыяте ислам кануннарына буйсындырыла: илдә Югары шәригать суды оеша, ислам салымнары, җинаятьләр өчен шәригать кануны буенча җавап бирү кертелә. Илнең кораллары көчләре ныгытыла һәм коралландырыла. Пакистан атом-төш коралы булган илләр исәбенә керә.
Тышкы элемтәләр өлкәсендә АКШ һәм аның НАТО буенча партнерлары, Кытай, шулай ук Якын Көнчыгышның мөселман дәүләтләре белән хәрби-икътисади мөнәсәбәтләрне ныгытуга басым ясый.
Әфганстанда кораллы низаг вакытында әфган оппозициясе яклы була, Пакистан территориясендә әфган хәрби отрядлары әзерләнә һәм урнаштырыла.
Зыяүлхак сәбәпләре ачыкланмый калган авиакырылышта һәлак була. Пакистанда хакимияткә З. Бһуттоның кызы Бенәзир Бһутто (1953-2007) килә.
Казчина Козта (Варезе)
Казчина Козта — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Куручай (Ахырлы)
Куручай (Kuruçay) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Конья иле Ахырлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Сылтамалар
Kuruçay, Ahırlı Kuruçay, Ahırlı
Мондрошки (Великопольское воеводалыгы)
Мондрошки  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фельд-ам-Зе
Фельд-ам-Зе — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Насирэддин (ай кратеры)
Насирэддин - Ай өслегенә кече күк объекты бәрелү нәтиҗәсендә барлыкка килгән, диаметры якынча 52 км булган кратер.
Атамасы
Кратерга атама Насир ад-Дин Ат-Туси (1201—1274) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1935 елда раслана.
Францишкув (Люблинский повяты)
Францишкув  — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Мурыгино (Киров өлкәсе)
Мурыгино (Мурыгино) — Киров өлкәсенең Юрья районында урнашкан штп.
Светий Андраж-в-Словенських Горицях (община)
Светий Андраж-в-Словенських Горицях  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Мурыгино (Киров өлкәсе)
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Светий Андраж-в-Словенських Горицях (община)
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мурыгино (Киров өлкәсе)
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (97%), украиннар (1%).
NGC 931
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Вацлав Воровский
Вацлав Воровский, Вацлав Вацлав улы Воровский (Wacław Worowski, Вацлав Вацлавович Воровский, 1871 елның 15 октябре, Мәскәү — 1923 елның 10 мае, Швейцария, Лозанна) — инкыйлабчы, беренче совет дипломаты, публицист, әдәби тәнкыйтьче. Рус офицеры, Швейцария ватандашы Морис Конради тарафыннан атып үтерелгән. 1894 елдан РСДРП әгъзасы. РСФСРның Швециядәге илчесе, Италиядәге илчесе һәм сәүдә вәкиле.
Тәрҗемәи хәле
1871 елның 15 октябрендә Мәскәүдә поляк (әтисе тимер юлчы ) гаиләсендә туган. Петр һәм Павелның лютеран чиркәве каршындагы классик гимназияне тәмамлый. 1890 елда Мәскәү дәүләт университетының физика-математика факультетына укырга керә. 1891 елдан Мәскәү югары техник училещесындә укый башлый. Инглиз, франсуз, алман, поляк,  итальян, швед телләрен камил белә. 1894 елда В. И. Ленин инициативасы белән оештырылган «Эшче берлеге»нә керә. 1897 елда «инкыйлабны пропагандалаган һәм тыелган әдәбиятны тараткан өчен» кулга алына. 1899 елда Вятка губернасына сөргенгә җибәрелә. Өч еллык сөргеннән соң Женевага мөһаҗирлеккә китә. 1902 елдан «Искра» газетасы белән хезмәттәшлек итә. Әлеге газетаның агенты сыйфатында Русиягә кире кайта, РСДРПның II корылтаен чакыру буенча эш җәелдерә. 1904 елдан Одессада РСДРП ҮК Көньяк бюросын оештыра. Столыпин реакциясе елларында Воровский легаль демократик һәм либераль матбугатта эшли. Әдәби тәнкыйтьче буларак таланты ачыла. «Вперед», «Пролетарий», «Черноморец» газеталарының мөхәррире була. «Новая жизнь» газетасы мөхәрририятендә эшли. 10 мең тиражлы «Одесское обозрение» газетасы хезмәткәре булып тора, «Фавн», «Кентавр» псевдонимнары белән үткен фельетоннар бастыра. Матбугатта эшләп алган акчасы өч кешелек гаиләсен тәэмин итә алмагач, «Тауар складларының аноним җәмгыяте»нә хәбәрче булып урнаша, чит ил фирмаларының корреспонденциясен тәрҗемә итү белән шөгыльләнә. РСДРПның III, IV корылтайлары эшендә катнаша. 1912 елда Вологдага ике елга сөргенгә җибәрелә. Беренче бөтендөнья сугышы елларында (1915) «Сименс-Шуккерт» фирмасының Швециядәге вәкиле. Большевиклар кушуы буенча, Алманиягә бәйле финанс эшлеклеләре (беренче чиратта, инкыйлабка акча бирүче Парвус һ. б.) белән элемтә урнаштыра. Февраль инкыйлабыннан соң РСДРП ҮК Чит илдәге бюросы (Стокгольм) җитәкчесе. Октябрь инкыйлабыннан соң Совет дәүләтенең Швециядәге илчесе. Стокгольмда Алмания белән солых туында яшерен сөйләшүләр алып бара. 1919 елда Русиягә кайта, Дәүләт нәшрияты белән җитәкчелек итә. 1921 елдан РСФСРның Италиядәге илчесе һәм сәүдә вәкиле. Стокгольмда һәм Румда РСФСР музейларыннан кыйммәтле экспонатларны сатуны оештыра, кергән акчаның 50 % ы яшерен фондларда чит илләрдәге коммунистлар хәрәкәтләренә ярдәм итү өчен саклана. 1922 елда Генуя конференциясендә катнаша. Алмания белән Рапал солыхы төзүгә ирешә. 1923 елда Лозанна конференциясендә катнашучы төркемгә кертелә. 1923 елның 10 маенда рус гаскәри офицеры, Швейцария ватандашы Морис Конради (1896-1947) тарафыннан атып үтерелә. Суд үтерүчене һәм аның ярдәмчесе Аркадий Полунинны (1889-1933) аклый. Нәтиҗәдә, ССРБ белән Швейцария арасында дипломатик элемтәләр өзелә (1947 елда торгызыла). Кызыл мәйданда җирләнә.
Сикиязтамак
Сикиязтамак (Сикиязтамак) — Чиләбе өлкәсенең Чаткы районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: билгесез.
HD243202
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Миллнокет (сан алу урыны, Мэн)
Миллнокет  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Миллнокет халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сиглуа
Сиглуа — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Дора Воровская
Дора Воровская, Дора Моисей кызы Воровская (кыз фамилиясе Мамутова, Дора Моисеевна Воровская, ?, Одесса — 1923 елның 7 ноябре, Алмания) — инкыйлабчы, дипломат, В. Воровскийның (икенче) хатыны һәм ярдәмчесе. РСФСРның Стокгольмдагы һәм Румдагы илчелекләре дипкурьеры һәм сәркатибе.
Тәрҗемәи хәле
Одессада табиб гаиләсендә туган. 1900 еллар башында чит илдә укый. Рус сәяси мөһаҗирләренең җыелышларына йөри. Берлинда В. Воровский белән таныша, дуслаша һәм аңа кияүгә чыга. Инкыйлаб эшчәнлегендә, матбугат эшләрендә, Вологдада сөргендә вакытта иренә тугъры дус һәм ярдәмче була.
1905 елда В. И. Ленинның кушуы буенча ире белән Женевадан Берлинга бара, алман социал-демократлары белән сөйләшүләр алып бара.
Октябрь инкыйлабыннан соң РСФСРның Стокгольмдагы һәм Румдагы илчелекләрендә дипкурьер һәм сәркатип булып хезмәт итә. 1923 елның 10 маенда рус гаскәри офицеры, Швейцария ватандашы полковник Морис Конради (1896-1947) тарафыннан В. Воровский атып үтерелә. Суд үтерүчене һәм аның ярдәмчесе Аркадий Полунинны (1889-1933) аклый.
Д. М. Воровская 1923 елның 7 ноябрендә Алманиядә санаторийда нерв киеренкелегеннән вафат була. Кызыл мәйданда көле салынган урна ире каберенә урнаштырыла. Әлеге вакыйга урнаны Мәскәү кирмәне диварындагы некропольдә беренче урнаштыру очрагы булып санала.
Камйонка-Нова (гмина Барглув-Косьцельни)
Камйонка-Нова  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Абдулла (Сембер өлкәсе)
Абдулла (Абдуллово) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (95,5%), руслар (2,8%).
(19360) 1997 JS12
(19360) 1997 JS12 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 3 маенда Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 JS12» саналган.
Рокленд (Массачусетс)
Рокленд  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бяло-Поле
Бяло-Поле — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Русиново (Иновроцлавский повяты)
Русиново  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сен-Пардуль
Сен-Пардуль — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Тейлорс-Фолс
Тейлорс-Фолс — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тейлорс-Фолс шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4933) Tylerlinder
(4933) Tylerlinder — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1984 елның 2 мартында Анри Дебеонь тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «EN 19841» саналган.
Венер Галин
Галин Венер Ягафәр улы (2 апрель 1937 ел) — галим―механик-математик, югары мәктәп укытучысы, физика-математика фәннәре кандидаты (1972), өлкән гыйльми хезмәткәр (1981). РФ Дәүләт премиясе лауреаты (2000), II дәрәҗә «Ватан алдындагы хезмәтләре өчен» ордены кавалеры (1999).
Биографиясе
Венер Ягафәр улы Галин 1937 елның 2 апрелендә Башкорт АССРның Малаяз районы (хәзерге Салават районы) Мәчетле авылында туган.
1961 — Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетын тәмамлый.
1961 елдан Башкорт дәүләт университетында эшли.
1964 елдан алып СССР Фәннәр академиясе Себер бүлегенең Бөтен Союз үзәгендә гыйльми хезмәткәр, бер үк вакытта 1972 елдан — Новосибирск университетында укыта.
1982 елдан Россия Фәннәр академиясенең исәп математика институтында өлкән, 1995 елдан — әйдәүче  гыйльми хезмәткәр, бер үк  вакытта 1982-1992 — елларда Мәскәү физика-техник институтында укыта. Институтның фәнни совет әгъзасы. Физика-математика фәннәре кандидаты (1972), доцент.
Фәнни кызыксынулар өлкәсе
Атмосфера физикасы, радиация процесслары, атмосфераның гомуми циркуляция моделен үзләштерү, программага салу һ. б.
Фельдбах (Штирия)
Фельдбах  — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Светий Андрей (Моравче)
Светий Андрей  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Веттенберг
Веттенберг — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Вунтынг-Ай-Юган
Вунтынг-Ай-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Кур-Ех елгасының уң ярына тамагыннан 28 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 17 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Юрковичы
Юрковичы (Юрковічы ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ивевский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Гошмань
Гошмань — Румыниянең Нямц жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Вощар
Вощар — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе, Вологда өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Ивас елгасының сул ярыннан 19 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 14 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Вага елгасы. Кече елга бассейны — Төньяк Двина, Вычегда һәм Кече Төньяк Двиналар кушылган урыннан түбәнрәк, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сылтамалар
Вощар
(19361) 1997 KH4
(19361) 1997 KH4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Хагани (Гөйгөл)
Хагани  (Xaqani ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
Монковниця
Монковниця — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Родниковое (Кировский районы)
Родниковое (Родниковое) — Диңгез буе краеның Кировский районында урнашкан авыл.
Әбҗәлилов урамы (Казан)
Әбҗәлилов урамы (улица Абжалилова) — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан урам. Ершов урамыннан башланып, Казан-Eкатиpинбур тимер юлының Әмәт-Новaтьıpлар участкасына параллель рәвештә бара. Татар əртᴎсе Хәлил Әбҗәлилов исемен йөртә.
Родниковое (Кировский районы)
Климат
Биредә климат муссонлы. Кыш коры һәм суык, көннәре аяз. Яз озак бара, салкынча һәм температура тирбәлеше күзәтелә. Җәй исә җылы, явым-төшемле. Көз чагыштырмача җылы, коры һәм аяз. Җәй көне Тын океаннан җылы җил иссә, кышын төньяктан салкын җилләр исә.
Әбҗәлилов урамы (Казан)
Тарих
Ким дигәндә 1939 елга хәтле Ветеринария урамы (Ветеринарная) дип аталган; исеме 1940-елларга хәтле якында урнашкан Ветеринар инситуты бинасы буенча бирелгән. 19??-1963 елларда Кызыл Студент урамы дип аталган. Хәзерге исемен 1963 елның 16 июленнән йөртә.
Родниковое (Кировский районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (87%), украиннар (13%).
Казчина Козта Лора (Алесандрия)
Казчина Козта Лора — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Козта Лора Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Фюкувка
Фюкувка — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Камйонка-Попшечна
Камйонка-Попшечна — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Матра
right|300px|thumb|Кекеш тавы Матра (Mátra ) - Төньяк Маҗарстандагы таулар системасы (массивы). Кекеш тавы (1014 м) – Матраның гына түгел, ә бөтен Маҗарстанның иң биек тавы.
Матрада имән һәм бүк урманнары, шулай ук бакчалар, виноградлыклар бик күп. Матра асты (Матраалья) — Маҗарстанның бик әһәмиятле шәраб ясау төбәге.
Матрада термаль чыганаклар, чаңгы трассалары бар. Курортлар күп, иң атаклылары:
Геральдикада
Матра Словакия гербында Татралар һәм Фатралар (Велька Фатра һәм Мала Фатра) таулары белән бергә сурәтләнгән, ләкин Матра тулысынча хәзерге Маҗарстан җирләрендә урнашкан.
Рокпорт (Массачусетс)
Рокпорт  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лезенн
Лезенн (Lezennes) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Аниш кантонына карый.
NGC 932
NGC 932 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Нассау (ай кратеры)
Атамасы
Кратерга атама Джейсон Нассау (1893—1965) хөрмәтенә бирелә.
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1970 елда раслана.
Гөненкент (Инҗесу)
Гөненкент (Gönenkent) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Кайсери иле Инҗесу илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Русиново (Рипинский повяты)
Русиново  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Светий Андрей (Шкофя Лока)
Светий Андрей  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Куручай (Бурдур)
Куручай (Kuruçay) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Бурдур иле Бурдур илчесенә караган бер авыл (köy).
Фельден-ам-Вёртерзе
Фельден-ам-Вёртерзе — Австриянең Каринтия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Горлова
Горлова — Россия территориясеннән ага торган елга. Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Уфтюга елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 10 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Төньяк Двина кушылдыклары бассейны Вычегда һәм Сухона елгалары кушылганчы, елга бассейны — Төньяк Двина.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Васил-Левски (Стара-Загора өлкәсе)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Юрчуны
Юрчуны (Юрчуны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Астравецкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Камйонка-Стара
Камйонка-Стара — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Со-дю-Гатине
Со-дю-Гатине — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Веттер (Гессен)
Веттер  — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(19362) 1997 MX3
(19362) 1997 MX3 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 28 июнендә LINEAR проекты тарафыннан Сокорро обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 MX3» саналган.
Мило (сан алу урыны, Мэн)
Мило  — Америка Кушма Штатларының Мэн штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Мило халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Аба-Сырма
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Иннополис (махсус икътисади зона)
«Иннопо́лис» МИЗ — Татарстан Республикасында шул ук исемдәге шәһәр территориясендә техник һәм инновацион типтагы махсус икътисади зона (МИЗ). Ул Россия Хөкүмәте карары белән 2012 елның 1 ноябрендә төбәктә инвестицияләр җәлеп итү һәм IT-технологияләрне үстерү өчен төзелгән. МИЗ резидентларга һәм партнерларга салым һәм таможня ташламалары, страховка взнослары һәм башка өстенлекләр бирү хокукын тәкъдим итә.
МИЗ мәйданчыкларының гомуми мәйданы 311 гектар, алар Татарстанның Югары Ослан һәм Лаеш муниципаль районнарында урнашкан. 2020 елга 109 компания «Иннополис» МИЗ резиденты статусына ия, 26 сы партнер, 50 — стартап статусын алган. «Иннополис» МИЗда эшли торган компанияләр 3,8 мең эш урыны булдырган һәм якынча 27 миллиард сум акча керткән.
МИЗ принцибы
Махсус икътисади зоналар (МИЗ) — федерация кысаларында махсус юридик статуска һәм резидентлары өчен җиңеллекле икътисади шартларга ия булган территорияләр. Алар турыдан-туры инвестицияләр җәлеп итү, эшкуарлыкның тизрәк үсеше һәм төбәк үсеше өчен төзелә. Инвесторларга таможня һәм аренда стимуллары, салым җиңеллекләре, махсус инфраструктура һәм башка мөмкинлекләр бирелә. Чит ил резидентлары бизнес һәм инвестицияләр өчен гадиләштерелгән шартлар ала. 2020 елга Россиядә 33 МИЗ бар, шуларның җидесе — техник һәм инновацион төрдә. Россия Федерациясенең Икътисади үсеш министрлыгы хәбәр иткәнчә, соңгылары «фәнни-техник продуктлар ясау һәм сату, аларны сәнәгать куллануына китерү өчен инновацион эшчәнлек» үсешенә ярдәм итә. Технологик-инновацион типтагы МИЗлар, гадәттә, фәнни-тикшеренү үзәкләрендә урнашкан һәм инновацион бизнесны үстерә.
Иннополис
2012 елның 1 ноябрендә Россия Хөкүмәте Татарстанның Югары Ослан һәм Лаеш районнарында гомуми мәйданы 311 гектар булган «Иннополис» инновацион МИЗ булдыру турындагы 1131 нче карар кабул иткән. Иннополистагы МИЗ Россиядә бишенче технология һәм инновацион зона, Татарстанда — «Алабуга» МИЗдан соң икенче махсус икътисади зона булган. 2017 ел азагында якынча 32 миллиард сумлык ике МИЗ акцияләре дә бушлай куллану өчен Татарстан Республикасына күчерелгән 2019 елда Иннополис территориясе республиканың дәүләт идарәсен цифрлы нигездә үстерү министрлыгы карамагыннан төбәкнең икътисад министры контроленә күчерелгән, бу — хөкүмәт әйтүенчә, «үсеш институтларының тизләнешенә» ярдәм итәр. «Бизнес Онлайн» Казан басмасы билгеләгәнчә, практикада «Иннополис» МИЗ җитәкчелеге һәм аның генераль директоры Ренат Халимов икътисади зона өчен җаваплы. Аеруча мөһим карарлар Республика Президенты Рөстәм Миңнеханов җитәкчелегендәге Директорлар советы тарафыннан карала.
Салым режимы һәм ташламалар
«Иннополис» МИЗ Казан иярчен шәһәренең бизнес эшчәнлеге үзәге һәм инновацион шәһәрдә IT-эшкуарлык өлкәсенә финанс һәм интеллектуаль ресурсларны җәлеп итү өчен икътисади корал булып эшләнгән. Аның инвесторлары һәм резидентлары төбәк һәм федераль бюджетларга иминият кертемнәре һәм керем салымы, транспорт, милек һәм җир өчен махсус шартлар ала. МИЗ шулай ук махсус таможня режимын күздә тота, ягъни импорт һәм экспорт тарифларсыз. 2020 елның гыйнварыннан резидентлар гадиләштерелгән салым схемасы буенча салым түли торган (IT-индустрия компаниясе) «керемнәр минус чыгымнар» режимын сайласа гомуми керемнең 1% яки 5% күләмендә салым түләргә мөмкин. Бу шартлар 2023 елга кадәр бирелә. МИЗ җитәкчелеге салым ставкасының кимүе кече һәм урта бизнес (КУБ) проектларына инвестицияләр җәлеп итәр дип саный. 2019 ел ахырыннан Иннополиска 39 яңа стартап күчкән. 10 ел эчендә 100 яңа резидент һәм 380 кече һәм урта бизнесны җәлеп итү планлаштырыла. Моннан тыш 2020 нче елдан җиңеллекле пакет резидентларга коворкингта җиңеллекле урын яки технопаркта үз офис, тору урынын җиңеллекле аренда тәкъдим итә. Иннополис бизнесны тизләтү бушлай программасын, бушлай мобиль интернетны һәм онлайн күңел ачу хезмәтләренә бер еллык язылу тәкъдим итә.
2012 елның җәендә Калифорниядә чит ил белгечләрен һәм инвесторларын җәлеп итү өчен Иннополис МИЗ офисы ачылган Филиал шулай ук Россия эшкуарларына халыкара бизнес инфраструктурасына керергә һәм чит ил белгечләрен гадиләштерелгән схема буенча эшләргә чакырырга булыша. 2020 елда Иннополиста 37 илдән студентлар һәм укытучылар яши.
2020 елның августында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов һәм Россия почтасының генераль директоры Максим Акимов чикара интернет сәүдәсе өчен Россиянең беренче борд зонасын Иннополиста булдыру турында килешүгә кул куйган. Ноябрь аена компания яңа таможня складын төзергә һәм Ауропа белән Азия арасында халыкара почта транспортын тизләтү өчен «үзәк» булдырырга уйлый.
Резидентлар һәм партнерлар
2020 елга 109 компаниядә резидент статусы бар, тагын 26 сы — «Иннополис» МИЗ партнерлары. Алар арасында Acronis, Cognitive Technologies, Schneider Electric, MTS, Yandex, Gazprom Neft, Alfa-Bank, Sberbank, Tinkoff Bank, Magnit IT Lab һәм башкалар бар. Докладлар буенча резидентлар һәм партнерлар Иннополиста 3,8 меңнәнән артык эш урыны булдырган. 2020 елның ноябрендә 9 компания яңа резидентлар һәм «Иннополис» МИЗ партнерлары булган, алар 250 дән артык эш урыны булдырылыр. Эшләнмәләргә һәм инновацион инфраструктурага игълан ителгән инвестицияләрнең гомуми күләме рекордка әйләнгән һәм 43 миллиард сум тәшкил иткән.
Инфраструктура
Иннополиста җирле үзидарә органнары, резидент-компанияләр хезмәткәрләре өчен әзерләнгән социаль һәм рекреацион инфраструктура бар. 2020 елга шәһәрдә балалар бакчасы, мәктәп, 153 укучы өчен IT-лицей, спорт комплексы, медицина үзәге, почта бүлекләре һәм банклар, супермаркетлар, барлар, кафелар, рестораннар һәм башка объектлар эшен алып бара. 2020 елның августында Иннополиста республика президенты Рөстәм Миңнеханов катнашында 2,2 мең квадрат метр мәйданлы ArtSpace ике катлы мәдәни үзәге ачылган.
HD24321
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Иннополис (махсус икътисади зона)
Технопарклар
МИЗ инфраструктурасы офислары, үсеш үзәкләре һәм конференцияләр заллары булган Александр Попов исемендәге күп функцияле технопаркны үз эченә ала. 2020 елга гомуми мәйданы 40 мең квадрат метр булган җирдә 1500 дән артык эш урыны бар. Беренче технопарк биналары тыгызлыгы аркасында 2016 елда Иннополис җитәкчелеге икенче мәйдан төзергә булды. Николай Лобачевский исемендәге яңа технопарк өстәмә 1500 эш урыны өчен эшләнгән һәм 2021 елда тәмамланырга тиеш.
Транспорт
Иннополис шәһәре Казаннан 40 км ераклыкта урнашкан һәм аның агломерациясенең бер өлеше була. Иярчен шәһәрнең транспорт өчен ачыклыгы федераль автомагистраленең өлеше булган автомобиль юллары челтәре, елга транспортының якынлыгы (Зөядә) һәм вертолет мәйданчыклары булуы белән тәэмин ителә. Иннополис Казан халыкара аэропортыннан 60 км һәм төп тимер юл вокзалыннан 33 км ераклыкта урнашкан. 2020 ел вакытына Казаннан Иннополиска ике автобус маршруты бар.
2018 нче елда Иннополис Ауропада йөртүчесез Яндекс таксиларын җибәргән беренче шәһәр булган. Пассажирларны утырту һәм төшерү өчен биш тестлы пункт төп шәһәр объектлары янында урнашкан: университет, стадион, медицина үзәге, «Зион» торак комплексы һәм технопарк. 2020 елга шәһәрдә көн саен алты йөртүчесез машина йөри, уртача сәяхәт вакыты 7-10 минут ала. 2020 ел августында Татарстан Татарстан Премьер-министры урынбасары Роман Шәйхетдинов Иннополис университеты һәм КАМАЗ йөртүчесез авыр йөкле машиналарны эшләтеп җибәрү уртак планнары белән бүлешкән.
Инженерлык инфраструктура
Иннополисның җылылык белән тәэмин итүе 32 МВт сыйдырышлы автомат казан белән тәэмин ителә, ул 2015 елда төзелгән. Иннополиста үз су ресурслары булмаганлыктан, су алу Иделдә үткәрелә. МИЗда даими су белән тәэмин итү өчен, өч ай эчендә яңа чистарту корылмалары һәм насос станцияләре төзелгән. 2013 елның августында Иннополиста 3,29 км озынлыкта газүткәргечнең беренче өлеше төзелә. Ике елдан соң, «Газпром Транзгаз Казан» Казан-Горький газүткәргечнең Иннополиска филиалы төзелешен тәмамлаган. 2016 елда Мегафон МИЗда 10 Гбит/с тизлектәге тоташу тәэмин итә торган җепселле-оптик элемтә оештырган.
Бүләкләр һәм казанышлар
2018 нче елда «Иннополис» МИЗ төбәкнең бизнес-экосистемасын үстерү өчен «Социаль мохит» номинациясендә «Махсус икътисади зоналар» дәүләт компаниясеннән премия алган. 2019 һәм 2020 елларда инновацион зона fDi Magazine журналының 2019 елның Global Free Zones of the Year 2019 Awards рейтингы берьюлы берничә номинациясенә кертелгән. «Иннополис» МИЗ шулай ук World Free Zones Organization катнашучысы һәм Россиянең Кластерлар һәм технопаркларны үстерү ассоциациясе әгъзасы була.
Рутковице (Куявия-Диңгез буе воеводалыгы)
Рутковице  — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Расатһане (Илкадым)
Расатһане (Rasathane) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Илкадым илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Монкольно (Великопольское воеводалыгы)
Монкольно  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Светий Антон (Копер)
Светий Антон  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(4092) Tyr
(4092) Tyr — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1986 елның 8 октябрендә Поуль Йенсен тарафыннан Брорфельде обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1986 TJ4» саналган.
Тейопи (Миннесота)
Тейопи  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тейопи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Харленж
Харленж — Польшаның Люблин воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(19363) 1997 OL2
(19363) 1997 OL2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Казчина Козтоне (Комо)
Казчина Козтоне — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казчина Козтоне Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Гоя
Гоя — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Фельдкирхен-ан-дер-Донау
Фельдкирхен-ан-дер-Донау — Австриянең Югары Австрия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Ревмир Ганиев
Ганиев Ревмир Гали улы (18 ноябрь 1929 ел — 7 май 2007 ел) — тарихчы, тарих фәннәре кандидаты (1961), профессор (1982). Башкорт АССР‑ның атказанган фән эшлеклесе (1977).
Биографиясе
Ганиев Ревмир Гали улы 1929 елның 18 ноябрендә Башкортстан АССР Бәләбәй кантоны (хәзерге Башкортстанның Туймазы районы) Кабык-Куыш авылында туган.
Сен-Поршер
Сен-Поршер — Франциянең Шаранта-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Ревмир Ганиев
Фәнни эшчәнлеге
Фәнни хезмәтләре Башкортстанда Октябрь революциясе һәм Гражданнар сугышы тарихына, Көньяк Уралда совет властен кору тарихына, Уфа шәһәре тарихына багышланган.
160-ка якын фәнни мәкаләләр һәм китаплар авторы.
Роу (Массачусетс)
Роу  — Америка Кушма Штатларының Массачусетс штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Рәхмәтуллин урамы (Казан)
Рәхмәтуллин урамы (улица Рахматуллина) — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан урам. Муса Җәлил урамыннан башланып, Кави Нәҗми урамы белән киселештә тәмамлана. Шул урамдагы 6 нче номерлы мәктәбендә укыган Бөек Ватан сугышы каһарманы Шәмил Рәхмәтуллин исемен йөртә.
Тарих
Октябрь инкыйлабына кадәр урам башында урнашкан Петропавел соборы буенча Петропавел тыкрыгы (Петропавловский переулок) дип аталган. Ким дигәндә 1926 елдан Телеграф тыкрыгы исемен йөрткән. Хәзерге исемен 1965 елның 4 маеннан йөртә.
Сөләзән (авыл)
Сөләзән (Селезян) — Чиләбе өлкәсенең Эткүл районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (89%).
Камянки (Ломжинский повяты)
Камянки  — Польшаның Подлясье воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Великово (Стара-Загора өлкәсе)
Великово  — Болгариянең Стара-Загора өлкәсендә урнашкан авыл. җәмгыяте (общинасы) составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сәрвәр Әдһәмова
Сәрвәр Әдһәмова — татар язучысы, тәрҗемәче.
Тәрҗемәи хәле
Чиләбе өлкәсенең Троицк шәһәрендә туа. Алты-җиде яшендә әнисеннән татарча укырга-язарга өйрәнә. 1911–1914 елларда Троицкидагы Александр училищесы дигән өч сыйныфлы кызлар мәктәбендә укый, аны мактау кәгазе белән тәмамлагач, ике ел дәвамында татар мөгал­лимәләре әзерли торган хосусый мәктәптә (дарелмөгаллиматта), соңра Троицк кызлар гимназиясендә белем ала.
Югары Тимофеевская
Югары Тимофеевская (Верхняя Тимофеевская) — Киров өлкәсенең Афанасьево районында урнашкан авыл.
Сәрвәр Әдһәмова
Тәрҗемәи хәле
1920 елда Тум медицина институтына укырга керә. 1921 елгы ачлык чорында Идел буе авылларыннан җыеп китерелгән ятим балалар йортында тәрбияче һәм мөгаллимә булып эшли.
Югары Тимофеевская
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Гөнҗүк (Вираншеһир)
Гөнҗүк (Göncük) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Шанлыурфа иле Вираншеһир илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Югары Тимофеевская
Халык
Халык саны динамикасы:
Гөнҗүк (Вираншеһир)
Сылтамалар
Göncük, Viranşehir Göncük, Viranşehir
Югары Тимофеевская
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Сәрвәр Әдһәмова
Иҗаты
С. Әдһәмованың иҗаты “Авыл тормышыннан бер күренеш” дигән кечкенә пьеса язудан башлана. Аның бу әсәре 1924 елда Казанда аерым китап булып басылып чыга. Аннары “Хәзер бул!” дигән пьесасы, “Песи белән чыпчык”, “Минем апалар” дигән шигырь җыентыклары, “Дуслар”, “Тубалбаш”, “Хикәяләр, истәлекләр” исемле китаплары дөнья күрә.
1923 елның көзендә С.Әдһәмовага йөздән артык баланы туган яклары­на озата бару бурычы йөкләнә. Шул рәвешчә ул Казанга килеп чыга һәм бөтенләйгә шунда төпләнеп кала. Берьеллык юридик курсларны тәмамла­ганнан соң, җиде-сигез ел дәвамында (1924–1932) әүвәл Татарстан Мәркәз крәстиян йорты каршындагы юридик бүлекнең мөдире булып эшли, анна­ры «Крәстиян гәзите» идарәсенең газета укучыларына консультация бирү бүлеген җитәкли.
Казанга күчеп килү, әдәбият-сәнгать кешеләре, язучылар, шагыйрьләр белән якыннан аралашу, ниһаять, 1924 елда күренекле татар язучысы Кави Нәҗми белән гаилә тормышы башлап җибәрү С.Әдһәмованың әдәби иҗат эшенә тартылуына хәлиткеч йогынты ясый. 1924 елда ул «Хәзер бул!» дигән икенче пьесасын иҗат итә, соңга таба балалар өчен шигъри һәм чәчмә әсәрләр язарга керешә. Шул елларда аның әдәби тәрҗемә өлкәсендәге нәти­җәле эшчәнлеге дә башлана. Татар укучылары аны Максим Горький, Лев Толстой, Александр Пушкин, Антон Чехов, Мохтар Гавәзов һ.б. әдипләрнең әсәрләрен тәрҗемә итүче буларак беләләр. Рус әдипләреннән М.Горькийның барлык төп әсәрләре,             Л. Толстойның хикәя-повестьлары, А.Чеховның хикәяләре, А.Пуш­кинның прозасы, чит ил классик әдәбиятыннан Д.Дефоның «Робинзон Крузо»сы, Д.Свифтның «Гулливер лилипутлар илендә»се, бертуган Гриммнарның мәшһүр «Әкиятләр»е татар укучысына нәкъ менә С.Әдһәмованың оста башкарылган тәрҗемәләре аша барып ирешәләр. Илленче еллар ахырында әдибә зур иҗади дәрт һәм тырышлык белән казакъ язучысы Мохтар Ауэзовның зур күләмле «Абай» роман-эпопеясын турыдан-туры казакъчадан тәрҗемә итү өстендә эшли. 1957 елда әсәрнең Казанда басылып чыгуы тар әдәби тәрҗемә өлкәсендәге зур бер казаныш итеп бәяләнә. Сәрвәр Әдһәмова – утызынчы еллардагы репрессияләр чорында со­вет режимы тарафыннан бер гаепсезгә рәнҗетелгән шәхес тә. 1938 елның 4 гыйнварында аны «халык дошманының хатыны» буларак кулга алалар (ире Кави Нәҗми ярты ел алданрак кулга алынган була). Шул ук елның 11 августында махсус киңәшмә әдибәне, Җинаятьләр кодексының 58 нче маддәсенә таянып, ун елга ирегеннән мәхрүм итәргә һәм тагын биш елга граж­данлык хокукларын чикләргә дигән хөкем карары чыгара. Язучы Себернең төньяк төбәкләренә тоткын итеп озатылып, ике елдан артык урман кисү кебек авыр эшләрдә эшли, кышкы салкыннарда аяк-кулларын өше­теп җәфалана. 1940 елның 16 октябрендә кассация тәртибендә аның «эше» янәдән каралып, ул гаепсез табыла һәм иреккә чыгарыла.
Казанга кайткач, С.Әдһәмова, алда әйтелгәнчә, тәрҗемә эшләрен дәвам иттерә, дистәләрчә рус һәм дөнья әдәбияты классикларының әсәрләрен татар укучысына җиткерә. Гомеренең соңгы елларында ул замандашлары турында истәлекләр, мемуар характерындагы документаль әсәрләр дә яза.
Сәрвәр Әдһәмова 1978 елның 10 ноябрендә Казанда  вафат була.
С.Әдһәмова – 1945 елдан СССР (Татарстан) Язучылар берлеге әгъзасы.
Гаиләсе
Ире Кави Нәҗми (1901—1957), язучы. Уллары Тансык (1927).
Шулай ук карагыз
<ul></ul>
Әсән (Чардаклы районы)
Әсән (Асаново) — Сембер өлкәсенең Чардаклы районында урнашкан сала.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: татарлар (100%).
NGC 933
NGC 933 — Томанлыклар һәм йолдыз тупланмалары яңа гомуми каталогында теркәлгән галактика.
Тарихы
Әлеге галактика елда   тарафыннан, яктылык җыючы элемент буларак көзге кулланучы,  зурлыктагы оптик телескоп ярдәмендә ачылган.
Пиреней таулары
right|250px|thumb|Пиреней таулары Пирене́й таулары́ (Pirineos, Pyrenees, Pirenèus, Pirineus, Pirinioak) — Аурупаның таулар системасы. Испания, Франция һәм Андорра дәүләтләре территорияләрендә урнашалар. Озынлыгы — 450 км, биеклеге — 3404 метрга кадәр (Ането).
Наташа (ай кратеры)
Тарихы
Кратер Халыкара Астрономия Берлеге (International Astronomical Union (IAU)) тарафыннан 1976 елда раслана.
Светий Вид (Вузениця)
Светий Вид  — Словениянең җәмгыятендә урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ле-Като-Камбрези
Ле-Като-Камбрези (Le Cateau-Cambrésis) — Франциянең Нор департаментына караган коммуна, Като-Камбрези кантонына карый.
Юршаны
Юршаны (Юршаны ) — Белоруссиянең Гродно өлкәсе Ашмянский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,6–5 °C, июльнеке — плюс 17–18,2 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 520—640 мм.
Фельдкирхен-бай-Грац
Фельдкирхен-бай-Грац — Австриянең Штирия федераль җирендә урнашкан коммуна. округы составына керә.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. коммуналары белән чиктәш.
Хасабаг
Хасабаг (Xasabağ ) — Әзербайҗанның Гөйгөл районына караган авыл.
(19364) Semafor
(19364) Semafor — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1997 елның 21 сентябрендә Л. Коткова тарафыннан Ондржеёв обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1997 SM1» саналган.
Вуры-Ай-Юган
Вуры-Ай-Юган — Россия территориясеннән ага торган елга. Хант-Манси АО биләмәләрендә ага. Елга Казым елгасының уң ярына тамагыннан 477 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 23 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Об елгасы Иртеш елгасы кушылган урыннан Төньяк Сосва елгасы кушылган урынына кадәр. Кече елга бассейны — Об кушылдыклары бассейны, Иртештан Төньяк Сосьва тамагына кадәр, елга бассейны — (Түбән) Об, Иртеш кушылганга кадәр.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Вехтерсбах
Вехтерсбах — Алманиянең Гессен җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Монкошин (Великопольское воеводалыгы)
Монкошин  — Польшаның Великопольское воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(4676) Uedaseiji
(4676) Uedaseiji — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан Кояш тирәли әйләнеп йөрүче астероид.
Тарихы
1990 елның 16 сентябрендә Т. Фудзии, К. Ватанабэ тарафыннан Китами обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SD4» саналган.
Тенни (Миннесота)
Тенни  — Америка Кушма Штатларының Миннесота штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Тенни шәһәре  елда нигезләнгән.
Кыдрач (Әбҗәлил районы)
Демография
Халык саны динамикасы:
Тенни (Миннесота)
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яр-Яха (Таб-Яха кушылдыгы)
Яр-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  Таб-Яха елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Түбән Об бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Асбассейн юк, елга бассейны — Пур.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Куручай (Илич)
Куручай (Kuruçay) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Илич илчесенә караган бер авыл (köy).
Руцевко
Руцевко — Польшаның Куявия-Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Сольтерр
Сольтерр — Франциянең Луаре департаментында урнашкан коммуна.
Таможенка
Таможенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Красноярск крае, Хакас Республикасы, Кемерово өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Чулым  елгасының уң ярыннан 1519 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 12 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Чулым елгасы, инештән Әчинск каласына чаклы,. Кече елга бассейны — Об Иртеш кушылганга чаклы, елга бассейны — Об (өске өлеше) Иртеш кушылганга чаклы.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Грабац
Грабац — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кажиширама Виннагарам
Кажисирама Виннагарам яки Тадалан Ковил яки Тирувикрама Перумал Гыйбадәтханәсе ул Һиндстанда, Тамил-Надуда, Нагапаттинам район ында, Сиркажида урнашкан Вишну Ходаена багышланган Һинд дине гыйбадәтханәсе. Ул 12 изге шагыйрь яки Алварлар тарафыннан хөрмәт ителгән 108 Вишну гыйбадәтханәләрнең - "Дивья Дезам"нарның берсе. The temple follows thenkalai mode of worship.
Гыйбадәтханә Тарихы
Гыйбадәтханә Нагапаттинам районында изге Сиркажи шәһәр ендә урнашкан.Тирума нгаи Алвар Сайва Куравар Самбандар тарафыннан Пасурамнар аша Барысын да эшли алучыны мактау өчен инициацияләнгән. Гыйбадәтханәдә Ходай "Ман алантха Тадалан" яки җир не үлчәүче буларак ихтирам ителә. Тадалан исеме Тирувикрама формасы хөрмәтенә һәм "мулавар" (баш Ходай) бу формада үзәк изге урында. Идарәче Ходай, Тирувикрама хәким Аштакома алдында пәйда булган.
Казчина Коломбае Чентро (Бреша)
Казчина Коломбае Чентро — Италиянең Ломбардия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.