cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Богатырево
Богатырево (Патăрьел, Богатырево) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429922. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241804001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600002000. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Австралия
Австралия (Австралия, Australia, — «көньяк») — Көньяк ярымшарында, Австралия кыйтгасында, Тасманиядә һәм башка утрауларда урнашкан дәүләт. Рәсми атамасы Австралия Берлеге (Commonwealth of Australia). Мәйданы буенча дөньяда алтынчы урында тора. Бөтен кыйтганы алып торучы дөньяда бердәнбер ил.
Богатырево
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 405 кешенең яшәве мәгълүм.
Австралия
Австралиянең төньягында Көнчыгыш Тимор, Индонезия һәм Папуа — Яңа Гвинея; төньяк-көнчыгышта – Вануату, Яңа Каледония һәм Соломон утраулары, көньяк-көнчыгышта — Яңа Зеландия илләре урнашкан. Австралия башкаласы — Канберра шәһәре. Халыкның саны 21 миллион кешедән артык. Иң зур шәһәрләре: Сидней, Мельбурн.
Богатырево
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (99,52%).
Австралия
Географик урнашу
мини|200px|Австралия космостан Австралия Берлеге Көньяк ярымшарында урнашкан дәүләт. Мәйданы – 7 686 850 км². Россия, Канада, Кытай, АКШ һәм Бразилия илләреннән соң мәйданы буенча дөньяда алтынчы урында тора. Дәүләт эченә Австралия кыйтгасы, Тасмания утравы (мәйданы 7 659 861 км²), Килинг утраулар төркеме (мәйдан 14 км²), Christmas утравы (135 км²), Ашмор һәм Картье утраулары (2 км²), Корал диңгезе утраулары (780 мең км²), Херд һәм Макдоналд утраулары (370 км²), Норфолк утравы (35 км²), Австралиянең антарктика территориясе(6,1 млн км²) керәләр.
Австралиянең төньяк һәм көнчыгыш ярларын Тын океан диңгезләре юа. Ул Арафур, Корал, Тасман, Тимор диңгезләре. Көньяк һәм көнбатыш ярларын исә Һинд океаны юа.
Рельеф
Кыйтганың күпчелеген чүлләр һәм кырлар тәшкил итә. Чүлләр арасында иң мәшһүрләре: Зур Ком чүле, Зур Виктория чүле. Кыйтганың көнчыгышында кечкенә таулар урнашкан – Зур Суаергыч сырты (максимум биеклеге көнькта Косцюшко тавы, 2228 м; Таунсенд, 2209 м). Австралия – дөньяда вулканнар булмаган бердәнбер кыйтга.
Файдалы казылмалар
Илнең иң мөһим байлыгы – минераль ресурслар. Бокситлар запасы буенча дәүләт дөньяда беренче урында тора (40%). Уран запаслары буенча Австралия бары тик Канададан гына кала.
Климат
Австралия – бик эссе ил. Төньякта климат субэкваториаль һәм муссонлы, урта җирләрдә тропик, ә көньякта исә климат субтропик.
Австралияне ачу һәм тикшеренү тарихы.
Европалылар Австралияне кеше яши торган кыйтгалардан сонрак ачканнар. Европадан ераклыгы һәм аерымлыгы аны ачуга тоткарлык ясаган. Борынгы галимнәр үк инде Көньяк тропиктан көньякка таба җир бар дигэн фикердә булганнар. Бу җирне голландлылар ачканнар. XVII гасырның беренче яртысында инде аларга кыйтганың бөтен төньяк, көнбатыш һэм көньяк-көнбатыш яр буйлары билгеле була. Голландия диңгез сәяхәтчесе Абель Тасманның экспедициясе Австралияне өйрәнүдә зур әһәмияткә ия. Ул кыйтганың төньяк һәм төньяк–көнбатыш ярларын тикшерә һәм 1642 елда утрауны ача. Соңыннан бу утрау аның исеме белән Тасмания дип йөртелә башлый.
Австралиянең көнчыгыш яр буйларын XVIII гасырның икенче яртысында Англиянең күренекле диңгез сәяхәтчесе һәм тикшеренүчесе Джеймс Кук ачкан. Кукның тикшеренүләре нәтиҗәсендә зур көн як материгы турында риваять турысынча кире кагыла һәм Австралиянең мөстәкыйл кыйтга булуы исбатлана (элек аны билгесез Антарктида материгы дип уйлаганнар).
XVIII гасыр ахырыннан Австралияне үзләштерү башлана. Англия хөкүмәте башта анда җинаятьчеләрне сөрә. Материкның көньяк–көнчыгышында, каторжаннар коллониясе буларак, Сидней шәһәре барлыкка килэ. Австралиядә терлек үрчетү өчен файдаланырга мөмкин булган яхшы көтүлекләр европаларның игътибарын җәлеп итә. Шуңа күрә кыйтганың эчкәреге районнарын өйрәнү Европадан күчеп килүчеләрнең терлекләре өчен көтүлекләр һәм су эзләүдән башлана. XIX гасыр урталарында, бик бай алтын ятмалары ачылу белән бәйле рәвештә, Австралиягә “бәхет эзләучеләр” агыла. Англия бөтен кыйтганы үзенең коллониясе дип игълан итә.
Административ-территориаль бүленеш
Австралия алты штаттан, ике кыйтга территориясеннән һәм башка кечкенә территорияләрдән тора. Штатлар: Виктория (VIC), Көнбатыш Австралия (WA), Квинсленд (QLD), Яңа Көнъяк Велс (NSW), Тасмания (TAS) һәм Көнъяк Австралия (SA). Ике мөһим кыйтга территорияләре: Төньяк территориясе һәм Федераль башкала территориясе. Иминлек, мәгариф, җәмгыять транспорты, юллар, мәхкәмә һәм урын идәрәсе кебек сораулар штатлар компетенциясендә.
Һәр штат территориясендә үз канун чыгару органнары бар.
Халык
Австралия халкының күпчелеге – XIX һәм XX гасырлар иммигрантлары балалары, аларның күбесе Бөекбритания һәм Ирландиядән килгәннәр. 1788 елда Австралиянең көнчыгыш ягында беренче сөргеннәр төркеме утырды. Алар төзегән Порт-Джэксон порты киләчәктә Сидней исемен йөртәчәк. Үз теләкләре белән килгән иммигрантлар монда бары тик 1820 елларда килә башлаганнар.
Австралиядә алтын тапканнан соң монда бик күп кеше юл тота. 1851-1861 еллар эчендә Австралия халкының саны өч тапкыр арта һәм 1 миллионны узып китә.
1839 елдан 1900 елга кадәр Австралиягә 18 меңгә якын алманнар килә. 1890 елга алар сан буенча кыйтганың икенче милләте булалар.
1900 елда Австралия колонияләре федерациягә берләшәләр. Икенче бөтендөнья сугышыннан соң халыкның саны ике таркыр арта. 2001 елда халыкның 27%-ы чит илләрдә туган кешеләр. Алар арасында иң зур милләтләр: инглизләр һәм ирландиялеләр, новозеландиялеләр, итальянлар, греклар, нидерландлылар, алманнар, югославлар, вьетнамлар вә кытайлар.
Австралиянең иң зур шәһәре — Сидней, Яңа Көньяк Велс штатының башкаласы.
Тел
Рәсми тел – инглиз теле.
Австралия диалекты страйн дип атала (ингл. strine). Ул күбрәк Британия инглиз теленә охшаган (British english).
2001нче елгы мәгълүматларга караганда, инглиз телендә Австралия халкының 80%-ы сөйләшә. 2.1% – кытайча, 1.9% – итальянча, 1.4% – грекча аралаша. Беренче Европалылар килгәндә, Австралия аборигенларының якынча 200-300 тел булган. Хәзер аборигеннарның якынча 70 теле сакланып калган. Асаба Австралия телләренең язулары мөгаен һәрберсе латин әлифбасына нигезләнгән.
Дин
Австралиядә дәүләт дине юк. 2006 елның мәгълүматлары буенча, Австралия халкының 64%-ы үзен христиан булып саный. 19% – Мин динсез дип әйтте. Тиз үсә торган диннәр арасында Буддизм, Индуизм һәм Ислам.
Сәясәт
right|150px|thumb|[[Австралия әләме]] Австралия – Берлеккә кергән ил. Бу Австралиянең Вестминстер статутын кабул иткәнен аңлата. Бу статус буенча, рәсми рәвештә дәүләтнең башлыгы – Бөекбритания патшасы, ләкин шул ук вакытта Австралия тулысынча бәйсез дәүләт дип санала. мини|sulda| [[Австралия генерал-губернаторы резиденциясе]]
1953 елдан башлап, Австралиянең башлыгы – Бөекбритания патшасы Елизавета Икенче. Патша генерал-губернаторны сайлый, ә генерал-губернатор вәкил ролен уйный. Ул бары тик конституцион кризис вакытларында Австралиянең эчке проблемаларына кысыла ала.
Австралия җитәкчелеге 3 төркемгә бүленә:
1999 елда Австралиядә дәүләтне җөмһүрият формасына әйләндерү турында референдум үткәрелде. Референдум нәтиҗәләре буенча җөмһүрият өчен 45,13 % тавыш бирде. Шул ук вакытта сораштырулар буенча бары тик 34 % Австралиянең башлыгы Бөекбритания патшасы булырга тиеш дип уйлый. 52 % киләсе патшаның Принц Чарльз булуын теләми. Кайбер сәясәтчеләр Елизавета Австралиянең соңгы патшасы булачак дип фаразлыйлар.
Парламент
мини|sulda|150px|[[Канберрадагы яңа парламент бинасы.]] Төп мәкалә: Австралия парламенты
Австралиядә икепулатлы федераль парламент бар. Югары пулат Сенат дип атала ( 76 сенатор), ә аскы пулат исә Вәкилләр пулаты дип атала (150 депутат). Парламентка шулай ук Бөекбритания патшасы керә. Аның вәкиле – генерал-губернатор.
Аскы пулат депутатлары бермандатлы округлардан сайланалар. Депутатлар 3 елга мажориталь сайлау системасы буенча сайланалар. Һәр штатның иң азы 5 депутат булырга тиеш.
Сенатка һәр штаттан 6 сенатор җибәрелә, һәр территориядән – 2 сенатор. Сенатка сайлаулар партияләр списоклары буенча уза. Һәр сенатор 6 елга сайлана. Һәр 3 ел Сенатның яртысы яңадан сайлана.
Хөкүмәт аскы пулат депутатлардан формалаша. Фирка башлыгы автоматик рәвештә премьер-министр була.
Төп сәяси фиркаләр
Австралиянең төп фиркаләре – Лейбористлар фиркасе (Australian Labor Party)(1891нчы елда барлыкка килде), Либераллар фиркасе (Liberal Party of Australia) (1944) һәм Милли партия (National Party of Australia) (1916).
2007нче елда узган аскы пулат сайлауларында күпчелекне лейбористлар алдылар. Алар шулай ук барлык штатларда һәм территорияләрдә күпчелекне тәшкил итәләр. 1996 елдан башлап 2007нче елга кадәр парламентта күпчелекне Либераллар һәм Милли партияләре коалициясе тәшкил иткән.
Тышкы сәясәт
Соңгы елларда Австралиянең АКШ һәм Яңа Зеландия белән мөнәсәбәтләр United States Security Treaty оешмасы аркылы, Көньяк-көнчыгыш Азия белән АСЕАН оешмасы аркылы, ә Океания илләре белән Тыныч океан утраулары форумы аркылы яхшыра.
Тарих
Америкадагы колонияләрен югалткач, Бөекбритания Австралиядә сергеннәр колониясен ача. Эре шәһәрләрнең күбесе (Сидней, Порт Филипп, Брисбен) башта колония буларак нигезләнгән. 1828нче елның халык җанисәбе буенча Яңа Көньяк Велс халыкның яртысы сергеннәр булдылар. Ләкин Австралиягә бары тик кечкенә җинәятләр өчен җибәргәннәр.
1788нче елның 26 гыйнварында капитан Артур Филип Яңа Көньяк Велс дип исемләнгән Британия колониясенә нигез салына. Бу көнне Бөекбритания флоты адмиралы Артур Филипп 11 җилкәнле корабтан, 1487 кешедән торган флот белән Порт-Джексон култыгына килеп төшә. Филипп бу урынны эчке эшләр министры Томаш Тауншенд, 1нче виконт (графлык белән баронлык арасындагы титул) Сидни исеме белән “Сидней-Ков” дип атый. Шушы хөрмәттән Австралиянең башкаласы Сидней дип йөртелә башлый. Шулай итеп, ул чакта Яңа Голландия дип йөртелгән Австралия Бөек Британия колониясенә әверелә. Хәзерге вакытта 26 гыйнварь милли бәйрәм – Австралия көне булып тора.
Тасмания утравына инглизләр 1803нче елда киләләр. Аерым колония буларак ул инде 1825нче елда булды. 1829нче елда Бөекбритания үзенә башка Австралия җирләрен буйсындырды (Көнбатыш Австралияне). 1836нче елда Көньяк Австралиядә, 1851нче елда Викториядә, ә 1859нче елда исә Квинслендта колонияләр ачылды. Төньяк территориясендә колония 1863нче елда нигезләнде.
250px|мини|sulda|[[Порт-Артур (Тасмания) Австралиядә иң зур серген колониясе булды.]]
Аборигеннар саны (колонизация башында – 350 мең тирәсе) киләсе 150 ел тиз тешә. Моның сәбәбе шунда: аларны көчләп икенче урыннарга куганнар. 1967 елның референдумы аборигеннарга гражданлык хокукларын биргән. Австралия Югары мәхкәмәсе карары буенча колонизация вакытында җиргә аборигеннар хокуклы булганнар дип игълан ителгән.
1902нче елда Австралия дөньяда беренче булып хатын-кызлар өчен сайлау хокукын кертә.
1901нче елдан 1927нче елга кадәр Австралиянең башкалы булып Мельбурн шәһәре булды. 1911нче елда башкала урыны буларак Австралия башкала территориясе төзелде.
Австралия үз теләге белән Беренче бөтендөнья сугышында катнашты.
1931нче елда кабул ителгән Вестминстер статусы буенча (1942нчы елда раслынды) Австралия белән Бөекбритания арасында бердәнбер конституцион мөнәсәбәт – Бөекбритания патшасы.
Икенче бөтендөнья сугышы вакытында Австралия Бөекбританига ярдәм өчен хәрби көч җибәрәләр. Соңарак сугыш Австралия янында да башлана. Пөрл-Һарбор хөҗүмнән соң сугыш Япония белән дә башлана.
1986нчы елда Британия парламенты кануннарының Австралия штатлары кануннары һәм Британия мәхкәмәсе эстенлеге бетә.
1999нче елда Австралиялеләр референдумда илне җөмһүрияткә күчерү проектын хупламыйлар.
Театр
мини|sulda|Сиднейда урнашкан мәшһүр опера театры Беренче тапкыр Австралиядә театр 1780нче елларда күрсәтелде.
Цирк
Европа илләренең күбесендә кебек Австралиядә цирк өчен махсус бина юк. Цирклар шәһәрдән шәһәргә сәяхәт итәләр. Австралиядә иң популяр цирк төркемнәре:
Мәгариф
JCMSR.jpg (19-ынчы урын). Бөтен Австралиядә мәктәпкә йөрү яки өйдә уку өчен теркәлү мәҗбүри. Мәгариф шәхси штатлар яки территорияләр карамагында. Төрле штатларда кагыйдәләр төрле, ләкин гомумән алганда балалар мәктәпкә 5 яшьтән 16 яшькә кадәр йөри.
Австралия татарлары
right|170px
Австралия татар диаспорасына 500гә якын кеше керә. 100гә якын татар гаиләләре Австралиянең төрле шәһәрләрендә яши, күбесе Әделайд шәһәрендә, 50 кешегә якын Сиднейда һәм 30 кешегә якын Мельбурнда яши.
Беренче булып Abdul Ganivahoff Австралиянең Мельбурн шәһәренә Беренче бөтендөнья сугышы вакытында 1916 елда килә.
Бүгенге көндә Австралиядә ике татар оешмасы эшли. 1984 елда Әделайд шәһәрендә яшәгән Сәгыйть (1917-2018) һәм Ләйлә Садри Көньяк Австралия Татар оешмасын оештырганнар.
Жовин
Жовин — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Каранебили (Козан)
Каранебили (Karanebili) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Козан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Бруннхартсхаузен
Бруннхартсхаузен (Brunnhartshausen) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
(5070) Arai
(5070) Arai — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Сара Садыйкова исемендәге концертлар залы (Яр Чаллы)
Сара Садыйкова исемендәге концертлар залы (Концертный зал имени Сары Садыковой) — Татарстанның Яр Чаллы шәһәрендә эшләүче муниципаль мохтари мәдәният оешмасы. 1988 елда төзелгән. Директор (2004 елдан): Фәнил Салихов. Адрес: Татарстан, Яр Чаллы, Яңа шәһәр, Үзәк район, Хәсән Туфан проспекты, 23.
Тарих
Концертлар залы бинасы 1988 елда төзелгән. 2000 елда күренекле композитор Сара Садыйкова (1906—1986) исемен мәңгеләштерү максатында, залга Яр Чаллы шәһәр шурасы карары белән Сара Садыйкова исеме бирелә.
Зал прокат залы буларак, Яр Чаллы шәһәрендә эстрада йолдызлары концертларын, КВН уеннарын үткәрү һәм спектакльләр кую өчен үзәк мәйдан булып хезмәт итә. Биредә шәһәр, төбәк күләмендәге барлык конкурслар (мәсәлән, «Сабантуе гүзәле» бәйгесе) финаллары, фестивальләр, иҗат кичәләре, юбилейлар, отчет концертлары һ. б. тамашалар уздырыла. Шулай ук татар һәм РФ эстрада йолдызларының гастроль концертлары уза.
Концертлар залы шәһәр үзәгендә урнашу сәбәпле (янәшәдә Яр Чаллы шәһәре хакимияте, җәмигъ мәчете), аңа һәртөрле җәмәгать транспортында җиңел килеп була.
Бина
Концерт залы ике катлы. Бинаның мәйданы 1 939,6 кв.м. Тамаша залында 766 урын.
Изге Барбара чиркәве (Казан)
Изге Барбара чиркәве — Казанның Карл Маркс урамында урнашкан, XVIII гасырда төзелгән чиркәү.
Пероль
Пероль — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Косув (Пясечинский повяты)
Косув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Никольское (шәһәр)
Никольское (Никольское) — Россия Федерациясенең Ленинград өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — кеше.
Тарих
Шәһәр тибындагы бистә статусын 1958 елдан, шәһәр статусын 1990 елдан башлап йөртә.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (93,7%), әрмәннәр (1,2%), украиннар (1,1%).
Орре
Орре (Orret) — Франциянең Кот-д’Ор департаментына караган коммуна, Беньё-ле-Жюиф кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 11.37 км².
Фултон (округ, Иллинойс)
Фултон — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Льюистаун шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1823 елда оештырыла.
Судоли (Лодзь воеводалыгы)
Судоли  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Фултон (округ, Иллинойс)
Территориясе
Округ мәйданы 2242 км² тәшкил итә.
Майсеевичы (Асиповицкий районы)
Майсеевичы  (Майсеевічы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Асиповицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Лейксайд (Флорида)
Лейксайд  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Лейксайд халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Бушуар
Бушуар — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Дамир Гарифуллин
Дамир Гарифуллин, Дамир Хәйрулла улы Гарифуллин (1939 елның 5 мае, Татарстан АССР, Сарман районы, Яхшыбай) — татар шагыйре һәм төбәк тарихчысы. ТАССР атказанган мәдәният хезмәткәре (1988). Рафаил Төхфәтуллин (1999), Саҗидә Сөләйманова (2008), Сөббух Рәфыйков исемендәге премияләр лауреаты. РФ һуманитар фәннәр академиясенең шәрәфле академигы. ССРБ Язучылар берлеге әгъзасы (1991 елдан).
Тәрҗемәи хәле
1939 елның 5 маенда Татарстан АССР Сарман районы Яхшыбай авылында унике балалы зур гаиләдә унберенче бала булып туган. 1951-1953 елларда Иске Кәшер урта мәктәбендә, 1953-1957 елларда Ключище техникумында, 1963-1969 елларда Казан университетында белем ала. 1958-1961 елларда, чик сакчысы булып, хәрби хезмәтен үти.
1957 елдан башлап, туган районында җир төзүче, күмәк хуҗалык рәисе урынбасары, фирка район оешмасының сәркатибе, инструкторы, бүлек мөдире булып эшли.
1967-1970 елларда «Ленинчы» газетасының (Сарман районы) бүлек мөдире, 1995-1997 елларда «Сарман» газетасының мөхәррире, 1991-1995 елларда «Ватаным Татарстан» газетасының үз хәбәрчесе булып эшли.
Иҗаты
1962 елдан башлап иҗат белән шөгыльләнә. Робагыйлар, балалар өчен шигырьләр яза. Район авыллары тарихы турында материаллар туплауга, шәҗәрәләр төзүгә, археография өлкәсендә зур көч куя.
«Казан утлары», «Гасырлар авазы», «Мәйдан» һ. б. журналларда 100 дән артык (Галимҗан Баруди, Шәйхелислам Хәмиди, Мулланур Вахитов, Гаяз Исхакый, Габдулла Тукай һ. б. турында) фәнни-тарихи, фәнни-популяр мәкалә бастыра.
Балалар өчен дүрт шигырь китабы, «Чыгарсыңмы каршы алырга», «Сарман районы энциклопедиясе», «Җырларым, шигырьләрем...», «Мең дә бер робагый» һ.б. китаплар авторы. 300 ләп җырның (шул исәптән, «Сарман вальсы»ның («Чыгарсыңмы каршы алырга?» 1963, В. Әхмәтшин көе) сүзләрен язган.
Сарман вальсы
Тыңларсыңмы яшьлек хисләремне, Сарман көйләренә җырласам? Каршы төшмәссеңме, йөрәгеңне Мәхәббәтем белән чорнасам?
Минем белән тормыш сукмагыннан Риза булырсыңмы үтәргә? Аерылганда вәгъдә бирерсеңме Кабат кайтуымны көтәргә?
Ашкынулы йөрәк көтә көн дә Уртак таңның сызылып атканын. Яшьлегемне җырга салган чакта Кушылып җырларсыңмы, аппагым?
Ставишице
Ставишице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дамир Гарифуллин
Сарман вальсы
Кайткан чакта Сарман буйларына Яннарыңда мәңге калырга, Кырык эшең ташлап кырык якка, Чыгарсыңмы каршы алырга? (1963)
Ставишице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дамир Гарифуллин
Шәҗәрәләр төзү
500 ләп шәҗәрә, шул исәптән галим-язучылар Мәүла Колый, Гали Чокрый, Таҗетдин Ялчыгол, Кәбир һәм Фазыл Туйкиннар, Галиәсгар Камал, Габдулла Тукай, Хәлфиннәр, Муса Җәлил, Минтимер Шәймиев, Рөстәм Миңнеханов, Фәрит Мөхәммәтшин, Бикчура ханның шәҗәрәләрен төзегән. Дин галиме Шәйхелислам Хәмиди, тарихчы Морад Рәмзи, мөгаллим һәм шагыйрь Кашшафетдин әс-Сөлеки кебек 130 асыл зат якташы турында «Илһамлы Сарман» китабында яза. Хәлфиннәрнең нәсел-нәсәбе турында яңа материаллар туплый. Гарәп хәрефләре белән язылган иске китаплар җыя, аларны музейларга (мәсәлән, Кичүчат авылындагы Ризаэтдин Фәхретдин музеена, Казандагы Тукай музеена, Яуширмә авылындагы Гаяз Исхакый музеена) тапшыра.
Гаиләсе
Хатыны Фәһимә (Сарман районы Сөлек авылында туган, 2010 елда Сарманда вафат), башта укытучы, 20 ел балалар бакчасы тәрбиячесе булып, соңрак район мәгариф бүлегендә эшләгән. «Парлы аккошлар» китабы аңа багышланган. Ике кызы да Арчада яши. Олы кызы Гөлназ федераль, кече кызы Чулпан Арча педагогика көллиятендә укыта.
Гротичеле (Фрозиноне)
Гротичеле — Италиянең Лацио төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гротичеле Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Үзәк Апеннин тауларыннан көнбатышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Лун-Вож (Ярега кушылдыгы)
Лун-Вож — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елга  Ярега елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 16 км.
Лос-Гальярдос
Лос-Гальярдос — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Лун-Вож (Ярега кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Печора елгасы кушылдыклары бассейны Уса кушылганчы, елга бассейны — Печора.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Шишмарьов (Аляска)
Шишмарьов  — Америка Кушма Штатларының Аляска штатында урнашкан шәһәр.
GSC8895-1288
GSC8895-1288 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Петербург урамы (Казан)
Петербург урамы — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан өлешчә җәяүле урам, Казан истәлекле урыннарының берсе. Урам төньяк-көнбатышыннан көньяк-көнчыгышына, Тукай мәйданыннан Эсперанто урамына кадәр бара. Урам озынлыгы — 1800 м, шуның 530ы — җәяүле булып тора.
Гехи (Сунжа кушылдыгы)
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, инештән Грозный каласына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Петербург урамы (Казан)
Урамның башында һәм азагында Казан метросының ике станциясе урнашкан — тиешенчә, «Тукай мәйданы» һәм «Сукно бистәсе»
Тарих
XVII гасырда хәзерге хәзерге Петербург һәм Бутлеров урамнары башында кирпеч заводы төзелгән; урам Кирпеч урамы атала башланган. 1717 елда биредә Егорий (Георгий) чиркәве корыла, шул сәбәпле урамга Георгий урамы исеме кушыла. Урам буенча берничә Постау мануфактурасы 18-19 гасырда эшләгән. Постау мануфактурасы бинасы сакланган, элек анда Казанның баш военкоматы, хәзер анда тарихи корылма урнашкан.
1930-елларда урамга инкыйлабчы Яков Свердлов хөрмәтенә исеме кушылган, ә 2000-еллардан урам хәзерге исемен йөртә.
Әһәмиятле биналар
Биредә Гран Казан һотеле, «Регина» һәм «Сөләйман-палас» кунакханәләре, Саклык банкы, Татарстанның Спорт һәм яшьләр министрлыгы, ТР мәгълүмати технологияләр үзәге, ТР мәгълүмати-тәвәккәллек фонды, офицерлар йорты, «Балалар дөньясы» сәүдә йорты, күп санлы офислар урнашалар. Урамның азагында «Туган авылым» ресторан-күңел ачу комплексы, шулай ук Балалар сарае һәм "Әкият" курчак театры урнашканнар.
Карл Маркс урамы, 65 (Казан)
Карл Маркс урамы, 65 — Казанның Карл Маркс урамында урнашкан, 1905-1908 елларда В. Трифонов проекты буенча төзелгән йорт. Инкыйлабка кадәр бу йортта Казан тиҗарәт (коммерция) училищесы урнашкан.
1-нче армия корпусы (Россия)
1877 елның 19 февралендә 22-нче, 24-нче, 37-нче җәяүле гаскәр дивизиялары һәм 1-нче кавалерия дивизиясы эченә кертеп оештырылган.
Петербург урамы (Казан)
Әһәмиятле биналар
Эсперанто урамы белән чаты янында «Метроэлектротранс» ширкәтенең баш бинасы һәм Дан аллеясе урнашанканар. Дан аллеясендә тарихи трамвай вагоннар, хәтер тактасы һәм Сөю агачы куелган.
1-нче армия корпусы (Россия)
Штаб-квартирасы: Санкт-Петербург
Гошен (Юта)
Гошен  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яссыҗа (Сэлим)
Яссыҗа (Yassıca) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Карс иле Сэлим илчесенә караган бер авыл (köy).
(12190) Саркисов
(12190) Саркисов — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 27 сентябрендә Черных Л. И. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 SE5» саналган.
Жугейруш
Жугейруш — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Карл Маркс урамы, 66 (Казан)
Карл Маркс урамы, 66 — Казанның Карл Маркс урамында урнашкан, 1870-елларда төзелгән ике катлы йорт. Бу йортта РКП(б)ның Казан губерна (1918 елда) һәм ВКП(б)ның Татарстан өлкә (1920-елларда) комитетлары урнашканнар.
Либлинг (коммуна)
Либлинг — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Косув (Радомский повяты)
Косув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Брухштедт
Брухштедт (Bruchstedt) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кална-над-Гроном
Кална-над-Гроном — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Лубрин
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Быково (Әчет шәһәр округы)
Быково (Быково) — Свердловск өлкәсенең Әчет шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%), алманнар (4%).
Славенцин (Карпатасты воеводалыгы)
Славенцин — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Буянкур-ан-Сери
Буянкур-ан-Сери — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Зур Алгаши
Зур Алгаши (Мăн Улхаш, Большие Алгаши) — Чуашстанның Шөмерле районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429135. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97250805001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101900000400. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2138.
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (8,83%), руслар (91,44%).
Гротола (Казерта)
Гротола — Италиянең Кампания төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гротола Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньякка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Яңа Усы
Яңа Усы — Татарстан Республикасының Мөслим районындагы авыл.
Почта индексы — 423980.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.8 °C.
Суйки (Лодзь воеводалыгы)
Суйки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
(5071) Шумейкер
(5071) Шумейкер — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Суйки (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(5071) Шумейкер
Тарихы
1973 елның 30 сентябрендә К. Й. ван Хаутен, И. ван Хаутен-Груневельд,Том Герельс тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «3099 T-2» саналган.
Став-Куновский
Став-Куновский — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан химия-технология университетының баш корпусы (Казан)
Казан химия-технология университетының баш корпусы — Казанның Карл Маркс урамында урнашкан, 1936 елда Исмәгыйль Гайнетдинов проекты буенча төзелгән бина.
Рунку-Маре (Хунедоара)
Рунку-Маре — Румыниянең Хунедоара жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каранлыкдере (Карасу (Сакарья))
Каранлыкдере (Karanlıkdere) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Сакарья иле Карасу (Сакарья) илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пине (Эро)
Пине — Франциянең Эро департаментында урнашкан коммуна.
Койка
Койка́ — татар милли ризыгы, шулай ук башка халыкларда да таралган.
Әзерләү ысулы
Койка әзерләү өчен җилем матдәсенә бай баш-аяк, ирен һәм колак ите алалар.
Терлек аякларын әйбәтләп өтәләр, тоякларын алып ташлыйлар. Аннары пычак белән кыра-кыра җылы суда яхшылап юалар. Аякларны 3—4 сәгать салкын суда тоталар да, яңадан җылы су белән яхшылап югач, кечкенә балта белән аркылыга-буйга чабалар. Ирен һәм колакларны да өтәргә, пычак белән кырып, яхшылап юарга кирәк.
Шуннан соң 1 кг иткә 2 л салкын су исәбеннән барысын бергә кастрюльгә салып, акрын гына кайнаталар, өстендәге күбеген һәм маен җыя торып, 6—8 сәгать пешерәләр. Пешеп җиткәндәрәк шулпага эре итеп турап коры табада кыздырган суган белән кишер, лавр яфрагы салалар.
Ит пешеп җиткәч һәм сөякләрдән җиңел аерыла башлагач, ит белән сөякләрне кастрюльдән алалар, шулпаны тишекле зур чүмеч яисә марля аша сөзәләр. Итне сөяктән аерып, вак кына турыйлар да, яңадан шулпага салып, тоз, борыч өстиләр һәм тагын 45 минут кайнаталар.
Әгәр шулпаның җилеме азрак булса, салкын суда җебеткән желатин салып, кайнатып алалар. Әзер шулпаны ите белән яхшылап болгаткач, махсус савытларга яисә тәлинкәләргә бүләләр һәм салкын урынга яисә суыткычка куялар.
Савытларга бүлгәнче вак кына турап сарымсак өстәсәң, койка тәмлерәк була. Койка янына керән яисә горчица куялар.
Орчык һәм балтыр сөякләреннән дә бик әйбәт койка әзерләргә мөмкин. Аны да югарыда әйтелгәнчә әзерлиләр, тик бераз желатин гына өстиләр. Андый койка майсыз һәм үтә күренмәле була.
1 кг терлек аягы, колак, ирен ите, тубык сөяге, 50 г кишер, 50 г башлы суган, тоз, борыч, лавр яфрагы, кирәгенчә сарымсак, 1 л суга (шулпага) 40 г желатин.
Тавык койкасы
Тавыкның башын кайнар суга салып 2—3 минут пешекләргә, йонын йолкып, корытканчы сөртергә, өтеп, каурый төпләрен, күзен алырга, томшыгын чабып ташларга кирәк. Аякларын да пешекләп, өтеп, тиресен салдыралар һәм тырнакларын кисәләр. Канатларын өтеп, каурый төпләрен алалар. Бүтәкәсен ярып чистарталар да эчке тышчасын кубаралар.
Чистартып бетергәч, барысын да яхшылап юалар һәм, салкын су белән кастрюльгә салып, 3 сәгать пешерәләр. 2 сәгать кайнаганнан соң тавык ите өстиләр. Пешереп җиткерү, савытларга салу һ. б. алда сөйләнгәнчә эшләнә, тик монда желатин өстәргә кирәк. Тавык койкасына лавр яфрагы салмыйлар.
1500—1800 г тавык башаягы, канатлары, муены, бүтәкәсе, 300 г тавык ите, 16—20 г желатин, 50 г кишер, 50 г башлы суган, тоз, борыч.
Дениэл (Юта)
Дениэл  — Америка Кушма Штатларының Юта штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Майск (Бялыницкий районы)
Майск  (Майск ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Бялыницкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(12191) Воронцова
(12191) Воронцова — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тубыл шәһәре шәһәр бүлгесе
Тубыл шәһәре шәһәр округы (Городской округ город Тобольск) — Төмән өлкәсе составына керүче шәһәр округы.
(12191) Воронцова
Тарихы
1978 елның 9 октябрендә Журавлёва Л. В. тарафыннан Кырым обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 TT8» саналган.
Тубыл шәһәре шәһәр бүлгесе
Административ үзәк — Тубыл шәһәре.
Халык
Милләтләр (2010): урыслар (76,4%), татарлар (16,9%), украиннар (1,9%).
Административ бүленеш
Тубыл шәһәре шәһәр округы составына 2 торак пункт керә.
Карабугаз-Күл
Карабугаз-Күл (Garabogazköl, Кара-Бугаз ) — Төрекмәнстанның көнбатышында урнашкан Каспий диңгезенең култыгы. Култык диңгез белән тирән булмаган, озынлыгы 10 км һәм киңлеге 200 м булган берисемле бугаз белән тоташа.
Бугаз мирабилит тозы казу урыны булып тора.
Лайндте-Яха
Лайндте-Яха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы кара диңгез урнашкан. Елга озынлыгы 68 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Об су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Кара диңгезе елгалары бассейны Зур Ою елгасының көнбатыш чигеннән Скуратов борынына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Печора һәм Об елгалары арасындагы, Кара диңгезенә коючы, елгалар бассейны.
Галлатин (округ, Иллинойс)
Галлатин — Америка Кушма Штатларының Иллинойс штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Шонитаун шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 837 км² тәшкил итә.
Шэмберава
Шэмберава (Шэмберава ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Аршанский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Гойта
Гойта — Россия территориясеннән ага торган елга. Чечен Республикасы, Ингушетия, Төньяк Осетия — Алания Республикасы биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Сунжа елгасының уң ярыннан 97 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 41 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Көнбатыш Каспий су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Сунжа елгасы, инештән Грозный каласына чаклы. Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Терек һәм Идел арасындагы Каспий диңгезе елгалары бассейны.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Жункейра (Вила-ду-Конде)
Жункейра  — Португалиянең Порту округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Леканто (Флорида)
Леканто  — Америка Кушма Штатларының Флорида штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Леканто халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сливниця (гмина Дубецко)
Сливниця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан хәрби госпитале бинасы (Казан)
Казан хәрби госпитале бинасы — Казанның Карл Маркс урамында урнашкан, 1822-1828 елларда Петр Пятницкий проекты буенча төзелгән ике катлы бина.
Апачи-Джанкшн
Апачи-Джанкшн — Америка Кушма Штатларының Аризона штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Апачи-Джанкшн шәһәре елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Косув-Гулидув
Косув-Гулидув — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Городецкая (елга)
Городецкая — Россия территориясеннән ага торган елга. Коми Республикасы, Ненец АО биләмәләрендә ага. Елга  ? елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 30 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Мөштәри урамы
Мөштәри урамы (улица Муштари) — Казанның тарихи үзәгендә урнашкан урамнарының берсе. Күренекле татар совет физигы Хәмид Мозаффар улы Мөштәри исемен йөртә.
Ульянов-Ленин урамыннан башлана, көньяк-көнчыгыштан төньяк-көнбатышка бара, Щапов урамы белән чатыннан урам төньяк-көнчыгышка борыла һәм Олы Кызыл урамы белән чатында тәмамлана.
Тарих
Урам ХIХ гасырның башында барлыкка килгән. Йортлар Комиссариат урамы ягыннан салына башланды.
Элек Мөштәри урамы урынында ике урамы булган: Олы Кызыл һәм Щапов урамнары аралыгы Комиссариат урамы исемен йөрткән, калган өлеше исә Яңа комиссариат урамы исемен йөрткән.
1923 елда инкыйлабчы Абрам Комлев хөрмәтенә урамга аның исеме бирелгән. Комлев урамынына Мөштәри исемен бирү фикерен беренчеләрдән булып күренекле татар галиме, техник фәннәр докторы Нух Якупов тәкъдим итә. Бу тәкъдимне Россия фәннәр академиясе Казан фәнни үзәгенең Механика һәм машиналар төзү институты күтәреп ала һәм тиешле үтенеч белән Казан хакимиятенә мөрәҗәгать итә. Урам хәзерге исемен 1996 елның 2 октәбереннән йөртә.
Ефим Черняк
Ефим Черняк ( 18 ноябрь, 1923, Әстерхан - 30 июнь, 2013, АКШ ) - совет һәм Россия тарихчы-инглиз галиме.Тарих фәннәре докторы ( 1962 елдан), профессор.
Биография
1927 елда Черняклар гаиләсе Әстерханнан Мәскәүгә күченә.
Ефим  Мәскәүдә урта мәктәпне отличие  белән тәмамлый.
1941 елда Мәскәү дәүләт университетының тарих бүлегенә укырга керә.
Бөек Ватан сугышы башындагы хәрби вакыйгалар аркасында Мәскәүдән эвакуацияләнә. Казан педагогика институтының тарих бүлегенә күчә, аны уңышлы тәмамлый.
1947 елда «Радикальное движение в Англии после наполеоновских войн (формирование революционной ситуации в 1816—1820 гг.)» темасы буенча кандидатлык диссертациясен яклый.
1947 елның маеннан - "Совет энциклопедиясе» дәүләт фәнни институтының гомуми тарих бүлегенең өлкән фәнни хезмәткәре (1949 елдан - "Зур совет энциклопедиясе" дәүләт фәнни нәшрияты ); бер үк вакытта  Иваново педагогика институтында  укыта.
1948 - 1954 елларда - Чит телләр хәрби институтында доцент.
1955 елның декабреннән СССР Фәннәр академиясенең Гомуми тарих институты фәнни хезмәткәре, 1995 елга кадәр хәзерге тарих секторы мөдире булып эшли.
1962 елда «Массовые движения в Англии и Ирландии в конце XVIII — начале XIX в.» дигән темага докторлык диссертация  яклый.
Соңгы елларда, хатыны үлгәч, Ефим Черняк улының гаиләсе белән АКШта яши.
2013 елның 30 июнендә үлә.
Фәнни кызыксынулар
Е. Б. Черняк Көнбатыш Европа һәм АКШның яңа һәм иң яңа тарихы буенча зур белгеч булып тора,әмма башта тикшеренүләрнең үзәк темасы Англия тарихы булган. Аны тарих методологиясе, тарих, шулай ук күчеш чорындагы социаль-икътисадый формацияләр тарихы мәсьәләләре кызыксындыра. Тарихчы Беренче бөтендөнья сугышы тарихын өйрәнде. Биредә ул "тарихи үсешнең альтернатив концепциясе"н тәкъдим итте. Фәнни монографияләрдән тыш, Е.Б.Черняк тарафыннан «Пять столетий тайной войны», «Вековые конфликты» һ. б. фәнни-популяр хезмәтләр язылган.
Буянкур-ла-Батай
Буянкур-ла-Батай — Франциянең Сомма департаментында урнашкан коммуна.
Ливада (коммуна)
Ливада — Румыниянең Арад жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Ортале
Ортале (Ortale) — Франциянең Югары Корсика департаментына караган коммуна, Кастаньичча кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 4,06 км².
Алтынов урамы (Казан)
Алтынов урамы, Николай Алтынов урамы (улица Алтынова, улица Николая Алтынова) — Казанның Киров районындагы урам. Элек урамының бер өлеше булган. Урман-парк тыкрыгы, Интернат, Таганрог, Чик буе урамнары белән кисешә. Советлар Берлеге Каһарманы Николай Алтынов (1924-1997) исемен йөртә.
Тарих
2005 елда Казанның Киров районындагы урамының 57нче мәктәптән башлап «Залесный-Юдино» шоссесына кадәрге өлеше Алтынов урамы итеп үзгәртелә.
Гротоле (Потенца)
Гротоле — Италиянең Базиликата төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гротоле Апеннин ярымутравының көньяк өлешендә, Италия башкаласы Римнан көньяк-көнчыгышка таба урнашкан.
Яссыҗа (Козаклы)
Яссыҗа (Yassıca) — Төркия Җөмһүриятенең Эчке Анатолия бүлгесе Невшеһир иле Козаклы илчесенә караган бер авыл (köy).
Брюэим
Брюэим (Brüheim) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(5072) Хиоки
(5072) Хиоки — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1931 елның 9 октябрендә Карл Райнмут тарафыннан Хайдельберг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1931 TS1» саналган.
Зиннәтле гасыр
Зиннәтле гасыр (Мөхтәшәм йөзьел, Muhteşem Yüzyıl, Великолепный век) — 2011 елдагы Төркия телесериалы. Русиядә рус телендә «Домашний» каналында 2012 елның 14–29 гыйнварында 12 сериясе күрсәтелә, 31 мартта һәм 1 апрельдә шул ук 12 серияне кабатлыйлар. Апрель аеннан башлап дәвамы күрсәтелә башлый. .
(12192) 1978 VD5
(12192) 1978 VD5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1978 елның 7 ноябрендә Элеанор Хелин, Шелте Бас тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1978 VD5» саналган.
Башкорт курае
Башкорт курае (башҡорт ҡурайы) — курайлар гаиләсенә керүче тынлы музыка коралы, башкорт халык музыка коралы статусына ия.
Суйки-Парцель
Суйки-Парцель — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Башкорт курае
Курай башкортларда иң киң таралган музыка коралы булып тора.
Үзлекләре
Хорнбостель — Закс музыка коралларын классификацияләү системасы буенча, классик курай — ачык буйлы флейта сыйныфына керә. Озынлыгы гадәттә якынча 570—810 мм, диаметры ~ 20 мм. Курайда диаметры 5-15 мм зурлыгында 5 тишек була: 4 - тышкы, 1 — арттагы яктан урнаша.
Суйки-Парцель
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казан сәнәгать укуханәсе бинасы (Казан)
Казан сәнәгать училищесы бинасы — Казанның Карл Маркс урамында урнашкан, 1897-1899 елларда Степан Бечко-Друзин проекты буенча төзелгән өч катлы бина.
Ставяни (Свентокшиж воеводалыгы)
Ставяни  — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
GSC8911-1262
GSC8911-1262 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Лукар
Лукар — Испаниянең Альмерия провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Зур Крышки
Зур Крышки (Аслă Кăрăшка, Большие Крышки) — Чуашстанның Чуел районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429907. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97241872001. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101600002100. Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2137.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 10 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100,00%).
Андзё
Андзё — Япония дәүләтенең Айти префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Андзё шәһәре 1952 елның 5 маенда шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 176046 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 2047 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 86.01 км² тәшкил итә.
Майскае (Мсциславский районы)
Майскае  (Майскае ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Мсциславский районында урнашкан авыл.