cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кече Кайбыч
Халык саны
Авылда татарлар (100%) яши.
Половинка (Катав-Ивановск районы)
Халык
Халык саны динамикасы:
Ефәк юлы (кинофестиваль)
'' 2006 елдан Бурсада (Төркия) уза торган «Ефәк юлы» кинофестивале белән бутамаска. ''
Половинка (Катав-Ивановск районы)
Халык
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (48%), татарлар (16%), башкортлар (31%).
Ефәк юлы (кинофестиваль)
Ефәк юлы (кинофестиваль) – Кытай хөкүмәте тарафыннан Төньяк-Көнбатыш Кытайның Шэньси провинциясендәге Сиань шәһәрендә һәм Көнчыгыш Кытайның Ефәк юлы (диңгез) башланып китә торган Фучжоу шәһәрендә чиратлап уздырыла торган халыкара кинофильмнар фестивале.
I кинофестиваль
Оештыручылары: КХР матбугат, басмаханәләр, радио, кинематография һәм телевидение буенча баш дәүләт идарәсе һәм Шэньси провинциясенең халык хөкүмәте.
Ачылу тантанасы
Тан династиясе тарихына багышлана. Тан династиясе вакытында Сиань Кытайның башкаласы булып торган. Атаклы Ефәк юлы шул заманда гамәлгә кергән.
Мәгълүмат
Катнашучы илләр саны: 25 Катнашучы илләр:, ,, , Сингапур, Көньяк Корея, Һиндстан һ.б. Катнашучы киностудияләр саны: 170 Кинофильмнар төшерелгән: 18 телдә Кинобазарда тәкъдим ителгән : 100 фильм Килешүләр төзелгән: 3 млрд юаньлык дән катнаша: 20 кинотасма («Василиса» – тамашачы мәхәббәте премиясе, : «Корбан-роман» – тамашачы мәхәббәте премиясе).
II кинофестиваль
II «Ефәк юлы» кинофестивале Көнчыгыш Кытайның Ефәк юлы (диңгез) башланып китә торган Фучжоу шәһәрендә 2015 елның сентябрендә үтә.
(8988) 1979 MA4
(8988) 1979 MA4 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 25 июнендә Элеанора Хелин, Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 MA4» саналган.
Юрий Васильев (1946)
Юри Васильев (Юрий Ваçилей ывӑлĕ Васильев,, — , ) — СССР һәм РФ музыкачысы, ЧАССР дәүләт премиясе лауреаты (1984), ЧАССРның һәм РСФСРнең атказанган сәнгать эшлеклесе (1980, 1988), РФның халык әртисе (1998).
HD180073
HD180073 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Перавалока (Рэчыцкий районы)
Перавалока  (Перавалока ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рэчыцкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Гросензебах
Гросензебах — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ега (Ней кушылдыгы)
Ега — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Нея елгасының сул ярыннан 201 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 39 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Сан-Себастьян-ду-Алту
Сан-Себастьян-ду-Алту — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Униме
Униме — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Людмила Васильева
Лүдмила Васильева (Лӳтмилă Миккулай хĕрĕ Васильева,, — , ) — чуаш телендә иҗат иткән шагыйрә.
Алланк
Алланк — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Воффорд-Гайтс (Калифорния)
Воффорд-Гайтс  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Воффорд-Гайтс халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
14 ноябрь
14 ноябрь — Милади тәкъвимендә унберенче айның ундүртенче көне. Ел ахырына кадәр 47 көн кала.
right|100px
Баһчелиевлер (Шаһинбей)
Баһчелиевлер (Bahçelievler) — Төркия Җөмһүриятенең Көньяк-Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Газиантеп иле Шаһинбей илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Вайтсвилл (Кентукки)
Тарихы
Вайтсвилл шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тудела
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Щавин (Остроленцкий повяты)
Щавин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16492) 1990 SQ5
(16492) 1990 SQ5 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Казе Бабини (Равена)
Казе Бабини — Италиянең Эмилия-Романья төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Бабини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
(8989) 1979 XJ
(8989) 1979 XJ — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1979 елның 15 декабрендә Анри Дебеонь, E. R. Netto тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1979 XJ» саналган.
Тучки (Польша)
Тучки — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Трентон (Додж, Висконсин)
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Озорница
Озорница — Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе биләмәләрендә ага. Елга  Великая елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 38 км.
Су реестры мәгълүматы
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Кошман
Кошман (, Кушманы, Хушман - рөхсәтсез) — Татарстан Республикасының Кайбыч районындагы авыл. Урсак урманчылыгы бистəсе белəн бергә Кошман авылы җирлегенә керә.
Элек Олы Кошман һәм Кече Кошман дип йөртелгән авыллар хәзер кушылып киткәннәр. Шуңа күрә аны Кошман авылы дип кенә йөриләр. Авыл халкы да шулай атап йөртә.
Казаннан 100, Олы Кайбычтан 5, Колангы тимер юл станциясеннән 15 чакрымда урнашкан. Авыл кырыеннан Кошмансу елгасы ага.
Тарих
Авыл атамасы Казан ханлыгы чоры документларында, 1565—1567 елларны эченә алган Зөя өязенең теркәү кенәгәләрендә, шулай ук татар халкының авыз иҗаты әсәрләрендә һәм башка тарихи чыганакларда еш кабатлана. XVIII йөзгә мөнәсәбәтле бер тарихи чыганакта (Д. А. Корсаков) Олы Кошман авылында йомышлы татарлар саны — 181, керәшен татарлары 6 кеше дип күрсәтелә. Кошман суы буена утырган икенче Кошманда, ягъни Кече Кошманда йомышлы татарлар — 38, керәшен татарлары 10 кеше булган. А. Артемьев җыентыгындагы мәгълүматлар буенча, Кошман суы янындагы Олы Кошман авылында 87 хуҗалыкта 234 ир-ат һәм 232 хатын-кыз көн күргән, мәчет эшләгән. Кече Кошмандагы 87 йортта 234 ир-ат һәм 232 хатын-кыз исәпләнгән, гыйбадәт кыла торган бер йорт булган. 1898 елгы хезмәттә Олы Кошман һәм Кече Кошманда 738 татар кешесе яшәгәнлеге мәгълүм.
Элек Кошман авылын хәзерге Яшел Үзән районының Бишбатман авылы урынында булганлыгын авыл аксакаллары әле дә хәтерләрендә тоталар. Шушы авыл кешесе Әхмәтгали ага Сәет улы Сәетшин (1911 елда туган) сөйләве буенча, авылга бер нәсел Сембер якларыннан килеп утырган. Авыл халкы арасында балта осталары, вак сәүдәгәрләр һәм бабачылар яшәгән.
Авыл халкы, Иске Чәчкаб, Эрә Бакырчысы, Җуинчы (Сөнчәләй) һәм Акъегет авыллары халкы белән бергәләшеп, июнь башында Симек исемле җыен бәйрәме үткәргән.
Авылда Олы Кошман һәм Кече Кошман зираты дигән зиратлар бар. Аларда каен агачлары бик мәһабәт булып үсеп утыралар. Зиратлар тәртиптә, тирә-юньнәре рәшәткә белән тотып алынган. Авылда әле тагын Изгеләр зираты дип аталган зират та бар. Халык аны да карап, чистартып тора.
Чукындыру сәясәте вакытында авыл халкы күрәсең чукындырылган булган. Халык сөйләве буенча, Әтрәч зиратын керәшеннәр зираты дип атаганнар. Мәетләрне аерым күмгәннәр.
Кошман авылы тирәсендә географик берәмлекләр, ягъни елга-инешләр (җирле халык аларны чокыр, чыгыр дип йөртә), кизләү-чишмәләр, күл-сазлыклар, чалу-болыннар, басу-ышна-лар, үзән-иңкүлекләр бик күп. Елга-инешләрдән: Бәрле, Кош-ман суларына Куян атавы, Олы күпер, Дуңгыз аланы, Ташлы кизләү, Уйдар башы, Баскыч алан, Чик, Карлыган үзәк, Мөкәч инеше, Урта капка, Мәдрәсә астындагы инеш, Кабык күпер чокырлары һ. б. Бу төбәктә кизләү-чишмәләрне икенче төрле улак дип атыйлар. Аларның исемнәре түбәндәгечә яңгырый: Кошман башы, Ташлы, Үти күле кизләве, Авыл, Мөкәш, Корми чыгыры кизләве, Борһан абзый, Хәйрулла абзый, Урта урам кизләүләре һ.б. Бу кизләүләр әле дә бар. Күлләр: Үти, Тирән, Янган, Күчәк, Озын күл һ.б.
Авыл тирәсендә таулар байтак: Тукый, Имәлле, Эшләпә таулары, Җәкәнә кашы һ. б. Җәкәнә кашын авыл халкы икенче төрле Алып бабай чабата каккан тау дип тә йөртә. Эшләпә тавын да Алып бабай белән бәйлиләр. Имеш, ул урында эшләпәсен салып, тузанын каккан һәм шул урында кечерәк кенә тау барлыкка килгән. Алып гәүдәле зур кешеләр турында күп төрле легенда-риваятьләр бар. Мәсәлән, бер риваятьне 1135 елда Болгар шәһәрендә гарәп сәяхәтчесе Әбү Хәмид әл-Гарнати язып алган. Ул «Дәфгый һәм аның сеңлесе» дип атала.
«Биш йөз егерменче елда мин Болгарда гъад халкы токымыннан булган тере кеше күрдем. Аның буе җиде терсәктән артык иде. Аны Дәфгый дип атап йөртәләр. Култык астына кечкенә баланы кыстырган кеше шикелле, ул атны үзенең култык астына кыстыра торган иде. Һәм болай булган: бу өлкәдә сугыш чыккан вакытларда, кулына таяк тоткан шикелле, ул үсеп утырган имән агачын йолкып алып кына сугышкан; әгәр дә аның белән филне сукса, ул, һичшиксез, аны үтерер иде.
Цикиндял
Цикиндял — Румыниянең Сибиу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Кошман
Тарих
Ул ихтирамлы иде. Минем белән очрашкан вакытта, ул миңа сәлам бирә һәм хөрмәт итә иде. Ә мин аның белән исәнләшкән вакытта, минем башым аның тик түбәнге кабыргаларына кадәр генә җитә иде. Шундый ук зурлыкта аның сеңлесе бар иде. Ул да Болгар шәһәрендә яшәде. Бервакытны ул ирен үзенең күкрәгенә кыскан һәм аның кабыргаларын сындырган да, ире шунда ук үлгән, дип сөйләделәр. Аның иренең исеме Адәм булган.
Цикиндял
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошман
Тарих
Болгар шәһәрендә бер мунчадан башка, ул хатынны сыйдыра торган башка мунча булмаган. Бу мунчаның биеклеге аның буена яраклы итеп эшләнгән. Мунчаның ишекләре дә киң булган».
Алып баба белән бәйләнешле атамалары булган авыллар шактый борынгы чорларда оешалар. Алыпка мөнәсәбәтле тау-калкулыкларга татар мәгърифәтчесе Каюм Насыйри да игътибар итә һәм аларны борынгылык белән бәйли.
Тирә-юньдәге юл, күпер, болын-чалу һ. б. атамаларны халык әле дә хәтерендә саклый: монда һәр географик берәмлекнең исеме һәм кадере бар дияргә була. Юллар: Киртәле башлаш, Югары Мөрәле, Әпләс, Түбән Мөрәле, Шомырт, Күлләр юлы, Ашата елга юлы, Бия, Айтуган, Маһи яисә Алпавыт юллары һ. б. Болын-чалу исемнәре байтак: Алпавыт чалуы, Таллык буе чалуы, Түбән тыкрык чалуы, Югары тыкрык чалуы, Казанбакты чалуы, Солдатлар атавы чалуы һ. б. Күперләр: Чик күпере, Кабык күпер, Олы күпер һ. б.
Халык телендә кулланыла торган ышна басуы исемнәре бу тирәләрнең элек тоташ урман булуы хакында сөйли. Мәчет ышнасы дигән урынның агачын мәчет салу өчен кискәннәр. Нәгьми ышнасы җирен Нигъмәтулла исемле кеше агачтан чистарткан.
Авылның сул ягында заманында исемнәре белән дан тоткан атаклы Кайбыч урманнары сузылып киткән. Анда күз явын ала торган матур чәчәкләр үсә, күп төрле исемдәге агачлар шаулый. Җәен дә, кышын да ямь-яшел булып утыручы нарат урманы да бар. Ә бераз уңдарак мәһабәт [[имән]] урманы шаулый. Аннан соң чикләвек куаклары китә.
Гроскаролиненфельд
Гроскаролиненфельд — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Кошман
Тарих
Авылда ике мәчет эшли, теләгән кешегә дин сабагы өйрәтелә.
Гроскаролиненфельд
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кошман
Халык саны
Милли составы (2010): татарлар — 100%.
Күренекле кешеләр
1895 елның 14 апрелендә Кече Кошман авылында Октябрь революциясенә кадәр үк матбугатта шигъри әсәрләре белән исеме күренгән һәм 20 нче еллар татар поэзиясендә актив эшләгән шагыйрь һәм журналист Әбрар Сәгыйди (Әбрар Закир улы Сәгыйтов) туган. Ул 1939 елда вафат була, кабере — Кече Кошман авылы зиратында.
Бредичень
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кугушерга
Кугушерга (Кугушерга) — Киров өлкәсенең Яраң районында урнашкан авыл.
Климат
Биредә климат уртача-континенталь. Төньяк Боз океаны якын булганлыктан һәм төньяктан исүче җилләрне тоткарлаучы таулар булмаганга, кыш озын һәм суык булып тора, шулай ук җәй көне дә нык суыта, кырау еш төшә ала.
Халык
Халык саны динамикасы:
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (44%), руслар (56%).
Перавессе (Веткавский районы)
Перавессе  (Перавессе ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Веткавский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Бавилье
Бавилье — Франциянең Бельфор җире департаментында урнашкан коммуна.
Сан-Себастьян-ду-Анта
Сан-Себастьян-ду-Анта — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Унин (Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы)
Унин  — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карахасанлар (Эскипазар)
Карахасанлар (Karahasanlar) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Карабүк иле Эскипазар илчесенә караган бер авыл (köy).
Бобрик (Джалга-Дунда кушылдыгы)
Бобрик  — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы, Ростов өлкәсе, Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Джалга-Дунда елгасының сул ярына тамагыннан 26 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 19 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Маныч елгасы башыннан Пролетарск сусаклагычына кадәр,   Калаус һәм Егорлык елгаларын кетрмичә. Кече елга бассейны — Тын кушылдыклары бассейны, Северский Донец тамагыннан түбән, елга бассейны — Тын (бассейнның Россия өлеше).
Меһмет Акиф (Османгази)
Меһмет Акиф (Mehmet Akif) — Төркия Җөмһүриятенең Мәрмәр бүлгесе Бурса иле Османгази илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Үтәк (Чистай районы)
Утәк — Татарстан Республикасының Чистай районындагы авыл.
Вакыт зонасы — MSK (Мәскәү вакыты) яки UTC+4. Почта индексы — 422954.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.0 °C.
Ажонкур
Ажонкур (Ajoncourt) — Франциянең Мозель департаментына караган коммуна.
(16493) 1990 SB6
(16493) 1990 SB6 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ажонкур
Географиясе
Коммуна мәйданы — 3,50 км².
(16493) 1990 SB6
Тарихы
1990 елның 22 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SB6» саналган.
Увадзима
Увадзима — Япония дәүләтенең Эхиме префектурасында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Увадзима шәһәре 2005 елның 1 августында шәһәр статусын ала.
Халкы
2008 елның 1 гыйнварына шәһәрдә 86819 кеше яшәгән. Халык тыгызлыгы - 1 км²-га 185 кеше тәшкил иткән.
Географиясе
Шәһәр территориясе 469.52 км² тәшкил итә.
Гүннүт
Гүннүт (Günnüt ) — Әзербайҗанның Нахчыван Автоном Республикасы Шәрур районына караган авыл.
Әд-дин вәл-әдәп
«Әд-дин вәл-әдәп» журналы («Дин вә әдәп») — Казанда 1906-1908 һәм 1913-1917 елларда чыккан татар дини-әхлакый, гыйльми-әдәби һәм сәяси журналы.
Тарих
Беренче саны 1906 елда нәшер ителә. Аннары ул 1908 елда туктала, соңрак эше 1913 елда тагын башлана һәм 1917 елгача дәвам ителә. Барлыгы 129 саны чыга. Журнал күләме 32 битле була, ул атнага өч тапкыр чыгып килә.
Журналның нашире һәм баш мөхәрире Галимҗан Баруди була, ул Казанда «Милләт» типографиясендә басыла.
Тушево
Тушево — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Икша (Мари Иле)
Икша (Икша, Икша) — Мари Илнең Юрино районында урнашкан авыл.
Халык
2010 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: чирмешләр (75%), руслар (25%).
Тулебрас
Тулебрас — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сан-Себастьян-ду-Каи
Сан-Себастьян-ду-Каи — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Тулебрас
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Трентон (Пирс, Висконсин)
Трентон  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Перагрузачны
Перагрузачны (Перагрузачны ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Буда-Кашалёвский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Күз чокыры
Күз чокыры, оя  (орбита) — баш сөягендәге парлы, симметрияле батынкылык, эчендә күз алмасы һәм аның  өстәлмәләре бар.
Бәлигъ кешенең орбита күләме уртача 30 мл тәшкил итә, шулардан 6,5 мл күз алмасы ала.
Анатомия
Орбиталар — пирамидальсыман, нигезе, очы һәм дүрт дивары булган батынкылыклар. Баш сөягенең тышына караган, нигезендә  дүрт кырые бар; өске кырые маңгай сөяге, аскысы — өске казналык һәм яңак сөяге, медиаль (эчке) — маңгай, яшь сөякләре һәм өске казналык, латераль (тышкы) — яңак һәм маңгай сөякләреннән ясалган.
Орбита очы өске күз чокыры ярыгының медиаль кырые янында урнашкан һәм күрү нервның каналына күчә.
Күз чокырының түбәсе (өске дивары) маңгай сөягенең күз өлеше һәм чөйсыман сөякнең кечкенә канатыннан ясалган; төбе (аскы дивары) — өске казналык сөягенең күз өслеге, яңак сөяге һәм аңкай сөягенең үр пластинкасының күз үсентесеннән; латераль дивар (иң калын һәм нык) — чөйсыман сөякнең зур канатының күз өслекләре, яңак сөягенең маңгай үсентесе һәм маңгай сөягенең яңак үсентесе өлешеннән; медиаль — рәшәткәле сөякнең күз пластинкасы, өске казналыкның маңгай үсентесе, яшь сөяге чөйсыман сөякнең тәне һәм (өлешчә) маңгай сөягеннән.
Орбита - армут формасындагы куышлык, ә ботагы КН юлыннан гыйбарәт (рәс. 6.1). КН интраорбиталь өлеше күзнең арткы котыбыннан күрү нервы юлына чаклы озынлык белән (18 мм) чагыштырганда озынрак  (25 мм). Бу күзгә күрү нервын артык сузмыйча шактый алга (экзофтальм) күчәргә мөмкинлек бирә.
1.  Орбитаның өске дивары (гөмбәз) ике сөяктән тора: чөйсыман сөякнең кече канаты һәм маңгай  сөягенең орбиталь табасы. Ул алгы баш чокыры һәм маңгай куышлыгыннан астарак урнашкан.
Орбитаның өске дивары кимчелеге арка мие сыекчасы тибеше күчү нәтиҗәсендә тибешле экзофтальмга китерә ала.
2.    Орбитаның тышкы дивары ике сөяктән тора: чөйсыман сөякнең зур канаты һәм яңак сөяге. Күзнең алгы яртысы ян ягыннан җәрәхәтләнергә мөмкин, чөнки ул орбитаның ян ягыннан чыгып  тора.
4.   Орбитаның эчке дивары дүрт сөяктән тора: өске казналык, яшь, рәшәткәле һәм чөйсыман. Урта диварның бер өлешен тәшкил иткән тәлинкә кәгазь бите калынлыгында һәм нервлар  белән кан тамырлары өчен күп тишекләнгән, шуңа орбита целлюлиты еш  этмоидиттан икенчел үсә.
5.    Өске орбиталь ярык чөйсыман сөякнең зур һәм кече канатлар арасындагы тар аралыктан  гыйбарәт, аның аша мөһим төзелешләр баш куышлыгыннан орбитага үтә.
•      Өске өлешеннән  яшь, маңгай һәм чыгыр нервлары һәм өске орбиталь вена урнаша.
•      Аскы өлешендә күз  йөртүче һәм читкә каратучы нервларның өске һәм аскы тармаклары  борын-керфексыман һәм симпатик җепселләре уза.
NB Өске орбиталь ярык өлкәсе һәм орбитаның очындагы ялкынсыну төрле симптомнар белән билгеләнә ала, шул исәптән  офтальмоплегия һәм веноз китүнең бозылуы.
Баш сөяге белән тоташу
Орбита очы өлкәсендә күрү тишеге (баш сөяге куышлыгына китерүче күрү каналының башы) урнашкан, аның аша күрү нервы һәм күз артериясе уза.
Медиаль диварның алгы бүлекләрендә яшь капчыгы чокырчыгы урнашкан, ул аска таба борын куышлыгына баручы яшь-борын каналы белән дәвам итә.
Урта баш сөяге чокырчыгына алып барган өске күз чокыры ярыгы аша күз йөртүче (лат.  n. oculomotorius ), читкә каратучы (лат.  n. abducens ) һәм чыгырсыман (лат.  n. trochlearis ) нервлар, шулай ук өч тармаклы нервның беренче тармагы (лат.  r. ophthalmicus n. trigemini ) уза. Монда ук күз чокырының төп веноз коллекторы булган өске күз чокыры венасы уза.
Аскы күз чокыры ярыгы орбитаның латераль һәм аскы дивар арасында урнашкан һәм канатсыман-аңкау һәм асчигә чокырчыгына алып бара. Орбитадан аның аша, канатсыман венозлы үрелмә белән тоташучы, аксы күз чокыры венасының ике тармагының берсесе чыга (икенчесе өске күз чокыры венасына кушыла), шулай ук аңа аскы күз чокыры нервы һәм артериясе, яңак нервы һәм канат-аңкау төененең күз чокыры тармаклары керә.
Орбитаның анатомик төзелеше
Орбита эчендә күз алмасы белән аның тышчалары, бәйләвеч аппараты, кан тамырлары, нервлар, мускуллар, яшь бизе һәм аларны каплап алган май клетчаткасы бар. Алдан (кабаклар йомылганда) орбита кабаклар кимерчәгенә кушылып үрелүче һәм орбита кырые буенча сөяк тышчасына кушылып үсүче тарзоорбиталь фасция белән чикләнә. Яшь капчыгы тарзоорбиталь фасция алдында урнашып, күз чокыры куышлыгыннан тыш урнашкан.
Йомшак тукымаларның зарарлануы
1.    Билгеләре. Кабаклар шешү, периорбиталь шешү, птоз, хемоз (конъюнктива һәм карункуланың яшь ите шешүе) һәм эпибульбар инъекция (рәс. 6.2а).
2.    Сәбәпләре. Эндокрин офтальмопатия, орбитаның ялкынсынулы чирләре һәм веноз китүнең бозылуы.
Грослангхайм
Грослангхайм — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
HD180077
HD180077 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
(8990) Compassion
(8990) Compassion — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 19 февралендә Клеть тарафыннан Клеть обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 DN» саналган.
Альбаре-ле-Конталь
Альбаре-ле-Конталь — Франциянең Лозер департаментында урнашкан коммуна.
Утыз Имән
Утыз Имән (Яңа Кади) — Татарстан Республикасының Чирмешән районындагы авыл.
2000 елның июнендә Яңа Кади авылына, Габдерәхим Утыз Имәнинең исемен мәңгеләштерү максатында, аның элекке тарихи исеме — Утыз Имән исеме кайтарылды.
Яңа Кади авыл җирлеге территориясендәге ике авылда (Утыз Имән һәм Кызыл Чишмә) соңгы өч елда бер яңа йорт төзелгән, 2011дә бер туй булган, 3 бала туган. Бу авылларда 2012 елда 537 кеше гомер кичерә, шуларның 212се – пенсионерлар.
Авыл тарихы һәм Утыз Имәни
Яңа Кади авылы Иске Кадидан аерылып чыккан. Аның оешканына 350 еллар була икән. Бу авылда (элекке исеме — Утыз Имән, хәзер бу исем яңадан кайтарылган) 1754 елда шагыйрь Габдерәхим Утыз Имәни туа. Аның әтисе Госман бине Сәрмәки — чыгышы белән хәзерге Лениногорск районының Тимәш авылы кешесе, ә әнисе Утыз Имән авылы кызы була. Өйләнешкәннән соң, алар Тимәш авылында тора башлыйлар. Ләкин Габдерәхим туганчы ук аның әтисе Госман бине Сәрмәки үлеп китә. Ярдәмчесез калган яшь хатын янәдән үзенең туган авылы Утыз Имәнгә кайта һәм шунда, әтисе йортында, Габдерәхим туа. Ике-өч ел да үтми, ул үзе дә дөнья куя. Шулай итеп, Габдерәхим, сабый чагында ук ата-анадан ятим калып, туган тиешле бер җиңгәсе кулында тәрбияләнә.
Татарстанның Чирмешән районы Яңа Кади (Утыз Имән) авылында 90 яшьлек Суфиян бабайдан 1973 елда филология фәннәре кандидаты Ә. Шәрипов «Син безнең авыл кешесе түгел» дигән легенда-риваять язып алган: «Күп илләр күреп, дөнья гизеп йөргәннән соң, бервакыт Габдерәхим яңадан үзенең туган авылы Яңа Кадига кайтып төшкән. Туган-тумачалары, дус-ишләре белән күрешеп сөйләшкән һәм авылда төпләнеп калырга булган. Ләкин авыл старосталары аңа: «Синең атаң Яңа Кади кешесе түгел, Тимәшнеке иде. Шулай булгач, без сиңа йорт корырга җир бирә алмыйбыз, әнә Тимәшкә барып ал»,— дигәннәр. Габдерәхим моңа бик кайгырган, ләкин нишләсен. Ул үзенең бөтен китапларын бәләкәй арбага төягән дә, хатынын, балаларын ияртеп, авылдан чыгып киткән. Киткән вакытта шагыйрь:
дип җырлаган.
Авылны чыккач, ул мәһабәт булып үсеп утыручы утыз имән яныннан үткән. Алар янында туктап, кулы белән кайрыларын сыйпаган, күтәрелеп зәңгәр күккә үрелгән очларына караган. Шунда Габдерәхим: «Утыз имән түгел бу, алтын имән»,— дип әйткән.
Шул ук 1973 елда галим «Имәннәр» дип аталган риваять язып алган: «Үз гомерендә Габдерәхим туган авылы Яңа Кадига берничә тапкыр кайтып киткән. Яңа Кади табигатьнең бик матур урынында урнашкан. Аның тирә-ягын ул вакытта калын-калын урманнар уратып алган булган. Авылдан ерак түгел мәһабәт утыз имән үсеп утырган. Шуңа күрә авыл үзе дә элегрәк Утыз Имән авылы дип аталып йөртелгән. Габдерәхим ул имәннәрне бик яраткан. Еш кына ул:
Яңа Кадида, мөселман нәселләреннән башка, чуаш нәселе дә бар. Ганиләр тыкрыгының аргы ягында мәҗүси чуашлар яшәгән. Алар татарлашканнар, ислам дине кабул иткәннәр. Хәзерге яшелчә подваллары урыны чуаш зираты булган. Аръякта руслар да яшәгән, мукшылар да булган, ләкин алар авыл булып яшәп китә алмаганнар.
Табигать һәм тирә-юн
Авыллар тирә-юненең топографиясе бай, атамалар да күп. Сөлчә суы Кызыл Чишмә бистәсе җирләреннән башлана. Ул өч чишмәдән башлангыч ала. Бу чишмәләрнең берсе томаланган, икесеннән су көчле булып ага. Чишмәләрнең мүге кызыл төстә, шуңа күрә авылдан аерылып чыккан бистәне дә Кызыл Чишмә дип атаганнар. Сөлчәгә тагын Ташлы, Ат, Ибраш, Карамалы, Өй суы, Мәчен елгасы исемендәге елга-сулар коя.
Авылда Камышлы күл дигән матур күл булган. Егерме еллар элек күл беткән. Кызганычка каршы, соңгы елларда Татарстан җирләрендәге күп кенә күлләр кипкән һәм аларның урыны сөрелгән.
Хәбәшстан тарихы
Хәбәшстан тарихы.
Борынгы тарих
Хәбәшстан калкулыгы борынгыдан кешеләрнең яшәү урыны булып тора. Бу урында борынгы игенчелек, кушит телләре барлыкка килгән дип уйланыла.
Утыз Имән
Табигать һәм тирә-юн
Кади авылында һәм басуларында чишмә-кизләүләр бик күп. Авылның атаклы чишмәсе — Кади чишмәсе. Аның исеме авылны нигезләгән шәхескә мөнәсәбәтле, дип әйтәләр. Минем дәфтәремә Ташчишмә, Югары оч чишмәсе (кызганыч, без күргәндә ул каралмаган иде), Күкертле чишмә, Батырша чишмәсе, Марталык чишмәсе, Мәчет елгасы чишмәсе, Бәбәй, Ка-бык күпер елгасы чишмәсе, Карамалы елгасы чишмәсе, Баллы чишмәсе, Зирекле елгасы чишмәсе, Озын күпер чишмәсе, Бистә чишмәсе, Салкын чишмә, Кыр чишмәсе һ. б. теркәлгән. Кыр чишмәсенең икенче исеме — Тәмле чишмә. Аның суы бик тәмле һәм шифалы икән. Бу чишмәнең салкын суы, кыш көне эчсәң дә, салкын тидерми, диләр.
Хәбәшстан тарихы
Борынгы тарих
Б. э. кадәр V гасырда Тигреда, б.э.к. IV гасырда таркалган, мөстәкыйль дәүләт барлыкка килә.
Утыз Имән
Табигать һәм тирә-юн
Авылда Шарлавык чишмәсе дә бар. Элек аның суы бик көчле булып тирәннән чыккан. Тирәнлеген үлчәү өчен аңа алты дилбегә бәйләп төшергәннәр, әмма төбенә җитә алмаганнар, имеш. Булатовлар чишмәсен рус инженеры ясаткан булган. Аны хәзер дә чистартып торалар. Шәмсуаров Динмөхәммәт чишмәсен дә һәр елны әйбәтләп карап, тазартып куялар. Миңлегол бабай коесының суы тәмле. Аны да авыл халкы тәртиптә тота.
Хәбәшстан тарихы
Борынгы тарих
Б. э. беренче гасырларында (хәзерге Хәбәшстанның төньягында) иртәфеодал дәүләт – Аксум патшалыгы барлыкка килә. Аның башкаласы – Адулис Мисыр белән Һиндстан арасындагы диңгез юлының мөһим сәүдә үзәгенә әверелә.
Утыз Имән
Табигать һәм тирә-юн
Мунчала буасының тирә-юне шау чишмә булган. Бу буа балыклы.
Хәбәшстан тарихы
Борынгы тарих
IV гасырдан Аксумда монофизит нәсари дине урнаша.
Утыз Имән
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 4.5 °C.
Хәбәшстан тарихы
Борынгы тарих
VII гасырда Гарәп хәлифәлегенең үсүе Аксум патшалыгының түбәнәюенә китерә.
Утыз Имән
Күренекле кешеләр
Югарыда әйтелгәнчә, Габдерәхим Утыз Имәнинең язмышы Яңа Кади (Утыз Имән) авылы белән бәйләнешле. Утыз Имәни Габдерәхим бине Госман әл-Болгари (1754—1834) — шагыйрь, дин гыйлеме белгече, педагог.
Хәбәшстан тарихы
Урта гасырлар
IX гасырдан Хәбәш калкулыгының төньягында ислам тарала башлый. Анда мөселман кенәзлекләре барлыкка килә.
XI гасырның беренче яртысында Аксум патшалыгы таркала. Хәзерге Хәбәшстан җирләрендә мөселман, нәсари, яһүд, потка табынучылар кенәзлекләре хасил була.
Утыз Имән
Күренекле кешеләр
Әхмәдҗан Утыз Имәни (Әхмәдҗан бине Габдерәхим бине Госман әл-Болгари XIX йөзнең беренче яртысы) — яңа дәвернең күренекле шагыйре Габдерәхим Утыз Имәнинең улы. Аның тормыш юлы һәм иҗаты әле ныклап өйрәнелмәгән. Әсәрләренең кулъязмалары табылу урынына карап, ул әтисенең авылында — хәзерге Татарстандагы Лениногорск районына керә торган Тимәш авылында, яисә шул тирәдәге авылларда яшәгән дип фараз ителә. Әхмәдҗан Утыз Имәни — берничә шигъри китап авторы. Шулай ук аның китаплар күчерү эше белән дә шөгыльләнгәне билгеле. XIX йөзнең 40 нчы елларында ул иҗат иткән һәм күчергән берничә кулъязма китап сакланып калган.
Хәбәшстан тарихы
Урта гасырлар
XII гасырда христиан кенәзлекләре Ласта хакимлегендә берләшәләр. Бу патшалык Мисыр һәм Йәмән белән сәүдә мөнәсәбәтләре урнаштыра, икътисад һәм мәдәният күтәрелеше күзәтелә. Амдэ-Цыйон патша (1314-1344 елларда хакимлек итә) биредәге, Хәбәш калкулыгындагы, дәүләтләрне берләштереп империясен төзи. Аның варислары империяне үстерү эшен дәвам иттерәләр. Исхак император (1414-1429) мөселман һәм потка табынучылар дәүләтләренә ясак сала. Зара-Якоб император (1434-1468) кенәзләрне төшереп, алар урынына улларын һәм кызларын куя. 1445 елда Зара-Якоб Адал солтанлыгын басып ала, һәм Төньяк-Көнчыгыш Африкада хакимлеген ныгыта. Мисыр һәм Йәмән белән бәйләнешен ныгыта, Көнбатыш Аурупа илләре белән бәйләнешкә керә.
XVI гасыр урталарында, Гэлаудеуос (Клавдиус[2]) (1540-1559) хакимлеге вакытында, илнең хәле начарая. 1542-1548 елларда, Әхмәт имам ибн Ибраһим җитәкчелегендә, Адал баш күтәрә. Шул ук вакытта көньякта оромо кабиләләре һөҗүм итә башлый. 1557 елда төрекләр Массауаны һәм башка диңгез портларын басып алалар.
1557 елда Хәбәшстанга иезуитлар килә, һәм дини нигездә сугышлар булып ала. Фасиледэс император (1632-1667) тәхеткә килгәч кенә сугышлар бетә. Фасиледэс иезуитларны куа һәм Португалия белән мөнәсәбәтләрне өзә.
Император Бөек Иясу (1682–1706) кенәзләрне буйсындырып, чиннар иерархиясен булдыра, салымнар һәм түләүләр системасын җайга сала.
Щавин (Плонский повяты)
Щавин  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Хәбәшстан тарихы
Урта гасырлар
Ләкин XVIII гасыр ахырыннан Хәбәшстанда яңадан феодал таркаулык арта. Һәрбер эре һәм уртача феодал үз армиясен тоткан. Һөнәрчеләр иң түбән каста, ә сәүдәгәрләр иң югары феодал катлам итеп исәпләнелгән. Урта катламнарга хәрбиләр, руханилар, урта хәлле шәһәр кешеләре кергән. Колбиләүчелек киң таралган булган.
XIX гасыр
XIX гасыр уртасында Куарадан феодал Каса Хәбәшстанны берләштерү эше белән шөгыльләнә башлый. Вак феодалларга таянып, ул 1853 елда үзәк өлешләр хакиме – рас Алигә җиңелү китерә, ә аннары зур сугышлар белән Тигре өлкәсе башлыгы Уыб расны җиңә.
Вудбридж (Калифорния)
Вудбридж  — Америка Кушма Штатларының Калифорния штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Хәбәшстан тарихы
XIX гасыр
1855 елда Каса үзен Теодрос II император дип игълан итә.
Теодрос II феодал сепаратизмга каршы көрәш башлый. Даими гаскәр төзелә. Салым системасы реорганизацияләнә. Колбиләүчелек тыела. Чиркәүнең бер өлеш җирләре тартып алына, калган җирләренә салым салалар. Эчке таможня салымы киметелә, юллар төзелеше алып барыла, Хәбәшстанга Аурупа техниклары һәм һөнәрчеләре чакырыла.
Ләкин руханичылыкка салымнар кертү чиркәү белән аралар бозылуга китерә. Чиркәү феодалларны императорга каршы көрәшкә күтәрә. 1867 елга Теодрос хакимияте илнең әз өлешенә генә тарала. Шул ук елны, британия таҗының подданыйларын?? арестка алу аркасында, Бөекбритания белән ызгыш килеп чыга. Хәбәшстанга британия гаскәрләренең корпусы төшерелә (30 мең кешелек, һиндлылардан торган ярдәмчеләне кушып). Ә Теодросның ул вакытта армиясе 15 кешедән азрак була.
Хәбәшлеләр һәм инглизләр арасында бердәнбер бәрелеш 1868 елның 10 апрель көнендә була: 2 меңлек инглизләр 5 мең хәбәшлеләрне, кораллану һәм тәртипнең югары булуы аркасында, җиңәләр. Шуннан соң император килешү төзергә омтыла: тоткарланган британиялеләрне иреккә җибәрә һәм бүләккә бик күп терлек җибрә. Әмма инглизләр килешүне кабул итмилә һәм Теодрос торган Мэкдэла ныгытмасын алуга күчәләр. Импреатор үлемне әсирлектән өстенрәк күреп, үз-үзен үтерә. Британиялеләр ныгытманы алалар, бөтен хәбәш артиллериясен юк итәләр, трофей рәвешендә император таҗын алалар һәм 1868 ел июнендә Хәбәшстан җирләреннән китәләр.
Вудбридж (Калифорния)
Географиясе
Вудбридж халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Джозеф Конрад
Джозеф Конрад (1857-1924) - инглиз язучысы, маҗаралы новеллалар һәм романнар авторы. Тулы исеме - Юзеф Теодор Конрад Коженевский. Милләте ягыннан - поляк.
Вудбридж (Калифорния)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Хәбәшстан тарихы
XIX гасыр
1888 елда Йоханныс IV император Суданга килешергә тәкъдим итә. ләкин судан хәлфәсе Абдаллаһ императорның ислам кабул итү шартын куя. 1889 елда император Суданга каршы 150-меңлек гаскәр белән үзе чыга, һәм шул елның мартындагы сугышта үлә.
Яңа император Менелик II (1889 – 1913) Годжама һәм Тигредагы азатлык күтәрелүләрен бастыра, хәбәш дәүләтен торгыза. 1889 елда Италия һәм Хәбәшстан арасында Уччиаль солыхы төзелә, аның буенча яр буйлары Италиягә күчә.
1890 елда Италия үзенең Кызыл диңгез янындагы биләмәләрен Эритрия колониясенә берләштерә, һәм 1889 елгы килешү буенча Хәбәшстан үз өстееннән Италия протекторатын кабул итте дип игълан итә. Шуның аркасында 1894 елда ике ил арасында янәдән сугыш башлана.
1894 ел ахырына италиялеләр Адди-Угри, Адди-Грат һәм Адуа шәһәрләрен алалар. 1895 елның октябрь аена Тигре өлкәсен тулысынча басып алалар. Император Менелик италиялеләргә каршы, Хәбәшстан идарәчеләре төркемнәреннән төзелгән, 112-меңлек гаскәр җибәрә. 1895 елның 7 декабрендәге Амба-Алага янындагы бәрелештә, Мэконнын расы (булачак Хайле Селассиеи императорның атасы) идарәсе астындагы хәбәш гаскәрләре италиялеләргә зур җиңелү китерәләр. Шуннан соң Итаоиягә тынычлык тәкъдим ителә, һәм, баш тартудан соң, 1896 елның 1 мартында, Адуа янындагы сугышта, италиялеләр тулысынча тар-мар ителәләр. (Беренче итал-хәбәш сугышын кара)
1893-1894 елларда Менелик II Аддис-Абебадан көньяктагы һәм көньяк-көнбатыштагы Уоламо, Сидамо, Кафа, Гимира һ.б. өлкәләрне басып ала. Ул, сугыш әсирләрен генә кол итүгә һәм колларны җиде елдан артык тотмаска дигән карар чыгара. Менелик юллар, телеграф һәм телефон чыбыклары төзелешен активлаштыра, эчке һәм тышкы сәүдәне үстерә. Менелик идарәсе вакытында Хәбәшстанда беренче гәҗит чыгарыла башлый, беренче хастаханә ачыла.
XX йөзнең беренче яртысы
1913 елда Менелик үлеменнән соң, император булып аның 17 яшьлек оныгы – Лидж Иясу V кала. Хәбәшстан Беренче Бөтендөнья сугышында катнашмый, ләкин император, инглизләргә, французларга һәм италиялеләргә каршы берләшү теләге белән, Германия белән якынаю сәясәте калып бара.
1916 елның сентябрь аенда иясуны бәреп төшерәләр. Император итеп Менелик Заудитуның (төшерелгән императорның апасы) 40 яшьлек кызы, ә регент итеп, ягъни фактик башлык итеп, ә регент 24 яшьлек Тэфэри Мэконнын игълан ителә. 1930 елның ноябрендә Заудиту үлгәннән соң, рас Тэфэри Хайле Селассие (1930 – 1974) итеп коронацияләнә.
1931 елда Хәбәшстан тарихында беренче констиитуция игълан ителә. Императорның абсолют хакимияте сакалана, ике палаталы мәҗлес ясала. Киләсе 10-20 елда коллыкны бетерелә.
1934-1935 елларда Хәбәшстан белән Италия биләмәләре чикләрендә бәрелешләр була. 1935 елның октябрендә италия гаскәрләре Хәбәшстан җирләренә бәреп керәләр. Берничә ай бке хәбәшлеләр каты каршы торалар, кайвакытта аерым җиңүләргә дә ирешәләр, әмма 1936 елның 31 мартында хәбәшлеләрнең төп гаскәрләре Май-Чоу янындагы сугышта тар-мар ителәләр. 1936 елның 5 маенда маршал Бадольо җитәкчелегендәге италия гаскәрләре Хәбәшстан башкаласы – Аддис-Абебаны алалар, ә 1 июньдә Италия Хәбәшстанның Италия Көнчыгыш Африкасы колониясенә кертелгәнен (Эритрея һәм Сомали белән бергә) игълан итә.
Италия оккупациясе 1941 елның язына кадәр, британ армиясе, африка колонияләренд җыелган ярдәмчел көчләр ярдәмендә, Хәбәшстанны азат иткәнче, дәвам итә.
אתיופיה
Береговой (Касли районы)
Береговой (Береговой) — Чиләбе өлкәсенең Касли районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Щавин (Плонский повяты)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Казе Бава (Алесандрия)
Казе Бава — Италиянең Пьемонт төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Казе Бава Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Емна
Емна — Россия территориясеннән ага торган елга. Кострома өлкәсе, Вологда өлкәсе, Түбән Новгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Кунож елгасының уң ярыннан 43 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 11 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Унжа елгасы, инештән тамагына чаклы. Кече елга бассейны — Идел, Рыбинск сусаклагычыннан Ука кушылган урынга чаклы, елга бассейны — Иделның өске өлеше, Куйбышев сусаклагычына чаклы (Ука елгасын кертмичә).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Упадли
Упадли — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(16494) Oka
(16494) Oka — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 22 сентябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 SP8» саналган.
Вейверли (Кентукки)
Вейверли  — Америка Кушма Штатларының Кентукки штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Вейверли шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Сан-Себастьян-ду-Мараньян
Сан-Себастьян-ду-Мараньян — Бразилиядә урнашкан муниципалитет, Минас-Жерайс штатына карый.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Цинтешть
Цинтешть — Румыниянең Бузеу жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Мария Васильева (1898)
Мария Васильева (Мария Василий кызы Васильева,, — , ) — мәктәп укытучысы, 3-4 чакырылыш ССРБ Югары Шурасы депутаты.
Гросмеринг
Гросмеринг — Алманиянең Бавария җирендә урнашкан коммуна.
Тьебас-Муруарте-де-Рета
Тьебас-Муруарте-де-Рета — Испаниянең Наварра провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Тхужанка
Тхужанка — Польшаның Вармия-Мазурия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
(8991) Solidarity
(8991) Solidarity — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1980 елның 6 августында ESO тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1980 PV1» саналган.
Омгинка
Омгинка – Россия территориясеннән ага торган елга. Киров өлкәсе, Удмуртия,, биләмәләрендә ага. Елга  Казанка елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 18 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны – Нократ, елга бассейны – Чулман.
Тримбель (Висконсин)
Тримбель  — Америка Кушма Штатларының Висконсин штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Меһмет Акиф Эрсой (Сарычам)
Меһмет Акиф Эрсой (Mehmet Akif Ersoy) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Адана иле Сарычам илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Перадавая
Перадавая (Перадавая ) — Белоруссиянең Гомель өлкәсе Рагачовский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 6,3–2,3 °C, июльнеке — плюс 17,8–20,6 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Мөгезкатлауның тимгелле дистрофиясе
Тимгелле дистрофия — системалы тумыштагы кератансульфат метаболизмы бозылуы мөгезкатлау зарарлануы белән генә билгеләнгән барлык стромаль дистрофияләрдән иң сирәге. Кан сүле яки мөгезкатлау стромасында антигенлы кератансульфат булу яки булмавына карап клиник яктан бер-берсенә тәңгәл I, IА һәм II нче типларын аералар.
1.             Нәселдәнлек төре ген 16q22 урнашу белән аутосом-рецессивлы.
2.             Гомернең 1 декадасы ахырында әкренләп күрү начарлану белән билгеләнә.
3.             Билгеләре (барлыкка килү тәртибендә).
•               Башта мөгезкатлауның үзәктәге өлешен җәлеп итүче строманың алгы катламнарында томанлану.
•               Мөгезкатлауның өске катламнарының үзәктәге өлешендә һәм мөгезкатлауның периферия стромасының арткы катламнарында тонык чикләр белән соргылт төстәге тыгыз таплар (рәс. 9.52а).
•               Өске утырмалар мөгезкатлау өслегенең кытыршылыгы сәбәбе була ала, әмма рецидивлы эрозияләр сирәк очрый.
•               Томанлану көчәю (рәс. 9.52б).
•               Мөгезкатлау юкаруы белән бергә барлык өлкәләрдә лимбка кадәр тулаем строма кушылу мөмкин (рәс. 9.52в).
4.             Гистология. Коллагенлы җепселләрнең мөгезле пластиналарга «төрелүе» бозылу, шулай ук коллоидлы тимер һәм берлин зәңгәрсу белән буялган глюкозаминогликаннарның аномаль агрегациясе (рәс. 9.52г).
5.             Дәвалау. Үтәли кератопластика бик нәтиҗәле, әмма трансплантатның соңлаган рецидив чире мөмкинлеге төшеп калмый.
Алексей Васильченко
Алексей Василченко (Алексей Александрович Васильченко,, — , ) — Казакъстан һәм Россия һоккейчесе (сакчы), Казакъстан (2001, 2002, 2009) һәм Кышкы Азия уеннары (2011) чемпионы, КХЛның көмеш (2012) һәм бронза (2013) призчысы.
Щавин-Борови-Весь
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Сан-Себастьян-ду-Параизу
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —.
Устово
Устово — Польшаның Көнбатыш Диңгез буе воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Олы Мерени
Олы Мерени — Россия территориясеннән ага торган елга. Калмык Республикасы, Ростов өлкәсе, Ставрополь крае биләмәләрендә ага. Елга Хара-Зуха елгасының уң ярына тамагыннан 50 км өстәрәк  кушыла. Елга озынлыгы 29 км.