cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İske Qazan
Nigezlänü
Yaña Qazan barlıqqa kilü belän İske Qazannıñ töp öleşe, anıñ hönärçelek yulı yuqqa çığa. Soñğı tapqır İske Qazan şähäre Qazan xanı Can-Ali xan qaznasına bäyle räweştä, 1536 yılda rus yılyazmalarında telgä alına. Üzeneñ töp maqsatınnan tış, xanlıqnıñ tönyaq cirlären saqlaw buyınça xärbi-strategik punkt bularaq, İske Qazan nığıtması üzenä kürä bastion-törmä sıyfatında östämä rol' uynadı, küräseñ, anda xärbi äsirlär dä bar ide.
Şähärneñ cimerelüe
1552 yılnıñ sentäberendä Qazan şähäre şturmına qädär Yawız İvan armiäseneñ rus ğäskärläre zur otryadınıñ Qazan artına säfäre näticäsendä İske Qazan şähärçege xärbi forpost bularaq alınğan häm beterelgän. Qazan xanlığın yawlap alğannan soñ, 13-16 yıldan soñ tözelgän rus kitaplarında, yäğni 1565 – 1568 yıllarda, ul İski-Qazan urını itep iskä alına, ä yänäşädä urnaşqan awıl -  Knäz-Qamay (xäzerge Qamay), isemen Qazan knäze Qamaydan alğan. Annan soñğı dokumental' materiallarda awıl şulay uq Knyaz'-Kamayevo dip atala, qaywaqıt «İski-Qazan-Qamay» östämä yäki «İsqamay» qısqartılğan dip atala. Ul şulay cirle rus häm tatar xalqı tarafınnan soñğı waqıtqa qädär diärlek atalğan.
İske Qazan cirendä ezlänülär
Arxeologik yaqtan İske Qazan ike töp häykäl belän täqdim itelgän: Tatarstan Respublikası Biektaw rayonınıñ Qamay awılı yanında, Qazansu yılğasınıñ uñ yaq yarında urnaşqan 61200 kv. m mäydanlı Qamay I (İske Qazan) şähärlege häm 124 gektarlı Rus Urmatı I awıllığı. Şähärlek ul - säyäsi üzäk, İske Qazan kirmäne qaldıqları (soñraq – forpost şähäre), Qazan turında tarixi-arxeologik ädäbiatnıñ töp öleşe bu häykälgä qarıy. Awıl urını - borınğı şähärneñ hönärçelek-säwdä posadı qaldıqları. Alardan tış, öçençe häykäl ul - şähärçektän yıraq tügel urnaşqan İske Qazan ziratı. Älege ziratta elek urnaşqan XV ğasır taşı xäzerge waqıtta İske Qazan muzeyında tora.
1770 yılda säyäxätçe Nikolay Pavloviç Brüşlov süzlärençä, ‘Tatarlar bu cirne yaxşı saqlıy, anı bugen dä İske Qazan dip atıylar’ dip yazğannar.
İske Qazannıñ häm anıñ yaqın tirädäge häykälläre XVIII ğasır azağınnan tikşerelä. Başta cirle xalıqnıñ Qazan barlıqqa kilü turında tarixi xikäyälären häm riwäyätlären cıyğan geograf-säyäxätçelär häm tarixçı-qızıqsınuçılar berençe qır taswirlamaları bulğan, istäleklär şulay uq anıñ territoriäsendä matdi mädäniätneñ qayber qaldıqları öyränü belän bäyle. Soñraq, XX ğasır başınnan alıp, epigrafik häykällärne parallel' öyrängändä, keçe arxeologik qazu eşläre belän Qazan universitetı qarşındağı Arxeologiä, tarix häm etnografiä cämğiäte, qayber Mäskäw häm Qazan cämğiätläre äğzaları uzdıra (V. L. Borisov, İ.N.Smirnov, P. A. Ponomarev, M.M. Xomyakov, İ. N. Borozdin, Ali-Räxim).
1950 yıllarda bu urınnarda SSRB Fännär akademiäse Qazan filialınıñ Tel, ädäbiät häm sänğät institutı häm N.F. Qalinin citäkçelegendä Qazan universitetınıñ arxeologik ekspeditsiäse eşli. 1960 yılda İske Qazan häykällärendä keçe tikşerenülär A.P. Smirnov citäklägän İdel buyı arxeologik ekspeditsiäse ütkärä. 1972-1989 yıllarda İske Qazan häykälläre R. G. Fäxretdinov citäkçelegendä häm A. G. Möxämmädiev, N. G. Möxämmädiev qatnaşında ezlänelä (1969-1970 yıllarda  R. G. Fäxretdinov şulay uq Qazansu yılğasınıñ yuğarı häm urta ağımnarı basseynınıñ, XII-XVI ğasırlar yaña häykällären açıqlaw belän, berençe totaş arxeologik razvedqa uzdırdı).
1995-1996 yıllarda häykällär territoriäsendä A.Ä. Borhnov citäkçelegendä arxeologik ekspeditsiä eşlägän. Oktäber inqıylabına qädärge ezlänülärneñ saqlanıp qalğan materiallarınıñ az öleşe Tatarstan Respublikası berläşterelgän däwlät muzeyında häm Finlyandiä Milli muzeyında (Xel'sinki) urnaşqan; A.P. Smirnov qazu materialları - Däwlät tarixi muzeyında (Mäskäw), N.F.Qalinin - Qazan universitetınıñ arxeologiä kabinetında, R. G. Fäxretdinov - İske Qazan muzeyında saqlana. Muzeyga 1970-80. yıllarda Ravil Ğabdraxman ulı Fäyzraxmanov ezlänülärendä tabılğan härtörle qaldıqlarğa nigezlänep, tabıldıqlarnır monda urnaştırğannar. Numizmatika äyberläre şähärnen qaysı ğasırda çäçäk atqanın, biredä säwdägärlek urın alğanın dälilli.
Xäzerge köndä Qamay awıl cirlege zur bulmağan daça awılına oxşağan. Millätlärgä kilgändä, bügenge köndä Qamayda küp protsentnı urıs xalkı täşkil itä. Qamay belän yänäşädä urnaşkan Rus urmatı häm Tatar äyşäse täşkil itä. Biredä meditsina punktı eşläp kilä.
Санкино (Махнёво муниципаль берәмлеге)
Санкино (Санкино) — Свердловск өлкәсенең Махнёво муниципаль берәмлеге составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
İske Qazan
İske Qazan cirendä ezlänülär
Şähärnen tarixın bağışlanğan muzey Kamal awılında 1995 yılda açılğan.
Rus urmatı häm Tatar äyşäse awıllarınnan äle dä sawıt-saba qaldıqların tabalar. Ğädättä alar awıl xalqınıñ baqçalarında, yäki kötüçeler tarafınnan tabıla. Tabıldıqlar arsında – 40000-60000 yıllıq mamont teşe, başqa cirdä yasalğan çuyın häm başqalar.
Xäzerge köndä İske Qazan cirlegendä yıl sayın ‘Sälät’ oyışması üz lagerlären uzdıra.
İske Qazannıñ zur şähär buluwın aqçalar dälilli. Elekkege zamannarda biredä aqça suğa torğan zur üzäk bulğan. Arxeologik ezlänülär altın-kömeş aqçalarnı tabuda zur öleş kertte.
Biredä qazu eşlären Albert Axmätcan ulı Borxanov häm Ravil Ğabdraxman ulı Fäyzraxmanovlar alıp barğan. İñ berençe qazu 1928 yılda, soñğısı 2012 dä bulğan. Şu raskoplarnı cıyıp saqlar öçen muzey 1992. oyıştırılğan. 2003. Yılda muzey yaña binağa küçkän.
(11509) Терсилох
(11509) Терсилох — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Линьерак
Линьерак (Ligneyrac) — Франциянең Коррез департаментына караган коммуна, Миди-Коррезьен кантонына карый.
Географиясе
Коммуна мәйданы — 8,36 км².
Кутили
Кутили — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Nurlat rayonı
250px|right|thumb Nurlat rayonı, Tatarstannıñ könyağında urnaşqan, Samara ölkäse belän çiktäş. 1930. yılnıñ Öktäber rayonı bularaq oyıştırıla (1997. yılnıñ 10. Dekäberenä qädär şul isemdä). Mäydanı – 2293,8 km2. Xalqı – 1989. yılda 54,4 meñ keşe (Tatarlar 44,2 %, Çuaşlar – 29,1 %, Urıslar – 25,6 %), 2000. yılda 30,0 meñ keşe (Nurlat şähärendä yäşäwçelärne sanamíça). 88 toraq punktı berläşterä. Üzäge – Nurlat şähäre.
Reliefe – tigezlek, bieklege 100-150 m). Zur Çirmeşän yılğası, anıñ quşıldığı Zur Sölçä suı häm Qondırça yılğası ağa. Cirläre kübesençä seltesezlängän, tipik, kölsulanğan qara, qara töstäge bolın, qarasu-sorı urman tufraqlı. Territoriäseneñ 43,9% urmannar üsä. Näft, gaz, torf, betonitlı balçıq yatmaları bar. Rayonda näft çığarıla. Nurlat şähärendä sänäğät şirkätläre, rayonda urman xucalığı eşli. 2002. yılda awıl xuçalığı 121,2 meñ ha cir bili, ş.i. sörü cirläre 91.5 meñ ha. Saban bodayı häm közge boday, arış, solı, tarı, borçaq igelä, şikär çögendere, bäräñge üsterelä. Mögezle ere terlek, sarıq, duñğız asrala.
Nurlat rayonı territoriäsennän Sember-Ufa timer yulı, Çístay-Nuralt automobil yulı uza. 2000. yılda 64 ğomumí belem birü mäktäbendä 10728 uquçı uqí. 52 kitapxanä, 61 klub, 546 urınlı 5 xastaxanä xezmät kürsätä. Tatarça Duslıq, Urısça Дружба, Çuaşça Туслӑх gäzetläre näşer itelä.
Гостенка
Гостенка — Россия территориясеннән ага торган елга. Белгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Болховец елгасының уң ярыннан 3,1 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 20 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Северский Донец елгасы, елга башыннан РФ менән Украина чигенә чаклы Оскол һәм Айзар елга бассейнын кертмичә. Кече елга бассейны — Северский Донец (су бассейнының Россия бүлеге), елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гандараш
Гандараш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Поставы
Поставы (Паставы, Паставы, Поставы, Postawy) — Беларусның Витебск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Поставы Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1409 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Шарлавык
Шарлавык — елга суының елгадагы киртәгә очрап, аннан агып төшү күренеше.
Дөньядагы иң биек шарлавык – Эйнджел шарлавыгы, ул Көньяк Америкада урнашкан (Венесуэла).
Дөньядагы иң көчле шарлавыклар – Бразилия һәм Аргентина чигендә урнашкан Игуасу шарлавыгы, Африкадагы Замбези елгасындагы Виктория шарлавыгы, Төньяк Америкадагы Ниагара шарлавыгы.
Balet
Balet (Fransuzça: ballet, İtaliança: balleto – biim), säxnä sänğäteneñ eçtälegen muzıkal-xoreografik sürätlär yärdämendä tawirlağan töre.
Tatar balet sänğäte 20. yözneñ 20-30. yıllar başında muzıkal dram teatrı säxnäsendä quyılğan muzıkal dramadağı xoreografíä küreneşläre nigezendä tua. Baletneñ janrınıñ berençe ürnäge "Şüräle"neñ köyen 1941.dä Färit Yarullin ícat itä. 1945. yılda bu balet quyıla.
Хамякова (Вицебский районы)
Хамякова (Хамякова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вицебский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Ранчос-Пенитас-Вест (Техас)
Ранчос-Пенитас-Вест  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ранчос-Пенитас-Вест халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ракова (Сучава)
Ракова — Румыниянең Сучава жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Пшивуз
Пшивуз — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Ракова (Сучава)
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Пшивуз
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Культуралы үсемлекләр
Культуралы үсемлекләр — кеше үзенә яки терлеккә азыкка үстерә торган үсемлекләр.
Бүген 3 категория культуралы үсемлекләр үстерелә: сорт, грекс, сортлар төркеме. .
Культуралы үсемлекләр кыргый үсемлекләрене кеше тарафыннан йортлаштыру нәтиҗәсендә барлыкка килгәннәр.
Гозита (Җенова)
Географиясе
Гозита Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Уэйр (округ, Джорджия)
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1824 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 2339 км² тәшкил итә.
Капыкаргын (Даламан)
Капыкаргын (Kapıkargın) — Төркия Җөмһүриятенең Акдиңгез бүлгесе Мугла иле Даламан илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Сылтамалар
Kapıkargın, Dalaman Kapıkargın, Dalaman
Слейден (Теннесси)
Слейден  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Станвуд (Айова)
Тарихы
Станвуд шәһәре  елда нигезләнгән.
Великий Фолкмар
Великий Фолкмар — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Мухажев
Мухажев — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Великий Фолкмар
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Думбрава (коммуна, Мехединць)
Думбрава — Румыниянең Мехединць жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Пуэбла-де-Санчо-Перес
Пуэбла-де-Санчо-Перес — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Солось
Солось — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Тимтома елгасының сул ярыннан 33 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гатойнш
Гатойнш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Затоны 2
Затоны 2 (Затоны 2 ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
(11510) Борхес
(11510) Борхес — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Мений-су-Вьенн
Мений-су-Вьенн — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
(11510) Борхес
Тарихы
1990 елның 11 ноябрендә Эрик Эльст тарафыннан Ла-Силья обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 VV8» саналган.
Языкая (Чаерлы)
Языкая (Yazıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Эрзинҗан иле Чаерлы илчесенә караган бер авыл (köy).
Мосбах
Мосбах (Moßbach) — Алманиянең Тюрингия җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(10475) 1981 EX28
(10475) 1981 EX28 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 1 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 EX28» саналган.
Мәчкәрә
Мәчкәрә — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы татар авылы.
Тарих
Элек-электән Кукмара районындагы Мәчкәрә авылын Ишмән иле дип йөрткәннәр. Мәчкәрә исеме исә мариларның “маскар” сүзеннән алынып, “аю” дип тәрҗемә ителә. Аюлар бу җирдә күпләп булганмы-юкмы, анысы билгесез. Әмма Ишмән – иң элек сәүдәгәр һәм меценат Үтәмешевлар туган урын.
1610 елда дөньяга килгән Ишмән Туктар улы, Бөрбаштан (Балтач районы) Мәчкәрәгә килеп йорт сала. Бөрбашка исә алар XVII гасырда, Касыйм ханлыгы юкка чыгарылгач кайткан була. Туктаргали Бөрбаш авылы зиратына күмелгән. Кабердәге дата – 1675 ел.
Үтәмишевләр
Габдулла Үтәмишев тарихка XVIII гасыр ахырында текстиль мануфактурасына нигез салган, беренче гилдия Малмыж сәүдәгәре буларак кереп калган. Габдулла белемле шәхес була, аның дин хакында берничә китабы бар. Хәләл җефете – дин белгече Г. Курсавиның бертуган сеңлесе Мәрхәбә.
Туку фабрикалары хуҗасы Габдулла Үтәмишевны Россия һәм чит илләрдә юмарт меценат буларак та белгәннәр. Ул Россиядә 150ләп мәчет төзеткән. Казандагы Иске Таш мәчет тә аның хисабына торгызылган. Ш. Мәрҗани үзенең “Мөстәфадел-әхбар фи әхвали Казан вә Болгар” китабында болай дип яза: “Габдулла илнең олы байларыннан булып, дәүләтенең зурлыгы, юмартлыгы, гыйлем һәм дингә мәхәббәте, галимнәргә дуслыгы белән шөһрәт казанган. Яхшылык һәм изгелекнең истәлеге итеп йөз иллеләп мәчет салдырды...” Шунысы да хак: иң беренче иман йортын Габдулла бай нәкъ менә туган җирендә – Ишмән илендә төзетә.
Беренче Җәмигъ мәчетенең Сатыш, Иж-Бубый белән бер дәрәҗәдә торган мәдрәсәсе дә булган. Шәкертләр Казан, Сембер, Уфа шәһәрләре, Нократ губернасы, хәтта Азия илләреннән килеп укыганнар. Олуг шәхесләрдән – бөек акыл иясе К. Насыйриның әтисе, тарихчы-галим Х. Әмирхан, дин белгече Г. Курсави, галим-фәлсәфәче Ш. Мәрҗанинең бабасы Сөбхан әл-Мәрҗани да монда гыйлем алганнар.
Мәчет манара белән – 139 ел, манарасыз 79 ел торган. Габдулла бай мәчетенең манарасы 1930 елда киселә. 1971 елга кадәр ул ындыр табагы була. Аннары – бер кемгә дә кирәксез булып, буш тора. Ташландык хәлдә ятып, җимерелә башлаган Җәмигъ мәчетен 2005 елда төзекләндерә башлыйлар.
Мәчкәрәдән башка бер сәүдәгәр — Хәмзә Габделвәлиев дә чыккан. Ул яшь чакта Кыргызстан якларына чыгып китеп, шунда төпләнеп калган. Аның оныгы Чыңгыз Айтматов — күренекле кыргыз язучысы.
Шәхесләр
300px|thumb|center|Мәчкәрәдә Үтәмишевлар йорты төзекләндерелгәннән соң
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Пшиглув
Пшиглув — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Куше (Польша)
Куше — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Френ-ле-План
Френ-ле-План — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Дубовка (Кызыл Чутай районы)
Дубовка (Юманлăх, Дубовка) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Мущаж
Мущаж — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Дубовка (Кызыл Чутай районы)
Почта индексы — 429040. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226830002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100001700.
Мущаж
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дубовка (Кызыл Чутай районы)
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 21 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Хамякова (Гарадоцкий районы)
Хамякова (Хамякова ) — Белоруссиянең Витебск өлкәсе Вайханский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Линьер-Сонвиль
Линьер-Сонвиль — Франциянең Шаранта департаментында урнашкан коммуна.
Уоррен (округ, Джорджия)
Уоррен — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Уоррентон шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1793 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 741 км² тәшкил итә.
Капыкая (Айваҗык)
Капыкая (Kapıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Айваҗык илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
(11511) 1990 WK2
(11511) 1990 WK2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1990 елның 18 ноябрендә Элеанор Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1990 WK2» саналган.
Кадлубувка (Мазовия воеводалыгы)
Кадлубувка  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Гойш (район)
Гойш  — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Пуэбла-дель-Маэстре
Пуэбла-дель-Маэстре — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Андрюшино (Гари шәһәр округы)
Андрюшино (Андрюшино) — Свердловск өлкәсенең Гари шәһәр округы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (98%).
Ерик (Липовый Донец кушылдыгы)
Ерик  — Россия территориясеннән ага торган елга. Белгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Липовый Донец елгасының уң ярыннан 5 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 13 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Северский Донец елгасы, елга башыннан РФ менән Украина чигенә чаклы Оскол һәм Айзар елга бассейнын кертмичә. Кече елга бассейны — Северский Донец (су бассейнының Россия бүлеге), елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Дания Кәримова
Дания Кәримова, Дания Йосыф кызы Кәримова (1946 елның 7 ноябрендә Казанда туган) — Казан медицина академиясенең социаль медицина, икътисад һәм сәламәтлек саклау идарәсе кафедрасы профессоры; Россия сәяси эшлеклесе. Икенче чакырылыш Дәүләт Думасы депутаты (1995-1999).
Тәрҗемәи хәле
Мәктәпне алтын медаль белән тәмамлый. Аннары Казан медицина институтының педиатрия факультетында укый. Интернатурадан соң, балалар хастаханәсенең неврологик бүлегендә эшли.
Аннары Казан медицина институтының социаль гигиена һәм сәламәтлек саклау кафедрасы ассистенты булып эшли. Табибларны камилләштерү институтының, (исемен алмаштыргач  Казан дәүләт медицина академиясе) социаль медицина, икътисад һәм сәламәтлек саклау кафедрасы укытучысы булып эшли.
1977 елда — кандидатлык диссертациясен, 1991 елда — докторлык диссертациясен, 1992 елдан — профессор була.
Дәүләт Думасы депутаты
2003 елның 7 декабрендә Мәскәү сайлау округы буенча дүртенче чакырылыш РФ Дәүләт Думасына сайлауларда катнаша (Татарстан Республикасы), ләкин сайланмый.
Фәнни эшләре һәм бүләкләре
Аналык һәм балачакны саклау өлкәсендә 100дән артык фәнни хезмәт авторы; Экология һәм тормыш иминлеге халыкара фәннәр академиясе академигы; "Балалар безнең киләчәгебез" төбәкара иҗтимагый оешмасы президенты; "XXI гасыр" Россия-япон комитеты әгъзасы; "СССР уйлап табучысы" һәм "Россиянең атказанган табибы" исеменә лаек булды; РСФСР Мәгариф министрлыгының Алтын медале белән бүләкләнде.
Чыганаклар
Большая библиографическая энциклопедия
Тышкы сылтамалар
Государственная Дума
Чаж
Чаж — Россия территориясеннән ага торган елга. Удмуртиянең Можга һәм Алнаши районнары, Татарстанның Әгерҗе районы биләмәләрендә ага. Елга  Иж елгасына кушылып, аның кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 50 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
GSC3605-172
GSC3605-172 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Гозпарини (Перуҗа)
Гозпарини — Италиянең Умбрия төбәге өязендә урнашкан торак пункт.
Географиясе
Гозпарини Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан көнчыгышка таба урнашкан.-->
Климаты
Биредәге җирләргә Урта диңгез климаты хас, җәй чагыштырмача коры һәм кызу, эссе, ә кыш — йомшак.
Раковец (Румыния)
Раковец — Румыниянең Ботошань жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Ратамоса (Техас)
Ратамоса  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Ратамоса халык санын алу урыны мәйданы —. Статистик яктан аерымланган урынның чикләре хокукый статуска ия түгел.
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Заходы (Гарадзецки авыл советы)
Заходы  (Заходы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Шкловский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Пшигонь (Лодзь воеводалыгы)
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Карлы (елга)
Карлы — Россия территориясеннән ага торган елга. Татарстан, Чуашстан биләмәләрендә ага. Елга Зөя елгасы кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 91,5 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Югары Идел бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Идел елгасы кушылдыклары бассейны, елга бассейны — (Югары) Идел Куйбышев сусаклагычына кадәр (Ука елгасы бассейныннан тыш).
Наважице
Наважице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Думбрава (коммуна, Прахова)
Думбрава — Румыниянең Прахова жудецында урнашкан коммуна.
Наважице
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Смирна (Теннесси)
Смирна  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Думбрава (коммуна, Прахова)
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
Смирна (Теннесси)
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәрчек мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Яңа Сәрдек
Яңа Сәрдек — Татарстан Республикасының Кукмара районындагы авыл.
Почта индексы — 422126.
Климат
Климат уртача континенталь. Кёппен-Гейгер климатлар классификациясе буенча климатның коды: Dfb. Уртача еллык һава температурасы 3.6 °C.
Стангоуп (Айова)
Стангоуп  — Америка Кушма Штатларының Айова штатында урнашкан шәһәр.
Тарихы
Стангоуп шәһәре  елда нигезләнгән.
Географиясе
Шәһәр мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Великий Шариш
Великий Шариш — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Географиясе
Мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Климаты
Биредә климат уртача континенталь, җәй чагыштырмача җылы, кыш — салкын, болытлы, дымлы.
Мёссинген
Мёссинген (Mössingen) — Алманиянең Баден-Вюртемберг җирендә урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
(11512) 1991 AB2
(11512) 1991 AB2 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 11 гыйнварында Элеанора Хелин тарафыннан Паломар обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 AB2» саналган.
Гранжа-ду-Улмейру
Гранжа-ду-Улмейру — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Кшаки (Карпатасты воеводалыгы)
Кшаки — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пуэбла-дель-Приор
Пуэбла-дель-Приор — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Географиясе
Муниципалитет мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Каетани
Каетани — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Тыва теле
Сөйләшүчеләр саны якынча 264 мең кеше.
Каетани
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Тыва теле
Тел коды тув, tyv (ISO 639).
Кулланылыш
Тывада көндәлек тормышта киң кулланыла, тыва телендә китаплар, гәзитләр, телевизион программалар чыгарыла.
Әлифба
1930 елга кадәр иске монгол әлифбасы, аннары латин алфавиты кулланыла. Бүгенге көндә язу кирилл әлифбасына нигезләнгән.
Мений-сюр-л'Естре
Мений-сюр-л'Естре — Франциянең Эр департаментында урнашкан коммуна.
Вашингтон (округ, Джорджия)
Вашингтон — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Сандерсвилл шәһәре.
Тарихы
Округ рәсми рәвештә 1784 елда оештырыла.
Территориясе
Округ мәйданы 1761 км² тәшкил итә.
Френе-ле-Лон
Френе-ле-Лон — Франциянең Сен-Маритим департаментында урнашкан коммуна.
Заходы (Дрыбинский районы)
Заходы  (Заходы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Дрыбинский районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Глубокое (шәһәр)
Глубокое (Һлыбокае, Глыбокае, Глубокое, Głębokie) — Беларусның Витебск өлкәсендә урнашкан шәһәр.
Халык саны — 18856 кеше (2015).
Сәгать поясы
Халыкара стандарт буенча Глубокое Көнчыгыш Европа вакыты (Eastern Eurupean Time, EET) сәгать поясында урнашкан. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +2:00 гә тигез.
Тарих
1514 елда нигезләнгән.
Халык
<div style=*font-size:88%*>
Искәрмәләр
Глыбокае
Głębokie
Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе
Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе — Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенең Татарстан Республикасындагы территориаль органы.
Тарих
Эшче, солдат һәм крестьян депутатлары Советының 1918 елның 1 июлендәге Казан губернасы башкарма комитеты Президиумының 1918 елның 1 июлендәге карары белән комиссия 1917 елның 27 ноябрендә төзелгән Казан революция трибуналы тикшерү комиссиясенең контрреволюциягә каршы көрәш бүлеге белән берләштерелә — яңа барлыкка килгән орган Контрреволюциягә, спекуляция һәм саботажга каршы көрәш буенча Казан гадәттән тыш тикшерү комиссиясе дип атала башлый.
РСФСР Халык Комиссарлары Шурасыны ң 1918 елның 16 июлендәге декреты белән комиссия Чехословакия фронтында контрреволюциягә каршы көрәш буенча Гадәттән тыш комиссиягә; Россия Коммунистлар партиясенең Казан губерна комитеты (большевиклар) 1918 елның 8 октябрендәге карары белән — Контрреволюциягә, спекуляция һәм сабатажга каршы көрәш буенча Казан губерна гадәттән тыш комиссиясе (большевиклар) дип үзгәртелә;Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитеты һәм РСФСР Халык Комиссарлары Советының 1920 елның 27 маендагы Декреты һәм Үзәк Башкарма комитетының 1920 елның 28 сентябрендәге карары белән — ТАССР Халык Комиссарлары Советы каршындагы контрреволюциягә, спекуляциягә һәм җинаятьләргә каршы көрәш буенча Бөтенроссия Татарстан гадәттән тыш комиссиясе (ТАССР Үзәк Башкарма комитеты) тип үзгәртелә.
Бөтенроссия Үзәк Башкарма комитетының 1922 елның 6 февралендәге Карары белән комиссия РСФСР Эчке эшләр халык комиссариаты каршындагы Баш сәяси идарәнең Татарстан сәяси бүлеге дип үзгәртелә. СССР Үзәк Башкарма комитетының 1923 елның 2 ноябрендәге карары белән СССР Халык Комиссарлары Советы каршындагы Берләштерелгән Дәүләт Сәяси Идарәсенең Татарстан бүлеге дип атала. СССР Үзәк Башкарма комитетының 1934 елның 10 июлендәге карары белән СССР Эчке эшләр халык комиссариаты идарәсенең яшерен-сәяси бүлеге итеп үзгәртелә. ТАССР Үзәк Башкарма комитеты Президиумының 1937 елның 20 мартындагы карары белән бүлек урынына ТАССР Эчке эшләр халык комиссариатының дәүләт куркынычсызлыгы идарәсе оештырыла.
ТАССР Югары Советы Президиумының 1954 елның 29 апрелендәге Указы һәм РСФСР Югары Советы Президиумының шул ук елның 17 июнендәге Указы белән ТАССР ЭЭМ дәүләт куркынычсызлыгы идарәсе базасында ТАССР Министрлар Советы каршындагы Дәүләт Куркынычсызлыгы Комитеты оештырыла. 1978 елда ул ТАССР дәүләт куркынычсызлыгы комитеты буларак эшли башлый (1990 елдан — ТССР, 1992 елдан — ТР). СССР дәүләт куркынычсызлыгы комитетына (1954-1991), Россия Федерациясе Иминлек министрлыгына (1992-1993), Россия Федерациясе контрразведкасы федераль хезмәтенә (1993-1995), Россия Федерациясе Федераль иминлек хезмәтенә (1995 елдан), Татарстан Республикасы Президентына һәм Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетына (1991-2001) буйсына. .
1992 елгы РФ Законы нигезендә ТР Дәүләт куркынычсызлыгы комитеты чит ил махсус хезмәтләре һәм оешмаларының разведка-эзләнү эшчәнлеген, шулай ук Россия Федерациясенең Конституция төзелешенә , суверенитетына, территориаль бөтенлегенә һәм оборонага каршы көчләрне ачыклау, кисәтү һәм булдырмау буенча эш алып барды», ә 1995 елгы закон нигезендә чит дәүләтләрнең махсус хезмәтләре һәм оешмалары, шулай ук аерым затларның, шулай ук аерым затларның разведка һәм башка төр эшчәнлекләре тикшерерү һәм булдырмау бурычы куела.
Урнашуы
1918-1922 елларда Казан губернасы гадәттән тыш комиссиясе ХХ гасыр башында төзелгән М. П. Марко йортында, архитекторлар К. С. Олешкевич һәм С. В. Бечко-Друзин проекты буенча (хәзерге вакытта — Г. Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясе, Гоголь урамы, 4 нче йорт) урнашкан булган. .
Алга таба дәүләт куркынычсызлыгы органнары Дзержинский урамындагы 23нче йортка күчерелә. Бина 1912 елда И. И.Брюно проекты буенча кондитер Н. И. Лопатин өчен модерн стилендә төзелгән. 1994 елда ул җирле әһәмияттәге тарих һәм мәдәният һәйкәлләре исемлегенә кертелгән, 2005 елда янгыннан соң исемлектән төшереп калдырылган һәм сүтелгән, ә 2008 елда «новодел» буларак яңадан төзелгән, шуннан соң анда Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгына бирелгән. . Совет чорыннан Черек күл буенда урнашкан эчке төрмәсе булган бинага синонимик исем беркетелә, мәсәлән, «Черек күлгә алып килделәр». .
Яңа бина өчен урынны Татарстан президенты М.Ш. Шаймиев үзе сайлый. Төзелеш 2007 елда Татарстан премьер-министры Р. Н.Миңнеханов катнашында тантанадан соң башлана. .
Федераль куркынычсызлык хезмәтенең ТР буенча идарәсе Штаб-квартирасы гомуми мәйданы 32 мең кв. м булган 4-5 катлы берничә корпустан гыйбарәт, анда 5,8 мең кв.м булган эш бүлмәләре, шулай ук бассейнлы спорт комплексы, 30 урынга исәпләнгән медицина стационары, 50 автомобильгә исәпләнгән җир асты гаражы, хезмәт тиры урнашкан. Төзелешкә 30 миллион сум акча тотылган. Бина 2010 елда федераль ФСБ хезмәте директоры А. В. Бортников катнашында ачылды.
(10476) 1981 EY38
(10476) 1981 EY38 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Капыкая (Бафра)
Капыкая (Kapıkaya) — Төркия Җөмһүриятенең Карадиңгез бүлгесе Самсун иле Бафра илчесенә караган бер мәхәллә (mahalle).
Пшидатки (Лодзь воеводалыгы)
Пшидатки  — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Наводзице
Наводзице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Деграсиаш
Деграсиаш — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Хандоги
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Җил җәен төньяк-көнбатыштан, кышын көньяк яки көньяк-көнбатыштан исә, кышын еш кына циклоннар уза һәм җепшек һава торышы тора.
Деграсиаш
Географиясе
Мәйданы —.
Солоха (елга)
Солоха — Россия территориясеннән ага торган елга. Ненец АО, Архангельск өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы Түбән Пач-озеро күле - Котуга елгасы урнашкан. Елга озынлыгы 7 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Двина-Печора су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Ак диңгез елгалары бассейны Воронов борынынан Канин борынына чаклы (Мезень елгасын кертмичә). Кече елга бассейны — бассейны юк, елга бассейны — Мезень.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча:
Гойдо (Павия)
Географиясе
Гойдо Апеннин ярымутравының урта өлешендә, Италия башкаласы Римнан төнякка таба урнашкан.
(11513) 1991 CE1
(11513) 1991 CE1 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Ибраһим Айзагулов
Биографиясе
Ибраһим Айзагулов (Ибраһим Айзаул улы Морзакаев) Ырынбур губернасы Бүләр вулысы (хәзерге Татарстан Республикасының Актаныш районы) Айман авылында яшәгән. Зауряд-хорунжий, старшина ярдәмчесе булып хезмәт итә.
(11513) 1991 CE1
Тарихы
1991 елның 12 февралендә Ё. Кусида, О. Мурамацу тарафыннан Yatsugatake обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CE1» саналган.
Языконак (Элазыг)
Языконак (Yazıkonak) — Төркия Җөмһүриятенең Көнчыгыш Анатолия бүлгесе Элазыг иле Элазыг илчесенә караган бер авыл (köy).
Сылтамалар
Yazıkonak, Elazığ Yazıkonak, Elazığ
Ибраһим Айзагулов
Биографиясе
1812 елгы Ватан сугышы башлангач, 1814 елның ахырына кадәр 5-нче Башкорт атлы полкы составында французларга каршы сугышларда катнаша. 5-нче Башкорт атлы полкы Бөгелмә өязе Карабан авылында 12нче, 11нче һәм 10нчы кантон башкорттарынан оештырыла һәм 1812 елның 29 авгусында Казан белән Чебоксар аша Түбән Новгородка бара. 15 октябрдән кенәз П. М. Волконский отрядлары составына керә, Сураж һәм Велиж калаларында урнаша. 1 ноябрдән генерал-майор М. М. Свечин отрядлары составына керә. 1812 елның 14-16 ноябрендә Березина буендагы алышларда катнаша. Аннары Витебскида һәм Борисовта була. 1813 елның гыйнварында Данциг (Гданьск) кирмәнен камауда катнаша. 1813 елның октябреннән 1814 елның апреленә кадәр Минск губернасында хезмәт итә, шул ук вакытта полкның бер өлеше Лейпциг янындагы сугышта катнаша һәм сугышлы Парижда тәмамлый.
Л’Иль-Рус
Географиясе
Коммуна мәйданы — 2,50 км².
Пуэблонуэво-дель-Гвадиана
Пуэблонуэво-дель-Гвадиана — Испаниянең Бадахос провинциясендә урнашкан муниципалитет.
Сапегина (Байкалово районы)
Сапегина (Сапегина) — Свердловск өлкәсенең Байкалово районы составына керүче авыл.
Климат
Климаты уртача континенталь. Биредә һава торышы бик үзгәрүчән, моның төп сәбәбе булып Урал таулары тора. Монда алар биек булмаса да, Россиянең Европа өлешеннән килгән һава массаларын кертми, шуңа да монда салкын Арктика һавасы да, кызу Урта Азия һава массалары да җиңел үтә. Боларның нәтиҗәсе булып, биредә һава торышының кинәт үзгәреше еш күзәтелә.
Халык
Халык саны динамикасы:
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халыклар: руслар (100%).
Рафаел-Пина (Техас)
Рафаел-Пина  — Америка Кушма Штатларының Техас штатында урнашкан халык санын алу урыны (census-designated place, CDP).
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Кшемениця (Ланьцутский повяты)
Кшемениця — Польшаның Карпатасты воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Заморный Яр
Заморный Яр — Россия территориясеннән ага торган елга. Белгород өлкәсе биләмәләрендә ага. Елганың тамагы №1080 Нежеголь елгасының сул ярыннан 42 км ераклыкта урнашкан. Елга озынлыгы 15 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Тын су бассейны округында урнашкан, су хуҗалыгы участогы — Северский Донец елгасы, елга башыннан РФ менән Украина чигенә чаклы Оскол һәм Айзар елга бассейнын кертмичә. Кече елга бассейны — Северский Донец (су бассейнының Россия бүлеге), елга бассейны — Тын (су бассейнының Россия өлеше).
Раковица (Арджеш)
Раковица — Румыниянең Арджеш жудецында урнашкан авыл. коммунасына карый.
Географиясе
Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
Нагловице
Нагловице — Польшаның Свентокшиж воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Пшидатки-Пшибишовски
Пшидатки-Пшибишовски — Польшаның Лодзь воеводалыгы гминаcында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Уйгыр теле
Уйгыр теле (кирил. Уйғурчә яки Уйғур тили; ئۇيغۇر تىلى яки ئۇيغۇرچە; 维吾尔语/維吾爾語, пиньинь Wéiwú'ěryǔ) — уйгырларның теле. Төрки телләр гаиләсенә керә. Сөйләшүчеләр саны якынча 9 млн. кеше. Кытайда (Шеңҗан-Уйгыр автономияле районында), Казакъстанда, Кыргызстанда, Үзбәкстанда һәм уйгыр халкы яшәгән башка урыннарда сөйләшелә. Үзбәк теле белән берлектә төрки телләрнең уйгыр төркеменә керә.
Чаньва
Чаньва — Россия территориясеннән агучы елга. Пермь крае биләмәләрендә ага. Елга  Яйва елгасының кушылдыгы булып тора. Елга озынлыгы 70 км.
Су реестры мәгълүматы
Россия дәүләт су реестры мәгълүматы буенча елга Чулман бассейн округында урнашкан. Кече елга бассейны — Чулман кушылдыклары бассейны Агыйдел кушылганчы, елга бассейны — Чулман.
Су ресурсларының федераль агентлыгы мәгълүматы буенча :
Мётцинген
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан.
GSC3605-2653
GSC3605-2653 — нда урнашкан спектраль класслы химик пекуляр йолдыз, күренмә йолдызча зурлыгы  тәшкил итә.
Шул ук спектраль класслы гадәти йолдызлардан спектрдагы мөһим үзенчәлекләре белән аерылып тора. Әлеге химик пекуляр йолдыз баш эзлеклелек янучы йолдызлары арасында урнашкан.
Гадәттә, баш эзлеклелек кайнар йолдызларында күзәтелә торган өслекнең аерым составы йолдыз барлыкка килгәннән соңгы процесслардан гыйбарәт дип санала. Бу процесслар кайбер элементларны, аерым алганда, He, N һәм O, атмосфераның түбән катламнарында утырырга мәҗбүр итә, шул ук вакытта Mn, Sr, Y һәм Zr кебек башка элементлар эчтән тышка таба очалар, нәтиҗәдә, спектраль үзенчәлекләр күзәтелә. Йолдызның үзәге һәм йолдызның төп составы нормаль химик катнашмаларга ия, моның шулай булуын йолдызны барлыкка китергән газ болытлары составы чагылдыра. Мондый диффузия һәм левитация, ягъни каты яки сыек таяныч өслегенә кагылмыйча, киңлектә очып гравитацияне җиңү барсын һәм барлыкка килгән катламнар кагылгысыз булып калсын өчен, йолдыз атмосферасы конвекция өчен шактый тотрыклы булырга тиеш. Мондый тотрыклылыкны барлыкка китерә торган механизм булып гадәти булмаган зур магнит кыры тора, һәм ул, гадәттә, әлеге типтагы йолдызларда күзәтелә.
Заходы (Климавицкий районы)
Заходы  (Заходы ) — Белоруссиянең Могилёв өлкәсе Климавицкий районында урнашкан авыл.
Климаты
Биредә климат уртача, җылы җәй һәм йомшак кыш хас. Гыйнварның уртача температурасы — минус 5 °C, июльнеке — плюс 18,3 °C. Кышын көньяк җилләр, җәен көнчыгыш һәм төньяк-көнчыгыш җилләр исә. Җилнең уртача тизлеге 3 м/сек. Еллык явым-төшем күләме 550—650 мм.
Сиртмәкойрык
Сиртмәкойрык, чәперчек яки чәберчек  — сиртмәкойрыклылар гаиләлегенә керүче сайрар кошлар ыругы.
Күчмә кош булып тора. Гадәттә сулыклар тирәсендә оя корып, шунда гаиләләп яки үзләре генә дә яшиләр. Җирдә яки агач куышында оя кора. Йөгереп хәрәкәт итә.
Бары бөҗәкләр белән генә туклана.
Думбрава (коммуна, Тимиш)
Думбрава — Румыниянең Тимиш жудецында урнашкан коммуна.
Географиясе
Коммуна мәйданы —. Диңгез дәрәҗәсе өстеннән биеклектә урнашкан. Коммуна территориясендә авыллары урнашкан.
(10477) 1981 ET41
(10477) 1981 ET41 — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1981 елның 2 мартында Шелте Бас тарафыннан Сайдинг-Спринг обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1981 ET41» саналган.
Уэйн (округ, Джорджия)
Уэйн — Америка Кушма Штатларының Джорджия штатында урнашкан округ (өлкә). Үзәге - Джесуп шәһәре.
Территориясе
Округ мәйданы 1671 км² тәшкил итә.
(11514) Цунэнага
(11514) Цунэнага — Кояш системасының Марс һәм Юпитер орбиталары арасындагы өлкәсендә урнашкан астероид.
Тарихы
1991 елның 13 февралендә М. Коисикава тарафыннан Сендай обсерваториясендә ачыла. Астероидның вакытлыча атамасы булып баштан «1991 CO1» саналган.
Каетанув (Мазовия воеводалыгы)
Каетанув  — Польшаның Мазовия воеводалыгы гминасында урнашкан авыл.
Климаты
Климаты уртача, йомшак кыш һәм җылы җәй белән характерлана. Гыйнварның уртача температурасы -1 °C — -5 °C, июльдә +17 °C — +19 °C. Явым-төшем 500-800 мм.
Дорнелаш-ду-Зезере
Дорнелаш-ду-Зезере — Португалиянең Коимбра округына керә торган фрегезия. муниципалитетына карый.
Географиясе
Мәйданы —.
Велики Туривци
Велики Туривци — Словакиянең  округында урнашкан авыл.
Тарихы
Авыл елда нигезләнгән.
Жукино
Жукино (Шукакасси, Жукино) — Чуашстанның Кызыл Чутай районында урнашкан авыл.
Почта индексы — 429043. Гомумрусия административ-территориаль объектлары бүленеше классификаторы коды - 97226825002. Дәүләт идарәсе секторы операцияләре классификациясе коды - 2101100001800.
Федераль салым хезмәте инспекциясе коды - 2136.
Халык
2010 ел җанисәбен алу буенча биредә 100 кешенең яшәве мәгълүм.
2002 елгы җанисәп буенча күпчелекне алып торучы халык: чуашлар (100%).
Снидвилл (Теннесси)
Снидвилл  — Америка Кушма Штатларының Теннесси штатында урнашкан зур булмаган шәһәр (town).
Тарихы
Огачи шәһәре  елда нигезләнгән.